Page 1

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

Барои созандагї ва рушди босуботи Тољикистон

30 апрели соли 2013, сешанбе, №18 (893)

www.tribun.tj www.minbari.halk.tj E-mail: minbarihalk@hhdt.tj bk.ru

НАШРИЯИ МАРКАЗИИ ЊИЗБИ ХАЛЌИИ ДЕМОКРАТИИ ТОЉИКИСТОН

ПАЁМИ

МУЊТАРАМ АЪЗОИ МАЉЛИСИ МИЛЛЇ ВА ВАКИЛОНИ МАЉЛИСИ НАМОЯНДАГОН! ЊАМВАТАНОНИ АЗИЗ! Мо дар љараёни тањаввулоти босуръати љањони муосир ва марњалаи навини рушди иљтимоиву иќтисодии кишварамон ќарор дорем. Сиёсати давлат дар ин марњала ба он равона карда мешавад, ки тавассути фаъолияти самараноки тамоми сохтору маќомоти давлатї барои њар як шањрванди кишвар шароити арзандаи зиндагї таъмин карда шавад. Бо ин маќсад соли гузашта Стратегияи баланд бардоштани сатњи некўањволии мардуми Тољикистон барои солњои 2013 - 2015 тањия гардида, аз тарафи Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон тасдиќ карда шуд. Барои татбиќи стратегия беш аз 18 миллиард сомонї пешбинї шудааст. Илова бар ин, барои маблаѓгузории барномаи мазкур аз буљети давлат беш аз 12 миллиард сомонї равона карда мешавад ва маблаѓи он дар маљмўъ 30 миллиард сомониро ташкил медињад. Мо итминон дорем, ки дар натиљаи амалї гардидани њуљљати барномавии мазкур рушди иќтисодии мамлакат, идоракунии самаранок ва татбиќи афзалиятњои кишвар таъмин гардида, сатњу сифати зиндагии ањолї хеле баланд бардошта мешавад. Дар ин марњалаи рушд истифодаи самараноки имкониятњое, ки ба шарофати пайвастани Тољикистон ба Созмони Умумиљањонии Савдо ва дар натиљаи ворид шудан ба низоми байналмилалии тиљорат муњайё мегарданд, бисёр муњим мебошад. Узвияти Тољикистон дар ин созмони бонуфуз ба истењсоли мањсулоти тайёри дорои сифати баланди мутобиќ ба стандартњои љањонї ва ќобили раќобат такони љиддї бахшида, инчунин ба зиёд шудани гардиши савдои хориљї, фоидаовар гардидани истењсоли молњои вата-

нии ба содирот нигаронидашуда, болоравии маърифатнокии соњибкорони ватанї ва афзоиши сармоягузории хориљї мусоидат менамояд. Њамзамон бо ин, тамоюлњо ва хусусиятњои мушаххаси рушди љањони муосир аз њар кадоми мову шумо назари санљидаву масъулона, баррасии амиќ ва муайян намудани роњњои њалли масоили калидии њаётро таќозо мекунанд. Дар замони муосир, ки равандњои љањонишавї босуръат пеш мераванд, сарчашмаи хатарњои нав, аз ќабили мављњои нави буњрони молиявию иќтисодї вуљуд доранд. Ноустувории нархњо дар бозори љањонї, мушкилоти кишварњои алоњида, натиљаи дилхоњ надодани чорабинињои ин мамлакатњо ва созмонњои байналмилалии молиявї, инчунин пайваста зиёд шудани масъалањои њассоси иљтимої ба иќтисодиёти мо низ ба таври мустаќим ё ѓайримустаќим таъсири манфии худро расонда истодааст. Бо вуљуди чорањои аз љониби кишварњои тараќќикарда андешидашуда вазъи имрўзаи иќтисоди љањонї њанўз ташвишовар буда, њоло дар як ќатор давлатњо ављи бекорї ва шиддат гирифтани проблемањои дигари иљтимої идома дорад. Дар чунин вазъият моро зарур аст, ки бо дарназардошти дастовардњои солњои гузашта ва таљрибаи аз раванди татбиќи ислоњоти иќтисодї андўхтаамон вазъи иќтисодиёти кишварро мунтазам ва њамаљониба тањлил намуда, онро ба озмоишњои эњтимолии дарпешистода омода созем ва навсозии иќтисодиву иљтимоии оѓозкардаамонро пайгирона идома дињем. Яъне зарур аст, ки барои нигоњдории суръати пешрафт, инчунин ба хотири таъмин намудани рушди минбаъдаи устувори иќтисоди миллї ва дар ин замина баланд бардоштани сатњу сифати зиндагии ањолии кишвар омилњои зикргардида ба инобат гирифта шаванд. Сарфи назар аз таъсири

Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон ба Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон, шањри Душанбе, 26 апрели соли 2013

манфии буњрони молиявию иќтисодии љањонї ва дигар мушкилоти мављуда Њукумати Тољикистон тавонист, ки иљрои барномањои ќабулкардаи худ ва рушди тадриљии иќтисоди миллиро дар њафт соли охир таъмин намояд. Маљмўи мањсулоти дохилї аз 9, 3 мил лиа рд со мон ии соли 2006 то ба 36,2 миллиард сомонї дар соли 2012 афзуда, суръати афзоиши воќеии солонаи он ба њисоби миёна 7 фоизро ташкил дод, ки ин аз рушди устувори иќтисодиёти мамлакат шањодат медињад. Дар ин давра, маљмўи мањсулоти дохилї ба њар нафар аз 1335 то 4580 сомонї ё 3,4 баробар зиёд гардид. Даромадњои пулии ањолї 4,2 баробар, њаљми пасандозњо чоруним ва маоши миёнаи воќеии як корманд панљуним баробар афзоиш ёфт. Њаљми умумии даромад ва харољоти буљети давлатї дар њафт соли охир аз 1,7 миллиард сомонї то ба 12,2 миллиард сомонї дар соли 2013 афзоиш ёфт, ки нисбат ба соли 2006-ум беш аз 7 баробар зиёд мебошад. Ин нишондињандињанда дар

муќоиса бо соли 2000-ум, ки 226 миллион сомониро ташкил дода буд, 54 баробар зиёд мебошад. Аз тањлилњо бармеояд, ки агар таносуби даромади буљети давлатї нисбат ба маљмўи мањсулоти дохилї дар соли 2000-ум ба 12,6 фоиз баробар гардида бошад, пас ин нишондињанда дар соли 2006-ум ба 19,4 ва дар соли љорї ба 22 фоиз мерасад. П ай ва ст а бо аф зо иши њаљми буљети давлатї маблаѓгузории соњањои иљтимої зиёд карда мешавад ва дар соли љорї он 6,4 миллиард сомонї ё зиёда аз нисфи буљети давлатиро ташкил медињад. Агар дар соли 2006 њ аљми у му ми и х ар ољот и соњањои иљтимої 903 миллион сомониро ташкил карда бошад, пас ин раќам дар соли 2013-ум нисбат ба соли 2006 -ум 7 баробар зиёд мебошад. А з љу мл а ма бл аѓгу зо ри и соњаи маориф 6,7 баробар, тандурустї 8,6, њифзи иљтимоии ањолї 6,8, фарњангу варзиш ва хизматрасонињо ба ањолї 7,1 баробар афзоиш ёфтааст. Агар њаљми умумии харољоти соњањои иљти-

мої соли 2000-ум њамагї 106 миллион сомониро ташкил дода бошад, пас он дар соли љорї 60 баробар зиёд гардидааст. Инчунин аз соли 2006 сар карда, то соли 2012 музди мењнати кормандони соњањои буљетї , стипенди я, кўма кпулї ва љубронпулї ба њисоби миёна шаш баробар зиёд гардид. Дар соли 2012 музди мењнат и корм андон и муас сисањои иљтимої, аз љумла маоши кормандони муассисањои томактабї, муассисањои тањсилоти умумї, хона - интернат њо бар ои пи ронсол ону кўдакони маъюб зиёда аз 60 фоиз, соњаи тандурустї 40, илм ва фарњанг 30, инчунин стипендия 50 фоиз зиёд карда шуд. Илов а бар ин, аз соли 2006 то соли 2013 андозаи нафаќа чоруним баробар зиёд гардида, њаљми маблаѓгузории он аз 212 миллион сомонї ба 1,6 миллиард сомонї расидааст, яъне њафтуним баробар афзоиш ёфтааст ва ин сиёсат дар оянда низ идома дода мешавад.

Сањ. 2


2

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

ПАЁМ-2013

ПАЁМИ

сањ. 1 Дар натиљаи амалишавии чорањои зикргардида сатњи камбизоатї дар мамлакат аз 81 фоизи соли 1999-ум то 38 ф ои з па ст гар ди д, яън е ќариб 45 банди фоизї коњиш дода шуд. Паст шудани сатњи камбизоатї асосан натиљаи рушди иќтисодї ва таъмин гардидани суботи макроиќтисодиву иљтимої мебошад. Дигар далели бењтар шудани вазъи иљтимоиву иќтисодии мамлакат ин аст, ки баланд шудани сатњу сифати зиндагии мардуми кишвар боиси тадриљан камшавии нишондињандањои фавти модару кўдак, зиёд шудани дарозумрї ва афзоиши табиии ањолии мамлакат гардидааст. Агар дар соли 2000-ум дарозумрии сокинони мамлакат ба њисоби миёна 68,2 солро ташкил дода бошад, пас ин нишондињанда дар соли 2011ум ба 72,5 сол баробар шудааст. Инчунин тибќи тањќиќоти гузаронидашуда нишондињандаи фавти модарон дар соли 2010 нисбат ба соли 2005 12 фоиз паст гардида, фавти кўдакони навзод дар ин давра ду баробар кам шудааст. Њамзамон бо ин, агар дар сол и 2000 -ум беш аз 167 њазор нафар кўдак таваллуд шуда бошад, пас ин нишондињанда дар соли 2012 ба 220 њазор нафар баробар гардидааст, ки 25 фоиз зиёд мебошад. Да р н а т и ља шу м о р а и ањ оли и м амл ака т а з 6 ,1 миллион нафари соли 2000ум то ба имрўз беш аз 30 фоиз афзоиш ёфта, ба зиёда аз 8 миллион нафар рас и д а а с т . В а л е бо яд з и к р

намуд, ки бо дарназардошти талаботи замон њамаи ин дастовардњо моро њан ўз њам ќаноатманд карда наметавонанд. Яъне зарур аст, к и љи њ ат и аф з у н к а р да н и ни шонд ињан дањ ои и ќтис одии кишвар ва дар ин замина фароњам овардани шароити арзан даи зин дагии ањолї тадбирњои иловагии судмандро амалї намоем. ДЎСТОНИ АЗИЗ! Ња да фњ ои с тр ат егї ва љории сиёсати иќтисодї, механизмњои татбиќи онњо дар силсилаи асноди барномавї ва меъёриву њуќуќї муфасс ал и нъик ос ёф та ан д, к и онњо ќаноатбахш амалї мешаванд.

Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон ба Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон, шањри Душанбе, 26 апрели соли 2013

давраи гузариш рушди устувори иќтисодиёти моро таъмин менамояд. Хотирнишон месозам, ки барои таъмин намудани афзалиятњои муайяншуда ва рушди минбаъдаи кишварамон манбаъ ва иќтидорњои бузурги захиравї мављуданд. Тањлилњои вобаста ба дурнамои рушди иќтисоди миллї барои ояндаи миёнамуњлат ва дарозмуддат нишон медињанд, ки сатњи зиндагии ањолї тадриљан баланд гардида, табаќаи миёнањол афзоиш меёбад. Тољикистон аз давлати камдаромад ба ќатори давлатњои бо даромади миёна арзёбишаванда ворид мегардад. Ба њисоби миёна суръати афзоиши солонаи иќтисодї

бахшидан ба фазои сармоягуз орї, рушди бахши хус ус ї ва н ер ўи и н со нї , к и д а р м а љм ў ъ с у бо т и и ќ т и содї ва пешрафти кишварро таъмин мен амоянд, а њ а м и ят и а в в а л и н д а р а ља дода мешавад. Бо ин маќсад зиёд кардани иќтидори содиротии кишвар тавассути рушди истењсолоти саноатї ва коркарди пурраи ашёи хоми ватанї, бењтар намудани инфрасохторе, ки ба тараќќиёти соњањои саноат, аз љумла истихрољ ва коркарди маъдан, металлургияи ранга, саноати сабук ва хўрокворї равона шудааст, зарур мебошад. Дар бахшњои воќеии иќтисодиёти кишвар бояд бо истифода аз технологияњои муосир ва таљрибаи пешќадами љањонї истењсоли мањсулоти ватании ќобили раќобат таъмин карда шавад. Инчунин љињати таъмини нишондињандањои устувори макроиќтисодї ва меъёри барномавии таваррум бояд чорањои зарурї амалї гарданд. Мо бояд вазни ќиёсии даромад ва харољоти љории буљети давлатиро нисбат ба маљмўи мањсулоти дохилї то соли 2020-ум ба 24 - 25 фоиз расонем. Маблаѓгузории соњањои иљтимої то соли 2020 - ум аз 12 то ба 16 фоизи маљмўи мањсулоти дохилї расонида мешавад. Ин имконият медињад, ки музди мењнати кормандони соњаи буљетї, нафаќа ва стипендия дар ин давра аз дуюним то се баробар зиёд карда шавад. Вобаста ба амалї намудани ин маќсад дар марњалаи

Сарфи назар аз таъсири манфии буњрони молиявию иќтисодии љањонї ва дигар мушкилоти мављуда Њукумати Тољикистон тавонист, ки иљрои барномањои ќабулкардаи худ ва рушди тадриљии иќтисоди миллиро дар њафт соли охир таъмин намояд. Маљмўи мањсулоти дохилї аз 9,3 миллиард сомонии соли 2006 то ба 36,2 миллиард сомонї дар соли 2012 афзуда, суръати афзоиши воќеии солонаи он ба њисоби миёна 7 фоизро ташкил дод, ки ин аз рушди устувори иќтисодиёти мамлакат шањодат медињад. Дар ин давра, маљмўи мањсулоти дохилї ба њар нафар аз 1335 то 4580 сомонї ё 3,4 баробар зиёд гардид. Дар баробари ин, таъкид бояд кард, ки маќсади асосии мо - таќвияти пайгиронаи рушди босуботи иќтисодии Тољикистон ва дар ин асос баланд бардоштани сатњи некўањволии мардум, бахусус тавассути таъмини истиќлолияти энергетикї, амнияти озуќаворї ва баровардани мамлакат аз бунбасти коммуникатсионї, њамзамон бо ин, инкишофи босуръати соњањои бунёдї дар заминаи рушди бахши хусусї мебошад, ки дар

дар сатњи 7 - 9 фоиз пешбинї мешавад ва маљмўи мањсулоти дохилии мамлакат дар соли 2020 нисбат ба соли љорї беш аз 80 фоиз афзоиш меёбад. Њамзамон бо ин, дар ин давра шумораи ањолии мамлакат тадриљан афзоиш ёфта, ба 10 миллион нафар мерасад. Бинобар ин, ба татбиќи афзалиятњои миллї тавасс у т и т а њ к и ми и д о р а ку н и и давлатї, диверс ификатс и яи и ќ т и с о д и ё т , б е њ б у д

аввал аз 1-уми сентябри соли љорї музди мењнати кормандони соњањои буљетї, аз љумла маоши вазифавии кормандони муассисањои томактабї ва тањсилоти умумии соњаи маориф ба њисоби миёна ба андозаи 30 фоиз, кормандони дигар ташкилоту муассисањои аз буљети давлатї маблаѓгузоришаванда, аз љумла илм, фарњанг, тандурустї, варзиш ва муассисањои њифзи иљтимої, музди мењнати хизматчиёни давлатї, кор-

мандони маќомоти њифзи њуќуќ ва сохторњои низомї, инчунин њамаи намудњои нафаќа ва стипендия ба андозаи 20 фоиз зиёд карда мешавад. Дар Паёми соли 2011 мо дар назди худ вазифа гузошта будем, ки дар давраи миёнамуњлат музди мењнати кормандони соњањои буљетиро беш аз ду баробар баланд бардорем. Ин иќдомро мо аллакай дар солњои 2011 - 2012 амалї намудем ва бо дарназардошти зиёдшавии музди мењнат дар соли љорї афзоиши ин нишондињанда ба се баробар мерасад. Њол он ки ин чорабинї бояд то соли 2014 амалї карда мешуд. Умуман, дар њафт соли оянда даромадњои воќеии ањолї то 4 баробар зиёд хоњанд гардид. Дар натиљаи татбиќи чорабинињои зикршуда ва мутобиќи Стратегияи баланд бардоштани сатњи некўањволии мардуми Тољикистон барои солњои 20132015 сатњи камбизоатї ба сатњи 30 фоиз расонида хоњад шуд. Пешра фти иќти соди миллї ба афзоиши маблаѓгузорї ва таъминот бо воситањои гардон вобастагї дорад ва ин нишондињанда, ки њамзамон сатњи бо пул таъмин будани иќтисодиётро инъикос менамояд, дар давоми 7 соли охир нисбат ба маљмўи мањсулоти дохилї аз 14 фоиз то 23 фоиз аф зоиш ёфтааст. Таљрибаи љањонї нишон медињад, ки нишондињандаи мазкур дар кишварњои мутараќќї на камтар аз 30 фоизро ташкил медињад ва моро зарур аст, ки љињати ноилшавї ба ин нишондињанда тадбирњои мушаххас андешем. Дар соли 2012 нисбат ба соли 2006 њаљми ќарзњои пешнињоднамудаи ташкилотњои ќарзии ватанї 3,4 баробар зиёд гардида, сатњи дороии онњо 4,4 ва сармояи тавозунї 6 баробар, њаљми ќарзњои хурд 6 ва љалби маблаѓгузории хориљї 4 баробар афзоиш пайдо кард. Пешгирї кардани болоравии сатњи таваррум ва татбиќи сиёсати мутавозини пуливу ќарзї дар њамоњангї бо сиёсати андозу буљет имкон дод, ки дар давоми 6-7 соли охир сатњи таваррум аз 19,7 фоиз то 6,4 фоиз, яъне беш аз 3 баробар коњиш дода шавад. Њол он ки дар соли 1995-ум меъёри таваррум ќариб ба 1000 фоиз ва ќарзи бер унии м амлак ат ба 130 ф о из и ма љм ўи м ањ с у ло т и дохилї баробар шуда, соли 2 0 0 0 - у м с а тњ и т а в а р р у м ќ а р и б 6 1 ф ои з р о т а шк и л дода буд.


Дар ин раванд, ќабл аз њама, вобаста ба вазъи макроиќтисодї паст кардани фоизи бонкї, фаъол намудани бозори ќарзї, бозори асъор ва коѓазњои ќиматнок, татбиќи босамари сиёсати пуливу ќарзї, баланд бардоштани сатњи таъминнокии иќтисодиёт бо пул ва афзун намудани захирањои байналмилалї наќши муассир гузоштанд. Њаљми муомилот дар бозори байнибонкии асъор дар њафт соли охир 836 баробар афзуда, њаљми захирањои асъорї 4,3 баробар зиёд гардидааст. Бо вуљуди ин, зарур аст, ки ислоњот дар низоми бонкдории кишвар идома дода, љињати васеъ љорї намудани хизматрасонии электронї ва шаффофияти фаъолият назорати бонкї ва амалисозии мониторинги молиявї пурзўр карда шавад. Ин амал ба љалби фаъолияти њамаи субъектњои хољагидор ба иќтисодиёт, пастшавии сатњи иќтисоди пинњонї ва коњиш ёфтани сатњи коррупсия дар љомеа мусоидат менамояд. Дар баробари амалисозии сиёсати пулї ва андозу буљет зарур аст, ки сиёсати макроиќтисодии њамоњангшуда ва мутавозин татбиќ карда шавад. Њамзамон бо ин, бояд љињати афзун намудани шабакаи филиалњои ташкилотњои ќарзї, њаљми ќарздињї, аз љумла ќарзњои дарозмуддат ва баланд бардоштани сифати хизматрасонии бонкї чораљўї карда шавад. Таъкид менамоям, ки ба масъалаи дастгирии субъектњои соњибкории мањалњои дурдасти кўњистон, хусусан соњибкории истењсолї ва зиёд намудани њаљми ќарздињии хурди имтиёзнок ба онњо дар оянда низ ањамияти махсус дода мешавад. ЊОЗИРИНИ ГИРОМЇ! Бояд зикр намуд, ки маќсади нињоии мо таъмини зиндагии шоиста барои њар як сокини мамлакат мебошад ва итминони комил дорам, ки мо ба ин њадафи худ тадриљан муяссар мегардем. Бо дарназардошти ин, ки дар соли 2030 ањолии мамлакат ќариб ба 13 миллион нафар мерасад, афзоиши маљмўи мањсулоти дохилї нисбат ба соли љорї сеюним баробар ва ба њар сари ањолї дуюним баробарро ташкил хоњад дод. Аз ин рў, бо вуљуди њолати ноустувори иќтисодиёти љањони муосир, заиф гардидани механизмњои идоракунии низоми молиявї дар бозори љањонї моро зарур аст, ки љињати таъмини суботи иќтисодї ва дар њамин асос баланд бардоштани сатњи зиндагии мардум ва афзоиши табаќаи дорои даромади миёнаи ањолї чорањои мушаххасро амалї намоем. Дар робита ба ин, хотирнишон месозам, ки дар њаллу фасли масоили вобаста ба таъмини татбиќи њадафњои

3

ПАЁМ-2013

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

стратегї ва афзалиятњои муайянгардида бояд њар як фарди кишвар сањми ватандўстонаи хешро гузорад. Татбиќи муваффаќонаи ин маќсади бузург дар марњалаи кунунї ва таъмини рушди дарозмуддат дар самтњои зерин амалї хоњад гардид: Якум, таќвият бахшидан ва такмили сохтори ташкилї ва соњавии иќтисоди кишвар Иљрои ин вазифа дар сурате имконпазир мегардад, ки мо бо истифодаи васеъ аз дастовардњои илм ва технология, навоварињои истењсолї ва нерўи сатњи муосири аќлонї навсозии соњањои иќтисоди миллиро амалї намоем.

ни ањолии мамлакат андешидани тадбирњои мушаххас зарур аст. Бояд гуфт, ки њоло дар бозори истеъмолии мамлакат фаровонии молњои озуќаворї ба мушоњида мерасад. Тањлилњо нишон медињанд, ки соли 2012 тавассути истењсолоти дохилии мамлакат талаботи воќеии ањолї бо молњои асосии хўрокворї, аз љумла гўшт ва мањсулоти гўштї 80 фоиз, тухм 75, ѓалладона ва орд 50, биринљ 80, картошка, сабзавоту полезињо ва меваљот беш аз 100 фоиз таъмин карда шудааст. Аммо чунин вазъ њанўз њам ќонеъкунанда нест, зеро Тољикистон натанњо метавонад ањолии худро бо мањсулоти

нави обёришаванда, бунёди боѓу токзорњои нав ва баланд бардоштани њосилнокии зироатњо, инчунин васеъ ба роњ мондани кишти такрорї ањамияти аввалиндараља дода шавад. Дар ин раванд барои зиёд кардани номгў ва њаљми молњои содиротии кишвар, инчунин пайдо намудани бозорњои нави минтаќавию љањонии фурўши онњо андешидани тадбирњои иловагиро таќвият бояд бахшид. Маќсад аз идома додани дигаргунсозињо ва татбиќи амалњои дар боло зикргардида таъмини рушди иќтисодиёт, зиёд кардани љойњои нави корї, њалли масъалањои иљтимої, баланд бардоштани не-

Маќсади асосии мо - таќвияти пайгиронаи рушди босуботи иќтисодии Тољикистон ва дар ин асос баланд бардоштани сатњи некўањволии мардум, бахусус тавассути таъмини истиќлолияти энергетикї, амнияти озуќаворї ва баровардани мамлакат аз бунбасти коммуникатсионї, њамзамон бо ин, инкишофи босуръати соњањои бунёдї дар заминаи рушди бахши хусусї мебошад, ки дар давраи гузариш рушди устувори иќтисодиёти моро таъмин менамояд. Коркарди ашёи хом ва истењсоли мањсулоти нињої дар соњањои воќеии иќтисоди миллї, идома додан ба татбиќи барномањои соњавї дар бахшњои афзалиятноки иќтисод, хусусан саноат ва кишоварзї, бунёд ва ба истифода додани иќтидорњои нави истењсолии дорои технологияњои муосир дар ин раванд мавќеи муњимро ишѓол менамояд. Дар замони истиќлолияти кишварамон дар соњањои гуногун, аз љумла дар соњаи саноати сабук, мошинсозї, химия, коркарди маъдан ва металлњо, масолењи сохтмон ва саноати хўрокворї зиёда аз 2200 коргоњ ва корхонаи нав бо беш аз 58 њазор љойњои нави корї сохта, ба истифода дода шуд. Агар њаљми мањсулоти саноатї дар мамлакат соли 2000-ум 1,4 миллиард сомониро ташкил дода бошад, соли гузашта ин нишондињанда ба 9,7 миллиард сомонї баробар шудааст. Тибќи ќарори Њукумати Тољикистон дар давраи миёнамуњлат бунёди зиёда аз 200 корхонаи нави саноатї ба маблаѓи ќариб 4 миллиард сомонї пешбинї гардидааст. Фаровонии бозори истеъмолии мамлакат, пеш аз њама, бо роњи таъмин намудани тараќќиёти устувори соњаи кишоварзї тавассути истифодаи технологияњои њозиразамон, тањкими фаъолияти корхонањои коркарди мањсулот, баланд бардоштани самаранокии захирањои обу замин, инкишофи соњаи тухмипарварї ва зотпарварї бояд амалї гардонда шавад. Барои њарчи бештар бо мањсулоти кишоварзї ва умуман бо маводи ѓизоии истењсоли ватанї таъмин намуда-

озуќаворї таъмин намояд, балки имкониятњои васеъ дорад, ки њаљми содироти мањсулоти кишоварзиро афзоиш дињад. Аз ин лињоз, зарур аст, ки ислоњоти сохтории соња њарчи зудтар ба анљом расонда, дар марњалаи миёнамуњлат фаъолияти бахши кишоварзии мамлакат ба талаботи муосир мутобиќ гардонда шавад. Илова бар ин, иљрои пурраву сариваќтии барномањои ќабулкардаи Њукумати мамлакат дар самти таъмини ислоњоти соњаи кишоварзї ва рушди он вазифаи муњимтарин мебошад. Њамчунин зарур аст, ки ба масъалаи маданияти заминдорї, истифодаи васеи тухмии хушсифат, ба гардиши кишоварзї ворид кардани заминњои холимондаву партов, азхудкунии заминњои

кўањволии мардум ва рушди њамкорињои судманд бо кишварњои хориљї мебошад. Аз ин рў, мо љињати идома додани ислоњот дар самтњои гуногуни иќтисодиёт, љалби њарчи бештари сармояи хориљї ва татбиќи лоињањои сармоягузорї њамкорињои худро бо шарикони рушд ва ташкилоту созмонњои байналмилалии молиявї таќвият медињем. Љумњурии Тољикистон 2 марти соли љорї 159 - умин давлати узви комилњуќуќи Созмони Умумиљањонии Савдо гардид. Бо њамин раванди њамроњшавии кишвар ба њамаи созмону ташкилотњои бонуфузи байналмилалї ба анљом расид. Манфиатњо аз узвият дар ин созмони бонуфуз дар назди мо вазифањои муњим мегузоранд.

Аввалан, моро зарур аст, ки дар кори Созмони Умумиљањонии Савдо фаъолона иштирок намуда, манфиатњои кишвари худро њимоя намоем. Барои ин ба мо мутахассисони соњањои иќтисод ва њуќуќ лозиманд, ки дониши васеъ ва сатњи баланди касбии байналмилалии барои ин намуди фаъолият заруриро дошта бошанд. Дар баробари ин, ворид шудан ба низоми байналмилалии тиљорат моро водор месозад, ки такмили ќонунгузорї ва ислоњотро дар соњањои дахлдор идома дињем, то тавонем аз имкониятњои ин созмони бонуфуз бањравар гардем. Бо ин маќсад њоло мо барномаи мутобиќгардонии иќтисодиёти кишварамонро ба шароити нав омода карда истодаем. Вобаста ба ин, зарур аст, ки дар муњлатњои кўтоњтарин Комиссияи байниидоравии татбиќи ин барнома таъсис дода шавад. Дуюм, рушди босуръати соњаи гидроэнергетика Пешравињо дар ин самт инкишофи устувор ва босуръати иќтисодиро таъмин месозанд, иќтидори умумии иќтисодии кишварро љиддан таќвият мебахшанд ва дар нињояти кор ба њалли масоили иљтимоиву иќтисодї мусоидати фаъол менамоянд. Тавре ки ман борњо иброз доштаам, рушди имрўзу фардои тамоми соњањои иќтисоди миллї аз истифодаи боигарии асосии мамлакатамон, яъне захирањои гидроэнергетикї вобастагии бузург дорад. Зеро ягон кишвари дунё бе рушди энергетика, инчунин коммуникатсияи њозиразамон тараќќї карда наметавонад. Аз ин лињоз, мо бунёди нерўгоњњои барќи обиро кали ди њалл и мушки лоти иќтисодиву иљтимої ва афзоиши нерўи содиротии кишвар мешуморем.

сањ. 4


4

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

ПАЁМ-2013

ПАЁМИ сањ. 3

Тољикистон дорои захирањои бузурги барќароршавандаи гидроэнергетикї ва оби тоза мебошад, ки истифодаи оќилонаи онњо натанњо ба манфиати мардуми мамлакат, балки ба нафъи кишварњои минтаќа низ хоњад буд. Бо ин маќсад, танњо дар њафт сол и охир љиња ти бун ёди иќтидорњои нави истењсоли ќувваи барќ, таљдиду барќарорсозии иќтидорњои мављуда ва умуман рушди соњаи энергетика ќариб 12 миллиард сомонї равона гардидааст. Њоло дар соњаи энергетик аи кишвар т атбиќи 10 лоињаи сармоягузорї ба маблаѓи 6 миллиард сомонї идома дорад. Бо яд гуф т, к и са рбан дњои иншооти гидроэнергетикї ва обанборњо љараёни мавсимии оби дарёњоро танзим карда, барои пешгирї намудани њолатњои фавќул о д а и т а би ї , а з ќ а би л и селу обхезї ва кам кардани таъсири хушксолї наќши бузург мебозанд. Бо ин маќсад танњо дар 7 соли охир зиёда аз 400 миллион сомон ї ра вона кард а шу дааст. Инчунин бунёди хатњои интиќоли барќи баландшиддат ва кашид ани лўла њои нафту газ наќши иќтисодиву транзитии кишварро ба сатњи сифатан нав хоњанд расонид. Солњои охир дар асоси наќшаву тадбирњои стратегї бо љалби сармояи дохиливу хориљї лоињањои њаётан муњими энергетикї, ба монанд и н е р у го њ и ба р ќ и о би и "Сангтўда -1", хатњои интиќоли барќи "Љануб-Шимол" ва "Лолазор-Хатлон", хатти интиќоли барќи байни Тољи-

кистону Афѓонистон, корњои барќарорсозии нерўгоњи Роѓун, таљдиду навсозии иншооти амалкунандаи энергетикии Норак, Ќайроќќум, Сарба н д , П о м и р в а В а р з о б амалї гардида истодаанд. Њамзамон бо ин, якљо бо шарикони рушд, аз љумла бо Бонки Љањонї корњои тањќиќотии лоињаи нерўгоњи Роѓун, инчунин тањияи лоињаи хатти интиќоли барќи байналмилалии "CASA -1000" идома доранд.

Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон ба Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон, шањри Душанбе, 26 апрели соли 2013 Ислоњоти низоми истењсол ва интиќоли ќувваи барќ яке аз масъалањои зарурии њалталаб мебошад, ки татбиќи он боиси бењшавии вазъи молиявии соња ва мутобиќсозии фаъолияти њамаи зинањои он ба талаботи иќтисоди бозорї хоњад гардид. Дар соњаи энергетикаи кишвар таъмини пурраи талаботи мамлакат бо неруи барќ ва гармї дар фаслњои тирамоњу зимистон тавасс у т и ба р ќ а р о р н а м у д а н и

наи ислоњот дар аксари соњањо ба рушди бонизоми иќтисодиву иљтимоии мамлакат мусоидат намуд. Бо дарназардошти манфиатњои миллї тараќќї додани шањру ноњияњо яке аз роњњои муайянкунандаи сиёсати иќтисодии кишвар ба њисоб меравад. Бинобар ин, зарур аст, ки дар доираи татбиќи њуљљатњои стратегии миллї барномањои рушди иљтимоиву иќтисодии мањаллї тањия ва амалї карда шаванд.

Дар солњои истиќлолият ба рушди дењот афзалияти аввалиндараља дода мешавад, ки татбиќи аксари лоињањои сармоягузории давлатї дар соњањои энергетика, наќлиёту роњсозї, кишоварзиву обтаъминкунї ва маорифу тандурустї дар њамаи шањру дењоти мамлакат аз он шањодат медињад. Бо ин маќсад то ба имрўз 42,5 миллиард сомонї равона гардидааст, ки 82 фоизи он маблаѓњои буљети давлат мебошад. То ба њол ќариб 90 фоизи лоињањои сармоягузории давлатї дар њудуди шањру ноњияњои мамлакат татбиќ шуда истодааст. Неругоњи барќи обии "Сангтўда - 2" дар нимсолаи аввали соли љорї мавриди истифодаи пурра ќарор мегирад ва сохтмони навбати якуми Маркази барќу гармидињии "Душанбе-2" бо иќтидори 50 мегаватт то охири сол ба анљом расонида мешавад. Дар давоми дањ соли охир дар натиљаи бунёди неругоњњои хурду миёна ва таљдиду барќарорсозии неругоњњои мављуда иќтидори энергетикаи мамлакат ќариб њазор мегаватт зиёд карда шуд. Гузашта аз ин, бунёди хатти интиќоли барќи баландшиддати "Љануб - Шимол" имкон дод, ки дар Тољикистон шабакаи ягонаи энергетикии кишвар ташкил карда шавад.

иќтидорњои мављуда, истифодаи манбаъњои алтернативии ис тењ с оли ќу вваи барќ ва ба к ор андохтани иќти дорњои н ав, инчунин татбиќи сиёсати самараноки сарфаи неруи барќ, паст кардани талафоти он, амалисозии лоињакашї ва бунёди марказњои барќу гармидињї ва дар ин асос рас и д а н б а и с т и ќ л о л и ят и энергетикї аз љумлаи вазифањои аввалиндараљаи мо мебошад. Сеюм, идомаи ислоњоти иќтисодї ва таъмини рушди босуботи минтаќањои кишвар Дар давоми солњои истиќлолият татбиќи муваффаќо-

Дар солњои истиќлолият ба рушди дењот афзалияти аввалиндараља дода мешавад, ки татбиќи аксари лоињањои сармоягузории давлатї дар соњањои энергетика, наќлиёту роњсозї, кишоварзиву обтаъминкунї ва маорифу тандурустї дар њамаи шањру дењоти мамлакат аз он шањодат медињад. Бо ин маќсад то ба имрўз 42,5 миллиард сомонї равона гардидааст, ки 82 фоизи он маблаѓњои буљети давлат мебошад. То ба њол ќариб 90 фоизи лоињањои сармоягузории давлатї дар њудуди шањру ноњияњои мамлакат татбиќ шуда истодааст. Дар ин давра, барои рушди шањру ноњияњои Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон 4,8 миллиард сомонї, вилоятњои Хатлон 10,7 миллиард, Суѓд 12 миллиард, шањри Душанбе 7 миллиард ва шањру ноњияњои тобеи љумњурї 8 миллиард сомонї равона гардидааст. Бо вуљуди ин, зарур аст, ки барномањои рушди иќтисодиву иљтимоии шањру ноњияњо бо дарназардошти боз њам бењтар ва самаранок истифода намудани захираву имкониятњои онњо тањия карда шаванд. Инчунин љињати баланд бардоштани масъулияти роњбарони сохтору маќомоти давлатї доир ба дастгирї ва инкишофи бахши хусусї дар сатњи идоракунии мањаллї чораљўї карда шавад, то ки барои истифодаи имкониятњои то њанўз истифоданашудаи ба шуѓл фаро гирифтани ањолї ва бо њамин роњ боз

њам бењтар гардондани сатњи зинд агии ањ олии шањру ноњияњои мамлакат шароити мусоид фароњам оварда шавад. Љойгиршавии ќуввањои корї ва афзоиши табиии ањолї дар шањру дењоти мамлакат моро водор месозад, ки њар сол беш аз сад њазор љойњои нави корї муњайё намоем. Вобаста ба ин, зарур аст, ки бо истифода аз сармоягузорињои дохиливу хориљї љињати ташкили корхонањои нави истењсолї, воридоти технологияњои њозиразамон ва таъсис додани љойњои нави корї тадбирњои мушаххас андешида шаванд. Чорум, татбиќи сиёсати самараноки молиявї Њукумати мамлакат минбаъд низ сиёсати молиявиро ба пешгирї намудани таъсири омилњои беруна ба иќтисодиёти кишвар, хусусан дар самти таѓйирёбии нархи молу ашёи хом ва маводи хўрокворї дар бозори љањонї, инчунин ба баланд бардоштани самаранокии истењсолот ва густариши муносибатњои байналмилалии молиявї равона менамояд. Дар ин љода, бояд истифодаи самараноки маблаѓњои буљетї бо дарназардошти гузаштан ба маблаѓгузории хизматрасонии давлатї дар асоси фармоишњои давлатї ва меъёрњои маблаѓгузории сарикасиву суроѓавї, гузариш ба усулњои замонавии амалї намудани сармоягузории давлатї, татбиќи сариваќтии барномањои миёнамуњлат ва дарозмуддат аз њисоби буљети давлатї таъмин карда шавад. Илова бар ин, љињати таќвият бахшидани сифати идоракунї ва самаранокии дороињои давлатї, такмили минбаъдаи муносибатњои байнибуљетї дар асоси принсипњои иљрои уњдадорињои байнињамдигарии иштироккунандагони он, баланд бардоштани ваколати маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї оид ба иљрои буљет ва таъмини маблаѓгузории уњдадорињои ќабулкардаи онњо чорањои зарурї амалї гардонда шаванд. Мо бояд сиёсати буљетро њамчун яке аз воситањои муњими батанзимдарорандаи нишондињандањои макроиќтисодї амалї намоем, мувозинати рушди иќтисодиёт, инчунин устувор нигоњ доштани наќши буљетро дар болоравии иќтисодиёт ва баланд бардоштани сатњи зиндагии ањолї таъмин намоем. Панљум, љалби њарчи бештари сармоя ва рушди бемайлони соњибкорї њамчун самти афзалиятноки тараќќиёти мамлакат


Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

Имрўз дар мамлакат корњои бунёдкориву созандагї босуръат идома ёфта, њаљми сармоягузории дохилї дар ин самт танњо аз њисоби буљети давлатї аз 231 миллион сомонии соли 2006 ба 2,3 миллиард сомонї дар соли 2013 расонда шуд, ки афзоиши он 10 баробарро ташкил мекунад. Дар њафт соли охир ба масъалаи бунёдкориву созандагии шањру ноњияњои мамлакат диќќати махсус дода, танњо аз њисоби буљети давлатї чандин њазор иншооти таъиноти иљтимоиву иќтисодї ба маблаѓи беш аз 10 миллиард сомонї сохта, ба истифода супорида шуд. Агар соли 2006 дар Тољикистон якљо бо ташкилотњои байналмилалии молиявї 33 лоињаи муштараки сармоягузорї ба маблаѓи 409 миллион сомонї амалї шуда бошад, њоло 60 лоињаи сармоягузории давлатї ба маблаѓи 10 миллиард сомонї амалї гардида истодааст. Дар давоми солњои 2006-2012 сармоягузории хориљї ба иќтисодиёти кишвари мо беш аз 20 миллиард сомониро ташкил додааст. Барои боз њам афзоиш дода ни сарм оягузор ињои хориљї рушди соњаи туризм омили муњим ба шумор меравад, зеро Тољикистон имкониятњои бузургеро доро мебошад, ки аз мављудияти ёдгорињо и гуногу ни таъри хиву фарњангї, мавзеъњои мусоиду нодири тиббиву муолиљавї, кўњнавардї ва дигар дороињое, ки табиат барои мо додааст, бармеоянд. Омўзиши таљрибаи давлатњои дигар нишон медињад, ки рушди туризм њамчун яке аз сарчашмањои даромади ањолї, ѓанигардонии буљети давлат ва ташкили љойњои нави корї дар рушди иќтисодиву иљтимої сањми назаррас мегузорад. Муњайё сохтани шароити мусоид барои сармоягузорону сайёњон ва пешнињоди лоињањои љолиб барои њамкорињои судманд ва бо ин маќсад ба роњ мондани маданияти баланди хизматрасонї зарур мебошад. Дар њафт соли охир барои фаъолияти бахши хусусї љињати рушди соњибкорї ва дар навбати аввал соњибкории истењсолї фазои мусоид фароњам оварда шуд. Чорабинињои дар ин муддат амалигардида, махсуса н ќо ну ни га рд он ии м ол у м ул к ва м абл аѓњо и ша њр в ан д он , э ъло н га р ди д ан и мораторий ба санљиши фаъолияти субъектњои соњибкории истењсолї, татбиќи ислоњоти низоми иљозатдињї, таќвият бахшидани њамкории байни давлат ва бахши хусусї ва ќабули Барномаи дастгирии давлатии соњибк о р ї ба р о и с о л њ о и 2 0 1 2 2020 ба рушди соњибкориву сармоягузорї такони љиддї бахшиданд. Дар доираи иљрои супо-

5

ПАЁМ-2013 ришњои Паёми соли гузашта аз 1-уми январи соли љорї Кодекси андоз дар тањрири н ав м ав ри ди а ма л ќа ро р дода шуд. Ин сиёсат дар ояндаи миёнамуњлат, дар баробари таъмини даромади буље т, инчу нин ба нав соз ии иќтисодиёт, рушди сармоягуз ор ї, в ор ид о ти т ех но ло гияњои њозиразамон, таъсиси корхонањои нав, муњайё намудани њазорњо љойњои иловагии корї ва зиёд намудани иќтидори содиротии мамлакат мусоид ат хоњад намуд. Бинобар ин, дар Кодекси андоз барои фаъолияти соњибкорї, истењсоли мол ва хизматрасонї, таъсиси корхонањои муосири истењсолї ва хољагињои фермериву дењќонї зиёда аз 240 имтиёз пешбинї гардидааст. Танњо дар соли љорї маблаѓи имтиёзњо беш аз 3,6 миллиард сомониро ташкил медињад. Яъне ин маблаѓ имсол ба буљети давлатї ворид нагардида, барои фаъолияти молиявию хољагидории худи корхонањо равона мешавад. То соли 2017 андоз аз истифодабарандагони роњњои мошингард пурра бекор ва меъёри андоз аз фоида 2 банди фоизї кам карда мешавад. Дар баробари ин, бояд гуфт, ки баъзе муќаррароти Кодекси андоз њоло њам тањлили њаматарафаро талаб менамоянд ва сохтору маќомоти дахлдорро зарур аст, ки љињати омўзиш ва такмили онњо чорањои зарурї андешанд. Бо истифода аз имконияту заминањои муњайёгардида соњибкорони ватанї танњо дар соли гузашта 332 корхонаи нави истењсолї сохта, ба истифода додаанд. Дар соли 2013 дар мамлакат 209 корхонаи нави саноатї бо 8 њазор љойи корї сохта, ба истифода д ода мешавад. А з ин њисоб аллакай дар семоњаи аввали соли љорї 79 корхонаи истењсолї ба истифода супорида, ќариб 1400 љойњои нави корї таъсис дода шудаанд.

кониятњои то њанўз истифоданашуда барои ба кор андохтани иќтидорњои нави истењсолї, тавлидоти мањсулоти ќобили раќобат ва ба содирот нигаронидашуда, коркарди нињоии ашёи хоми ватанї бояд њарчи бештар љалб карда шаванд. Ташкили Фонди дастгирии соњибкорї ба таъмини минбаъдаи рушди босубот, ташкили љойњои нави корї, афзоиши иќтидори содиротии кишвар ва дар ин замина амалї намудани њадафњои миллии мамлакат мусоидат менамояд. Ваќти он расидааст, ки љињати таќвият бахшидан ба фаъолияти фонд ва назорати истифодаи маќсадноки маблаѓњои аз буљет људошаванда фаъолияти њамаи муассисањои маблаѓгузорї, ки ба дастгирии соњибкорї равона гардидааст, мукаммал гардонда шавад. Аз ин лињоз, бояд шаффофият ва самаранокии истифодаи гранту маблаѓњои давлатї, ки барои дастгирии фаъолияти соњибкорї равона мегарданд, таъмин ва љињати љалби маблаѓњои иловагї аз њисоби дигар сарчашмањои маблаѓгузорї чораљўї карда шавад. Шашум, инкишофи имкониятњои коммуникатсионии мамлакат Тољикистон чанде ќабл бо кушодашавии наќби "Шањристон" аз бунбасти коммуникатсионии дохилї пурра рањо ёфта, ба як сарзамини воњид табдил ёфт. Акнун зарур аст, ки доир ба њалли масъалаи баромадан ба бањр ва бандарњои тиљоратї низ чораљўї карда шавад. Дар дањ соли охир љињати рањо ёфтани кишвар аз бунбасти коммуникатсионї ва баромадан ба бандарњои обии љањонї 23 лоињаи сармоягузории давлатї ба маблаѓи умумии ќариб 3,2 миллиард сомонї амалї карда шудааст. Дар натиља 1650 километр роњњои мошингард таљдиду бунёд гардида, 109 пул ва 27

роњи мошингарди Айнї-Панљакент, Душанбе-Турсунзода, Кўлоб-Ќалъаихумб, сохтмони терминали замонавї дар фурудгоњи байналмилалии Душанбе, хатти роњњои оњани Душанбе-Ќурѓонтеппа (ќитъаи Вањдат-Ёвон) ва Ќурѓонтеппа - Панљи Поён дар назар дошта шудааст. Дар баробари ин, масъалаи бунёди роњњои алтернативї таќозо менамояд , ки Њукумати кишвар доираи њамгироии иќтисодиро тавсеа бахшида, дар доираи созмонњои минтаќавї љињати пайваст шудан ба шабакањои байналмилалии коммуникатсионї ва ташкили шабакањои нави мутобиќ ба меъёрњои муосир чорањои зарурї андешад. Бо ин маќсад љињати амалисозии лоињаи сохтмони роњи оњани Тољикистон-Афѓонистон-Туркманистон, ки омили муњими рушди иќтисодии Тољикистон ва давлатњои минтаќа хоњад гардид, андешидани чорањои зарурї идома дорад. Дигаргунсозињо дар соњаи авиатсияи гражданї низ амалї гардида, барои ширкатњои авиатсионии ватаниву хориљї фазои раќобати озод ва бозори хизматрасонињои авиатсионї фароњам оварда шуд. Њоло зарур аст, ки љињати тањким бахшидани заминањои моддиву техникии ширкатњои њавоии ватанї, таъмини бехатарии парвозњо, баланд бардоштани сатњу сифати хизматрасонї ва ќобилияти раќобати ширкатњои ватанї мунтазам чораљўї карда шавад. Соли 2011 Барномаи маќсадноки давлатии рушди комплекси наќлиёти Љумњурии Тољикистон то соли 2025 ќабул гардид. Тибќи барномаи мазкур бунёду таљдиди беш аз чор њазор километр роњ ва 576 пул ба маблаѓи 4,4 миллиард сомонї дар назар дошта шудааст. Дар марњалаи кунунї зарур аст, ки барои боз њам бештар ва сифатан бењтар гардидани тиљорати наздисарњадї

Соњаи тандурустии кишвар тањти таваљљуњи доимии Њукумати мамлакат ќарор дорад. Соли равон барои маблаѓгузории соња зиёда аз 900 миллион сомонї пешбинї шудааст, ки ин нишондињанда нисбат ба соли 2000-ум 47 баробар зиёд мебошад. Музди мењнати кормандони муассисањои тандурустї дар њафт соли охир 12 баробар зиёд карда шуд. Давлат ва Њукумати мамлакат бо маќсади њифзи саломатии мардум андешидани чорањои заруриро барои боз њам бењтар ба роњ мондани фаъолияти муассисањои тандурустї минбаъд низ идома хоњад дод. Дар давоми њафт соли охир дар мамлакат зиёда аз 1600 корхонаи нави саноатї бо 50 њазор љойи корї, аз љумла корхонањои саноати коркарди маъдан ва дигар намудњои ашёи хоми саноат бунёд карда шудаанд ва ин раванд бояд суръат бахшида шавад. Бо вуљуди ин, зарур аст, ки им-

километр наќб сохта, мавриди бањрабардорї ќарор гирифтаанд. Њоло дар соњаи наќлиёт 11 лоињаи сармоягузории давлатї ба маблаѓи умумии 5,5 миллиард сомонї амалї шуда истодааст. Таљдиду барќарорсозии роњњо идома дошта, то соли 2015 сохтмону барќарорсозии

шароити мусоиди инфрасохторї, гузаргоњњои замонавї ва хизматрасонињои логистикї муњайё карда шаванд. Њафтум, таќвият додани низоми њамоњангсозии сиёсати рушд бо маќсади таъмин намудани самаранокии идоракунии давлатї

Ин вазифа аз љумлаи масъалањои муњимест, ки дар навбати аввал рушди бомароми иќтисоди миллї бо роњи баланд бардоштани самаранокии низоми идоракунии давлатї тавассути таъмин намудани шаффофият, њисоботдињї ва мукаммалсозии коргузории давлатї аз он вобаста мебошад. Бинобар ин, солњои охир сохтори идораи давлатї пайваста мавриди такмил ќарор дорад. Дар марњалаи имрўза бо истифода аз усулњои "њукумати электронї" њарчи васеътар љорї намудани коргузорї ва ба сатњи сифатан нав бардоштани масъулияти хизматчиёни давлатї аз љумлаи вазифањои муњимтарин ба њисоб меравад. Бо маќсади пешбурди сиёсати самарабахши интихоби кадрњои роњбарикунанда ва бењтар гардонидани иљрои вазифањои давлатї масъалањои тарбия, интихоб ва љобаљогузории кадрњои касбии соњаи идоракунии давлатї имрўз дар радифи масъалањои умда ќарор дорад. Дар робита ба ин, зарур аст, ки њайати сифатии кадрњои хизмати давлатиро бо роњи љорї намудани усулњои нави хостагирї ва баланд бардоштани сатњи омодасозии онњо куллан бењтар намуда, дастгоњи идоракунии касбиеро ташаккул дињем, ки барои онњо хизмати содиќона ба халќу Ватан аз њама муњимтар бошад. Њанго ми хостаги рї ва љобаљокунии кадрњо мањз дараљаи баланди касбї, донишњои васеи муосир, дар сатњи хуб донистани забони давлатї, забонњои хориљї ва технологияњои замонавї, дараљаи баланди масъулиятшиносиву ватандўстї, поквиљдонї ва оштинопазирї нисбат ба њолатњ ои ко ррупси онї бояд меъёрњои асосї гарданд. Ба роњ мондани хизматрасонињои босифати давлатї яке аз вазифањои муњимтарини низоми хизмати давлатї буда, татбиќи он метавонад ба танзими масъалањои мухталифи соњањои иќтисодиву иљтимої тавассути фаъолияти самараноки хизматчиёни давлатии соњибкасб ва риояи ќатъии интизоми иљроия мусоидат намояд. Сатњу сифати хизматрасонињои давлатї ва дастрасиву шаффофияти онњо бояд ба талаботи имрўза ва арзу ниёзи мардум мувофиќ ва наздик гардонида шавад. Дар натиља љомеаи шањрвандї ва бахши хусусї дар тањияву ќабули ќарорњои стратегї љињати рушди иќтисоди миллї торафт фаъолона ширкат намуда, дараљаи њавасмандї ва эътимоди онњо ба дастгоњи идораи давлатї боло меравад, ки ин омил дар навбати худ яке аз василањои бењтар намудани сатњу сифати зиндагии мардум хоњад шуд.

сањ. 6


6

ПАЁМ-2013

ПАЁМИ сањ. 5 МУЊТАРАМ АЪЗОИ МАЉЛИСИ МИЛЛЇ ВА ВАКИЛОНИ МАЉЛИСИ НАМОЯНДАГОН! Дар шароити нињоят печидаи љањони муосир ва тањаввулоти босуръати солњои охир такмилу таќвият бахшидан ба фаъолияти тамоми сохтору маќомоти давлатї, таъмин намудани рушди устувори иќтисодиву иљтимоии мамлакат ва бо њамин роњ фароњам овардани шароити зиндагии шоиста барои њар як фарди љомеа њадафи асосии мо мебошад. Вазифаи муњимтарини мо љињати татбиќи ин њадаф тарбияи шахсияти худшиносу ватандўст, дорои масъулияти баланди иљтимої, соњиби донишу љањонбинии муосир ва нињоят шахсияте мебошад, ки ќобилияти шинохти равандњои мураккаби љањони имрўзаро дошта бошад. Бинобар ин, мо раванди таълиму тарбияро самти афзалиятноки сиёсати иљтимоии давлат ќарор дода, њамаи тадбирњои заруриро дар ин самт амалї гардонида истодаем. Зинаи аввали таълиму тарбия, ки раванди тўлонї мебошад, бо фаъолияти муассисањои томактабї вобастагии мустаќим дорад. Вале бояд гуфт, ки бо вуљуди кўшишњои пайгиронаи Њукумати мамлакат дар самти ба роњ мондани шаклњои наву алтернативии муассисањои тањсил оти томактабї, аз ќабили марказњои инкишофи кўдакон, боѓчањои бачагонаи хонагї ва монанди инњо имрўз њамагї дањ фоизи кўдакони синни томактабї ба ин зинаи тањсилот фаро гирифта шудаанд. Аз ин лињоз, зарур аст, ки бо истифода аз тамоми воситаву имкониятњо дар хусуси бунёди муассисањои томактабї ва фаро гирифтани шумораи њарчи бештари кўдакон ба чунин муассисањо мунтазам чораљўї карда шавад. Зинаи дигари ташаккулдињандаи шахсияти кўдакону наврасон муассисањои тањсилоти умумии миёна мебошад. Њукумати мамлакат дар ин самт низ њамаи тадбирњои заруриро амалї карда истодааст. Масалан, дар зарфи 10 соли охир дар мамлакат беш аз 1000 мактаби љавобгў ба талаботи меъёрњои замони муосир бунёд гардидааст. Соли љорї маблаѓгузории

соњаи маориф дар њаљми ду миллиарду 131 миллион сомонї пешбинї гардидааст, ки ин раќам дар муќоиса бо соли 2000-ум 57 баробар зиёд мебошад. Танњо соли 2012 аз њисоби њамаи манбаъњо 248 муассисаи тањсилоти миёнаи умумї бо 44 њазор љойи нишаст ба маблаѓи умумии 320 миллион сомонї ба истифода дода шуд. Яке аз масъалањое, ки бисёр муњим аст, тарбияи кадрњои коргарии љавобгў ба талаботи бозори мењнати дохилї ва хориљї мебошад. Бо дарназардошти муњимияти ин масъала мо аз соли 2010ум инљониб зинаи тањсилоти ибтидої ва миёнаи касбиро самти афзалиятнок эълон кардаем. Дар ин давра барномаи давлатии рушди муассисањои тарбияи кадрњои коргарї ќабул гардида, наќшаву барномањои таълимии онњо таљдиди назар карда шуданд. Имрўз зарур аст, ки заминањои моддиву техникї ва имкониятњои кадрии ин муассисањо ба таври љиддї бењтар карда шаванд ва бо дарназардошти он, ки талаботи бозори мењнати дохиливу хориљї мунтазам таѓйир меёбад, бояд дар ин самт чорањои сариваќтиву муассир андешида шаванд. Тањлилњо нишон медињанд, ки солњои охир њазорон нафар хатмкардагони муассисањои тањсилоти олии касбї бекор монда, бо фаъолияте машѓуланд, ки ба ихтисоси гирифтаашон умуман мутобиќат надорад. Мо њар сол дар мактабњои олї њазорон нафар њуќуќшиносу иќтисодшиносонро омода менамоем, вале кишварамон имрўз ба муњандисону бинокорон, энергетику технологњо, барномасозон ва табибони баландихтисоси сатњи байналмилалї ниёзи бештар дорад. Тибќи маълумот дар давоми солњои 20082012 муассисањои тањсилоти олии касбии киш варро 9 њазору 300 нафар бо ихтисоси њуќуќшинос ва беш аз 40 њазор нафар бо ихтисосњои гуногуни иќтисодї хатм кардааст. Аз ин рў, зарур аст, ки бо маќсади таъмин намуд ани эњтиёљоти воќеии соњањои гуногуни иќтисоди миллї ба мутахассисони дорои донишу малакаи муосири сатњи байналмилалї наќшаи дурнамои тарбияи кадрњоро дар муассисањои тањсилоти олии касбии мамла-

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон ба Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон, шањри Душанбе, 26 апрели соли 2013 кат ва хориљ аз он тањия намуд а, њамзамон бо ин, љињати њарчи зудтар ба талаботи имрўза мутобиќ гардонидани барномањои таълимии мактабњои олии кишвар тадбирњои иловагї андешанд. Соњаи тандурустии кишвар тањти таваљљуњи доимии Њукумати мамлакат ќарор дорад. Соли равон барои маблаѓгузории соња зиёда аз 900 миллион сомонї пешбинї шудааст, ки ин нишондињанда нисбат ба соли 2000-ум 47 баробар зиёд мебошад. Музди мењнати кормандони муассисањои тандурустї дар њафт соли охир 12 баробар зиёд карда шуд. Давлат ва Њукумати мамлакат бо маќсади њифзи саломатии мардум андешидани чорањои заруриро барои боз њам бењтар ба роњ мондани фаъолияти муассисањои тандурустї минбаъд низ идома хоњад дод. Дар баробари ин, таъкид месозам, ки татбиќи самараноки Стратегияи миллии солимии ањолии Љумњурии Тољикистон барои солњои 2010 - 2020 ва дигар барномањои ќабулшудаи давлатї, бунёди муассисањои нави тандурустї, таъмиру таљдиди муассисањои мављуда ва бо таљњизоти муосири тиббї таъмин намудани онњо, баланд бардоштани сатњу сифати хизматрасонии тиббї ба ањолї, таблиѓу ташвиќи доимии тарзи њаёти солим, инчунин тарбияи кадрњои

ри воќеии пешрафти љомеа, хулоса ояндаи миллат ва давлат мебошанд. Дар баробари ин, њоло дар назди љавонон масъалањое ќарор доранд, ки дар замони љањонишавї дарку њалли онњо аз љавонони мо дониши амиќ, љањонбинии замонавї ва муњимтар аз њама, њисси баланди миллї, худогоњиву худшиносї ва самимона дўст доштани Ватанро талаб менамояд. Мо ният дорем, ки моњи май ба ифтихори Рўзи љавонон бо намояндагони љавонони кишвар мулоќот ороста, рољеъ ба масоили њалталаб ва вазифањои онњо дар марњалаи минбаъдаи рушди кишварамон ибрози назар намоем. Доир ба масъалањои вобаста ба дастгирии њамаљонибаи ташаббусу ибтикороти занон, ки аз љониби давлат ва Њукумати Тољикистон амалї мегардад, инчунин љињати боз њам бењтар намудани вазъи иљтимої ва наќшу маќоми онњо дар љомеа њангоми мулоќот бо намояндагони занону бонувон ба муносибати Рўзи модар дар назди вазорату идорањои марбута супоришњои дахлдор гузошта шуданд. Хотирнишон месозам, ки иљрои сариваќтии онњо боиси боз њам фаъол гардидани занону бонувони мо д ар њаёти љамъиятї, пешрафти љомеа ва афзудани сањми онњо дар раванди ободкории кишварамон мегардад. Њоло мехоњам д оир ба яке аз

бќи Конститутсия давлати иљтимої мебошад. Аз ин рў, Њукумати Тољикистон уњдадорињои хешро дар самти њифзи иљтимоии ятимону бепарасторон ва маъюбону камбизоатон њамеша иљро менамояд. Агар дар соли 2006 кўмакњои гуногун аз буљети давлатї ба ин ќишри љомеа 85 миллион сомониро ташкил дода бошад, ин раќам дар соли љорї ба 170 миллион расидааст. Яъне дар њафт соли охир ин нишондињанда ду баробар зиёд гардидааст. Илова ба ѓамхорињои дигар барои кўдаконе, ки аз саробон мањрум шуда, дар таъминоти пурраи давлат мебошанд, ба андозаи 100 фоизи њадди аќалли музди мењнат, яъне 105 сомонї нафаќаи моњона муќаррар карда шуда, ба суратњисоби депозитии барои ин кўдакон дар Бонки давлатии "Амонатбонк" кушодашуда пардохт карда мешавад. Њоло дар кишварамон 3300 нафар кўдаконе, ки на падар ва на модар доранд, инчунин беш аз 102 њазор нафар, ки ё падар ё модар надоранд, ба ќайд гирифта шудаанд. Њамчунин тибќи маълумоти Вазорати мењнат ва њифзи иљтимоии ањолї 180 њазор оилањои камбизоат дар ќайди ин маќомот ќарор доранд. Дар чор соли охир аз тарафи маќомоти давлатї ва соњибкорону тољирон хатнасури 48 њазор нафар кўдакон ва тўйи арўсиву домодии 2800 љуфт љавонон аз оилањои кам-

Ќонун бояд дар навбати аввал инсон ва њуќуќу озодињои ўро њамчун арзиши олї эътироф ва њифз намояд, яъне барои зиндагии хубу шоистаи афроди љомеа, фаъолияти пурсамари ташкилоту корхонањои давлативу ѓайридавлатї, соњибкорону тољирон, пешрафти иќтисодиёти кишвар, сулњу субот, оромии сиёсї шароити мусоид фароњам орад ва самтњои мухталифи њаёти љомеаро њаматарафа танзим намояд. муосир вазифаи Њукумати кишвар, аз љумла Вазорати тандурустї мебошад. ВАКИЛОНИ МУЊТАРАМ! Њукумати кишвар бо маќсади њалли масоили љавонон ва насли наврас аз оѓози истиќлолият то имрўз њамаи чорабинињои заруриро амалї карда истодааст. Зеро љавонони солим ва соњибкасбу ихтисосманд давомдињандаи кору фаъолияти насли калонсол, неруи созанда ва иќтидо-

масъалањои муњимтарин, ки ба њифзи иљтимоии ањолї вобаста мебошад, изњори андеша намоям. Тољикистон дар роњи татбиќи њадафњои стратегии худ ба хотири баланд бардоштани сатњу сифати зиндагии мардум имрўз бо ќадамњои устувор пеш меравад. Дар ин раванд масъалаи њифзи иљтимоии ањолї яке аз самтњои афзалиятноки сиёсати Њукумати мамлакат мебошад. Љумњурии Тољикистон ти-

бизоат гузаронида шудааст. Яъне ба шарофати ин иќдоми саховатмандона ба зиёда аз 300 њазор нафар кўмакњои моддиву маънавї расонида шудаанд. Ман ба њамаи љавонмардони баору номус ва шахсони саховатпешаву хайрхоњ, ки ба ятимону бепарасторон, маъюбону камбизоатон мунтазам кўмак мерасонанд, барои ин њимматбаландиву накўкориашон миннатдорї баён менамоям.


Њукумати Тољикистон бо вуљуди таъсири буњрони молиявию иќтисодии љањонї доир ба иљрои пурраи уњдадорињои иљтимоии худ њамаи тадбирњоро амалї карда истодааст. Татбиќ намудани тартиби нави кўмакпулињои унвонии иљт имої бар ои т абаќањои ниёзманди ањолї аз љумлаи масъалањои муњиме ба њисоб меравад, ки њадафи он бењтару шаффоф гардонидани низоми пардохти кўмакпулињои иљтимої ба оилањои камбизоат мебошад. Ањолии Тољикистон сол ба сол меафзояд ва чунон ки зикр намудам, мувофиќи дурнамо шумораи он то соли 2020 ба 10 миллион нафар хоњад расид. Бинобар ин, масъалаи муњайё намудани љойњои нави корї яке аз масъалањои муњимтарини рушди минбаъдаи иќтисодиёти кишвар мебошад. Дар ин љода, танњо дар ташкилоту муассисањои буљетї д ар њафт соли охир ќариб 100 њазор љойњои нави корї ташкил карда шудаанд. Лекин бояд гуфт, ки бо вуљуди рушд и бомароми иќтисод и миллї ва андешидани чорањои зарурї ш умораи ањолии аз љињати иќтисодї фаъол солњои охир дар бозори мењнат ќариб бетаѓйир монда, њоло 50 фоизи ањолии синни ќобили мењнатро ташкил медињад. Раванди таъсиси љойњои нави корї низ аз афзоиши босуръати табиии ањолї ва захирањои мењнатї ќафо монда, алњол бозори мењнати дохилї имкони пурра бо љойи кор таъмин намудани корљўёнро надорад. Њар сол ќариб 150 њазор нафар хатмкардагони мактабњои миёнаи умумї ва миёнаи махсус ба бозори мењнат ворид мегарданд ва имрўз ба як љойи кори холие, ки дар маќомоти давлатии шуѓли ањолї ба ќайд гирифта шудааст, њафт нафар довталаб рост меояд. Аз ин рў, таъсиси љойњои кории сифатан нав ва таъминот бо музди мењнати арзанда имрўз ба яке аз масъалањои аввалиндараља табдил ёфтааст. Таъкид менамоям, ки ин масъала тањти назорати доимии Роњбари давлат ќарор дорад. Дар баробари таъсис додани љойњои кории нав ба масъалаи касбомўзї, бахусус таќвият додани низоми такмили ихтисос ва фаъолияти марказњои касбомўзии калонсолон диќќати љиддї додан зарур аст. Мо бояд, пеш аз њама сифати таълимро бењтар намоем, то малакаи касбии хатмкунандагони муассисањои касбомўзї ба талаботи бозори муосири мењнат љавобгў бошад.

7

ПАЁМ-2013

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

ЊАМВАТАНОНИ АЗИЗ! Мо њанўз дар оѓози эъмори давлати демокративу њуќуќбунёд ва ташаккули љомеаи шањрвандї ќарор дорем. Таљрибаи таърихии давлатњои пешрафтаи љањон собит месозад, ки бунёди чунин давлат раванди тўлонї мебошад. Њарчанд ки аз замони ба истиќлол расидани давлати мо њанўз давраи зиёд нагузаштааст, вале мо аллакай шоњиди густариши раванди гуногунандешии сиёсї, рушди босуръати фаъолияти ањзоби сиёсї ва нињодњои гуногуни љомеаи шањрвандї дар кишварамон њастем ва дар ин самт аз љониби давлат ва Њукумати Тољикистон барои фаъолияти озоди онњо њамаи шароити мусоид фароњам оварда шудааст. Яъне мо дар як замони начандон тўлонї тавонистем, ки аз тариќи Конститутсия ва дигар санадњои ќонунгузорї меъёрњои бунёдии фаъолияти давлати демократї - асосњои сохти давлатдории демократї, аз љумла моњияти дунявї ва иљтимоии он, муќаддас будани њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд, гуногунандешии сиёсї, таъсиси парламенти касбї, кафолати адолати судї ва баробар будани њамаро дар назди ќонун, инчунин озодии виљдонро эълон ва таъмин намоем. Дар Конститутсияи давлатамон дарљ гардидааст, ки мафкураи њељ як њизб, иттињодияи љамъиятї, динї, њаракат ва гурўње наметавонад ба њайси мафкураи давлатї эътироф шавад. Албатта, њар њизб тибќи барномаи амали худ мавќеи хоси сиёсиву аќидавї дорад. Вале дар шароити кунунї зарур аст, ки њамаи ањзоби сиёсї ва иттињодияњои љамъиятї манфиатњо ва арзишњои волои миллиамон, ба монанди истиќлолияти давлатї, тамомияти арзї, суботи иљтимої ва вањдати милливу њамбастагии тамоми сокинони кишварро муќаддас донанд ва ба хотири њифз кардану таќвият бахшидани онњо саъю талош намоянд. Бори дигар хотирнишон месозам, ки њизбњои сиёсї ва дигар нињодњои иљтимої бояд намунаи эњтирому риояи ќонунњои давлати демократї ва мактаби тавсеаи маърифати сиёсиву њуќуќии мардум бошанд. Тавре ки медонед, соли љорї дар кишварамон маъракаи муњими сиёсї - интихоботи Президенти Љумњурии Тољикистон доир мегардад. Интихобот њамчун падидаи муњимтарини демократия рў йд од и му њими сиё сї буда, натиљаи он рушди мин-

баъдаи кишварро муайян мекунад. Конститутсия ва ќонунгузории кишварамон дар баробари кафолати њуќуќу озодињои сиёсии шањрвандон, инчунин барои баргузории интихоботи демокративу шаффоф заминаи мусоиди њуќуќиро муњайё намуда, иштироки озодонаи мардумро дар њаёти сиёсї ва идоракунии давлат кафолат медињад. Мањз ба њамин хотир, яке аз самтњои афзалиятноки демократикунонии љомеа дар Тољикистон таъмин намудани изњо-

њамчун њомии Конститутсия, ќонунњо ва њуќуќу озодињои шањрвандони мамлакат бо масъулияти баланд ва эътимоди комил кафолат медињам, ки интихоботи дар пешистода ба таври демократї ва озоду одилона баргузор хоњад шуд. МУЊТАРАМ АЪЗОИ МАЉЛИСИ МИЛЛЇ ВА ВАКИЛОНИ МАЉЛИСИ НАМОЯНДАГОН! Љумњурии Тољикистон аз рўзњои нахустини фаъолияти худ њамчун давлати демок-

нињоиро таќозо мекунад, муайян намудани муносибат ба њукми ќатл мебошад. Чунонки шумо медонед, аз моњи июни соли 2004 инљониб татбиќи љазои ќатл дар Тољикистон боздошта шудааст. Воќеан, њаёти инсон асоси њастї ва неъмати бебањо буда, мањрум кардан аз он маънии ќатъ гардидани мављудияти фард, шахсият ва узви љомеаро дорад. Дар тамаддуни инсонї аз љониби давлат татбиќ накардани љазои ќатл, пеш аз њама, чун нишонаи башардўстї, ша-

Мо - тољикон таърихи куњану фарњанги пурѓановат дорем ва аз ин сарвати бебањои миллии худ ифтихор мекунем. Вале, мутаассифона, ашхосе низ њастанд, ки ё бо сабаби маълумоти кофї надоштан ё огоњона аз тариќи расонањои хабарї расму ойин ва суннатњои волои миллии моро нодида мегиранд ё тањти шубња ќарор медињанд. Чунончи, дар арафаи љашни Наврўз баъзе сару садоњое баланд шуданд, ки гўё он барои мардуми мо ойини бегона аст ва аз нигоњи дини ислом љашн гирифтани Наврўз мамнўъ мебошад. Ин фикр мутлаќо хатост ва барои раванди худшиносии миллї, ки мо мехоњем наслњои љавонро дар њамин рўњия тарбия кунем, хатари љиддї дорад.

ри ихтиёрии иродаи халќ њангоми баргузории интихобот мебошад. Ќонунгузории мо кафолат медињад, ки дар байни субъектњои раванди интихобот ва иштирокчиёни ин маъракаи муњими сиёсї барои бањсу муколамањои созанда ва изњору ифодаи маќсаду мароми онњо фазои орому озод ва имкониятњои баробар фароњам оварда шаванд. Корро тавре бояд ташкил намуд, ки шањрвандон дар навбати аввал аз њуќуќњои ќонунии худ воќиф гардида, иштирокчии фаъоли ин маъракаи сиёсї будани худро эњсос намоянд ва масъулиятро оид ба амалисозии њуќуќњои конститутсионии худ дарк кунанд. Дар ин замина, њизбњои сиёсї ва дигар иштирокчиёни интихобот бояд фаъолияти худро танњо дар чорчўбаи Конститутсия ва ќонунгузории мамлакат роњандозї намоянд. Бо дарназардошти ин, Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсї, инчунин тамоми субъектњои раванди интихоботро зарур аст, ки дар љараёни омодагї ва баргузории интихобот муќаррароти ќонунњои амалкунандаи кишварро ба роњбарї гирифта, барои бењтар ба роњ монд ани ф аъолия ти комиссияњои интихоботї, дар сатњи баланди ташкилї, ба таври шаффофу демократї ва озод баргузор гардидани интихобот тадбирњои зарурї андешанд. Мо чун њамеша љонибдори ба таври шаффоф ва ошкор баргузор шудани маъракаи интихобот њастем ва ман

ратї, њуќуќбунёд ва дунявї дар Конститутсия ва дигар ќонунњо принсипњои башардўстї ва озодона кору зиндагї кардани инсонњоро дарљ намуда, љињати дар амал татбиќ гардидани онњо пайваста кўшишњои судмандро ба харљ дода истодааст. Ќонун бояд дар навбати аввал инсон ва њуќуќу озодињои ўро њамчун арзиши олї эътироф ва њифз намояд, яъне барои зиндагии хубу шоистаи афроди љомеа, фаъолияти пурсамари ташкилоту корхонањои давлативу ѓайридавлатї, соњибкорону тољирон, пешрафти иќтисодиёти кишвар, сулњу субот, оромии сиёсї шароити мусоид фароњам орад ва самтњои мухталифи њаёти љомеаро њаматарафа танзим намояд. Маќомоти ќонунгузори кишвар ва субъектњои ташаббуси ќонунгузорї њамасола барои рушди соњаи ќонунгузорї корњои хубу босамар анљом дода истодаанд ва мувофиќи маќсад аст, ки фаъолияти ќонунгузорї боз њам густариш дода шавад. Бо маќсади такмили њифзи манфиатњои иљтимоии шањрвандон ва муќаррар намудани кафолатњои иловагї оид ба њифзи мењнат ва манзил зарурати дар тањрири нав тањия ва ќабул намудани кодексњои мењнат ва манзил ба миён омадааст. Њамчунин бо маќсади ба талаботи замони муосир мутобиќ намудани танзими муносибатњои муњими љамъиятї Њукумати Тољикистонро зарур аст, ки кодексњои гражданї ва љиноятиро низ дар тањрири нав тањия ва пешнињод намояд. Дигар масъалае, ки њалли

фќат ва пешравии љамъият эътироф карда мешавад. Аз ин лињоз, ваќти он расидааст, ки масъалаи мазкур бо дарназардошти афкори љомеа мавриди баррасии маќомоти дахлдор ќарор дода шуда, аз натиљаи он љињати муайян намудани мавќеи давлат нисбат ба њукми ќатл таклиф пешнињод карда шавад. Дигар масъалаи мубрами рўз мубориза бо коррупсия мебошад. Коррупсия ба пешрафти иќтисодиёт халал мерасонад, бунёди љомеаи демократиро заиф месозад ва ба рушди демократия таъсири манфї мегузорад. Гузашта аз ин, корруп сия дар љомеа ба риоя нашудани њуќуќњои конститутсионии шањрвандон замина фароњам меорад ва ба пояи ахлоќ зарба мезанад. Аз ин рў, пешгирї ва мубориза бо коррупсияро мо яке аз самтњои аввалиндараљаи сиёсати њуќуќии давлат њисобида, дар чанд соли охир корро дар ин самт хеле таќвият бахшидем. Масалан, Фармони Президенти мамлакат "Дар бораи тадбирњои иловагии таќвияти мубориза бо коррупсия" ва Стратегияи мубориза бо коррупсия барои панљ соли охир ќабул ва амалї карда шуданд. Мутобиќи санадњои зикршуда чорабинињои зиёди ташкилї, иќтисодї ва њуќуќии мубориза бар зидди коррупсия сурат гирифтанд. Аз љумла љињати таъмини њамкории маќомоти давлатї ва љомеаи шањрвандї дар пешгирии коррупсия Шўрои миллии муќовимат бо коррупсия таъсис дода шуд. сањ. 8


8

ПАЁМ-2013

ПАЁМИ

Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон ба Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон, шањри Душанбе, 26 апрели соли 2013

сањ. 7

Дар вазорату идорањо ва маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї раванди татбиќи барномањои дохилиидоравии пешгирии коррупсия идома дорад. Ба ин маќсад дар ин маќомот љойивазкунии хизматчиёни давлатї гузаронида шуда, сохторњои махсуси пешгирии њуќуќвайронкунињои коррупсионї таъсис дода шудаанд ва барномањои таълимї вобаста ба пешгирии коррупсия љорї гардидаанд. Бо маќсади сарфакорона ва босамару маќсаднок истифода намудани маблаѓњои буљет мо Палатаи њисоб таъсис додем. Итминон дорам, ки роњбарият ва кормандони маќомот барои ошкор ва пешгирї намудани амалњои коррупсионї такони љиддие хоњанд бахшид. Ќонун дар бораи экспертизаи зиддикоррупсионии санад њои меъёрии њуќуќї ќабул карда шуда, барои бекор кардани дахлнопазирии кормандони њифзи њуќуќ, прокурорњо, судяњо ва вакилони маљлисњои мањаллии вакилони халќ лоињаи ќонунњо тањия гардида, њоло мавриди баррасї ќарор доранд. Махсус таъкид менамоям, ки пешгирї ва мубориза бар зидди коррупсия дар оянда низ њамчун яке аз самтњои аввалиндараљаи сиёсати њуќуќии давлат боќї мемонад. Бо ин маќсад Агентии назорати давлатии молиявї ва мубориза бо коррупсия, Вазорати адлия, Прокуратураи генералї, Палатаи њисоб ва дигар субъектњои муќовимат бо коррупсия вазифадоранд, ки Стратегияи нави пешгирї ва мубориза бар зидди коррупсияро барои њашт соли оянда тањия ва пешнињод намоянд. Мехоњам таъкид намоям, ки терроризм, экстремизм, гардиши ѓайриќонунии маводи мухаддир, хариду фурўши одамон ва дар маљмўъ љиноятњои муташаккили фаромарзї имрўз ба хатари љиддї табдил ёфта, боиси ташвиши љомеаи љањонї гардидаанд. Мо муборизаро бар зидди гардиши ѓайриќонунии маводи мухаддир самти афзалиятноки сиёсати давлати худ эълон кардаем. Бо маќсади таъмин намудани натиљаи њарчи бештари фаъолият дар ин самт моњи феврали соли љорї бо Фармони

Президенти мамлакат Стратегияи миллии мубориза бар зидди гардиши ѓайриќонунии маводи мухаддир дар Љумњурии Тољикистон барои солњои 2013 - 2020 тасдиќ гардид. Бо дарназардошти хатарњои зикршуда ва дар соли 2014 аз ќаламрави Афѓонистон хориљ гардидани нерўњои байналмилалии зиддитеррористї роњбарияти маќомоти њифзи њуќуќ ва сохторњои низомиро зарур аст, ки дар самти мубориза бар зидди терроризм, экстремизм, муомилоти ѓайриќонунии маводи мухаддир, баланд бардоштани иќтидори мудофиавии мамлакат ва њифзи сарњади давлатї тадбирњои зарурї андешанд. Њамчунин дар самти љобаљогузории дурусти кадрњо, баланд бардоштани сатњи тайёрии касбї, њисси масъулиятшиносї ва омодабошии доимии онњо мунтазам чораандешї намоянд. Воќеан, раванди ташаккули ягон давлати муосирро бе фаъолияти самараноки маќомоти судї, ки асоси таъминкунандаи адолати иљтимої мебошад, тасаввур кардан ѓайриимкон аст. Чунин њолат моро водор

ти "дарњои кушода" дар арсаи байналмилалї мебошад ва мо бо дарназардошти манфиатњои миллиамон ин сиёсатро минбаъд низ идома хоњем дод. Њамаи шумо - њозирини гиромї ва кулли мардуми кишвар огоњанд, ки ман чанде пештар њангоми ифтитоњи бинои нави Вазорати корњои хориљї дар мулоќот бо кормандони дипломатияи тољик доир ба самтњои сиёсати хориљии давлати Тољикистон ва вазифањои минбаъда муфассал изњори назар кардам ва фикр мекунам, ки имрўз ниёз ба такрори он нест. Мо вазифадорем, ки ба хотири њифзи истиќлолияти давлатамон ва таъмин намудани рушди бонизоми иќтисодиву иљтимоии кишварамон сиёсати давлати худро бо дарназардошти манфиатњои миллї, имконияту захирањои воќеї, таљрибаи давлатдории миллї ва тибќи меъёрњои пазируфташудаи байналмилалї тањия ва роњандозї намоем. Вобаста ба ин, лозим мешуморам, ки андешањои худро доир ба њадафњо ва самтњои асосии марњалаи имрў-

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

давлатњои миллї ањамияти торафт љиддии њаётї пайдо мекунад. Аз ин лињоз, вазифаи љонї ва ќарзи виљдонии њар кадоми мост, ки њатто як лањза њам масъалаи њифзи давлату давлатдорї, таъмини амнияти кишвар ва нигоњ доштани суботу оромии љомеаро фаромўш насозем. Њамаљониба густариш бахшидани худшиносиву худогоњии миллї, њисси ватандўстиву ватандории мардум ва баланд бардоштани маърифати сиёсиву њуќуќии ањолии кишвар, бахусус наврасону љавонон њадафи дуюми мо мањсуб мешавад. Зеро њар кадоми мо солњои охир шоњиди њодисањое мебошем, ки баъзе доирањои байналмилалї тавассути расонањои иттилоотї ва бо истифодаи моњирона аз ноогоњиву бехабарии мардум, махсусан гурўњњои алоњидаи љавонон, равандњои сиёсиву иљтимоии як ќатор кишварњоро ба чї роњи харобиовар расониданд. Мардум бояд моњияти равандњои сиёсии дохиливу хориљї, маќсади нерўњои ѓаразноки берунї ва њадафи

Бо дарназардошти хатарњои зикршуда ва дар соли 2014 аз ќаламрави Афѓонистон хориљ гардидани неруњои байналмилалии зиддитеррористї роњбарияти маќомоти њифзи њуќуќ ва сохторњои низомиро зарур аст, ки дар самти мубориза бар зидди терроризм, экстремизм, муомилоти ѓайриќонунии маводи мухаддир, баланд бардоштани иќтидори мудофиавии мамлакат ва њифзи сарњади давлатї тадбирњои зарурї андешанд. менамояд, ки ислоњотро дар самти такмили сохтор ва рушди минбаъдаи фаъолияти маќомоти судї идома бахшем. Њамчунин зарурати риояи њатмии ќонунњо "Дар бораи танзими анъана ва љашну маросимњо дар Љумњурии Тољикистон" ва "Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд"ро бори дигар таъкид месозам. ЊАМВАТАНОНИ АЗИЗ! Сиёсати хориљии Љумњурии Тољикистон аз оѓози соњибистиќлолии кишвар то ба имрўз яке аз васил ањои асосї ва муњимтарини муаррифии кишварамон њамчун давлати пешбарандаи сиёса-

заи рушди давлатдориамон бори дигар хотирнишон созам. Њад афи якум ва муњимтарини мо њифз кардан ва тањким бахшидани давлатдории миллї мебошад. Масъалаи њифзи ин дастоварди бузург, яъне њимояи давлату давлатдории миллї ва тањкими аркону пояњои он хусусан дар шароити пуртазоду печидаи солњои охир, яъне рўз аз рўз мураккаб шудани вазъи геополитикии минтаќа ва љањон, шиддат гирифтани раќобат ва бархўрди манфиатњои кишварњои абарќудрат ва тањти таъсири равандњои љањонишавї осебпазир гардидани истиќлолияти

наќшаву барномањои давлати худро мустаќилона ва ба таври дуруст дарку ќабул карда тавонанд. Љомеаи мо бояд донад, ки њадафи стратегии давлату Њукумати Тољикистон дар заминаи тањкими истиќлолияти давлатї баланд бардоштани сатњи зиндагии мардум мебошад. Дар атрофи ѓояи "Тољикистони озоду соњибистиќлол Ватани мањбуби њамаи мо" муттањид намудани тамоми гурўњњо ва ќишрњои љомеаи кишвар њадафи сеюми мо мебошад. Ба андешаи ман, мањз њамин ѓоя нуќтаи пайванд ва њалќаи бањамоварандаи тамоми мардуми кишвар, сарфи назар аз миллату забон, дину мазњаб ва

аќидаву мавќеи сиёсї буда, дар айни замон василаи муассиртарини њифзи Тољикистони озоду соњибистиќлол њамчун вазифаи мењварї ва асосии мо ба шумор меравад. Њадафи чорум њарчи бештар густариш додани фарњанги сулњ ва решадор сохтани вањдату ризоияти миллї њамчун дастоварди нодиртарини мардуми Тољикистон мебошад. Халќи тољик сулњу њамдигарфањмиро ба ивази азияту зањмати сахту сангин ва муњимтар аз њама, ба бањои љони дањњо њазор ќурбониёни љанги тањмилии шањрвандї ба даст овард ва имрўз шукргузор аст, ки дар фазои неъмати бузурги суботи сиёсї ва оромии љомеа кору зиндагї дорад. Бинобар ин, мо вазифадорем, ки ба хотири тарбияи насли наврас ва љавонони имрўза дар рўњияи ватандўстиву сулњхоњї ва ободкориву созандагї, инчунин барои наслњои ояндаи халќамон ба мерос гузоштани ин дастоварди муќаддасу нодир фарњанги сулњро њамчун љузъи доимии фарњанги зиндагии мардум густариш бахшем. Њадафи панљум фаъолияти тамоми сохтору маќомоти давлатї ва њар кадоми моро доир ба њалли масоили љавонон дарбар мегирад. Дар роњи расидан ба ин њад аф мо боя д , п еш аз њама, барои њарчи бењтар гардонидани шароити рушди маънавию ахлоќї, тањси л в а к ору ф аъо л ия ти љавонон заминаву имкониятњои муносибро фароњам оварем. Дар ин раванд мо бояд дар зењну шуури насли наврас ва љавонони мамлакат њисси баланди миллї, эњсоси худшиносиву ватандўстї, ахлоќи њамида, эњтироми падару модар ва калонсолон, сабру тањаммул, омўзиши илму дониш ва касбу њунарњои муосир, мењнатдўстї ва риояи волоияти ќонунро тарбия намоем, то онњо дар оянда њамчун фарзандони шоистаи мо кору пайкори насли имрўзаро идома бахшида, Ватани азизамонро ба љањониён муаррифї карда тавонанд. Њадафи шашум њифзи њуввияти миллї ва арзишњои волои халќи куњанбунёдамон дар шароити љањонишавист.


Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

Раванди љањонишавї дар баробари пањлуњои мусбати худ имрўз башариятро дар рўбарўи омезишу бархўрди арзишњо ва фарњангњои гуногун ќарор додааст. Мо њамчун миллати ќадима ва фарњангї њаргиз мухолифи њамдигарро шинохтани фарњангу тамаддунњои мухталиф нестем. Баръакс, мо љонибдори гуф тугўи тамадд унњо ва и ст иф о д а а з с ар в ат њо и илмї ва дастовардњои фарњангии халќњои Ѓарбу Шарќ ба хотири тањкими низоми дуня вии давлати худ мебошем. Мањз бо дарназардошти чунин воќеият фарњангу арзишњо ва њуввияти миллии мо ба дастгирии њамаљонибаи љомеа ва давлат ниёз доранд. Њадафи њафтум арљгузорї ва эњтироми забони давлатї, яъне забони зебову шево ва ширину шоиронаи тољикист. Зеро забони тољикї дар баробари дигар муќаддасоти миллии мо рамзи давлатдорї, њуввияти миллї, кафили мављудияти фарњанги оламшумул ва мояи ифтихори мо - тољикон аст. Забони мо дар марњалањои њассоси таърихи халќамон њамеша наќши таќдирсоз бозида, аљдоди бошарафу тамаддунсози моро аз гирдоби њаводиси пуртазоди асрњои миёна то ба имрўз эмин нигоњ доштааст. Ин аст, ки мо дар зарфи солњои соњибистиќлолї оид ба эњё ва густариши забони давлатиамон силсилаи тадбирњои судмандро амалї намудем. Дар баробари ин, мо борњо иброз доштаем, ки донистани забонњои дигар, махсусан забонњои русї ва англисї барои наврасону љавонони мо зарурати воќеии рўз аст. Аммо ин тамоюл набояд сабаби ба забони шевои тољикї роњ ёфтани унсурњои нозарури бегона гардад. Аз ин рў, мо дар оянда низ дар самти њифзу гиромидошт, тозагии забони давлатї ва руш ди њамаљонибаи он њамаи иќдомоти заруриро амалї хоњем кард. Бо истифода аз фурсат мехоњам таваљљуњи шуморо боз ба як масъалаи њассос љалб намоям. Чунон ки огоњед, ватандўстиву худшиносї ва ифтихори миллї, пеш аз њама, маънои гиромї д ош тану њифз намудани таърих ва анъанаву суннатњои миллї мебошад. Бе ин ягон халќу миллат љавњар ва асолати худро мањфуз дошта наметавонад ва ботадриљ дар гирдоби таърих беному нишон мешавад.

9

ПАЁМ-2013 Мо - тољикон таърихи куњану фарњанги пурѓановат дорем ва аз ин сарвати бебањои миллии худ ифтихор мекунем. Вал е, мутаассифона, ашхосе низ њастанд, ки ё бо сабаби маълумоти кофї надоштан ё огоњона аз тариќи расонањои хабарї расму ойин ва суннатњои волои миллии моро нодида мегиранд ё тањти шубња ќарор ме-

мебошад, ки тавассути урф, яъне додани фатвои шаръї ба ислом ва суннатњои исломї мухолифат надоштани расму оинњои наврўзиро собит намуда, ба суннатњои наврўзї заминаи њуќуќї ва умри љовидона бахшидааст. Аз ин рў, мо њамеша бо итминони комил изњор медорем, ки Наврўз ба ягон дин иртибот надорад ва дар айни замон ба ягон дину мазњаб мухолиф нест.

забони адабии тољикї чоп шуда, ба таври ройгон ба мардум таќсим гардид. Инчунин китобњои "Сањењ"-и Имом Бухорї, "Тафсири Табарї", "Кимиёи саодат" - и Имом Муњаммад Ѓазолї, тарљумаи "Муснад" и Имом Абўњанифа, "Њидояи шариф" - и Аллома Марѓелонї ва дањњо китобњои дигари динї аз њисоби буљети давлат нашр шуда, барои баланд бар-

Дар баробари ин, њифзи содиќонаи манфиатњои милливу давлатї, аз тамоми манфиатњои дигар болотару афзал донистани манофеи давлат ва миллат, саъю талоши пайгирона ба хотири тањкими пояњои давлати соњибистиќлоли миллї, чун неъмати бебањо њифз кардани соњибихтиёрии Ватан, сулњу суботи иљтимої, амнияти давлат ва љомеа, вањдати миллї ва таќвияти иќтидори иќтисодии давлат вазифаи љонї ва ќарзи виљдониву имонии њар яки мову шумо - аъзои Њукумат, вакилони мардумї, роњбарону масъулони идорањо ва ташкилоту муассисањо, хизматчиёни давлатї ва умуман тамоми халќи Тољикистон мебошад. дињанд. Чунончи, дар арафаи љашни Наврўз баъзе сару садоњое баланд шуданд, ки гўё он барои мардуми мо ойини бегона аст ва аз нигоњи дини ислом љашн гирифтани Наврўз мамнўъ мебошад. Ин фикр мутлаќо хатост ва барои раванди худшиносии миллї, ки мо мехоњем наслњои љавонро дар њамин рўњия тарбия кунем, хатари љиддї дорад. Наврўз љашни мубораку њуљастаи мо - тољикон ва тамоми мардуми ориёї буда, ниёгонамон барои њифзи расму русум ва ойинњои неки он дар мушкилтарин лањзањои таърихї истодагарї кардаанд. Аслан Наврўз љашне бар мабнои низоми кайњон аст, ба ибораи дигар расидани соату даќиќаест, ки назми кайњон ба њолати эътидоли олї меояд ва нишонаи эњёи табиат, рамзи пирўзии некї бар бадї мебошад. Ин кашфиёти бузург, ки мањсули тафаккур ва мушоњидањои аљдоди хирадманди мост, беш аз шаш њазор сол ќабл аз ин ба вуќўъ пайвастааст. Яъне ин андешаи неку созанда се њазор сол пеш аз пайдоиши дини зардуштї ва чоруним њазор сол ќабл аз зуњури дини мубини ислом пањн шудааст ва тибќи маълумоти сарчашмањои таърихї њанўз дар њамон даврањои бостон Наврўз дар ќаламрави 23 кишвар таљлил мегард ид . Б о д арки ин њаќиќати мусаллам фарзандони хирадманду фарзонаи миллат барои пойдорї ва аз байн нарафтани Наврўз љоннисорона талош кардаанд ва асолати онро њифз намудаанд. Яке аз онњо фаќењи бузурги олами ислом Имоми Аъзам

Вобаста ба ин масъала мехоњам боз як нуктаи дигарро хотирнишон созам. Баъди ба даст овардани истиќлоли давл атї имконият п айдо шуд, ки фаъолияти иттињодияњои динї ва муносибати онњо бо давлат дар доираи талаботи ќонун ба роњ монда шавад. Баъдан мо саъю талош кардем, ки бо тамоми созмонњои бонуфузи байналмилалии исломї њамкорињои дуљониба ва бисёрљонибаро ба роњ монда, дар навбати худ њамчун узви комилњуќуќи онњо изњори андеша кунем. Аз љумла, бо Созмони Њамкории Исломї, Бонки Исломии Рушд ва кишварњои олами ислом њамкорињои самарабахшро роњандозї намудем, ки имрўз онњо ба бисёр љабњањои иќтисодиёти миллии мо манфиат оварда истодаанд. Бояд ёдовар шуд, ки дар њафтод соли даврони Шўравї дар Тољикистон њамагї 17 масљид фаъолият мекард. Имрўз дар кишвари мо ќариб 4000 масљид расман сабти ном шудааст ва Тољикистон дар ин масъала нисбат ба шумораи ањолї миёни давлатњои Осиёи Марказї дар маќоми аввал ќарор дорад. Мисоли дигар, дар даврони Шўравї њамагї 30 нафар шањрвандони кишвари мо маносики њаљро адо карда буданд, аммо дар зарфи бист соли истиќлол беш аз 200 њазор нафар шањрвандони кишварамон ба зиёрати хонаи Худо мушарраф гардидаанд. Илова бар ин, мо дар баробари арљгузорї ба арзишњои волои таърихиву фарњангї ба арзишњои динии худ низ эътибори љиддї медињем. Аз љумла, чор маротиба китоби муќаддаси Ќуръони карим ба

доштани маърифати динии шањрвандони кишварамон мусоидат карданд. Хусусан, дар сатњи баланди сиёсиву фарњангї љашн гирифтани 1310 - солагии поягузори мазњаби њанафї Имоми Аъзам афкори динии љомеаи суннатии моро вусъат ва нуфузи Тољикистонро дар љањони ислом таќвият бахшид. Имрўз мо Кумитаи оид ба корњои дин, Донишгоњи исломї дорем ва дар назди Президенти мамлакат Маркази исломшиносї таъсис додаем. Њоло ба шарофати истиќлоли давлатї мо тамоми шароитро дар доираи ќонун муњайё кардаем, ки мардуми кишварамон суннатњои динии худро озодона иљро кунанд. Њамзамон бо ин, ќатъиян таъкид месозам, ки роњи пешгирифтаи мо - бунёди давлати дунявї, њуќуќбунёд ва демократї аст. Ин меъёр дар Конститутсияи Љумњурии Тољикистон таљассум гардидааст ва таѓйирнопазир мебошад. Ба ибораи дигар, мо дар радифи арзишњои милливу диниамон ба арзишњои дунявии умумибашарї арљ мегузорем ва равандњои демократиро фаъолона ва пайгирона дастгирї менамоем. Озодии сухан, озодии виљдон ва гуногунандешї, ки рукнњои асосии давлати демократї мебошанд, бояд дар доираи ќонун сурат гиранд ва ба њељ ваљњ суботи љомеаро халалдор насозанд. Мутаассифона, дар олами ислом равияњое низ арзи вуљуд кардаанд, ки баъзе амалњояшон ба фитнакориву тафриќаандозї равона гардидаанд. Ин ба моњияти дини мубини ислом мухолиф аст ва ба он иснод меорад.

Мо бояд аз ин воќиф бошем ва ба фитнаљўиву тахрибкорї дар љомеа роњ надињем. Зеро сулњу субот, њамдигарфањмї ва аъмоли неку созанда барои мо аз њама афзалтаранд. Дар баробари ин, њифзи содиќонаи манфиатњои милливу давлатї, аз тамоми манфиатњои дигар болотару афзал донистани манофеи давлат ва миллат, саъю талоши пайгирона ба хотири тањкими пояњои давлати соњибистиќлоли миллї, чун неъмати бебањо њифз кардани соњибихтиёрии Ватан, сулњу суботи иљтимої, амнияти давлат ва љомеа, вањдати миллї ва таќвияти иќтидори иќтисодии давлат вазифаи љонї ва ќарзи виљдониву имонии њар яки мову шумо - аъзои Њукумат, вакилони мардумї, роњбарону масъулони идорањо ва ташкилоту муассисањо, хизматчиёни давлатї ва умуман тамоми халќи Тољикистон мебошад. Њамаи мо вазифадорем, ки ба шукронаи соњибдавлативу соњибихтиёрї мардуми шарифу зањматпеша ва ободкору фарњангсолори тољикро дар роњи бунёдкориву созандагии Ватани мањбубамон Тољикистон ва боз њам ободу зебо гардонидани сарзамини аљдодиамон сарвариву рањнамої кунем. Мо медонем, ки дар зиндагии љомеаи мо ва њаёти кишварамон њанўз њам мушкилоту масъалањои зиёди њалталаб мављуданд. Лекин ман ба азму иродаи мустањкам, нияти неку хиради азалии мардуми солору сарбаланди тољик итминони комил дорам ва дилпурона изњор медорам, ки њамаи мо - фарзандони ин сарзамини муќаддасу бостонї дар солњои наздик мушкилоти мављударо бартараф карда, Тољикистони мањбубамонро ба як мулки ободу пешрафта табдил медињем ва рўзгори босаодати сокинони онро таъмин мекунем. Бовар дорам, ки халќи шарафманду сарбаланди мо минбаъд низ љињати расидан ба њадафњои стратегии Тољикистони соњибистиќлол азму талоши бештар менамоянд ва дар раванди татбиќи наќшаву ниятњои неки давлату Њукумати кишвар сањми арзандаву шоистаи худро мегузоранд. Дар раванди созандагии Ватани муќаддасамон ва тањкими иќтидору обрўи Тољикистони азизамон ба кулли мардуми шарифи кишвар ва њамаи шумо - њозирини гиромї барору комёбињои рўзафзун орзу менамоям. Њамеша тансињату хонаобод ва пирўзу сарбаланд бошед!


10

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

ПАЁМИ НАВБАТЇ - БАЁНГАРИ

ПЕШРАФТ БА СЎИ ФАРДО 26 апрел Президенти кишвар Эмомалї Рањмон зимни љаласаи чоруми якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон даъвати чорум, ки дар Маљмааи давлатии Кохи Вањдат баргузор гардид, Паёми навбатии худро ба парлумони кишвар ирсол намуда, самтњои асосии сиёсати дохилию хориљии давлатро муайяну мушаххас намуд.

Р

ОЊБАРИЯТИ парлумон, аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намоянда гони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон муќаррароти оѓози љаласаи якљояи Маљлиси Миллї ва Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистонро дар толори калони бинои Маљлиси Олї ба љо оварда, барои шунидани Паёми навбатии Президенти кишвар ба Кохи Вањдат ташриф оварданд. Ба ин муносибат дар толор, њамчунин Сарвазир ва аъзои Њукумати кишвар, мушовирони давлатии Президенти Љумњурии Тољикистон ва масъулони Дастгоњи иљроияи Сарвари давлат, роњбарони вазоратњо ва кумитањои давлатї, идорањои назди Президент ва Њукумат, маќомоти марказии судї ва дигар идорањои њифзи њуќуќу тартибот, Академияи илмњо, муассисањои олии таълимї, раисони вилоятњо ва шањру ноњияњо, марказњои татбиќи лоињањои инвеститсионї, аъзои Шўрои љамъиятї, Њаракати Вањдати миллї ва эњёи Тољикистон ва вакилони як ќатор иттињодияњои љамъиятї, сиёсї, эљодї, роњбарони корхонаю муассисањои љумњуриявї, бонкњо, ширкатњои фаъолу соњибнуфузи хусусї, намояндагони њайати дипломатї, воситањои ахбори умум ва дигарон, дар маљмўъ зиёда аз 1300 нафар љамъ омаданд. Президенти кишвар Эмомалї Рањмон нахуст нишондодњои рушди иљтимоию иќтисодии љумњуриро дар 7 соли охир мавриди тањлилу баррасии амиќ

ќарор дода, аз љумла изњор дошт, ки сарфи назар аз таъсири манфии буњрони љањонии молиявию иќтисодї рушди иќтисоди кишвар ба њадди 7% расонда шуда, сатњи таваррум аз 19% то 6,4% коњиш дода шуд. Зикр гардид, ки маљмўи мањсулоти дохилї аз 9,3 миллиард сомонии соли 2006 то ба 36,2 миллиард сомонї дар соли 2012 афзуда, ба њар нафари ањолї аз 1335 то 4580 сомонї ё 3,4 баробар зиёд гардид. Даромадњои пулии ањолї 4,2 баробар, њаљми пасандозњо чоруним ва маоши миёнаи воќеии як корманд панљуним баробар афзоиш ёфт. Њаљми умумии даромад ва харољоти буљети давлатї дар њафт соли охир аз 1,7 миллиард сомонї то ба 12,2 миллиард сомонї дар соли 2013 афзоиш ёфт, ки нисбат ба соли 2006-ум беш аз 7 баробар зиёд мебошад. Ин нишондињандињанда дар муќоиса бо соли 2000-ум, ки 226 миллион сомониро ташкил дода буд, 54 баробар зиёд мебошад. Инчунин аз соли 2006 сар карда, то соли 2012 музди мењнати кормандони соњањои буљетї, стипендия, кўмакпулї ва љубронпулї ба њисоби миёна шаш баробар зиёд гардид. Илова бар ин, аз соли 2006 то соли 2013 андозаи нафаќа чоруним баробар афзудааст. Бо вуљуди њамаи ин дастовардњо, Сарвари давлат Эмомалї Рањмон изњор дошт, ки "ин натиљањо њанўз моро ќаноатманд карда наметавонанд" ва барои расидан ба нишондодњои бештару бењтар дар назди масъ-

улон вазифањои мушаххас гузошт. Аз љумла изњор гардид, ки минбаъд маошу нафаќа ва идрорпулии донишљўён боз њам зиёд карда мешавад. Тавре зикр гардид, бо маблаѓгузории соњањои иљтимої то соли 2020 музди кори кормандони соњањои буљетї, нафаќа ва стипендия аз дуюним то се баробар бояд зиёд карда шавад. Дар марњалаи аввали татбиќи ин њадаф аз 1-уми сентябри соли 2013 музди кори кормандони соњањои буљетї, аз љумла маоши вазифавии кормандони муассисањои томактабї ва тањсилоти умумии соњаи маориф ба њисоби миёна ба андозаи 30 фоиз, кормандони дигар ташкилоту муассисањои аз буљети давлатї маблаѓгузоришаванда, аз љумла илм, фарњанг, тандурустї, варзиш ва муассисањои њифзи иљтимої, ходимони давлатї, кормандони маќомоти њифзи њуќуќ ва сохторњои низомї, инчунин њамаи намудњои нафаќа ва стипендия ба андозаи 20 фоиз зиёд карда мешавад. Таваљљуњи зиёд ба бунёди корхонањои нави саноатї, барќарорсозии иќтидорњои мављуда, истифодаи босамари заминњои корам, рўёндани ду ва зиёда њосил аз зиминњои обї, муњайёсозии љойњои нави корї ва дар маљмўъ баланд бардоштани сатњи некўањволии мардум зоњир карда шуд. Тавре зикр гардид, тайи 7 соли охир дар љумњурї 1600 корхонаи нави саноатї бо 50 њазор љойи нави корї сохта, ба кор дароварда шудааст. Бо ёдоварї аз ќабул ва мав-

риди амал ќарор гирифтани Кодекси нави андоз, ки тибќи он номгўйи андозњо аз 24 то 10 намуд коњиш дода шуд ва њамчунин дигар сабукињое, ки барои дастгирии соњибкорию сармоягузории хусусї дода шудааст, идомаи бомароми ин раванд зарур шумурда шуд. Бо таваљљуњ ба имкону захирањои фаровон барои љалби њарчи бештари сайёњон, амалї намудани тадбирњои бештар барои бунёди инфрасохтори зарурї ва фазои мусоид матлуб дониста шуд. З им н и б ар ра с ии му ш ки лу монеањои соњаи энергетикаи кишвар Са рвари давлат Эмомалї Рањмон норасоии нерўи барќро, ки дар Тољикистон њамасола давоми 6 моњ љой дорад, монеаи асосии љалби сармояи мустаќими хориљї ва умуман рушди иќтисодї номид. Дар робита ба ин таъкид гардид, ки барои таъмини истиќлоли энергетикии кишвар имкону захирањои мављуда мавриди истифода ќарор мегиранд. Тавре зикр гардид, тайи 7 соли охир ба иќтидори умумии њазор мегаватт нерўгоњњои барќї бунёд ёфт ва ин кор минбаъд низ собитќадамона идома дода мешавад. Бо ќаноатмандї зикр гардид, ки соли гузашта бо ифтитоњи наќби Шањристон Тољикистон аз бунбасти дохилии наќлиётї рањо ёфта, аз љињати коммуникатсионї, ба кишвари воњид табдил ёфт. Дар робита ба рушди соњањои иљтимої, аз љумла маориф, тандурустї ва њифзи иљтимоии ањолї низ арќоми љолиби

оморї садо дод. Аз љумла иттилоъ дода шуд, ки дар зарфи 7 соли охир дар кишвар беш аз њазор мактаби нав сохта, ба истифода дода шуд. Сарвари давлат Эмомалї Рањмон ба мардуми саховатпешае, ки пайваста ба ятимону бепарасторон, оилањои камбизоат ва дигар ниёзмандон дасти кўмак дароз мекунанд, арзи сипос карда, таъкид дошт, ки "ин гуна табаќањои ањолї бояд тањти ѓамхории доимии сохторњои масъули давлатї ва мардуми сарватманду саховатпеша ќарор дошта бошанд". Тавре зикр гардид, њоло дар Тољикистон 3300 кўдаки бепадару модар ва 102 њазор кўдаконе, ки ё падар ё модар надоранд, мављуданд. Њамчунин 180 њазор оилаи камбизоат ба кўмаки пайваста ниёз доранд. Дар робита ба омодагї ба интихоботи навбатии Президенти Љумњурии Тољикистон Сарвари давлат Эмомалї Рањмон изњор дошт: "Ман, њамчун Президенти кишвар, ки кафили амали Конститутсия аст, кафолат медињам, ки интихоботи Президенти Љумњурии Тољикистон дар фазои озод, шаффоф ва демократї баргузор мегардад". Зимни тањлилу баррасии масоили вобаста ба њифзи њуќуќу тартибот ва амнияти љомеа, пурзўр намудани мубориза бо коррупсия масъалаи мубрам номида шуд. Вазифањои мушаххас, њамчунин доир ба таъмини волоияти ќонун, адолати судї, таќвият додани омодагии њарбии Ќуввањои Мусаллањ ва сатњи касбии кормандону ходимони ин соњањо муайян карда шуд. Зимни баррасии самтњои асосии сиёсати хориљии давлат, пеш аз њама таъкид гардид, ки Тољикистон стратегияи "дарњои кушода"- ро идома дода, бо њамаи кишварњои љањон њамкорї хоњад кард. Њифзи истиќлолият, давлатдории миллї, асолату њуввияти миллї, амнияту субот ва пешрафту тараќќиёти кишвар аз вазифаи муњимтарини сиёсати дохилию хориљии давлати Тољикистон номида шуд.

www.president.tj

Њамовозї

БАРДОШТИ АЪЗОИ ЊИЗБ АЗ ПАЁМ Пас аз ироа шудани Паёми Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон ба Маљлиси Олї, аз љониби Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар шањри Кўлоб дар тамоми ташкилотњои ибтидоии њизбї љињати баррасии нуктањои Паём2013 наќша-чорабинии фаврї тањия ва тасдиќ гардид. 26-уми апрел баъд аз зуњр, дар ташкилоти ибтидоии ба номи Лоњутии назди КИ ЊХДТ шањри Кўлоб бо њузури беш аз сад нафар аъзою љонибдорони њизб баррасии Паём сурат гирифт. Раиси КИ ЊХДТ дар шањри Кўлоб Зулайхо Њаќназарова, натиљањои ба дастовардаи њукумати кишварро, ки дар Паёми Президенти Љумњурии Тољикистон зикр гардида буданд, созанда унвон намуд. Мавсуф бо овардани иќтибос аз Паёми мазкур гуфт: "Паст шудани сатњи камбизоатї асосан натиљаи рушди иќтисодї ва таъмин гардидани суботи макроиќтисодиву иљтимої мебошад. Дигар далели бењтар шудани вазъи иљтимоиву иќтисодии мамлакат ин аст, ки ба-

ланд шудани сатњу сифати зиндагии мардуми кишвар боиси тадриљан камшавии нишондињандањои фавти модару кўдак, зиёд шудани дарозумрї ва афзоиши табиии ањолии мамлакат гардидааст". Номбурда афзуд, ки Паёми мазкур, мо мардуми кишварро ба ояндаи дурахшони халќу ватанамон бовар кунонида, љињати расидан ба сатњи њарчи баландтари иљтимоиву иќтисодї мужда расонид. Њамзамон, Зулайхо Њаќназарова дар раванди суханрониашон аз дигар нуктањои дар Паём зикрнамудаи Президенти кишвар ёдовар шуда, раванди сиёсати бисёрсамтаи давлату њукуматро дар пешрафту шукуфоии хонаи умеди тољикони тамоми љањон - Тољикистони азиз, устувору созанда унвон намуд. Сарвари ташкилоти ибтидоии ба номи Лоњутї, Садбарг Сангова ва дигар аъзою љонибдорони њизб ба сухан баромада, бардошти худро аз Паёми навбатии Президенти кишвар иброз доштанд. Дар охири чорабинї ба нуњ нафар дар фазои тантанавї шањодатномањои њизбї супорида шуд.

Б.МАЪРУФ

Оре, мањз ин суханони воло дар њаќќи меросбарои миллати бофарњанг ва тамаддунофари тољикон - Эмомалї Рањмон мебошад. Ваќте ки соли 2011 ба ифтихори 13-умин солгарди Вањдати миллї дар маркази ВМКБ - шањри Хоруѓ

дар ноњияи Данѓара гузашт, иштирок намуда, аз фанни алгебра сазовори љои якум ва соњиби медали тилло гардидам ва вазири Маорифи Љумњурии Тољикистон, профессор Нуриддин Саидов медалро ба ман таќдим намуд.

ПОЯИ ДАВЛАТ НАБОШАД БЕ МАОРИФ УСТУВОР бо ибтикори Сарвари бохиради мо Кохи илму дониш ва маърифат -Муассисаи таълимии давлатии "Мактаби Президентї барои хонандагони болаёќат" дари худро ба рўйи толибилмони доништалаб боз намуд, ман њам аз тариќи озмун ба ин макони муќаддас дохил шудам. Ва насли нињоят хушбахтам, ки дар ин мактаби зебову замонавї аз таълимдињии омўзгорони варзидаву соњибтаљриба илму дониш, дарси худогоњию хештаншиносї, ватандўстию мењанпарастиро меомўзам. Мањз, мењнати шабонарўзии устодонам буд, ки дар байни толибилмони мактабњои вилоят дорандаи идрори президентї гардидам. Моњи январи соли равон дар озмуни љумњуриявии даставї, ки

Њамаи ин комёбињо ба ман рўњу илњоми тоза бахшиданд ва ман шабу рўз аз ин шукргузорї менамоям. Шукронаи ин давлату ин сарзамини бињиштосо, шукронаи Ватани азизам - Тољикистон, шукронаи меъмори Вањдату пешвои миллат, Сарвари азизамон муњтарам Эмомалї Рањмон мекунам. Чаро ки ба дунёи илму маърифат роњамонро кушод. Ва ман мехоњам тањсиламро дар факултаи биржаи асъорї дар хориљи кишвар давом дода, барои кишвари азизу халќи азизам тамоми илму дониш, аќлу заковати хешро сарф намоям.

Азиз ШАРОФОВ, хонандаи синфи 11-и мактаби Президентї барои хонандагони болаёќати Хоруѓ


Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

ДАРСИ ХЕШТАНШИНОСЇ

НАЌШИ

ЭМОМАЛЇ РАЊМОН ДАР БУНЁДИ

МОДЕЛИ НАВИ ДАВЛАТДОРЇ

(Аввалаш дар шумораи гузашта)

Яке аз муњимтарин усули давлати дунявї бетарафии он ба масъалаи куфру имон, яъне озодии виљдон ва муносибати якхелаи давлат ба њамаи афроди љомеа, сарфи назар аз чигунагии эътиќоду љањонбинї, мафкураву дини онњост. Яъне тањмил нашудани њељ навъе ё гунае аз дину боварї аз тарафи давлат ва во гузоштани он ба интихоби виљдони шањрванд аст. Дар ин маврид Ањмади Дониш бењтарин ќиёсро овардааст, ки далолат ба усули давлати дунявї дорад. Ў мефармояд: "њамчунон ки Офаридгор кофиру мўъминро рўзї медињад ва фарќ намегузорад, подшоњ низ сиддиќу зиндиќ, олиму љоњил ва орифу оммї њамаро ба рањмати хеш мустаъмал дорад". Ин љо ба равшанї ишора ба он шудааст, ки дар ќаламрави салтанати илоњї њамон фармудаи Худованд дар ояти "Ло икроња фї аддин" риоя шудааст ва Парвардигор сарфи назар аз чї боварї доштани бандагонаш њамаро чї кофиру чї мўъмин ба рањмати худаш фаро гирифта, касеро дар ин асос дар ин њаёти дунё бенасиб накардааст. Ё шароитро чунин накардааст, ки њамаи бандагонаш маљбур бошанд, ки ба як дину боварї дароянд, њол он ки чунин ќудратро Худованд дорад. Ањмади Дониш мегўяд: "Подшоњ њељ њукме љуз ба адолат нафармояд, ки салтанат ба куфр муљомаат дорад, аммо бо зулм не". Ва њамчунин меафзояд: "Султон њамчу боѓбон аст дар мулки љањон. Љањондори Таоло боѓи љањонро ба касе медињад, ки љањонро обод дорад. Ва куфру имон дар он шарт нест, балки шарт он аст, ки боѓбон марде донишманд бувад, то маслињати ободии боѓро бидонад ва хасу хошоки музирру мухилли боѓро барчинад". Чунон ки мебинед, Ањмади Дониш умури сиёсиро аз умури мазњабї људо ва афзалтар ва адолатро гарави асосии боќои мулк ва ободии он мешуморад. Дар воќеъ Худованд дар Ќуръон аз љумла фармуда: "Ё Довуд инно љаъалнока халифатан фї ал-арзи фањкум билњаќќи ва ло таттабиъил-њаво" "Эй Довуд, ба ростї ки мо туро дар замин пошоњ сохтем, пас дар байни мардум ба ростї њукм кун ва хоњиши нафсро пайравї макун...". Ислом њаќмењвар ва адолатмењвар аст. Дар ин маврид рўшанфикри исломии эронї Абдулкарими Суруш нигоњи љолибе дорад. Ў дар љавоби суоли "Њукумати ояндаатон динист ё секулор аст?", фармуда: "истилоњи динї ва ѓайри динї бароямон ањмияте надорад. Он чї барои мо муњим аст, машруъияти њукумат мебошад, ки машруъияти њукумат њам аз адолат меояд, њамин ва бас. Ин кофї нест, ки бигўем њукумати мо динї аст, вале адолат наварзем, ин кофї нест, ки бигўем њукумати мо шиъї аст, лизо машрўъ аст. Њукумат чи ба ном шиъї ва чи ба ном суннї бошад, ва чи ба њар номи дигаре бошад, агар одил набо-

шад, машрўъ нест, Њељ яке аз ин номњо, агар он машруъият намеоварад, мо ба дунболи адолат њастем ва бояд бошем. Худованд њам њаминро хоста аст, Паёмбари Худо њам њаминро хоста". Воќеан, барои шинохти муносибати дину давлат, вањдат ва тафовути онњо, ба фикри банда њам донистани моњияти худи он дин ва њам донистани моњияти давлат зарур аст. Ба фикри ман асоси дини ислом, чун њар як дини дигар бар пояи озодї ва адолат мебошад ва асоси давлат низ таъмини озодї ва адолат барои њама медошад. Барои љавлон додани фикри шумо, сомиъини гиромї, таваљљуњатонро ба як нуктае аз дидгоњи файласуфи машњури асри 19-и Аврупо Његел дар ин маврид љалб мекунам. "Давлат мисоли њаќиќии воќеият аст: дар он иродаи ахлоќии њаќиќї ба воќеъият таљассум меёбад ва зиндагии рўњ дар њаќиќати худ аст. Дин дониши илоњї, дониши инсон дар бораи худо ва донистани худ дар худо... Умуман дин ва бунёди давлат-њамон як чизанд: онњо дар худ ва барои худ вањдат доранд, вале онњо дар њамон як ваќт гуногунанд; дар раванди рушди таърихї онњо ќатъан аз њам људо мешаванд..." Воќеан, давлати дунявї моњиятан њамон тањаќќуќи озодии дин ва озодии виљдони инсон дар амал аст. Озодии дин, дар таъбири хеле фишурда, озодї аз ба хизматгори сиёсат табдил ёфтан аст. Озодии виљдонии инсон, доштани имкони аз рўи таќозои виљдони худ баргузидани дину эътиќод ва мафкура мебошад. ДУНЯВИЯТИ ЊУЌУЌЇ-СИЁСЇ БЕ ДУНЯВИЯТИ ФАЛСАФИЮ МАФКУРАВЇ Њоло агар муњимтарин нукоти назари секуляризми исломиро ташхис карданї бошем, он иборат аз мавориди зерин аст: 1. Онњо секуляризмро ба секуляризми сиёсї ва секуляризми фалсафї таќсим намуда, љонибдори секуляризми сиёсї мебо-

11

шанд ва секуляризми фалсафиро носозгор бо олами ислом медонанд. Хулоса, хусусияти муњими секуляризми исломї дар он аст, ки дар баробари ќабули марљаъияти дин дар фањми арзишњои динии иљтимої-маънавию ахлоќї; марљаъияти динро дар танзими умури зиндагии сиёсии нафї, яъне инкор мекунанд. Яъне давлати дунявї (секулярї), ки дар љомеаи исломї бояд пиёда шавад, бояд марљаъияти диниро дар умури арзишиву ахлоќї ќабул дошта бошад, вале марљаъияти динро дар умури сиёсї нафї-рад кунад. Ин назари секуляристони исломист. Аммо дар ин робита назари банда ин аст, ки мо бояд дар мавриди сирф секуляризми њуќуќї ё дунявияти њуќуќї бањс кунем ва дар бораи људоии иттињодияњои динї аз рукн ва љиноњи њокимияти давлат сухан гўем. Давлат танњо аз лињози њимояти њуќуќи инсон, њамаи шањрвандони худ ба њељ нињоди динї, бо људо кардани иттињодияњои динї аз њокимияти давлатї, яъне ќудрат имкони корбурди ќудрати давлатиро барои амалисозии манофеъи худ иљоза намедињад. Њадафи асосии давлати дунявие, ки њадафи динситезї надорад, вале дар кори идораи давлат бо меъёрњои куфру имон амал намекунад, ба гуфти Ањмади Дониш куфру имон дар он шарт нест, танњо шарт њифзи адолат, њаќќу њуќуќи баробари шањрвандон аст, нињодњои динї аз давлат, танњо расман аз лињози њуќуќї људоянд 2. Дуввумин бардошт аз баррасии дидгоњи равияи секуляристони исломї он аст, ки воќеан дар кишвари мо њамон модели давлати дунявї, ки марљаъияти арзишмењварии динро ќабул дорад, пиёда шудааст. Бурњон барои исботи ин ќазия тамоми иќдомњо ва баёнияњои рањбари давлат шуда метавонад. Њанўз 8 сентябри соли 1996 дар маљлиси ботантана бахшида ба рўзи истиќлолият Президенти кишвар гуфта буд: "Мо ба дини мубини ислом, чун ба як сарчашмаи покизаи маънавї, рўњонї ва ахлоќї эњтиром мегу-

зорем. Воќеан, гузаштагони бузурги миллати мо, мисли Имом Бухорї, Имом Муњаммад Ѓазолї, Љалолуддини Балхї, Бањоваддини Наќшбанд, Наљмиддини Кубро, Мир Сайид Алии Њамадонї, Мавлоно Яъќуби Чархї ва дањњо шахсиятњои мўътабар дар ривољу густариши дини мубини ислом, рушду нумўи маънавиёти поки исломї сањми бебањо гирифтаанд. Ба ибораи дигар, ислом рукни муњими љањонбинї, маънавиёт ва ахлоќи љомеаи мост". Воќеан ислом, чун њар дини дигар, арзишмењвар аст, яъне маънавиёт ва ахлоќиёт муњимтарин рукни ислом буда, дар баробари аќоид ва ањком ќарор дорад. Дар китобњои фиќњї ва ањкоми шариат ањкоми имомат ва султонї сиёсат аз њама охир ва љузъи хеле хурди онњо мебошад. Дар њељ маврид ислом сиёсатмењварї, яъне касби њокимият ва ќудрати сиёсиро дар мадди аввал нагузошта аст. Хулоса, Сарвари давлат бо ибрози он ки "ислом рукни муњими љањонбинї, маънавиёт ва ахлоќи љомеаи мост", њатто то андозае он нуктаи муњиме, ки мавриди њароси рўшанфикрони секулори динии ислом аст, яъне вуљуди њадафи пиёда кардани секуляризми фалсафиро низ хунсо мекунад. Тамоми 21 соли даврони истиќлолият ба равшанї шањодат медињад, ки байни давлат ва дин дар кишвари мо ягон људоие нест, балки Сарвари давлати мо аз минбарњои баланди байналмилалї њамун њомии ислом аз арзишњои исломї људо кардани њисоби радикализми динї ва падидањои вобаста ба он аз исломи асил баромад карда меояд. Дар мавриди дурустии ќазияи зикршуда, оид ба људоии иттињодияњои динї аз рукни њокимияти давлатї, на аз рукни рањбарї он шуда метавонад, ки секуляристони исломї аз Алї Абдурозиќ то Абдулкарими Суруш ва Муљтањиди Шабустарї њама мегўянд, ки паёмбарон масъули ташкили њукумати динї ва ба даст гирифтани ќудрат набуданд. Дар сарчаш-

мањои исломї далоиле ба равшанї нест, ки далолат бар њокимияти Паёмбар кунад, балки баръакс оёте, ки вазифаи Паёмбарро танњо вазифаи роњнамої ва андарзгўи мардум донистаанд, хеле зиёданд. Абдурозиќ таъкид кардааст, ки агар Худованд мехост, ки Паёмбар, гузашта аз рањбарии дин, рањбарии сиёсии мусалмононро низ дошта бошад, дар Ќуръон он њама оят дар таъкиди ин маънї намеомад, ки Паёмбар танњо вазифаи роњнамої ва андарзгўи мардумонро дорад ва вакилу соњиби ихтиёри онон нест. Ў Дар таъйиди ин матлаб оятњоеро меорад, ки ба равшанї далолат ба ин маънї мекунанд. Аз љумла: (Юнус:108-109; Шўро:48-49; Ѓошия 21-22; Ќ.Анъом:67-70;) "Ќул ё айюуњон-носу ќад љоакуммулњаќќу миррабикум фа манињтадо фаиннамо яњтадо линафсињи фаман залла фаиннамо язиллу алайњо ва мо ано ъалайкум би вакилин" (Юнус; 108-109). Тарљума: Бигў: "Эй мардум, ба дурустї, ки аз Парвардигоратон ба шумо њаќ омадааст; пас њар ки роњ ёфт, љуз ин нест, ки барои худ роњ ёфт; ва њар ки гумроњ шуд, љуз ин нест, ки ба зиёни худ гумроњ мешавад; ва ман ба шумо нигањбон нестам". Ё "Нањну аъламу би мо яќулуна ва мо анта алайњим биљабборин..." Тарљума: "Мо медонем он чиро ки мегўянд ва ту ба онњо маљбуркунанда нестї..." ("Ќоф":45). Сониян, дар ањодис низ омадааст: «Ласту маликан ва ло љабборан ва иннамо ано ибну имраатин конат таъкулу ал-ќадира би-Маккати». "Ман соњибмулк (подшоњ) нестам ва золим њам, њамоно ман писари зане њастам, ки дар Макка гўшти ќоќ-хушкшуда мехўрд". Халифаи сонї Умар чунин мефармояд: "Мардум! Ман подшоњ нестам, ки шуморо бо мадади ќувваи љабрия ва салтанат ба бандагии хеш дароварам. Ман фаќат як тан аз мардумам, робитаи ман бо шумо ва дороиатон шабењи робитаи сарпарасти ятим бо ў ва амволаш мебошад". Дар андешаи рўшанфикрони мусулмон, аз љумла Муњаммад Муљтањид Шабустарї, ислом бо секуляризм пайвандии хос пайдо мекунад. Ислом ба унвони як дин, зотан ѓайри сиёсї аст. Ѓайри сиёсї будани дини ислом, ба мафњуми адами таъйини навъи хосе аз њукумат буда, манофоте бо таъкиди он бар арзишњои сиёсї ва иљтимоии хос надорад. Ё худ ислом арзишњои сиёсии хос, ба вижа "адолат"-ро мавриди таъкид ќарор додааст. Аммо ин ба мафњуми таъкид ба навъи хос аз њукумат нест. Бино бар ин, ислом баёнгари машрўъияти њукумати хосе нест. Њатто, ваќте ки Довудро њамчун подшоњ -халифаи замин мехонад, аз ў бо њаќќ- адолат њаллу фасл карданро талаб мекунад, на њукмрониро. Хулоса, нуктаи муњим дар тањлили секуляристони исломї он аст, ки дар ањкоми ќуръонї ва шариат дар бораи чигунагии шаклу созмони њукумат чизе гуфта нашудааст.

Шерзот АБДУЛЛОЗОДА


12 Мизи мудаввар Бо ибтикори Дастгоњи Кумитаи Иљроияи Марказии Њизби Халќии Демократии Тољикистон рўзи 25 апрели соли 2013 бахшида ба яке аз арзишњои миллї - дини мубини Ислом мизи мудаввар дар мавзўи "Дин ва љомеа" бо љалби коршиносони соња ва масъулину фаъолони њизбї баргузор гардид. Њадаф аз созмон додани мизи мудаввар, ин тавзењи масоили динї ва воќиф гардонидани мардум аз умќи масъалањои марбут ба дин буд.

Ч

ОРАБИНИИ мазкурро муовини Раиси Њизби Халќии Демократии Тољикистон Асрор Латипов ифтитоњ намуда, оид ба арзишњои миллии тољикон, рушду нумўи мафкураи миллї ва зиракии сиёсї, пешгирии роњи бегонапарастии динии љомеа, дар хизмати халќу ватану миллат гузоштани дин ва нињодњои динї, инчунин истифодаи љавњари ахлоќии дини мубини Ислом суханронї намуд. Аз љумла зикр карда шуд, ки вазъияти сиёсї дар њама давру замон ба нерўњои гуногуне, ки онњо дар њаёти сиёсиву иљтимої ва фарњангии давлат наќши муассир доранд, такя мекунад. Чунин нерў имрўз дар кишвар Њизби Халќии Демократии Тољикистон бо сарварии муњтарам Эмомалї Рањмон мебошад. Иброз карда шуд, ки бо зањматњои пайвастаи Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон дар тўли солњои соњибистиќлолї дар кишвар бо омезиши љањонбинии мухталиф, тафаккури арзишманду пешрафта фазои устувори сиёсї, маънавию ахлоќї ва иљтимої фароњам оварда шудааст. Дар мизи мудаввар бо маърўзањои пурмуњтаво М. Мухторов муовини Раиси Кумитаи оид ба

ЊАЁТИ ЊИЗБ

«ДИН ВА ЉОМЕА»

корњои дини назди Њукумати Љумњурии Тољикистон, А. Шамолов Директори Институти фалсафа, сиёсатшиносї ва њуќуќи Академияи илмњои Љумњурии Тољикистон ва Ќ. Нурулњаќов - корманди Муассисаи давлатии Маркази исломшиносии назди Президенти Љумњурии Тољикистон баромад намуда, вобаста ба муносибати дин ба давлат, буњрони идеологї ва маънавие, ки барои пайдо шудани фазои холї, холигии тафаккур замина гузошта метавонад, эътироф ва тасдиќи њуќуќи њар кас ба озодии виљдон ва озодии пайравї ба дин, баробарии њама дар назди ќонун, эњтиром ва тањаммул ба тамоми дину мазњабњо, эътирофи наќши махсуси мазњаби њанафии дини мубини ислом дар инкишофи фарњанги миллї ва њаёти маънавии халќ суханронї намуданд. Њамзамон, зикр гардид, ки мањз мавќеъгирии Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон дар њимоят аз арзишњои дини Ислом ва интиќодњояш аз мавридњои исломситезї дар љањони Ѓарб ва пуштибонии ў аз њалли мусолињатомези ќазияи Афѓонистону Фаластин ва дар сатњи байналмилалї таљлил гардидани љашнвораи Бузургдошти 1310-умин солгарди мавлуди

Иќдоми ватандўстонаи аъзои ЊХДТ

поягузори мазњаби Њанафї Имоми Аъзам ба шомил шудани исми ў ба ин Фењристи "500 мусулмони бонуфузи љањон" боис гардидааст. Бояд тазаккур дод, ки ба ин Фењрист аз миёнаи уламои исломї ва роњбарони давлатњое, ки дар эътиќоду эътимод ва андешањои мусулмонон асар гузоштаанд ва ё барои бењбуди вазъи иќтисодию иљтимоии мусулмонон хидмат кардаанд, интихоб мешаванд. Имрўз дар олам ќуввањои иртиљої ва ифротї бештар ба ќувваи љавонон такя мекунанд ва мутаассифона, дар гирдоби таблиѓу ташвиќи чунин гурўњњо наврасон ва љавонон меафтанд, ки аз лињози сиёсї њанўз пухта нашудаанд. Вобаста ба ин, дар мизи мудаввар дар рафти музокирот иштирокчиён ба масъалаи ифротгарої, ки имрўз ба амнияти Осиёи Марказї тањдид менамояд, фикру аќидањо иброз намуданд. Ќайд гардид, ки на њар як андеша, аќида, таълимот ва амалу фаъолиятро њамчун таълимоту андешаи њошиявї маънидод намудан мумкин аст. Имрўз ифротгарої дар аксари минтаќањои љањон дар зери шиорњои динї, таълимотњои илоњї масъалањои воќеан сиёсиро

А

мавриди баррасї ќарор дода, даст задан ба њокимияти давлатї ва кўшиши ѓасби онро мекунад. Ифротгарої дар ин роњ яккаву танњо набуда, ќуввањои тањрикдињандаю маблаѓгузори онњо дар дохил ва хориљи њар як давлатњои муосири олам вуљуд доранд. Тавре Сарвари давлат муњтарам Эмомалї Рањмон зимни суханронии худ чунин изњор карда буданд: "Ислом барои мо манбаи болидарўњии маънавї, ахлоќї ва фарњангї мебошад. Њамаи мову Шумо шоњиди он мебошем, ки зиддияти муосири байни дин ва эътиќод, ба хусус Ислом ба сифати воситаи мубориза барои њокимият ва гирифтани он бурда мешавад, бебањс њамин гуна гурўњњои экстремистии хоине вуљуд доранд, ки манфиати он барои оромї, сулњу субот ва созгорї дар љомеа љавобгў нест". Зикр намудан ба маврид аст, ки тўли солњои истиќлолияти давлатї туфайли њидоятњои пайвастаи Президенти мамлакат ва дастгирии Њукумати Љумњурии Тољикистон заминањои мусоиди њуќуќї фароњам омаданд, ки барои эњё, њифзу гиромидошт, ривољу равнаќи арзишњои фарњанги миллї равона гардидаанд. Бо маќсади эътироф ва тасдиќи

њуќуќи њар кас ба озодии виљдон ва озодии пайравї ба дин, баробарии њама дар назди ќонун, эњтиром ва тањаммул ба тамоми дину мазњабњо, эътирофи наќши махсуси мазњаби њанафии дини ислом дар инкишофи фарњанги миллї ва њаёти маънавии халќ - Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи озодии виљдон ва иттињодияњои динї" ќабул гардид. Инчунин, бо таќозои рушди љомеа, танзими анъана ва љашну маросимњо, њифзи арзишњои асили фарњанги миллї ва эњтиром ба суннатњои мардумї, љињати баланд бардоштани сатњи иљтимоию иќтисодии њаёти шањрвандон Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи танзими анъана ва љашну маросимњо дар Љумњурии Тољикистон" ва бо маќсади таълиму тарбияи фарзанд дар рўњияи инсондўстї, ифтихори ватандорї, эњтироми арзишњои миллї, умумибашарї ва фарњангї, инчунин њифзи њуќуќу манфиатњои фарзанд Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд" мавриди амал ќарор доранд. Иштирокчиёни мизи муддавар ба њама саволњои худ љавобњои сањењ гирифта, зикр намуданд, ки вазифаи асосии мо њизбиён - дар байни мардум будан ва пайравї намудан аз мавќеъгирии Раиси њизбамон Эмомалї Рањмон нисбат ба дини мубини Ислом мебошад ва танњо дар чунин сурат мо метавонем на танњо насли љавон, балки насли миёна ва куњансолро ба љониби худ љалб намоем. Њамзамон, дар љараёни мизи мудаввар, аз љониби иштирокчиён баромади телевизионии яке аз сиёсатмадорони рус, муовини Раиси Думаи давлатии Федератсия Россия, Раиси Њизби либерал-демократии Россия Владимир Жириновский, ки нисбати миллати тољик суханони тањќиромез гуфта буд, инчунин нисбати филми њуљљатии "Шайтан-поезд", ки вобаста ба њолати ќаторањои Тољикистон ва вазъи муњољирони тољик дар барномаи "Специальный корреспондент" аз тариќи шабакаи телевизонии Россия бо тањлили якљониба намоиш дода шуда буд, фикру андешањо иброз гардида, мањкум карда шуданд. Дар ин росто, ба унвонии Њизби умумироссиягии "Единая Россия" изњорот ќабул карда шуд.

Хуршед НИЗОМОВ

БА ЊАР КОРЕ, КИ ЊИММАТ БАСТА ГАРДАД...

Дар дењаи дурдасти "Ќирќќудуќ"-и ноњияи Ашт мактаби тањсилоти њамагонии №8 амал мекунад. Мактаб соли 1936 таъсис ёфта дар он асосан омўзгорон аз дењоти атроф фаъолият мебурданд. Дертар на танњо омўзгорон аз њисоби дастпарварони худи мактаб, балки сарварон низ ба камол расиданд. ЪЗОИ ЊХДТ Элмира Мирзоматова дар таърихи мактаб дуюмин зани мањаллиест, ки таълимгоњи дењаро сарварї мекунад. То вай солњои 70-уми ќарни гузашта аз занони мањаллї Холбибї Манонова сарвари мактаб буд. Элмира Мирзоматова дастпарвари факултаи забон ва адабиёти руси Донишгоњи давлатии Хуљанд буда, фаъолияти педагогиашро дар ин мактаб ба њайси муаллимаи забон ва адабиёти рус соли 2000-ум оѓоз кардааст. Мудири шуъбаи маорифи

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

ноњия Бахтиёр Турсунов гуфт, ки хушбахтона, мо хато накардем. Аз таъин шуданаш ба ин вазифа њамагї моњњои башумор гузашта бошад њам, чандин иќдомњои ватандўстона бањри ободии мактаб ва корњои созандагї зоњир намуд, ки њам дар самти созандагї ва њам корњои таълиму тарбия такони љиддї шуд. Дар ин маврид раиси љамоати дењоти "Ќирќќудуќ" Абудњамид Ќаюмов иброз дошт, ки муаллима бо чанд ташаббусњои ватандўстона оиди ободии мактаб баромад кард. Ошёнаи якуми таълимгоњ иборат аз 16 син-

фхона ва утоќњои таълимї дар сатњи баланд таъмир карда шуд. Иловатан оид ба сохтмони бинои нав барои синфњои ибтидої, ки дар њолати садамавї ќарор дорад, таклиф пешнињод кард. Пешнињоди ўро ањолии дења хуб пазируфтанд ва дере нагузашта халќ ќадри имкону њимматаш маблаѓ љамъ кард. Дар оѓози зимистон тањкурсии бинои нав иборат аз 8 синфхона рехта шуд ва масъулин ният доранд рўзњои наздик корњои сохтмонро оѓоз намоянд. Ба сохтмони бинои нав муаллими фанни физика ва мате-

матика Анорбой Ќулиев роњбарї мекунад. -Муаллима шахси ташаббускору ободгаранд,- мегўяд собиќадори маориф, муаллимаи тахассуси дараљаи олї Симматой Холматова,- мехоњанд мактабро ба яке аз муассисањои таълимии намунавї табдил дињанд. Ин иќдоми созанда бањри ободоии диёрамон аст. Сарвари љавон дар майдони пеши мактаб, ки дуруст коркард намешуд, боѓи нав бунёд кард. Имрўзњо 100 бех нињоли мевадињандаю ороишї сарсабз шудааст. Хатти обро барќарор карда, толори варзишии мактабро, ки бинобар њолати њузнангез доштанаш истифода намешуд, аз таъмир баровард ва њоло дарсњои тарбияи љисмонї дар он љо мегузаранд. 3 синф-

хонаи фаннї бо техникаи њозиразамон муљањњаз гардида, ошхонаи мактабї низ барќарор мешавад. Сарвари љавон Элмира Мирзоматова низ ба монанди њамон роњбари мактаби мо аст, ки дар нињодаш њисси ватандўстї ва таъмини пешрафти корњои таълиму тарбия љўш мезанад. Кору пайкори сарвари љавон бори дигар гуфтањои Президенти мамлакат, Раиси ЊХДТ, Љаноби Олї Эмомалї Рањмонро исботгар аст, ки фармудаанд: "љавонон ояндаи Ватан, созандаи имрўзу фардои рўзгори моанд". Ин аст, рисолати созандагии аъзои њизби пешбари љомеа- Њизби Халќии Демократии Тољикистон.

М.МАЌСУДОВ


13

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

Њамовозї ба Паём Дар оѓози Паёми хеш Роњбари давлат аз дастовардњои соњањои иќтисоду иљтимоиёт ёдовар шуда, дар баробари он, нисбати муаммоњои мављуда ва роњњои њалли онњо аќидањои хешро иброз доштанд. Дар њаќиќат, њар як инсони беѓараз бояд ифтихор намояд, ки дар тўли солњои Истиќлолият тањти сарварии Президенти мо, чї ќадар дигаргунињои куллї бобати ба эътидол овардани вазъи сиёсию иќтисодии мамлакат, дарёфт намудани роњњои рушди босуботи иќтисодию иљтимоии кишвар ва дар ин асос, баланд бардоштани сатњи зиндагии мардум ба амал омадааст. Нодида гирифтани амалишавии њадафњои асосии стратегии Њукумати Љумњурии Тољикистон, зина ба зина њал гардидани дигар мушкилоти мављудаи сокинони мамлакат ва рўз аз рўз ободу зебо гардидани минтаќањои гуногуни давлати тољиконро танњо душманони дохилию хориљии кишвари мо ба худ раво диданашон мумкин аст. Њамчун шоњиди бевоситаи воќеањои солњои 90-уми асри гузашта, суханони Президенти кишвар Эмомалї Рањмонро бобати он ки дар он солњои барои мардуми тољик дањшатбор, хатари аз байн рафтани давлат вуљуд дошту имкониятњои молиявии мамлакат хеле ночиз буданд, пурра тасдиќ менамоям. Шукрона аз он бояд кунем, ки имрўз давлати моро дар арсаи љањонї эътироф намудаанд. Воридшавии Тољикистон ба Созмони умумииљањонии савдо љињати рушди бонизоми иљтисодию иљтимоии мамлакат, падидаи нек аст. Хурсандиовар он аст, ки дар Паёми имсолаи Президенти кишвар низ давом додани ислоњотњои иќтисодию иљтимої пешбинї гардида, аз љумла, аз 1 сентябри соли равон аз 20 то 30 фоиз зиёд намудани музди мењнати кормандони соњањои буљетї дар назар дошта шудааст. Мунтазам зиёдшавии музди

Њаёти њизб Тибќи наќшаи кории Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар вилояти Суѓд рўзи гузашта дар ноњияи Зафаробод "Рўзњои Њизб" гузаронида шуд. Гурўњи корї тањти роњбарии роњбари Дастгоњи кории КИВ ЊХДТ Наимљон Назаров ба кумиљроияи ноњиявии њизб ташриф овард. Гурўњи кориро раиси ноњия Рустам Рањматов ба њузур пазируфт. Мулоќоти гарму самимї байни мењмонон ва роњбарияти ноњия баргузор гардид. Раиси ноњия мењмононро аз вазъи корњо дар ноњия шинос карда афзуд, ки соли равон бо дастгирии бевоситаи Сарвари давлат, Љаноби Олї Эмомалї Рањмон барои таъмири пойгоњи асосии обкашии ноњия беш аз 10 млн. сомонї маблаѓ људо шуд, ки он барои сариваќт ба мавси-

ПАЁМ - ДАРСИ ХУДШИНОСИИ МИЛЛЇ

Чанд рўз ќабл тавассути оинаи нилгун Паёми навбатии Президенти мамлакат, Љаноби Олї Эмомалї Рањмонро ба Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон тамошо карда, бори дигар њисси ватанпарварию адолатпешагии Сардори давлатамон, хирадмандию тањаммулпазирии он касро дарк намудам. мењнат ва дигар харољотњои буљети давлатї, алалхусус, ба соњањои иљтимої, далели раванди иљтимої доштани сиёсати давлату њукумат буда, аз рушди бонизоми иќтисодиёти мамлакат шањодат медињад. Дар њаќиќат, солњои охир роњбарияти љумњурї ба масъалаи самаранок истифодабарии потенсиали истењсолї, таъсис додани корхонањои хурду бузург, дастгирии рушди соњибкорї дар мамлакат эътибори љиддї дода истодаанд, ки доир ба онњо дар тањлилњои нињоят даќиќи дар Паёми Президент зикргардида, хеле муфассал баён карда шудааст. Аз љумла, чуноне ки Президенти кишвар таъкид доштанд, њангоми тањияи Кодекси нави андози Љумњурии Тољикистон ба масъалаи дастгирии молиявии рушди бонизоми соњибкорї эътибори махсус дода шуда, барои ин тадбирњо додани 240 имтиёзњои андозї муќаррар гардидааст, ки коњишёбии даромадњои буљети давлатї аз ин њисоб дар соли равон 3,6 млрд. сомониро ташкил дињад њам, он бањри бунёд намудани заминањои устувори молиявии буљети давлатї дар оянда мусоидат хоњад намуд. Дар Паём хеле бамаврид ќайд гардид, ки баъзе моддањои Кодекси нави андоз низ такмил доданро таќозо доранд. Аз љумла, дар муќаррароти тартиби фаъолият бо соњибкории хурд дар асоси патент хуб мебуд сартарошони дар шањру ноњияњои дурдаст фаъолиятдошта ва баъзе дигар соњибкорони даромадашон на он ќадар

зиёдбуда, муваќќатан илова карда шаванд, зеро гузариши онњо ба фаъолияти соњибкорї дар асоси Шањодатнома дар њолате ки нархи хизматрасониашон нисбатан паст аст, алњол боиси баъзе мушкилињо шуда истодааст. Роњбари давлат дар Паёми имсолаи хеш ба масъалаи такмил додани сиёсати буљету андоз бањри рушди минтаќањои алоњидаи љумњурї, тањия ва тасдиќи барномањои дигаргунсозињои иљтимоию иќтисодии шањру ноњияњои мамлакат эътибори махсус дода, дастур доданд, ки ваколат ва масъулияти маќомотњои мањаллии њокимияти давлатї дар ин самтњо зиёд карда шавад ва амалигардонии чунин тадбирњо хеле самарабахш хоњад буд. Дар њаќиќат, њаллу фасли бисёр масъалањои иљтимої ва обо дони и шањ ру ноњия њои мамлакат, баррасии арзу дархостњои шањрвандон бевосита аз фаъолияти кормандони маќомотњои мањаллии њокимияти давлатї вобастагї дорад, аз ин лињоз, хуб мебуд, агар ќонунгузорињои дар ин самтњои амалкунандаи љумњурї такмил дода шуда, њуќуќњои идоракунии молиявию буљетии ин маќомотњо, васеътар гардонида шавад. Дар баробари ин, дар тамоми сатњњои њокимият, алалхусус дар раванди тањия ва тасдиќи буљетњои давлатию мањаллї њарчї бештар таклифу пешнињодњои мушаххаси шањрвандон ва дигар созмонњои љамъиятї ба инобат гирифта шавад, ки он ба шаффофияти буљет ва самара-

нок истифодабарии захирањои молиявии он мусоидат менамоянд ва љињати њарчї тезтар фаъол гардонидани рукнњои љомеаи шањрвандї дар мамлакат манфиатнок мебошад. Дастурњои Сардори давлат нисбати пурзўр намудани назорат оид ба истифодаи маќсадноки захирањои молиявї, алалхусус грантњо ва дигар кўмакњои молиявии ташкилотњои байналмилалї, љилавгирї намудан аз тамоми зуњуроти коррупсионї дар љомеа, таъмини иљрои талаботњои ќонунњои амалкунанда дар њамаи сатњњо ва аз тарафи кулли сокинони кишвар пешгирї намудани таъсири манфии бўњрони молиявии љањонї ба иќтисодиёти мамлакат, хеле сариваќтї ва муњим мебошанд. Давлати мо дар арсаи љањонї њамон ваќт шоистаи обрўю нуфузи баланд мегардад, ки иќтисодиёти рушдкардаистода ва захирањои моддию зењнии ба талаботњои байналмилалї љавобгўро дошта бошад. Бењуда нест, ки Сарвари давлати мо њамеша ба масъалањои худшиносии миллї ва баланд бардоштани њисси ватандўстии њар фарди љомеа, тарбияи кадрњои бомасъулияту лаёќатнок эътибори махсус доданро таъкид менамоянд, зеро равандњои љањонишавї њар яки моро ба имтињонњои љиддии њаёт рў ба рў карданаш мумкин аст. Дар њолате ки мардуми мо аз раванди корњои ободонию созандагии дар кишвар амалишудаистода бештар воќиф мегарданд, сиёсати пешгирифтаи дохилию хориљии давлату њукуматро дуруст дарк мекунанд, ба

њодисањои дар манотиќи гуногуни љањон ба вуќўъ омадаистода, дурандешона бањо медињанд ва бањри рушди босуботи иќтисодию иљтимоии ватани хеш бевосита сањмгузор мешаванд. Вагарна, чуноне ки дар Паёми Президент ошкоро зикр гардид, хољагони хориљии баъзе ашхоси мансабталош ё худ, дигар гурўњњои ѓаразнок њаракат мекунанд дар манотиќи давлати мо боз нооромињоро ба амал оранд, вале онњо бояд дарк кунанд, ки мардуми оддии кишвар тарафдори сулњу оромї буда, хоњони зиндагии осудањолона мебошанд. Љињати фарќкунандаи Паёми имсолаи Президент боз дар он буд, ки Сардори давлат бори дигар таваљљуњи сокинони љумњуриро ба њалли масъалањои иљтимої, роњ надодан ба тамоми зуњуроти зиёдаравињо ва исрофкорињо њангоми гузаронидани тўю маросимњо љалб намуда, ба кулли мардуми кишвар тавсия доданд, ки ба љои харољотњои бесамар, ба бењтар намудани шароити зисту зиндагии оилаи худ, тарбияи фарзандон, бунёд намудани хонањои истиќоматии замонавию харидории асбобу анљоми зарурии рўзѓор, эътибор дињанд. Ин суханон ва насињатњои падарона ва дурбинонаи Сарвари давлат ба куллан бењтаршавии сатњи зиндагии мардум нигаронида шудааст, аз ин лињоз, њамаи моро зарур аст, ки њарчи зудтар аз пайи амалигардонии он шавем. Дар маљмўъ, Паёми имсолаи Президенти мамлакат њар як сокини кишварро њушдор медињад, ки худшиносии миллї ва ватанпарастиро шиори доимии хеш ќарор дода, бањри ободию устувории давлати соњибистиќлоламон сањми арзандаи хешро гузошта, нагузоранд, ки ягон нерўи носолиму ѓаразнок, теша ба решаи пойдории вањдати миллию рушди иќтисодии давлати мо занад.

Карамулло ОДИЛОВ, раиси комиссияи молиявии КИ ЊХДТ дар вилояти Суѓд

«РЎЗЊОИ ЊИЗБ» ДАР ЗАФАРОБОД

ми нави обрасонї омода кардани пойгоњњои обкашї мусоидат кард. Дар ноњия кишти пунбадона босуръат идома дорад. Тайи чанд соли охир бори нахуст наќшаи љамъоварии андоз дар моњи март иљро гардид. Даъва-

ти бањоронаи љавонон ба сафи Ќуввањои Мусаллањи љумњурї хуб идома дорад. Рустам Мирзоевич зимни суханрониаш изњор дошт, ки МИЊД ноњия кумиљроияи њизбиро дар њама иќдомњояш дастгирї мекунад ва њам-

кориашро бо њизби пешбари љомеа вусъат мебахшад. Гурўњи корї баъдан ба аёдати иштирокчии Љанги Бузурги Ватанї Истам Муњаммадиев рафт. Мавсуф солњои 70-уми ќарни гузашта бо амри таќдир ба Мирзочўли тољик омад ва бо њамин дар корхонаву ташкилотњои гуногун мењнат карда, дар пешрафти хољагии халќи ноњия сањми худро гузошт. Пайроњаи љангї Истам Муњаммадиевро ба шањри ќањрамон Ленинград овард. Тайи 900 рўз дар муњосираи аскарони фашистї бар зидди душман мардонавор љангида, соњиби ордену медалњо гардидааст. Зимни суњбат Истамбобо аз ташрифи мењмонон арзи сипос карда, дар њаќќи њизби пешбари љомеа -ЊХДТ дуои нек кард. Сипас гурўњи корї тибќи наќша аз ташкил оти ибтид оии Маркази саломатии ноњия дидан кард. Роњбари ташкилоти ибтидої Одинамањмад Одинаев мењмононро бо фаъолияти

ташкилоти ибтидої шинос карда, гуфт,ки дар ташкилоти онњо беш аз 80 нафар њизбиён дар ќайд меистанд, ки аксарашонро љавонон ташкил медињанд. Аъзои ЊХДТ аз Маркази саломатї дар тамоми чорабинињои њизбї фаъолона иштирок мекунанд. Љамъбасти чорабинии "Рўзњои Њизб" дар ноњияи Зафаробод бо чорабинии калони фарњангї ва иштироки зиёди сокинон дар варзишгоњи ноњия баргузор гардид. Дар ќисмати расмии он раиси ноњия Рустам Рањматов ва раиси КИ ЊХДТ дар вилояти Суѓд Даврон Зоњидов баромад карда, оид ба зарурати гузаронидани чунин чорабинињо ва наќши њизби пешбари љомеа дар пешрафти соњањои хољагии халќ андешањои нек баён доштанд. Ќисмати фарњангии чорабиниро њунармандони маъруфи ноњия ва вилоят бо суруду таронањои дилангез шукўњу шањомати хоса бахшиданд.

М.МАЌСУДОВ


14

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

Пурсишу посух

Тољикистон - љаннати рўи замин

Мавзеъњои сайёњии Тољикистон Љумњурии Тољикистон аъзои комилњуќуќи Созмони умумиљањонии туристї буда, мероси бойи таърихию фарњангї ва захирањои табиї дорад. Тибќи маълумоти љойдошта 2200 ёдгорињои таърихї дар кишвар мављуд аст.

БАЛЉУВОН - МАРКАЗИ НАВИ САЙЁЊЇ

Н

ОЊИЯИ Балљувон минтаќаи туризми байналмилалї эълом гардидааст. Вай дорои табиати нотакрор, сарватњои зеризаминї, ёдгорињои фарњангию бостонї буда, маќбарањои шахсиятњои маъруфи асрњои миёна мебошад. Ёдгорињои нодири бостонии Балљувон таърихи хеле ќадима дорад. Дар гузашта яке аз ќисматњои кўчаки бекигарии Балљувон ин Сари Хосор буд. Ин минтаќа ягона маконест, ки номњои ќадимаи суѓдиро то ба имрўз нигоњ доштааст. Сари Хосор тибќи сарчашмањо аз соли 1936 њамчун ноњияи алоњида арзи вуљуд дошт. Дар он солњо ба њайати ин ноњия дењањои Айлонї, Афардї, Вахинак, Гулдара ва Зувайр шомил буданд, ки то имрўз вуљуд доранд. Табиати Сари Хосор хеле зебою дилкаш ва иќлими салќину муъта-

дил дошта, њамеша сабзу хурам аст. Аз дењањои Дошмандї ва Боѓи зоѓон сар карда, муњташамї ва дилнишинии табиати салќину форами Сари Хосор шўруъ шуда, то мавзеи Санги Сабз рафта мерасад. Њама љо дарахтони сояафкани шунг, ќараѓай, зеранг, чинор ва дарахтони мевадињандаи тут, дўлона, чормаѓз, олуча, себ, гелос ќад кашида, онро ба як боѓи њамешасабз табдил додаанд. Гиёњњои шифобахши ин макон борњо зери тањќиќи олимони ватанию хориљї ќарор гирифтааст. Инчунин, аз њар як дараи он чашмаю обњои мусаффо љорї шуда, ба дарё табдил меёбад. Шар - шараи Сари Хосор як гўшаи афсонавии табибатро мемонад ва њар сол мењмонон аз дохил ва хориљи кишвар ба ин минтаќа ташриф меоранд. Њамчунин гулу гиёњњои шифо-

Дору гање зањр шавад Ба ин савол сарвари Хадамоти назорати давлатии фаъолияти фарматсевтии назди Вазорати тандурустии Тољикистон, номзади илми фарматсевтї Бањодур Холназаров посух дод.

бахши талу теппањои он ба аксари беморињо шифо мебахшад. Дар љангалњои Сари Хосор хирс, хук ва ѓайра мављуданд. Аммо барои рушди туризм дар ин ноњия боз њам корњои зиёдеро бояд ба итмом расонид, то љалби сайёњони дохилию хориљї њар чї бештар гардад.

МАЌБАРАИ МИР САЙИД АЛИИ ЊАМАДОНЇ

К

ЎЛОБ яке аз шањрњои бостонии мо таърихи 2700-сола дорад, дар гузашта бо фарњанги баланди меъморию шањрдорї маълуму машњур буд. Яке аз ёдгорињои фарњангию меъмории ин шањр, ки макони зиёрати мењмонон ва боиси љалби сайёњон гаштааст, маќбараи Мир

М

Сайид Алии Њамадонї мебошад, ки дар маркази шањр воќеъ аст. Олим ва орифи бузурги дунёи ислом Мир Сайид Алии Њамадонї зодаи шањри Њамадони Эрон буда, њангоми бозгашт ба Хатлон дар Афѓонистон вафот кард. Тибќи васияташ ўро дар Кўлоб ба хок супориданд. Дар бораи Њамадонї наќлу ривоятњои зиёди мардумї мављуд аст, ки аз мањбубияти ин ориф дарак медињанд. Вай дар Осиёи Марказї, Њиндустону Покистон низ маълуму машњур буда, њамчун тарѓибгари дини мубини Ислом шинохта шудааст. Мегўянд, ки вожаи "Кашмир"-(музофоти Кашмир - минтаќаи бањсангези байни Покистону Њиндустон) аз он баромадааст, ки кафши мубораки Мир ба он љо расидааст. Табиати дилфиреб ва мардуми мењмоннавози диёри Хатлон боис шуд, ки ин абармард ин маконро љои зисти худ ќарор дињад. Имрўз ба оромгоњи ў аз гўшаю канори мухталифи љумњурї ва кишварњои хориљ муридонаш меоянду ба арвоњи неки вай фотења мехонанд.

ЌАЛЪАИ ЊУЛБУК

ЕРОСИ таърихии бостонии мо Ќалъаи Њулбук дар шоњроњи Кўлоб-Душанбе, дар дењаи Ќурбоншањиди ноњияи Восеъ воќеъ аст, ки бо санъати баланди меъморї дубора таљдид гаштааст. Масоњати ќалъа 16,5 гектар мебошад. Бозёфтњои Њулбук шањодати он аст, ки дар гузашта ин мавзеъ шањри ободу зебое будааст. Пайдо шудани ашёи рўзгордорї, сохтори обёрї, хатњои гармидињї ва ѓайра ифодагари он аст, ки мардуми тољик асрњо пеш дорои фарњанги баланди шањрдорї буданд. Ин мавзеъ барои сайёњон љолиб аст.

Тањияи Љумъа ЌУДДУС

Барои сињатии тани инсон олимони наслњову асрњои гуногун њазорњо доруву дармонро ихтироъ кардаанд. Тавре ки аз рекламањои сершумор мебинем, як доруи дар назар оддї ба бисёр дардњо дармон мебахшад. Бинобар ин, фурўши доруворї дар тиљорати љањонї маќоми баланд дорад. Вале дар зиндагї баъзан акси онро мушоњида мекунем. Чунин њам шудааст, ки бо дорую дармон чандин рўз табобат мегирем, лекин натиљаи дилхоњ намедињад. Дертар маълум мегардад, ки доруи ќалбакї будааст, ё муњлати истифодааш гузашта. Ваќти барои муолиља мувофиќ мегузарад, илова бар он, саломатї бадтар мешавад. Инчунин, дар мавриди ошкор шудани муњлати гузашта на њамеша доруфурўшон дуруст рафтор мекунанд. Оё муассисае онро назорат мекунад ва барои чунин рафтор ќонун љавобгарї пешбинї кардааст?

Њанўз 10-уми июни соли 1996 дар назди Вазорати тандурустии Тољикистон Маркази давлатии илмии экспертиза, сертификатсияи мањсулоти фарматсевтї, техникаву таљњозоти таъиноти тиббї ва ѓайра таъсис ёфта буд. Шуъбањои он дар вилоятњои Суѓд, Хатлон, Бадахшон ва минтаќаи Кўлоб ба фаъолият шурўъ карданд. Вазифаи асосии он амалї гардондани барномаи рушди соњаи давлатии экспертиза, стандартонї, сертификатсия ва санљиши сифати доруворї, ороишоти воситањо ва таљњизоти тиббї, маводи санитарию гигиенї ва ѓайра мебошад. Дар давраи 16 соли фаъолияти худ Хадамоти мазкур ба комёбињои зиёде ноил шудааст. Аввалан, соњаи дорухонадорї ба як низоми муайян ворид гашта, фурўши дору аз кўчаву бозор бардошта шуд ва ба дорухонањо интиќол ёфт. Сифати хидматрасонї низ сол то сол бењтар шуда, њама дорухонањо бо мебели махсус, яхдонњои фарматсевтї ва компютер таљњизонида шудаанд. Агар соли 1996 њамагї 86 дору аз ќайди давлатї гузашта бошад, соли 2006-ум вай ба 372 номгўй расид ва то соли 2011 њам санљиши дору ва њам додани сертификати мувофиќат чандин маротиба зиёд шуд. Ба ин дастовард, албатта, таъминоти техникї ва озмоишгоњњои замонавї мусоидат намуд. Озмоишгоњњои санљиши сифати доруворї ва молњои тиббї; санљиши сифати маводи санитарїгигиенї, мањсулоти ѓизоии табобатию профилактикї, иловањои биологї; бактериологї ва микробиологї, шуъбаи ташхиси њуљљатњои клиникї ва токлиникї, бахши стандартонии мањсулоти фарматсевтї ва ѓайра амал мекунанд. Мувофиќи њисоботи расмї, Хадамот дар соли 2012 фаъолияти 1184 муассисаи фарматсевтї ва 2 муассисаии табобатию профи-

лактикиро зери назорат ќарор дод. Њангоми санљиш ва назорат аз муассисањои фарматсевтии љумњурї 864 номгўй маводи доруворї ва маводи тиббї ба миќдори 98425 адад аз муомилот гирифта шуданд, ки аз он 4 номгўй маводи доруи ќалбакї, 171 номгўй маводи дорувории муњлаташон гузашта, 705 номгўй маводи дорувории бо сертификати мутобиќат ва сифат, 14 номгўй маводи тиббии ба таври ќочоќ воридшуда аз муомилот гирифта шуданд. Моддаи 110, 121, 122 Кодекси њуќуќвайронкунии маъмурии Љумњурии Тољикистон оид ба вайрон кардани ќоидањои фаъолияти фарматсевтї љарима ва дигар намуди чорањои муассирро пешбинї мекунад. Соли 2012 Хадамоти мо 254 протоколу ќарор тартиб дод ва љамъ ба маблаѓи 325 њазору 240 сомонї љарима ба буљаи давлат супорида шуд. Љамъ бо дигар намудњои њуќуќвайронкунии маъмурї дар љумњурї 365 протоколу ќарор тартиб дода шуд ва дар натиља 481 њазору 215 сомонї ба буљаи давлат ворид гардид. Инчунин, 25 869 адад маводи ороишї ва мањсулоти табобатию профилактикї низ ташхис шуда, аз онњо 23 271 адад аз воридот, 2850 адад аз муомилот ва 13 адад аз истењсолот гирифта шуданд… Барои бењбудии вазъият мебояд, ки њар кадоми мо низ сањми худро гузорем. Тољирони бахши дорувориро ба инсоф даъват кунем. Онњо бояд эњсос кунанд, ки истеъмолкунандаи доруворї модару падар, хоњарону бародарони онњо мебошанд. Натиљаи нињоии назорати давлатї ин аст, ки дар давоми соли 2012 аз тарафи шуъбањои дахлдори Хадамот 43 њазору 153 килограмм маводи доруворї ва молњои тиббии муњлаташон гузашта, ќалбакї, бе сертификат сўзонда нобуд карда шуданд. Ин миќдори андак нест. Ва ин тадбирњои муассир барои пешгирии ќочоќи дорувории ќалбакї ва муњлаташон гузашта сањми мувофиќ мегузорад.

Нусратулло ГУЛОВ, Љумъа ЌУДДУС


Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

Дар байни бета ва делта

Сагпарвар (байналх.)

Ѓам, кулфат

Моеи бебўю ранг

Ситам, зулм

Шеъри мотамї

Хирсаки австралиягї

Сарпўши оњанини сарбоз

Макони Оллоњ

... у мулк

Тамом, анљом

Њаводор, дўстдори њунар

Майл, азму ирода Шармдошта

Майи машњури тољикї аз ин ангур буд

Додситони … прокурори генералї

Довар Расонаи хабарии Эрон

Сихи хўшаи гандум

Дидор, суроѓ

Љои таваллуд

Ширеш

Дарозї

Дарё дар Сибир

Шањри Ќизил-… дар Ќазоќистон

Зоти мори печон

Мор аз китоби Р.Киплинг «Маугли»

Навъи конфет

Моњи сол Љавоби «СКАНВОРД»-и шумораи 25 апрели соли 2013, №17 (892)

Зарафшон, Њисор

Њ А М Д А Р А И Н Д М М А Љ Р А Л И О Г К М О Ш И К А М А И А Ъ Т Д О Н А Ф А Ќ А Р Ш П А Ш Ш А М О О К И К О Н Г О Н Е О И Р А С В О Њ Л О И М О К У А Б У Н Б Р У Н О О Е Р Л У Ч Л У У О Г Е С С А Р Р А К А Д У К Д А Д О А Л

Њамсабаќ

Муќобили «ист!»

Моњишўрбои русї

Номи ќадимии Амударё

Соф, тоза, пок

Њаракатњо и рўй

Љамъ

Охир, поён

Ѓалаба дар шоњмот

10 см

Самти об

Домоди Расули Акрам (с)

Њамном

Дард аз оташ

Узви њазми таом

Аз ду тарафи гардан, дўш

Њаќќи п иру бар љомон дагон

Навъи ќартабозї

Захм

Зоти саг

Асбоб, дастгоњ

Макони Оллоњ

Магас

Љой,

Њай вони хонагї

Эшон, онњо

Васоити ахбори омма

Насронї

Бародар

Шањр дар Эрон

Номи дуюми дарёи Заир

Шоир ... Шералї

Љамъияти Њилоли ...

Бе об рў , шарманда

Муайян, сањењ Гиёњ аз љинси шоњтути заминї

Мева

Ќисми эњтиёти и моши наи д арзд ўзї

Ќисми сураи Ќуръон

Пойтахти Сербия

Рус (лањља)

Бех, асос

Ноилољ

Шармгин

Растании давої

Бозии донишљўён дар шабакаи ОРТ

Љор дан о ..., м унаљљи ми Ит ал ия

Ситораи «Помир»-и с. 70ум Эдгар …

Гунањгор

Шањр дар љазираи Сахалин

... -Франсиско, шањр дар ИМА

Брюс ..., шоњи каратэи синамо

Шањр маркази чехњо

Олоти моњидорї

Байнан…айн

Воњиди пулии Љопон

Њељ гоњ, њаргиз

Гурўњи эстрадї дар љумњурї

Шараф

Афт, андом

Ѓизои сабзи чорво

Номи саг аз сериали олмонї

Дилбар …, актрисаи тољик

Ба ў шона лозим нест

Тамѓаи тайёра

Роман, њикоя, повест

Самбўсаи бањорї

Санљиши хаттї дар мактаб

Љамъи асар, ёдгорї

Аз ин ..., аз он монда

Мўњтарам, арљманд

Тамѓаи мошини боркаш

Халќият дар Осиё

Набераи Темурланг

Чемпиони Русия оид ба футбол

Дарё дар вилояти Архангелск;

Бемории сироятии марговар

Номи яке аз дўстони Маугли

Фарзанди падар

Зинат додан

... Файзуллоев, нависанда

... Маркс

Узви бадан

Ноњия дар вилояти Суѓд

Майдони даврашакли велосипедронњо

Муќобили «љуфт»

Паррандаи хонагї

Давлат дар Осиё Сулола

Одам

Њарфи «ќ»-и арабї

Гули нилуфар ба русї

Ташкилоти варзишї

Пурра, комил

Забони сунъї

Мошини аввалини шўравї

Васфу таъриф

Зодгоњи Фирдавсї

Номи пешинаи Мянма

Фоида, манфиат

Беморї, касалї, дард

Њиссачаи ишоратии лањљавї

Сўзишворї аз чўб

Додар (лањља)

Нишон додан бо ангушт

Воњиди «…и бад - балои маљон» соњат

Номи халќ ва раќси ќафќозї

Пинњонї, махфї

Сокини пойтахти Афѓонистон

Ќањр, ѓазаб

15

ДОНИШАТРО БИСАНЉ...

Ба гўш «медарояд»

Барањна, урён

0,1 га

Паррандаи думдароз

Хуршед … - сарояндаи тољик

Падар (лањља)

Олоти ќадимаи ришта бофї

Варзиш (русї)

С У П И Т О Р А Ѓ Т У З Я Р А Г О Л А Н А Њ А Л Ф С Ф А А Ќ А О Я Т К О К С О Ш Н О Б А Д И У И Д О « А хилле с»-и Го лливуд Б р ед …

Бардошт, тоќат

Њавас, майл

Танњо, якка, тоќ

Њол ати но гу вор , …у гирён

Таоми субњонаи тољикї

Њарфи якуми алифбои юнонї

Юбкаи кўтоњ

Тўбча аз љисми сахт

... Муњаммадљонов, актёри тољик Тайёраи Антонов

Б а хок … к ар дан – чаппа кардан

Ѓизои чорво

Но ми ќад им ии А мудар ё

Хокаи гандум

Муќобили «бегонагї»

Ф ирм аи с ар ул ибо си в арзи шї

Нишонаи оташу с ўхтор

" Ман ти ќ... тайр "-и Аттор

Алоќа, пайвандї

Р Т А Н О Б Б А Т С Б О Р И П О А А Т Ш О З М У Л Р А М Б А О Њ О Н И Г У Н Т К О С Њ О Р Д Љ А И М А Д А С И Д О В

На ќш, та свири ороишї

Шањри ќадимаи арманї

Сарояндаи амрикої … Спирс

Ѓилофи болои пахта

Сада

Дарида, чокшуда, кандашуда

Сутун, поя

Мўйи њайвон

«Конкурс» ба тољикї

Нидо и љанговарони рус њан го ми њуљум

Раќси як замон хеле машњури бр азилиягї

Н А С И М И И Г Р Е Ш О А Р Р И Т Н И Т Е Р А Р У Р Д У Н К У И Н М Я Б А Х Т Д А О Ё Н А Н Б О Р Л О А Л О К Ъ А С У Й Захм, яра

Њаёт (лотинї)

Љои н игањд ории ѓалл адона

Зарф барои таомхўрї

Ш ир кати «… Мо байл »

Њаљкунанда

Мошини «тангем»шакли «Дэу»

Муќ обили «лалмї»

Назар, нигоњ

Наргис, садбарг, нас рин

... Ланка

Падари Индира Ганди

Майл, азму ирода

... ТАСС

Да влат дар Шарќи На здик

Љои кори Жириновский

А рз, иброз

И ќбол

Хондашаванда

Садои баланд

Ваќт, њангом

Хислат, х улќу х ўй, муќо б и ли «сур ат»

Боди субњ

Суруди модар барои тифл

Фикр, андеша

Варз иши М ав зун а Чор иева

Тараф, љониб

Ранги я лаќќосии пойафзо л


16

Минбари халќ 30 апрели соли 2013 №18 (893)

Тандурустї

Саломатї гавњари ноёб аст

Боиси ифтихору шукргузорист, ки имрўз дар асоси наќшаи чорабинињои маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї ва беморхонаи марказии шањри Роѓун бо маќсади пешгирии беморшавии ањолї ва баланд бардоштани фарњанги тиббии љомеа дар асоси дастуру њидоятњои Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон, дар доираи татбиќи њадафњои бунёдии "Барномаи миллии пешгирї, ташхис ва муолиљаи бемории ишемии дил дар давраи солњои 2007-2015" ва Дурнамои пешгирї ва назорати беморињои ѓайриосебпазирї ва осеббардорї дар Љумњурии Тољикистон барои соли 2013 мутобиќи банди 10-и Низомномаи Вазорати тандурустии Љум-

њурии Тољикистон, ки бо ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 28 декабри соли 2006 тањти №63 тасдиќ шудааст, санаи 13 апрели соли 2013 алоќаманд ба Рўзи умумиљањонии тандурустї, ки соли равон ба мавзўи бемории фишорбаландї бахшида шудааст, зери шиори "Фарди солим-миллати солим" доир гардид. Аввалин машварату маслињатњо дар маркази худфаъолиятии љамъиятию фароѓатї, дар якљоягї бо сокинони шањри Роѓун дар фазои сулњу вањдати миллї, бо як умеду орзу ва эњсоси баланди шањрвандию ватандорї баргузор гардид. Маќсади асосии вохўрии навбатї бо сокинони шањри Роѓун, ин маълумот додан оиди Барномаи миллии пешгирї,

ташхис ва муолиљаи бемории ишемии дил ва бемории фишорбаландии шараёнї буд. Дар љумњурї беморињои хун дар байни ањолї мутаносибан баланд шудааст, аз љумла бемории фишорбаландии шараёнї ва бемории ишемии дил. Бемории ишемии дилу рагњо дар навбати аввал дучори таѓйирот мешаванд, шинохти стенокардия ва сактаи миокард дар пирон ва куњансолон аз сабаби љараёни ба худ хоси бемории ишемии дил мушкилї дорад. Дар ин асно одатан шаклњои беморї мушоњида мешаванд. Муодилаи (экивалентии) дард аксар ваќт дамкўтањї мебошад. Набудани шикоятњо дар як ќатор маврид бо таѓйирот дар њавзаи равонї вобастагї дорад. Шакли гастрологии сактаи миокард дар љавонон бо хала сурат мегирад. Куњансолон бо њиccи ногувор дар мавзеи эпигастрї ё ќисмати поёнии шикам дар баъзе маврид бо ангеза ва пешобкунї баён мегардад. Аснои љойгиршавии дард, дар ќафаси сина, мавзеи гардан ва бахусус дар буѓуми китфи чап эњтимоли вайроншавии гардиши хуни коронариро дар назар дорад. Сактаи миокард бештар бо аритмияи дил (фибрилиятсияи дањлезчавї экстрасисталия) норасоии дилу рагњо оризадор мегардад. Аз ин рў ЭКГ (сабти барќии дил) ањамияти ташхисии калон дорад. Аломатњои асосии бемории фишорбаландии шараёнї бошад, бо сустии умумї (бемадорї), садо дар гўш, ноустувории роњгардї (каловидан), дарди сар, кашишхўрии мушакњои пушти сар мушоњида мешавад. Аз мардум хоњиш карда шуд, ки њангоми пайдошавии аломатњои беморињои дар боло зикршуда, њатман ба табибон мурољиат намоянд. Чунки саломатї гавњари ноёб аст ва солим

будан эњтиёљи њар як шахс бояд бошад. Санаи 13.04.2013 дар марказњои саломатии шањрї, марказњои саломатии дењотї ва бунгоњњои тиббї хизматрасонии тиббї ба тариќи ройгон сурат гирифт. Бояд ёдовар шавем, ки маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатии шањри Роѓун бо маќсади бењтар гардонидани шароити беморхонањо ва љалб намудани мутахасисони ботаљриба ба хотири беморињои гуногун пайваста чораљўї менамояд. Имрўз мо шукргузор аз онем, ки бо шарофати баракати Истиќлолияти давлатии Тољикистон, рўз аз рўз ватани азизу мањбуби мо рў ба инкишоф нињода, сатњи зиндагии сокинони кишварамон дар њама љанбањо тадриљан бењ гардида истодааст. Сохта ба истифода додани иншоотњои боњашамату замонавї, таъсиси беморхонаву муассисањои гуногун ва дигар навоварињои зарурї дар саросари љумњурї аз дастовардњои истиќлолият аст. Боиси ифтихор аст, ки бо ташаббусу ѓамхорињои маќомоти

"УРОЛЕЗИН ФОРТЕ" - њабњои тавоно (ѓайриоддї, афсонавї) барои гурдањо Таъсир: Маљмўи растанигии ин даво барои бењтар намудани вазъи функсионалии гурда ва роњњои пешобгузар таъсир расонида, инкишофи илтињоб ва боќимондаи пешобро нест мекунад. Таъсири антисептикї ва хусусияти нарми пешобронї дошта, , пайдоиши сангро пешгирї мекунад. Хунукии гурда пешобдонро аз байн мебарад. Фитомаљмўъ мубодилаи моддањоро ба меъор дароварда, организмро аз токсинњо ва дигар моддањои зараррасон тоза намуда, вазъи умумии шахсро бењ мегардонад. Истифода: ба калонсолон 1-2 њаб 3 бор дар як рўз, њангоми хўрок. Давомнокї 1 моњ. Шакли барориш: №60 њаб. Нарх: 40 с. Тел.: Душанбе 95-178-85-08, в. Суѓд ва ноњияњои он 927-49-33-47 Аз дорухонањои шањр пурсон шавед!

БАРЊАМ МЕХЎРАД

ЧИСТОТЕЛ - малњами гиёњї

Таъсир: Унсурњои растанигии "Ором бош!" таъсири нарми оромибахш дорад ва ба меъёршавии љињатњои муњимтарини хоб мусоидат намуда бо нармї ором мекунад. Ба бењшавии равандњои омўзиш, бахотиргирї, фикрронї мусоидат намуда, ба ин тариќ фаъолияти зењнї ва кори системаи марказии асабро баланд мебардорад ва ба инкишофи стресс монеа мешавад. Хоболудии рўзонаро ба вуљуд намеорад, фаъолнокї ва ќобилияти кориро зиёд мекунад. Дар бештар аз 40 муассисаи бонуфузи табобатї ва илмии Русия - марказњои илмии, гинекология, перинатология курортология ва ѓайрањо аз санљиш гузаштааст. Натиљањои тањќиќу омўзиш таъсирнокии баланди фитомаљмўъро исбот кардаанд. Мањсулоти "Ором бош!" одатнадињанда ва безарар зери санљиш бањо дода шуд. "Ором бош!" дар таркибаш спирт ва Ќанд надорад, бинобар ин барои гирифторони як ќатор беморињо аз ќабили диабет, атеросклероз, фарбењї ва ѓ., зарар надорад. Истеъмол: ба марду зан аз 10-12 сола боло 10-20 чакрагї се маротиба дар як рўз. Тел.: Душанбе 918 47 93 93, 95 178 85 08. вил. Суѓд ва ноњияњои он; 927 49 33 47. Аз дорухонањо дастрас намоед! нархаш 22 сомонї Истењсолкунанда Руссия, мањсулот бо фармоиши ширкати Фармасевтии љ.Тољикистон тайёр шудааст Рўзнома моњи декабри соли 1994 тањти раќами 309 дар Вазорати фарњанги Љумњурии Тољикистон ба ќайд гирифта шудааст.

Дардро таскин медињад ва захмњоро шифо мебахшад. ТАЪСИР; њамагуна намуд варамњои безарари пайдошуда дар пўст, озахм, папилломањо, ва экземањо (малњамро ба љои осебдида молед. Дар рўю бадан 8-10 даќиќа ва боќимондаи малњамро бо салфеткаи нам пок карда гиред) -пучакњо, панаритсийњо (ним ќошуќча малњамро дар 100 мл. об омехта там пони докагиро ба он тар кунед ва дар љои бемор ба муддати 5-10 даќиќа монед). -хоришак ва сили пўст (аз 2 ќошуќ, малњам дар 100 мл. мањлул тайёр намуда, онро ба ванна резед ва хуб омехта кунед). Бартарии малњами (бальзам) ЧИСТОТЕЛ аз ЧИСТОТЕЛИ-спиртї дар он аст, ки баъди истифода- ягон доѓе боќї намемонад Истењсолкунанда Россия АЗ ДОРУХОНАЊО ПУРСЕД ! Муовини сармуњаррир оид ба тиљорат: Хусрав Дўстов

ЊАЙАТИ Ба хотири гуногунандешї матолибе низ нашр мешаванд, ки идораи рўзнома зимнан метавонад бо муаллифон њамаќида набошад ва масъулияти онро ба дўш нагирад.

Сармуњаррир Бахтиёр ЊАМДАМОВ

ÁÀÐÎÈ ÌÀÚËÓÌÎÒ: Дастгоњи КИМ ЊХДТ Идораи рўзнома тел: 224-23-90, 224-83-72, 224-49-29, 221-63-21. факс: 224-27-59

www.tribun.tj

Б. НАЗАРОВА, Ш.ЊУСЕЙНЗОДА

Кооперативи истењсолии "Чаган"-и ноњияи Балљувон фаъолияти худро ќатъ мекунад. Њама гуна арзу шикоятњо дар муддати ду моњ ќабул карда мешаванд.

ОРОМ БОШ! - (ВИТАМИНЊОИ ЗИНДАИ ТАБИАТ)

www.minbari.halk.tj E-mail: minbarihalk@hhdt.tj

иљроияи мањаллии њокимияти давлатии шањри Роѓун дар 12марказњои љамъиятию фароѓатї имрўз чорабинињои умумишањрї доир гардида истодааст. Марказњои худфаъолиятии љамъиятию фароѓатї љињати васеъ намудани љањонбинии сокинон, пеш аз њама ба хотири баланд бардоштани вазъи фарњангии ањолї, огањ намудани мардум аз рўйдодњои њаёти љамъиятї, тарбияи љавонон дар доираи њуввияти миллї, эмин нигоњ доштани љавонон аз тарѓиботњои ифротгароёна ва гаравидан ба равияву њаракатњои гуногун, пешгирї намудани ин ё он зуњуроти номатлуб, мусоидат кардан дар њалли масъалањои иљтимої, иќтисодї, экологї ва њифзи саломатии мардум, инчунин баланд бардоштани сатњи шуурнокии мардум ва эњёи осори миллї равона карда шудааст. Сокинони сарбаланду бофарњанги шањри Роѓун дар њама корњои созандагию бунёдкорї сарљамъона ширкат намуда, бањри ободии кишвари азизамон сањми арзандаи худро мегузоранд.

тел. 238-72-10, 238-54-61, 238-79-07, факс: 227-44-94

E-mail: minbarihalk@bk.ru

ЭЉОДЇ:

Котиби масъул: Маъруфљон Мањмудов Муњаррири масъул: Шариф Њусейнов Хабарнигорон: Љумъа Ќуддус, Алиљон Љўраев, Толиби Луќмон, Аслия Саломатшоева, Моњрухсор Рањимова Масъули чоп: Мирзоалї Юнусов Њуруфчинон: Љамила Ањмадова, Гуландом Раљабова Мусањњењ: Сабоњат Худоёрбекова, Суратгир: Тўхтамурод Рўзиев Сањифабанд: Фирдавс Таушаров

НИШОНИИ МО: 734018, ш. Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозї, 16. Индекси обуна: 68910 Макони чоп: нашриёти «Шарќи озод». Теъдоди нашр: 49288 нусха Навбатдор: Т.Луќмон

"Минбари халқ" 18  

минбари халқ 18

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you