Page 1

Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

Барои созандагї ва рушди босуботи Тољикистон

13 феврали соли 2014, панљшанбе, №7 (934)

www.minbari.halk.tj www.tribun.tj E-mail: E-mail: minbarihalk@hhdt.tj minbarihalk@bk.ru

НАШРИЯИ МАРКАЗИИ ЊИЗБИ ХАЛЌИИ ДЕМОКРАТИИ ТОЉИКИСТОН

САФАРИ РОЊБАРИ ДАВЛАТ БА СОЧИ 6 феврали соли равон Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон барои иштирок дар маросими ифтитоњи бозињои 22-юми зимистонаи олимпї ва бозињои 11-уми параолимпии 2014 вориди шањри Сочии Федератсияи Русия шуд. Нимаи дуюми рўз Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон бо Президенти Федератсияи Русия Владимир Путин дар ќароргоњи Бачарово Ручей мулоќоти дуљониба анљом дод. Владимир Путин нахуст ба Эмомалї Рањмон барои пазируфтани даъват ва ташриф ба Сочи барои иштирок дар ифтитоњи бозињои зимистонаи олимпї арзи сипос карда, доир ба муносиботи ду кишвари дўст изњори андеша кард.

ВА МЕЪЁРЊОИ ОН

сањ. 2 Њаёти њизб

Хештаншиносї

Мавзўи рўз

ЊАР ЧИ КОШТЇ, ЊАМОН БИДРАВЇ!

сањ. 4

БОНКИ ЉАЊОНЇ:

ОЯНДАИ РОЃУН ДУРАХШОН АСТ

сањ. 6

НАЌШ ВА МАВЌЕИ ЉАВОНОН ДАР БУНЁДИ ЉОМЕАИ МУОСИР

сањ. 7

Коммуникатсия ТАТБИЌИ ЛОИЊАИ «ШАЊРИ БЕХАТАР»

сањ. 8


2

Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

ЊАФТАИ ПРЕЗИДЕНТ

САФАРИ РОЊБАРИ ДАВЛАТ БА СОЧИ сањ. 1

Эмомалї Рањмон ба Владимир Путин аз даъвати ў барои иштирок дар ифтитоњи ин чорабинии љањонии варзишї изњори ќадрдонї намуд. Дар мулоќот, њамчунин њолати кунунї ва дурнамои муносиботи дўстї ва њамкории судбахши Тољикистону Русия баррасї шуд. Сарони ду давлат ба натиљањои љаласаи навбатии комиссияи байнињукуматии њамкории иќтисодию тиљоратї ва техникї, ки ба наздикї дар шањри Душанбе баргузор гардида буд, бањои баланд доданд. Аз тасвиби созишномањои муњими њамкорї дар соњањои њарбї ва њарбию техникї, содироти мањсулоти нафтии Русия ба Тољикистон бе си-

тонидани бољи гумрукї ва содда гардондани шароити будубош ва фаъолияти шањрвандони ду кишвар дар ќаламрави њамдигар изњори ќаноат карда шуд. Сарони ду давлат њавасмандии њарду љонибро ба густариши њамкории судбахш дар бахшњои гуногуни сиёсат, амнияту мудофиа, иќтисоду тиљорат, сармоягузорї, маориф, тандурустї, шуѓли ањолї, илму техника ва ѓайра таъкид доштанд. Гуфтугўйи судманд, њамчунин доир ба масоили мубрами минтаќавию љањонї сурат гирифт. Пас аз анљоми мулоќот дар њузури сарони давлатњои Тољикистону Русия - Эмомалї Рањмон ва Владимир Путин аз љониби вазирони корњои хориљии ду кишвар - Сирољиддин Ас-

лов ва Сергей Лавров протокол доир ба мубодилаи санадњои тасвибии созишномаи байнидавлатї дар бораи шароит ва муњлати будубоши пойгоњи низомии Русия дар Тољикистон ба имзо расид. Тибќи ин созишнома муњлати будубоши пойгоњи низомии Русия дар Тољикистон то соли 2042 дароз карда шуд. Тавре зикр гардид, кунун марњилаи сифатан нави њамкории Тољикистону Русия оѓоз ёфт. Владимир Путин, аз љумла изњор дошт: "Тољикистон, бешубња аз шарикони афзалиятноки стратегии мо аст ва шодам аз имкони мулоќот ва суњбати имрўза". Тавре ки дар боло ёдовар шуд, Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон дар маросими бошукўњи ифтитоњи бозињои 22-юми зи-

мистонаи олимпї дар шањри Сочии Федератсияи Русия иштирок намуд. Дар ин маросим роњбарони давлатњо ва намояндагони воломаќоми зиёда аз 80 кишвар ва созмонњои минтаќавию љањонї иштирок доштанд. Ин намоиши таассуротбахшро беш аз 40 њазор тамошобин аз варзишгоњ ва зиёда аз 3 миллиард нафар тавассути телевизион тамошо карданд. Дар тањияи ин барнома 12 њазор мутахассисони гуногун ва дар паради варзишгарон 3,5 њазор варзишгар ва њамроњони онњо аз бештар аз 100 давлати љањон иштирок намуданд. Тољикистонро дар бозињои зимистонаи олимпии Сочи лижарони тољик Алишер Ќудратов намояндагї мекунад.

МУЛОЌОТИ ЭМОМАЛЇ РАЊМОН БО МИЛОШ ЗЕМАН Таърихи 7 феврал Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон дар шањри Сочии Федератсияи Русия бо Президенти Чехия Милош Земан мулоќот намуд. Дар мулоќот масоили њамкории дуљониба ва бисёрљонибаи ду кишвар баррасї шуд. Њарду љониб аз пайвастагї ва судбахшии робитањои сиёсї изњори хушї карда, њамзамон њавасмандии худро ба густариши њамкорї дар соњањои иќтисод, тиљорат, сармоягузорї, саноат, кишоварзї ва дигар бахшњо таъкид доштанд. Изњори боварї карда шуд, ки сафари расмии Президенти Чехия ба Тољикистон, ки тирамоњи соли равон бояд љараён бигирад, ба рушди бештари муносиботи дўстї ва њам-

кории ду кишвар такони љиддї мебахшад. Милош Земан аз сафарњои пешини худ ба шањри Душанбе гарму самимї ёдовар шуда, изњор дошт, ки "бо майли том бори дигар аз ин шањри зебо дидан карда, ба густариши робитањои судбахш асос мегузорад". Тавре зикр гардид, дар доираи ин сафар тањкими заминаи ќарордодию њуќуќии њамкорї тавассути ба имзо расондани як зумра санадњои нав дар назар аст. Дар доираи омодагї ба ин сафар мулоќотњои сершумори дигар дар сатњи вазорату идорањо ва доирањои соњибкории ду кишвар њам ба наќша гирифта шудааст. Гуфтугўйи судманд, њамчунин доир ба рушди њамкорї дар чањорчўби Иттињоди Аврупо, Созмони Милали Муттањид, Созмони амният ва њамкорї дар Аврупо ва њамгироии минтаќавї дар Афѓонистон ва Осиёи Марказї сурат гирифт.

МАБЛАЃГУЗОРИИ ГРАНТИИ БОНКИ ЉАЊОНЇ БА 13 ЛОИЊА 10-уми феврал Президенти кишвар Эмомалї Рањмон Ноиби президенти Бонки љањонї оид ба минтаќаи Аврупо ва Осиёи Марказї Лора Такро ба њузур пазируфт. Сарвари Давлат Эмомалї Рањмон ба роњбарияти Бонки љањонї барои дастгирии пайваста аз рушди иљтимоию иќтисодии Тољикистон арзи сипос кард. Аз љумла зикр гардид, ки тайи солњои шарикї аз љониби Бонки љањонї бо маблаѓи умумии беш аз 750 миллион доллари амрикої ќарзњои имтиёзнок, грантњо ва кўмаки техникї људо гардидааст. Њоло бо маблаѓи умумии 223 миллион доллари амрикої 13 лоиња бо маблаѓгузории грантии Бонки љањонї дар бахшњои энергетика, кишоварзї, маориф, тандурустї, обтаъминкунї, хољагии манзилї ва ислоњоти идораи давлатї амалї мегарданд. Зимни суњбат таваљљуњи бештар ба роњњои татбиќи босамари Стратегияи кишварии Бонки љањонї бо Тољикистон барои солњои 2015-2018 зоњир гардид. Гуфтугўйи судманд, њамчунин доир ба љараёни ташхиси иќтисодию техникї ва экологию иљтимоии лоињаи сохтмони нерўгоњи Роѓун, оѓози бунёди хатти барќии 500 киловолтаи минтаќавии CASA-1000, маблаѓгузории ќисмати тољикистонии роњи оњани Тољикистон-Афѓонистон-Туркманистон ва дигар масоили мавриди таваљљуњ сурат гирифт.

www.president.tj


Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

3

ЊАЁТИ ЊИЗБ

Дар љаласаи Шўрои генералии Федератсияи иттифоќњои касабаи мустаќили Тољикистон, ки тањти раёсати Раиси федератсия Муродалї Солењов барпо гардид, аз фаъолияти яксолаи Иттифоќњои касаба натиљагирї ва вазифањо барои соли 2014 мушаххас карда шуд. Раиси федератсия М. Солењов зимни гузориши худ иброз дошт, ки дар давоми соли гузашта ташкилотњои касабавии љумњурї имкониятњои худро самаранок истифода карда, барои њимояи њуќуќњои коргарон, бењдошти шароити кору ташкили истироњати мењнаткашон як

ИТТИФОЌИ КАСАБА - ДАРГОЊИ УМЕД ќатор тадбирњоро амалї гардонданд. Натиљаи њамин аст, ки њар сол маоши кормандон вобаста ба имкониятњои буљети кишвар ва шароитњои воќеии корхонањои шакли моликияташон гуногун зиёд карда мешаванд. Масалан, агар афзоиши маошро то имрўз нисбати соли 2006 муќоиса кунем, музди мењнати миёна 6 маротиба ва нафаќапулии миёна 5,4 баробар зиёд шудааст. Хизматрасонї дар осоишгоњу фароѓатгоњњои мамлакат хеле бењтар гардид. Аз маблаѓњои људошудаи суѓуртаи давлатии иљтимої дар њаљми 6 млн. 860 њазор сомонї, 4 млн. 864 њазори он барои таътили тобистонаи кўдакону наврасон људо карда шудааст. Дар соли 2013 аз маќомоти гуногун

ДАРЁФТИ ИСТЕЪДОДЊО ИСФАРА. Роњбарияти омўзишгоњи тиббї дар њамљоягї бо кумитаи иљроияи ЊХДТ дар шањри Исфара бо маќсади муайян кардани соњибистеъдодњо дар байни донишљўёни бахши аввали таълимгоњ озмуни "Дарёфти истеъдодњои нав"-ро гузаронид. Мувофиќ ба низомнома иштирокчиёни озмун иборат аз ду даста аз рўи шартњои баровардани рўзномаи деворї, муаррифии даста, суруди якка, сањнача ва раќси якка мањорату ќобилияти хешро манзури тамошобинону њайати њакамон намуданд. Донишљўёни бахши дуввум бошанд, муддати 12 рўз дар бемористонњои шањ-

ру дењот бо усули нав таљрибаи илмии истењсолї гузарониданд. Дар ин муддат толибилмон марњилањои раванди њамширагї, ташхиси њамширагї, муайянсозии муаммоњои мизољ, банаќшагирии парасторї ва амалисозии он, инчунин бањодињии самаранокии њолати мизољро омўхтанд. Донишљўён аз рўзи нахустин бемореро интихоб ва рафти табобати ўро зери назорат гир ифта , аз рўи нишо ндод њои объективї ва субъективии бемор таърихи парасторї пур карданд, бо дигар тарзу усулњои муосири муоинаю муолиља шинос гардиданд.

«МХ»

унвонии Федератсия 698 мактуб ворид гардидааст. Роњбарият ва мутахассисони Федератсия 2115 шањрвандро оид ба масъалањои пардохти вараќаи корношоямї, нафаќапулї, ваќти корношоямї, тартиби ваќти корї, пардохти музди мењнат, дарёфти роњхатњо ва ѓайра ќабул карда, бо онњо суњбату машварат гузаронда, љавобњои ќаноатбахш доданд. Дар оянда низ кўшиш ба харљ дода мешавад, ки ягон мурољиати шањрвандон беназорат гузошта нашавад, чунки шањрвандон ба хотири дастгирї ва гирифтани кўмакњои гуногун бо умед мурољиат мекунанд. Бинобар ин њадафи мо аз он иборат аст, ягон нафар мурољиаткунанда бояд аз даргоњи иттифоќњои касаба ноумед ё норозї нараванд, зикр намуд М. Солењов.

Раисони иттифоќњои касабаи вилоятњои Мухтори Кўњистони Бадахшон (Р. Бекназаров), Хатлон (И. Азизов), Суѓд (С. Зокиров), раисони иттифоќњои касабаи соњавї М. Сафаров, А. Ќањњоров, муовини аввали Раиси Њаракати љамъиятии Вањдати миллї ва эњёи Тољикистон М. Асрорї, мудири бахши Дастгоњи иљроияи Президенти љумњурї А. Ѓафуриён зимни музокира љињати бењдошти фаъолияти ин ташкилоти умумихалќї назару андешањои худро баён доштанд. Баъдан ба њайати Шўрои генералии Иттифоќњои касабаи мустаќили љумњурї таѓйирот ворид карда шуда, ба чанде аз фаъолони касаба ифтихорномањо таќдим гардид.

У. СОЛЕЊ, рўзноманигор

ВОХУРЇ БО НОМЗАД ЌУБОДИЁН. 8 феврали вохўрии номзад ба вакилии Маљлиси вакилони халќи вилоят, иљрокунандаи вазифаи раиси вилояти Хатлон Давлатшо Гулмањмадов бо интихобкунандагони љамоатхои дехоти Тахти Сангин ва Навобод баргузор гардид. Дар ин вохўрї узви Кумитаи иљроияи ЊХДТ, раиси ноњияи Ќубодиён С.Бекназаров, раиси Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар вилояти Хатлон А.Ализода, шахси боэътимоди номзад ба вакили Маљлиси вакилони халќи вилояти Хатлон, раиси Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар ноњия Т. Шарипова ва дигар даъватшудагон ширкат намуданд. Шахси боэътимоди вакил раиси Кумитаи

иљроияи ЊХДТ дар ноњия Т.Шарипова дар бораи фаъолият ва шарњи њоли номзад маълумоти муфассал дод. Раиси Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар вилояти Хатлон А.Ализода Барномаи пешазинтихоботии номзад ба вакили Маљлиси вакилони халќи вилоят Д.Гулмањмадовро мусбат арзёбї намуда, боварї изњор кард, ки њизбиёни вилоят номзадии Д. Гулмањмадовро њамаљониба дастгирї менамоянд. Зимни ин вохўрї байни иштирокдорони маљлис ва Д.Гулмањмадов суњбати ошкоро доир гардида, иштирокдорони маљлис ба саволњояшон љавобњои ќаноатбахш гирифтанд.

«МХ»

16 НАФАР БА САФИ ЊИЗБ ПАЙВАСТ ПАНЉ. Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар ноњияи Панљ бо маќсади таблиѓу ташвиќи сиёсати пешгирифтаи Раиси ЊХДТ, Сарвари давлат муњтарам Эмомалї Рањмон ва амалї гардонидани Барномаи њизб оид ба тавсеа бахшидан ба робита бо зинањои ташкилотњои ибтидоии њизб дар љараёни омодагињо ба 20-умин солгарди ЊХДТ, бо њизбиён ва љонибдорони он вохўриву суњбатњо мегузаронад. Дар ин замина бањри мустањкам кардани мавќеи њизб дар љомеа, љалби мардум ба корњои созандагиву бунёдкорї ташкилотњои ибтидоии нави њизб созмон дода мешавад, ки дар он шахсони фаъолу кордон ва мењнатдўст љамъ мегарданд. Аз љумла, чанде пеш дар назди идораи нозироти андози ноњия бо ташаббуси як гуруњ кормандони он маљлиси муассисони Њизби Халќии Демокра-

тии Тољикистон дар ноњия баргузор гардид. Онњо баъди шиносої бо Оиннома ва Барномаи ЊХДТ тасмим гирифтанд, ки њамчун аъзои њизби созанда дар ободии Ватани хеш сањмгузор бошанд. Дар ин љаласа 16 нафар кормандони масъули идораи андози ноњия шомили ин њизб гардиданд. Раиси К И ЊХ Д Т да р ноњ ия и П анљ Ё.Носиров дар ин чорабинї иштирок намуда, оид ба 20 соли фаъолияти ЊХДТ ба тав-

ри мухтасар сухан ронд. Ў аз љумла, ба аъзои нави њизб таъкид дошт, ки аъзои ЊХДТ будан барои мо ифтихор аст, лекин дар баробари ин, масъулияти бузурги созандагиву бунёдкориро дар пай дорад ва њар як аъзои њизб мебояд дар љомеа намунаи ибрат бошад, вазифаи ба дўш доштаашонро дўст дорад ва дар рушду такомули њамаи бахшњои хољагии халќи мамлакат сањми арзандаи хешро гузорад.

Ташкилоти нави ибтидої якдилона "Нозироти андоз" номгузорї шуд. Дар охири љаласа сардори Нозироти андози ноњия Рашид Њотамов навќабулшудагонро табрик намуд ва даъват ба амал овард, ки бо масъулияти

баланди њизбї, бањри ободию шукуфоии ватан ва бою ѓанї гардонидани буљаи давлат сањми босазо гузорем.

Тоњир ЊОШИМОВ, ноњияи Панљ

ИДРОРПУЛЇ БА ОЛИМОН ВА ДОНИШЉЎЁН

МУЛОЌОТ БО МУЊОЉИРОНИ МЕЊНАТЇ

МАЉЛИСИ МАШВАРАТЇ

ЌЎРЃОНТЕППА. Бо маќсади дастгирию њавасмандгардонии олимон ва донишљўёни аълохони муассисањои тањсилоти олї ва миёнаи касбии вилоят, бо ќарори раиси вилояти Хатлон идрорпулии раиси вилояти Хатлон таъин карда шудааст. Тавре аз шуъбаи иттилоотї-тањлилии маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон хабар доданд, аз љумла ба 40 нафар олимон ва 30 нафар донишљўёни аълохони муассисањои тањсилоти олї ва миёнаи касбии вилояти Хатлон, аз 1 январ то 31 декабри соли 2014 њар моњ ба њар як нафар олим дар њаљми 150 сомонї ва ба њар як нафар донишљў дар њаљми 70 сомонї идрорпулї муќаррар карда шуд. Боиси ќайд аст, ки аз соли 2012 то инљониб чунин дастгирињо аз тарафи Кумитаи иљроияи вилоятии ЊХДТ ба амал омада, 10 нафар донишљуёни донишгоњњо ва коллељњои вилоят бо идрорпулии раиси Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар вилояти Хатлон дар њаљми 50 сомонї њар моња пардохт карда мешавад.

СПИТАМЕН. Кормандони Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар вилояти Суѓд бо иддае аз муњољирони мењнатии баргашта дар ноњияи Спитамен мулоќот анљом доданд. Ин мулоќот ба хотири пешбурди корњои фањмондадињї, бобати бо љои кории доимї таъмин намудани ањолї, ки аз Барномаи ЊХДТ бармеояд ва се њадафи асосии раиси вилоят, ки ин бо маќсади баланд бардоштани сатњи зиндагии мардум, паст кардани сатњи камбизоативу бекорї, пешгирї намудани сафари љавонони бекасбу кор ба муњољирати мењнатї, багардонидани онњо ба Ватан ва таъсиси хољагињои инфиродиву оилавї ќабул шудаанд, сурат гирифт. Иштирокдорон иќдомњои шоистаи Президенти кишвар ва раиси вилоятро љонибдорї намуда, бо ќаноатмандї изњор доштанд, ки дар амалї гаштани ин њадафњо сањми арзанда мегузоранд.

ИСТАРАВШАН. Тањти раёсати Раиси Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар шањри Истаравшан Бањодур Воситов маљлиси машваратї доир гардид. Роњбари дастгоњи Кумитаи иљроия Р.Додоев дар бораи баргузории маљлисњои љамъбастї дар ташкилотњои ибтидої гузориш дод. Мудири шуъбаи кор бо љавонони Кумитаи иљроия З. Эркаева ањли маљлисро бо наќшаи амалии шуъба љињати баргузории вохўрї бо љавонони Истаравшан барои таблиѓи дастовардњои даврони истиќлолият, ѓояњои созандаи Њизби Халќии Демократии Тољикистон, пешгирии шомилшавии љавонон ба њар гуна њизбу њаракатњои ѓайриќонунии ифротгаро шинос кард. Дар фарљоми љаласаи машваратї раиси Кумитаи иљроия ба масъулин дастуру супоришњои мушаххас дод.


4

ЊАЁТИ ЊИЗБ

ЊАР ЧИ КОШТЇ, ЊАМОН БИДРАВЇ! Дар маљлиси васеи Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар ноњияи Фирдавсї раиси Кумитаи иљроияи ноњиявии њизб Саидалї Асоев аз рўйи масъалаи якуми рўзнома "Дар бораи љамъбасти фаъолияти сохторњои њизб дар давоми соли 2013 ва вазифањои онњо барои соли 2014" гузориш дод.

З

ИКР ШУД, ки Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар ноњияи Фирдавсї дар иртибот ба таљлили 23-умин солгарди Истиќлолияти давлатї, бањри дар амал тадбиќ намудани њадафњои оинномавї ва барномавї, ќарорњои Анљумани ХІ-уми Њизби Халќии Демократии Тољикистон, Паёми Президенти Љумњурии Тољикистон ба Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон, Ќарорњои Кумитаи иљроияи марказии Њизби Халќии Демократии Тољикистон (аз 20-уми апрели соли 2011), Ќарорњои Маљлиси васеи Раёсати Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон (аз 20-уми январи соли 2014) ва дастуру супоришњои Раиси њизб, Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон наќша-чорабинињо тањия намуда, иљрои онњоро таъмин намуд. Дар соли 2013 Кумитаи иљроияи њизбии ноњия мутобиќ ба дастуру супоришњои Раиси Њизби Халќии Демократии Тољикистон мўњтарам Эмомалї Рањмон љињати афзоиши сифатнокии аъзои њизб, љалби љавонони лаёќатманд ва бонувони соњибмаърифат ба сафи њизб тадбирњои зиёдеро амалї кардааст. Айни њол теъдоди аъзои њизб дар ноњияи Фирдавсї ба 7583 нафар расидааст, ки онњо дар 2 кумитаи ибтидої ва 146 ташкилоти ибтидоии њизбї муттањид шудаанд. Аз онњо 3642 ё 48%-ро занон, 4090 нафар ё 53% -ро љавонон ташкил медињанд. Айни њол 1432 нафар аъзои њизб дар муњољирати мењнатї ќарор доранд. Аз 468 ташкилоту корхонањои дар њудуди ноњия амалкунанда дар 146-тои он ташкилотњои њизбї таъсис дода шудааст. Аз оѓози соли 2013 тамоми ташкилотњои ибтидоии Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар ноњия фаъолияти густурдаи хешро љињати омодагињо ба маъракањои муњими сиёсии сол-интихоботи Президенти Љумњурии Тољикистон равона карда буданд. Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар ноњия бо маќ-

њизбї, аз љумла "Тољири Аљам" (раисаш М. Шарипов), "Фановар" ( Н. Шоев ), "Соњибкор" (Д. Ќодирова), "Раёсати истифодабарии роњњои ноњия" (А. Азизов), "Султони Кабир" (А. Кабиров), "Ташхис" (З. Сафарав), "Маркази барќу гармидињии ш.Душанбе" (М. Файзиева), "Маркази саломатии шањрии №12" (С. Назиров), "Маркази саломатии шањрии №4" (Н. Њусейнов ), "Дўстии халќњо" (А. Ѓаффоров), "Маорифчиён" (Р. Табаров), "Раёсати сохтмони асосї"(С. Анваров), "КВД нафту газ ва ангишт" (С. Саидрањмонов), "Мањаллаи Равшангарон" (Њ. Аслонов), "Шифо" (М. Фатњуллоев), "Баќои давлат" (Н. Давлатов), "Тољикколхозсохтмон" ( Ф. Мањмудов), "Дўзанда" (Т. Њусайнова ), "Текстил" (А. Ќурбонов), "Бунёд" (С. Абсади дар сатњи баланди ташкилию сиёсї гузаронидани маъракаи таблиѓотию ташвиќотии пешазинтихоботї ва баргузор шудани интихоботи Президенти Љумњурии Тољикистон як ќатор тадбирњои мушаххасро андешид. Пеш аз њама дар назди Кумитаи иљроия Ситоди пешазинтихоботии номзад ба мансаби Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон аз Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар њайати 11 нафар таъсис ёфт ва фаъолияти пурсамар кард. Њамчунин, бо пешнињоди Ситод наќшаи баргузории чорабинињо љињати таблиѓу ташвиќи барномаи пешазинтихоботии номзад 5 гуруњи тарѓиботї дар њайати 25 нафар, як гурўњи муштараки тарѓиботии Ситоди марказии Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар ноњияи Фирдавсї ва 74 гурўњи мобили таблиѓотї дар назди њар як участкаи интихоботї дар њайати 200 нафар ташкил карда шуд. Ѓайр аз ин дар 37 участкаи интихоботї Ситодњои интихоботї аз 5 нафарї, дар маљмуъ 185 нафар ташкил карда шуд, ки фаъолияташон натиљаи хуб дод. Бо иштироки ин гурўњњо зиёда аз 100 вохўрї бо љалби беш аз 30655 нафар интихобкунандагони шањраку мањаллањои ноњия баргузор карда шуд. Њамаи таклифу дархосту пешнињодњои интихобкунандагон дар Ситоди интихоботи ноњия мавриди омўзиш ќарор гирифта, барои љораљўї ба маќомоти дахлдор фиристода шуд. Дар давоми соли 2013, ташкилотњои ибтидоии ноњия бањри тадбиќи амалии Ќарорњои КИМ ЊХДТ ва Ќарорњои Конференсияи ХV-уми ташкилотњои ЊХДТ дар шањри Душанбе фаъолияти худро дуруст ба роњ монда, бо дарки масъулияти баланди њизбию сиёсї наќшаи "Обуна -2014"-ро ба нашрияи "Мароми пойтахт" аввалин шуда, пеш аз муњлат бахшида ба Анљумани ХІ-уми њизб рўзи 4 октябр бо теъдоди 2516 нусха ва наќшаи обуна ба њафтаномаи "Минбари халќ"-ро низ пеш аз муњлат то 4 ноябри соли 2013 бо теъдоди 2255 нусха иљро карданд. С.Асоев як зумра ташкилотњои

дурасулов), "Њунаромўз" (С. Нозимов), "Комбинати гўшту консерва" (У. Толибов), "Шарќи озод" (Ё. Исмоилов), "Тољикстандарт" (Б. Шукуров), "Маркази саломатии шањрии №1" (А. Сафаров)-ро ном бурд, ки онњо талаботи Оиннома, Барнома ва Низомномаи Њизби Халќии Демократии Тољикистонро њамаљониба риоя мекунанд ва фаъолияташон ба талабот љавобгў мебошад. Дар баробари ин бино ба гуфти раиси Кумитаи иљроияи ноњиявии њизб фаъолияти чанд ташкилоти ибтидоии њизбї суст ба роњ монда шудааст. Масалан, "Лесинвест" (раисаш Ш. Давлатов), мањаллаи "Наврўз" ( А. Холбеков), " Машъал" ( О. Катамардов), "Корхонаи фаръии №3" ( А. Шарипова), тарабхонаи "Яккачинор" (С. Раљабов), "Азамат" (О. Неъматуллоев), "Панир" (С. Холов), "Муассисаи шабакаи гармидињии ш.Душанбе" ( А. Табаров), "Фонон" (С. Абдурањмонов), "Кохи Тољикистон" (Ш. Ќурбонов), "Бољу хирољ" (И. Ибодов), "Торгмаш"( Ф. Холов), "Гулпарвар" (Г. Азимов ), "Бозори саховат" (А. Рўзиев), "Сайдон Ѓайрат" (С.Ѓайратов) сари ваќт иљрои

Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

талаботи Оинномаи ЊХДТ ва супоришњои Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ноњияи Фирдавсиро таъмин намекунанд. Дар гузориш ќайд шуд, ки бо маќсади амалї намудани дастуру нишондодњои Сарвари давлат, Раиси ЊХДТ Эмомалї Рањмон ташкилоти ибтидоии "Султони Кабир" рўзи 17-уми марти соли 2013 дар арафаи љашни Наврўз тўйи сунатии 362 нафар кўдакони оилањои камбизоат ва бесаробонро гузаронид. Инчунин дар доираи чорабинињои Наврўзї бо ибтикори раиси Кумитаи иљроияи ибтидоии "Текстил" 18-уми март бо ширкати беш аз 60 нафар занони корхона мањфили бонувон дар мавзўи "Зан ва љомеа" баргузор гардид. Дар мањфил њачунин кормандони масъули Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар шањри Душанбе, намояндагони прокуратураи шањр, муассисаи давлатии "Маркази худшиносии бонувон дар шањри Душанбе" ва Комиссияи кор бо ноболиѓони ноњия ва шањр даъват шуда буданд. Миёни иштироккунандагон оид ба пешгирии љинояткорї дар байни занон, махсусан дар бораи њодисањои танфурўшї мубодилаи афкори судманд сурат гирифт. Раиси Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ноњияи Фирдавсї С. Асоев дар охир иштирокдорони љамъомадро бо наќшаи чорабинињои њизбї дар соли 2014 шинос кард. Аз рўйи масъалаи якуми рўзномаи маљлис муовини раиси КИ ибтидоии "Текстил" И. Саидов, раиси ташкилоти ибтидоии "Дўзанда" Г. Њусейнова, раиси ташкилоти ибтидоии "Маркази саломатии шањрии №1" А. Сафаров ва муовини

раиси КИ ибтидоии "Маорифчиён" А. Назришоева ба музокира баромада, доир ба пањлуњои гуногуни фаъолияти Кумитаи иљроияи ноњиявии њизб дар соли 2013 андешањояшонро баён карданд. Раиси Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар шањри Душанбе Љамшед Саидов, ки дар љаласа њузур дошт, зимни суханронии хеш фаъолияти солонаи КИ ЊХДТ дар ноњияи Фирдавсиро ќаноатбахш њисобид ва барои бењтар намудани фаъолияти њизб дар соли 2014 дастуру маслињатњои судбахш дод. Дар урфият мегўянд, ки њар чи коштї, њамон бидравї. Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ноњияи Фирдавсї тайи соли сипаришуда, њамаи наќшањои дар пеш гузошташударо амалї намуда, самараи нек ба даст овард. Умед дорем, ки Кумитаи иљроияи ноњияивии њизб имсол ба ифтихори љашни 20-солагии таъсисёбии Њизби Халќии Демократии Тољикистон бо шеваи тоза корро ба роњ монда, дар тарѓибу тањкими идеологияи њизб бањри ободию пешрафти кишварамон сањми арзанда хоњанд гузошт.

Алиљон ЉЎРАЕВ


Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

5

НИШАСТИ МАТБУОТЇ

ДАЪВАТИ САЛИМЗОДА БА ТОЉИКЇ КАРДАНИ НОМУ НАСАБ Прокурори генералии кишвар Салимзода Шерхони Одина дар нишасти матбуотї баробари њисоботи фаъолияти солонаи маќомот ва посух ба саволњои бешумори хабарнигорон худ низ ба намояндагони васоити ахбори омма бо чанд савол мурољиат кард. Бино бар иттилои Прокурори генералї соли сипаригардида аз љониби кормандони њифзи њуќуќ ва сохторњои низомї 264 парвандаи љиноятї ба ќайд гирифта шуда, 162 парванда ба судњо ирсол гардидааст. Солњои 2013 18336 љиноят ба ќайд гирифта шуда, нисбати солњои пешин зиёд аст. Аз љониби маќомоти прокуратура 1 њазору 247 санљиши прокурорї ва 1 њазору 160 санади эътиноии прокурорї ба ќайд гирифта шудааст, ки он нисбат ба солњои ќаблї кам шуда, сифат ва самаранокї, инчунин иљрои воќеии корњои прокурорї бењтар гардидааст. Хушбахтона, дар соли њисоботї ягон нафар корманди сохтори Прокуратура ба љавобгарии љиноятї кашида нашудааст. Вале, барои вайрон кар-

Аз тарафи Шуъбаи тафтишотии Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Љумњурии Тољикистон 155 парвандаи љиної оѓоз ва аз онњо 96 парванда нисбати 133 шахс ба суд равон карда шуд.18 шањрванд, ки барои содир намудани љинояти вобаста ба маводи нашъаовар дар кофтукови байналмилалї ќарор доштанд, боздошт гардиданд. Дар љараёни амалиёти "Кўкнор2013" аз 20 май то 30 ноябр аз муомилоти ѓайриќонунї 2580 кг. маводи

дани интизоми хизматї ва одоби касбї 8 нафар аз вазифа озод карда шуд. Дар баробари посух ба саволњои бешумори хабарнигорон Прокурори генералї даъват намуд, ки фамилияњ ои х у дро ба нас аби бобої иваз намоянд. Ба саволи пеш омадани мушкилот дар навиштани ному насаб ба паспорти ќолабаш ру сї, номбу рда маќомоти масъулро дар ин самт айбдор дониста, њамагонро мутмаин кард, ки бояд дар ин самт мушкилоте вуљуд надошта бошад. Њол он ки нафарони ба кишвари Русия сафаркунанда дубора ба насаби худ - "ов"у "ова" ва "вич"-у "евна"-ро њамроњ мекунанд. Бале, ин ќазия хеле бањснок аст… Мардум ба хотири бе-

гонапарастї ному насаби русишаклро ба худ мегиранд ва ё бо вуљуди арљ гу зоштан ба расму оини миллї маљбуранд, ки аз ному насаби бобої даст кашанд. Ба гумонам ин амри маљбурист, вагарна гузоштани ному насаби тољикї солњои пеш дар кишвар бидуни тарѓибу ташвиќ ба њукми анъана даромада буд, вале чун њангоми гирифтани атестатсия баъд аз хатми мактаби миёна ва сафар ба Русия мушкилињо пеш омаданд, маљбур гардиданд, ки дигарбора исму насаби худро ба русї табдил дињанд. Дар иртибот ба саволи намояндаи рўзномаи "Нигоњ" Салимзода афзуд, ки ду-се њафта пеш дар ин рўзнома тањти унвони "Њомиёни ќалбакии ќонун" маќолаи дастаљамъо-

наи 19 нафар мањбусро ба табъ расонид. Дар маќола гуфта мешавад, ки маќомоти прокуратура барои ба љазои сабуктар иваз кардан ва ё ба колонияи ислоњи сукунат гузаронидани ин мањбусон монеъ шуда истодааст. Мањбусони ишорашуда барои муомилоти ѓайриќонунии воситањои нашъадор ба миќдори аз 2 то 275 кг ба мўњлатњои аз 7 то 22 сол аз озодї мањрум шу даанд. Аз

мўњлатњои таъиншуда онњо танњо аз 3 то 7 солу 6 моњашро адо кардаанду халос. Пас, дар чунин сурат дар њолати ин мањбусонро ба колонияи ислоњи сукунат гузаронидан ва ё љазояшонро сабук кардан кї ва аз љумла кадоме аз шумоён - журналистон масъулиятро бар дўш мегирад?

М.МАЊМУДОВ

ЊАМКОРИИ БАЙНАЛМИЛАЛЇ ВУСЪАТ МЕЁБАД нашъаовар, аз љумла 102 кг. героин, 366 кг. афюн, 2111 кг. бангдона мусодира гардид, 233 њодисаи парвариши банги худрўй ошкор гардид. Аз тарафи озмоишгоњи ташхиси судии АНМН 298 ташхис ва тањќиќ, аз љумла, 111 тањќиќ бо дархости маќомоти дигари њифзи њуќуќ ва сохторњои ќудратии љумњурї гузаронида шуд, - гуфт зимни нишастаи матбуотї Директори Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти ЉТ генерал-лейтенанти милитсия Р.Назаров. Бояд зикр намуд, ки бо тартиби муќарраргардида дар оташдони махсуси Агентї дар њузури намояндагони ВАО, комиссия 644 кг. маводи нашъаовар сўзонида нобуд карда шуд. Мавсуф дар фарљоми нишасти матбуотї, диќќати рўзноманигоронро ба вазъияти вобаста ба маводи нашъаовар дар љумњурї ва берун аз он, аз љумла, тамоюл ва рушди вазъияти вобаста бо истењ-

ЊУЌУЌИ ИНСОН ЊИФЗ МЕШАВАД Ваколатдор оид ба њуќуќи инсон дар Љумњурии Тољикистон Зариф Ализода зимни нишасти матбуотї гуфт, ки Маќомоти Ваколатдор оид ба њуќуќи инсон бо ибтикори Президенти Љумњурии Тољикистон таъсис дода шуда, соли чорум аст, ки љињати таќвият додани кафолатњои конститутсионии њимояи давлатии њуќуќ ва озодињои инсон ва шањрванд, мусоидат ба риоя ва эњтироми онњо аз љониби маќомоти њокимияти давлатї, маќомоти худидоракуни шањрак ва дењот (љамоат) ва шахсони мансабдори онњо, роњбарон ва шахсони мансабдорони корхонањо, муассисањо ва ташкилотњо новобаста аз шакли ташкилию њуќуќиашон, инчунин барои тањким бахшидани мавќеи худ дар љомеа пайваста фаъолият менамояд. Бо дастгирии нињоди даниягї оид ба њуќиќи инсон "Рањнамо барои кормандони ВЊИ ЉТ оид ба кор бо мурољиатњои шахсони воќеї ва њуќуќї" тањия ва нашр карда шуда, "Маљмўаи санадњои миллї ва байналмилалї оид ба пешгирии шиканља" ба табъ расонда шуд. Амалисозии Барномаи таълим дар соњаи њуќуќи инсон барои солњои 2013-2020, ки бо ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 3 декабри соли 2012 тасдиќ карда шудааст, оѓоз ёфта, љињати тадбиќи Барномаи мазкур дар назди ВЊИ Шўрои њамоњангсози байниидоравї таъсис дода шудааст, ки дар он намояндагон аз маќомоти давлатї, созмонњои ѓайридавлатї ва коршиносони соња шомил гаштаанд ва фаъолияти Шўро пайваста идома дорад. Бо маќсади тавсеа додани њамкорињои байналмилалї ва инчунин њифзи њуќуќњои муњољирони мењнатии тољик дар Россия то имрўз бо Омбудсменњои 4 минтаќаи Россия, аз љумла шањрњои Москва, Санкт-Петербург, Екатеринбург, вилоятњои Самара, Оренбург ва Омбудсмени федералии ФР Созишномањои њамкорї ба имзо расонид. Тўли соли 2013 дар Дастгоњи ВЊИ 492 (соли 2012-604 адад) мурољиати шањрвандон ба ќайд гирифта шудааст, ки аз онњо аризаву шикоятњои хаттї-290 адад (соли 2012-258 адад ва мурољиатњои шифоњї - 102 (соли 2012 -346) адад мебошанд.

Моњрухсор РАЊИМОВА

соли маводи нашъаовар дар Афѓонистон, њамкории Агентї бо маќомоти њифзи њуќуќ дар сатњи миллї ва байналмиллалї, пешгирии нашъамандї

ва паст намудани талабот ба маводи нашъаовар љалб намуд. Агентї 9 амалиёти муштараки байналмиллалї гузаронидааст. Аз љумла, бо маќомоти

њифзи њуќуќи Афѓонистон 6 амалиёти муштарак гузаронида шуда, 4 лабораторияи истењсоли героин нобуд карда шуд, 8 ќочоќчии маводи нашъаовар боздошт гардиданд. Дар љараёни як амалиёти муштарак бо маќомоти њифзи њуќуќи Русия аз муомилоти ѓайриќонунї 12 кг. 419 гр. маводи нашъаовар, аз љумла 11 кг. 907 гр. героин мусодира гардид. Бо Вазорати амнияти љамъиятии Љумњурии Халќии Хитой як амалиёти муштарак бо усули "интиќоли назоратшаванда" гузаронида шуд. Дар натиља 3 кг. 536 гр. героин мусодира гардида, 2 шањрванди Нигерия боздошт гардиданд. Бо Хадамоти давлатии назорати маводи нашъаовари Љумњурии Ќирѓизистон 1 амалиёт гузаронида шуда, 3 кг. 280 гр. маводи нашъаовар мусодира ва 1 нафар боздошт гардид.

М.РАЊИМОВА

ФАКУЛТЕТИ ТАШАККУЛИ ИМИЉ КУШОДА ШУД

Донишгоњи технологии Тољикистон яке аз мактабњои олии бонуфузи мамлакат буда, дар тарбия ва тайёр кардани мутахассисони варзидаи дорои тахассуси олї дар риштањои технологї, иттилоотї, иќтисодї ва тазйини бадеї сањми назаррас дорад. Теъдоди донишљўёни муассиса беш аз 6250 нафарро ташкил медињад, ки онњо дар шароити татбиќи низоми кредитї аз рўйи зиёда аз 33 ихтисос таълим гирифта истодаанд. Дар нишасти хабарї ректори донишгоњ Н.Шоев бо ифтихор зикр намуд, ки Донишгоњи технологии Тољикистон мувофиќи љадвали рейтингии Агентии байналмилалии "Интерфакс" аз декабри соли 2013 ягона таълимгоњи кишвар мебошад, ки аз лињози омодагї ба навгонињо ба рўйхати бењтарин 200 муассисаи олии касбии ИДМ шомил гардидааст. Дар рўйхати ин назарпурсї, донишгоњ дар байни 406 донишгоњњои кишварњои узви ИДМ, кишварњои Балтик ва Гурљистон, љои 151-умро гирифта, дар фењрасти бењтарин муассисањои олии касбии ИДМ шомил гардидааст. - Донишгоњи технологии Тољикистон њамкорињои судмандро бо беш аз 60 таълимгоњњои хориљї ба роњ мондааст.Дар раванди

ин њамкорињо дар донишгоњ факултети муштараки тољикї-украинї кушода шудааст ва он барномањои гуногуни зинавии ихтисосњои мухталифро бо Донишгоњи давлатии техникии ш.Тернополи Украина дар амал љорї намуда истодааст. Дар асоси шартномањои њамкории бо силсилаи муассисањои тањсилоти олии Русия ба имзо расида, имрўзњо зиёда аз 900 нафар донишљўён аз рўйи ихтисосњои техникию технологї дар муассисањои таълимии Федератсияи Русия тањсили худро аз њисоби буљаи ин кишвар бомуваффаќият идома медињанд. Ќобили зикр аст, ки 215 нафар донишљўёни тољик соли 2013 бо ихтисосњои гуногун, мактабњои олии Федератсияи Русияро хатм намуда, ба фаъолияти касбї оѓоз намудаанд, - зикр намуд сарвари донишгоњ. Н.Шоев. Њамчунин ў гуфт, ки дар сохтори донишгоњ соли 2013 нахустин маротиба дар љумњурї факултети ташаккули имиљ ва модели аврупоии тањсилот таъсис дода шуд ва дар сохтори он гурўњњои академие фаъолият менамоянд, ки таълимоташон пурра ба забони англисї сурат мегирад.

А.САЛОМАТШОЕВА

САТЊИ КАМБИЗОАТЇ КОЊИШ ЁФТААСТ Даромади пулии ањолї дар соли 2013 тибќи бањодињї 23,7 млрд. сомониро ташкил дода, нисбат ба соли гузашта 18 дарсад зиёд шудааст. Дар ин давра музди мењнати миёнаи њармоњаи њар як корманд 708 сомониро ташкил дода, нисбати соли гузашта 27 дарсад афзудааст. Сатњи камбизоатї,ки соли 2012 38 дарсадро ташкил медод, дар соли 2013 то 35,6 дарсад коњиш ёфтааст, - зикр намуд дар нишасти хабарї муовини аввали вазири рушди иќтисод ва савдо Неъматљон Бўриев. - Тавре аз суханони Н. Бўриев бармеояд, дар минтаќањои озоди иќтисодии кишвар 41 ширкати хориљї, аз љумла, 21 кишвар дар МОИ Суѓд, 9 ширкат дар МОИ "Панљ" ва 11 ширкат дар МОИ "Данѓара" њамчун субъект ба ќайд гирифта шуда, тибќи наќшаи ин ширкатњо бояд зиёда аз 830,7 миллион сомонї ворид гардад ва зиёда аз 2128 љои корї ташкил карда мешавад. Айни замон таќрибан 500 љойи корї ташкил карда

шуда, беш аз 31,2 млн. сомонї сармоя ворид шудааст. Соли 2013 дар корхонањои саноатии кишвар ба маблаѓи умумии 9,9 млрд. сомонї мол истењсол карда шудааст, ки нисбат ба соли 2012-ум 3,9 дарсад зиёд аст. Соли 2013 муомилоти савдои хориљии љумњурї низ таќвият ёфта, бо 101 кишвари љањон сурат гирифт. Дар сохтори содиротии кишвар вазни холиси алюминий ва нахи пахта соли 2013 48 дарсадро ташкил дод, ки нисбат ба соли гузашта 8,0 дарсад кам аст. Аммо Њукумати љумњурї, заводи алюминийи "Талко"-ро њаматарафа дастгирї намуда, кўшиш ба харљ медињад, то он дар бозори љањонї мавќеи худро ёбад. Дар нишасти хабарї, њамчунин, доир ба узви комилњуќуќи Созмони Умумиљањонии Савдо гардидани Тољикистон сухан рафта, он яке аз дастовардњои назарраси соли 2013 шуморида шуд.

А.САЛОМАТШОЕВА


6

Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

Мавзўи рўз

Чењра

РОЊРАВИ ЉОДАИ СИЁСАТ Солњои зиёд дар шуъбањои сиёсии радио ва рўзномањо фаъолият доштам. Бо таќозои вазифа бо сиёсатмадорони зиёди сатњи гуногун сарукор доштам. Албатта, сиёсат сиёсат њасту дар он иддае баъзан тибќи њолату муњити вазъият дидаю дониста 360 дараља ба самти муќобил тоб мехўранд. Ин бешак далели он аст, ки ин гурўњ рањрави љодаи сиёсат нест, ё худ ба амали интихобкардааш садоќат надорад. Аммо сиёсатмадороне њастанд, ки ба сангинтарин зањматњо рў ба рў гарданд њам, ба роњи интихобкардаашон як умр содиќ мемонанд. Љомеа ва балки њарифонашон њам эшонро эњтиром мекунанд, зеро инсонњои љиддианд, на њарљопаракњо. Ќурбонњусейн Худоиев аз ќабили чунин нафарон аст. Ў соли 1970 факултаи химияи Донишгоњи давлатии Тољикистонро бо дипломи аъло хатм карда, бо тавсияи маъмурияти ин боргоњи илм дар кафедраи методикаи таълими химия ба њайси омўзгор ба кор оѓоз намуд. Баъди як моњи фаъолияташ ўро ба хизмат дар артиши Шўравї даъват карданд. 2 сол ба њайси афсар дар шањри Алмаато хизмат карда, соли 1972 боз ба шањри Душанбе баргашта, фаъолияти омўзгориашро дар ибтидо дар кафедраи химияи органикї ва баъдан биохимияи Донишкадаи омўзгории ба номи Т. Г. Шевченкои шањри Душанбе (њоло ба номи С. Айнї) идома дод. Солњои 1979 - 1982 дар аспирантураи Институти химияи умумї ва ѓайриорганикии ба номи Курнакови АУ ИЉШС тањсил намуд. Баъди хатми аспирантура фаъолияташро боз дар донишкада идома дод. Тадќиќотњои илмиаш дар маљаллоти Академияи фанњои СССР "Защита металлов", "Прикладная химия", "Неорганическая химия" дар 16 маќолаи илмї интишор ёфта, аз љониби олимони шинохтаи соња бањои баланд гирифтанд. Соли 1986 ба ихтирои ингибиторњо барои муњофизати металл ва хўлањои онњо аз зангзанї соњиби "Шањодатномаи ихтироъкори СССР" ва медали "Ихтироъкори Шўравї" гардид. Моњи марти соли 1993 Ќурбонњусейн Худоиев дар њайати як комиссияи бонуфузи давлатї ба шањри Хоруѓ омад. Бо хоњиши маъмурияти Донишгоњи давлатии шањри Хоруѓ дар ин љо ба фаъолият оѓоз намуд. Чун донишгоњ нав буду озмоишгоњи химия надошт, омўзгор љои мувофиќи дарсгузарониро дар мактаб - интернати раќами 12 -и шањри Хоруѓ дарёфт, зеро дар ин љо лабораторияи хубе мављуд буд. Дар баробари дарс барои донишљўён боз ду синфи аз рўи барнома тафриќавиро (химия ва биология) дар мактаб низ ба ўњда гирифт. Волидайни хонандагони синфњои тафриќавї аз донишу мањорати баланди дарсдињии муаллим огоњ гардиданд ва минбаъд ба хотири шомили ин 2 синфи 10-ум гардидан аз озмуни калон гузаштан лозим шуд, зеро волидайни наврасон барои ба Донишгоњи тиббї дохил шудан ё мактабњои олии дигаре, ки аз химия имтињон доштанд, танњо Ќурбонњусейн Худоиевро интихоб мекарданд ва медонистанд, ки њар наврасе дар назди ў таълим гирад, њатман имтињоноти донишгоњи олиро месупорад. Ба назди Ќурбонњусейн Худоиев на танњо довталабони синфи тафриќавї, балки хоњишмандон аз дигар мактабњои шањр

ва ноњияи Шуѓнон меомаданд. Њамин тавр, дар муддати кўтоњ 46 нафар шогирдони муаллим Донишгоњи тиббиро хатм кардаанд. Як нафар аллакай рисолаи докторї ва 8 нафар рисолаи номзади илмњои тибро њимоя карданд. Новобаста ба он, ки аз соли 2000 -ум Ќурбонњусейн Худоиев фаъолияти сиёсї дорад, корро дар мактаб ва Донишгоњи давлатии Хоруѓ идома медињад. Шогирдаш Васила Давлатбекова, ки дар Литсейи Оѓохон тањсил менамуду аз синфи 9 Ќурбонњусейн Худоиев бо ў машѓулиятњо мегузаронид, аз рўи кори илмиаш дар мавзўи "Флаваноидњои таркиби чойи кабуд" соли 2012 дар байни мактаббачањои лаёќатманди љумњурї аз фанни химия љой аввал ва соли 2013 бо њимояи кори илмиаш дар мавзўи "Флаваноидњои таркиби ширинбия" љои аввалро гирифта, аъзо - корреспонденти Академияи хурди АФ Тољикистон гардид. Баъди хатми мактаб - Литсейи Оѓохон аз байни 80 нафар довталаб бо панљ љои људокардашуда ба Донишгоњи тиббии шањри Бишкеки Љумњурии Ќирѓизистон дохил шуд. Соли 1996 Вазорати маорифи љумњурї ўро бо унвони "Аълочии маорифи халќ" сарфароз гардонд. Хизматњои Ќурбонњусейн Худоиев дар пойдории сулњу вањдати миллї дар Бадахшон хеле зиёд аст. Ў дар тамоми солњои вазнин ва њоло њам кўшишу ѓайраташро барои оромї, њамдигарфањмї, мењандўстї равона менамояд. Баъди ба имзо расидани Созишномаи истиќрори сулњ ва ризоияти миллї дар Тољикистон Ќурбонњусейн Худоиев ба њизби ЊХДТ пайваст ва солњои 1998 - 1999 дар ташкил намудани аввалин ташкилотњои ибтидоии њизб дар вилоят фаъолона иштирок кард. Моњи октябри соли 1999 билети аввалини њизбиро бо имзои Раиси ЊХДТ Эмомалї Рањмон гирифт. Бањори соли 1999 Ташкилоти ибтидоиро дар Донишгоњи давлатии шањри Хоруѓ ташкил дод ва сарварии онро ба зимма гирифт. Вакили Анљуманњои V- X -уми ЊХДТ интихоб гардидааст. Дар интихоботи соли 2010 -ум фаъолона иштирок карда, барои пирўзии номзадњои аз ЊХДТ пешнињодшуда байни мардум корњои беши фањмондадињиро бурд. Мањорати баланди ташкилотчигии Ќурбонњусейн Худоиевро ба назар гирифта, бо тавсияи Раиси ЊХДТ ва КИМ ЊХДТ моњи декабри соли 2000 -ум ўро ба вазифаи муовини аввали раиси Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ВМКБ интихоб намуданд. Аз ўњдаи ин вазифаи масъулиятнок низ Ќурбонњусейн Худоиев баромад ва то Анљумани VII-уми ѓайринавбатии ЊХДТ сафњои њизб дар вилоят ба 6000 расид. Ба мардум марому наќшањои њизбро дар роњи бунёдкориву созандагї фањмонида, барои нумўи дарахти сулњу салоњ, ки дар боѓи миллат раиси ЊХДТ шинонда буд, мењнати зиёдро ба харљ дод.

Масъалаи бунёди НБО-и Роѓун тайи 2-3 соли охир дар минтаќа ва њатто дар сатњи байналмилалї бањсњои зиёдеро ба миён овардааст. Њамсояи "бесоя"-и мо Ўзбекистон пайваста бонги хатар мезанад, ки бунёди ин иншооти муњим боиси беоб мондани кишварњои поёноби минтаќа мегардад. Њарчанд коршиносон собит кардаанд, ки НБО-и Роѓун баръакс метавонад мушкилоти иќтисодии минтаќаро њал намояд, аммо ин кишвар њамоно алайњи бунёди он садо баланд мекунад. Чунин бањсњо зарурати аз ташхис гузаронидани Роѓунро ба вуљуд оварданд. Ин буд, ки се сол пеш Бонки љањонї омўзиши онро ба зимма гирифт ва то кунун идома дода истодааст.

БОНКИ ЉАЊОНЇ:

Хизматњои шоёнашро ба нафъи миллату Ватан ба њисоб гирифта, дар арафаи љашни 10 -солагии истиќлолият бо мукофоти олии давлат -ордени "Дўстї" сарфароз гардонида шуд. Мо њи а вг ус ти с ол и 20 06 Маљлиси Кумитаи иљроияи ЊХДТ бо розигии раиси ЊХДТ ва тавсияи КИМ ЊХДТ Ќурбонњусейн Х уд ои е вр о ра и си К у ми та и иљроияи ЊХДТ дар ВМКБ интихоб намуд. Аз соли 2004 то 2010 ў аъзои Кумитаи иљроияи Марказии ЊХДТ буд. Мањз мањорати баланди сиёсатмадории Ќурбонњусейн Худоиев аст, ки ташкилотњои њизбии вилоят таљрибаи гузаронидани маъракањои сиёсиро доранд ва натиљаи интихоботњои парлумонии солњои 2000, 2005, 2010 ва маъракаи интихобот ба маќоми Президенти Љумњурии Тољикистон соли 2006 исботи он аст. Яке аз самтњои муњими мустањкам намудани мавќеи њизб ин дуруст ба роњ мондани кори ташвиќотию таблиѓотї ва дар байни мардум будани фаъолони њизб мебошад. Мо бояд њамеша бо мардум бошем ва барои њалли мушкилоти онњо кўмак расонем,мегўяд Ќурбонњусейн Худоиев. Чун синну солаш ба 63 расид ў аз роњбарияти њизб эњтиромона хоњиш кард, ки ба нафаќа мебарояд, лекин кори њизбро пеш мебарад. Ин аст, ки аз соли 2010 то њоло вазифаи мудири шўъбаи таблиѓот ва иттиллооти Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ВМКБ-ро ба ўњда дорад ва холо дар љалб намудани љавонон ва занон ба сафи њизб, таблиѓи ѓояњои созандаи њизб, сиёсати хирадмандонаи раиси ЊХДТ ва дастовардњои истиќлолият зањмат мекашад. Ќурбонњусейн Худоиев њамроњи њамсараш Гулсара Абдолова- собиќ садри Раёсати њифзи иљтимоии вилоят, фарзандони барўмандро камол расонидааст. Њамаи 4 фарзандаш соњиби маълумоти олианд. Ќурбонњусейн Худоиев аз он мефахрад, ки чї дар даврони Шўравї ва чї дар даврони Истиќлолият рисолати зиёии худро дар назди халќу миллат иљро кард, њам шогирдони босаводро камол дод, њам фарзандони бонангу номусро ва њам дар рўи кор омадани сулњу оштї дар кишвар сањми босазои хешро гузошт.

Лутфишоњи ДОДО

ОЯНДАИ РОЃУН ДУРАХШОН АСТ Аз љониби дигар, чанде пеш Амрико ќонунеро имзо кардааст, ки мувофиќи он намояндагони ин давлат дар созмонњои молиявии байналмилалї вазифадоранд монеи бунёди сарбандњои бузург дар љањон бошанд ва бар зидди имзо шудани њар њуљљати сармоягузорї баромад кунанд. Ин дар њолест, ки сарбанди Роѓун бо баландии 335 метр сохта хоњад шуд ва дар љањон баландтарин ба шумор хоњад рафт. Маълум аст, ки Амрико дар созмонњои молиявї, аз љумла дар Бонки Љањонї яке аз сањмдорони асосї ба њисоб меравад ва эњтимол алайњи бунёди нерўгоњ мавќеъгирї кунад. Хушбахтона, сафари ноиби раиси Бонки љањонї дар умури Аврупо ва Осиёи Марказї Лора Так ба Тољикистон, ки чанде пеш сурат гирифт, пањлўњои торики ин масъаларо то андозае равшан кард. Номбурда зимни нишасти хабарї иттилоъ дод, ки ташхиси сохтмони НБОи Роѓун то миёнањои соли равон ба анљом хоњад расид. Мавриди зикр аст, ки натиљаи ин ташхис метавонад ба њама масоили бањсбарангези баста ба Роѓун нуќта гузорад. Лора Так њамчунон иброз дошт, ки минбаъд барои ќабули ќарорњои вобаста ба Роѓун њама шароитњо фароњам хоњанд шуд. Вобаста ба тасмимњои Амрико зидди бунёди сарбандњои бузург Лора Так гуфт, Амрико танњо яке аз сањмдорони Бонки Љањонї аст. Сањмдорони зиёди дигар низ он љо њастанд. Онњо њамеша назарњои худро рољеъ ба масъалањои мухталиф баён мекунанд. Мо анде-

шањои њамаи онњоро шарњ намедињем. Мавќеъгирї њаќќи њар давлати мустаќил аст. Аз ин гуфтањо метавон ба хулосае расид, ки Бонки Љањонї бо иќдоми Амрико дар мавриди сарбандњои бузург њамчун бо як давлати мустаќил муносибат мекунаду бас, яъне иќдоми Амрико њаргиз иќдоми Бонки Љањонї буда наметавонад. Аз ин хотир гуфтањои ноиби раиси Бонки Љањонї шубњањоро дар мавриди ихтилофи Амрико бартараф месозад. Мавриди ёдоварист, ки Лора Так њамчунин пуштибонии Бонки Љањониро аз лоињаи хатти интиќоли барќ аз Осиёи Марказї ба Осиёи Љанубї, яъне CASA -1000 иброз намуда, зикр кард, ки бањори соли љорї санади сармоягузории лоињаи мазкур ба имзо хоњад расид. Њамзамон, рўзи 10-уми феврал Президенти кишвар муњтарам Эмомалї Рањмон бо ноиби раиси Бонки Љањонї Лора Так вохўрї дошт. Сармоягузории ќисмати дар Тољикистон будаи роњи оњани Тољикистон-Афѓонистон-Туркманистон аз мавзуъњои мењварии ин мулоќот буд. …Бунёди НБО-и Роѓун, ки осиёби ѓазаби баъзе кишварњоро гардон кардааст, метавонад роњи њалли мушкилоти иќтисодии минтаќаро кушояд. Таќдири ин нерўгоњи барои мо хеле муњим нимањои соли равон муайян хоњад шуд. Бисёр муњим аст, ки ноиби раиси Бонки Љањонї Лора Так ба ояндаи ин нерўгоњ хушбинона назар дўхт ва изњори умед кард, ки ташхис бо муваффаќият анљом хоњад ёфт. Интизор мешавем…

Толиби ЛУЌМОН


Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

Сиёсати давлат нисбат ба љавонон, ки ба унвони "сиёсати давлатии љавонон" маъруф аст, аз системаи ѓояву аќидањои давлат нисбат ба љавонон ва маљмўи мураттаби тадбирњои амалии давлат, ки бањри татбиќи он равона гардидааст, иборат аст.

ДАРСИ ХЕШТАНШИНОСЇ

НАЌШ ВА МАВЌЕИ ЉАВОНОН ДАР БУНЁДИ ЉОМЕАИ МУОСИР

С

ИЁСАТИ давлатии љавонон дар Тољикистон бештар боэњтимоми Презид ен ти к и шв ар , Эмомалї Рањмон ба нањви густурда роњандозї гардид. Њаводиси солњои 90 ќарни гузашта ва аланга гирифтани љанги шањрвандї собит намуд, ки љавонон ќишри хеле њассоси љомеа буда, дар њоли ба таври бояду шояд таваљљуњ зоњир накардан ба мушкилоти эшон, имкон дорад, ки ќуввањои иртиљої аз нерўи онњо моњирона ба манфиатњои гурўњии худ истифода кунанд. Њамин омил боис гардид, ки муносибати давлат ва њукумат дар марњилаи пас аз љанги шањрвандї љиддан ба масъалаи дар рўњияи ватандўстї тарбия намудани љавонон ва аз таъсири њар гуна ќуввањои манфиатхоњ эмин доштани онњо равона гардад. Мањз аз љониби роњбарияти олии мамлакат ва пешвои сиёсии мо, муњтарам Эмомалї Рањмон ягона роњи татбиќи идеяњои низоми давлатдорї, яъне бунёди давлати демократї, њуќуќбунёд ва дунявї интихоб гардид, ки дар бунёди он иштирок ва сањми љавонон махсус таъкид гардид. Дар њамин марњила бо њидояти Роњбари давлат фаъолияти Иттифоќи Љавонони Тољикистон таќвият ёфта, маќомоти махсуси давлатї доир ба татбиќи сиёсати давлатии љавонон, яъне Кумитаи кор бо љавонони назди Њукумати Љумњурии Тољикистон таъсис дода шуд.

Фарњанг Мавриди зикр аст, ки Сафарбек Фозилов бештар аз 20 сол дар нашрияи "Комсомоли Тољикистон" (њоло "Љавонони Тољикистон") кору фаъолият намуда, аксњои бардоштаи ў борњо дар расонањои дохилию хориљї чоп шудаанд. Гарчанде аз оѓози фаъолияташ 53 сол пур мешавад, аммо то њол дар бойгонии хеш аксњои њаводиси гуногунро љамъоварию нигањдорї менамояд, ки порае аз таърихи миллати моро дар солњои гуногун мунъакис месозанд. Акбаралї Сатторов, раиси Иттифоќи журналистони Тољикистон ва як тан аз ташаббускорони намоиш мањфилро оѓоз намуда, рољеъ ба фаъолияти Сафарбек Фозилов сухан кард. Мавсуф баргузор намудани чунин намоишњоро муњим арзёбї намуда, таъкид дошт, ки дар оянда низ ба хотири муаррифї ва ќадрдонї намудани собиќадорони журналистика чунин иќдом идома дода мешавад. Сипас, рўзноманигори собиќадор Бахтиёр Муртазоев, ки солњои зиёд бо Сафарбек Фозилов њамкорї кардааст, чанде аз хотироти худро ба ањли нишаст баён кард ва зимнан зикр намуд, ки ин намоиш онњоро бори дигар ба сайри даврони љавонї бурдааст. Яке аз устодони ќалам Нурмуњаммад Табаров, аз дўстиву њамкории худ бо Сафарбек Фозилов

7

Зимнан кумитаи мазкурро муяссар гардид, ки дар муддати хеле кўтоњ санадњои меъёрию њуќуќї, консепсия ва барномањоро дар самти татбиќи сиёсати љавонон ба маќомоти ќонунгузор тањия ва пешнињод созад. Имрўз заминаи њуќуќии фаъолияти давлати соњибистиќлолу соњибихтиёри Тољикистонро дар соњаи татбиќи сиёсати он нисбат ба љавонон Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи љавонон ва сиёсати давлатии љавонон" ташкил медињад. Президенти кишвар соли 2012 њадафњо ва самтњои асосии марњилаи рушди давлатдориро дар замони муосир муайян намуда, яке аз њадафњои муњимтарини сиёсати кунуниро "њалли масоили љавонон" номид. Тавре Президенти кишвар

иброз доштанд: "Дар роњи расидан ба ин њадаф мо бояд пеш аз њама, барои њарчи бењтар гардидани шароити рушди маънавию ахлоќї, тањсил ва кору фаъолияти љавонон заминаву имкониятњои муносибро фароњам оварем." Эмомалї Рањмон њанўз дар даврањои аввали роњбариаш ба њайси Раиси Шўрои Олии Љумњурии Тољикистон мавќеи давлатро дар муносибат ба масоили њалталаби њаёти љавонон чунин муайян намуда буд: "Роњбарияти давлате, ки бештар аз њафтод дарсади ањолиашро љавонон ташкил медињад, танњо дар сурате соњибнуфуз мешавад ва кораш пеш хоњад рафт, ки агар ин нерўи бузургу солим аз сиёсати он пуштибонї кунад". Равшан аст, ки иштироки омма, аз љумла љавонон дар идоракунии давлат яке аз шартњои

муњими давлати демократист. Бо дарки ин нукта, Сарвари кишвар такя ба ин нерўи созанда намуд. Мањз бо ташаббуси Эмомалї Рањмон 2 феврали соли 1993 вохўрии роњбарияти кишвар бо љавонон доир гашт. Санаи 4 сентябри худи њамон сол Сардори давлат дар ифтитоњи чорабинињои ташкилнамудаи Шўрои Марказии Иттифоќи Љавонони Тољикистон дар назди кўли Комсомол ба муносибати дуввумин солгарди Рўзи Истиќлолият ширкат ва суханронї намуда, ба љавонон рў оварда гуфта буд: "Њукумати феълии Тољикистон ба аќлу заковати љавонон боварии калон дорад ва ман аминам, ки љавонон ќувваи азими пешбарандаи љамъиятанд". Зимни ин суханронї Эмомалї Рањмон оид ба ањамияти бузурги соњибистиќлол гаштани љумњурї

АККОСИ ЧЕЊРАЊОИ НОТАКРОР Дар ќањвахонаи "Де-Факто"-и назди Иттифоќи журналистони Тољикистон намоиши аксњои аксбардори собиќадор Сафарбек Фозилов доир гардид. Дар љамъбасти намоиш адибон, рўзноманигорон ва дўстону пайвандони ў ширкат варзиданд. сухан ронда гуфт, ки "аслан рўзноманигорї омўзишу такомулоти пайваста мехоњад. Зеро журналистика корест, ки њар рўз бояд дастат дар набзи рўзгор бошад." Чунин омўзиши пайваста имкон медод, ки аксњои бардоштаи Сафарбек мудом дар њошияи маводи мо чоп мешуд. "Дар бораи њар як сурати дар ин љо манзурнамудаи ў метавонем соатњо њарф занем. Мутаасифона, нисфи ќањрамонњои ў то имрўз нарасидаанд ва имрўз дар хазинаи Сафарбек боќї мондаанд. Хазинае, ки Сафарбек дорад, бењтарин ганљина аст, зикр менамуд Н.Табаров. Устоди рўзноманигорон профессор Иброњим Усмонов аксу симоњои матбуоти гузаштаро бо имрўза ќиёс намуда, изњор дошт: "Портрете, ки имрўз дар матбуоти мо њаст, њама портрет аст, лекин худи мењнат нест. Дар матн ва сурат мењнатро намебинем. Дар матбуоти собиќ умуман портрети журналистї пайдо намешуд ва бисёр кам буд. Аммо дар матбуоти имрўза портрет зиёд ба назар

мерасад. Мавсуф дар бастагї бо намоиши аксњои Сафарбек Фозилов хулосаи хешро чунин баён дошт: "Намоиши аксњои акаи Сафарбек як чизи дигарро нишон медињад, ки љавонии насле, ки имрўз 60 - 70 сола шудаанд, љавонии мењнат буд. Љавоние, ки ањамияти мењнати љамъиятї аз њар гуна мењнати дигар баландтар буд. Ин хуб ё бад буд, њар кас ба зиндагии хеш нигоњ карда, бањо медињад. Ба назари ман, ин мардумро бештар ба њам наздик мекунад. Мардумро бештар аз бадгўии дигарон наљот медињад. Бештар эњтироми мардумро мебардорад. Масалан, тавре дар ин аксњо мебинем, сурати говљўш, пахтакор, кранчї, духтур, механизатор, тирандозу муаллим њаст. Ин суратњо њама образи мусбат, образи ќањрамонии хоњарону модарони моро нишон медињад. Ман ба он фикрам, ки акаи Сафарбек љавонии насли моро барои насли оянда њамчун насли мењнатдўст, чењракушо, њамдигарро парастанда ва бошараф пешнињод карданд.

Дар баробари рўзноманигорони собиќадор дар намоиши аксњои Сафарбек Фозилов рўзноманигоро-

ёдовар шуда, чунин зикр намуд буд: "Ибораи Истиќлолу Озодї ба шумо, љавонон, бояд болу пар бахшида, минбаъд љавонони тамоми гўшаю канори љумњуриамон аз як гиребон сар бароварда, даст ба даст дода њалол мењнат кунанд, дониш омўзанд ва бинои ояндаи дурахшонро бунёд созанд, зеро ки оянда аз они шумо-љавонон мебошад". Хушбахтона, вохўрињои Сардори давлат Эмомалї Рањмон бо љавонон ба њукми анъана даромада, мањз дар онњо зимни суњбатњои рўёрўй бисёр камбудиву норасоињо ошкор ва мавриди муњокима ќарор мегирифтанд. Суханронии Эмомалї Рањмон дар нахустанљумани Иттифоќи Љавонони Тољикистон 17 марти соли 1994, ки тањлили амиќи вазъи сиёсї, иќтисодї, иљтимоии мамлакат ва пешомадњои онро дарбар мегирифт, ба барномаи кору рўзгори љавонони Тољикистон табдил ёфт. Мањз дар њамин Анљуман роњбари давлат љавононро нерўи пешбар ва созанда номида, дар назди онњо вазифа гузошт, ки фаъолияти хешро ба пойдории сулњу субот дар кишвар ва якдигарфањмию вањдат, ободу сарсабз намудани Тољикистони соњибистиќлол равона созанд. Бо назардошти муњим будани ин масъала тасмим гирифтем дар шуморањои минбаъда низ силсилаи маводњоро доир ба сиёсати давлатии љавонон, наќш ва мавќеи эшон дар эъмори љомеаи шањрвандї вобаста ба самтњои мухталиф, манзури хонандагон гардонем.

Абдурањмон ХОНОВ, Бахтиёр ЊАМДАМ (давом дорад)

ни љавони кишвар низ суханронї карданд. Аз љумла, сармуњаррири нашрияи "Љавонони Тољикистон" Самариддин Асоев дар љамъбасти намоиш аз хидматњои Сафарбек Фозилов дар матбуоти тољик ёдовар гашта, изњор намуд, ки коллективи нашрия њамеша мењнати кормандон ва собиќадорони онро ќадр менамояд.

Омодасоз Моњрухсор РАЊИМОВА


8

Дар Маркази "Низоми худкори идоракунї дар соњаи наќлиёт "шањри бехатар" зарурати амалї гардидани лоињаи номбурдаро таъкид намуда, афзуданд, ки марњилаи аввали кор аст ва он минбаъд дар саросари роњњои мошингарди шањри Душанбе нуќтањои назоратї ташкил карда мешавад. Лоињаи мазкур љињати бартарафсозии маљмўи мушкилот дар раванди бењдошти њаракат дар роњњо, назорати доимї аз рўи њаракати наќлиёт ва тартиботи љамъиятї дар кўчаю хиёбонњои мошингард ва љойњои љамъиятии пойтахт мусоидат хоњад кард. Ёдовар мешавем, ки лоиња дар асоси дархости Вазорати корњои дохилаи љумњурї аз љониби мутахассисони ширкати "Хуавей"и Љумњурии Халќии Хитой, ки аз 6 ќисмат иборат буда, маблаѓи умумии он 22 миллион доллари Иёлоти Муттањидаи Амрикоро ташкил медињад, амалї карда мешавад. Аз маблаѓи ёдрасшуда 17 миллиону нўњсаду шасту се њазору њашт саду шасту нўњ долларро арзиши таљњизот ва 4036130 доллари боќимонда барои иљрои корњои сохтмонию хизматрасонї, тайёр кардани кадрњо, хизматрасонињои кафолатноки техникї нигаронида шудааст, тавзењ медињанд дар маркази номбурда ва илова менамоянд, ки айни замон марњилаи нахусти лоиња омодаи фаъолият аст. Он 20 чоррањаро аз фурудгоњи байналмилалї то чоррањаи Рўдакї- Амиршоев фаро мегирад. Њамчунин, дар боѓи ба номи Абўабдуллоњи Рўдакї, мавзеи назди "Нишони давлатї", "Парчами давлатї", майдонњои "Дўстї", "800солагии Москва", Осорхонаи миллї ва фурудгоњи байналмилалї дурбинњои назоратии даврзананда гузошта шудааст. Айни замон дар маркази идоракунї 21 адад экран дар толорњо ва утоќњои корї насб карда шуда, мутахассисон ба даќиќкории кулли асбобњо кафолат дода метавонанд. Њар як ронандае, ки нисбати ў љаримабандї карда мешавад, метавонад дар марказ туфайли аксњои бардоштаи дастгоњњои назоратї самти њаракати наќлиёти худро дар рўз, соат, даќиќа ва сонияи вайрон карда шудани ќоидаи њаракат дар роњ бубинад. Ва њар як дархосту пешнињоди муштариён- ронандагон шаффофу озодона њаллу фасл карда мешаванд. Бори дигар таъкид менамоем, ки мегўянд мутахассисони марказ ин марњилаи

КОММУНИКАТСИЯ

ТАТБИЌИ ЛОИЊАИ «ШАЊРИ БЕХАТАР» Ё КОСТА ШУДАНИ ШИДДАТИ САДАМАЊО ДАР ШАЊР Ба фаъолият пардохтани низоми худкори идоракунї дар соњаи наќлиёт "Шањри бехатар" дар пойтахти мамлакат миёни табаќаи мухталифи љомеа сару садоњои зиёд ба бор меоварад. То кадом андоза ба њаќиќат наздик будани овозањо оид ба баланд будани њаљми љарима ва фарзияњои мухталиф дар бораи носањењии усули фаъолияти камерањои назоратї водор намуданд, ки ба фаъолияти рўзмарраи Маркази номбурда ошно гардида, шарњу тавзењи амали он ва дастгоњњои худкори назоратиро аз муттахассисони марказ суол кунем.

аввали фаъолият асту минбаъд бо насби дигар таљњизот кулли ќоидавайронкунињо бо далелњои шайъї -аксњо ба вайронкунандагони ќоидањои њаракат дар роњњо дайн карда хоњанд шуд. Амалї шудани татбиќи лоињаи "шањри бехатар" аллакай самараи нек додааст. Аз рўзи оѓози фаъолияти Маркази "шањри бехатар" , яъне аз санаи якуми ноябри соли сипаришуда то ин љониб 181462 далели ќоидавайронкунии њаракат дар роњњо тариќи камерањои банаворгирию мушоњидакунии политсияи электронї ба таври низоми худкори идоракунї ва 384 њолати вайронкунињои тартиботи љамъиятї ба ќайд гирифта шудааст. Маблаѓи љаримаи пардохти љаримањо дар

АЗ ЊАЁТИ ЉАМОАТЊОИ ДЕЊОТ Љамоати дењоти Файзободи ноњияи Файзобод фаъолияти њамарўзаи худро дар асоси дастуру супоришњои роњбари давлат, дар бораи маќомоти худидораи шањрак ва дењот ба роњ монда, дар ободонию созандагї саъю талош мекунанд. Љамоати дењот Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд" корњои зиёдеро анљом доданд. Доир ба ќонуни мазкур мутасаддиёни љамоат дар дењањо, мактабњо ба омўзгорон, падару модарон ва хонандагон дар мавзўњои

"Фарзанд азиз, одобаш аз вай азизтар" фарзандро дар рўњияи ватандорию накўкорї тарбия намоем, ба корњои ношоиста даст задани фарзанд роњ надињем, дањњо суњбату вохўрињои судманд доир карданд. Њамин гуна суњбату вохўрињо буд, ки дар њудуди љамоат падару модар фарзандро дар рўњияи худогоњї, эњтирому арзишњои миллї дониши хубу аъло омўхтани панду насињатњои ниёгон дар бораи донишомўзї тарбия карда истодаанд. Дар љамоати дењот зиёда аз 35 тўйи домодию арўсї, дањњо хатна-

ин муддат зиёда аз 3 миллион сомониро ташкил медињад. Шояд дарки масъулият аст ва ё зарба ба кисаи чанбаракбадастони гарданшах, ки тўли ин давра шумори садамањо дар пойтахт 50 дарсад коњиш ёфтааст. Аз фаъолияти марњилаи аввали татбиќи лоиња беш аз се моњ сипарї гардида, татбиќи лоињаи "Шањри бехатар" баръало эњсос мешавад. Минбаъд чї? Мувофиќи наќша дар ояндаи наздик ба ѓайр аз њаракати наќлиёт њолатњои вайронкунии тартиботи љамъиятї низ назорат ва ба ќайд гирифта мешаванд. Бо ин маќсад дар пойтахт 855 дурбин, аз љумла 200 адад дурбини функсияњои зиёддошта насб карда мешаванд. Ин имкон медињад, ки

кулли ќоидавайронкунињо сариваќт ошкор ва бартараф карда шаванд. Мувофиќи лоињаи номбурда дар 12 нуќтаи роњњои даромад ба шањри Душанбе таљњизоти махсус насб мегардад, ки барои ошкор кардани наќлиёти дар кофтуков ќарордошта ёрии амалї расонида метавонанд. Дар марњилаи дуввуми татбиќи лоињаи инноватсионии "Шањри бехатар" дар 50 чоррањњаи пойтахт сохтмони иншооти чароѓакњои рањнамо ва политсияи электронї, насби таљњизоти банаворгирї тарњрезї мешаванд. Тибќи иттилои масъулини Раёсати Бозрасии давлатии автомобилии Вазорати корњои дохилаи Љумњурии Тољикистон феълан дар 28 нуќтаи банаќшагирифтаи

сур бо харљи кам гузаронида шуд. Тавре раиси љамоати дењоти Файзобод, узви Њизби Халќии Демократии Тољикистон Тимур Ќањњоров иброз намуд: «дар њудуди љамоат 12 мањалла љойгир аст, ки сокинонаш ба њашар баромада, масофаи 3 километр каналу љўйборњоро аз партовпорањою ахлотпорањо тоза карда, ба миќдори 500 бех нињоли санавбар, 1200 нињолњои сояафкану мевадињанда шинониданд». Љамоати дењот тасмим гирифт, ки то наврўзи оламафрўз 12 њазор нињолњои мевадињандаю сояафкан шинонда, маркази љамоат ва мањаллањоро кабудизор карда, гулу гулбуттањо мешинонад. Алњол рафти обо-

донию созандагї ба пешвози Иди бањору мењнат Наврўз дар њудуди љамоат оѓоз гардид. Сокинони љамоат ба шинонидани нињолњои сояафкану мевадињанда шурўъ карданд. То рўзњои Наврўз дар њудуди љамоат ба љои 12 њазор нињолњои сояафкану мевадињанда 15 њазор нињолњои сояафкану мевадињанда шинонида мешавад. Дар рафти корњои ободонию созандагї љамоати дењот кўшишњои зиёд ба харљ дода истодаанд. Бунгоњи дењаи Бинии Култа, ки солњои тўлонї рўи таъмирро надида буд, бо роњи њашари сокинони љамоат аз нав таъмиру навсозї карда, мавриди истифода ќарор дода шуд. Тибќи

Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

Лоињаи мазкур корњои сохтмонї ва насби таљњизот идома дошта, он рўз дур нест, ки лоиња ба пуррагї амалї карда мешавад. Ин дар њолест, ки бархе аз ронандагони "ихтироъкор" усули рањої аз назорати дурбинњоро љустуљў кардан, бо рўпўш кардани ин ё он љузъиёти рањої њамаро гўл заданї мешаванд. Ронандае бо усули механикї пурра рўйпўш кардани раќами наќлиёташ миёни ин гуна ашхос рекорд гузошт. Вале то ба имрўз њама гуна "ихтироъњо" аз чашми њамабини камерањо берун намонда, вайронкорон ошкор карда шуданд. Пас љавоби даќиќу сањењи афзалият ё зиёни ин таљњизоти насбшудаистода дар роњњои пойтахтро ваќт нишон хоњад дод. Фаќат як чиз мусаллам аст, ки дар кўчаи марказии пойтахт њаракати наќлиёте, ки паси чанбараки он ронандаи ба истилоњ "буќќа" нишаста бошад, дучор намешаванд. Бешубња, ин навоварї, яъне бо дурбин назорат кардани њаракати автомобилњо ба паст шудани шиддати ќоидавайронкунї дар љодањои шањр мусоидат менамоянд. Аммо… Дар суњбат бо ронандагону дигар сокинони пойтахт аз ин падида аксаран изњори ќаноатмандиву хушнудї менамоянду аксаран изњор медоранд, ки мутобиќ гардидан ба меъёрњои олами мутамаддин талаби замон аст. Фаќат бењтар мебуд агар дар чоррањањо чароѓакњои раќамї ва чароѓакњои ба самтњои чапу рост ишоракунанда насб карда мешуданд, зеро дар њолати набудани ин гуна таљњизот хоњу нохоњ ронандагон ќоидаро вайрон менамоянд. Ва њатман бояд хатњои роњњо равшану хоно кашида шаванд, њол он ки дар баъзе роњњо хатњо хира шудаанд ва ронадагон љои таваќќуфро пайхас накарда, ба хатогї роњ медињанд. Фаъолияти ходимони почта бояд ба сомон оварда шавад, изњори умедворї мекунанд, ронандагон. Агар ронандае ба иштибоњ роњ дода, љарима шуда бошад, бояд дар ду-се рўз вай тавассути хабарнома огањї пайдо кунад, ки бо ќоидавайронкунии худ љарима шудааст. Агар не, пас вай надониста, иштибоњро такрор мекунаду тибќи низомнома барои хатои дуввуму саввум њаљми љарима боло рафтан мегирад.

Маъруфи БОБОРАЉАБ

наќшаи љамоати дењот имсол масофаи 7 километр канали Њокимобод тоза карда шуда, овардани оби ошомиданї ба дењањои Бинии Култа, Ѓурунг, Чуќурак- Ќанѓелї ва овардани оби полезї ба Дењањои Боѓи-Мирї ва Файзобод дар назар аст. Алњол корњои сохтмонии овардани оби ошомиданї дар дењањои номбурда оѓоз гардида, ки сарпарастии онро соњибкор Муллоќуват Рањимов ба ўњда дорад. Дар арафаи 23-юмин солгарди љашни Истиќлолияти давлатии Љумњурии Тољикистон ва бистумин солгарди Сарќонуни (Конститутсия)и Тољикистон ањолї бо оби ошомиданї таъмин мешаванд.

Њокими САФАР


Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

9

РЎЗГОР ПАНДАТ ДИЊАД

ТАРБИЯИ ИФТИХОРИ ДАВЛАТДОРЇ, ВАТАНДЎСТЇ ВА ХУДОГОЊИИ МИЛЛЇ -

И

МРЎЗ яке аз масъалањои мубрами рўз ин њифзи музаффария тњои Истиќлолияти давлатї, ба љавонон фањмонидани равандњои харобиовари замони муосир ва амиќ дарк намудани онњо мебошад. Барои пешгирии ин равандњо дар мамлакат, махсусан дар байни љавонон ноил шудан ба сатњи баланди худшиносї ва матрањ сохтани масоили иљтимоист. Агар инсон то ба сатњи баланд рушд накунад, ба зинаи худшиносї нахоњад расид, зеро танњо шахси ба дараљаи муайяни камолоти инсонї расида худшинос мегардад. Бинобар ин, расонидани љавонон ба сатњи баланди худшиносї ва ахлоќї ба њалли мушкилоти буњрони маънавї мусоидат мекунад. Насли љавонро њушдор додан лозим аст, ки неруњое, ки инсонњоро ба љангу терроризм ва радикализми динї сафарбар менамоянд, њавасманди инсонњоро аз моњияти аслиашон бегона сохтан буда, муќобили њисси худшиносии миллии наслњоянд. Њол он ки дар шароити феълї масъалаи тањкими истиќлолияти давлатї тавассути вањдат ва ташаккули худшиносии миллї дар заминаи анъанањои миллї ва динї барои мардуми мо чун обу њаво зарур аст. Илова бар ин, барои насли љавон донистани таърих, фарњанги миллї барои худогоњї хеле муњим аст. Махсусан бохабар будан аз таърихи миллати худ, донистани сабабњои бо фољиа мувољењ шудани миллати тољик омили ба

Мулоњиза Агар зан њама чизро дошта, имконияти интихоби озодро надошта бошад, барои ў дороияш ночиз ва њаёташ хушунатбор менамояд". (Људит Батлер, файласуфи амрикої) Имрўз яке аз масоили доѓи љомеа хушунат дар оила мањсуб мешавад. Дуруст аст, ки хушунат дар оила решањои амиќи таърихї дошта, он аз тарзи зиндагї, муносибати љомеа ва шавњар ба зан вобаста аст. Пас аз шурўъи љанги њамватанї ва ба бўњрони иќтисодї гирифтор шудани Тољикистон хушунати хонаводагї дар љумњурї афзуд. Зеро яке аз омилњои асосии сар задани хушунат дар оила вазъи нољўри молиявї мебошад. Њамчунин хушунат дар оила аз рашки њамсарон нисбати њамдигар сар мезанад. Тибќи матлабњои чопшуда дар кишвари мо аслан хушунати хонаводагї нисбати занон ва кўдакон равона шуда, хушунат нисбати пиронсолон низ истисно нест. Дар ин њол аксаран мардон нисбати занони худ ва волидон нисбати фарзандони худ даст ба хушунат мезананд. Пиронсолон бошанд, аз љониби фарзандон ва домоду келинњои худ мавриди хушунат ќарор мегиранд. Бояд гуфт, ки хушунат - ин амали бошууронаи як шахс нисбати вайрон кардани њуќуќу озодї, расонидани озори љисмониву равонї, халал ворид кардан

КОРИ ЊАМАГОН Тарбияи ифтихори ватандўстї ва худогоњии миллии љавонон вазифаи њамагон аст. Тарбия дар мисоли кору пайкори Роњбари давлат, Љаноби олї Эмомалї Рањмон, њамчун як ватандор ва фарзанди фарњехтаи миллат бояд барои њар яки мо кори њаррўза гардад. ќадри истиќлолият расидани љавонон мегардад. Љавонон бояд огоњ бошанд, ки халќи тољик соњиби таърихи ќадимаи давлатдорї ва фарњанги љањоншумул буд. Ташаккули халќи тољик аз асри якуми мелодї оѓоз ёфта, мањз дар замони Сомониён давлати миллии тољикон таљаллї намудааст. Шуури худшиносии миллї ва эњсоси давлатдорї дар мардуми мо дар даврони шўравї баъди соњиби давлати њамноми миллии худ шудани тољикон ба вуљуд омад, зеро мардуми мо баъди мањрумият аз давлатдорї муддати мадиде давлати ба ќавле "бедавлатї" бунёд намуданд. Дар њайати Иттињоди Шўравї бо вуљуди истиќлолияти комил надоштан худшиносии мардум боло гирифт, дар заминаи њудуди ягона, вањдати забонию руњї эњё гардид. Њисси миллї ва ифтихори миллї бештар дар мубориза бо пантуркизм ва роњандозии идеологияи байналмилалї ташаккул ёфт. Як љињати нохуби замони шўравї дар он зоњир мегардид, ки мардуми Тољикистон ба сабаби набудани шоњроњњои тахту њамвор

дар шароити аз якдигар дур ва ба њамдигар бегона мезистанд. Дар замони истиќлолият бо ташаббуси Президенти кишвар муњтарам Эмомалї Рањмон барои аз бунбасти коммуникатсионии дохилї баровардани кишвар ва вусъати алоќањои тиљоратию иќтисодї дар байни шањрњою ноњияњо барои тањкими вањдати миллї заминаи мусоид фароњам оварда шуд. Наслњои нав бояд огоњ бошанд, ки дар партави сиёсати мустаќилонаи давлати миллї мазмуни тоза касб кардани худшиносии миллї дастоварди бузурги фарњанги сиёсии замони навин аст. Дар таркиби халќи тољик муттањид шудани халќњои дигари маскуни кишвар ва эњёи афкори шањрвандии умумї, ки "тољикистонї" будан ифодагари ин падида аст, пойдевори Истиќлолияти давлатии моро тањким бахшид. Миллати тољик њељ гоњ даъвои мероси маънавї ва моддии халќњои дигарро накардааст. Баръакс, ба халќњое, ки ба мардумии тољик кўмак кардаанд, изњори сипос менамояд. Ба касе пўшида

нест, ки хизмати олимони рус дар пешрафти илми тољик ва эњёи мактабњои илмї бесобиќа аст. Имрўз бо шарофати омўзиш ва мушоњидаву муроќиба њамагон, хоњ намояндагони њизбњои сиёсї бошанд ва хоњ зиёиёни миллї, ба хулосаи хеле дуруст ва олї омадаанд, ки худшиносї ва вањдати миллї боиси пешрафти давлат ва тањкими истиќлолият мегардад. Ин хулосаи хеле олї ва солим тадриљан дар раванди кору пайкор ва муколамаи тўлонї барои сулњ рўйи кор омад. Дар ин кор сањми Президенти мамлакат, Љаноби олї, муњтарам Эмомалї Рањмон хеле бориз аст. Мавсуф аз рўзњои аввали ба сари ќудрат омаданаш ањли љомеа ва махсусан зиёиёни кишварро барои боло бурдани сатњи худшиносии миллї ва њисси ватанпарастї љалб кардааст. Махсусан аз љавонон даъват ба амал овард, ки идеологияи ватанпарастї идеологияи асосї ва мавриди парастиши онњо ќарор гирад. Охир, мо њамон ваќт ба истиќлолияти воќеї мерасем, ки насли љавон бо тафохури бепоён онро њамчун воќеаи бузур-

Мањмад ШОДИЕВ, ректори Донишгоњи давлатии Ќўрѓонтеппа ба номи Носири Хусрав ги таърихї эътироф кунанд, асоси хушбахтии худ ва ояндагон донанд ва пайваста барои њифзи он дар њолати омодабош ќарор дошта бошанд. Дар иртибот ба ин имрўз номи меъмори вањдат Эмомалї Рањмон рамзи Истиќлолияти давлатї, ифтихори миллї ва ватандорї, вањдат ва тафохури бепоёни давлатдории миллї гардидааст ва исми мавсуф бо Истиќлолияти давлатї, ифтихори миллї ва давлатдорию ватанпарастї ба њадде омехта гардидааст, ки яке дигареро пурра мекунанд. Пас, тарбияи ифтихори давлатдорї, ватандўстї ва худогоњии миллии насли љавон дар мисоли кору пайкори Эмомалї Рањмон барои њамагон шарт ва зарур аст.

«ДУХТАРА ЧИЮ ХОНДАНАШ ЧЇ?» Воќеияти рўзгори мо нишон медињад, ки ин стереотип акнун комилан ѓалат аст... ба рушди љисмониву маънавии шахси дигар аст. Хушунат љисмонї, шањвонї, равонї ва иќтисодї мешавад. Дар оилањое, ки муњаббати самимї, њамдигарфањмї, ѓамхорї, эњтиром ба њамсар, эњтиром ба волидони њамсарон ва эњтиром ба фарзандон сурат мегирад, хушунат нест. Мутаассифона, аксаран яке аз њамсарон эњтирому ѓамхориро фаромўш мекунад ва ин боиси љанљолњои оилавию зўроварї мешавад. Дар ин њол бештар шавњарон даст ба муштзўрї бурда, занонашонро лату кўб мекунанд. Албатта, барои ин амал ќонун муљозот муайян кардааст. Масалан, тибќи моддаи 117-уми Кодекси љиноии Тољикистон барои лату кўби мунтазам, ки оќибатњои вазнин наовардааст, бо мањрум кардани љинояткор ба мўњлати 3 сол аз озодї љазо дода мешавад. Агар њамин кирдор нисбати зане, ки њомила буданаш барои гунањгор аён буд, содир шуда бошад, љинояткор ба мўњлати 5 сол аз озодї мањрум карда мешавад. Боиси таассуф аст, ки баъзан лату кўби доимї боиси нобино, гунг, кар шудан ё талаф додани ягон узви бадан ё зарари дигари барои сињатии инсон хавфнок мегардад. Дар ин њол тибќи ќисми 1-уми моддаи 110-уми КЉТ барои гунањгорро мањрум намудан аз озодї ба мўњлати аз 5 то 10 сол муќаррар шудааст.

Агар њамин кирдор нисбати зане, ки њомиладориаш барои гунањгор аён аст ё он боиси ќатъи њомиладории зан гардида бошад ва ё ин амал марбут ба таљовуз ба номус ё кирдори зўроварии хусусияти шањвонї дошта бошад, љинояткор аз озодї ба мўњлати аз 8 то 15 сол љазо дода мешавад. Таври маълум, хушунати хонаводагї на танњо муњити солими оиларо вайрон мекунад, балки он ба тарбияи минбаъдаи фарзандон, вазъи рўњии онњо таъсири манфї мерасонад. Дар натиља кўдаконе, ки дар муњити хушунати хонаводагї ба воя мерасанд, одатан дар оянда чунин тарзи рафторро дар оиладории худ истифода мебаранд ва ин аз насл ба насл "мерос" мемонад. ПАС ЧЇ БОЯД КАРД? Барои барњам задани хушунати хонаводагї сараввал бояд муносибати љомеа, ба вижа муносибати кормандони њифзи њуќуќро ба ин проблема дигар кард. Солњои охир дар Тољикистон дар ин самт корњо шурўъ шудаанд. Аз љумла, бо ибтикори ТЃД "Маркази кўмаки равонї" соли 2005-ум дар љумњурї бори аввал барои 75 нафар милисањои ќитъавї омўзиши кор бо занони љабрдидаи хушунат гузаронида шуд. Њадаф аз ин омўзиш таѓйир додани муносибати кормандони њифзи њуќуќу тартибот нисбати

љабрдидањои хушунат мебошад. Охири моњи феврали соли 2006-ум Ассотсиатсияи созмонњои ѓайридавлатии баробарии гендерї ва пешгирии хушунат нисбати занон лоињаи санади таъсиси Шўрои њамоњангсозиро оид ба проблемаи хушунат нисбати занон ва аъзои оилаи онњо мураттаб карда, ба Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Њукумати Тољикистон равона карданд. Ба рўйхати шўрои мазкур намояндањои маќомоти њифзи њуќуќ, тиб, СЃД, њуќуќшиносон, равоншиносон ва ѓайра шомиланд. Тавре аз ќонуну асноди зикршуда бармеояд, дар Тољикистон барои занон њуќуќу имтиёзњои зиёде пешбинї шудаанд. Вале дар асл на њамеша нуктањои муќарраркардаи ќонун иљро мешаванд. Аз ин рў, то ба њол њолатњои помол шудани њуќуќи ќонунии занон ба мушоњида мерасад. Масъалаи дигаре, ки то љое боќї мондааст, кор кардан аз рўи фањмиши "Духтар чию хонданаш чї…" аст. Дуруст аст, ки чанд дањсола пештар барои мардуми мо ин сухан то љое шиор буд. Зеро он замон таъсири хурофот бештар буда, бобову бибињои мо ба мактаб рафтани духтаронро чандон эб намедонистанд. Имрўз бошад, сабабњои ба мактаб нарафтани духтаронро гуногун арзёбї мекунанд. Аз љумла, таъсири

муњит, набудани шавќу њавас ба тањсил, мусоидати волидон, таъсири хурофот, омилњои иљтимоию иќтисодї ва дигарон. Омили дигар зиёд шудани марказњои дилхушї, яъне диско-клубњо, интернет-кафењо мебошад. Агар набудани шароити иќтисодї яке аз сабабњои љойдошта дар ин самт арзёбї гардад, пас таъсири хурофот сабаби дигари мушкилии кор аст. Ѓайр аз ин, баъзан ба мушоњида мерасад, ки волидон худ сабабгори ба тањсил љалб нагардидани духтарон мегарданд. Агар бархе аз волидон, хусусан падарон, бо таъсири њурофот садди роњи фарзандон гарданд, бархеи дигар набудани шароити иќтисодиро бањона пеш меоранд. Аммо воќеияти рўзгор имрўз исбот намуд, ки мањз духтарон бояд бештар ба тањсил фаро гирифта шаванду соњибкасб гарданд. Зеро Худое накарда, ягон бону ба бўњрони оилавї дучор шавад, бо сабаби надоштани маълумоту соњибтахассус набудан, як мушкилаш ба сад табдил хоњад ёфт. Бовар дорам, ки падару модарон ба умќи ин мушкил дуруст сарфањм рафта, аз ин пас барои соњибкасб кардани духтарони худ бештар талош мекунанд.

Назрбї ИСМАТОВА, аспиранти ДМТ


10

Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

ПЕШНИЊОД

Дар дањсолањои охир, алалхусус дар даврони истиќлолият корњои зиёде дар соњаи маориф аз ќабили: таъмини он бо биноњои мактабии замонавї, таљњизоту лавозимоти озмоишгоњї, воситањои электронї, компютерњо ва иртибот бо шабакањои интернетї ва ѓайра карда шуданд, тавре, ки дар таърихи кишвар собиќа надоштанд. Президенти мўњтарам Эмомалї Рањмон дар суханронии худ дар маљлиси васеи Њукумати Тољикистон доир ба натиљањои рушди иќтисодиву иљтимоии мамлакат дар соли 2013 гуфтанд, танњо дар соли 2013 аз њисоби буљети давлатї барои соњаи маориф ду миллиарду 131 миллион сомонї масраф шуда, аз њисоби њамаи сарчашмањои маблаѓгузорї 251 муассисаи нави таълимї ба маблаѓи умумии 335 миллион сомонї сохта, ба истифода дода шудааст.

МУШКИЛОТИ СОЊАИ МАОРИФ

ВА РОЊЊОИ ЊАЛЛИ ОН

И

МСОЛ барои бењдошти соњаи маориф ва амалисозии њадафњои дар ин самт пешбинишуда наздики ду миллиарду 517 миллион сомонї ба наќша гирифта шудааст, ки нисбат ба соли 2013-ум 386 миллион сомонї зиёд мебошад. Вале дар баробари ин зикр намуданд, ки корњои то имрўз анљомдодашуда дар соњаи маорифи кишвар њанўз ќонеъкунанда нестанд ва баланд бардоштани сатњу сифати таълиму тарбия, дараљаи донишомўзиву маърифатнокї, малакаву мањорати омўзгорон ва хонандагону донишљўён ба талаботу меъёрњои муосир љавобгў набуда, ба андешидани тадбирњои доимї ниёз доранд". Дар воќеъ, замонат наметавон дод, ки дониши касбкардаи онњо барои ворид шудан ба муњити имрўзаи илмию фанноварї кифоя хоњад буд. Чаро? Сабабњо зиёданд. Њанўз аз даврони шўравї ба мо як низоми бесамаре дар сохтори маориф ба мерос монда, ки то њол идома дорад. Дар соњаи ислоњоти маориф, ба масъалаи рушди фикриву аќлонии кўдакон иртиботе надорад, баръакс ќобилияти эљодкории онњоро аз байн мебарад ва танњо бо доштани маълумоти иттилоотї мусоидат мекунаду халос. Масалан, донистани тамоми шахсиятњои барљастаи соњаи илму адаб ва маълумот доштан аз ному миќдори осори онњо ё ба ибораи дигар, доштани дониши доиратулмаорифї (энсиклопедї), агар ќобилияти тафаккури аќлонию мантиќї набошад, барои эљоди дониши нав ба њељ дарде намехўрад. Он мисли кори мўрча ё тортанак аст, ки мањсули муфиде намедињанд. Аммо барои мисли занбўри асал ангубин-донишу илми нав ба вуљуд овардан, њатман донистани илми мантиќи сурї ва мантиќи амалї зарур аст. Сабаби ба чунин бунбаст гирифтор шудани низоми маорифи кишвар ба фикри ман ин аст, ки мактабу мадориси имрўзаи мо љавононро аз омўхтани илмњои асосие, ки барангезандаи тафаккур ва тааќќул, яъне фикри солими аќлонї (ратсионалї) ва андешаи солим дар бораи њастї, олам ва зиндагї, он илму донишњое, ки омили ташаккули љањонбинї ва хоњиши тањќиќу пажўњиш дар инсон

њастанд, мањрум кардааст. Илми мантиќ, илми равоншиносї (психология), диншиносї ва њикмату фалсафа ва тозатарин илм оянданигарї- "футурология", илмњое њастанд, ки инсон- кўдакро ба андешидан, фикр кардан, љустуљўи њаќиќат водор мекунад. Аммо ба ѓайр аз фалсафа онњо дар донишгоњ ва аз мактаби миёна ихтисор шудаанд. Тааљљубовар аст, ки њатто дар он донишгоњу донишкадањое, ки фалсафа дарс дода мешавад, пеш аз он мантиќ намехонанд. Яъне фалсафаро мехоњанд бе дониши мантиќї аз худ кунанд. Ниёгони мо њељ китоби фалсафае бе муќаддимаи мантиќ нанавиштаанд. Њанўз дар асрњои миёна баъд аз зуњури дини ислом, дар ќарни

Ибни Сино ба маротиб аз њаљми "Органон"-и Арасту бештар буда, мўњтавои он низ ѓанитар аст. Бо ин њама бовар накарданист, ки миллате, бо чунин ниёгонаш имрўз танњо ду-се нафар мантиќшинос доранд ва дар давоми њадди аќал, бештар аз 100 сол љавононаш аз омўхтани ин илм бенасибанд, чунки фанни мантиќро дар барномаи таълимии мактабї надоранд. Мантиќ абзор ва василаи мавриди ниёзи дигар донишњо, хоса фалсафа аст ва истилоњоти мантиќ пайваста дар фалсафа ба кор гирифта мешавад ва то ваќте муњассил тасаввури сарењ ва равшане аз маъонии он истилоњот надошта бошад, аз фалсафа чизе дарнамеёбад. Ба омўх-

ниши амиќи мантиќї талаб мекунад, то дар муќобили ин гуна гуруњњои ифротї тавони муќовиматро дошта бошанд, бе дониши мантиќї, бе дониши амиќи диншиносї ва исломшиносии илмї, бе дониши равоншиносї наметавон истодагї кард. Љавонони мо-мактабиён аз ин имкониятњои зењнї бенасибанд, чунки зиёиёни ин кишвар, то њол дар фикри он наафтодаанд, ки чаро љавонони мо ба соњањои илмњои даќиќ кам таваљљўњ доранд ва агар ба ин соњањо раванд, њам ихтирооте камтар насибашон шуда, њоло чї расад ба лаурети мукофоти Нобелї. Ѓарбиён бо сахт машѓул шудан ба улуми даќиќ ва фанноварї омўзиши илмии дину равонши-

дуввуми њиљрї (аср VIIIм.) осори мантиќии Арасту ба арабї тарљума шуд ва мавриди таваљљуњи бисёре аз мутафаккирони исломї алалхусус, муаллими сонї Абўнасри Форобї ва Шайхурраис Абўалї Ибни Сино, Султонулњукамо Хоља Насириддини Тўсї ва Ќутбуддини Розї гардида буд. Мутафаккирони исломї мантиќи арастуиро натанњо пайравї, балки такмил дода, таќсимбандињои нав дар он ворид намуда, дар танзими мабоњис ва шарњу тафсили он кўшиданд ва бо афзудани бањсњои тоза, ба пешбурди он њиммат гумоштанд. Мисол, метавон гуфт, ки мантиќи "Китоби ашшифо"-и Шайхурраис Абўалї

тани мантиќ беш аз гузашта имрўз миллат ниёзманд аст. Чунки мо диди фалсафавии тайёри марксистиро, ки кофї буд њалли масъалаи асосии он, ки оё модда аввал аст ё шуур бидонем ва онро тўтивор такрор кунем. Њољат ба исботу истидлол набуд, ин корњоро асосгузорони марксизм карда буданд. Вале имрўз дар шароити плюрализми мафкуравї ва гуногунандешї, акас аз он озодии эътиќод ва бањсу мунозирањои мафкуравї, дар шароите, ки љавонони мо дар муќобили гуруњњои динию мафкуравии хуб таълимдидаи ифротї ќарор доранд, дар шароите, ки шинохти динї низ до-

носї илми нафсро низ фаромўш накарданд. Ин кор натанњо дар доираи калисову маъбадњо ва таълимгоњњои динї балки дар сатњи донишгоњї дар донишгоњњои Сорбону Коллеж деФранс ва Кембриљ дар доираи кафедрањои илми дин ва таърихи адён ва диншиносї ва њамчунин таълими дин дар макотиби дунявї низ сурат мегирифт. Дар олами ѓарб њатто фирќањои хурд дорои мактабу академияњои худ буданд. Мантиќи сурї муќаддимаи вуруд ба анвоъи шохањои дигари мантиќ аст. Имрўз навъњои гуногуни мантиќи риёзї дар амал барои фановарии иттилоотї истифода мешавад.

Мантиќи амалї- мутолиаи ќонунњои хусусии фикр аст, ки барои ёфтани њаќиќати хос, дар мавриди муайян ба кор бурда мешавад. Агар хоњем, ки љавонони ин миллат мисли ниёгони худ шўњрати љањонї касб кунанд, бояд мантиќро мисли риёзиёт аз мактабњои ибтидої то донишгоњї, зина ба зина бихонанду таълим гиранд. Метавон гуфт, надонистани мантиќи сурї љавонони моро аз дастёбї ба мантиќи риёзї ва ворид шудан ба доираи донишњову малакањои барномасозии дастгоњњои электронї ва компютерї мањрум мекунад. Бе доштани ќобилияти тафаккури аќлонї, бе вуљуди ангезањои љањоншиносї њељ яке аз ин илмњо ба тарзи бояду шояд аз худ намешаванд ва ин фанњо худ аз худ ќобилияти эљодкорї, ихтироъгарї, навовариро дар љавонон намепарварад. Ман фикр мекунам, ки сабаби асосии аќибмонии олами ислом дар он буд, ки баъд аз заволи давлатњои эронитабор,ки дар канорањои хилофати исломї дар асрњои 9-10 ба вуљуд омада, сабаби рушди илму фалсафаю мантиќ гардида буданд ва бо гузаштани њокимияти сиёсї ба дасти ќабилањои бадавии турку муѓул ва бо дахолати онњо ба љои равияњои аќлгарои мўътазила ва исмоилия рўи кор омадани равияњои мутаассибу консервативї-таќлидии исломї ва дар натиља аз олами ислом рахт барбастани фалсафа ва донишњои ратсионалї-мантиќию аќлонї ва ба зиндиќ баробар карда шудани он касе, ки ба мантиќ сару кор дорад, илму мантиќу фалсафа ба фаромўшї супорида шуд ва дар натиља олами ислом як муддате бо њамон инерсияи асрњои 8-10 дар як љой пойкўбї мекард ва нињоят бо сари кор омадани насли љоњилтари бодиянишинњо мисли манѓитиёнї тамоман аз равнаќу пешравї боз дошта шуд. Воќеъият ин аст, ки дар мактабњои миёнаи Россияи подшоњї, пеш аз инќилоби сотсиалистї таълими мантиќу равоншиносї будааст, вале баъд аз инќилоби номбурда бо кадом сабабе таълими он ќатъ мешавад. Соли 1946 И. Сталин дастур медињад, ки дар мактабњои шањрњои бузург, пойтахтњои љамоњири шўравї то соли 1948 ба таълими мантиќу равоншиносї гузаранд, вале соли1955 бо фармони Н.С. Хрушев аз нав мантиќу равоншиносї аз барномаи мактабњо њазф мегардад. Маълум нест, ки мо дар њамон давра ба таълими мантиќу равоншиносї гузашта будем ё на. Вале инак 55 сол мешавад, ки дар собиќ кишварњои шўравї ин илмњо таълим дода намешаванд. Дар Русия ба тадриљ гузаштан ба таълими ин фанњо, дар баъзе маврид ба тарзи факултетавї шурўъ шудааст. Хулоса, дар низоми таълимии мактабњои миёна таълими фанњои номбурда зарур аст. Ногуфта намонад, ки танњо дар доираи фанни риёзиёт баъзе љузъиёти мантиќи риёзиро мебинему халос. Мантиќро бояд мисли риёзиёт зина ба зина - аз мантиќи мафњумњо, мантиќи таъриф, мантиќи истинтољ-ќиёсу бурњон, мантиќи амалї ва мантиќи риёзї таълим дињем.

Шерзот АБДУЛЛОЗОДА


Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

- Шумо дар олимпиадањои љумњуриявї љойњои намоёнро ишѓол кардаед. Мусаллам аст, ки то ба ин зина расидан роњи дарозеро мебояд тай кард. Барои толибилмони дигар масири то ин муддат тайкардаи шумо намунаи ибрат буда метавонад. Лутфан мегуфтед, ки барои расидан ба манзили маќсад кињо ва чињо пеши роњи шуморо мекушоданд? -Албатта, барои расидан ба маќсад ва орзуњо, омилњои гуногуне њастанд, ки инсон дар њар лањза мехоњад аз онњо истифода бараду масофаро то маќсад кўтоњтар созад. Барои ба ин дастовардњо ноил шудани ман шахсони зиёде кўмак расонидаанд ва дар њолатњои гуногун рўњбардору такягоњи ман будаанд. Дар љойи аввал албатта, падару модар њастанд, ки дар њама њолат кўмаки моддиву маънавї расонида меистанд ва имкон фароњам меоранд, ки банда бемамониат ба омўзиш машѓул шавам. Баъдан устодони гиромие, ки самимона мехоњанд кишварамон рушд кунаду љавонони мо равшанфикру босавод гарданд, онњо кўмаки худро дареѓ намедоранд. Аммо чизи асосие, ки инсонро ба кўи маќсад мебарад, ин шавќу њавас, кўшишу мењнат ва иродаи ќавї аст. Одатан ќисми зиёди љавонони мо орзуњои зиёде доранд, вале бо аввалин душворие, ки пеши роњашон пайдо мешавад, аз орзуњояшон даст кашида дилшикаста мешаванд. Набояд дар роњи расидан ба маќсад ва орзуњо аз мушкилї тарсид, балки роњи њалли оќилонаи онро ёфта, боз як ќадам наздиктар бояд шуд. Зеро роњи зиндагї пурпечутоб буда, ба мисли аѓбањои кўњии ватанамон аз ронандаи наќлиёт чаќќониву зиракї талаб мекунад. Њар касе ки моњирона ин роњњоро гузашта метавонад, албатта, ба манзили мурод мерасад. - Баъзењо ба ин назаранд, ки таваљљуњи зиёди мо ба адабиёт дар тўди таърих боиси пеш нарафтани илмњои техникї гардидааст. Имрўз чуноне ки ба назар мерасад, љавонони мо ба илмњои даќиќ ва техникї чандон зиёд таваљљуњ надоранд. Њол он ки барои рушди давлат донистани ин илмњо хеле зарур аст. Дар ин хусус чї метавонед бигўед? -Аввал бояд сабабњои пайдоиши шеъру адабиёт ва фанњои даќиќро дида бароем. Инњо аз рўи зарурат ва барои ќонеъ кардани талаботњои маънавиву моддии инсоният ба миён омадаанд. Њар яки инњо дар љамъият вазифа ва таъиноти худро доранд ва њарду њам заруранд, вале дар љомеањои гуногун ба таври дигаргуна бартарият дода мешаванд. Масалан, дар љомеаи шарќие, ки гузаштагони мо зиндагиву эљод кардаанд, асосан ба љанбаи ахлоќиву маънавиёт ањамияти зиёдтар дода мешуд ва ин боис мегардад, ки наслњои баъдї низ дар њамин рўњия тарбия ёбанд. Шеър дар адабиёти гузаштаи форсу тољик љанбаи тарбиявию инсонсозандаву тасаллидињанда пайдо кард. Шеър барои ибрози андеша, эњсосот, њолат ва дарду ѓаму шодї истифода карда мешуд. Аксарияти бузургон ба шеъру адабиёт рўй оварда буданд. Вале баъзе бузургоне буданд, ки имрўз тавассути шеърашон шинохта шудаанд, аммо шеър машѓулияти асосии онњо набуд, ба мисли Ибни Сино ва Умари Хайём, ки асосан ба илмњои муњими замон рўй оварда буданд ва танњо дар ваќти "истироњат" шеър мегуфтанд. Ана њамин тарзи тафаккур дар замони мо низ боќї мондааст, ки њанўз мањфили шеър аз мањфили илм, китобњои шеър аз китобњои илмї, њанўз шоирон аз олимон ба маротиб зиёданд. Ин љо ман танњо шоирону нависандагонро дар назар надорам, онњоеро њам дар назар дорам, ки дар соњањои суханшиносї тадќиќот мебаранд. Шеъру шоирї чунон ба хуни мо ворид шудааст, ки мо бо шеър чой менўшему нон мехўрем (њарчанд имрўз ќисми зиёди насли љавон њам аз шеъру њам аз илм дур мондааст). Дар масири таърих шеъру шоирї моро њамчун халќияте нигоњ дошта, рисолаташро иљро мекард, аммо имрўз замоне расидааст, ки арзишњо дигар шуда истодаанд, муносибатњо таѓйир ёфтаанд, љараёни љањонишавї миллатњои хурдро ба коми худ фурў бурда истодааст ва мо наметавонем тавассути сухан истодагарї кунем! Имрўз сухани миллатеро ќадр мекунанд, ки техникаи пешрафта ва пурќувват дорад, имрўз таърихи миллату давлатеро меомўзанд, ки барои омўзишаш маблаѓ људо карда метавонад, имрўз забонеро омўхта истодаанд, ки тавассуташ аз нозукињои илми пешрафта хабардор шудан мумкин аст.

МУСОЊИБА

11

ЧАРО БА ИЛМЊОИ ДАЌИЌ

КАМТАР РЎ МЕОРЕМ?

Хушбахтона, имрўз љавонон ва донишљўёни соњибназару рўшанфикре њастанд, ки перомуни масоили гуногун назару андешањои хос доранд. Онњо кўшиш мекунанд, ки ба њар падидае аз мавќеи худ нигоњ кунанд. Донишљўи курси панљуми факултети физикаи Донишгоњи Миллии Тољикистон, ѓолиби секаратаи олимпиадаи љумњуриявии илмии донишљўён аз фалсафа, аввалин љоизадори Шоњљоизаи олимпиадаи донишљўён Ризои Бањромзод аз ќабили он донишљўёни фаъолест, ки талош мекунад мавќеи мушаххаси худро пайдо намояд. Ризои Бањромзод њоло дар Пажўњишгоњи илмї-тадќиќотии физикаи њастаии ДДМ ба номи Ломоносов дар пайи навиштани рисолаи дипломии худ аст. Рољеъ ба мушкилот ва баъзе муаммоњои донишљўёни тољик бо ў суњбате анљом додем, ки онро манзури шумо мегардонем. Акнун аз мавќеи имрўза нигоњ карда мегўем, ки чаро гузаштагони мо ба фанњои даќиќ ва техникї кам рўй овардаанд. Бисёрињо дарњол Ибни Синову Беруниро мисол меоранд, ки онњо бузургтарин буданду чунину чунон тадќиќотњои беназир анљом додаанд. Ин дуруст аст, аммо бо як гул бањор намешавад. Ин љо менталитети андешаронии илмњои назариявии гуманитарї аз фанњои даќиќ хеле фарќ мекунад. Гарчанде фанњои даќиќ ва техникї барои ќонеъсозии талаботи моддї ба миён омада бошанд њам, баъдан аз рўи кунљкобї ва шавќи донистани асрори табиат ба талаботи маънавї низ табдил ёфтаанд. Масалан, омўзиши фаслњои сол барои фаъолияти хољагидории инсонњо зарур буд, вале донистани сабабњои ба амалоии он боиси пешрафти илм мегардад. Дар бораи эљоди техникањо бошад, аљдодони мо осиёбу чарху дук ва чандин асбобњои гуногун доштанд, ки аз рўи зарурат пайдо шуда буданд, аммо ќисми зиёди техникањои муосири ѓарбї аз як љињат барои ќонеъсозии талаботи моддї бошад, аз тарафи дигар аз рўи кунљкобї (любопытство) пайдо шудаанд. Як мисол меорам: ќисми зиёди Тољикистони мо кўњсор аст ва гузаштагони мо низ ба кўњ бисёр мебаромаданд (муборизањои зидди Искандар гувоњ аст), аммо танњо аз рўи зарурат, на њамчун машѓулияти дўстдошта, ки имрўз кўњнавардон (альпинистњо) ба он машѓуланд. Инчунин њазорсолањо аљдодони мо дар оѓўши кўњсорон зиндагї мекарданд, аммо касе баландиву фишору таѓйирёбии њавояшро, набототу рустанињояшро ба таври даќиќ наомўхт, баъдан дигарон омўхтанд ва ба номашон ќуллањову пиряхњо номгузорї карда шуданд. Сабаби имрўз ба фанњои даќиќу техникї кам рўй овардани љавононро ман асосан аз сатњи пасти шароити зиндагї медонам. Њарчанд љавонони мо ба фанњои техникї рўй меоранд, аммо ба омўзиши илмњои даќиќи фундаменталї тамоман кам машѓуланд. Барои љавонон анљом додани "карера" лозим аст (Инљо фикри аксарияти љавононро меорам). Мисол, агар як нафар журналист ё њофиз тавонад, ки дар муддати 3-4 сол машњур шуда, дар љамъият мавќеъ пайдо кунад, барои кор-

манди илм 30-40 сол лозим аст, њамон њам ќисми зиёди тањќиќотњои илмї дар кишвари мо нофањмида мемонад. Барои љавонони мо мотиватсия ва энтузиазм лозиманд. Тавассути илм дар љомеа мавќеъ пайдо кардан хеле душвор аст, онњое ки мавќеъ доранд, хеле ва хеле зањмат кашидаанд. Барои њамин омўзиши ин гуна илмњо ниёзњои моддиву орзуњои љавононро бароварда наметавонанд! Танњо фидоињое, ки аз бањри бисёр чизњо мебароянд, ба омўзишу тањќиќоти илмњои фундаменталї машѓуланд, зеро дар марњилаи аввал тањќиќоти онњо манфиати иќтисодї оварда наметавонад, танњо ба саволњои кунљкобонаи мо оиди асрори табиат ва олам љавоб мегўяд. Яке аз сабабњои дигари љиддии аз фанњои даќиќ дур будани мо таассуб ва хуруфоти динї аст, ки садсолањо монеъи фаъолияти равшанфикрон мешуд ва имкон намедод, ки тањќиќот баранд ва ё натиљањои илмиашонро пањн созанд. Мутаассифона, имрўз низ ин чиз ба назар мерасад, яъне њанўз њам шуури динии мо дар сатњи паст ќарор дорад. - Чун шумо донишљў њастед, мехоњам каме дар бораи донишљўи тољик ва мушкилоти ў низ суњбат кунем. Имрўз барои донишљўёни тољик тамоми шароит бањри донишомўзї муњайёст. Вале сабаб чист, ки ќисмати зиёди онњо фориѓболанд, бањри омўхтан талош намекунанд? Чаро онњо бедору зирак намешаванд? Аз ин хоб онњоро чї гуна метавон бедор кард? -Дар њаќиќат, имрўз барои љавонони фаъолу лаёќатманд имконияти тањсил дар дилхоњ донишгоњ вуљуд дорад. Барои ин танњо кўшиш ва ба талаботњои донишљўї љавобгў будан лозим. Имрўзњо худи донишгоњњо барои донишљўёни фаъол имтиёзњои махсус медињанд, чи гунае, ки дар Донишгоњи миллии Тољикистон барои донишљўёни фаъол имкониятњо ва шароитњои зиёде муњайё карда шудааст, ки банда аз онњо зиёд бархурдор мешавам. Яке аз проблемањои донишљўи тољик он аст, ки имкони дуруст интихоб кардани касбро надорад. Ё намедонад, ки ба кадом ихтисос равад ё волидонаш маљбур мекунанд, ки

ягон соњаи сердаромадро интихоб намояд. Як ќисми донишљўён бошанд, барои гурехтан аз хизмати њарбї ба донишгоњњо њуљљат месупоранд ва барои онњо муњим нест, ки дар кадом ихтисос тањсил менамоянд. Мушкилоти дигар ёфтани љойи кор пас аз соњиби ихтисос шудан аст. Ё љои кор намеёбанд ё маош ќонеъкунанда нест. Бар замми ин мушкилињо ман бо боварї гуфта метавонам, ки кам нестанд донишљўёне, ки пас аз хатми донишгоњ дар бозори мењнат љойи кори хуб меёбанд ва рўзгорашонро пеш бурда, дар рушди кишвар сањми худро мегузоранд. Тавре ки гуфтам, барои бедору зирак шудани љавонон мотиватсия зарур аст, раќобат ба миён овардан лозим, агар њар як љавон донад, ки бо хондани зиёд шароиташ хуб мешавад, бо касбияти баланд метавонад худро дар љомеа нишон дињад, албатта бедор мешавад, кўшиш мекунад, мубориза мебарад. Баъзан барои камњавсалагии љавонон насли калонсоли мо низ сабаб мешаванд, ки чунин саволгузорї мекунанд: "Хондагињо чї њол доранд?". - Шумо њоло дар Донишгоњи давлатии Маскав машѓули навиштани рисолаи дипломї њастед. Љавонон ва донишљўёни он љоро чї гуна дарёфтед? Лутфан бардошњоятонро мегуфтед… - Мо дар Институти илмї-тадќиќотии физикаи њастаии назди ДДМ пањлўњои гуногуни астрофизикаи нурњои кайњониро омўхта истодаем ва ният дорем, ки дар эксперименти байналмиллалии "Помир-XXI" бевосита иштирок карда, натиљањои хуби илмї ба даст орем. Аммо дар бораи донишљўёни ин љо њанўз барваќт аст, ки андешањоямро иброз намоям. Танњо њаминро мегўям, ки проблемањои љавонони мо ва љавонони рус ба њам наздиканд, дар ин љо њам таносуби саводнокиву бесаводии љавонон ба мо наздик аст. - Бо вуљуди дар дигар ришта тањсил доштанатон шумо ба фалсафа низ таваљљуњ доред. То љое, ки мо иттилоъ дорем, шумо аз ин фан дар олимпиада низ ѓолиб шудаед. Чї боис шуд, ки шумо ба олами мураккабу печидаи фалсафа ворид шудед? Оё душвор нест? - Аслан ихтисосе, ки интихоб кардаам, яъне астрономия худ фалсафа аст, зеро фалсафаи ќадим аз омўзиши муњити атроф ва Кайњон шурўъ шудааст, вале фалсафаи имрўза самту љараёну равияњои гуногун ва ба њам мухталифи зиёде дорад, ки пањлўњои гуногуни њаёти инсонї, љамъият, мавќеи инсон дар табиат, ќонуниятњои табиатро меомўзад. Аќли инсон мекўшад то ба саволњои бисёре љавоб ёбад, аммо танњо як инсон наметавонад ба њама саволњо љавоб гўяд, бинобар ин ба таљирибаи инсонњои дигар рўй меорад ва бо андешањои худ муќоиса мекунад, агар тавофуќ ба даст ояд, маънои љавоб ёфтан аст. Дар фалсафа њамин хел андеша ва фикрњои гуногуне њастанд, ки инсон дар онњо ба саволњи зиёди худ љавоб меёбад. Ана њамин чиз сабаб шуд, ки ба дунёи фалсафа ворид шавам. Лекин як чизро бояд гўям, ки дар фикри аксарияти мардуми тољик тасаввуроти ѓалате оиди фалсафа вуљуд дорад, аксарият њанўз фалсафаро аз марксизм ва ё материализм фарќ карда наметавонанд, њол онки материализм як љузъи фалсафа асту халос. Барои њамин мехоњам мардум нигоњашонро ба фалсафа дигар созанд. - Дар охир мехостам бигўед, ки донишљўи тољикро дар дунёи муосир чї гуна дидан мехоњед? -Донишљўи тољик дар замони муосир бояд бо дониши ќавї, донистани забонњои хориљї ва мањорати кор бо компютер мусаллањ бошад. Донишљўи тољик бояд мутахассиси хуби соњаи худ бошад ва тавонад, ки дар бозори мењнат харидори худро пайдо кунад.

Мусоњиб Толиби ЛУЌМОН


12

Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

МАЪМУРИ ВИЉДОНИ ОДАМ ХУРД АСТ!

Минтаќа ва љањон Аз њама њамсояњо Афѓонистони дањсолањо дар њолати љангзада ќарордошта, барои мо, тољикон, муњимтар аст. Муштарак будани забон, таърих ва дину оин моро ба њам ќарин мегардонад. Коршиносон бар онанд, ки солњои 90-ум дар шароити иќтисоди бозорї тиљорати сифатан навро мањз афѓонњо ба мо ёд доданд, ба шарофати шоњпулњои нав аз рўди Панљ тавассути Афѓонистон мошинњои гаронвазн молу маноли Покистону Чинро ба мо расонда, бозори истеъмолии моро пур карданд, мањз тавассути њамин шоњроњ меваю полезии мардум ва хољагињои Тољикистон ба бозори байналмилалї роњ ёфта, боиси рушди кишоварзї шуд.

"Оё виљдон доред? Виљдонатонро хўрдед? Баробари савдои моли касиф, виљдонатонро њам фурўхтед"? - чунин аст доираи саволњои бељавобе, ки дар мавриди аз љониби шахсе беадолатї зоњир гаштан ба ў медињем. То ин замон одамон гумон доштанд, ки виљдон категорияи ахлоќист. Аммо илми муосир собит намуд, ки барои виљдон њам як љузъи љисми инсон, аниќтараш як ќисмати маѓзи сари инсон љавобгарї дошта, масъул ва маъмур аст.

П

АЖЎЊИШГАРОНИ донишгоњи Оксфорд дар майнаи сари одам пас аз омўзишњои чандинсола оќибат ќишрњоеро муайян карданд, ки ба виљдони инсон љавобгар аст. Дар љараёни тањќиќот маълум гашт, ки виљдон танњо ба одами бечора хос будааст. Дигар махлуќњо аз ин бори гарон озоданд. Дар тањќиќот 25 зану мард ширкат намуданд. Олимон ќисми пеши майнаи сари инсон ва маймунро аккосї карда, муќоиса намуданд. Муайян шуд, ки мањз дар ин ќисмат тўдаи саќќошакли торњои асаб љойгир буда, љавобгарии интихоб байни ќарори неку бад ба ўњдаи он будааст. Мутаассифона, ин ќисмати майнаи сар - "ќутби пањлўи пешонї" нисбат ба дигар ќабатњои маѓзи сар хеле хурд будааст. Тавре медонем, худи маѓзи сар, ки аќлу дониш ва соири амалиёти назариявию нозиротї ба он вобаста аст, нисбатан хеле калон аст. Вале азбаски аќл масъули њама гуна амали баду нек аст, корњои баду неки инсоният ќариб баробар аст: агар бо аќли инсон барои некўањволии бани одам кашфиётњои нодири илмї ба даст омада бошад, мањз бо аќлу илми инсон силоњи ќатли омма ихтироъ шудааст. Агар меъморони оќил Тољмањал барин мўъљизаро сохта бошанд, бо "аќл"-и Темури Ланг аз каллаи одамон манорањо сохта шуд. Чунин мисолњо фаровонанд. Мутассифона, ин селаи калони аќлро танњо як виљдони хурдакак назорат мекардааст. Мавриди зикр аст, ки ќаблан ривоят дар хусуси зиракии зотии занона машњур буда, то ин замон занњоро нисбат ба мардњо донову зирактар медонистанд ва онњоро "барваќт зирбидагї" ва дорои "њисси шашум" мегуфтанд. Њазор афсўс, натиљаи тањќиќот нишон дод, ки "зиракии занњо" ба љуз таљрибаи њаётї чизи дигаре набудааст. Вагарна мардњо худро ором мекарданд, ки дар хона каси донотаре њаст, ки метавонад барои пешгирии њар баду неки дунёву уќбо тадбире андешад. Илова бар он, муайян гардид, ки тадбиру зиракї на танњо дар маѓзи сари зан,

балки дар фаъолияти майнаи сари мардњо низ мављуд будааст. Чизе ки аз њама бештар боиси таааљуб, афсўс ва нигаронист, хеле хурд будани њаљми ин омили муњимтарин барои ќабули ќарори мунсифона ва бовиљдонона мебошад. Мањз њамин сабаб будааст, ки байни интихоби ќарори неку бад, мунсифона ва ѓаразнок ба одам бисёр ваќт мушкилї пеш меояд ва донотарин касон њам гоњо ќарори берун аз виљдону инсоф ќабул мекунанд. Дар зиндагї бисёр њолатњо мешаванд, ки инсон гоњо дар як сония бояд ба як хулосае омада тавонаду аз рафтору гуфтори нек ё бад якеро интихоб намояд. Гоњи дигар дар давоми солњои зиёд андеша карда, оќибат, гоњо дар дами вопасини умр, дидаву дониста, ќарори бевиљдонона ќабул мекунад. Шояд аз хурдии маъмури виљдон бошад, ки инсон барои бањо додан ба њолати фаврї имкон њам пайдо намекунад ва намефањмад, ки ќарори бади интихобнамудааш то кадом андоза бад асту некаш то кадом њад нек. Ва шояд њамин камии захира барои андеша имкон намедињад, ки одам сатњу дараљаи некии худро то охир бидонад ва ин њолат имкон медињад, ки некиро бебаркаш кунад? Агар маъмур ва масъули виљдон чунин хурд намебуд, сиёсатмадорони Ѓарб шояд стандартњои дугонаро намесохтанд ва бо њар гуна бањонањои демократияи дурўѓин иродаи мардуми дигарро дар Осиёву Африќо ва Аврупо намешикастанд ва бо бањонаи "барои њимояи сулњ" ба сари халќњои осоишта бомбаву мушак намепартофтанд. Агар маъмур ва масъули виљдон чунин хурд намебуд, магар нозирони барои назорат маошгирандаи њукумат метавонистанд, ки барои ришваи ночизе "дидаро нодида гиранду нодидаро дида"? Агар маъмур ва масъули виљдон чунин хурд намебуд, шояд тољирон метавонистанд барои фиреби харидорон моли касифтаринро аз пасмондаи бозорњои љањон оварда, ба муштариёни но-

огоњ моли бењтарин муаррифї кунанд? Ва агар чунин намебуд, шояд њаннотон метавонистанд орд, бензин ва ё дигар маводи бо нархи арзон ба даст овардаашонро "бо нархи ќимат харидем" гуфта гарон фурўшанд? Агар маъмур ва масъули виљдон чунин хурд намебуд, баъзе пизишкони "чирадаст" - донандагони комили љисми инсон, магар метавонистанд дидаву дониста ба хотири пул кандан аз беморе, ки аллакай ба марги муфољо гирифтор асту пас аз рўзе мемирад ва ё њатто аллакай мурдааст, бо бањонаи шифо бахшидан ба ў, аз пайвандонаш маблаѓи њангуфте бигиранд? Њоло бисёр чизњои дигарро муайян намудан зарур мебошад. Шояд акнун ин тарафњои масъаларо на олимон, балки љомеаи мутамаддин, масъулини њукумат ва кормандони маќомоти дахлдор пажўњиш кунанд? Виљдон дар њама адён, махсусан, дар дини мубини ислом мавќеи махсус дорад. Виљдон дар бовари ниёгони ориёии мо басо муњим мањсуб гашта, онро асли дин медонистанд, ки дар вуљуди њар инсон њаст, вале мебоист, ки пайваста тарвиљ дода шавад. Њатто аќидае доштанд, ки шахси бевиљдон фуруњар - равони на танњо худ, балки фуруњари њамнишинон, давлат ва кулли замону љањонро коњиш медињад. Онњоро "фара-костор" номида, чун кофири мутлаќ мањкум менамуданд. Дар њадисњои зиёди Расули Акрам (а) омадааст, ки љойгоњи каси бевиљдон ќаъри љањаннам хоњад шуд. Бинобар ин, имрўз месазад, ки барои пирўзии виљдон, њама баробар талош кунему тадбир андешем. Мебояд барои тавсеа ёфтани он, аќаллан як рўзи њар њафта, як њафтаи њар моњ ва як моњи њар солро рўзи виљдон, њафтаи виљдон, моњи виљдон эълом намоем. Аз ин зиёд талаб кардан аз инсони кўчаки пургуноњи… масъули виљдонаш хеле хурд шояд зиёд бошад.

Љумъа ЌУДДУС

Ду хабар

МЕЊРУБОНИЊОИ «МЕЊРУБОН» Дар шањри Исфара љињати рушду равнаќёбии соњибкории хурду миёна ва аз ин тариќ фароњам овардани љойњои нави кориву баландбардории сатњу сифати хизматрасонї, ѓановат бахшидани буљети давлатї ва болобарии некўањволии мардум таваљљуњи хоса дода шуда, дар ин самт аъзои ЊХДТ фаъол мебошанд. Ин аст, ки солњои охир фаъолнокии бесобиќаи бахши хусусї дар љабњаи бунёди дањњо корхонањои истењсоливу марказњои хизматрасонї, таъмири роњу пулњо мушоњида мегардад. Ахиран, бо дархости сокинони яке аз мавзеъњои шањр ва дастгириву мусоидати маќомоти иљроияи њокимияти давлатї соњибкори мањаллї Муборакшоњ Муњаммадљонов бо 25

љойи кори доимї маркази савдову хизматрасониеро мавриди истифода ќарор дод, ки аз чойхонаву нонвойхона ва тарабхонаи замонавї иборат аст. Зимни маросими расмии ифтитоњёбии иншооти тозабунёд баромадкунандагон ба таври хоса тазаккур доданд, ки рушди бемайлони иќтисодиву иљтимої ва ободиву шукуфоии рўзафзуни мамлакат мањз тавассути сиёсати оќилонаи пешгирифтаи Њукумати Љумњурии Тољикистон муяссар мегардад. Маљмааи савдову хизматрасонї, ки "Мењрубон" ном гирифтааст, фаъолияти худро аз иќдоми хайр - баргузории хатнас ури 16 нафар кў дакони оилањои камбизоат шурўъ намуд.

ТЎЙХОНАИ «ВАСЛ» Бо њамин номи зебо дар шафати роњи Исфара-Шўроб, рў ба рўи идораи маъмурии "Ширкати сохтмонии Исфара" боз як иншооти фарњангиву фароѓатї ќомат афрохт. Тўйхона аз рўи лоињаи меъмории монанд ба тарабхонањои шабонаи давлати Туркия сохта шудааст. Маъракадорон имконияти хуб доранд базмњои хурсандиашонро дар дохили бино, ки басо диданиву љозиб оро ёфтааст, дар дилхоњ фасли сол бароњат доир намоянд. Барои ин таљњизоти" муосири пурќуввати гармидињиву салќинкунї насб карда шудаанд.

М. ШАРИФОВ

Афѓонистон, салом! Вале хавфу хатари дигар низ, чун сели нашъа ва тањдиди муташанниљ гардидани вазъият аз љониби нерўњои мухталифи ин кишвар баъди баровардани нерўњои Амрико ва НАТО боиси нигаронї мегардад. Аз ин рў, барои мо амнияту осоиши ин кишвар беш аз дигарон ањамияти њаётан муњимро касб мекунад. Ва дар ин росто, муњимтарин маъракаи сиёсии Љумњурии Исломии Афѓонистон - интихоботи раиси љумњур барои панљ соли навбатї мавриди таваљљуњи њамагон ќарор дорад. Он аз 2 феврал шуруъ гашта, 2 моњ давом мекунад ва 5 апрели соли равон интихобот баргузор мешавад. Дар он 11 номзад ширкат менамоянд. Алъон тамоми кўчањои марказии шањрњои калон бо сурату плакатњои номзадњо рангин шудааст. Тибќи сарќонуни кишвар, президенти кунунї Њамид Карзай барои маротибаи сеюм њуќуќи ширкат надорад. Вале ў аз сиёсат дур намешавад. Чанд нафар номзадњо аз наздикони ў мебошанд ва дар сурати пирўзии онњо ба Њамид Карзай њам вазифаи мувофиќе дар њукумат, ё парлумон дода хоњад шуд. Барои сиёсатмадори пуртаљриба ин њолат ќобили ќабул аст. Нахуст аз бародари ў Ќаюм Карзай - тољири муваффаќ ва депутати парлумон ёдовар мешаванд, ки дар љануб таъсири бештар дорад. Вале ў дар ИМА иќомат мекунад ва ин метавонад ба имиљи ў халал расонад. Аз љониби дигар, тарафдоронаш ба умеди онанд, ки ИМА бо дастгирии худ ин камбудиро мепўшонад. Номзади дигар Ашраф Ѓанї Ањмадзай - собиќ вазири молия низ аз ќабилаи паштунњо буда, дар доирањои сиёсии Амрико паноњ дорад. Ў технократ ва мутафаккир буда, дар интихоботи гузашта таљриба низ дорад, мехоњад бо ислоњоти љиддї Афѓонистонро замонавї гардонад. Нозирон аз он дар њайрат шудаанд:, ки ў лидери ўзбекњои Шимоли кишвар Дўстумро ба дастаи худ њамроњ намуда, вазифаи ноиби президентро пешнињод кардааст. Вале ба њар њол, аќидае њаст, ки имконоти ў нисбат ба панљ соли ќаблї зиёдтар аст.

Доктор Абдулло Абдулло бо шариконаш Коршиносон дар интихоботи кунунї собиќ вазири корњои хориљии Афѓонистон доктор Абдулло Абдуллоро мухолифи асосии маъмурияти Карзай медонанд. Дар интихоботи соли 2009 танњо ў бо президенти амалкунанда Њамид Карзхай раќобат карда тавониста буд. Вале ў бояд ба назар гирад, ки иттињоди нави мухолифи њукумат дар симои ќумандони машњури сањрої, имом Расули Сайёф ва лидери шимол Исмоил Хон ба вуљуд омадааст. Имом Сайёф дар мамолики араб маъруфияти зиёд дорад, иттифоќчии ў собиќ њокими Њирот ва ќумандони машњури муљоњидин бо Эрон дар робитаи хуб аст. Њардуи онњо чун доктор Абдулло мухолифи толибон буда, њанўз то соли 2001 борњо бо онњо муќовимати мусаллањона кардаанд. Шояд аз ин сабаб бошад, ки се њафта ќабл ба Исмоил Хон сўиќасд сурат гирифт ва бенатиља анљом ёфт, сардори ситоди пешазинтихоботии доктор Абдулло ба њалокат расонда шуд. Вазири корњои дохилї Умар Даудзай эълом намуд, ки барои бехатарии номзадњо чорањои ќатъї меандешад. Ба ихтиёри онњо аз 30 то 40 нафар пулис ва се автомашинаи зирењпўш дода шудааст. Њаракати Толибон маъракаи интихоботи президентиро лаѓв намудааст. Яке аз лидерони собиќ машњур аз њизби исломии Афѓонистон Гулбиддин Њикматёр ѓайриинтизори нозирон аз њамсафони њизбии худ даъват намуд, ки дар интихобот ширкат намоянд ва ба љонибдории номзадњои мавриди таваљљуњи худ овоз дињанд. Ба њар њол, дар гуфтугўи телевизионї њама номзадњо љонибдори оштї ва сулњ бо толибон будани худро изњор намуданд. Коршиносон яке аз њолатњои номатлуби интихоботи навбатиро дар харољоти њангуфти он мебинанд. Расман ба номзадњо масрафот то 10 миллион афѓонї баробар ба 130 њазор евро рухсат дода шудааст. Вале маълум аст, ки харољот бештар аст. Аммо њолати мусбатро дар он мебинанд, ки таваљљуњи сокинони кишвар ба интихобот имсол нисбат ба маъракаи пешина хеле зиёд гардидааст.

Омодасоз Љ.ЌУДДУС


Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

13

ФАРЊАНГ

ТАЉАССУМГАРИ ЌОРЇИШКАМБА 100-СОЛА ШУД

Б

АЊОРИ соли 1941 ба рои љавонмарди 27-солаи тољик Зоњирљон Дўстматов шодињои бузу рге оварда, оѓози умедњои бузург гардид. Ў, ки ба сабаби набудани шароити оилавї нисбат ба дигар њамсолонаш ба тањсили олї дер шуруъ карда буд, он сол хатмкунандаи нахустин студияи тољикии актёрї дар Донишкадаи давлатии театрии Маскав ба номи Луначарский гардид ва барояш имконоти бењудуд барои кори эљодї оѓоз мегашт. Илова бар он, њодисаи фарањбахши дигари фарњангї ба вуќўъ омад: нахустин Дањаи адабиёту њунари тољикон дар шањри Маскав барпо шуда, махсусан, санъати театрї аз љониби мутахассисон ва сарвари ваќти давлат И.Сталин бањои баланд гирифта, тољиконро чун миллати соњибтамаддун ва куњанбунёд муаррифї намуд ва дар чунин маврид эътибори њунар ва санъати театр афзун гашт. Наќши дипломии Зоњирљон Дўстматов Арган аз "Бемории зўракї"-и Молйер бањои баланд гирифт ва ў бо њазорон умед ба Театри академї-драмавии ба номи Лоњутї ба кор омад. Вале оѓоз гаштани Љанги Бузурги Ватанї ба бисёр умеду наќшањои нек тањрирњо ворид намуд. Дар давоми як сол дар театри марказии тољик ў чанд симои хотирмон иљро кард. Вале бо зарурати рўзгор, пойтахтро тарк намуда, ба театри дуюми касбии тољик дар шањри Хуљанд ба кор омад. Дар давоми ду соли фаъолият дар ин љо бо наќшњои Мирзошариф дар "Њукм"-и М.Турсунзода, Валї дар "Аршин мол олон"-и У.Гаджибеков, Сардори ќаландарњо дар "Њалима"-и Ѓ.Зафарї комёб гардида, мањбуби њамагон шуд. Тавре худи Зоњирљон Дўстматов баъдтар ба дўстону њамкорон ёдовар шудааст, сабку улуби тањиягарон гуногун буд, вале ў ба завќи табиї ва мактаби устодони донишкадавияш такя менамуд. Тайи панљ соли тањсил дар Маскав ў аз тамошои ганљинаи тиллоии сатњи љањонї - бењтарин наќшњои њунарпешагони маъруфи замон А.Остужев, М.Бабанова, М.Астангов бањра бурд ва махсусан, сабаќњои муаллими асосии курс њунарпешаи хеле маъруф ва машњураш М.Астангов ба ў кўмаки амалї мерасонд. Аз љумла, наќши Глоба дар "Одамони рус"-и К.Симонов басо љолиб буд. Сањнае, ки ў бо суруди "Булбул, булбул, паррандачае" ба марг мерафт, басо њаяљонангез буда, ягон тамошобинро дар толор бетараф намегузошт. Вале чун сабку салиќаи на њама коргардонњо дар сатњи олї буд, худи ў ба тањияи намоишномањо пардохт

Андеша Аз назари касбї ё њатто сиёсї рўй овардани ЊНИТ ба масъалаи шиканља ва мизи гирдаш дар мавзўи "Шиканља дар Тољикистон", ки 8-уми феврали соли љорї баргузор кард, иќдоми на он ќадар фањмост ва саволњоеро дар пай дорад. Маќсад агар дар нишаст баррасии мавзўи марги узви ЊНИТ ва раиси бахши њизб дар Исфара Умедљон Тољиев бошад, касе ба умќи масъала нахоњад расид, зеро то њол таш-

ва дар як муддати кўтоњ чанд асарро рўи сањна овард. Мазњакаву драмањои "Ду вохўрї", "Найрангњои Майсара", "Дили модар", "Арўси панљсўма", "Хонаи Надир" ба ў њамчун коргардон муваффаќият оварданд. Махсусан, дар жанри мазњака чї дар иљрои наќшњо ва чї дар санъати тањиягарї комёбињояш бештар буданд. Вале ба драматургияи олї ва наќшњои пурвусъати драмавї шавќи бештар дошт. Бинобар ин, пайи домони орзуњо боз ба театри Лоњутї баргашт. Дар байни наќшњои ў симои Сартарош дар мазњакаи "Шаби 28-ум" муваффаќияти бештаре пайдо кард. Тавре муњаќќиќи театри тољик профессор Низом Нурљонов навиштааст, он замон "Зоњирљон Дўстматов наќши сартароши камгап - марди бетолеъ, вале беѓаразу болаёќатро чунон моњирона иљро мекард, ки муњити гуворои шодиовар месохт, мераќсид, месароид, монда нашуда, мелаќќид ва чун табиби дандон гоње бо зарофати халќиву хирадмандии мардумї пешгўињои ширину хандаовар мекард ва нињоят, миљози ў тоб наоварда, бо сари нимтарошида аз назди ў гурехта мерафт". Ин имконоти фардии актёр буд ва имкон дод, ки симои офаридаи ў ба яке аз наќшњои асосї ва мондагор мубаддал гардад. Ин њунари ў дар дигар наќшњои хурду калони ў зуњур кардан гирифт. Наќшњои Рањмат дар "Достони Њофиз"-и Ф.Тошмуњаммедов ва махсусан, Тешабобо дар "Шањри ман"-и М.Миршакар аз љумлаи онњо буданд. Њунарпеша симои Тешабоборо бо санъати аскиягўии халќї ифшо намуд. Махсусан, њамкорї ва њамљўрї бо њунарпешагони боистеъдоди театри Лоњутї ба Зоњирљон Дўстматов пару бол мебахшид. Ба ў муяссар гардид, ки дар мазњакаи "Таърифхўљаев" наќши Акталї Каљљакбоевро иљро кунад. Њар ваќте ки ў њамроњи раис, дар иљрои њунарпешаи маъруф Муњаммадљон Ќосимов, дар сањна пайдо шуда, бо лафзи ширину рафтори хандаовар сифатњои ќањрамонашро мекушод, толор аз мављи ханда ба ларза меомад. Мутахассисон бар онанд, ки дар солњои 50-ум актёр Зоњирљон Дўстматов ба сатњи хеле баланди хунари мазњакавї расид ва камолоти маънавии ў солњои 60-ум ба театри тољик самари нек дод. Иљрои наќши мардони њаётдўст мањаки аслии эљоди ў гашт. Њанўз соли 1944 ў бори аввал наќши Масхарабозро дар намоишномаи миллии "Рустам ва Сўњроб" хеле љолиб иљро карда буд. Соли 1957 бошад, наќши Масхарбоз дар асари аврупої - "Шоњ Лир"-и В.Шекспир муваффаќона рўи сањна омад. Наќши дигари ў Шмага аз "Гунањгорони бегуноњ"-и А.Островский марди ќаш-

шоќу майзадаест, ки зиндадиливу њозирљавобиашро гум накардааст. Ва нињоят чанд наќши марказии мазњакавї - Абдумалик дар "Ман Фахриддинов"-и Љ.Икромї, Очилкатта дар "Иродаи зан"-и А.Сидќї ва дигарон ба вуљуд омаданд. Махсусан, дар наќши Очил-катта сухан ва чањорчўбаи сањна барои њунарпеша З.Дўстматов тангї мекард, ќайд мекунад профессор Н.Нурљонов, -Зоњирљон Дўстматов симои як марди калонљуссаи мўйдароз, бригадири колхозро тасвир намуд, ки дарвоќеъ, пахтакори пуртаљриба аст, вале аз ситоиши зиёд кибру ѓурур пайдо кардааст ва њељ касро назараш намегирад. Махсусан, дар њамљўрї бо актрисаи машњури тољик Тўтї Ѓаффорова - дар наќши Сокина, як дуэти олиљанобе падид омада, њарду њунарпеша наќшњоро љолиб ва хеле њаётї, бо рангњои табиї ва зарофати мардумї ифода менамуданд. Чунин ба назар мерасад, ки ин њама наќшњо, дар жанри мазњака ва симоњои мардумї комёб гаштани ў як гузариш ба наќши аллакай дар адабиёт машњури Ќорї Ишкамба гардид. Филм соли 1966 ба навор гирифта шуд. Тавре яке аз њолдонњо Носир Њасанов иброз намуд, барои ин наќш довталабон зиёд буданд ва дар озмун Зоњирљон Дўстматов интихоб гардид. Асари безаволи устод Садриддин айнї "Марги судхўр", ходимони боистеъдоди кинои тољик ба ў илњом бахшиданд ва ў тамоми нерўи худро барои офаридани ин наќш равона кард. Муњаќќиќон, аз љумла, доктор Саъдулло Рањимов зикр мекунанд, ки дар иљрои ин наќши мазњакавї, чун дар асли асари устод С.Айнї санъати муболиѓа истифода шудааст, вале хеле нозук, устокорона ва њаќиќатнигорона рўи кор омадааст. Муњаќќиќи театр профессор Низом Нурљонов ин наќшро чунин тафсир мекунад: "Дар филм образи судхўри хасисе тасвир ёфт, ки маѓз андар маѓзи ботинаш њаќир ва разил буд. Ќањрамони Зоњирљон Дўстматов тамоми муфтхўрї ва истисморгарии ас римиёнагї, ѓаддорї в а љањолати дунёи тираро дар худ таљассум намуд. Њаќиќати баланди бадеии симои офаридаи њунарпеша дар тарзи зинда ва типї тасвир намудани табиату хислати ќањрамонаш нотакрор буд. Чењраи ин марди миёнќади ѓалчаи фарбењ, серришу саллакалон, туршрўю бадфеъл, баднафсу чиркинтабиат гўё аз сањифањои повести С.Айнї берун омада, айнан зинда шудаст. Ќорї Ишкамба дар майдони шањр, бозор, љойњои серодами шањр пайдо шуда, моли муфт мељўяд, ки кори њаррўзаи ўст. Вай нопурсида аз моли њар фурўшанда чизе мерўёнад, ба ода-

МАЪЛУМОТНОМА: Зоњирљон Дўстматов - Артисти Халќии Тољикистон, соли 1914 дар шањри Хуљанд таваллуд шудааст. Солњои 1931-36 котиби шуъбаи маорифи шањр ва яке аз аввалин ташкилкунандагони Театри мусиќї-мазњакавии ба номи Камоли Хуљандї дар шањри Хуљанд мебошад. Солњои 1936 - 1941 дар њайати нахустин курси махсуси актёрии тољикї дар Донишкадаи театрии ба номи Луначарскийи шањри Маскав тањти роњбарии Артисти Халќии СССР М.Ф.Астангов тањсил намуд, солњои 1941-42 дар Театри академї-драмавии ба номи Лоњутї хидмат кард. Сипас солњои 1942-1945 актёр ва режиссёри Театри мусиќї-мазњакавии ба номи Пушкин (њоло Камоли Хуљандї) дар шањри Хуљанд шуд. Наќшњои Валї дар "Аршин - мал-алан"-и У.Гаљибеков, Мирзошариф дар "Њукм"-и М.Турсунзода, Сардори ќаландарон дар "Њалима"-и Ѓ.Зафарї, Тарталя "Маликаи Турандот"-и К.Гоцци ва ѓайраро иљро намуд. Як ќатор асарњои драмнависони тољик ва шўравиро ба сањна гузошт. Аз соли 1945 то охири умр дар Театри академї-драмавии ба номи Лоњутї хидмат кард, наќшњои фољиавї ва мазњакавиро бо мањорати тамом иљро менамуд. Алалхусус, љињатњои фардии образњои характернок ва наќшњои мазњакавиро моњирона офарида, ба онњо рангу бори миллї мебахшид. Наќшњои намоёнаш - Абдулин дар "Муфаттиш"-и Гогол, Иван Шадрин дар "Одами милтиќдор"-и Н.Погодин, Самсон, Масхарабоз, Сенатор дар "Ромео ва Љулетта", "Шоњ Лир", "Отелло"-и В.Шекспир, Тешабобо дар "Шањри ман"-и М.Миршакар, ОчилКатта дар "Иродаи зан"-и А.Сидќї, Шмага дар "Гунањгорони бегуноњ"-и А.Островский, Азимшоњ дар "Дохунда"-и Љ.Икромї ва ѓайра. Дар кино чунин наќшњоро иљро кардааст: Ќаландар дар "Насриддин дар Хуљанд", Оњангар "Байраќи оњангар", Ќорї Ишкамба дар "Марги судхўр". Махсусан симои Ќорї Ишкамба дар эљодиёти ў маќоми баланд пайдо кард. Њанўз соли 1957 сазовори унвони Артисти Халќии Тољикистон гашта, бо чандин ордену медалњо мукофотонида шудааст. мони ошхўрдаистода чун мењмони нохонда њамроњ мешавад, дастурхони дўкондорро бењаёёна мекушояду таоми гармро бо дастони чиркинаш мехўрад. Дар рўи мизи корманди бонк зарфи ќандро дида, чанд лўндаи онро зуд ба дањон ва чандтояшро ба пиёла меандозад. Дањони мисли аждањои Ќорї њама чизро фурў мебарад. Ишками калон ва нафси ў серї надорад"… Дар нињояти кор, чунин шахси ба нафс додашуда на ба в оќеањои сиёсї сарфањм меравад, на ба дасисаи шахсони сармоядор. Ва аз касони њамтои худ фиреб хўрда, аз болои гург ба гурги дигар шикоят бурда, бештар фиреб мехўрад. Хотимаи ин њама инќилоби Октябр мегардад ва марги судхўр хотимаи ман-

тиќии чунин замон ва чунин типи одамон мегардад. Ин њама ба шарофати мањорати бењамтои актёрии Зоњирљон Дўстматов даст додааст. Дар замони ба иќтисоди бозорї гузаштани љумњурї ва љомеаи имрўза наќши Ќорї Ишкамба барои сармоядорони навин чун як намунаи бад ва як њушдор барои риоя намудани адлу инсоф хидмат мекунад. Аз ин љост, ки ќимати ин наќш ва филми "Марги судхўр" бо гузашти замон кам намешавад ва дар баробари санаи муњим 100-солагии яке аз абармардони с анъати тољик Зоњидљон Дўстматов ин симои нотакрорро ёдоварї мекунем.

Лутфия ИКРОМЇ, рўзноманигор

ДАР ЗАБОН «ШИКАНЉА»-ву ДАР ДИЛ... хиси ќазияи мазкур аз љониби маќомоти салоњиятдор ба итмом нарасидааст ва инро аъзои ЊНИТ худ бењтар аз дигарон медонанд. Дар сурати анљом ёфтани ташхис боз њам пештар аз дигарон худи онњо бохабар мешаванд, чунки санљиш тибќи дархости ЊНИТ гузаронида шуда истодааст ва посухро њам онњо хоњанд гирифт. Бо вуљуди ин ЊНИТ аз ќабл эълон доштаву таъкид мекунад, ки У.Тољиев бар асари шиканљаи зиёд вафот кардааст. Њол он ки ташхис њанўз ба анљом нарасидааст. Маълум мешавад, ки ин љо зери коса нимкоса њаст, вале ба умќи масъала нарасидам. Ба мизи гирд волидайни Њамза Икромзода, ки тирамоњи соли гузашта дар муассисаи ислоњии №1-и шањри Душанбе фавтида буд ва гирди

он сару садоњои зиёде баланд шуданд, даъват гардидаанд. Не Њ.Икромзода, на наздикони ў бо Њизби нањзат муносибате надоранд. Ќазияи ўро теъдоди зиёди њомиёни њуќуќ аз дохилу хориљи љумњурї, ташкилотњои ѓайрињукуматї пайгирї доранд. Чаро ЊНИТ низ ба ин масъала рў овард? Посух якест. Манфиат. Якум манфиати молї, дуюм таблиѓи хеш. Яъне њадафи онњо нишон додани њизб њамчун пуштибони мардуми гирифтори мушкилоти мухталифи зиндагї аст. Хеле андешидаму ба умќи масъала нарасидам. Муамморо бароям хабари интернетии 5-уми феврал дар сомонаи "Тољ-нюс" пахшшуда боз кард. Тибќи ин хабар, Иттињоди Аврупо тарњи нави кўмак ба мубориза зидди шиканљаро рўи даст гириф-

тааст, ки гуфта мешавад 1 милиону 156 њазору 690 евроро ташкил медињад. Ин маблаѓгузорї лоињаи минтаќавии "Иќдомњо бар зидди шиканља дар Ќазоќистон ва Тољикистон" ном дошта, тањти барномаи "Санади аврупої барои демократия ва њуќуќи инсон" амалї мегардад. Лоиња фаъолиятњои мухталиф, аз љумла эљоди зарфият, њамоњангсозї ва барќарор кардани робитаи корї миёни он ташкилоту созмонњоро дар назар дорад, ки дар бахши мубориза алайњи шиканља ва демократикунонии љомеа фаъолият мебаранд. Тавре ба назар мерасад, ЊНИТ аз аввалинњо шуда, бўйи луќмаи муфтро эњсос кардааст ва бо мизи гирдаш маблаѓгузорони хориљиро огоњ карданист, ки "мо низ бо шумоем".

Изтиробам аз он аст, ки њама дар зиндагї медонанд луќмаи муфт танњо дар дом аст ва он њам ба ивази љон ба даст меояд. Вале боз њам ба он даст мебаранд. Ду соли охир, чунин маблаѓњо бо шаклу шеваи гуногун барои Украина дар њаљми 6 миллиард доллари ИМА људо шуданд ва оќибаташ њамон аст, ки њамарўза дар хиёбонњои Киеву дигар шањрњои мамлакат мебинем. Љумњурии Украина имрўз сари дуроња ќарор гирифтааст: якеаш љониби љанги шањрвандї мебараду дигараш сўйи парокандагии кишвар. Агар оќибати кор чунин аст, пас оё "шиканљабозї"-њо теша бар решаи худ задан нест?

Саидбек ЌОСИМПУР


14

Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

Аз кўлбори таърих (Аввалаш дар шуморањои гузашта) Дубровский нафари аз њама бузурги Бадахшонро хоњиш намуд, ки рўи хараки бишкастае бинишинаду худаш низ паси мизи ў љой бигирифт. Ин маънои онро дошт, ки ин миз, мизи ту нест! Ту рўи он чун лўхтакчае њастї ва кадом ваќте хоњам, рўи он менишинам. Дубровский иброз дошт, ки намояндагони исёниён њоло дар Хоруѓанд, аммо ягон идороти давлатї бояд эшонро расман ќабул накунад. Бо онњо ягон гуфтушунид нанамоянд, ягон наќшаи амалиёт рўи кор наояд. Бигзор бо нафарони ѓайрирасмї вохўранд. Аммо ин нафарон бояд ба онњо фањмонанд, ки кишвари мо нияти ба ягон гурўњи исёнї расонидани имдодро надорад, зеро мо бо Афѓонистон њамеша дўст будему чун дўст мемонем. Аниќтараш, паноњи шумо ба Худо, чи балое, ки бар саратон ояд ,аз худатон гила кунед!

кам аст, ба сангар алайњи Афѓонистон бикашиданду баъдан аз эшон рўй гардониданд? Бими русњо аз Инглистон ё аз худи давлати Афѓонистон? Бозї бо таќдири мардуми як сарзамин, фиребу найранг, дилгармї ба давлати коргару дењќон, тавлиди инќилоби Уктабр дар байни кўњњои сар бар афлок кашида? Васеъ кардани лагери сотсиализм?... Тазаккур бояд дод, ки суханони: "шумо, оѓоз намоеду мо имдод мерасонем!" њавої набуданд. Зеро намояндагони Хоруѓ, ки ин суханонро ба бародарони он тарафи рўдхонаи Панљ низ гуфта буданд ва ин масъала албатта, ќаблан дар сатњи баланди идорањои давлатии СССР мавриди баррасї ќарор гирифта буд. Охир, ин рўзњо даврае буд, ки агар њини суњбат аз ду тан, якеаш агар тасодуфан бо ангушташ тарафи Афѓонистон чизеро нишон медод, дарњол зиндонї мешуд. Тавре маъмулан мегўянд, ўро аз "сўрохии сўзан" мегузарониданд, ки чиро бо ангушт ба љониби Афѓонистон нишон додї?

ЌИССАИ ТАЛХИ

САБАЌОМЎЗ

Љаноби Дубровский, ин гурги борондида аллакай, донист, ки оташи афрўхтааш аланга дорад ва фардо дар ќаъри он хушк њам месўзаду тар њам. Дар ќатори исёниён маъсумони беше низ роњи фирорро пеш гирифтанд. Роњи эшон бошад, танњо сўи Хоруѓ буд, љониби минтаќаи Файзобод рафтан метарсиданд, зеро ки нобуд мешуданд. Љаноби Дубровский на танњо ба имдоди њарбї розї нашуд, балки дар љаласаи махфї иброз дошт, агар мабодо нафаре тарафи мо гузаштанї шавад, эшонро бифањмонед, ки ин корашон бењуда аст, зеро як порча замини ин диёр, њатто, мардуми тањљоиро сер карда наметавонад, бигзор, њамаашонро якояк сар бибуранд!". Баъдан љаноби Дубровский масхараомез ханда кард, зери лаб: "Моя хата с краю" гуфту аз њозирин хоњиш намуд, ки ин гуфтањоро ба он мардум тавре бирасонед,ки аз Иттињоди Шўравї дилашон намонад. Исёниён дар њайрат бимонданд, ки ин чи тур њукумат аст, ки њарфаш дигар асту кораш дигар. Охир ба эшон дар маќомоти сатњи хеле баланд ваъда дода буданд, ки "Шумо шўришро сар кунед, мадад аз мост!". Онњо суханони бо ибораи Дубровский нафарони кўчаро шуниданд, аммо комилан ба он бовар накарданд. Афсўс, ки ќабл аз ин воќеъот аз байни сокинони мањаллї нафари дилсўзе онњоро аз дассисањои маъмулї ва зиддимардумии Иттињоди Шўравї огањ нанамуд,то ба чунин рўзи сияњ гирифтор намегардиданд. Њамин тавр, "чашми умед" њанўз ба даргоњи СССР буд, њамагї бар он буданд, ки мо сар мекунему онњо албатта, имдод мерасонанд. Рўзи 2-юми апрели соли 1925 вулусволии Шуѓнон алайњи кишвари Афѓонистон вориди майдони набард гардид. Дар таърих ин исён ва ё ошўб бо номи Мањрамбалво машњур аст. Садри исён Мањрамбек буд, дар ин боб баъдтар њарф мезанем. Њоло аз он, бияндешем, ки чаро ин тур шуд? Чаро мардумеро, ки теъдодашон хеле

Тавлиди исён бешак, дар дастгоњњои кўчак то ба хадамоти мухталифи давлати Шўравї тарњрезї гардида, баъдан нафарони худї аз Помир ба вулусволї ва ё манотиќи Шуѓнони Афѓонистон фиристонида шуданд, то дар байни мардум кор баранд, аниќтараш дар ќалби мардуми осудае, ки пайи зиндагии осоиштаашон шабу рўз дар тагу даванд, ба љойи намозу рўзаю адои фармудањои дигари неки динї, ѓояњои сотсиализмро бояд љой дод ва аниќтараш эшонро ноосуда гардонанд. Ба онњо бињишти набударо ваъда медоданд. Хуллас, тибќи тарѓиботи Шўравї музофоти Шуѓнони Афѓонистон бояд ба њудуди Республикаи худмухтори Тољикистон шомил гардад ва бо њамин кулли рўзњои талхи ин мардум паси сар хоњад шуд. Ба он нигоњ накарда, ки хадамоти мухталифи Шўравї ин мардумро гўл бизад, мардонавор вориди сангар гардиданд. Исёниён пай бурданд, ки ѓалат карданд, зеро танњо худашон алайњи нерўи пурќудрате пирўз нахоњанд гашт. Њокими Шуѓнон Њољї Абдулњакимхон ва намояндаи Вазорати молияи мамлакат Муњаммад Тоњирхонро зиндонї карданд. Инчунин садри ќалъаи Бањрпанља Аюбхон бо 50 нафар сарбоз дар ќалъа муддати 12 рўз дар муњосира ќарор гирифт. Исёниён мардонавор амалиёти беше сомон доданд, аммо њайњот, кўшиши онњо барабас рафт, зеро нерўи ошўбгарон нисбат ба нерўи њукуматї њазорон маротиба камтар буд ва силоњ надоштанд. Аз ин лињоз пайки пирўзї аз њељ куљое ба гўшашон намерасид. Ба хотири имдод ба роњбарияти Помир ду нома менависанд, аммо посухе намегиранд. Охир, намояндаи Маскав Дубровский њар як ќадам, њар як њарфи номањои исёниёнро зери назорат гирифта буду иљозат намедод, ки аз ин тарафи соњил ба онњо њатто як дона тире бифиристонанд.

Лутфишоњи ДОДО (Давом дорад)

ШАБЧАРОЃИ ЁД - Ту чї ѓам дорї ва фарќи ману ту дар чист? - Фарќ яктост. Ту дар фикри моли ватанї, ман дар андешаи њоли Ватан! Чи мегўед, агар гўям марг вуљудест саршори рањмат? Кї гуфт, ки марг интињои зиндагист? На. Боз њам на! Инсон намемирад, агар чун инсон зиндагї кунад. Намемирад, агар ќурбони миллату Ватан гардад. Гоњо марг њам барои љавонмардоне, ки бояд дар панљаи пурзўри ў аз тапиш монанд, мегиряд. Гоњо марг њам барои марги љавонмардони ватандўст ва ѓамхори миллат ашк мерезад. Гумонам рўзи марги Ќурбонов Ањмад Њабибуллоевич марг гириста буд ва дар фазо як садо дар фарёд буд: боз марги љавонмарди ватандўст, боз марги як фарзанди ѓамхори миллат. Њамин аст таќозои ќисмат. Рўзе дасту пойзанон ба олам меої ва дар лабони наздиконат табассум њувайдост ва рўзе боз онњоро тарк мекунї ва чун манзарае дар хотирањо наќш мебандї ва "љуз оњангу шеъру љонталошињо бањри пойдории миллат" чизе аз ту боќї намемонад. Ањмад Њабибуллоевич нафарест, ки чунин пайрањаро тай кардааст, ки то кунун номаш ба некї дар ёдњо боќї мондааст. Њанўз њам дар иљрои коре мушкилоте пайдо шуд, таъкиде ба гўш мерасад, ки "агар Њабибуллоевич мешуд, кор ранги дигар мегирифт". Ин аст њамон пайроња ва номи љовид, ки фарзанди инсон умре ба даст овардан мехоњад. Бале, њамон Ањмад Њабибуллоевич, ки тўли солњои1983- 1987 молшиноси калони Шўъбаи таъминоти моддї-техникии Колонаи сайёри механиконидашудаи Вазорати гўшту шири Љумњурии Тољикистон, 1993-1995 сардори шўъбаи таъминоти коргарони "Таджикдрагсамоцветы" ва солњои 1997-1999 вазифаи мудири истењсоли љамъияти сањњомии Шакли кушодаи "Комбинати хўроквории Тољикистон" ва дигар вазифањои масъулиятнокро ба дўш дошт. Масъулияти вазнин дар замони нооромињо. Гумонам хонанда хуб дар ёд дорад, ки он замон мансаб ва вазифа марди љасурро мељуст. Аммо буданд он љасурони "нољасур", ки аз вазифа њарос доштанд, зеро ба марг рў ба рў омадан, кори диловарон аст. Ана дар њамон вазъияти ногувор, ки њар ќадам љони инсон дар ларза буд ва то ба дари идора расиданаш дар гумон буд, Ањмад Њабибуллоевич чунин масъулиятро ба дўш дошт. Њар муваффаќият таърихи сиёњеро дар худ дорад, таърихи сиёње, ки умри инсони комилро бурдааст. Аслан, давлат падарест, ки ба њар фарзанд як зайл бовар надорад. Аммо Ањмад Њабибуллоевич сазовори боварии комили падар гашта буд. Њамин тавр, фаъолияти ин абармард идома меёфт. Аз соли 1999 то соли 2003 раиси раёсати Љамъияти сањњомии Кушодаи "Комбинати Хўроквории Тољикистон" ро ба дўш дошт. Ин абармарди зиндаёд аслан тўли солњои 2003-2013 њангоми фаъолият чун Директори генералии љамъияти сањњомии шакли Кушодаи "Комбинати хўроквории Тољикистон", масъулияти зиёд дошт ва худро як чењраи ѓамхори миллат муаррифї кард. Љояш аст, таъкид кунем, ки имрўз самараи мењнати шодравон Ањмад Ќурбонов дар симои ин корхона бештар таљассум мегардад. Аслан, ин корхона аз соли 1935 инљониб фаъолият мекунад. Дуруст аст, ки ин завод соли 1998 сањњомї гардонида шуда буд ва то ин давра(яъне то соли 2003) аз фаъолият боз монда буд. Аз ин лињоз, истењсоли оби љав пурра ќатъ низ гашта буд. Њоло он ки маќсад ва њадафи ин корхона истењсол ва фурўши оби љав, нўшокињои спиртї ва ѓайриспиртї, обњои маъданї ба шумор мерафт. Бо ба даст омадани фазои оромї фаъолияти ин гуна корхонањо аз нав оѓоз гардид. Ањмад Њабибуллоевич дар радифи он мардоне, ки барои ободии кишвар сањм доштанд, бањри ба пой хезонидани ин корхона камари њиммат баст. Ин иќдом агар аз як тараф талаботи мардумро бо ѓизо ва нўшокињо таъмин мекард, аз тарафи дигар барои таъмини љойи кор барои нафарони соњибихтисос ва бе ихтисос шароит фароњам овард. Масалан, агар соли 1997 шумораи кормандони комбинат 106 нафарро ташкил медод, соли 2010 ин шумора ба 198 нафар расид. Ин њам як иќдоми мардонагист. Ин ѓамхорї ва ворисї ба 198 оилаи тољик буд. Бо хизмату талошњои Ањмад Њабибуллоевич муносибатњои ин корхона бо корхонањои давлатњои муштаракулманофеъ аз нав барќарор гардид, Ин њамкорї муаррифии Тољикистон аз љониби як нафар тољикдўст буд. Чуноне ки дар фавќ зикр кардем, воќеањои

дохили кишвар дар солњои 90 ба фаъолияти истењсоливу молиявии корхона бетаъсир намонд. Мањз бо њамин сабаб фаъолияти истењсоливу молиявии корхона тўли солњои 1993 1998 коста гардид. Хусусан, пас аз пошхўрии СССР, ки бо корхонањои давлатњои сотсиалистї комбинатро бо ашёи хом ва масолењи ёрирасон таъмин мекарданд, барњам хўрд. Он замон аз як тараф њаводиси сиёсї, аз тарафи дигар мушкилоти молиявї имкони барќарор кардани њолати комбинатро намедод. Ин њолат то соли 1998 идома дошт. Танњо пас аз ба даст овардани сулњи тољикон фаъолияти корхона дубора барќарор шудан гирифт. Мањз аз ин сол истењсоли оби љав аз нав барќарор шуд ва мутахассисони аз кор рафта ќисман ба кор љалб карда шуданд. Њамин тавр, дар чанд соли охир фаъолияти корхона аз нав ба тарзу усули замонавї барќарор гардид. Њатто соли 2008 як хатти истењсоли обњои маъданї ва нўшокињои спиртї ворид карда шуд, ки ин боиси ба миён омадани љои кори нав дар корхона ва афзудани њаљми истењсолот гардид. Масъулини корхона барои бењтар кардани њолат ва сифати мањсулоти корхона бо кишварњои дигар низ њамкорї карданд. Масалан, бо кўшиш зиёди Ањмад Њабибуллоевич бањри баланд бароштани сатњи истењсоли мањсулот ва барои газноккунии обњои минералї, нўшокињои спиртию љамъоварии газ(углекислотный газ) аз заводи "Компрессор барорї"-и Федератсияи Русия як адад компрессор ба корхона ворид гардид. Баъди ба истифода додани сехи истењсолии спирти этилї дар корхона 50 нафари дигар ба љойи кор таъмин карда шуданд, ки шумораи коргарон дар умум ба 245 нафар расид. Дар соли 2010 бошад, ин раќам ба 356 нафар расид, ки ин иќдоми пешгирифтаи Ањмад Њабибуллоевич исботи фарзанди ѓамхори миллат будани ўст. Албатта, истењсол ва арзи вуљуд доштани чунин корхонањо дар кишвар бозгўи субњи гарми истиќлолият аст. Њамин тавр, имрўз аз самараи мењнати чандсолаи ин абармард як соњаи иќтисодии кишвар рў ба нумўъ дорад. Имрўз гарчанде ин чењра миёни њамагон дар ханда нест ва дигар пайвандону њамкорон аз маслињату муњаббати ў бенасибанд, аммо гўё ў зинда аст. Гўё ў паси мизи корї миёни тўдаи вараќањои гуногун даруни бањри андеша ѓўта мезанад. Ќањрамонї хоси инсон нест. Ин хос ва ќарори њамон ќувваест, ки моро офарида ва дар ин дањри пурталотум љо кардааст. Бењуда нагуфтаанд, ки тухми шўњрат бо азоби беш рўидааст.Солњо паси мизи корї нишастан, андешаи ободии ватан кардан кори бузургест…. Ќурбонов Ањмад Њабибуллоевич 25 марти соли 1962 дар ноњияи Восеи вилояти Хатлон ба олам чашм кушодааст. Соли 1987 факултаи иќтисодии Донишгоњи давлатии Тољикистон ба номи В.И.Ленин ва соли 2009 Донишгоњи Славянии Тољикистону Русияро хатм кардааст. Аъзои ЊХДТ буд. Солњои зиёд роњбарии як ќатор корхонањои истењсолии кишварро ба дўш дошт. Соли 2005-2013 ба њайси вакили маљлиси ноњияи Исмоили Сомонї аз мањаллаи "Шафтолузор" фаъолият дошт. Аз соли 2002 раиси ташкилоти "Комбинати Хўроквории Тољикистон" буд. Аъзои комиссияи тафтишоти молиявии КМН Исмоили Сомонї. Њамзамон раиси кори комиссияи Маљлиси вакилони халќии ноњияи Исмоли Сомонї "оид ба бюљет, муќаррар намудани пардохти андози мањаллї" буд. Мањз бо талошњояш барои пойдории сулњу осоиши миллати тољик ба мукофоти давлатии Ордени "Шараф" дараљаи-2, сазовор гардид.

Фозилљон ОБИДОВ, профессор


15

Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

Инструктор

Аъзои пайрави љумла

Фароѓатгоњ, Курорт Њиссачаи ифодакунандаи њайрат

Поки барои ибодат мувофиќ

Ансамбли чоркаса

Љуњуд

Ихтисораи њазоряки литр Шањри орзуњои Остап Бендер

«Суруд» ба лањљаи шимол

Ранги зарди мўи сар

Ширеш Чизи муваќќатан гирифта

Мусиќии замонавии љавонон

Нўшокии масткунанда Муаллифи "Духтари оташ"

Шањр дар Штаб Љопон

Ситораи кинои Фаронса

Мазоњ, шўхї

Даниэл ..., муаллифи "Робинзон Крузо"

Парранда

Нависандаи инглис, муаллифи "Маугли"

"Нерўгоњи барќї"-и мошин

Кассета

Дилсоф, покзамир

Ѓоиб, пинњон

Ќаср, саро

Номи Амударё дар болообаш

Воњиди иќтидори садо

Шамшери махсус барои варзиш

Њунаристони касбїтехникї

Забони зани сарипўш

…бонк

Номи шоира Аминзода

Шањр дар Испания

Шумори футболбозони як тим

М У З ИШГ У ФА Т Р Т О Љ А А , зимом И Лаљом ФЮР Н А Њ С О О А Њ Н Ќ И МА Ё Ш Т Ќ О Ќ У М У З Б А Й Р О Ресмони пилта ва шамъ

Яке аз гурўњи ноњияњои Ѓарм

Дарё дар Чин ва Ќазоќистон

Гармї, њарорати баланд

Унвони Гитлер, «пешво» ба олмонї

Шум, бадтолеъ

Яке аз номњои Худо

Фарш– гўшти …

Падари њазрати Юсуф

Навъи гул

Шоири англис Љорљ …

Дарёи серобтарини Осиёи Миёна

Касалии узвњои нафас кашї (тиб.)

Обкунии чизе

Эњсоси Маљнун нисбати Лайлї

Сабаб барои авфи гуноњ

Бародари калонї (лањља)

Захм

Аќл, шуур, идрок

Б Р О Н Дарёи буЧин О зурги У П С Сурх, Арал, Сиёњ У Б О Д А Г Њ И Л А Р Љ К Д И Ш ОМ И ИШВ А

Коргардони машњури кинои шўравї

Аспирин ...

Муќобили тор дар бофандагї

Ќисми Макр, сет дар фиреб теннис

Ангури майдаи бедона

"... агар аз ќибла хезад, сахт борон мешавад"

Архиви суратњои оилавї

Овозхони арманитабори эронї

Амонї, осоиш

Порахўр

"... -и шарќ"

Соат, рўз, сол

Донишгоњ дар Англия

О Њ А И Л А Л К И К О Ба У шакли Е Р тўб А Б УШ А Н К А Л Б М О Н Р

Шоирон

Чизе, ки хар мебарад

Мард ва зан, мода ва нар

Сураи Ќуръон

Автомобили боркаши шўравї

Заводи автомобилбарории рус

Моњи тирамоњ

И Н С Е Н Т Я Б Х У Р

Кишвари Араб (ихтисора)

«Хўрок»аш њезум, сўзишворї

Људокунї ба ќисмњо

Масолењи меъморї

Гиёњи яксолаи хўшагї

Ададњои аз садињо хурд

Х И Т У А А Ќ Н О С Х И Е Й М

Насаби сарояндагон Хулио ва Энрике

Љинояткор дар суд

Шањрбандари машњури Њиндустон

Њарфи алифбои форсї

Номи ќадимии Амударё

Момоњаввои насронї

СМИ-и русї ба тољикї

«Њоло …», филми тасвирї

Музди кор Дарё дар Русия

Тамѓаи кафки ришгирї

Љавоби «СКАНВОРД»-и шумораи 6 феврали соли 2014, №6 (933) Яке аз персонажњои "Шоњнома"

«Љонишин»-и шабонаи офтоб

Меваи хоси Љиликўл

Шањри ќадимаи арманї

«... –так», ќанди хориљї

Ноњияи Ѓарм имрўз

Шабакаи ТВ

Шањри саноатї дар Олмон

М О А Н У Ч Е Њ И Н Д Р Е Хубї, наѓзї Зебу зинат К О Р И Ё Р З О З О Д И Эзоњ,сиртаф- А ША Р Њ

… «Новости» - агентии иттилоотии Русия

Хафагї, дилмондагї

Ноњияи пойтахт

Порчае аз матоъ

Эверест, Казбек ё Фудзияма

Нав соњиби пулшуда

Њаво аз дањон

«Аъзо» – бисёр, «…» якто

Рус (лањља)

Лаќаби амрикоињо

Манбаи канданињои фоиданок

Пайѓамбари ба љаннат дохилшуда

Пойтахти Ќабардаю Балќар (Русия)

Яроќи каждум

Уилям …, президенти 18уми ИМА

Солшумории мусулмонї Штат ва дарё дар ИМА

Мањсулоти ќаннодї

Кулли дунё, космос

Агентии иттилоотии Эрон

Кристиан ..., моделйери фаронсавї

Ихтисораи Љумњурии демократии Олмон (рус.)

Туро ба манзил барад

Тамѓаи хокаи либосшўї

Љунбиш ;

Айб, љурм

Сулола

Њиссачаи ишоратии лањљавї

Майдаи нон

Њашароти тифоќу мењнатї

Ваќт, њангом


16

АНДЕША

Имрўз навбати молпойии Шўњрат буд. Ў як рўз пеш љўрааш Акрамро ба њамроњї даъват карда буд. Шўњрат чизњои даркориро тахт мекард, ки љўрааш аз дарвоза даромада омад. - Рафтем, Шўњратљон, мардум аллакай бузу гўсфандњояшонро оварда навбатдорро интизоранд. - Хуб шудаст, меравем. Ана таёќро ту мегирї, халтачаро мангуфт ў. Онњо рамаро пеш дароварда аз ќишлоќ берун шуданду ба тарафи сањрои васеъ бурданд ва худашон аз пас хомўшона ќадам гузошта рафтанд. - Ин бузњоро бин, Шўњратљон бисёр зирак њастанд. Шайтони таппа- тайёранд. Гўсфандњои бечораро ба худашон наздик шудан намемонанд, шох мезананд- нињоят хомўширо вайрон карда гуфт Акрам. - Ња, албатта "бешохї" њам мушкил будааст посух дод Шўњрат. Њарду баланд хандиданд. Инак, онњо ба љойи сералафи сањро расиданд. Молњоро ба њолашон гузошта, болои кўрпаи сабзи замин рў ба осмон дароз кашиданд. - Чї ќадар зебост осмони нилгун ва беѓубори дења! Наѓз нигоњ кун, Акрамљон. Њељ намефорад, ки аз он чашм канї. Эй, осмони софу беѓубори Ватан , моро њамеша дар паноњи худат нигоњ дор- бо як њаяљони махсус нидо кард Шўњрат. - Ње, мон-е! Ин ќадар ВатанВатан гуфта ба он начасп. Чї

Варзиш

Минбари халќ 13 феврали соли 2014 №7 (934)

ХОКИ ВАТАН

Офтоб аз паси ќуллањои баланду барфпўши кўњистон баланд мешуд. Нурњои тезаш гирду атрофро зарњалкорї мекарданд. Аз тарафи офтоббаро насими фораме мевазид. фоида аст аз ин осмони беѓубор. Охир њар рўз дар зери осмони мусаффо ва беѓубори ватанат мегардї. Осмони беѓубораш шикаматро сер кард ё ин ки ќади пастат баланд шуда истодааст?тамасхуромез гуфт Акрам. Ман бошам, орзуи дигар- шањр рафтанро дар дил мепарварам. Биё љўраљон гапњои наватро гўй. Дигар аз "ватангўйии" ту дилбазан шудам. Мисле ки ватанат бињишт бошад. Шўњрат чизе гуфтанї шуд, вале ногоњ пайдо шудани мошине дар роњи мошингарди сањро, ки онњо чунин намудашро надида буданд, Шўњратро аз гапаш боз дошт. Бо наздик шудани мошин хоки сурхи сањро истод. Аз он љо марди сафедпўсти малламў сарашро бароварда, ба овози ѓавсаш ба сўи Шўњрат ишора карда, ўро назди худ хонд. Ин чї аст?- бо лањљаи тамоман бегона хоки сурхро нишон дода, пурсид мардаки бегона. - Хок амакљон - мегўяд Шўњрат. - Њмм, чї ќадар зебо будааст. Аљиб, сар мељунбонд марди бего-

на ва ба њамроњаш бо забони барои љўрањо нофањмо чизе гуфту ќуттичаеро аз тирезаи мошин ба тарафи Шўњрат њаво дода:-Ин ќуттиро аз ин хок пур карда ба ман дењ- гуфт шофёри бадќавоќ, ки афту андомаш ба Шўњрат тамоман маъќул нашуд. Ў аз ин фармоиш њайрон ва дар љояш шах шуда монд. Не , ў наметавонад хоки ватанашро дар ќуттии мардаки бегона гузорад. Магар ин хиёнат нест! Барои ман ин гуноњи нобахшиданї аст. Бигзор ин бадафт худаш аз мошин фаромада гирад. Ман ба дастони худам њељ гоњ хоки ватанамро ба ў намедињам. Ин дар тасаввури ман намеѓунљад. - Чї њайрон мондї, бача? Тезтар , ки ман ваќт надорам. Ту пулата мегирї - садо дод мардак. Овози бадњайбаташ Шўњратро ба худ овард. - Мебахшед амак ман наметавонам… - Ман дињам чї амакљон- гуфт Акрам ва зуд ќутичаро гирифта аз хоки сурх пур карда, ба ронанда дароз кард. Шуњрат ўро аз кораш боз доштанї шуда фарёд зад:

Сочи-2014: МУНТАХАБИ

Мунтахаби Канада бошад, бо 9 медал чор тилло, се нуќра ва ду биринљї дар зинаи дуюмро ишѓол мекунанд. Зинаи сеюми мусобиќотро варзишгарони Олмон бо 5 медал - 4 тилло ва 1 нуќра соњиб шудаанд.

аќли расо. Ором бош! -бедорхобиро аз байн мебарад ва хобро мўътадил мегардонад. Аммо рўзона хобро ба вуљуд намеорад. Ба раванди ќавї шудани хотира ва аќл мусоидат карда, њолати азхудкунї ва омўзишро бењтар месозад. Таркиби унсурњои растаниї хосияти оромибахш дошта, ба афзоиши асабоният - стресс монеа мешавад. Дар бештар аз 40 муассисањои бонуфузи табобатї ва илмии Русия аз санљиш гузаштааст. "Ором бош!" дар таркибаш спирт ва ќанд надорад, бинобар ин ба гирифторони беморони диабет, атеросклероз, њомиладорон, фарбењї истеъмоли он зарур ва мумкин аст. Истеъмол: ба марду зан аз 12 сола боло се маротиба дар як рўз. Занњои њомиладор бо тавсияи табиб истеъмол намоянд. Мањсулоти Морфей истењсоли Давлати Русия буда бо фармоиши ширкати Фарм. љ.Тољикистон ба забони форсї бо ном "Ором бош! " низ тарљума шудааст. Нархи фурўш 24 сомонї.

АЗ ДОРУХОНАЊО ДАСТРАС НАМОЕД!

ПЛОСКИЙ ЖИВОТ (Шиками њамвор) Барои онњое, ки фарбењии шикамашонро њамвору зебо нигоњ доштан мехоњанд ! -Мутаносибан барои ислоњи ќаду ќомат мусоидат намуда, мубодилаи равѓан ва карбогидратњоро ба танзим медарорад; -Ба коњиш додани љабидашавии равѓан дар меъда таъсир намуда, бар зидди фарбењшавї ва вазни зиёдатї истифода мешавад; Диќќат!!! Њангоми "плоский живот"-ро истеъмол намудан, таъсироти он танњо шикамро њамвор мегардонад ва на дигар чойњои баданро. Тарзи истифода: ба марду зан 1 њаб рўзе 2 бор њангоми хўрок. Шакли барориш: №50 њаб Истењсолкунанда Индонезия. Нархаш 45с.

АЗ ДОРУХОНАЊО ПУРСОН ШАВЕД !

Мизбони бозињо дастаи мунтахаби Русия бо 7 медал-1 тилло, 3 нуќра ва 3 биринљї дар љойи њафтум меистад. Пас аз чор рўзи мусобиќот намояндагони 22 кишвар соњиби медалњои Олимпиадаи Сочи шудаанд. Алишер Ќудратов ягона варзишгари тољик аст, ки дар Дар Бозињои XXII зимистонаи олимпидаи Сочи Тољикистонро намояндагї мекунад. Ў дар мусобиќаи лижаронии кўњї дар навъи слалом, ки рўзи 22 феврал, соати 17:45 даќиќа бо ваќти Душанбе оѓоз меёбад, мањорати хешро ни-

шон медињад. Ёдовар мешавем, ки ин бозињо дар Сочи то рўзи 23 феврал идома меёбанд. Дар он зиёда аз 2800 варзишгар аз 88 мамлакат аз рўйи 15 намуд - биатлон, бобслей, лижаронии кўњї, кёрлинг, лижаронии дуњарба, пойгаи лижатозї, љањиш бо лижа аз трамплин, варзиши чанаронї, скелетон, дави босуръат бо конки, сноуборд, раќси рўи ях бо конки, фристайл, хоккейи рўи ях ва шорт-трек барои медалњои олимпї мубориза мебаранд.

*** Кооперати истењсолии "Изатулло-10"-и ноњияи Балљувон фаъолияти худро ќатъ мекунад. Њама гуна арзу шикоятњо муддати 2 моњ ќабул карда мешаванд.

*** Соњибкори инфиродї Ќобилов Абдуќањор Саидович раќами шањодатнома 0043179, РЯМ 0930075539, РМА 095563135, ки дар Нозироти андози ноњияи Њисор ќайд шудааст, фаъолияташро ќатъ мекунад. ЭЪТИБОР НАДОРАД Дафтарчаи имтињонии №84120, ки онро соли 1984 Институти хољагии ќишлоќи Тољикистон ( њоло Донишгоњи аграрии Тољикистон ба номи Ш.Шоњтемур) ба Азимов Мањмадї Њакимович додааст, бинобар сабаби гум шуданаш эътибор надорад.

Ба хотири гуногунандешї матолибе низ нашр мешаванд, ки идораи рўзнома зимнан метавонад бо муаллифон њамаќида набошад ва масъулияти онро ба дўш нагирад. ÁÀÐÎÈ ÌÀÚËÓÌÎÒ: Дастгоњи КИМ ЊХДТ Идораи рўзнома

www.tribun.tj

А.ЉЎРАЕВ

Кооперати истењсолии "Њаким"-и ноњияи Балљувон фаъолияти худро ќатъ мекунад. Њама гуна арзу шикоятњо муддати 2 моњ ќабул карда мешаванд.

Муовини сармуњаррир оид ба тиљорат: Хусрав Дўстов

ЊАЙАТИ ЭЉОДЇ:

тел: 224-23-90, 224-83-72, 224-49-29, 221-63-21. факс: 224-27-59

Гулњаё МАДИМАРОВА, аспирант

ФАЪОЛИЯТАШРО ЌАТЪ МЕКУНАД

Рўзнома моњи декабри соли 1994 тањти раќами 309 дар Вазорати фарњанги Љумњурии Тољикистон ба ќайд гирифта шудааст.

Сармуњаррир Бахтиёр ЊАМДАМОВ

Рўзе ў ба Шўњрат занг зада њолпурсї карду њангоми гуфтугў лаб ба шикоят кушод: Ња, Шўњратљон њамааш нагзу вале обу њавои ватанро пазмон шудам. Тайи чанд сол кўшиш мекунам, ки ба ќишлоќ баргардам, аммо њар бор мушкиле пеш омада, ба омаданам монеа мешавад. - Шумо љўраљон ин хаёли хомро аз саратон дур кунед. Нимшўхиву нимљиддї гуфт Шўњрат. Дигар њаваси ватану хоку оби онро надошта бошед. Дар ёдатон њаст, ки хоки ватанатонро ба панљ сўм фурўхта будед. Гарчанде ки як ќуттича њам буд, вале муќаддас буд. Аз он тарафи гўшаки телефон садо ќатъ шуд. Маълум буд, ки Акрам мадори гапзанї надошт…

НОРВЕГИЯ ДАР ЉОЙИ АВВАЛ

Дар Бозињои XXII зимистонаи олимпї дар шањри Сочии Русия баъд аз чор рўзи мусобиќот дастаи мунтахаби Норвегия бо 11 медал - 4 тилло, 3 нуќра ва 2 биринљї дар љойи аввал ќарор дорад.

ОРОМ БОШ!-осудагї, хотираи ќавї ва

- Надењ, Акрамљон. Хоки Ватан муќаддас аст. Ту чї кор мекунї?! Ашк дар чашмони Шўњрат њалќа зад. Чизе роњи нафасашро гирифт. - Чї, њазён гуфта истодаї љўраљон? Як њушатро ба љояш гузор. Бо додани як ќуттича хок ягон љои ватанат кам намешавад. Гирду атроф пури хок. Чї ќадаре ки хоњї "хўрдан" гир, њељ љои тамом шудан надорад,- бо истењзо гуфт Акрам. Људо њам хасису мањмаддоно шуда рафтї Шўњрат! Ў инро гуфта ќуттичаро ба ронанда дароз кард. Мард ќуттиро гирифта, як 5 сомонаро ба Акрам дароз карду " њаќи хизмататон" - гуфта мошинро ба роњ даровард. Шуњрат рўзро бо як азоб бегоњ карда, бо табъи хира ба хона баргашт. Аз ин воќеа чанд сол гузашт. Мудати ин солњо Акрам дар хориљи кишвар зиндагї мекард.

тел. 238-72-10, 238-54-61, 238-79-07, факс: 227-44-94

E-mail: minbarihalk@bk.ru

Котиби масъул: Маъруфљон Мањмудов Муњаррири масъул: Шариф Њусейнов Хабарнигорон: Љумъа Ќуддус, Алиљон Љўраев, Толиби Луќмон, Аслия Саломатшоева, Моњрухсор Рањимова Масъули чоп: Мирзоалї Юнусов Њуруфчинон: Љамила Ањмадова, Гуландом Раљабова Мусањњењ: Сабоњат Худоёрбекова, Суратгир: Тўхтамурод Рўзиев Сањифабанд: Фирдавс Таушаров

НИШОНИИ МО: 734018, ш. Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозї, 16. Индекси обуна: 68910 Макони чоп: нашриёти «Шарќи озод». Теъдоди нашр: 49300 нусха Навбатдор:

Алиљон Љўраев


Минбар 2014 (7)  
Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you