Page 1

Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

Барои созандагї ва рушди босуботи Тољикистон

20 феврали соли 2014, панљшанбе, №8 (935)

www.minbari.halk.tj www.tribun.tj E-mail: E-mail: minbarihalk@hhdt.tj minbarihalk@bk.ru

НАШРИЯИ МАРКАЗИИ ЊИЗБИ ХАЛЌИИ ДЕМОКРАТИИ ТОЉИКИСТОН

РЎЗИ АРТИШИ МИЛЛЇ МУБОРАК!

Њаёти њизб ОМИЛЊОИ ФАЪОЛИЯТИ ПУРСАМАР

сањ. 3

Дарси хештаншиносї ВАЊДАТИ МИЛЛЇ ВА ТАШАККУЛИ АФКОРИ ЉАВОНОН

сањ. 10

Муњољират ЗАМОНА БО ТУ НАСОЗАД, ТУ БО ЗАМОНА БИСОЗ

Р

АЁСАТИ Кумитаи Иљроияи Марказии Њизби Халќии Демократии Тољикистон тамоми афсарону аскарони диловари Ватан, њомиёни содиќи марзу бум, собиќадорони шуљои Љанги Бузурги Ватаниро ба ифтихори љашни мубораки Рўзи Артиши миллї самимона шодбош мегўяд ва дар амри анљоми вазифаи пурмасъулияти дифои сарзамини аљдодї муваффаќият мехоњад. Мардуми мамлакат хуб огањ њастанд, ки Артиши љавони Тољикистон дар кадом шароиту авзои сиёсию иљтимої ташкил гардида буд. Оѓози солњои 90-уми асри гузашта бо пароканда шудани Иттињоди абарќудрати Шўравї љумњуриамонро нобасомонињои дохилї фаро гирифта буд ва фурсате муяссар нагардид, ки ќисмњои низомї ва техникаи њарбию муњимоти љангї миллї гардонда шаванд. Алангаи љанги њамватанї баъди Иљлосияи таърихии 16-уми Шўрои Олии Љумњурии Тољикистон ва ба симмати сарварии кишвар нишастани љавонмарди љасуру фидоии халќу Ватан, Сарфармондењи Ќуввањои Мусаллањи мамлакат муњтарам Эмомалї Рањмон хомўш карда шуд. Мањз дар њамин давраи бўњронї маќомоти кишвар барои аз сифр ташкил намудани Артиши миллї иќдом карданд ва дар як муддати кўтоњи таърихї ак-

сар намудњои Ќуввањои Мусаллањ ташкил ва муљањњаз гардонда шуданд. Кулли аъзои Њизби Халќии Демократии Тољикистон, љонибдорон ва мардуми муташаккири љумњурї аз он ифтихорманду дилпур њастанд, ки фарзандони љасуру далери Ватани шуњратёрамон пайваста мањорат ва малакањои љангию низомиро азбар намуда, кишвари азизамонро садоќатмандона муњофизат менамоянд. Боиси ифтихор аст, ки њамкорињои маънавию фарњангии миёни ташкилотњои њизбї ва ќисмњои низомии мамлакат сол то сол тавсеа ёфта истодаанд. Намояндагони созмонњои њизбї муштаракан бо санъаткорону адибон пайваста ба назди афсарону аскарони матиниродаи кишвар рафта, суњбату мулоќотњо меороянд, барномањои њунарї нишон медињанд. Бо ибтикори комиљроияњои њизбии шањру навоњї ва фаъолони њизбї њар сол вохўрињои падару модарон бо сарбозон ташкил карда мешавад, ки ин амали нек ба њукми анъана даромада истодааст. Њоло мо бо эътимоди комил гуфта метавонем, ки Ќуввањои Мусаллањ минбаъд низ сулњу суботи кишварро муњофизат мекунанд ва мардуми љумњурї бо мењнати созанда Ватани азизамонро шукуфо мегардонанд.

Раёсати КИМ ЊХДТ

сањ. 11

Фарњанг ТЕАТРИ ХАЛЌЇ ЧЇ ГУНА БОШАД?

сањ. 14


2

ЊАФТАИ ПРЕЗИДЕНТ

Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

МУЛОЌОТ БО ИБРОЊИМ РАЊИМПУР

Таърихи 14 феврал Президенти кишвар Эмомалї Рањмон муовини вазири корњои хориљии Љумњурии Исломии Эрон Иброњим Рањимпурро ба њузур пазируфт.

Дар мулоќот масоили вобаста ба муносиботи гуногунљанба ва њамкории судбахши ду кишвари дўст баррасї шуд. Таваљљуњи зиёд ба роњњои рушду густариши њамкории иќтисодию тиљоратї, сармоягузорї ва татбиќи босамари лоињањои муштараки ду кишвар дар бахшњои гуногун зоњир гардид. Гуфтугўйи судманд, њамчунин доир ба авзои кунунї ва дурнамои Афѓонистон ва дигар масоили минтаќавию байналмилалї сурат гирифт.

ТАЪИНОТИ КАДРЇ ДАР СОХТОРЊОИ ЌУДРАТЇ ВА МАЌОМОТИ ЊИФЗИ ЊУЌУЌ 15 феврали соли равон Президенти кишвар Эмомалї Рањмон кадрњои ба вазифањои нав дар сохторњои ќудратї ва маќомоти њифзи њуќуќ пешнињодшударо барои суњбат ба њузур пазируфт.

С

АРВАРИ давлат Эмомалї Рањмон бо ёдоварї аз масъулияти баланди ватандорї, њифзи шоиста аз марзу буми кишвар, њуќуќу озодињои шањрвандон ва таъмини волоияти ќонун ва тартиботи њуќуќї кадрњои ба вазифањои пурмасъулият пешнињодшударо ба хизмати содиќона ва ма-

Иттилоия

тонату шуљоат дар иљрои вазифањои худ њидоят кард. Таъкид гардид, ки барои тарбияи кадрњои љавону ояндадор ва зина ба зина ба вазифањои баланд пешнињод кардани онњо низ пайваста кўшиш бояд намуд. Њамин тариќ, дар мувофиќа бо Президенти кишвар Эмомалї Рањмон ба вазифаи сардорони чор раёсати Вазорати мудофиа шахсони дигар таъин шуданд. Комиссари комиссариати њарбии муттањидаи ноњияњои тобеи љумњурї ва комиссарони њарбии минтаќаи Кўлоб, шањру ноњияњои Душанбе, Турсунзода, Рўдакї, Вахш, Ќумсангир, Бохтар, Балљувон, Носири Хисрав, Љилликўл, Шањритўс, Сарбанд ва Мастчоњ иваз карда шуданд. Сарвари давлат Эмомалї Рањмон ба масоили вобаста ба тарбияи кад-

рњои миллии афсарї дар Ќуввањои Мусаллањи Тољикистон, тањсили онњо дар дохил ва хориљи кишвар ва даъвати босифати љавонон ба хизмати њарбї таваљљуњи хос зоњир намуда, дастур дод, ки роњу усулњои ѓайриќонунии даъват ба сафњои Артиши миллї комилан аз миён бурда шавад. Таъкид гардид, ки барои њалли ин мушкил бояд тарбияи њарбї-ватандўстии наврасону љавонон аз муассисањои томактабї ва мактабњои тањсилоти њамагонї шуруъ шуда, дар сатњи зарурї ба роњ монда шавад. Панљ нафар ба вазифањои масъулиятнок дар њайати роњбарии Агентии назорати давлатии молиявї ва мубориза бо коррупсия ва шуъбаи минтаќавии он дар минтаќаи Рашт таъин гардид. Ба вазифањои муовини якуми ра-

иси Суди Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон ва раисони судњои ноњияњои Ќубодиён ва Панљи вилояти Хатлон шахсони дигар омаданд ва чор нафар ба вазифањои судя д ар суд и вил оя ти Хатл он ва ноњияњои Фирдавсии шањри Душанбе ва Љалолиддини Румии вилояти Хатлон таъин шуданд. Њамчунин прокурори шањри Роѓун иваз карда шуд. Бо таваљљуњ ба ањамияти адолати судї, волоияти ќонун, коњиш додани љиноятњои коррупсионї ва баланд бардоштани обурўю эътибори маќомоти њифзи њуќуќу тартибот таъкид гардид, ки бояд тарбияи њуќуќии ањолї ва корњои тарѓиботию пешгирї аз љинояткорию ќонуншиканї васеъ ба роњ монда шавад.

www.president.tj

АЪЗОИ НАВИ МАЉЛИСИ МИЛЛИИ МАЉЛИСИ ОЛЇ

Санаи 16 феврали соли 2014 тањти роњбарии раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Љумњурии Тољикистон љаласа баргузор гардид, ки дар он масъалањои баќайдгирии аъзои Маљ-

лиси миллии Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон ба ивази аъзои хориљшуда ва тасдиќи ваколатњои онњо баррасї шуд. Мувофиќи моддањои 12, 51, 52 ва 56 Ќонуни конститутсионии Љумњурии Тољикистон "Дар бораи интихоботи Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон" ва дар асоси протоколњои комиссияњои њавзавии интихоботии ВМКБ №1, Суѓд №2, Хатлон №3, шањри Душанбе №4 ва шањру ноњияњои тобеи љумњурї №5 оид ба љамъбасти натиљањои интихоботи аъзои Маљлиси миллии Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон ба ивази аъзои хориљшуда КМИР ќарор кард, ки шахсони зерин, ки бо аксарияти овозњо аз тарафи вакилони интихобкунандаи маљлисњои дахлдори мањаллии вакилони халќ рўзи 15

феврали соли 2014 аъзои ММ МО ЉТ интихоб шудаанд, ба ќайд гирифта, ваколати онњо тасдиќ карда шавад: АЗ ЊАВЗАИ ИНТИХОБОТИИ ВМКБ №1: Абдурањмонов Саидбурњон Саидрањмонович, раиси ноњияи Дарвози ВМКБ; Худоёров Худоёр Завќибекович, раиси ноњияи Рўшони ВМКБ; Шодихон Љамшед, раиси ВМКБ; аз њавзаи интихоботии Суѓд №2: Абдурањмон Ќодирї, раиси вилояти Суѓд; АЗ ЊАВЗАИ ИНТИХОБОТИИ ХАТЛОН №3: Гулмањмадов Давлатшо Ќурбона-

лиевич, иљрокунандаи вазифаи раиси вилояти Хатлон; Рањмонов Абдулѓафор Ќодирович, раиси шањри Кўлоби вилояти Хатлон; АЗ ЊАВЗАИ ИНТИХОБОТИИ ШАЊРИ ДУШАНБЕ №4: Рањимов Фарњод Ќодирович, Президенти Академияи илмњои Љумњурии Тољикистон; АЗ ЊАВЗАИ ИНТИХОБОТИИ ШАЊРУ НОЊИЯЊОИ ТОБЕИ ЉУМЊУРЇ №5: Сафаров Хайрулло Амиралиевич, директори генералии ЉСК НБО "Роѓун"; Табаров Бобоалї Муродалиевич, раиси ноњияи Турсунзода.

«ХОВАР»


Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

3

ЊАЁТИ ЊИЗБ

ХАТЛОН. 15 феврали соли 2014 дар шањри Ќўрѓонтеппа Маљлиси васеи Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар вилояти Хатлон барпо гардид, ки дар кори он муовини якуми Раиси ЊХДТ Сафар Сафаров ва иљрокунандаи вазифаи раиси вилояти Хатлон Давлатшо Гулмањмадов иштирок ва суханронї карданд. Дар љаласа аз фаъолияти ташкилотњои њизбии вилоят дар соли 2013 натиљагирї карда шуд.

ОМИЛЊОИ ФАЪОЛИЯТИ ПУРСАМАР

Р

АИСИ Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар вилояти Хатлон Ањмадљон Ализода оид ба фаъолияти ташкилотњои њизбии вилоят дар соли сипаригардида, вазифањои навбатї дар соли 2014 ва љараёни татбиќи ќарорњои Раёсати Кумитаи Иљроияи Марказии ЊХДТ аз 20 январи соли 2014 гузориш дода, ќайд намуд, ки дар ин давра дастовардњои аъзои њизб љињати баргузории чорабинињои фарњангї, сиёсї, варзишї, ташкиливу тарѓиботї, аз љумла, баргузории "Рўзњои ЊХДТ", аксияњо, конференсияву маљлисњо, пеш аз њама дар сатњи баланди ташкиливу сиёсї баргузор намудани интихоботи Президенти Љумњурии Тољикистон, инчунин ташаббусњои созандаву бунёдкоронаи аъзои њизб љињати ба тариќи њашар сохтани биноњои њизбї аз иќдомњои навоваронаи созмонњои ЊХДТ дар шањру ноњияњои вилоят ба њисоб мераванд. Дар ин радиф иброз гардид, ки дар соли 2014 низ вобаста ба таљлили сазовори 20солагии Њизби Халќии Демократии Тољикистон барпо намудани чорабинињои зиёди сиёсї, фарњангї, варзишї аз ќабили аксияњо, озмунњо барои дарёфти љоизањои "Ташкилоти ибтидоии бењтарини ЊХДТ", "Фаъолону љонибдорони бењтарини ЊХДТ" ва дар доираи "Соли футболи оммавї" эълон шудани соли 2014 мусобиќаи дастањои футболи кўдакону наврасони вилояти Хатлон ба наќша гирифта шудаанд. Ќайд гардид, ки дуруст ба роњ мондани корњои ташкилї имкон дод, ки дар соли сипаригардида шумораи ташкилотњои ибтидої 55 адад афзуда, дар соли 2013 ба сафи њизб 15887 нафар ќабул шуданд ва шумораи умумии аъзои њизб ба 100961 нафар расид. Ин теъдод нисбати шумораи аъзои њизб дар давраи соли 2012-ум 15409 зиёд мебошад. Дар ин давра њайати сифатии аъзои њизб бењтар гардида, шумораи занон 42801 нафар ва љавонон 40528 нафарро ташкил намуданд, ки дар муќоиса бо шумораи умумии аъзои њизб мувофиќан 42,3 ва 40,1 дар садро ташкил медињад. Дар соли сипаригардида фаъолияти Шўрои машваратї, Љамъияти таблиѓотии "Фарњанги сиёсї" ва гуруњњои таблиѓотї низ љињати роњандозиии њадафњои њизб назаррас буда, њамзамон намояндагии Ташкилоти љамъиятии љавонон "Созандагони Ватан" дар вилоят ва комиссияњои кор бо љавонон ва занони назди кумитањои иљроияи њизбї бо маќсади тарѓиби љавонон ба тарзи њаёти солим ва њуввияти миллї, тарбияи њарбї-ватандўстї, ба-

ланд бардоштани рўњияи ватандўстї, худшиносї, фароњам овардани имконият оид ба ќонеъ гардонидани талаботи маънавии љавонон чорбинињои зиёдеро роњандозї намуда, корњои фањмондадињиро дар байни ањолї вобаста ба пешгирии омилњои номатлуб низ таќвият бахшиданд. Дар нињояти маърўза А. Ализода тазаккур дод, ки дар соли 20-умини таъсиси ЊХДТ кўшишу ѓайраташонро ба он равона месозанд, ки бо вусъати фаъолияти сиёсию њизбї ин љашни муборакро бо дастовардњои муносиб истиќбол хоњанд гирифт. Муовини якуми Раиси ЊХДТ Сафар Сафаров зимни суханронии худ фаъолияти ташкилотњои њизбиро дар соли сипаригардида љињати тањкими сулњу вањдат, рушди иќтисодиёт, болоравии сатњи иљтимоии мардум ва таќвият бахшидани сафњои њизб мусбат арзёбї намуда, ќайд кард, ки омили ин фаъолияти пурсамар дар муттањид ва сафарбар намудани ќишрњои мухталифи љомеа дар амри созандагию бунёдкорї пеш аз њама аз

иќдому ташаббусњои Њизби Халќии Демократии Тољикистон бармеоянд. Дар баробари ин дастовардњо, фаъолияти баъзе сохторњои њизбї аз камбудї орї набуда, дар ин самт љињати таќвияти фаъолият ва бартараф намудани камбудињо аз љониби масъулин бояд тадбирњои муассир андешида шаванд. Вобаста ба пирўзии номзади ЊХДТ дар интихоботи Президенти Љумњурии Тољикистон мавсуф иброз намуд, ки барои ба чунин пирўзї расидан аввалан мањбубияти худи Сарвари муаззами давлат муњтарам Эмомалї Рањмон дар миёни халќ ва миќёси азими корњои анљомдодаи ў наќши муњим бозида, баъдан ташкилотњои њизбї ва љонибдорон дар байни мардум корњои зиёди таблиѓотиро оид ба фањмондану тавзењ додани нуќтањои Барномаи пешазинтихоботии номзади њизб анљом доданд. Муовини якуми Раиси ЊХДТ Сафар Сафаров њамзамон, таваљљуњи њозиринро ба масъалаи муњими дигар, аз љумла дастури

Раиси њизб љињати бунёди биноњои њизб, мустањкам намудани базаи моддию техникии онњо ва ташкили хољагињои ёрирасон љалб намуда, иброз дошт, ки зимнан, мустањкам намудани заминаи моддию техникї ва шароити кории кумитањои иљроия иќдоми хуб аст ва он барои бењтар ва самарабахш гардидани кори њизбї мусоидат хоњад намуд. Айни њол, як ќатор ташкилотњои њизбии вилоят анъанаи хуберо оид ба сохтмони биноњои њизбї ба тариќи њашар оѓоз намуда, онро вусъат бахшида истодаанд. То имрўз дар вилоят кумитањои иљроияи вилоятї ва ноњияњои Љомї, Хуросон, Фархор биноњои маъмурии худро дошта, дар ноњияњои Балљувону Румї сохтмони биноњои њизбї идома дорад. Воќеаи муњиму фарањбахше зикр гардид, ки дар маросими ифтитоњи бинои њизбии ноњияи Фархор шахсан Љаноби Олї, Сарвари њизб муњтарам Эмомалї Рањмон иштирок доштанд. Дар идомаи суханронї Сафар Сафаров масъулини њизб ва ташкилотњои њизбиро муваз-

заф намуд, ки бо назардошти маъракањои муњими сиёсии дарпешистода, зарур аст, ки натиљањои интихоботи гузашта њамаљониба тањлил карда шуда, омодагї ба интихоботи парлумониро аз њоло оѓоз намуда, аъзо ва кормандони масъули њизб дастуру супоришњои Роњбари давлатро сармашќи кори худ ќарор дода, барои амалї шудани Барномаи пешазинтихоботии номзад саъю талош намоянд. Ќайд карда шуд, ки аъзои ташкилотњои њизбии вилоятро зарур аст, ки дар њамкорї бо комиссияњои дахлдори танзими расму оин, таќсимоти замин, даъват ба аскарї ва ѓайра дар байни мардум корњои фањмондадињиро вусъат бахшида, моњияту натиљаи ќонунњои миллии ќабулшудаи танзими расму оин ва масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзандро ба мардум дуруст фањмонида, шиори њизбро, ки он "Барои вањдат, рушди устувори иќтисодї ва зиндагии шоистаи мардум!" эълон гардидааст, ба мењвари асосии фаъолият ќарор дињанд ва љињати татбиќи он аъзо ва љонибдоронро сафарбар намоянд. Тавре Сарвари давлат дар маљлиси васеи Њукумат бо такя ба чунин барномањои созанда таъкид намуданд, хусусияти иљтимоии буљети давлатї дар соли 2014 боз њам таќвият пайдо карда, рушди иљтимоиёти кишвар дар сиёсати давлатї њамчун самти асосиву афзалиятнок боќї мемонад. Дар ин замина, масъалањои зина ба зина бењтар намудани вазъи соњањои илму маориф, тандурустї, њифзи иљтимоии ањолї ва фарњанг тањти ѓамхории доимии Њукумати мамлакат ќарор гирифта, барои пешрафти онњо тадбирњои мушаххас андешида мешаванд.

сањ. 4


4

Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

ЊАЁТИ ЊИЗБ

ОМИЛЊОИ ФАЪОЛИЯТИ ПУРСАМАР сањ. 3 Аз љумла, мутобиќи талаботи Барномаи пешазинтихоботї системаи маорифи љумњурї шуруъ аз мактабњои тањсилоти умумї то маълумоти олии соњавї ва академї ба талаботи замони муосир мутобиќ гардонда мешавад. Дар ин љода барои аз байн бурдани ришва ва новобаста аз вазъи иљтимої фароњам овардани шароити мусоид барои тањсили љавонон бо ибтикори Роњбари давлат Маркази миллии тестї ифтитоњ ёфт. Азбаски ин гуна тартиботи ќабул ба мактабњои олї барои љомеаи мамлакат нав аст, ташкилотњои њизбии вилоятро зарур аст, ки дар њамбастагї бо раёсату шуъбањои маориф, нињодњои Њаракати вањдати миллї ва эњёи Тољикистон гурўњњои махсуси таблиѓотї ташкил намуда, бо волидон ва хонандагони синфњои болої корњои фањмондадињиро ба роњ монанд. Њамзамон, кумитањои иљроияи њизбии

вилоят ва шањру ноњияњо муваззаф гардиданд, ки бо љалби намояндагињои Ташкилоти љамъиятии љавонон "Созандагони Ватан" дар шањру навоњии вилоят баргузории аксияву дигар чорабинињои фарњангиву варзиширо идома дода, барои сафарбар намудани насли наврас ба корњои созандагиву бунёдкорї, тарбияи онњо дар рўњияи ватандўстиву хештаншиносї ва пешгирии воридшавии љавонон ба њизбу њаракатњои тундгаро ва ифротї чорањои иловагї андешида, љињати ташкили курсњои омўзишї, баргузории мактаби лидерони љавон, ташкили озмуну фестивалњо, конфронсу мизњои мудаввар тадбирњои мушаххасро амалї намоянд. Дар интињои суханронии худ муовини якуми Раиси ЊХДТ Сафар Сафаров таъкид намуд, ки соли равон санањои таърихии 20солагии ќабули Конститутсия ва 20-солагии таъсисёбии ЊХДТ таљлил карда мешавад. Бинобар ин, аз оѓози сол бахшида ба ин санањои таърихї зери шиори "Тољикистони

ТАШАББУСЊОИ СОЗАНДА

- ВАЗИФАИ ЊИЗБИЁН ВМКБ. Дар шањри Хоруѓ маљлиси васеи Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ВМКБ баргузор гардид. Дар маљлис сараввал ба њайати Кумитаи иљроияи вилоятии њизб таѓйирот ворид карда шуд. Раиси вилоят Шодихони Љамшед узви Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ВМКБ интихоб гардид.

С

ИПАС, дар назди њозирин раиси Кумитаи иљроияи ЊХДТдар вилоят Љонибек Ќозибеков дар бораи фаъолияти Кумитаи иљроияи вилоятии њизб дар соли 2013 ва вазифањо барои соли 2004 гузориш дод. Љ. Ќозибеков зикр кард, ки соли сипаршуда Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ВМКБ вазифањои ба зиммааш гузошташударо комилан иљро намуд. Теъдоди ташкилотњои њизбї афзуд. Њизбиён дар тарѓиби сиёсати пешгирифтаи Президенти кишвар, Раиси ЊХДТ Эмомалї Рањмон дар боби пешбурди рўзгори мардум, ободонию бунёдкорињо сањми арзанда гузоштанд. Натиљаи њамин буд, ки теъдоди зиёди занону духтарон, љавонони лаёќатманду донишманд ба сафи њизбиён пайвастанд. Робитаи Кумитаи иљроияи вилоятии њизб бо муњољирони мењнатї наздик шуд. Ба нафарони камбизоат, ниёзмандон, ашхоси яккаву танњо, нафаќахўрон, ятимону бепарасторон њамаљониба кўмак расонида шуд. Аъзои њизб дар рушди соњањои гуногуни хољагии халќи вилоят њиссаи муносиб гузоштанд. Хуллас, њизбиён дар њамаи самтњо, аз љумла ободонию бунёдкорї, имдод ба ниёзмандон, намунаи дигаронанд. Тарѓиби сиёсати Њукумати Љумњурии Тољикистон тањти роњбарии Президенти кишвар Эмомалї Рањмон ва тамоми ташаббусњои созандае, ки дар мамлакат амалї мешаванд, вазифаи љонии њизбиён аст. Инчунин таъкид гардид, ки баробари дастовардњо дар тањким ва танзими сафњои њизб камбудињо низ љой доранд. Масъалаи ќабул ба сафи њизб бењбудї металабад. Кумитањои иљроияи ноњияњои алоњида теъдоди аъзои њизбро зиёд намуда, њамзамон њамон миќдорро аз ќайд мебароранд. Чунин њолат дар навоњии

Мурѓоб, Ишкошим, Роштќалъа ва Шуѓнон љой доранд. Дар як ќатор мактабњои шањри Хоруѓ њаќќи узвият љамъ карда намешавад. Дар маърўзаи раиси КИ ЊХДТ дар ВМКБ Љонибек Ќозибеков инчунин зикр шуд, ки яке аз самтњои муњими мустањкам намудани мавќеи њизб дар вилоят марбут ба љойгиршавии мањалњо ва навоњї, дуруст ба роњ мондани кори ташвиќотию тарѓиботї ва дар байни мардум будани фаъолони њизб, аз он љумла раисони ташкилотњои ибтидої, раисон ва аъзои комиљроияњои мањаллї, вилоятї ва инчунин аъзои њизб дар маљлисњои вакилони халќи навоњию вилоят мебошад. Њарчанде ки ин амал дар навоњии алоњида тибќи маќсад љараён дорад, аммо дар ќисме аз ноњияњо он бењбудї мехоњад. Аъзои Кумитањои иљроияи њизбї ба ноњияњо вобаста карда нашудаанд. Аз ин лињоз аз вазъи сиёси мањалњо на њама ваќт воќифанд. Омодагї ба 20-умин солгарди таъсисёбии ЊХДТ, зиёд намудани сафи њизб аз њисоби љавонон, кор аз рўйи харитаи сиёсї дар участкањои интихоботї, њамкории мутаќобилаи судманди ЊХДТ бо маќомоти мањаллї аз масъалањое буданд, ки дар маљлис раисони Кумитањои иљроияи ЊХДТ дар навоњии Ишошим - Муродалї Њаќдодов, Шуѓнон- Вафобек Темурбеков, Мурѓоб - Жаркенбой Акжалов атрофи онњо сухан ронданд. Онњо, аз љумла таъкид намуданд, ки булњавасон, тамаъкорон ва дурўяњо њељ гоњ ба сафи њизбиён роњ дода нашавад. Дар охир ќайд шуд, ки соли 2014 барои њизбиён соли сертараддуд аст. Аз ин рў, бояд кўшид, ки вазифањои дар наздамон гузошташударо сари ваќт ва бо сари баланд ба анљом расонем.

Л. ДОДО

соњибистиќлол ватани мањбуби њар яки мост!", ки онро Љаноби Олї њамчун ѓояи миллї пешнињод намудаанд, бояд чорабинињои љолиб баргузор карда шаванд. Аз фаъолон ва собиќадорони њизб таќозо карда шуд, ки вобаста ба пањлўњои таърихии таъсисёбии ЊХДТ хотирањо ва андешањои худро тариќи нашрияњо, сомонањои њизбї, матбуоти даврї ва телевизиону радиоњои мањаллї интишор намоянд. Зеро 20 сол барои таърих ин як давраи камолот ба шумор меравад ва њар як сањифаи он бояд возењу равшан дар ёди мардум боќї монад. Дар маљлис инчунин гузориши роњбари гуруњи вакилии ЊХДТ дар Маљлиси вакилони халќи вилоят Одилљон Мањмадов шунида шуда, њамзамон дигар масъалањои ташкилї баррасї гардиданд. Дар ин радиф, иљрокунандаи вазифаи раиси вилояти Хатлон Давлатшо Гулањмадов якдилона ба аъзогии Раёсати Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар вилояти Хатлон интихоб гардид.

Давлатшо Гулањмадов миннатдории худро ба њизбиёни вилоят иброз намуда, њамзамон кайд кард, ки њамчун узви њизб њамеша дар паи амалї шудани Барномаи Њизби Халќии Демократии Тољикистон ва самтњои асосии Барномаи пешазинтихоботии Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон содиќона амал хоњад кард. Дар баробари ин ќайд гардид, ки имрўз набояд дастовардњо сабаби фориѓболии њизбиён шуда, бањри таъмини рушди иљтимої, иќтисодї, фарњангї ва тарбияи насли наврас бояд корњои зиёде амалї карда шаванд. Дар анљом оид ба масъалањои муњокимашуда, бо назардошти таклифу пешнињодњо ва дастуру супоришњо ќарорњои дахлдор ќабул гардида, њамзамон гуфтугўи ошкоро ва рў ба рўи муовини якуми Раиси ЊХДТ Сафар Сафаров бо иштирокдорони маљлис доир шуд.

Хуршед НИЗОМОВ

РАШТ. Иљрои дастуру супоришњои маќомоти болоии њизб, бењбуд бахшидани њайати сифатии аъзои њизб, сариваќт ба ќайд гирифтан ва аз ќайд баровардани аъзо, пардохти бамавриди аъзоњаќќї, гузаронидани вохўрињо бо муњољирони мењнатие, ки ба ватан бармегарданд, гузаронидани "соатњои сиёсї" оиди масъалањои рўзмарра, љалби љавонон ва занони соњибмаърифат ба узвияти ЊХДТ, аз љумлаи масъалањое буд, ки дар маљлиси њисоботии Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ноњияи Рашт мавриди баррасї ва муњокимаи љиддї ќарор гирифт.

ЊАДАФЊОИ БАРНОМАВЇ ДАР АМАЛ

Р

АИСИ комиљроияи њизб Рањматљон Мањмадов зимни гузориши худ таъкид намуд, ки соли гузашта љињати такмилу ташаккули фаъолияти њизб аз усулњои замонавии кор истифода бурда, чорабинињои сиёсиро ба тарзу шеваи нав доир намудем. Дар ин самт фаъолияти гурўњњои доимоамалкунандаи таблиѓотї наќши муњим бозиданд. Бинобар ин, дар фаъолияти Кумитаи иљроияи њизб пешравињо ба мушоњида расиданд. Дар ноњия оид ба роњандозии њадафњои барномавї, тарѓиби дастовардњои иќтисодиву иљтимоии кишвар, сањми Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон дар тањкими сулњу вањдат, зиёд намудани сафи аъзои њизб аз њисоби фаъолон, иљрои вазифањои њизбии аъзо љињати боз њам баланд бардоштани нуфузи њизб дар љомеа ва тавсеаи фаъолияти тарѓиботию ташвиќотї, фарогирии њарчи беш-

тари ќишрњои љомеа, ташаккули донишњои сиёсию њуќуќї, фарњангию маънавї, масъулиятшиносии аъзои њизб, њимояи манфиатњои миллї силсилаи тадбирњо амалї гардонда шуд. Гурўњњои таблиѓотї дар баробари ташвиќу муаррифї намудани дастовардњои солњои соњибистиќлолии Тољикистон бо овардани далелу раќамњои мушаххас ба њарифони сиёсї љавобњои муносиб мегардонданд. Бояд гуфт, ки дар ин маврид мухолифон хотирљамъу бепарво набуданд, балки аз васоити дар ихтиёр доштаашон ба шумули нашрияњо ва сомонањои интернетї истифода мекарданд. Бинобар ин, њар як узви Кумитаи иљроия ва фаъолони ташкилотњои ибтидої супориши мушаххаси њизбї доштанд, ки онњо аз уњдаи иљрои ин масъулияташон бо сари баланд баромаданд. Дар назди Кумитаи иљроияи њизбї Шўрои љавонон таъсис дода шудааст, ки он бо наврасону љавонон љињати пешгирии нашъамандї, ифротгарої ва

љинояткорї, гароиш ба љараёну равандњои номатлуб, фањмонидани моњияти сиёсати имрўзаи давлат дар мавриди муносибат бо дин, тарбияи маънавию ахлоќї ва баланд бардоштани сатњи донишњои њуќуќї, љалби онњо ба корњои созандагию ободонї, сањмгузорї дар татбиќи ќонунњо "Дар бораи танзими анъана ва љашну маросимњо дар ЉТ" ва "Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд" сўњбату вохўрињо гузаронданд. Натиљањои кори анљомдодаи ин Шўро пайваста баррасї ва самтњои нави фаъолияти он муайян карда мешаванд. Ташкилотњои њизбї дар якљоягї бо Ташкилоти љамъиятии љавонон "Созандагони Ватан" дар байни љавонон чорабинињои фарњангиву варзишї, илмиву оммавї ташкил намуда, бо ин васила љињати боло рафтани фарњанги сиёсии онњо ва бедор кардани завќи ташкилотчигиашон сањмгузор мебошанд.

сањ. 5


Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

ЊАДАФЊОИ БАРНОМАВЇ ДАР АМАЛ сањ. 4 Дар ин бобат самти муњими фаъолияти созмонњои мазкур ба омўзиши илму дониш, ёд гирифтани касбу ихтисосњои барои дењот зарур ва тарбияи одобу ахлоќи њамида нигаронда шудааст. Масъалаи муњими дигаре, ки дар маркази диќќати комиљроияи њизбии ноњия ќарор гирифта буд, ин фаъолияти гурўњњои вакилии њизбї дар маљлиси мањаллии вакилони халќ мебошад. Зеро ки амалї гардондани барномањои њизб асосан бо воситаи онњо сурат мегирад. Дар ноњияи Рашт айни њол 35 вакили Маљлиси вакилони халќ аз ЊХДТ тањти роњбарии вакил Худойназар Ѓоибов фаъолият намуда истодаанд. Аз ин миќдор 8 нафарашон занњо мебошанд. Бояд гуфт, ки гуруњи вакилї дар давоми 4 соли мављудияташ 17 маротиба маљлиси гурўњи вакилиро гузаронидааст. Комиљроияи њизбї бо гуруњи вакилї робитаи доимиро ба роњ монда, соле чор маротиба нишастњои муштаракро доир намуда, масъалањои мубрами иљтимоиро баррасї ва љињати њаллу фасли онњо тадбир мељўяд. Ќабулгоњи љамъиятии назди комиљроия низ хеле фаъол аст. Дар ин љо њар рўзи чоршанбе вакилон мувофиќи љадвали тасдиќшуда навбатдорї карда, арзу шикоятњои аъзои њизб ва умуман шањрвандонро шунида, ба ќайд мегиранд ва ба маќомоти дахлдор мерасонанд. Аз љумла, дар давоми соли сипаришуда 58 арзу шикоятњои хаттию шифоњии шањрвандон ба ќайд ги-

рифта шуда, бештари онњо роњи њалли худро ёфтааст. Дар ин кор фаъолияти хуби вакилон Д. Умаров, Х. Ѓиёсов ва чанд нафари дигарро ќайд кардан лозим аст. Комиљроияи њизбї дар баргузории чорабинињои хайрия фаъолона сањм мегузорад. Масалан, дар хатнасури 286 нафар кўдакон аз оилањои камбизоат мустаќиман иштирок кард. Дар ин амри хайр 14 љамоати шањраку дењот ва 62 ташкилоту муассисањои ноњия њиссагузорї карданд. Дар чорабинии мазкур 68 нафар собиќадорони љангу мењнат ва њамаи роњбарони ташкилоту муассисањои ноњия даъват шуда буданд. Дар ин бобат кори хуби созмонњои ибтидоии Ќалъанак, Н.Махсум, Љафр, Оби мењнат, Тагоба ва шањраки Ѓармро ќайд кардан ба маврид аст. Аёдати пирону барљомондагон, собиќадорони љангу мењнат, ятимону бепарасторон низ кори доимии ташкилотњои ибтидої мебошад. Комиљроияи њизбии ноњия маќсад дорад, ки корро дар самти мазкур боз њам таќвият бахшида, дар баргузории љашну маъракањо наќши сазовори худро гузорад. Соли равон, ки 20солагии Конститутсия ва 20умин солгарди таъсиси ЊХДТ таљлил карда мешавад, ба кулли аъзо ва сокинони ноњия мурољиат карда, даъват намудааст, ки ин солро ба соли дастовардњои мењнатї ва армуѓонњои хотирмону шоиста табдил дода, барои иттињоду якпорчагии мардум саъю талош меварзанд.

У. СОЛЕЊ, сухангўи ЊХДТ

ЁВОН. Дар Кохи фарњанги ноњияи Ёвон бо ташаббуси Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар ноњия, Ташкилоти љамъиятии љавонон "Созандагони Ватан" чорабинии судманд доир намуд.

ЉАВОНОНИ ЁВОН ФАЪОЛ МЕШАВАНД Дар машварат, мудирони шуъба ва бахшњои маќомоти иљроияи њокимияти давлатии ноњия, роњбарони маќомоти њифзи њуќуќ, раисони ташкилотњои ибтидоии њизбї, варзишгарон, аъзои Ташкилоти љамъиятии љавонон "Созандагони Ватан", љавонони корхонаву ташкилот ва донишљўёни муассисањои таълимї ширкат карданд. Њамчунин дар машварат раиси Кумитаи љавонон , варзиш ва сайёњии назди Њукумати Љумњурии Тољикистон Маликшо Неъматов, вакилони Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон Абдурањмон Хонов ва сардори Раёсати љавонон, варзиш ва сайёњии вилояти Хатлон Фариза Абдуллоева њузур доштанд. Љамъомадро иљрокунан-

5

ЊАЁТИ ЊИЗБ

даи вазифаи раиси ноњия Амирбек Мањмадалиев ифтитоњ намуда, баъд аз муаррифии мењмонон, суханро ба раиси комиссияи кор бо љавонон, варзиш ва сайёњї, роњбари Ташкилоти љамъиятии љавонон " Созандагони Ватан" - и ноњия Саёњат Абдуллоева дод. Њамчунин варзишгардухтарон Фарангиси Бањромзода, барандагони стипендияи президентї Фирдавс Олимов ва Аниса Искандарова, донишљўи Донишгоњи миллии Тољикистон Субњиддин Иззатов ва раиси Шўрои собиќадорони љангу мењнати ноњия Ќутбиддин Сафархолов дар бораи наќши љавонон дар корњои созандагию бунёдкорї ибрози андеша намуданд.. Сипас, суњбати кушоду ошкорои раиси ноњия бо љавонони дар толор њузурдошта доир гардид.

ВАЊДАТ. Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар шањри Вањдат дар њамкорї бо ташкилотњои ибтидоии њизб дар љараёни омодагињо ба 20-умин солгарди ЊХДТ бо њизбиён ва љонибдорони он як ќатор суњбату вохўрињо гузаронд.

А

З љумла, дар санаи 17уми феврали соли равон, дар боѓчаи бачагонаи раќами 12 "Диёр" чунин чорабинии њизбї гузаронида шуд. Љамъомадро мудири боѓчаи бачагона, раиси ташкилоти ибтидоии њизбї Наргис Аминова њусни ифтитоњ бахшида, рољеъ ба фаъолияти ЊХДТ ва наќши назарраси он дар рушди босуботи кишвар њарф зад ва аз љумла ќайд намуд, ки таърихи таъсисёбии ЊХДТ ин таърихи оѓози ободонї ва шукуфоии кишварамон мебошад. Сипас, мудири шуъбаи таблиѓот ва иттилооти КИ ЊХДТ дар

САФИ ЊИЗБИЁНИ «ДИЁР» МЕАФЗОЯД шањри Вањдат А.Яъќубов баромад намуда, ЊХДТ-ро њамчун њизби муваффаќ ва дар љомеа пешсаф ном бурд. Дар ин чорабинї 12 нафар кормандони боѓчаи бачагона ба сафи њизб пайвастанд ва акнун сафи њизбиёни ташкилоти ибтидоии "Диёр" ба 18 нафар расид. А.Яъќубов навќабулшудагонро табрик намуда, таъкид кард, ки

аъзои њизби ЊХДТ шудан мояи ифтихор аст, аммо дар баробари ин масъулияти бузургеро бар дўши мо мегузорад. Аъзои њизб дар њама њолат бояд дар љомеа намунаи ибрат бошанд ва бањри ободию шукуфоии кишвари азизамон сањми босазо гузоранд.

МУЛОЌОТИ СУДМАНД

натсионалист дар шањри Турсунзода Љ. Холов ва намоянд аи К о ми сс ар и ат и њ ар би и шањр Њ. Норматов ба сухан баромада, оид ба таърихи таъсисёбии Артиши миллї, ташаккулёбии он ва сањми љавонон дар њифзи марзу буми Ватан андешањояшонро баён карданд. Сипас, 39 нафар љавонони фаъоли Коллељи металлургии шањр дар фазои тантанавї ба сафи ЊХДТ ќабул шуданд ва соњиби шањодатномаи њизбї гардиданд. Дар хотима хизмати шоистаи нафароне, ки дар таъсиси ташкилотњои њизбї ва ташвиќу тарѓиби ѓояњои њизб сањм гузоштаанд, бо сипосномањои Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ш ањ ри Ту рс у нз о да ва тўњфањои хотиравї ќадр карда шуданд.

ТУРСУНЗОДА. Бо ибтикори Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар шањри Турсунзода дар толори маљлисгоњи Осорхона ва китобхонаи марказонидашуда, бахшида ба 21-умин солгарди таъсисёбии Артиши Миллї ва 25-солагии баровардани Ќўшунњои Артиши Шўравї аз хоки Афѓонистон тањти унвони "Ифтихори миллї" бо љавонони шањр вохўрї доир шуд.

Т

АВРЕ раиси Кумитаи иљроияи шањрии њизб М.Бобоева изњор дошт, маќсад аз баргузории чорабинии мазкур ин баланд бардоштани њисси ватандўстиву ватанпарварї, ифтихори миллї ва садоќат ба Ватан миёни љавонон буда, дар ин замина онњоро ба сафи њизб љалб кардан аст. Дар љамъомад намоянда-

Баъд, вакили Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон Абдурањмон Хонов ва раиси Кумитаи љавонон, варзиш ва сайёњии назди Њукумати Љумњурии Тољикистон Маликшо Неъматов атрофи рафти иљрои дастуру супоришњои Президенти Љумњурии Тољикистон Љаноби Олї муњтарам Эмомалї Рањмон, иљрои барномањои давлатї, љињати тарбияи ватандўстї, тањкими худогоњї ва худшиносии миллї дар миёни љавонон сўњбати пурмуњтаво намуда, љавононро барои дўст доштани ВатанМодар ва арзишњои миллї њидоят карданд. Дар њамин рўз раиси ташкилоти ибтидоии њизбии "Мактаби варзишї"-и ноњия, устоди варзида, љањонпањлавон Икром Ашўровро ба нафаќа гусел карданд. Устодро бо Сипосномаи Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ноњия ва тибќи анъана аз тарафи МИЊДН бо телевизор, љомаву дастор ќадрдонї намуданд. Дар охир њунармандони ташкилоти ибтидоии њизбии "Кохи фарњанг"-и ноњия дастагули суруду таронањоро пешкаши њозирин карданд.

Барфихон ХОЛОВ, Тоњирxон САЛИМОВ

гони љавонони фаъоли шањр, аз љумла донишљўёни Коллељи металлургї, љавонони фаъоли ташкилотњои ибтидоии њизбии љамоатњои дењот ва корхонаву муассисањо, иштирокчиёни љанги Афѓонистон, намояндагони Комиссариати њарбии шањр даъват шуда буданд. Дар идомаи мулоќот даъватшудагон аз љумлаи мењмонон - раиси Шўрои љанговарони интер-

А.САЛОМАТШОЕВА

А. ЉЎРАЕВ

ОМОДАГЇ БА НИЗОМИ НАВИ ЌАБУЛ ПАНЉ. Дар муассисањои таълимии шуъбаи маорифи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии ноњияи Панљ корњои омодагї ва фањмондадињї дар мактабњои тањсилоти миёнаи умумї љињати гузариш ба низоми нави ќабули довталабон ба муассисањои тањсилоти олии касбии мамлакат идома дорад.

Б

О ин маќсад ба ќарибї бо ташаббусу дастгирињои "Маркази миллии тестї" ва Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон дар ноњия семинари љонишинони директор оид ба корњои таълимї баргузор гардид. Ба семинар мудири кабинети методии шуъбаи маорифи ноњия, аъзои фаъоли ЊХДТ Ќ. Давлатов, ки дар "Маркази миллии тестї"и љумњурї курси бозомўзиро бомуваффаќият гузаштааст, роњбарї намуда, машѓулиятњои омўзиширо доир намуд. Дар машварат, наќшаи машѓулиятњо оид ба низоми имтињонњои марказонидашудаи дохилшавї дар њаљми 23 мавзўъ ва дар доираи 36 соати омўзишї баррасї гардид. Њамчунин бо иштирокчиёни семинар корњои амалї гузаронда, дараљаи ќобилияту фањмиши онњо ба ин маърака мавриди санљиш ќарор ва ба онњо сертификат дода шуд. Дар семинар намояндаи "Маркази миллии тестї" дар вилояти Хатлон Р. Халилов, корманди Пажуњишгоњи рушди маорифи Академияи тањсилоти Тољикистон Д. Имомназаров, љонишини раиси ноњия М. Шарифова, мудири шуъбаи маориф Ш. Асомиддинзода иштирок ва баромад карданд. Чи хеле, ки мутахассиси самти омўзиши низоми нави ќабули довтабалон ба мактаби олї дар шуъбаи маорифи ноњия Ќ. Давлатов иброз дошт, тибќи наќшаи чорабинињои шуъбаи маорифи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии ноњия дар давраи сеюм, аз љониби тренер-омўзгорон дарсњои омўзиш оид ба мавзўи низоми имтињонњои марказонидашудаи дохилшавї дар раванди дарсњо ташкил ва гузаронида мешавад. Дар давоми як моњ давраи сеюм гузаронида шуда, дар он 1586 нафар хатмкунандагон ва падару модарони онњо бо омўзиш фаро гирифта хоњанд шуд.

А. СИДИЌЇ, узви ЊХДТ


6

ДАРСИ ХЕШТАНШИНОСЇ

Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

ВАЊДАТИ МИЛЛЇ ВА ТАШАККУЛИ (Аввалаш дар шуморањои гузашта)

Таљлили њамасолаи Созишномаи истиќрори сулњи миёни тољикон, ки ба 27 июни соли 1997 рост омадааст, барои мардуми Тољикистон бисёр азизу мукаррам аст. Баъди ба даст овардани Истиќлолият ин сана, ки бо унвони "Рўзи Вањдати миллї" эътироф мешавад, бузургтарин дастоварди миллати тољик ва соири тољикистониён аст.

АФКОРИ ЉАВОНОН

Я

КЕ аз шартњои муњим дар тањкими пояњои давлатдорї ин вањдати миллї ба шумор меравад, ба хусус барои кишварњое мисли Тољикистон, ки баъд аз талошњои тўлонї ба истиќлолият расидаанд. Вањдати миллї дар баробари ин кафили пойдорї, суботу амният ва пешравии давлат мебошад. Њанўз яке аз вузарои донишманди давлати Сомониён Абдулфазли Балъамї (с.922940) ба ин маънї фармуда буд, ки вањдату њамдастї, муттафиќию њамсилкии ањли љомеа ва вафопешагии эшон ба мењани хеш пояи боэътимоди истиќлолият, тавоної ва шикастнопазирии давлат аст. Тањкими вањдати миллї ва њамраъйию созгории ањолии мамлакат ќабл аз њама ба фаъолияти сиёсии давлати мазкур, ки асосан барои идораи љомеа, таъмини вазъи муътадили иќтисодию иљтимоии он равона шудааст, вобастагї дорад. Барои њифзи якпорчагии мамлакат ва тањкими вањдати миллї, дар навбати аввал, шароити муътадилу ороми зиндагии мардум, баробарњуќуќии воќеї ва дўстию њамкории комили тамоми халќу миллатњо ва гуруњу табаќањои иљтимоиро таъмин кардан лозим аст. Дар њаќиќат, сиёсати давлат њам сиёсати дохилї ва њам сиёсати берунї манфиату дархостњои табаќаю гуруњњои мухталиф, ќавму миллатњои сокини кишварро баробар ба эътибор гирад ва онњо аз сиёсати давлат ќаноатманд бошанд, бешубња дар чунин љомеа норизої, носозгорї ва парокандагї рух нахоњад дод. Бинобар ин, сиёсати хайрандешона ва одилона яке аз омилњои асосї ва зарурии тањкими вањдати миллї, муњимтарин шарти истиќлолият ва устувории давлат дониста мешавад. Мо дар таљриба дидем, ки баъд аз ба даст омадани истиќлолият дар сатњи давлатдории

кишвари мо бесарусомонї, гурўњбозиву ќавмгарої, манфиатљўї пояњои онро дар фосилаи хеле кўтоњ чи тавр заиф сохт. Дар натиљаи муборизањои бехирадона, тафриќаандозии азњоби нав таъсисёфтаи бетаљриба, элитаи сиёсии калаванда, кишвар ба вартаи љанги њамватанї кашида шуд. Њазорњо шањрвандони мо бар асари ин љанги хонумонсўз љони худро бохтанд. Гуруњи зиёде гурезаву дар бадар гаштанд. Њодисоти хунин мањз љавононро дар гирдоби њалокатбори худ ќарор дод. Бар асари ин воќеоти нангин мамлакат хароб, миллат афгор гардид. Мањз дар њамин лањзањои њассоси таърихї, Тољикистонро нафаре лозим буд, ки бидуни таъхир пеши роњи љанги пурфољиа ва дањшатвори шањрвандиро бигирад, мамлакат ва миллатро аз нобудї рањої бахшад. Хушбахтона, таърих роњбари муборизеро дар шахси Эмомалї Рањмон ба сањнаи сиёсат овард, ки воќеан дилу нияти нек дошт ва замираш саршор аз љасорат, муњаббат ба халќу ватан буд. Аз рўзњои нахустин Роњбари давлат Эмомалї Рањмон тамоми кўшишу зањмати хешро барои поён бахшидани љанги шањрвандї, тањкими сулњ ва вањдати халќи тољик равона сохт ва дар ин љода баъди чанд соли љонбозињояш муваффаќ шуд. Имзои ањдномаи ризоияти љомеаи Тољикистон, ки бо ташаббуси Президенти мамлакат, аз тарафи худи Президент,

собиќ раиси Парлумон, сарварони њизбњои сиёсї, иттињодияњои љамъиятї, иттифоќњои эљодї, созмонњои динї ва мардумию фарњангї ба имзо расид, иќдоми бузурге буд дар роњи ба миён овардани вањдату ягонагии миллати тољик ва соири халќиятњои сокини Тољикистон. Гуфтушунид бо нерўњои иттињоди мухолифини тољик, ки дар маљмўъ дањ марњиларо ташкил медињад ва ин мулоќотњо ба оштии миллї ва сулњ анљомид, мањз бо саъю талошњои муњтарам Эмомалї Рањмон амалї гардиданд. Имзои созишномаи истиќрори сулњ дар Маскав, ки ба таърихи 27-уми июни соли 1997 ёд мешавад, дар њошияи бузургтарин њодисањои сиёсии љањон дар охири ќарни ХХ ќарор хоњад дошт. Таърихи инсоният то ин дам ёд надошт, ки оташи љанги шањрвандї ба ин зудї поён ёбад ва тарафњои даргир бо дарки воќеияти зиндагї ба њам оянд. Мањз бо талошу кўшишњои пайгирона ва сиёсати дурандешу хирадмандонаи муњтарам Эмомалї Рањмон мо тавонистем љињатњои бењдошти вазъи сиёсї, дар навбати аввал вањдати миллиро ба миён орем. Баробари ба даст овардани Вањдат дар кишвари мо марњилаи нави тараќќиёт оѓоз ёфт. Нобоварї ва мухолифат аз байн бардошта ва нињоят замони њамкории дастаљамъона бањри бунёди љомеаи њуќуќбунёди демократї, ки ояндаи дурахшони Тољикистони азизи моро таъмин месозад,

бањри кор ва зиндагии осоишта барои њар як узви љомеа шароит муњаё мекунад, ба миён омад. Дастовардњои иќтисодиву сиёсї ва иљтимоиву фарњангие, ки таи шонздањ соли охир дар кишвари мо ба миён омадаанд, бешубња самараи Вањдати миллї мебошанд. Имрўз моро зарур аст, ки Вањдати миллиро тањкиму таќвият бахшида, фазои оромию сиёсии кишварро њамеша нигоњ дорем ва бањри дўстиву ягонагї ва ризоияти љомеа кўшиш намоем. Ин масъулият бештар ба дўши мо љавонон аст. Пас нерўи љавононро бањри созандагиву ободкорї равона бояд намуд. Барои љавонон 27 июни соли 1997 чун як санаи муќаддас, як рўзи таърихї ва зиёда аз њама чун як воќеаи таќдирсоз дар њаётамон мавќеъ пайдо кардааст. Дар ин љода мо љавонон пурра љонибдори Президенти кишвар, муњтарам Эмомалї Рањмон њастем, ки фармудаанд: "Мо бояд шукр гўем, ки ба чунин рўзгори орому осуда расидаем ва сулњу субот, Вањдати миллиро бояд њамчун дастоварди азизтарини халќамон ба монанди гавњараки чашм эњтиёт намоем". Ин сухани Сарвари мамлакат, албатта, пеш аз њама ба мо насли љавон дахл дорад ва моро масъул месозад, ки на танњо дастовардњои истиќлолият, сулњу салоњ, вањдату ягонагї ва якпорчагии Тољикистонро њифзу эњтиёт кунем, бал-

ки масъулем, ки он њама корњои неки анљомдодаи падарони шарафмандамонро дар љодаи дўстї иттињоду ягонагї ва њамраъйї бо халќњои сулњпарвару тараќќихоњи олам ба тамоми њастиамон њифз намоем. Он мероси беназири гузаштагон аст ва мо ворисон набояд ба ин мероси пурарзиш носипосї кунем. Хушбахтона, љавонони кишвар ин њикмати бузургро хуб дарк намудаву ќадр мекунанд. Љалб намудани љавонон ба корњои манфиатбахш, таъмини онњо бо љойњои кории мувофиќ, фароњам овардани шароит барои ташаккули фарњанги сиёсию маърифатї, њуќуќї, дастгирии соњибистеъдодњо иќдомест бањри тањкиму тантанаи Вањдати миллї ва ризоияти љомеа. Бо имзои созишномаи сулњ фазои ороми сиёсї дар кишвари мо ба вуљуд омадааст. Акнун ба њар яки мо - кормандони масъули тамоми соњањо, олиму омўзгор, донишљў, коргару дењќон лозим аст, ки ин оромиву амният- вањдати миллати тољик, якдиливу њамраъии тамоми халќњои Тољикистонро чун гавњараки чашм њифз намоем. Дар назди њар шањрванди Тољикистон вазифањои муњиму масъулиятнок, пеш аз њама ободкорию созандагї ќарор гирифтааст. Ба гуфтаи Эмомалї Рањмон "Танњо вањдату муттањидї љумњурии моро аз буњрони амиќи сиёсию иќтисодї бароварда метавонад".


Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

Мусаллам аст, ки љанг њељ гоњ василаи њалли ягон низоъ, новобаста аз он, ки дохилї, минтаќавї, байналмилалї ё динию мазњабї аст, мањсуб намешавад. Ба ин маънї Љаноби Олї Эмомалї Рањмон изњор дошта буд: "Мо бемаъно будан ва оќибатњои њалокатовар доштани ављгирии љанги бародаркушро барои миллати тољик ва ояндаи он, инчунин давлати тољикон дарк намуда, баъди барќарор сохтани њокимияти конститутсионї сиёсати ќатъии истиќрори сулњ ва созгории миллиро танњо бо роњњои осоишта, яъне бо роњи гуфтушунид ва музокира пеш гирифтем". Ин амр дар таќдири минбаъдаи халќи тољик рост омад ва ба натиљањои назаррасу њалкунанда оварда расонид, вале то ба маќсади нињої расидан ваќт ва кўшишу зањматњои зиёди тарафайн зарур буд. Ба њамагон маълум аст, ки оѓози музокирот ва гуфтушунидњои судманду таќдирсоз бо интихоби Эмомалї Рањмон ба маќоми Раиси Шўрои Олии Љумњурии Тољикистон алоќамандии ќавї дорад. Ин фарзанди барўманди сарзамин баъдан бунёдгузори сулњи воќеї ва кафили оромию осоиштагии мардуми Тољикистон гардид ва муддате баъд бо ин амали худ дар ќатори машњуртарин шахсиятњои сиёсии љањони имрўза ќарор гирифт. "Мо бояд ба худ оем ва гуноњи њамдигарро бубахшем. Бояд дар сарзамини абгору дардхўрдаи мо аз ин пас танњо сулњу оштии миллї ва ягонагию вањдат пойдор бошаду тантана кунад. Њамаи маќсаду мароми ман њамин оштии миллї ва ба василаи он баргардонидани гурезањо, ободу ором сохтани Тољикистон аст, - гуфта буд он ваќт Эмомалї Рањмон". Ин суханон шањодат медињанд, ки гўяндаи он воќеан тамоми њастию вуљуди худро бањри истиќрори сулњу осоиш равона сохтааст ва илњомбахши тамоми мардуми шарифи Тољикистон дар ин роњи таќдирсоз аст. Њамон лањзаи ба маќоми роњбари мамлакат интихоб гардидан муњтарам, Эмомалї Рањмон бе дудилагї ва истињола изњор кард: "То даме ки охирин гурезаро аз хоки Афѓонистон ба Ватан бознагардонам, ман осуда буда наметавонам". Бозгашти гурезањо марњилаи муњимтарини истиќрори сулњу осоиш буд ва инро Сарвари давлат бењтар аз дигарон эњсос намуд: "Бањри истиќрори сулњ дар Тољикистон ва бозгашти гурезањо ман тайёрам љони худро нисор кунам". Созишномаи истиќрори сулњи миёни тољикон, ки 27 июн дар шањри Москва ба имзо расид, њамчун паймони бародариву њамдилї, њаммаромї, масъулияти баробар ва амиќ барои њаёти осоишта, ободии Ватан аз љониби љомеа шинохта ва эътироф шуда, оѓози марњалаи рушду нумўи миллати тољик гардида, эљодгари он

7

ДАРСИ ХЕШТАНШИНОСЇ Эмомалї Рањмон ба худ номи љовидонї касб кард. Ба шарофати истиќрори сулњ ва вањдати миллї садњо ѓояњои созанда амалї шуданд. Имрўз бунёди роњњои замонавї, наќбњо, иншооти саноатї, иљтимої, фарњангї, таъсисёбии ташкилоту муассисањо… ба як амри муќаррарї табдил ёфтаанд. Бо вуљуди он ки њоло на њама мушкилот ва камбудињои мављуда роњи њалли худро ёфтаанд, мо бо бовари том гуфта метавонем, ки дар њалли масъалањои њаётан муњим бидуни шаку тардид комёб гардидем. Њамкории давлати Тољикистон бо бузургтарин давлатњо, њамсоягон, кишварњое, ки афзалияти њамкориву равобити бисёрљонибаро бо ватанамон дарк намудаанд, доирањои васеи мавзўъњои дигари иќтисодиву иљтимоиро фаро мегирад. Тољикистон сол ба сол ќомати хешро баланд мекунад, рўз ба рўз ободтар мегардад. Њаёт аз нав љўш мезанад, шавќу завќи мардум бањри созандагиву бунёдкорї лањза ба лањза боло мегирад. Тавре ки Президенти мамлакат муњтарам Эмомалї Рањмон зимни баромади хеш дар яке аз чорабинињои љумњуриявї таъкид доштанд: "… асосњои конститутсионї ва ќонунии давлати соњибистиќлоли Тољикистон пайдо гардид, самтњои сиёсати иќтисодию иљтимої, роњу равиши робитањои хориљї вусъат ёфт, њуввияти миллї, эњсоси худшиносї ва ифтихори ватандорї боло рафт, озодии виљдон ва фаъолияти созмону ташкилотњои љамъиятї дар доираи ќонун ба низом даромад. Дар тафаккури њамаи табаќањои љомеа як дигаргунии куллї падид омад". Вањдати миллї дар оинаи пиндорњои љавонон бо тобиши тозаву самимї ва ормонї таљаллї намуд. Зеро наќшу маќоми он ба таври махсус дар њаёти љавонони кишвар бузургу носутурданї аст. Аз таърихи начандон дури миллати тољик пайдост, ки мањз дар оѓози марњилаи истиќлолият ва сар задани љанги шањрвандї ќурбонии асосии ин набарди бемаънї љавонон, буданд, ки ба доми тазвири гурўњњои манфиатљў гирифтор шуданд. Ин дањшати таърихї њодисаи морњои дўши Зањњокро ба хотир меовард, ки њамарўза маѓзи сари ду љавонро ѓизои худ ќарор дода буд, то афкори тозаву созандаро аз бунёдаш решакан созад. Танњо њиммати Фаридунонаи Сарвари кишвар Эмомалї Рањмон буд, ки миллати моро аз нафси маѓзхўри Зањњок наљот бахшида, барои љавонони кишвар њаёти осоиштаву гуворо эњдо намуд. Дар ин росто, такя ба ќудрати зењнї ва заковату маърифати љавонон њам аз падидањои муњими сиёсие ба шумор омад, ки имрўз дар мењвари сиёсати давлат ќарор дорад. Президенти мамлакат Эмомалї Рањмон дар мулоќот бо намояндагони љавонони мамлакат ин нуктаро

мушаххас ба таври зайл тавзењ дода буданд: "Мо ба масъалаи љавонон барои он таваљљуњи махсус зоњир менамоем, ки онњо ояндаи миллату давлатанд… Бинобар ин, Шумо бояд дар маљмўъ сиёсати давлатро доир ба тамоми соњањо њамчун сиёсати давлатии љавонон ќабул карда, дар татбиќи он такягоњи асосї бошед. Њар як тадбире, ки дар мамлакат амалї карда мешавад, маќсад аз он пеш аз њама бењбудии њаёти љавонон ва ба хотири ояндаи неки Тољикистон аст". Дар фосилаи аз рўзи ба имзо расидани Созишномаи сулњ ва ризоияти миллї дар ќаламрави мамлакат муњити тозаву созанда ва ояндасозу пешбаранда фароњам омад. Мањз њамин фазои мусоид ва амалияи нуктањои асосии созишнома буд, ки дар њаёти љамъиятї дигаргунињои куллї ба вуќуъ пайвандад. Баргузории мулоќоти Сарвари давлат бо љавонони кишвар ва таъини Рўзи љавонони Тољикистонро низ ба гунае метавон самараи ин њуљљати муњим ва њосили вањдати миллї номзад бурд. Танњо тањлили њаёти ин чандсолаи љавонон бозгўи он аст, ки мањз бо шарофати вањдати миллї дар ќаламрави кишвар дар рўзгори насли љавонон падидањои фарањбахш ба вуќўъ пайвастанд. Њосили њамин Вањдати миллї буд, ки имрўз љавонони кишвар шукронаи фаро расидани рўзњои неку масъуд ва шароити хуби тањсилу кор мекунанд. Айни њол љавонон аз файзи ин Вањдати миллї имкон доранд, ки роњи ормонњои худро тай намуда, дар кишварњои хориљи Тољикистон барои камолоти тахассусии худ аз файзи рањнамоињои Сарвари давлат бањравар шаванд. Духтарону писарони навоњии кўњистон тибќи квотањои президентї дар макотиби олии дилхоњи худ тањсил намоянд. Аз дастовардњои пешќадами илму техникаи љањони муосир истифода намуда, худро њамчун љавони ояндасозу худшинос барои љањониён муаррифї карда тавонанд. Дар марњилаи кунунї бояд њамаи тадбирњое, ки дар роњи вањдат ва ягонагию якпорчагии Тољикистон аз тарафи роњбарияти давлат ва њукумати феълии Тољикистон, алалхусус Президенти мамлакат Эмомалї Рањмон андешида шудаанд аз тарафи њамаи мо- тамоми мардуми Тољикистон дастгирї карда шаванд ва ба вањдат, ягонагї ва ризоияти умум ба таври пурра ноил гардем. Зеро вањдати миллї омили муњимтарини истиќлолият аст. Љавонон, ки як нерўи бузургро дар љомеа ташкил медињанд, бояд дар ин љода бештар сањмгузор бошанд. Нерўи љавонон рўди саршорро мемонад, агар он дуруст истифода шавад, њаётро обод месозад.

Абдурањмон ХОНОВ Бахтиёр ЊАМДАМ

Парлумон

ШАРТНОМАИ МЕЊНАТЇ БАРОИ СЕ СОЛ Дар љаласаи навбатии Маљлиси намояндагон, ки њафтаи сипаришуда доир гардид, вакилон Протокол дар бораи ворид намудани таѓйирот ба Созишномаи байни Њукумати Љумњурии Тољикистон ва Њукумати Федератсияи Русия дар бораи фаъолияти мењнатї ва њифзи њуќуќњои шањрвандони Љумњурии Тољикистон дар Федератсияи Русия ва шањрвандони Федератсияи Русия дар Љумњурии Тољикистон аз 16 октябри соли 2004-ро тасдиќ карданд. Масъалаи мазкурро вазири мењнат, муњољират ва шуѓли ањолии Љумњурии Тољикистон Сумангул Таѓоева ва вакили Маљлиси намояндагон Абдурањмон Хонов шарњ дода, аз љумла изњор доштанд, ки Созишномаи байни Њукумати Љумњурии Тољикистон ва Њукумати Федератсияи Русия дар бораи фаъолияти мењнатї ва њифзи њуќуќњоии шањрвандони Љумњурии Тољикистон дар Федератсияи Русия ва шањрвандони Федератсияи Русия дар Љумњурии Тољикистон 16 октябри соли 2004 ба имзо расида буд, ки он аз 19 модда иборат мебошад. Дар асоси Протоколи мазкур ба банди 2 моддаи 4 Созишномаи байни Њукумати Љумњурии Тољикистон ва Њукумати Федератсияи Русия дар бораи фаъолияти мењнатї ва њифзи њуќуќњоии шањрвандони Љумњурии Тољикистон дар Федератсияи Русия ва шањрвандони Федератсияи Русия дар Љумњурии Тољикистон аз 16 октябри соли 2004 таѓйирот ворид гардида, рухсатнома барои кор ба корманд, ба муњлати амали шартномаи мењнатї на зиёда аз 3 сол дода мешавад. Њуљљати мазкур гирифтани иљозатномаи кориро њангоми фаъолияти корї дар ќаламрави кишвари ќабулкунанда ба муњлати 3 сол бе гузаштани сарњади кишвари ќабулкунанда ба шањрвандони Љумњурии Тољикистон имконият медињад. Созишномаи мазкур барои танзими раванди муњољирати мењнатї заминаи боэътимод буда, имкониятњои мусоидро барои муњољирони мењнатї фароњам меоварад.

ЗАМИНЊОИ КИШОВАРЗЇ ЊОСИЛХЕЗ МЕШАВАНД? Дар љаласаи Маљлиси намояндагон њамчунин лоињаи Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Оид ба ворид намудани таѓйиру иловањо ба Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи танзими давлатии њосилхезгардонии заминњои таъиноти кишоварзї" баррасї ва ќабул гардид. Вакилон Мањмадамин Њисориев, Амир Ќараќулов ва вазири кишоварзии Љумњурии Тољикистон Ќосим Ќосим рољеъ ба лоињаи ќонуни баррасишаванда суханронї намуда, таъкид карданд, ки лоињаи Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Оид ба ворид намудани таѓйиру иловањо ба Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи танзими давлатии њосилхезгардонии заминњои таъиноти кишоварзї" бо маќсади такмил додани он вобаста ба бењтар кардани њолати мелиоративии заминњо ва муайян намудани механизми татбиќи он, бењтар намудани таъмини ањолї бо маводи озуќаворї, баланд бардоштани малакаи пешбурди соња, њамчунин зиёд кардани њосилнокии зироатњои хољагии ќишлоќ, мањсулоти чорво, самаранок ва оќилона истифода бурдани замин ва дигар захирањои мављуда равона гардидааст. Ба салоњияти Њукумати Љумњурии Тољикистон дар соњаи њосилхезгардонии заминњои таъиноти кишоварзї пеш аз њама амалї намудани сиёсати давлатї, татбиќи барномањои давлатї, тасдиќ намудани стандарт, меъёр, ќоида ва дастурњои гузаронидани чорабинињои агротехникї, агрокимиёвї, мелиоративї, фитосанитарї ва зидди эрозиявї, њамоњангсозии фаъолияти маќомоти дахлдори љумњуриявї ва маќомати иљроияи мањаллии њокимияти давлатї, муайян намудани маќоми ваколатдори давлатии Љумњурии Тољикистон ва амалї намудани салоњияти дигари пешбининамудаи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон дар соњаи њосилхезгардонии заминњои таъиноти кишоварзиро ба танзим медарорад.

Маъруфи Бобораљаб, хабарнигори парлумонии "МХ"


8

Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

РЎЗИ АРТИШИ МИЛЛЇ

АРТИШИ МИЛЛЇ - ПОЯИ ДАВЛАТ 23 феврали соли љорї ба таъсисёбии Ќуввањои Мусаллањи Љумњурии Тољикистон 21 сол пур мешавад. Ин санаи муњими таърихии кишварро дар фазои орому осоишта ва рўњияи ифтихор аз соњибдавлатї истиќбол мегирем. Дар ин лањзањои фарањбахш бо ќаноатмандї зикр мекунам, ки њоло давлати Тољикистон ва мардуми тољик дар симои Ќуввањои Мусаллањ њомиёни боэътимоди Ватан ва дастовардњои истиќлолияти миллии худро мебинад.

В

ОБАСТА ба авзои њассоси љањон вазъи геополитикии сайёра, афзудани тањдиду хатарњои минтаќавию умумиљањонї, густариш ёфтани падидањои нангину хатарноки терроризм, экстремизм, муомилоти ѓайриќонунии маводи нашъаовар ва љиноятњои муташаккили трансмиллї дар назди њайати шахсии тамоми маќомоти њифзи њуќуќ ва сохторњои низомї вазифањои нињоят муњим ќарор доранд, ки хизмати њушёронаи шабонарўзї, фидокорї ва мутобиќсозии оќилонаву муассири фаъолияти нерўњои дифоии мамлакатро таќозо мекунад. Гузаштагони мо танњо бањри бартараф намудани њуљуми истилогарони берунї аз нерўи њарбї истифода бурдаанд. Искандари Маќдунї, туркњо, арабњо, муѓулњо дар Осиёи Миёна танњо аз тарафи тољикон ба муќовимати сахт дучор шуда буданд. Дар сафњаи таърих номи ќањрамонњои халќи тољик Спитамен, Муќаннаъ, Деваштич, Темурмалик ва дигарон абадї зинда аст. Тољикистони муосир, ки пас аз њазор сол истиќлолияти худро ба даст овард, давлати демократї, њуќуќбунёд ва дунявї мебошад. Баъди пош хўрдани Иттињоди Шўравї кишварњои навтаъсиси Осиёи Миёна аз Артиши пурќуд-

рати Шўравї биною иншоот техникаи љангї ва силоњи мухталифро мерос гирифтанд. Вазъи душвори њарбї -сиёсии он солњо имкон надод, ки Тољикистон аз мероси Артиши Иттињоди Шўравї бархурдор гардад. Аз Артиши Шўравї ба Ќуввањои мусаллањи Тољикистон чизе мерос намонд. Сохтмони он дар љумњурї бо душворињои иќтисодї, набудани муассисањои таълимии њарбї, комп-

лекси њарбї - саноатї, нарасидани кадрњои афсарї дучор шуд. Ќуввањои мусаллањи Љумњурии Тољикистон соли 1993 дар шароити нињоят муташанниљи дохилї ташкил карда шуданд. Аввалин ќисмњо ва љузъу томњои он дар заминаи Фронти халќї, ки бањри њифзи сохти конститутсионї мубориза мебурд, таъсис ёфтанд. Аз рўзњои аввали таъсиси Артиши миллї афсарони мо баробари сангарњо љангидан, ба танзими сохтори ташкилию штатии худ машѓул шуданд. Тањкурсии моддї-техникї умуман вуљуд надошт. Сарфи назар аз ин мушкилињо њайати шахсии Ќуввањои мусаллањи љумњурї дар солњои душвори муќовимат, таљриба андўхт ва ба Артиши касбї табдил ёфт. Маќсади давраи аввали сохтмони Артиши миллї ташкили ќувваи њарбие буд, ки ќобилияти таъмини истиќлолият, якпорчагии Ватан ва оромии њаёти осоиштаро таъмин намояд. Ба ин маќсад бригада ва баталёнњои тирандоз таъсис ёфтанд, ки вазифаи асосии онњо муќовимат бо ќуввањои зиддидавлатї ва муњофизати сохти конститутсионї буд. Давраи дуюм иборат аз такмили сохтори ташкилию штатї буда, бо таъсиси намудњои асосї, ба монанди ќўшунњои хушкигард, ќуввањои њарбї-њавої ва ќўшунњои мудофиаи зиддињавої оѓоз гардид. Дар ин давра њамчунин љузъу томњое, ки тавонанд мутобиќи таѓирёбии воќеии вазъи њарбї-сиёсии минтаќа амал намоянд, созмон ёфтанд. Шурўъ аз соли 1992 то соли 1997 љанги шањрвандї идома ёфт, ки зиёда аз 150 њазор истиќоматкунандагони Тољикистон дар рафти он ќурбон шуданд. Аммо бо шарофати анъанањои маънавї, нерўи аќлонии халќи мо, иродаи сиёсии Президенти љумњурї муњтарам Эмомалї Рањмон, љанг боздошта шуд ва Созишномаи истиќрори сулњ ва ризояти миллї ба имзо расид. Ин њолат барои инкишоф ва мукаммалгардонии сифатии Ќуввањои мусаллањ такони нав бахшид. Давраи сеюми сохтмони Ќуввањои мусаллањ оѓоз ёфт. Дар ин давра вазифа ва таъиноти намудњои амалкунандаи Ќуввањои мусаллањ аз нав баррасї шуданд. Бо шомил гардидани силоњбадастони собиќ мухолифини тољик ба нерўњои њукуматї сохтори ташкилию штатї таѓйир ёфт. Барои њалли масъалањои

кадрї ва ташкилии муассисањои таълимии њарбї аввалин шуда Федератсияи Русия дасти мадад дароз кард. Аз соли 1993 сар карда, њар сол зиёда аз 100 нафар тољикон ба муассисањои таълимии њарбии Русия ќабул карда мешаванд. Њоло дар макотиби гуногуни њарбии Русия беш аз 400 нафар љавонон ва мутахассисони тољик дарс меомўзанд. Курсантњо ва шунавандагони Тољикистон дар муддати 4-5 сол љараёни пурраи таълимро дар Донишкадањои Россия ва Њиндустон гузашта, кадрњои баландихтисос мегарданд. Дар кишварњои Чин, Германия, Канада, Британияи Кабир, ИМА ва Франсия шањрвандони Тољикистон курсњои кўтоњмуддат, асосан забономўзиро мегузаранд. Дар Донишкадаи њарбї ва литсейи њарбї синфњои махсуси омўзиши забонњо ташкил шудаанд, ки тамоми харљи таълим ва таъмиру таъмини синфхонањо бо асбобњои хониш ва компютерњо, пардохти маоши муаллимон ба зиммаи онњост. Аз рўзњои аввали мављудияти Артиши љавони тољик Коллељи олии њарбии Тољикистон ба фаъолият шурўъ кард, ки баъдтар ба Донишкадаи њарбии Вазорати мудофиаи Љумњурии Тољикистон табдил дода шуд. Айни замон дар Ќуввањои мусаллањ гузаронидани ислоњоти њарбї идома меёбад. Намуди нави Ќуввањои мусаллањЌуввањои зудамал бе афзоиши теъдоди умумї таъсис гардид. Ќуввањои њарбї - њавої ва мудофиаи зиддињавої муттањид шуданд. Чунин навгонињо, пеш аз њама ба болоравии омодагии љангии њайати шахсї ва тањкими ќобилияти онњо бо дарназардошти таѓйирёбии вазъияти њарбїсиёсї, яъне мутобиќ сохтани аксуламали фаврї равона шудаанд. Мустањкам намудани рўњияи аскарону афсарон, њифзи ормонњои абадзиндаи ватандўстї, эњтиром ба муќаддасот ва ифти-

хори миллї, шохаи асосї ва муњими корњои тарбиявї дар артиш мањсуб меёбад. Таърихи ќањрамониву шуљоат, далерию матонати падарону бобоёни мо ба њар як хизматчии њарбї дарси ибрат аст ва ташаккули хусусияти миллї доштани артиш, муносибати халќ ба хизмати њарбї ва эњтироми мардуми Тољикистон ба зањмати њарбиён таъсири нек мерасонад. Мањз бо хизмати содиќона ва бошарафонаи њайати шахсии Ќуввањои мусаллањ ва маќомоти њифзи њуќуќ дар як муддати кўтоњи таърихї, Артиши ќобили њифзи Ватан ба камол расонида шуд. Аз оѓози таъсисёбї то имрўз њайати шахсии Ќуввањои мусаллањи кишвар дар лањзањои бисёр њассосу таќдирсоз борњо садоќати худро ба Ватану миллат, Њукумат ва Президенти Тољикистон собит кардааст. Њар як давлати соњибистиќлол дар њифзи суботу амнияти худ ба Артиши миллї такя мекунад. Таърихи 21-солаи Артиши миллии љумњурї собит намуд, ки он њамчун такягоњи асосии давлат ва сипари боэтимоди миллат, барои ба эътидол овардани вазъи душвори мамлакат ва пуштибонии сулњу субот хидматњои беназир намудааст.

Омодасоз Моњрухсор РАЊИМОВА


Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

9

Рўзи артиши миллї

Нишасти матбуотї

МАКТАБИ МАРДОНАГЇ Ташкил ва таъмини тавоноии Артиши Миллї яке аз комёбињои бузурги Тољикистони соњибистиќлол аст. Њифзи истиќлолият, њар лањза омода будан ба њимояи марзу буми Ватан, посдории сулњ, тинљию оромї, роњ надодан ба њар гуна бадхоњї ба мисли терроризм, экстремизми сиёсї, динї ва дигар амалњои номатлуб вазифаи муќаддаси Артиши миллї мебошад. Барњаќ, артиш мактаби мардонагї, камолот ва омўзиши касбу њунар буда, осоишу оромии халќу Ватан ба њамин хизмати содиќона вобастагии ногусастанї дорад. Таъсиси Артиши миллї барои њар як фарди Тољикистони соњибистиќлол заминаи эњёи ифтихори миллиро гузошта, ањамияти бузурги таърихї дорад, махсусан дар њамон рўзњое, ки ба таќдири мамлакат, истиќлолияти Тољикистони азиз хатари марговар тањдид мекард. Ба Артиши Миллии Тољикистон, яке аз фарзандони љасури миллат, Сарвари давлати Тољикискон мўњтарам Эмомалї Рањмон асос гузошт. Баробари таъсиси Артиши миллї ба вуљуди Тољикистони љангзадаву бемадор, љони нав, нерўи нав ворид гардид. Артиши миллии Тољикистон аз ибтидои фаъолияти худ барои барќарор сохтани сулњу оромї дар саросари љумњурї, муњофизати дастовардњои истиќлолияти мамлакат ва бехатарии марзњои он талошу муборизањои сарнавиштсоз ва шоистаи тањсинро анљом дод. Президенти Љумњурии Тољикистон - Сарфармондењи Олии Ќуввањои Мусаллањ мўњтарам Эмомалї Рањмон фармудаанд: "Хизматчиёни њарбии Ќуввањои Мусаллањ бояд пеш аз њама дорои њисси баланди ватандўстї, интизоми катъї, мањорату мала-

каи њамаљонибаи њарбї бошанд. Чунки Артиш симои миллат ва баќои умри давлат аст. Интизоми оњанин нишондињандаи бењтарини њайати шахсии артиш ва шарти аввали обрўи он аст" Имрўз љавонони зиёде бо майли худ дар Ќуввањои Мусаллањ ва дигар сохторњои низомии љумњурии азизамон хизмат кардан мехоњанд, зеро тамоми шароит барои хизмат муњайё аст. Њоло, мардуми тољик дар симои Ќуввањои Мусаллањ њомию муњофизи худро дида, рў ба бунёдкорию созандагї овардааст. Таъмини волоияти ќонун, тартиботи њуќуќї, интизоми њарбї ва мубориза бар зидди коррупсия дар байни хизматчиёни њарбї яке аз масъалањои муњим мебошад, ки он ба баланд бардоштани сатњи омодагии љангї ва тањкими ќудрати мудофиавии мамлакат алоќамандии бевосита дорад. Њифз ва тањкими амнияти миллии давлат маънои њифзи истиќлолият, тамомияти арзї ва таъмини амният дар соњањои сиёсї, иќтисодї, њарбию стратегї, илмию техникї, иттилоот ва экологияро дорад, аз љумла мо, кормандони судњои њарбии Љумњурии Тољикистон дар навбати аввал њамчун њомии ќонуну адолат, кўшиш ба харљ медињем, ки дар бобати баланд бардоштани иќтидори сиёсию ахлоќї дар Ќуввањои Мусаллањ ва сохторњои низомї, љорї намудани тартибу интизоми њарбї дар ин сохторњо сањмгузор бошем.

Алишер МИРЗОЕВ, ёрдамчии раиси Коллегияи њарбии Суди Олии Љумњурии Тољикистон

АРТИШ НЕРЎМАНДТАР Ваќте сањифањои таърихи кишварамонро вараќгардон кунем, маълум мешавад, ки ниёгони мо аз ќадимулайём соњиби артиш буданд, ки марзу буми кишварро муњофизат карданд. Дар давраи њукмронии сулолаи Њахоманишњо, ки тамоми ќавмњои эронинажодро муттањид мекард, артиши доимоамалкунанда созмон дода шуда буд, ки асоси онро дастаи шоњї ташкил медод. Дар даврањои минбаъдаи таърихї низ ба артиш таваљљўњ бештар буд. Давлати бузурги Сомониён, ки замони ба ављи шукўњу шањомат расидани давлату давлатдории тољикон њисоб мешавад, бо воситаи девонњо идора карда мешуд. Ба шарофати кўшишу талошњои пайвастаи Президенти мамлакат, Сарфармондењи Олии Ќуввањои Мусаллањи Љумњурии Тољикистон мўњтарам Эмомалї Рањмон дар давраи барои Ватани соњибистиќлоламон нињоят вазнин Артиши Миллї таъсис ва дар муњлати хеле кўтоњи таърихї ба сипари боэътимод табдил ёфт ва аз њамон рўзњои вазнин сар карда, дар барќарор намудани сохти конститутсионї ва њокимияти ќонунї, мубориза бар зидди дастањои мусаллањонаи љинояткорон, ошўбњои хиёнаткорона ва њифзи сар-

МЕГАРДАД њади давлатї хизмати фидокорона анљом медињад. Мо шукрона аз он мекунем, ки соли равон 23юмин солгарди Истиќлолияти давлатиамонро дар фазои сулњу оромї љашн мегирем. Вале бист сол муќаддам кам касоне дар фикри таљлили љашни Истиќлол буданд.Зеро дар сангарњо хуни тољики бегуноњ мерехт. Нахуст лозим буд, ки ин хунрезї ќатъ гардад. Њамзамон бояд ќайд намуд, ки хизматчиёни њарбию њайати шахсии љузъу томњои Ќуввањои Мусаллањ тўли солњои фаъолияти худ дар њама лањзањои душвор љасорату мардонагї ва садоќат ба Савганди њарбї нишон дода, барои њифзи сарзамин ва дастовардњои Истиќлолият, пойдории сулњу субот ва Вањдат ба љоннисорї тайёр буданашонро исбот карданд. Мо њаргиз ќањрамонию љоннисории онњоро фаромўш нахоњем кард. Барои насли наврас хизмат дар сафи Ќуввањои Мусаллањи кишвар муњимтарин мактаби обутоб мебошад.

Абдуѓанї ЌОБИЛОВ, раиси КИ ЊХДТ дар ноњияи Айнї

Дар шумораи №4 (931)-и "Минбари халќ" аз таърихи 24-январи соли 2014 тањти унвони "Роњи Бартанг хатарнок аст", маќолаи Гулњаё Мадимарова дар хусуси мушкилоти роњи водии Бартанги ноњияи Рўшони Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон ба нашр расида буд.

ХАЙРУЛЛО АСОЗОДА: «РОЊИ БАРТАНГ ТАЪМИР МЕШАВАД» Дар мавриди ин мушкилот зимни нишасти матбуотї вазири наќлиёти кишвар Хайрулло Асозода чунин посух дод: "Ин мушкилотро мо њама медонем ва кўшиш дорем, ки дар наздиктарин фурсат ин роњро пурра мутобиќи стандартњо сохта, мушкилоти мардумро бартараф намоем. Лоињаи сохтмони роњи мазкур њамагї 5 миллиону 200 њазор сомониро ташкил медињад, ки маблаѓи на он ќадар он зиёд аст. Лоиња ба Њукумати кишвар пешнињод карда шуд ва дастгирї ёфт ва муддати 2 сол, то соли 2015 мо онро бояд ба анљом расонем. Њоло дар буљети Вазорати наќлиёти љумњурї як миќдор маблаѓ њаст ва мо кўшиш дорем, ки сохтмони роњи мазкурро соли равон оѓоз кунем, зеро мардуми зиёд ба ин роњ эњтиёљ доранд". Дар нишасти матбуотї, вазири наќлиёт Хайрулло Асозода инчунин, аз корњои муњими роњсозиву нигањдории роњњои љумњурї ва наќшањои ин соња дар солњои оянда њарф зада, зикр намуд, ки корњои бунёду барќарорсозї дар доираи 18 лоињаи инвеститсионї ба маблаѓи умумии 849,8 млн. доллар идома

Маориф

ёфта, дар давоми сол лоињањои бунёди наќбњои "Хатлон" ва "Шањристон", таљдиди роњи автомобилгарди Ќўрѓонтеппа- Дўстї (марњилаи 2) ва пул аз болои дарёи Панљ дар мавзеъи Шоњони ноњияи Шўробод, бо истифодаи 179,2 млн. доллар анљом дода шуданд. Вазир мушкилоти асосии соњаро ба таври фишурда ном бурда, иттилоъ дод, ки тирамоњи соли љорї яке аз шоњроњњои асосии кишвар - љодаи ДушанбеТурсунзода бо сифати муноси-

би замони муосир, бо такмили иншооти инфрасохторњо ва таљдиди роњњои мањаллї ба истифода дода мешавад. Дар нишаст рўзноманигорон дар робита ба таќдири минбаъдаи наќби Истиќлол, равобити наќлиётї миёни Тољикистон ва Ќирѓизистон, лоињаи шоњроњи оњани Афѓонистон-Туркманистон ва амсоли инњо посухи ќаноатбахш гирифтанд.

Моњрухсор РАЊИМОВА

РОЊНАМОИ ДОВТАЛАБ

Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар Вилояти Мухтори Куњистони Бадахшон дар њамкорї бо Раёсати маорифи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилоят корњои омодагї ва фањмондадињиро љињати гузариш ба низоми имтињонњои марказонидашудаи дохилшавї ба муассисањои тањсилоти олии касбии кишвар тавсеа мебахшанд. Дар ин замина, шурўъ аз 20 январи соли љорї дар вилоят курсњои доимамалкунандаи омўзишї ро-

њандозї шудааст, ки то ба имрўз ба ин курсњо 174 нафар роњбарони мактабњои тањсилоти умумии вилоят ва зиёда аз 300 нафар шунавандагон фаро гирифта шуда, баъди хатми он шунавандагон соњиби сертификат ва унвони тренер-омўзгори сатњи мањаллї шуданд. Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар Вилояти Мухтори Куњистони Бадахшон ва Раёсати маорифи вилоят дар њамкорї бо идораи телевизион ва радиои ВМКБ 16 ролики дарсњои омўзишии дав-

рањои асосии низоми нави имтињонњои марказонидашудаи дохилшавї ба муассисањои тањсилоти олии касбии кишварро ба навор гирифта, њамзамон дарсњои омўзишї дар шакли электронї ва зиёда аз 4 000 нусха маводи иттилоотии "Рањнамои довталаб" ба муассисањои таълимии вилоят дастрас карда шудаанд.

Хуршед НИЗОМОВ


10

Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

ЧАШМАНДОЗ

Хонандаи гиромї, гумон накунед, ки олимони яке аз баландкўњтарину пуриќтидортарин Боѓи ботаникии љањонБоѓи Ботаникии Помир навъи нави себро барои чорпоён рўёнидаанд. Не! Себи муќаррарї, себе, ки дастархони моро оро медињаду барои инсон серширатарин маводи ѓизоист. Барои боѓдорон бошад, сарчашмаи асосии даромади буљаи оилавию пешбурди рўзгор аст.

БАДАХШОН: СЕБ НАСИБИ ЧОРВО ШУДААСТ

А

ММО њайњот! Њамин чашмаи саршорро бо дастони ху дамон хушк мекунему доду войи беше мебардорем, ки камбизоатем, дираме дар даст надорем. Охирњои тобистони соли 2013 дар яке аз ноњияњои болооби рўдхонаи Панљ дар сафари хизматї будам. Дар ќария моро ба боѓе хонданд, мардуми ин љо онро боѓи њазор себ меноманд. Њазору сад хел себро дар ин љо дидем. Соњиби хона љавони тахминан 32-33 сола ќисса кард, ки падарбузургаш солњои 50-уми ќарни сипаришуда ин љаннатсаройро бунёд кардаанд. Рости гап, шахс аз тамошои он сер намешавад. Себњои пухтаи суп-сурх аз дур лолазорони домони кўњистонро мемонанд. Себњои тобистона аллакай пухтаанду он ќадар рўи сањни боѓ рехтаанд, ки љои поймонї набуд. Аз соњиби хона суол кардам, ки себњоро намечинед, охир инњо моли бозорианд. Ќисмати дигарашро хушк карда, зимистон нўшокии серѓизост ё дар бозор мефурўшед. Љавонмард баъди ќадре андеша гуфт, ки ба бозор намебарем, лекин як ќисматашро њозир ба модагов медињем, ќисмати дигарашро хушк карда, дар зимистон ба онњо мехўронем. Дар ибтидо ин суханонро шўхї пиндоштам. - Хайр ќисмати пўсидагиашро насиби чорпоён гардонидан савоб аст. - Не, мо њамаашро ба чорпоён медињем, - љиддї гуфт вай. Аљабо, њайрон шудам ман, мо дар куљою дар кадом ќарн мезием ва бо чунин тафаккур на худамон соњибмоя мешавему на имкон медињем, ки кишварамон ќомат рост кунад, зеро ободии кишвар марбути тафаккуру кордонию зањмати шањрвандонаш аст. Ваќте донистам, ки њамсуњбатам њакиќати њолро мегўяд ба ёдам суханони зиндаёд М. Бањриддинов омаданд. Ибтидои солњои 70ќарни гузашта, ман ба шуъбаи сиёсии радиои Тољикистон ба кор

Ду хабар

АХЛОЌ КОСТААСТ Дар толори маќомоти мањаллии њокимияти давлатии шањри Хоруѓ вохўрии навбатии масъулини шуъбаи кор бо занон ва оилаи шањр бо занону духтарони фаъол доир гардид. Ба гуфтаи иштирокдорони мулоќот шикастани шоњсутуни кохи оилањои љавон солњои охир ба як мушкилоти умда табдил ёфтааст. Омода набудани љавонон ба зиндагии

омада будаму муаллим дар вазифаи сармуњаррири редаксияи кишоварзї фаъолият доштанд. Муаллим он рўзњо аз Гармчашмаи ноњияи Ишкошим, ки дар он љо табобат гирифта буданд, баргашта гуфтанд, ки зардолу дар Бадахшон ќиммате надоштааст. Дар боѓоти сокинони дењот тўда- тўда рехта пўсидаасту њељ кас тарафаш нимнигоње намекунад. Ман гуфтам, ки устод гапатон дуруст, лекин боѓоти колхозњо њисобу китоб доранд. Онњо дар шањри Хоруѓ соњиби дўконњои мевафурўшї њастанду аз ин соња даромади калонро ба даст меоранд. Бо барњам хўрдани колхозњо боѓоти калони Њазорсебашон бесоњиб монд. Онро ба мардум таќсим карданд, аммо меваашон пўсида мерафт. Бунёди боѓњои калони колхозї асосан аз ибтидои солњои 50уми ќарни гузашта оѓоз гардид. Ин кор асосан бо ибтикори директори ваќти Боѓи ботаникии Помир Гурский оѓоз гардида буд. Боѓотро асосан дар он заминњое, ки барои кишти зароатњо мувофиќ набуданд, бунёд намуданд. Профессор Гурский шогирдони зиёдеро ба камол расонид, ки баъдан корашро идома доданд. Аз љумла, дар колхози ба номи Орљоникидзеи ноњияи Роштќалъа Хуромон Ошўрмамадов. Имрўз танњо дар навоњии Ванљу Дарвоз аз ин неъмати худодод комилан истифода мебаранд. Тољирони вилоёти Суѓду Хатлон ба худи ноњияи Ванљ омада, як ќисмати меваљотро харида мебаранд. Боќимондаашро худи боѓдорон вориди бозорњои Душанбею мавзеъњои дигар мегардонанду даромади хуберо њам мегиранд. Меваљоти боѓдорони ноњияи Дарвоз, ба вижа анор, хурмо, себу, зардолу дар бозори марзї хеле хуб ба савдо меравад. Дар ин дења аз холаи Гулдаста суол кардам, ки себро хушк карда, чаро ба чорпоён медињед? Чї кор кунам одами савдогар надорам. Ба бозор назди савдогарњо

рафтам, гуфтам, ки себи бисёри серширае дорам. Фурўшед њам шумо суде мебинеду њам соњиби 2-3 сомонї мешавам. Гуфтанд, ки килограмашро бо 50 дирам ё 1 сомонї мехарем. Ба ин нарх розї нашудам, зеро себњои аъло дорам. Фикр кардам, ки ба љои чунин пули ночиз себро хушк кунам, то зимистон бузу гўсфандњоро хўронам. Коргоњи мевакоркунї нест, ки бурда фурўшам. Суханон холаи Гулдастаро аз забони чандин нафарон низ шунидам. Ба ѓайр аз навоњии Ванљу Дарвоз дар як ќисмати ками дењоти ноњияи Рўшону љамоати дењоти Дарморахти ноњияи Шуѓнон меваљотро дар пешбурди рўзгорашон истифода мебаранду халос. Дар навоњии дигари Бадахшон ќимати мањсулоти боѓот ба хасу хошоки доманакўњњо баробар аст, зеро хасу хошокро њам ба гову бузу гўсфанд медињанду себњои лазизи дастархонзебро њам. Чаро чунин аст? Чаро неъмати худододро зери по мекунем? Албатта себро хушк карда, ба чорпоён доданд, хандаовар аст, аммо чї илољ, ин афсона набуда амали воќеист. Давои ин дард соњибкоронанд, аммо аз чї сабаб бошад, ки онњо асосан машѓули хариду фурўши маводи ѓизою либос ва бинокорианд. Дар рушди иќтисодиёт, бинокорї теъдоди нињоят кам машѓуланд. Аз садри Ассотсиатсияи соњибкорони вилоят Боймањамад Алибахшов пурсидам, оё огоњї доред, ки дар дењоти навоњии болооби вилоят себњои лазизро хушк карда, ба гову бузу гўсфанд мехўронанд. - Огоњї дорам, аммо дар ягон минтаќаи Бадахшон лоаќал як сехи коркарди мева нест. Бо ибтикори Бунёди Оѓохон занони дењоти алоњида дастї дар мавсим чанд шишаяк шарбатро истењсол мекунанду халос. Аз дасти Боймањмад Алибахшов њам чї коре меояд, зеро маблаѓ дар дасти соњибкорон аст. Онњо бошанд роњи ососии

мустаќилонаро омили аслии ин падида мепиндоранд. Гулдаста Орумбекова мудири шуъбаи мазкур гуфт, ки дар соли 2012 агар 19 оила ба њаёти муштараки худ хотима гузошта бошанд, пас як сол ин раќам то ба 29 расид. Агар њар яке аз ин оилањо соњиби як фарзанд бошанд, пас танњо дар ду соли охир 46 кўдак аз навозиши падар дар канор мондаанд. Дар ин нишаст њамчунин аз фоидаву зарари муњољират ба зиндагии оилањо, тарбияи фарзандон сухан рафт. Алъон дар муњољирати мењнатї аз шањри Хоруѓ як њазору 815 нафар

њастанд, ки 669 нафари онњоро занон ташкил медињанд. Ин дар њолест, ки бештари онњо фарзандонашонро ба волидайн амонат гузошта, худ ба Федератсияи Русия мераванд. Мутаассифона, бобою бибї аз уњдаи тарбияи фарзандонашон намебароянд ва аз ин рў, ахлоќу одоби ин гуна кўдакон рў ба поин менињад. Бо њамин иллат равобити волидону мактаб низ коњиш ёфтааст. Гулдаста Орумбекова аз ањли нишаст хоњиш намуд, ки ба тарбияи фарзандон, ба хусус духтарон таваљљуњи бештар зоњир намоянд.

хариду фурўшро пеш гирифтанд. Тибќи маълумоти муовини сардори Раёсати кишоварзии вилоят Гулнамо Хуљамёрова имрўз дар вилоят 2746 гектар боѓ мављуд аст. Соли 2013 боз 49 гектар боѓ бунёд гардид. Соли 2012 дар вилоят 21368 тонна меваљот гирд оварда шуд. Аз њар гектар 89,7 сентнер њосил ба даст оварда шуд. Бо суоли наход, себњои ширин чун хасу хошок ѓизои чорпоён бошад ба мудири лабораторияи мевапарварии Пажўњишгоњи набототшиносии АУ Љумњурї, номзади илмњои кишоварзї Мутрибшоњ Исмоилов мурољиат кардам. - Њар ќадаре дар баландтарин мавзеъњои кўњї дарахти себ парвариш ёбад, витамини Ц дар таркибаш бештар тавлид мегардад. Витамини Ц ин омили асосии солимии инсон аст. Байни себи боѓоти водию манотиќи ќаъри кўњистон тафовути хеле калонест. Он бартарињоеро, ки себи кўњистон дорад, дар себи водињо нест. Њар сол мо дар боби парвариши себ, аз њашароти зараррасон њимоя намудани он, дар мавсими зимистон чї тавр нигоњ доштанаш ва боз масоили дигари марбути боѓдорї дар саросари дењоти Бадахшон семинарњоро гузаронидем. Бањори њар сол садњо бех нињолњои пайвандкардаро ба фурўш мебарорем. Аз оне, ки дар дењот себро ба охури чорпоён мерезонанд, дар ин боб бояд маќомотњои мањаллию соњибкорон биандешанд. Имрўз сехњои кўчаки коркарди меваро танњо дар љамоати дењоти Дарморахти ноњияи Шуѓнон ва Тусиёни ноњияи Роштќалъа фаъолият доранду халос, ки мањсулоти онњо хеле ночиз аст. Хориљињо себу зардолуи дар боѓотамон рехтаро дида бар њоламон механданд. Агар муносибати мо ба рўзгорамон дар чунин сатњ љараён гирад, дар гумон аст, ки солњои наздик дар дењот сатњи камбизоатї паст гардад. Ба гуфти Сардори Раёсати кишоварзии ноњияи Дарвоз Мўътабаршоњ Рањматов соњиб-

кор Шералї Кабиров ният дорад, ки дар мавзеи Даштак корхонаи коркарди меваю сабзавотро бунёд намояд. Чї кори хайр! Ба аќидаи коршиносон ин корхона агар дар Даштак нею дар шањри Хоруѓ бунёд гардад, судаш њам ба соњибашу њам ба кулли боѓдорони Бадахшон бештар мерасид. Зеро гап дар он аст, ки талаботи сокинони вилояти Суѓду Хатлон ба меваљоти ноњияи Ванљ хеле зиёд аст. Соњибкорони ин вилоятњо омада, меваро аз боѓдорон мехаранд. Боќимондаашро бошад худи соњибкорони ноњия ба Хоруѓу Кўлоб, Ќўрѓонтеппаю Душанбею Хуљанд бурда мефурўшанд. Меваљоти Дарвоз дар бозори наздимарзї комилан ба савдо мераваду барои корхона бошад, шояд як ќисмати ночизе боќї мемонаду халос. Агар корхона дар шањри Хоруѓ ё ягон навоњии болооби рўдхонаи Панљ бунёд гардад, он гоњ дањњо тонна меваљоте, ки имрўз рўзии чорпоён аст, вориди ин коргоњ мегардад. Њамин тавр, меваљоти лазиз дар пеши чашми инсонњо нобуд мешавад. Ваќти он расидааст, ки мутасаддиёни соња ба хотири вориди истењсолот гардонидани меваљоти боѓот чорањои фаврї андешанд, зеро рушди соњаи боѓдорї яке аз роњњои баланд бардоштани сатњи рўзгори мардум аст. Имрўз дар навоњии болооби рўдхонаи Панљ барномаи "Њамкории техникии Олмон" фаъолият дорад . Дар ин љо як адад дастгоње њаст, ки шираи себро мебарорад, кормандони ин Барнома ба ин дастгоњ ањён-ањён дар љое пайдо мешаванду шояд барои таљриба бошад, ки танњо чанд шишаяк шираи себро мебароранду мераванд. Дар асл ин дастгоњ нињоят пуриќтидор аст. Агар њар як ноњия то бунёди коргоњњои коркарди меваљот яктої чунин дастгоњ дарёфт намояд, дар ин кор ягон мушкилоти дигар тавлид намегардад, аммо њоло боѓот ба оѓилхонањо табдил ёфтаанд.

Лутфишоњи ДОДО

КОЊИШИ НАРХИ БАРЌ ДАР БАДАХШОН Ширкати "Помир-энержи" соли 2013, 172 миллион кВт нерўи барќро истењсол намуд, ки нисбат ба соли 2012 ба андозаи 3 дарсад бештар аст. Ин комёбї даст дод, ки ширкат сокинони вилоятро шабу рўз бо нерўи барќ таъмин намояд. Масъалаи дигаре, ки соли 2013 комилан њаллу фасл гардид, пайвастани минтаќањои дурдасти вилоят бо шабакаи барќи "Помир - Энержи" буд. Дар ноњияи Мурѓоб бунёди нерўгоњи барќии "Оќсу" ба наздикї оѓоз мегардад. Барои сохтмони он Њукумати љумњурї ва ташкилоти байналмилалии Олмон 5 миллион евро људо намуданд. Соли 2013 барои сокинони вулусволии Шуѓнони Љумњурии Исломии Афѓонистон бошад, ширкат ба маблаѓи 93,7 њазор доллари амрикої нерўи барќро интиќол дод.

Л. ДОДО


Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

В

ОЌЕАН, солњои охир теъдоди зиёди муњољирони тољик дар Русия оиладор шудаанд ва ќисмати худро бо он давлат пайвастаанд. Решадавонии муњољирон дар хоки Русия табиист, ки боиси нигаронии русњо мегардад. Дар баробари зиёд шудани издивољ оилавайроншавї низ ба маротиб афзудааст. Аз як сў муњољирони мењнатї дар Тољикистон оилаи худро партофта, дар Русия оиладор мешаванд ва рўзе ногузир боз ба ватан бармегарданд. Дар ин сурат оилаи дар Русияи будаи онњо низ вайрон мешавад. Чанд моњ пеш дар барномаи "Пусть говорят" муњољири тољик Саид "ќањрамоние" нишон дод, ки таваљљуњи њамагонро ба масъалаи мавриди назари мо бештар љалб кард. Саид аз ањли оилаи худ комилан рў тофта, зану фарзанд ва модар доштанашро инкор кард. Бешубња, ин "корнамої"-и ў доѓи намоёне овард ба симои бе ин њам доѓдори муњољири тољик. Мувофиќи маълумоти Кумитаи занон ва оилаи назди Њукумати Љумњурии Тољикистон соли гузашта дар кишвар 8194 оила вайрон шудааст. Корманди кумитаи мазкур Мањбуба Азимова яке аз сабабњои вайрон шудани оилањоро (махсусан оилањои љавон) ба муњољирати мењнатї рабт медињад: "Шахси наздиктарин барои зан шавњар аст. Шавњар дур шавад, зан худро танњову бекас њис мекунад ва миёни ўву хонаводаи шавњараш нофањмињо ба вуљуд меоянд. Ба замми ин, бештари мардон дар муњољират низ хонадор мешаванд ва пас аз солњои зиёд ба ватан бармегарданд. Яъне муњољирати мењнатї ба он оварда расонидааст, ки оилањои љавон вайрон шаванд". Масъалаи мазкур дар сатњи болотар, дар доираи нињодњои марбутаи Русия низ њамвора мавриди баррасї ќарор дорад. Дар њисоботи директори Маркази русии тадќиќоти муњољират Дмитрий Полетаев, ки чанде пеш ироа гардидааст, гуфта шудааст, ки њиљрати бардавоми љавонон ба давлатњои дигар боиси нохуб шудани вазъи демографии давлатњои онњо мегардад: "Агар вазъият вазнин бошаду њиљрат ногузир, пас муњољирон бояд донанд, ки ба давлати худ кўмак мекунанд ва бозгашти онњо ба ватан зарур аст. Низоме бояд вуљуд дошта бошад, ки маблаѓњои муњољирон бањри рушди иќтисод ва пайдо шудани љойњои кор истифода бурда шавад". Њисоботи мазкур ба муњољирати халќњои Осиёи Марказї ба Русия марбут аст. Тибќи тадќиќоти маркази номбурда гўё 30 дарсади муњољирони муљарради тољик дар Русия оиладор мешаванд ва 50 дарсади мардони оиладор дар он љо оилаи нав барпо мекунанд. Шояд ин љо каме муболиѓа бошад, вале даќиќан ин амал боиси вайрон шудани оилањои љавон гардидааст. Рўшан аст, ки дар Русия мафкура ва дидгоњи муњољирон таѓйир меёбад. Ин таѓйироти фикрї боис мегардад, ки онњо аз оилаи худ људо шаванд ва дар он љо оилаи нав барпо кунанд… Агар объективона ин масъаларо тањлил кунем, нигаронии русњо аз васеъ шудани мавќеи муњољирони мењнатї то љое асос дорад. Таќрибан 11,2 млн. муњољирон аз кишварњои гуногун дар Русия кору зиндагї мекунанд. Аз ин шумора беш аз 1 млн. нафарро муњољирони тољик ташкил медињанд. Ошкор аст, ки маданият, таомул ва тарзи зиндагии ин муњољирон ба фарњанги мардуми рус таъсир мегузорад. Мањз њамин зуњурот русњоро ба тањлука овардааст. Нафрати онњо рўз аз рўз нисбат ба муњољирони Осиёи Миёна меафзояд. Кушодани марказњои тафрењї аз љониби ин муњољирон миллатгароёни русро боз њам бештар ба ташвиш овардааст. Чанде пеш дар сомонаи РИА Новости дар бораи дискоклубњои тољикону ќирѓизон гузоришеро хондам. Хабарнигор марказњои тафрењии тољикону ќирѓизњоро мушоњида карда, бо як навъ истењзову нафрат онњоро тасвир кардааст ва дар симои онњо авбошонро нишон додааст. Ин матлаб назарњо ва бархўрдњои зиёдеро ба миён овардааст. Дар шарњи он аксарияти русњо навиштаанд, ки ин муњољират хатари зиёдеро дар пай дорад ва барои тоза нигоњ доштани хуни русњо ин равандро боздоштан лозим аст.

МУЊОЉИРАТ

11

ЗАМОНА БО ТУ НАСОЗАД,

ТУ БО ЗАМОНА БИСОЗ

Масъалаи муњољирати мењнатї дар љомеаи мо рўз аз рўз мубрамтару печидатар мегардад. Ин масъала мардуми русро низ хеле нигарон кардааст. Шояд аз ин хотир аст, ки дар баъзе расонањои русї паёмади муњољирати мењнатиро дар Русия хуб арзёбї намекунанд. Махсусан, онњо бештар изњори ташвиш мекунанд, ки зиёд шудани муњољирони мењнатї боиси махлут шудани фарњанг ва олуда гардидани муњити маънавиашон мегардад. Дар ин росто аз њама бештар миллатгароёни рус бо бањонаи тоза нигоњ доштани тамаддуни русї, мубориза мебаранд. Ин мубориза дар баъзе мавридњо боиси рехтани хуни муњољирони мењнатии Осиёи Миёна мегардад. Муњољирони тољик низ аксар маврид њадафи тири ѓазаби онњо ќарор мегиранд. Дар охири соли гузашта ва оѓози соли равон беш аз 10 нафар муњољирони тољик дар Русия ба њалокат расидаанд. Эњсос мешавад, ки миллатгароёни рус муњољирони мењнатї, маданият ва шеваи кору зиндагии онњоро наметавонанд тањаммул кунанд. Омили дигаре, ки пайваста ба оташи ѓазаби онњо равѓан мерезад, шањрвандии Русияро соњиб шудан ва издивољ кардани муњољирон бо русњо мебошад. Онњо паёмади ин амалро хатаровар маънидод мекунанд. Муносибати миллатгароён бо муњољирони мењнатї то њаддест, ки баъзан бо кароњати ошкоро бо онњо бархўрд менамоянд. Маълум аст, ки муњољирати мењнатї дар рушди иќтисоди кишвар наќши бориз дорад ва мо бидуни он ба мушкилоти љиддї рўбарў мешавем. Тибќи маълумоти расмї соли гузашта ба Тољикистон аз љониби муњољирон 3, 8 миллиард доллар маблаѓ ворид шудааст, ки 47 дарсади маблаѓи маљмўи мањсулоти дохилии Тољикистонро ташкил медињад. Чун мо ба онњо бештар эњтиёљ дорем, аз ин хотир муносибати муњољирони мо бояд таѓйир ёбад. Мо бо чанд нафар муњољирони мењнатие, ки солњо дар Русия кору фаъолият мекунанд ва шањрванди он мебошанд, њамсуњбат шудем. Аксари онњо ба ин назаранд, ки муњољирони мо дар Русия њанўз шеваи муносибату муомилаи фарњангиро наомўхтаанд. Ин боис гардидааст, ки русњо нисбат ба онњо нафрат пайдо кунанд. "Мо ваќте ки ба Русия меравем, рафтору муносибатамон бояд бо маданияти онњо созгор бошад, набояд њисси нафрати онњоро бедор кунад. Вале мутаассифона, чунон ки ба назар мерасад, шањрвандони мо бо вуљуди он ки бештарашон забони русиро хуб намедонанд, аз фарњанги муоширату муносибат хуб огоњї надоранд. Ин хоњу нохоњ ба муњити фарњангии русњо таъсир мерасонад ва онњоро нороњат мекунад"-мегўяд муњољири тољик Аслам Файзиев. Воќеан, дар ин зуњурот то љое худи мо низ гунањгорем. Барои возењ эњсос кардани њолат мисоле меорем: Солњои зиёдест, ки хитоињо дар кишвари мо машѓули кор њастанд. Бархе аз онњо бо духтарону занони тољик издивољ кардаанд. Издивољи онњо

мардуми моро хеле ба ташвиш овард. Ин масъала њатто дар сањифањои баъзе нашрияњо матрањ гардид. Њама изњори нигаронї карданд, ки зани тољик тифли хитої ба дунё меорад. Акнун тасаввур кунед, ки мардуми кишвари бузурге мисли Русия аз хонадоршавии занону духтаронашон бо мо чї гуна ба ташвиш меояд. Гарчанде Русия кишвари сермиллат аст, вале миллатгароёни рус њамеша аз олуда шудани хуни русї табли хатар мезананд. Вале бо ин њама матолиб, наметавон дар пеши ин сели бузург сарбанд гузошт. Ба њар сурат мо ба Русия бештар эњтиёљ дорем, то ў ба мо. Њоло ба матлаб мекўшем аз даричаи дигар назар андозем. Аслан муњољират њамчун раванди табиии муосир ќариб ба тамоми давлатњои дунё хос аст. Ин нукта борњо зикр гардидааст. Масалан, шумораи русњое, ки берун аз Русия кору зиндагї доранд, соли гузашта 10, 8 млн. нафарро ташкил додааст. Русњо бештар ба кишварњои Амрико, Олмон, Фаронса, Британияи Кабир, Ирландия ва ба дигар давлатњои пешрафта њиљрат мекунанд. Аз рўи маълумоти соли гузашта дар Амрико 45,8 млн., дар Олмон 9, 8 млн., дар Британияи Кабир 7, 8 млн., дар Фаронса 7,4 млн. нафар муњољирон зиндагї ва фаъолият мекунанд. Дар ин миён Русия пас аз Амрико дувумин кишваре мањсуб мешавад, ки теъдоди (беш аз 11, 2 млн.) муњољирон дар ќаламраваш хеле зиёд аст. (Таъкиди ин нукта низ љоиз аст, ки ќаламрави Русия аз ИМА ба маротиб бузург аст). Манзур аз ироаи ин раќамњо арзёбї кардани муњољират њам-

чун раванди босуръати дунёи муосир мебошад. Мусаллам аст, ки омезиш ёфтани маданияти давлатњои Аврупо дар натиљаи муњољират он ќадар хатаровар нест, зеро онњо то андозае ба њамдигар шабоњат доранд. Аммо омезиш ёфтани маданияти Русия бо маданияти кишварњои минтаќаи мо масъалаи хатарзо аст. Аз ин љост, ки бештари русњо ба сўи муњољирони мо бо танаффур нигоњ мекунанд. Махсусан, пас аз дароз шудани мўњлати иљозатномаи кор барои муњољирон (3 сол) ќошу ќавоќи миллатгароёни рус овезонтар шуд. Ин масъала хеле печидатар аз он аст, ки мо гумон мекунем. Кишвари мо ба хотири таъмини амнияти муњољирон дар Русия њангоми бастани шартномањои њамкорї хеле гузаштњо кард. Чаро русњо аз ин иќдом кор нагиранд? Дар айни замон танг кардани вазъи муњољирони мењнатии кишварњои минтаќа ва пиёда кардани њадафњои геополитикии худ дар минтаќа ѓайриимкон аст. Пас худи Русия бояд дар њалли ин масъалаи печида тасмим бигирад. Алњол пешорўи ин кишвари бузург ба назари мо се роњ аст: ё муњољиронро бояд тањаммул бикунад, ё аз њадафњои геополитикии худ даст кашад ва ё кишварњои шарики худро дар минтаќа сармоягузорї кунад, то барои шањрвандони ин кишварњо дар ватанашон љойи корї муњайё гардад ва бо ин роњ шиддати муњољират коњиш дода шавад. Вагарна ин мољаро поён надорад… Мо њам бањри ба эътидол омадани вазъият бояд тасмимњои љиддї бигирем. Нахуст бояд дарк кард, ки муњољирони мо дар Русия муваќќатан машѓули кор мешаванд ва рўзе ба ватан бармегарданд. Аз ин рў барои оиладоршавї дар он кишвар набояд шитоб кард. Бењтар аст, ки муњољирони мо муносибату маданияти худро таѓйир дињанд ва бо муњити он кишвар созгор шаванд?! Дар ин маврид ба ёд овардан ва амал кардан аз рўи ин маќоли мардум ба назари мо салоњи кор аст: "Замона бо ту насозад, ту бо замона бисоз".

Толиби ЛУЌМОН


12

ЧЕЊРАЊОИ МОНДАГОР Ваќте шунидам, ки як гурўњ сокинони кўчаи ба номи Кутузови шањри Хуљанд барои иваз кардани номи кўча ба номи муаррихи бузург, љангноманавис, хуљандшиноси варзида ва аз чењрањои шинохтаи илми таърихи тољик, устоди зиндаёд Њасанбой Шарифов норозигї баён кардаанд ва гуфтаанд, ки "Њасанбой Шарифов барои шањр ва халќи тољик чї хизмат кардааст?", сахт аламам кард. Наход, мардуми мо то ба ин дараља кўтоњандеш ва ќадрношинос шуда бошанд. Ањд кардам, ки њамчун шогирди эшон чанд сатре аз рўзгори ин олими варзида рўи коѓаз оварда, нафарони бехабар аз хизматњои шоиставу арзандаи ин як тани дилсўзро дар рушду нумўи илми таърих хотиррасон намоям.

ХИЗМАТЊОИ ОЛИМИ АСИЛРО НОДИДА НАГИРЕМ

Х

УДРО хушбахт мењисобам, ки охири солњои 80-уми ќарни ХХ-ум бо Њас анбой Шарифов дар як утоќи кори идораи рўзномаи "Њаќиќати Суѓд" нишаста, кор кардаам. Аниќтараш, он кас њамон ваќт мудири шуъбаи њаёти партиявї буданду маро аз котиботи идора ба шуъба гузаронида, инъикоси њаёти рўзмарраи комсомолону љавононро ба зимаам вогузоштанд. Њамин тариќ, устоду шогирд дар як утоќи корї нишаста, дарозои чањор сол фаъолият бурдем. Иќрор мекунам, ки дар навишти мавод хеле сахтгир буданд. Њатто гоњо сахт сарзаниш њам мекарданд, ки "Њамин хатогиатонро дафъаи гузашта ислоњ карда будам, чаро ба ёд надошта, боз сањлангорї кардед?!". Дертар бо амри таќдир аз рўи касб ба дигар идорањои давлатї ба кор рафтам, аммо муносибати устоду шогирдиро накандем. Гоњо сахт гила њам мекарданд, ки "наход шогирд њамин хел бошад, ки фармудаи устодашро иљро накунад". Устод Њасанбой Шарифов покизакор буданд ва ба маводи интишор меёфтаашон дилўзона муносибат мекарданд. Инро мо њангоми чопи њар маќолаашон дар шуморањои навбатии рўзнома медидем. Бо вуљуди он, ки сањифањоро мусањњењу ёвари ў, муњаррири навбатдор ва навбатдори ќаторї мехонданд, худашон аз нав хонда, њатто барои ислоњи хатоњои имлоию техникї ба матбаа рафта, назди сањифабанд меистоданд, ислоњи онро то охир назорат мекарданд. Воќеан њам, устоди зиндаёд ба мавзўи интихобкардаашон аз давраи донишљўї то вафот кардан содиќ монданд. Он кас иштироки фарзандони тољикро дар Љанги Бузурги Ватании солњои 1941-1945, инъикоси љасорату матонат ва ќањрамонињои ононро мавзўи асосии эљодиёти худ медонистанд. Пайваста меомўхтанд, мањалла ба мањалла, шањр ба шањр рафта, суроѓи иштирокчиёни љангро мељустанд, њафтањо дар бойгонињо нишаста, њуљљатњои солњои љангро меомўхтанд. Натиљаи тадиќиќот ва пурсуљўи чандинсола, зањматњои зиёди устоди равоншод буд, ки танњо дар ин мавзўъ якчанд асарњои нодир ба монанди "Онњо партизан буданд" (Душанбе, 1985), "Дилњои пурљасорат" (Душанбе, 1986, нашри дуюмаш 1989), "Ради жизни на земле" (Хуљанд, 1995) "Дар талоши некномї" (Хуљанд, 1997), "Мардони палангошўб" (Хуљанд, 2000) рўи чоп диданд. Корномањои љавонписарони тољикро дар фронтњои Љанги Бузурги Ватанї равшан нишон доданд. Ин љо андешањои ходими љамъиятию давлатї, доктори илмњои таърих, профессор Карим Абдуловро пиромуни хизматњои муаррих Њасанбой Шарифов ёдовар шудан бамаврид аст: "Ў ( яъне Њ. Шарифов) дар фо-

силаи як моњи рухсатї ба љои дар санаторияву истироњатгоњњо дам гирифтан соле ба Украина мерафту соли дигар ба Белорусия, дафъаи дигар ба Маскав ё СанктПетербург рафта, аз бойгонињои њарбї дараки љанговарони тољики бедаракшударо мељуст". Хуб дар хотир дорам, ки устод доим аз сафарњои эљодї бо табъи болида бармегаштанд ва мегуфтанд, ки "маводи хеле пурќиммат ёфтам. Афсус, ки ваќти рухсатиам ба охир расид. Агар ваќт меёфтам, боз њуљљати зиёдро ёфтан мумкин буд". Китобњои ба мавзўи Љанги Бузурги Ватанї бахшидаи устоди равоншоди мо, хусусан, аз љониби иштирокдорони набарди хунин бањои баланд гирифта, худи он кас сазовори тањсину офаринњо гардида-

сусан инъикоси ќањрамонињои љанговарони тољик дар њифзи давлати шўравї аз фашистони немис рафт, изњор дошт, ки "љангноманависон дар Тољикистон зиёд буданд. Аммо, касе монанди Њасанбой Шарифов мавзўи иштироки тољиконро дар њаракати партизанї дар дохили СССР ва хориљи он наомўхтааст. Мањз Њасан Абдуллоевич муайян карда тавонист, ки аз њамдиёрони мо кињо чун хоин дар ќатори фашистон яроќ ба даст гирифта, зидди њамяроќони худ мубориза бурданду кињо дар њифзи Ватан корнамоињои бемислу монанд нишон доданд. Ў аз ташаббускорон ва асосгузорони осорхонаи бригадаи номвари тољик аст". Дертар, мазўъи тољикон ва сањми онњо дар тамаддуни олам устоди моро бештар ба худ љалб кард ва минбаъд паи дарёфти дара-

гўё пас аз Сомониён тољик ќудрату истеъдоди давлатдориро гум карда, аз тољикон аз он замон то асри ХХ давлатдоре набаромадааст" водор намудааст. Муаррихи варзида дар китоби хеш "Яъќуббеки Бадавлат" бо далелњо исбот кардааст, ки њамагї 120 сол муќаддам дар нимаи дуюми асри Х1Х Туркистони Шарќї барин кишвари фарохдоман давлати бунёдкардаи фарзанди тољик Яъќуббек буд, ки Њафтшарњ ном дошт. Иншои ду китоби номбурда аз тарафи олимон, махсусан, муаррихони љумњурї бањои баланд гирифтааст. Профессор Мансур Бобохонов доир ба ин асари олими закитабъ чунин менигорад: "Њасанбой Шарифов аввалин шуда дар бораи тољикони бурунмарзї китоби барои тамоми тољикон хеле зарур, фоиданок офаридааст. Тољикон ба шарофати ин асар дар оинаи таърих бо тамоми бузургї, пуртоќатию хирад-

анд. Иштирокчии Љанги Бузурги Ватанї, шоир Муродии Хуљандї баъди мутолиаи китоби олим "Дар талоши некномї", ки ба корнамоињои љангии фарзанди тољик Азал Бобохољаев бахшида шудааст, навишта буданд, ки "Њасанбой Шарифов дар тўли мењнати вазнини њафтсолаина, ба туфайли дар ба дар гаштан ва кор кардан дар архивњои дастнорас, маводи кофї љамъ намуда, бо бурњони ќотеъ, далелњои раднопазир аз рўи инсофу адолат, покии виљдон ва ба Ватан хиёнат надоштани садњо сарбозони тољик, аз љумла, Азал Бобохољаевро исбот намудааст. Ў воќеањоро чунон моњирона ба ќалам медињад, ки гўё худаш байни легионерон, асирон, партизанњо, њатто фашистон дар муњорибањо иштирок карда бошад". Дар суњбат бо пайрави устод, љангноманавис, асосгузор ва роњбари осорхонаи "Бригадаи 99-уми алоњидаи тирандозии тољик" дар МТМУ №3, шањри Хуљанд, Корманди шоистаи Тољикистон Муњаммадназир Ањмадов, чун сухан аз хизматњои шоистаи устод Њасанбой Шарифов дар илми таърихнигорї, ху-

ки тољикони бурунмарзї шуданд. Нимаи дуюми солњои 90-ум китоби аввалини устод дар мавзўи тољиконе, ки берун аз марзи љумњурї умр ба сар бурдаанд ва самараи хидмати онњо дар тарѓиби маданияти баланди тољикон тањти унвони "Тољики гумгашта боз ояд…" аз чоп баромад. Соли 1999 бошад, дар Хуљанд китоби устод тањти унвони "Тољикони бурунмарзї" ба дасти хонандагон расид. Дар он сухан дар бораи Яъќуббеки тољик мерафт, ки дар вилояти Ќошѓари Љумњурии Халќии Хитой дар ќарни ХV111 бо номи Еттишањр ба давлати тољикон асос гузошта буд ва худ чун тасдиќаш Яъќуббеки Бадавлат ном гирифт. Хуб дар хотир дорам, ки устод Њасанбой Шарифов бо дастгирии Њукумати вилояти Суѓд ба Ќошѓар рафта, бо авлодони Яъќуббек вохўрданд, ки ин соли 2001-ум боиси рўи чоп омадани як китоби серавроќ бо номи "Яъќуббеки Бадавлат" шуд. Чи хеле Њасанбой Шарифов мегуфтанд, китоби нав идомаи мантиќии китоби "Тољикони бурунмарзї" аст. Аслан ба навиштани ин ду китоби пурарзиш устодро ба ќавли худашон "даъвои касоне, ки

мандї, чун халќи мењнатдўсту мењанпараст, сулњдўсту хайрхоњ ва дорои илму фарњанги баланди љањонї падидор мешаванд". Аз гуфтањои профессор Мансур Бобохонов маълум мегардад, ки "дар таълими фанни "Таърихи тољикони љањон" дар Донишгоњи миллии Тољикистон китоби мазкур хеле васеъ истифода мешавад. Аз ин рў, хизмати Њасанбой Шарифов дар таълими ин фан ба воситаи ин китоби номбурда хеле калон аст". Ба њамин монанд муаррих, доктори илмњои таърих Ѓафурљон Њайдаров рољеъ ба китоби "Яъќуббеки Бадавлат" менависад, ки "Њасан Абдуллоевич Шарифов дар илми таърихи муосири тољик равияи нав-тадќиќи тољикони бурунмарзиро асос гузошта, сарњади љањони таърихшиносии моро аз будааш васеътар кард. Ќимати асари пурмазмуну дилчаспи муаллиф доир ба ин проблематика ба ањли илм маълум ва амали дар таърихнигорї маъќул аст". Нависандаи халќии Тољикистон Абдумалик Бањорї баъди мутолиаи "Яъќуббеки Бадавлат" гуфтааст: "Дар илми таъриху тамадду-

Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

ни халќи мо "Яъќуббеки Бадавлат" сањфаи тозаест, ки муаллиф бо љиддият ва њавсалаи тамом иншо кардааст. Ин китоб бемуболиѓа замимаи эътимодбахш ба "Тољикон"-и аллома Б.Ѓафуров ва ба "Тољикон дар оинаи таърих"-и Эмомалї Рањмон аст". Воќеан њам, солњои фаъолияти устод Њасанбой Шарифов дар Њукумати вилояти Суѓд, ки аз соли 1996 то лањзањои вопасини умрашон кор кардаанд, басо сермањсул аст. Ба андешаи ман як хидмати бузурги устод Њасанбой Шарифов барои мардуми Хуљандшањр он аст, ки бо такудавњояш нахуст соли 1996 асари нотамоми "Энсиклопедияи Хуљанд" аз нашр баромаду нимаи дуюми солњои 2000-ум ду асари калонњаљмро дар бораи таърихи 300 соли охири Хуљанд тањти унвони "Манзили аљдоди мо" ба ќалам дод. Муаррихи варзида, профессор Усмонљон Ѓаффоров ба китоби навбатии устод "Манзили аљдоди мо" бањои баланд дода гуфтааст: "Муаллиф кўшиш ба харљ додааст, асосан ба маводи тозаву ба хонанда номаълум такя кунад. Дар масъалаи гирдоварии маводи нав, бахусус истифодабарии ёддошту хотирот ва сўњбати њамзамонону шоњидони бевоситаи таърих касе ба Њасанбой Шарифов баробар шуда наметавонад. Ман инро бо огоњии комил мегўям. Китоби "Манзили аљдоди мо"-ро метавон як манбаи бисёр муњим доир ба пањлуњои гуногуни таърихи шањри Хуљанд номид". Ногуфта намонад, ки як боби махсуси ин китоб ба таърихи мањаллаи "Себзор"-и шањр бахшида шудааст, ки олим дар он љо то ба соњили рост кўч бастанаш истиќомат мекард. Аз ин рў, сокинони кўчаи Кутузов, хусусан он нафароне, ки намехоњанд, номи кўчаи зодгоњи устод ба номи вай номгузорї шавад, ин бобро хонанд, медонистанд, ки устоди зиндаёди мо чи хизмат кардааст. Адиб ва журналисти варзида Мирзоѓанї Валиев (Равшан Замир), ки ба Њасанбой Шарифов њаќќи устодї дорад, дар тавсифи ин китоб мегўяд: "Китоб хонданист ва касе, ки онро ба даст мегирад, ба садњо савол љавоб меёбад ва њатто пайдо кардани сарњалќаи авлодаш аз эњтимол дур нест". Дар маљмўъ, ба хизматњои шоистаи ин абармарди илм бањои баландро на танњо олимону шахсиятњои бузурги вилоят, балки намояндагони дигар манотиќи кишвар, аз љумла институтњои тадќиќотии хориља низ додаанд. Аз љумла, нависанда Ќиёмиддин Сатторї нисбати асарњои Њасанбой Шарифов бањои баланд дода мегўяд, ки "ў дар њаќиќат фидоии илм ва сарсупурдаи миллат аст". Ё ин ки Институти китобшиносї ва рўзномашиносии Амрико устоди равоншоди мо Њасанбой Шарифовро соли 2001ум ба ќатори 100 нафар олимони бузурги олам дар ќарни ХХ барои "садоќат ба мавзўи азалї ва наќши ў дар маълум гардонидани иштироки љанговарони тољик дар Љанги Бузурги Ватанї" дохил кардааст. Аз рўи адлу инсоф мебуд, агар масъулин бори дигар сари масъалаи абадї гардонидани хотираи муаррихи варзида, номзади илмњои таърих, Корманди шоистаи Тољикистон Њасанбой Шарифовро дурусттар нишинанд, зеро кору пайкори ин олими забардаст ба таълифи китоби мукаммале меарзад, ки мо дар як маќола натавонистем, тамоми пањлўњои зиндагии устоди равоншодро вараќ занем.

Мирзоаъзам МАЌСУДОВ, ш.Хуљанд


13

Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

С

АРЧАШМАИ илњоми ў асарњои безаволи фарзандони фарзонаи тољикИмоми Аъзам, Фирдавсї, Рўдакї, Саъдї, Њофиз, Ѓазолї, махсусан Љалолидини Румї (Балхї) ва асари ў "Маснавии маънавї" мебошанд. Фатњуллоњ Гюлен мероси илмию адабии мутафаккирони Шарќу Ѓарбро бодиќќат омўхтааст. Ў чун олими сермањсул садњо асару маќолањоро ба табъ расонида фалсафаи инсондўстї, тањаммулпазирї ва фарњанги бузурги созандагиро тарѓиб мекунад ва инсониятро ба накўкорї, ахлоќи њамида ва аз худ кардани комёбињои илмию техникї њидоят менамояд. Инкишофи босуръати илму техника, омўзиши пањлўњои гуногуни сирри табиату кайњон аз љониби инсон, ворид шудани тадќиќотњои илмї ба сатњи микро ва макрољањонњо, олами моддию ѓайримоддї тасаввуротњою нигоњи инсонро ба олами беруна дигар кард. Дар байни олимону муњаќќиќон вобаста ба мавзўъ ва маќсади тањќиќ тарзњои гуногуни тањлилу хулосабарорињо оид ба ин раванди глобалї ба миён омадааст. Дар байни олимони фалсафа ва дин низ ин раванд гуногунандешињои зиёдеро ба вуљуд овард. Агар бархе аз файласуфони материалист натиљаи прогрессивии босуръати илмию техникиро њамчун "ѓалабаи аќли инсон аз болои љањолати динї" ва "њукмрон гардидани фаъолияти инсон дар олам" маънидод намоянд, файласуфони идеалист ин раванд ва фаъолияти инсонро њамчун "дарк ва кашфи ќудратњои нави илоњї, ки то ин соат барои инсоният мањфузу дастнорас буданд", маънидод намудаанд. Ин бањсњо боиси људо гардидани "илм" аз "эътиќод" ва ахиран яктарафа маънидод кардани моњияти Њаќиќат гардид. Дар натиља, дар љањони имрўза буњрони системавї ва решадоре ављ гирифта истодааст, ки он ба самтњои асосии њаёти маънавии инсоният -илм, дин ва маориф таъсир расонида ба фазои ягонагии моддї ва маънавии тамаддун рахна ворид намуда, байни Дониш ва Эътиќод људої андохта, маорифро њамчун омили асосии рушди тамаддун ба мушкилињо гирифтор намудааст. Ин њадди хатарноки таърихи инсониятро шахсиятњои

ориф ва фаъолони љамъиятии њозираи љањонї дарк намуданд, ки яке аз онњо устод, маорифпарвар, олим, гуманисти бузург ва ходими љамъиятї Фатњуллоњ Гюлен мебошад. Дар маркази таълимоти Ф.Гюлен Инсон меистад. Ў Инсонро маркази Коинот, бењтарин офаридаи Худованд ва њамаи офаридањою "мўъљизањои офаридагор" -ро барои инсон, бањри ќонеъ гардонидани талаботњои модию маънавии Инсон

ро аз таълимоти динї људо месозанд, маломат мезанад. Дин ба Инсон ахлоќ меоварад, илм бошад љањонбинї, дониш ва њунар. Маориф ин ягонагии таълиму тарбият аст ва онњоро набояд аз њам људо сохт. Фатњуллоњ Гюлен ориенталистњои њам Ѓарбу њам Шарќро барои яктарафагии аќидањояшон дар соњаи рисолати маориф ва таълиму тарбия сахт танќид менамояд. Ў фалсафаи маорифи Ѓарбро, ки ба аз њад зиёд

до намуд. Пайравони ў новобаста ба миллату нажод, дину мазњаб ва љинсият дар зиёда аз 150 мамлакати љањон бањри дар амал татбиќ намудани аќидањои Ф.Гюлен кўшиш карда истодаанд. "Њаракати Гюленї" аз љониби ягон ташкилоти мутамарказ идора карда намешавад ва ягон сохторе ба ин монанд дар љањон вуљуд надорад. Худи Гюлен низ сарварии ин њаракатро надорад. Ин њаракат аз њисоби љонибдорони аќидањо ва таълимоти ин

дар мактабњои олии бонуфузи љањонї тањсил менамоянд. Дар олимпиадањои гуногуни фаннї дар мамлакатњои гуногун ширкат варзида, соњиби зиёда аз 300 љоизањои аввал гардидаанд. Зиёда аз 90 % љоизањои байналхалќие, ки хонандагони тољикистонї дар солњои истиќлолият ба даст дароварданд, мањз тавассусти хонандагони литсейњои тољикї-туркї ба даст даромадаанд. Дар бораи ахлоќи њамидаи хонандагон дар ин муассисањои

Соли гузашта Фатњуллоњ Гюленро муњаќќиќон дар ќатори 20 шахсияти бузурги љањони муосир гузоштанд. Асарњо ва маќолањои сершумори ў ба забонњои гуногуни љањон бо теъдоди хело њам зиёд нашр гардида, имрўзњо пайравони аќидањои ў дар зиёда аз 160 давлати дунё фаъолият менамоянд. Аќидањои ў, ки асосан ба барњамзании ноќисињои маънавї ва тањаммулпазирию гуфтугўи тамаддунњо асос ёфтаанд, имрўзњо дар сар то сари олам машњуру маќбул гардида, аз назария ба амалия гузашта истодаанд.

ФАТЊУЛЛОЊ ГЮЛЕН ВА ФАЛСАФАИ МАОРИФИ Ў мешуморад. Рисолати инсон дар Замин ин дарки сирру асрори офаридањои Худованд, истифодаи самаранок ва рушди онњо мебошад. Инсон бояд табиату неъматњои онро аз худ намуда онњоро њифз намояд. Барои инсони комил пеш аз њама дарки рисолати инсонии ў дар Замин аст. Инсони комил пеш аз њама тавассути таълиму тарбия дар доираи системаи муайяни маориф ташаккул меёбад. Фалсафаи маорифи Ф.Гюлен ба методологияи синергетикї ва алоќамандињои пањлуњои гуногуни таълиму тарбия, илм ва дин, илм ва замон, дин ва дунявият, назария ва амалия, тарбия ва њаёт, инсондўстї ва тањаммулпазирї ва гуфтугўи тамаддунњо асос ёфтааст. Вазифаи аслии маориф пайвастани Дониш бо Эътиќод (Имон) мебошад. Ин алоќамандињо ба ќавли Гюлен дар асоси талаботи давру замони муосир ба миён омада, бояд мањаки асосии системаи маориф, таълиму тарбия ва ташаккули шахсияти олї гарданд. Гюлен намояндагони динњоеро, ки омўзиши диниро аз илмњои дунявї људо менамоянд, сахт мањкум менамояд ва баръакс он атеистоне, ки таълими дуняви-

ѓўтидан ба материализм ва дур шудан аз Эътиќод, ки асоси тарбияи шахсиятро ташкил мекунад ва дар натиља ба љои шахсияти комил - роботњои мутахассисро тарбия мекунад, зери танќид гирифта мегўяд: "шахсе, ки танњо донишу малакаи тахассусиро гирифтааст ва аз тарбия дур гардидааст, барои љамъият шахси хатарнок аст. Барои ин гуна тоифањо муќаддасоти инсонї, ахлоќи њамида ва Эътиќод бегона њастанд...". Гюлен фалсафаи маорифи Шарќи исломиро, ки аз њад зиёд ба кўњнапарастию љањолати динї гирифтор ва аз илми дунявї дур гардидааст, низ ќабул надорад. Ў даъват менамояд, ки имрўз рў ба илму прогресси љањон нињода, мусалмон, мусалмонї ва љањони маънавии Ислом бояд ислоњ гардад. Ин ислоњотро ў дар пайвастани Эътиќоди исломї ба илму фарњанги љањони муосир мебинад. Шахсияти ба фикри ў, комил шахсест, ки Дониши замонавї ва Эътиќоду тарбияи хуби ахлоќиро дорост. Дар тўли фаъолияти панљоњсолаи илмї - љамъиятї Фатњуллоњ Гюлен асарњои зиёдеро ба табъ расонид ва пайравони зиёдеро дар сар то сари олам пай-

олими намоён маншаъ гирифта аз аќида ба амалия табдил ёфтааст. Дар мамлакатњои гуногун зиёда аз 2000 таълимгоњњои гуногун аз кўдакистонњо сар карда то мактабњои олї сохта шуда, мањаки асосии раванди таълиму тарбияро фалсафаи маорифи Ф.Гюлен ташкил кардаанд. Дар Љумњурии Тољикистон низ пайравони Ф.Гюлен 6 муассисаи таълимї- литсейњои тољикї-туркї, мактаби тањсилоти њамагонии байналмиллалї ва як кўдакистонро таъсис додаанд, ки онњо њазорон фарзандони тољикистониёнро новобаста аз миллату мазњабу дин ба таълими хело њам босифат ва тарбияи баланди инсонї фаро гирифтаанд. Ин муассисањо дар асоси барномањои таълимї ва тарбиявии аз љониби Вазорати маорифи Тољикистон, ки барои хонандагони мамлакат тањия гардидаанд, фаъолият менамоянд. Сифати таълиму тарбия дар ин муассисањо баръало мушоњида мешавад. Фаќат њамин далелро овардан бамаврид аст, ки дар тўли таълим хонандагони литсей - интернатњои тољикї - туркї донандаи хуби 4 забон - тољикї, русї, англисї ва туркї мегарданд ва 95 % хатмкунандагонаш

таълимї њаминро гуфтанием, ки хонандагон дар ин муассисањо ба ахлоќи њамидаи инсонї, тањаммулпазирї, инсондўстї, рафоќату одоби баланди шарќиёна фаро гирифта шудаанд. Њаракати Гюленї ва пайравони Гюленї дар Тољикистон самараи хубе оварда истодаанд. Имрўзњо њаракати Гюленї дар худи Туркия ва берун аз он муќобилон низ доранд. Инњо касонеанд, ки дунёи нафсу љањолат, зулму разолат, беадлию худкомагї барояшон бењтарин фазои зисту роњат аст. Аз ин рў, онњо њар гуна туњмат бар Гюлену пайравони ў мезананд. Масалан, дар Туркия Гюленро њамчун "љосуси Амрико", дар Тољикистон "пантуркист", дар Русия "экстремисти динї" туњмат задаанд, ки ин баръало хато ва туњмат аст. То ба њол аз зиёда аз 3 њазор хатмкардаи литсейњои тољикию - туркї касе пантуркист, хоини ватани хеш нашудааст, баръакс, агар касе бо ягон нафари хатмкардаи ин мактабњо њамнишин шавад, дар назди хеш инсонњои комилу шахсиятњои волоро дидааст.

Рустам НАЗАРОВ, доктори илми фалсафа

ТАНЗИМИ ЉАШНУ МАРОСИМЊО ЉАРАЁНИ ТОЗА ГИРИФТ Татбиќи Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи танзими анъана ва љашну маросимњо дар Љумњурии Тољикистон" аз оѓози соли љорї бо вусъати тоза љараён гирифт. Тавре аз Кумитаи оид ба корњои дин, танзими анъана ва љашну маросимњои миллии назди Њукумати Љумњурии Тољикистон иттилоъ доданд, мутобиќи маълумоти пешнињоднамудаи комиссияњои доимии маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилоятњо ва шањру ноњияњои љумњурї дар моњи январи соли 2014 бинобар риоя нагардидани талаботи Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи танзими анъана ва љашну маросимњо дар Љумњурии Тољикистон" 57 маводи њуќуќвайронкунии маъмурї тартиб дода шуда, ба маќомоти судї ирсол гардидааст, ки ин раќам нисбат ба моњи январи соли гузошта 29 њолат зиёд аст. Аз љумла ин нишондињанда дар вилояти Суѓд 22, вилояти Хатлон 12, шањру ноњияњои тобеи љумњурї 16 ва шањри Душанбе 6 ададро ташкил медињад. Аз тарафи Раёсати танзими анъана ва љашну маросимњо Кумитаи оид ба корњои дин, танзими анъана ва љашну маросимњои миллии назди Њукумати Љумњурии Тољикистон дар моњи январи соли равон 11 њолати ќонуншиканї ошкор ва парвандањои њуќуќвайронкунии маъмурї тартиб дода шуданд. Аз инњо 3 нафар масъули тарабхона, 2 нафар муваќкатан бекор, 2 донишљў, 1 сароянда, 1 раиси мањалла, 1 муњосиб ва 1 муњољири мењнатї мебошанд. Т. ХАЛИЛОВ


14 Вазифаи театр, чун оинаи рўзгор, инъикоси пањлуњои гуногуни њаёти иљтимої ва мушкилоти замон аст. Вале оё чунин бори маънавї ба дўши театри халќї гузошта шудааст? Рисолати театри халќї моњиятан чист ва шакл - модели имрўзаи он бояд чї гуна бошад? Зеро ки имрўз беш аз 20 театри халќї расман ба ќайд гирифта шуда, дар дигар воњидњои њудудї низ тањти роњбарии шуъбаи фарњанги шањру навоњї хонањои маданият, кохњои фарњанг, дастањои гуногуни њунарї, инчунин дастањои њунарии оилавї фаъолият мекунанд, ки сарварии аксари онњоро хатмкунандагони донишгоњњои олии њунар ба уњда доранд. Яъне зимни мафњуми "театри халќї" як ќисми ин фављи бузурги њунармандони манотиќи кишвар дониста мешаванд ва ташхиси мавќеъ ва муайян намудани самти кори минбаъдаи онон, махсусан дар раванди љањонишавї ва зери хатар мондани фарњанги миллии халќњои хурд ањамияти хосса дорад.

Т

ЕАТР аз даврони ќадим моњиятан муассисаи эљодие буд, ки барои тарѓиби идеяњои асосии давлат ва халќ хидмат менамуд, илова бар он, худи театр барандаи прогресси иљтимої ва ѓояњои нави башардўстона шуд. Дар Эрони бостонї театр ѓалабањои шоњонро алайњи истилогарони аљнабї ситоиш мекард, маросимњои динї ва љашнњои умумихалќиро бо унсурњои зиёди театрикунонида пешкаш менамуд. Дар Юнони ќадим низ аввал театр ифодагари наљобатњои динї буд ва пасон тарѓиби ѓояњои башардўстона ва ахлоќї нерўи бештар пайдо кард. Ва нињоят, дар Ѓарб режиссура хеле рушд ёфта, бо санъати рассомї ва техникаи актёрї ба њадди нињоии касбї расид. Театри халќї бо анъанањои театри ширинкорону масхарабозон ва зоча бо роњи дигар рафта, чун маркази эљодии њунармандони худфаъолият шакл гирифт. Театри халќи дар замони шўравї дар кишвари мо таъсис ёфта, аввалан аз дастањои тарѓиботї иборат буда, барномањои махсуси консертї ва сањначањои њаљвї пешнињод менамуд, вале дертар, махсусан, солњои 60-80 як навъ таќлид ба театри касбї гардид. Солњои 80-ум театр-студияњои зиёди касбии хурд пайдо шуда, дар атрофи як шахсият, асосан коргардони боистеъдод ё актёри худхоње гурўњи на чандон калони њунармандон љамъ омада намоишномањо тањия намуда, бештар дар озмуну љашнворањо ширкат карда, бо њамин номи худро дар сањифањои таърихи театр менавиштанд. Дар мавриде ки театри халќї кам њам бошад, аз буљаи мањаллї маблаѓгузорї мешуд, коргардону сарварону мутахассисони асосї маош мегирифтанд, театр-студияњо худмаблаѓгузор буда, аксаран бинои худии машќу тамрин, буља наќшаи муайяни истењсолї њам надоштанд. Пас кадом "халќитар" буд? Яъне аслан њамон усулу тартиби кори онњо аз театри халќии замони шўравї камтар фарќ дошт. Театрњои халќї низ бештар њангоми ширкат дар озмунњо "зинда шуда", коргардонњои боистеъдоди касбиро барои тањияи як намоиш киро менамуданд. Мављудияти онњо низ ба озмунњо ва таваљљуњи њукумат вобаста буд ва њаст. Дар чунин маврид театри халќї аз љониби маќомоти мањаллии њукумати давлатї маблаѓгузорї мешавад. "Спектакл барои як намоиш" имкон медињад, ки бо њамдастии маќомоти фарњангу маориф то 70-80 нафарро барои иљрои наќшњои оммавї ва гурўњњои консертиро барои иљрои суруду раќсњои

ФАРЊАНГ

ТЕАТРИ ХАЛЌЇ ЧЇ ГУНА БОШАД?

умумї сафарбар кунанд. Ин њама хоси театри касбї буд ва албатта, натиљаи хуб њам медод. Мисоли хуби он намоишномаи инљониб "Шаѓоли шергир" дар тањияи театри халќии ноњияи Рўдакї (соли 2003) мебошад. Ин услубро гоњо театрњои касбї низ истифода мебаранд вале гоњо вай ба намоишкории рўирост- плакатсозї ва шиорпартої мубаддал мешавад. Намунаи бењтари мубодила низ њаст: бо таъсири услуби театри халќї барномањои эљодии њунарпешагони маъруфи њаљв - Убайдулло Раљабов, Ќиёмиддин Чаќалов, Абдурањим Неъматов (театри Камоли Хуљандї) ва дигарон ташаккул ёфтааст. Сабку услуби гурўњњои дигари эљодї, аз љумла, "Хандинкамон", "Ѓарибшо-компания", "Арабшо-компания", "Ќитиќ - компания", бисёр дастањои њаљвии шањру навоњии музофотї хоси театри халќї мебошад. Чї бояд кард, ки театри халќї дар асли рисолати худ монад ва сояи хираи театри касбї нашавад? Барои дарки ин масъала мебояд иљмолан ба таърихи њунари чањон ва махсусан, санъати тољикон руљўъ намоем. Дар санъати сањнавии халќи мо, бо вуљуди он, ки дар давоми 1200 сол дини ислом театрро манъ карда буд, чун дигар халќњои Шарќу Ѓарб театри ширинкорон, театри зоча ва ѓайра, инчунин дастањои консертие мављуд буданд, ки асоси барномаи онро фолклору этнографияи мањалњо ташкил менамуданд. Анъанањои он то асри 20 омада расид ва солњои 20-30 дар њунари касбї низ истифода мегаштанд. Вале таќрибан аз солњои 50-ум, бар асари он ки тањиягарони онњо шогирдони мактаби касбии театри рус буданд, осори фолклорї-этнографї аввал аз театри касбї ѓайб зад, сипас дар театри халќї. Дар солњои минбаъда байни насли нави кормандони театрњои халќї идомабахши онњо намонданд. Ва њамин ки барои ширкат дар ягон озмуни бонуфуз зарурат пайдо мегашт, мутахассисон онњоро аз ганљинаи њунари мардумї пайдо карда, суфта намуда чун дурдонаи ноб пешкаши љањониён менамуданд ва соњиби љоизањои аввал мегаштанд. - Ба ёд овардани ду табарчаи тиллоии ба даст овардаи дастањои њунарии навоњии Восеъ, Ќумсангир ва медали тиллои дастаи њунарии "Данѓара" дар фестивали байналмилалии њунарњои мардумии Ироќ (соли 1998) кофист. Вазифаи театри халќї тањияи намоишномањои драмавї буда метавонад? Аслан, дар иљрои ин вазифа мушкилоти зиёде нест. Дар 3-4 штати мављуда хатмкунан-

дагони донишкадањои санъат ифои вазифа мекунанд. Идомаи кор аз љамъшавии режиссёри љўянда ва шахсони дорои завќи актёрї вобаста аст. Режиссёри хуб чун омўзгор метавонад њунарпешагонро дар љараёни як-ду спектакл тарбият намуда, мактаби хоси худро ба вуљуд орад. Мисоли инро дар театри собиќ Њунарпешаи Мардумии Тољикистон Борис Наматиев дар Исроил дидан мумкин аст: ањли эљоди он аксаран коргару зиёї, бе ихтисоси актёрї, пас аз ваќти корї дар як њуљра намоишномаи навро тамрин мекунанд, сипас продюсер ё маблаѓгузор онро ќабул карда барои намоиш рухсат медињад. Ва њайат онро пас аз ваќти корї дар бинои театрњои расмї пешкаши мухлисон мекунад. Тамошогарон зиёданд, нархи чипта ба њисоби соли 2004, таќрибан 5 доллари ИМА буд, вале барои њайат даромад чандон ањамият надошт. Њарчанд ки ба вай унвони Театри академї-драмавї дода шудааст, њамоно як театри хуби халќии худфаъолият мондааст, њама барномаи вай дар асоси сужањои Инљили Исо ва Тавроти Мўсо сохта мешавад. Дар Љумњурии Тољикистон ављи рушди он дар љараёни љашнвораи нахустини љумњуриявии "Андалеб" соли 1996 мушоњида гардид: тибќи низомнома њар ноњия баробари намудњои гуногуни њунар бояд намоишномаи театри халќї низ пешкаш менамуд. Ин имкон дод, ки амалан дар њама шањру навоњї театрњои халќї созмон дода шавад, режиссёрњо ва рассомон, оњангсозон ва устодони раќс беихтиёр як мактаби аљибу нодире ба вуљуд оварданд, ки метавонист намудњои гуногуни њунари мардумиро равнаќ бахшад. Аммо пас аз ду сол вай аз барномаи љашнвора људо карда шуд ва озмуни театрњои халќї алоњида сурат гирифт. Дар натиља, роњбарони навоњї ба он камтар ањамият доданд ва сатњи он пасттар гашт. Бо вуљуди он, озмунњои солњои 2003, 2005 бо талаботи хеле љиддї ва дар пояи баланд гузаштанд ва ба рушди соња такони тозае бахшиданд. Соли љорї низ як озмун барои театрњои халќї дар мавзўи мубориза алайњи нашъамандї баргузор гардид. То љое маълум аст, театрњои манотиќи гуногун, хосса дар ВМКБ бо таваљљуњи калон дар он ширкат намуданд. Вале тарѓиби озмун хеле кам буд ва њатто аз давраи нињоии он дар пойтахт кам касон хабар ёфтанд. Бинобар ин, дар баробари таљлили озмуну љанворањо тарѓиби он низ бояд ба таври густурда сурат гирад. Дар ин робита масъалаи иншои намо-

Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

ишнома ва сенарияњои махсус барои театрњои халќї низ бояд матрањ шавад. Одатан, драмнависони касбї ба ин соња камтар майл доранд, зеро ки табиати театри халќї дигар буда, њунарпешагони њирфаї таќрибан нестанд. Бинобар ин, бе донистани имконоту мањдудияти он, навиштани драма душвор аст ва аксаран аз љониби кормандони театрњои халќї ё бо нишондоду маслињати онњо њавасакорони мањаллї пиесаву сенария менависанд, ки ин њам натиљаи мусбат намедињад ва боиси бењуда масраф шудани зањмати њайати калони эљодї мегардад. Зеро ки чун мушкилтарин жанри адабиёту њунар драма мушкилоти зиёд дошта, њамкории мутахассисони соња бо адибони касбї зарур аст. Дар яке аз љашнворањои охирини "Андалеб", соли 2008, дар бисёр навоњии дурдасти љумњурї, аз љумла, ноњияњои Тавилдара, Тољикобод, Њисор, њатто дар навоњии Шоњимансур ва Синои шањри Душанбе гурўњњои хурди эљодие таљаллии њунар намуданд, ки дар њайати иборат аз ду то чорпанљ нафар сањнањои алоњидаро мисли ширинкорони халќї, яъне бо симоњои муайяни шинохташаванда, дар мавзўи рўз иљро намуданд. Дастаи Кайфулло ва Сайфулло аз ноњияи Восеъ њамоно намунаи хуби театри халќии бостонї мебошад. Ва бо андак дастгирии молиявии маќомоти мањаллии њокимияти давлатї онњо метавонанд театри халќиро дар шакли халќї ва бо мадади адибон бо намоишномањои дорои мундариљаи баланди љавобгў ба талаби рўз идома бахшанд. Вале, ба фикри мо, вазифаи нињоии театри халќї - гирд овардан ва тавсеа бахшидани њунари ашхоси табиатан њунарманди дар байни халќ мављуд буда, суфта кардани мероси маънавии аз театри бостонии ширинкорону зоча ва ѓайра то ба имрўз расида мебошад. Намунаи онро дар Љумњурии Мардумии Чин ва Љумњурии Њиндустон дар мисоли садњо шањраку навоњї дидан мумкин аст. Бо вуљуди он ки ин кишварњо киностудияњои сермањсул, театрњои зиёди касбї доранд, дар назди кумитањои мањаллии истиќоматї, ки дањяки имконоти хонањои маданияту театрњои халќии моро надоранд, худи мардуми соњибњунар мухлисона гирд омада, њунари авлодии худро идома мебахшанд, зимни мусиќї, тарона ва раќсњои этнографї дар симои неку бад, ба услуби анъанавї наќшњо меофаранд. Бо вуљуди начандон баланд будани касбияти онњо, атрофиён, аз љумла, мутахассисони марказ бо онњо ифтихор доранд. Намунањои онро дар маљаллањои бо забони русї нашркардаи сафоратњои Чину Њиндустон дастрас кардан мумкин аст. Хулоса, барои рушди минбаъдаи театри халќї ташкил намудани озмуну љашнвора ва тарѓиби он омили муњим мањсуб меёбад, дар иншои намоишномањо њамкории мутахассисон ва адибони касбиро ба роњ мондан зарур аст. Шакли нињоии театри халќї бояд чї гуна бошад? Якум: барои он ки аз таќлид ба театри касбї рањої ёбад, театри халќї бояд њамон театри ширинкорон, зоча, ќиссагўён, раќсу таронањои этнографї, торбозон ва ѓайраро дар намуди такмилёфта ва муосир, бо либоси хоси бостонї ва имрўзаи мардуми мањаллї дар бар гирад, дар њамоњангї суфта карда чун дурдонањои асил пешкаши мардум намояд. Дуюм: аз таќлид ба театри касбї - чун сояи хираи намоишномаи касбї, даст кашидан зарур аст. Тањияи намоишномањои хурд - пиесањои якпардагї ё чанд сањнаи њаљвии ба њам пайваста, бе декори мураккаб, бењтараш шартї, дар мавзўи рўз барои тарѓиби идеяњои барои халќ ва давлат зарур, вале њатман бо истифода аз унсурњои эљодии театри халќї ба манфиати кор хоњад буд. Дар ин замина, дар барномаи таълимии шўъбањои сарояндагии мардумї, балетмейстерї ва режиссёрии ДДСТ ба номи М.Турсунзода таѓйирот ворид намудан ва ањамияти бештар додан ба њунари мардумї ањамияти амалї хоњад дошт.

Љумъа ЌУДДУС, рўзноманигор ва драмнавис


Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

15

АЗ КЎЛБОРИ ТАЪРИХ

ЌИССАИ ТАЛХИ

(Аввалаш дар шуморањои гузашта) ХИЁНАТИ ЌОЗЇ Љонкоњтарин зарба барои исёнгарон хиёнати нафари худї- ќозї буд!

САБАЌОМЎЗ

М

ИЛЛАТИ мо ба ин дањшат бо рњо рўбарў гардидааст. Борњо шудааст, ки дар њар лањзаи њассос, танњо аз байни худиёни аз мартабањои баланд ба хоине дучор меоем, ки ханљари кибрашонро берањмона дар љигари мо мехалонанд. Дар ин љо низ њамчунин ин њолат рух дод. Ин нафар Ќозиљорф ном дошт. Вай исёнгаронро сахт фиреб дод. Ба сарварони ишон фањмонид, ки аз љониби Хева Артиши пуриќтидори њукумати Афѓонистон тарафи мо меояд. Аз ин лињоз, ќувва ва силоњро ба он самт бифиристонед. Ошўбгарон аз рўи суханони ќозї амал карданд. Чун дар дења нерўи ночизе бимонд, бо имдоди ќозї Муњаммад Аюбхон тавонист, ки аз ќалъа бурун ояд ва ба њуљуми ногањонї ба исёнгарон зарбаи њалокатборе занад. Ин амали номардонаро нафаре аз њамдиёрон аз ќозї чашмдор набуд, зеро њарфу суханаш танњо аз њаќ буд. Амали нобакоронааш дар ин лањзаи барои мардум хеле душвору таќдирсоз пурра собит гардонид, ки њарфаш дигару амалаш дигар будааст. Ба хиёнати ќозї нигоњ накарда, размиёни шуљоъ рўњафтода нашуданд. Маълум гашт, ки артиши њукуматї на аз самте, ки ќозї гуфта буд, омад, балки аз тарафи муќобил њаракат намуд. Размиёни музофоти Шуѓнон ба кам будани силоњу теъдоди камашон нигоњ накарда, дар наздикии дењаи Вегарахт ба артиши пуриќтидори њукуматї зарбаи мардонавор заданд. Љанг хеле шадид буд. Артиши њукуматї талафоти беше дод. Азбаски Артиши њукуматї дорои силоњи

зиёди љангї буд, исёнгарон иљборан аќибнишинї карданд. Матбуоти ваќт маљбур шуд, иќрор гардад, ки љанговарони музофоти Шуѓнон диловарона биљангиданд, камбудии эшон танњо дар силоњ буд. Бале, онњо бидуни ду пилтакамон, силоњи дигаре надоштанд, зеро тибќи музокироти ќаблии пеш аз исён, эшонро бо силоњ бояд Шўравї таъмин мекард. Афсўс, ки ин тавр нашуд. Бар замми ин хиёнати ќозии беимон, мардумро ба хоку хун оѓўшта гардонид. Агар хиёнати ќозї намебуд, размиёни музофоти Шуѓнон бешак, як муддати мадиде алайњи Артиши њукуматї мељангиданд. Охир, тибќи наќша онњо бояд аз Барпанљаќалъа- маркази маъмурии вулусволии Шуѓнон, ки артиши афѓон дар он мустаќар буду чанд рўзи охири исён

дар муњосира ќарор доштаанд, бояд силоњи бешеро мегирифтанд. Бар асари хиёнати ќозї, силоњ аз даст рафт ва бар замми ин, бисёр размиёни бесилоњи музофоти Шуѓнон, ки ќалъаро муњосира карда буданд, њалок гаштанд. Исён шикаст хўрд. Тањиягарони намоиш чї муроде доштанд? Ташкилкунандагон дар сатњи баланди Иттињоди Шуравї кињо буданду дар Бадахшон кињо? Таърих, фардо њатман дар ин бора њарфи хешро иброз медорад, тањлил мекунад, то он бори дигар тавлид нагардад. Ва аз њама муњим он аст, ки хиёнати ќозии хоинро бори дигар мавриди тањлил ќарор бидињанд. Зеро дар лањзањои таќдирсози миллат эшон гоњ дар ќабои муншї, гоњ афсар, гоњ ќозї пайдо мешаванду на танњо халќро ба хотири манофеи шахсии хеш

сари дор мебаранд, балки хоки мењанро бо нархи ночизе мефурўшанд. Муќовиматњои бемаънии љонибњои даргири солњо 90-уми ќарни 20-ум шањодати барљастаи охирини он муќовиматњо аст. Кистанд ин идда нафарон, ки дасташон њамеша аз "гулў"-и миллат мањкам медорад ва оќибат бўѓї мекунад. Ба хотири фардои миллат, ба фикрам ваќти он расидааст, ки олимон дар ин бобат тадќиќоти мукаммалеро пиёда бигардонанду чењраи аслии рўи хоинонро нишон дињанд. Собит намоянд, ки чаро ин "меваи" зањрогин њамеша дар "боѓи" миллати мост.Сахт метарсам, ки агар комилан кињо будани ишонро надонем, онњо пагоњ боз дар ягон шакли дигаре тавлид мегарданду моро ба гўр мебаранд. Охир, онњо дар њар давру замон бо шаклу андоми манфури нав, наќши љадид, нияти бади номаълуму норавшани тахрибкорона арзи вуљуд мекунанд, аммо агар ба рафторашон зењн бимонем, хуб њувайдо мегардад, ки онњо идомадињандаи кори њаммаслакони пешинаашон њастанд. Ќарнњо боз миллат аз дасташон фиѓон дорад, чун миллат андаке "ќоматаш"-ро рост кард, ин шайтонњои лаъин аз кадом гўре падид меоянду ба хиёнати навбатии дањшатноке даст мезананд ва миллатро ончунон, рўи хок "мезананд", ки миллат солњои тўлонї мадоре пайдо карда наметавонад, то аз љояш бархезад. Овози ѓарибонаи тољик, ки имрўз аз њар гўшаю канори олам ба гўш мерасад, кори дасти њаминњост! Таќсимоти марзбандии љамоњири Осиёи Миёна, оташдињандагони муќовиматњои љонибњои даргири солњои 90-уми ќарни бистумро ба хотир биёред. Њамаи ин аз "мењрубонињо"-и хоинони миллат аст...

Лутфишоњи ДОДО (Давом дорад)

Донишатро бисанљ... Номи пешинаи Истаравшан

Бетолеъ, бадтаќди р

Ноњия дар Бадахшон

Молу мулк

Яке аз ќитъањои олам

Кўњњои Швейтсария

Пойтахти давлат дар Осиё

Зењн

Истироњати байни семестрњо

… Шералї, шоир Хонум, бегим

Номи "зани оњанин"-и У. Раљаб дар спектакл

Шаклу шамоил

Сарват манде, ки ба сиёсат таъсир дорад

Электроди мусбат

Юбкаи раќќосаи балет

Ќолин

Бачаи мурѓ

Воњиди вазн

Фарзанди падар Маркази вилоят дар Русия

Моњи толеънома Расиш бо ангуш тон

Вазн (истилоњи илмї)

Навъи растании табобатї

Љинси њайвонот

Эътиќод ба дини Ислом

Зоти тўтии калон

Калла

Xe, газ

...-Анљелес, шањр дар ИМА

Муќова

Дарё дар Африќо

Ноњия дар вилояти Суѓд

Собиќ президенти Академия и ЉТ

... Муња мм адљонов, ак тёри тољ ик

Ташкилоти баскетболи ИМА (русї)

Аспбон

Зављаи лорди англис Љавоби «СКАНВОРД»-и шумораи 13 феврали соли 2014, №7 (934) Д А С Т У Р Д И Њ А Н Д А

Инс тру ктор

Аъзо и п айр ав и љ умл а

Е Л О С А Р А К О П А О Р К Д И А И К О Л О К У З В М А Н У Т Л А Т Т Я Т О Р

" Н ерў гоњ и ба рќ ї"-и м ош ин

Ситора и кинои Фа ронса

Љунбиш ;

Ѓоиб, пинњон

Д илс оф, покзамир

Ќаср, са ро

По рчае аз мат оъ

Фосилаи байни дарсњо

Шањ р да р И спа ния

Њиссача и и фода кун анда и њайр ат

Љуњ уд

«Суру д» ба ла њљаи ши мол

Шањр и о р зуњо и Остап Бен де р

Воњиди иќт идори садо

Шамшери махсус барои варзиш

Шањр и ќад и маи ар ман ї

Му алли фи "Духтар и о таш"

Шта б

Туро ба манзил ба рад

Та мѓаи хо каи ли б осш ўї

Да ниэл . .. , му а лли фи " Ро би нзо н Кр узо "

Парранда

Н а виса нда и инглис , му а ллиф и "М а уг ли"

Кас сета

Кулли дунё, космос

Агентии иттилоотии Э рон

Номи Аму дарё дар болооба ш

Па йѓ а мба ри ба љаннат дох илш у да

Со лш умо ри и мусу лмонї

Ха фагї, дилмонда гї

Ња во а з дањон

У Н А А М Л И О З Л И М А А В Л Л К К А О И Н Г Д Р Р И А И Н С М Т А К О Ш И В Р А Т Ќ И Т А Ш М И А С Н И А Н

Тамѓаи к афки ри шгир ї

Д ониш гоњ да р А нглия

Ша њри сан о атї д ар О лмон

Гиёњи як со лаи хўш агї

А дадњои а з са дињо х урд

«Хўро к»аш њезум, сўзи шво рї

З авод и а втомоб илб аро ри и рус

Ав томо би ли б ор ка ши шў рав ї

Ша њ рба нда ри ма ш њу ри Њинд ус т он

М ом оњ а ввои на с р онї

Н Д А

Поки ба рои и бо да т муво фи ќ

Анс амб ли ч ор кас а Их ти со раи њазо ряки л итр

Ра нги зарди мўи са р

Ш иреш

Су лола

А йб, љурм

О

Ма зоњ, шўх ї

Лаќаби амрик оињо

М а нба и к а нда ни њо и ф оида но к

… « Новос т и» - а ге нтии ит тилоот ии Р ус ия

Н ав со њи би пул шуд а

Музди кор

Ш аба каи ТВ

Мева и х оси Љилик ўл

Ноњияи пойтахт

На с а би с аро яндагон Х ули о ва Энрик е

Г В А

Мусиќ ии замон ав ии љав онон

Нў шоки и масткунан да

Шањр дар Љопо н

Кр ист иан .. ., мо делй ери ф аро нсавї

«Аъзо» – б исёр , « …» я кто

Асл, моњият

М У А Й Я Н К Љ Њ В А Ш У Л А Б Д Р О Р И Я Т Е Е Н С П И Р Т И К К А Т Р А Њ О М О А Д И Д М З Е К И П Л Ф И Т А А О Р Й Н Н Њ И Љ Р Р А Д О А Н О Р П У Ф А Р И И Т О Н Р У Р Љ А А Д А Њ И А Ш В А З О С И К И Г Л Е С О В Д А Л А Х А Р Чи зи муваќќат ан ги р ифта

Штат в а д арё д ар ИМ А

Коргардони машњури кинои шўравї

Нок… њолат дар бокс

Тахал- Ќисса, луси А. Навої њикоя

Флоти њавої

Сарзамини халќњои эронинажод

СММ бо забони русї

Буѓї

Дар ё да р Рус ия

"... -и шарќ"

Ма њсу л оти ќ анн о дї

Я У илям …, пр ези денти 18уми ИМ А

А А «Љо ни ши н»- и ш або наи оф то б

М У Р

Киш вар и Ар аб ( ихти сор а)

Њар фи ал иф б ои ф ор сї

Њисс ачаи ишо ратии лањљав ї

Май д аи но н

И хт исор аи Љу мњ у рии де мок рат ии Олмон (ру с .)

О

П ойт а х ти Ќа ба рда ю Б а лќ ар (Ру с и я)

Я роќи каж дум

Рус (лањља)

Эв ерес т, К азбе к ё Фуд зияма

«... –так» , ќанди хориљї

Н оњияи Ѓа рм имрў з

Соа т, рўз, с ол

Номи ќад ими и Амудар ё

И С Т И Р О Г У Н А Њ Д А А Р У Л Е Т Ч Г Н К И О Е К У Њ Ш Т Р И У В К И С А А С Й О Њ Т О Б И Д И Н И Њ О Р Ш А В А Н Д Н Р Е З А Фар оѓатгоњ, Ку рорт

СМИ-и русї ба тољик ї

Њаш аро ти ти фо ќу ме њна тї

Љиноятк ор дар су д

«Њо ло …», ф ил ми тас ви рї

В аќт , њ ангом

Дархост, хоњиш


Минбари халќ 20 феврали соли 2014 №8 (935)

16 ФИФА: ТОЉИКИСТОН ДАР ЉОЙИ 110-УМ

Варзиш

Олмон бо 8 медали тилло дар љои аввал

Бо гузаштаи ёздањ рўзи мусобиќоти Бозињои олимпї дар Сочи мунтахаби Олмон дар њисоби умумидаставї аз рўйи сифати медалњо - 8 медали тилло, 3 нуќра ва 4 биринљї дар маљмуъ 15 медал дар сафи пеш ќарор дорад. Мунтахаби Норвегия бо 18 медал - 7 тилло, 4 нуќра ва 7 биринљї дар љойи дуюм аст. Варзишгарони Голандия бо дарёфти 20 медал (6 тилло, 6 нуќра ва 8 биринљї) зинаи сеюми мусобиќотро соњиб шудаанд. Дастаи Иёлоти Муттањидаи Амрико бо касби 20 медал - 6 тилло, 4 нуќра ва 10 биринљї дар маќоми чорум ќарор дорад. Дастаи Русия - мизбони бозињо бошад, бо 19 медал (5 тилло, 8 нуќра ва 6 биринљї) ба љойи панљум фаромад.

Баъди ёздањ рўзи Бозињои олимпї варзишгарони 26 кишвар медалњои Олимпиадаи Сочиро ба даст овардаанд ва намояндагони 19 кишвар унвони ќањрамони Бозињои XXII зимистонаи олимпиро сазовор шудаанд. Ёдовар мешавем, дар Олимпиадаи Сочи Тољикистонро як варзишгар - Алишер Ќудратов муаррифї мекунад. Вай дар мусобиќаи лижаронии кўњї дар навъи слалом рўзи 22-юми феврал мањораташро нишон медињад. Мурабии ў Ибодулло Ќурбонов, раиси Ассотсиатсияи намудњои варзиши зимистонаи Тољикистон ба ба радиои "Озодї" гуфтааст, ки Алишер ба мусобиќаи лижаронии кўњї дар навъи слалом омодагии хуб мебинад. Вай бо лавозимоти варзишии муосир, ба мисли лижа, каска, асоча ва дигар асбобњои махсуси лижаронї таъмин буда, њамроњ бо варзишгарони Эрону Австрия машќ мекунад ва њељ мушкиле надорад. Бозињои зимистонаи олимпї дар Сочи то 23-юми феврал идома меёбанд. Дар ин бозињо беш аз 2800 варзишгар аз 88 кишвар дар раќобатњо аз рўйи 15 намуди бозињо - биатлон, бобслей, лижаронии кўњї, кёрлинг, лижаронии дуњарба, пойгаи лижатозї, љањиш бо лижа аз трамплин, варзиши чанатозї, скелетон, дави босуръат бо конки, сноуборд, раќси рўйи ях бо конки, фристайл, хоккейи рўйи ях ва шорт-трек ќувва меозмоянд.

Нимњимоятгари дастаи мунтахаби Тољикистон, собиќ бозигари дастаи "Регар-ТадАЗ"-и Турсунзода Хуршед Мањмудов тибќи созишнома ба клуби футболи "Истиќлол"-и Душанбе гузашт. Роњбарияти клуби "Истиќлол" бар он мекўшанд, ки дар мавсими нав њайати дастаро аз њисоби бозигарони ботаљриба пурзўр намояд. Собиќ капитани дастаи "Регар-ТадАЗ" Хуршед Мањмудов аз

он љумла аст. Ќаблан ба њайати "Истиќлол" чор нафари дигарњимоятгар Дэвид Мауто, дарвозабон Силванус Эванс, њамлагари бразилиягї Жосимар Насименто ва њуљумкунандаи мунтахаби Тољикистон Комил Саидов даъват шудаанд. Акнун Хуршед Мањмудов чанд рўз аст, ки дар њайати "Истиќлол" дар шањри Ќайроќќум дар машќњои таълимию тамринї тањти раќами 20 ширкат дорад.

ЊАКИМ ФУЗАЙЛОВ АЗ «ЛОКОМОТИВ» РАФТ Собиќ њимоятгари дастаи "Помир"-и Душанбе ва мунтахаби миллии футболи Тољикистон Њаким Фузайлов, аз вазифаи сармураббии тими "Локомотив"-и Тошканд барканор шуд. Баъд аз он ки барандаи љоизаи нуќраи мусобиќаи ќањрамонии Ўзбекистон дар соли 2013 дар бозии плей-оффи Лигаи ќањрамонони АФК бозиро дар майдони худ ба тими "Кувайт"-и Кувайт бо њисоби 1:3 бохт ва ба даври баъдї баромада натавонист, рањбарияти клуби футболи Тошканд ќарордодашро бо мутахассиси 49солаи тољик бекор кард. Акнун "Локомотив"-ро собиќ сармураббии мунтахаби Ўзбекистон Вадим Абрамов машќ медињад.

А.ЉЎРАЕВ

-ДАРДРО ТАСКИН МЕДИЊАД, ЗАХМЊОРО ШИФО МЕБАХШАД. -њамагуна намуд варамњои безарари пайдошуда дар пўст, озахм, папилломањо, ва экземањо (малњамро ба љои осебдида молед. Дар рўю бадан 8-10 даќиќа), - пучакњо, панаритсийњо(ним ќошуќча малњамро дар 100 мл. об омехта тампони докагиро ба он тар кунед ва дар љои бемор ба муддати 5-10 даќиќа гузоред), - хоришак ва сили пўст ( 2 ќошуќ малњамро дар 100 мл. об омехта онро ба ванна резед ва хуб омехта кунед). Бартарии малњами (бальзам) ЧИСТОТЕЛ аз ЧИСТОТЕЛИ-спиртї дар он аст, ки баъди истифода- ягон доѓе боќї намемонад.

Растании ќатра-оби "Сабельник" таъсири воќеан њайратангез дорад.

НАРХИ ФУРЎШ: 24 СОМОНЇ. ИСТЕЊСОЛИ РУСИЯ

БОЗ ЯК БОЗИГАРИ НАВ ДАР ЊАЙАТИ "ИСТИЌЛОЛ"

ЧИСТОТЕЛ

"САБЕЛЬНИК"- БА МЕЪДА ЗАРАР НАРАСОНИДА, ДАРДИ БУЃУМЊОРО НЕСТ МЕКУНАД! Он њангоми табобати беморињои артрит (устухону буѓумњо) ва артроз (сутунмўњра) давои бењамтост. Намакро хориљ, дарду сузишро бартараф, варам ва шамолхўрии буѓумњоро нест мекунад, ва бељошавї, рагкаширо бартараф менамояд. Аксари воситањои рафъкунандаи дард, ба меъда таъсири њалокатовар доранд. Аммо гиёњї ќатра-обии "Сабельник" на танњо дарди буѓумњоро рафъ менамояд, балки ба меъда ягон таъсири манфї нарасонида, онњоро низ табобат мекунад. Шахсоне, ки дардашон кўњна асту мўњлати табобатро тўлонитар давом додан мехоњанд, метавонанд бе ягон њарос ќатра-доруи гиёњї "Сабельник"-ро муддати тўлонї истеъмол намоянд. Њангоми харидорї намудани "Сабельник" њатман таваљљўњ намоед: бояд дар ќуттии он навиштаљоти "живые витамины" бошад. Мањз њамин навъи Сабелник дар таркибаш спирт ва ќанд надорад, аз ин рў истеъмоли он барои ашхосе, ки гирифтори бемории ќанд ва фарбењиянд безарар аст. Занњои њомиланок танњо бо тавсияи табиб истеъмол намоянд. Истифода: ба калонсолон 15-20 чакра 2 бор дар як рўз истеъмол намоянд Давомнокї 1 моњ.

Тими Тољикистон љойгоњи худро дар радабандии Федератсияи байналмилалии футбол (ФИФА) бењтар кард. Дар фењристи нави Федератсияи байналмилалии футбол тими мунтахаби Тољикистон нисбат ба моњи гузашта се зина боло рафта, дар љойи 110-ум ќарор гирифтааст. Дар њамин њол, тими мунтахаби Тољикистон тањти рањбарии Муњсин Муњаммадиев аз миёни 47 тими кишварњои Осиё дар зинаи 14-ум ќарор дорад. Дар садри љадвали бењтарин тимњои футболи љањон мунтахаби Испониё ва баъдан Олмону Аргентина љой гирифтаанд.

АЗ ДОРУХОНАЊО ПУРСОН ШАВЕД! Раќами ќайд №001562 ИСТЕЊСОЛКУНАНДА: РУСИЯ

ГАЛЕГА-НОВА фитомаљмўи нав бар зидди диабети ќанд! Корхонаи илмї - тадќиќотии Руссия воситаи универсалии босамареро дар шакли хурўшањо бо номи "Галега-нова" коркард намудааст. -ГАЛЕГА-НОВА барои табобати бемории диабети ќанди навъњои 1-2 ва пайтаъсирњо (осложнение)-и он; -таъсири диабети ќанд ба чашмон, гурдањо, пойњо; -шаклњои гуногуни фарбењї, бемории варикозї истифода бурда мешавад. -Шахсони бо инсулин вобастањам метавонанд истифода баранд. -Сатњи глюкоза ва холестеринро дар хун паст мекунад. Њангоми истифодаи Галега-нова метавонед доруњои кимиёвїро ба маротиб истеъмолашро кам намоед. Истеъмол: дар як рўз 3 бор 1-ќошуќчагї 20 даќиќа пеш аз хўрок дар 100 мл об омехта нўшед. Тел.: 927493347 (ш. Душанбе);, 988 80 88 85 (вил. Суѓд ва ноњияњои он). Ба номгўи "100 мањсулоти бењтарини Руссия" дохил шудааст.

НАРХИ ФУРЎШ АЗ 38 ТО 40 СОМОНЇ АЗ ДОРУХОНАЊО ХАРИДОРЇ НАМОЕД!

АЗ ДОРУХОНАЊО ПУРСОН ШАВЕД!

Рўзнома моњи декабри соли 1994 тањти раќами 309 дар Вазорати фарњанги Љумњурии Тољикистон ба ќайд гирифта шудааст.

Муовини сармуњаррир оид ба тиљорат: Хусрав Дўстов

ЊАЙАТИ ЭЉОДЇ: Ба хотири гуногунандешї матолибе низ нашр мешаванд, ки идораи рўзнома зимнан метавонад бо муаллифон њамаќида набошад ва масъулияти онро ба дўш нагирад.

Сармуњаррир Бахтиёр ЊАМДАМОВ

ÁÀÐÎÈ ÌÀÚËÓÌÎÒ: Дастгоњи КИМ ЊХДТ Идораи рўзнома тел: 224-23-90, 224-83-72, 224-49-29, 221-63-21. факс: 224-27-59

www.tribun.tj

тел. 238-72-10, 238-54-61, 238-79-07, факс: 227-44-94

E-mail: minbarihalk@bk.ru

Котиби масъул: Маъруфљон Мањмудов Муњаррири масъул: Шариф Њусейнов Хабарнигорон: Љумъа Ќуддус, Алиљон Љўраев, Толиби Луќмон, Аслия Саломатшоева, Моњрухсор Рањимова Масъули чоп: Мирзоалї Юнусов Њуруфчинон: Љамила Ањмадова, Гуландом Раљабова Мусањњењ: Сабоњат Худоёрбекова, Суратгир: Тўхтамурод Рўзиев Сањифабанд: Фирдавс Таушаров

Зиндагии инсон аљиб аст. Баъзан чизњои оддие њастанд,ки гўё он ќадар арзиш надоранд, аммо чун дурусттар нигаред, гавњари пурарзишеро хоњед дид.

СУБЊАТОНРО ЧЇ ТАВР ОЃОЗ МЕНАМОЕД? Чї тавр бояд субњи худро оѓоз кард, то тамоми рўзатон хуш ва гуворо гузарад? Чї бояд кард? Албатта, њар шахс фикру андешаи худро дорад, аммо мутахассисон дар ин робита чунин тавсия медињанд: Субњ, баъди аз хоб бедор шудан пеш аз њама як пиёла об (оби љўш и ширгарм) бояд нўшид, чунки бадани инсон дар вакти хоб оби бисёр хориљ мекунад. Агар ба оби пиёла камтар лимў илова кунед, манфиаташ бештар мешавад, чунки оби лимўдор љигарро аз чизњои нодаркор пок карда, баданро тоза мекунад. Њамчунин, об гурдаро аз намакњои тањшиншуда пок менамояд. Љисми инсон асосан аз хўроки пагоњирўзї ќувват мегирад ва хўроки нањориро хўрдан њатмї аст, -мегўянд мутахассисон. Албатта, њар кас мувофиќи табъи худ нањорї мекунад, аммо табибон маслињат медињанд, ки дар субњона бештар аз шавлањои љавї, чойи кабуд ва мевањои витаминдору сабзавоти тару тоза истеъмол кардан лозим аст. Хўрокњои аз љав тайёршуда барои љисми инсон хеле муфид буда, махсусан дар фасли бањор, ки бадани инсон ба витаминњои гуногун эњтиёљ дорад, тавсия дода мешаванд. Дар таркиби љав витаминњои гурўњи В хеле зиёд буда, барои солимии системаи асаб, пўст ва зичии мўйи сари инсон фоиданок њастанд. Шарти саввуми солимии бадан ва субњи босафо - шустушуй бо оби хунук аст. Субњдам барои дасту рўй шустан аз оби хунук бояд бештар истифода бурд. Оби хунук гардиши хунро бењтар намуда, ба дасту рўятон таровати зебо мебахшад. Ва бартарии дигараш он аст, ки дар таркибаш консентратсияи хлор камтар аст, ки ин барои пўст муфид мебошад. Ба тозагии пўстатон диќќат дињед, њар субњу бегоњ онро аз чангу ѓубор тоза намоед. Дар як ваќти муайян хоб кардан ва бедор шудан яке аз одатњои бењтарини инсон аст. Агар чунин одат барои Шумо ба њукми анъана даромада бошад, он ваќт тамоми рўз худро бардаму солим њис хоњед кард.

А. САЛОМАТШОЕВА Дастгоњи КИМ ЊХДТ ба узви КИМ ЊХДТ Мўсо Асозода нисбати даргузашти бародараш, профессор Худойназар АСОЗОДА изњори њамдардї намуда, ба пайвандон ва наздикони марњум аз даргоњи Худованд сабри љамил хоњонанд. НИШОНИИ МО: 734018, ш. Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозї, 16. Индекси обуна: 68910 Макони чоп: нашриёти «Шарќи озод». Теъдоди нашр: 49300 нусха Навбатдор:

Љумъа Ќуддус

Минбар 2014 (8)  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you