Page 1

copyclash

12.09.2010

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash


copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash


copyclash

copyclash

copyclash

Voorwoord

copyclash

copyclash

In Brussel is een metrostation met de naam Kunst-Wet. Marmeren muren worden verlicht door tl-lampen. Op die muren staan twee woorden, kunst en wet, slechts verbonden door een enkel streepje. In betekenis lijken ze mijlenver van elkaar af te staan. Toch komen deze twee regelmatig met elkaar in conflict. Soms wanneer kunstenaars letterlijk de grenzen van de wet opzoeken, maar vaker als het gaat om eigendom. Wie behoort wat toe? Dit is het terrein van de copyrightwetgeving. Een creatie is intellectueel eigendom. Zodra dit zonder toestemming van de maker of rechthebbende op een of andere manier wordt gebruikt, gekopieerd of gepubliceerd, kan men een beroep doen op bescherming van de wet. Maar hoe zit het met een willekeurige internetgebruiker die op YouTube een film bekijkt? Of met een kunstenaar die andermans werk gebruikt om zo een statement te maken? Een artiest die samples gebruikt in een nummer? Een nummer op je iPod zetten? Door deze ene copyrightwet is bijna iedereen wettelijk als crimineel te bestempelen.

fotografie en kunst steeds meer digitaal geconsumeerd. De komst van het internet heeft ons in grotere mate toegang gegeven tot het publieke domein. En we profiteren er allemaal van; digitale informatieverspreiding is niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Ontwikkeling binnen verschillende kunstdisciplines gebeurt vaak voortbouwend op reeds bestaande werken, of het nu gaat over muziek, film, beeldende kunst of literatuur. Het is tijd dat er kritisch gekeken wordt naar de wetten die intellectueel eigendom beschermen. Het zou zonde zijn als deze ontwikkelingen – zeker met de mogelijkheden die de digitale revolutie ons biedt – in de weg worden gezeten door een wet die geen aansluiting meer vindt bij de hedendaagse samenleving. Tegelijkertijd moeten makers hun werk kunnen blijven doen zonder dat hen tekort wordt gedaan. In dit tijdschrift willen we ruimte geven aan de discussie omtrent de zoektocht naar nieuwe mogelijkheden om culturele ontwikkeling te blijven stimuleren, zonder dat de maker of rechthebbende hierdoor in het gedrang komt.

Onze auteursrechtwetgeving zoals die er nu uitziet is vastgelegd in 1912, het jaar van de Titanic. Het was de tijd van de stomme film, de opkomst van de auto, jazzmuziek, nog voor de eerste wereldoorlog en de beurskrach. De wet die in deze tijd zijn oorsprong had is nu nog steeds van toepassing. Het copyclash copyclash omcirkelde c’tje is alomtegenwoordig. De ontwikkeling van het internet heeft vele mogelijkheden met zich meegebracht. Muziek wordt tegenwoordig niet meer alleen in het concertgebouw geluisterd, maar vanaf een iPod. Op diezelfde manier wordt ook film,

copyclash

Jesse van Oosten en Anneroos Goosen copyclash

Dit tijdschrift is gemaakt als publicatie bij de tentoonstelling CopyClash. De tentoonsteling CopyClash en bijbehorend Trailer magazine is een project van Trailer in samenwerking met ROT(T)TERDAM Roodkapje. Trailer magzine is online te lezen op www.trailernet.org. De tentoonstelling is te zien van 12 september t/m 24 oktober 2010.

Trailer | CopyClash

1


copyclash

copyclash

copyclash

Index 1

Voorwoord Door de hoofdredactie

4

Found Footage 2.0

25

Sam•pling

51

Digital Dump

Milan Tilder schrijft over nieuwe én oude manie-

Loredana Bontempi verzamelt digitale beelden die

ren waarop in de muziekwereld wordt omgegaan

anders in de prullenbak terechtkomen. Met deze

met sampling.

beelden maakt ze collages met bijvoorbeeld onder-

Steeds meer kunstenaars werken dankzij het inter-

belichte of onscherpe foto’s.

29

net met bestaand materiaal. Is deze populariteit te

CopyClash

verklaren doordat het voor handen ligt? Of zijn we

Tentoonstellingskatern

toegekomen aan een tijdperk van beeldrecycling?

interview met kunstenaars en achtergrondinfor-

In 1968 schreef Roland Barthes zijn essay De dood

Door Anneroos Goosen.

matie.

van de auteur. Zodra iets in het publieke domein

met

expositieteksten,

54

Het DigiGenie

terecht komt valt het in handen van de ‘lezer’ en

6

Anti-Copyright, from Lautréamont onwards 38

kan deze het transformeren in iets anders. Zo

Als cultuur voortbouwt op het verleden, staat de

Al lang voor open-source software en Creative

wordt de lezer ook auteur. In het digitale tijdperk

huidige copyrightwetgeving in de weg van culture-

Commons werd er in kunst en literatuur gepleit

wordt deze transformatie versneld. Door Jesse

le ontwikkeling. Nathalie Hartjes maakt een ana-

voor anti-copyright. Zoals Lautréamont schreef in

van Oosten.

lyse van de situatie en zoekt naar een oplossing.

zijn Poésies: plagiaat is noodzakelijk. Door Florian

Grenzen van de vrijheid copyclash

copyclash

Column: GroenLinks laten liggen

Cramer. Copy On

copyclash

10

56

Roel van Meerendonk heeft bij de laatste parle-

44

Huisgemaakte remix van een anti-copy campagne

Respect, de kunst van onze popcultuur

van Rolling Stone Magazine.

Het illegaal downloaden van muziek op internet leidt

mentsverkiezingen GroenLinks gestemd, maar is dit als beginnend schrijver wel zo’n goed idee?

tot dalende cijfers in de cd-verkoop. Is er nog een

14

toekomst voor de Nederlandse muziekscene? Jenine

You thought we wouldn’t notice

Wij vroegen diverse regionale, nationale en inter-

Hooglander interviewt Tom van der Vat, projectma-

Op de weblog You thought we wouldn’t notice is een

nationale kunstinstellingen om een werk uit eigen

nager van de Popunie.

discussie ontstaan over de merkwaardige overeen-

COPYGUESTS

60

komsten tussen Pixars UP en een franse studenten-

archief of collectie te kiezen wat de discussie om-

47

trent copyright en intellectueel eigendom toont,

Fakewear

voedt, tegenspreekt, of juist kapotslaat.

Bea Correa belicht met haar Fakewear project op

film. De kip of het ei?

62

speelse wijze het dilemma van echt en nep, authen-

Speciaal voor allemaal

Interview: Hoe copyrightwetgeving hiphop

tiek en namaak. Is echt nu zoveel beter dan nep,

Stanley van der Meer schrijft over de zoektocht van

21

en waarom zou je een peperdure Louis Vuitton tas

een kunstenaar, het maakproces en het uiteinde-

Stay Free! Magazine interviewde Chuck D. en Hank

aanschaffen terwijl een identieke nepperd voor

lijke bezitten en loslaten van zijn eigen creatie.

Shocklee van de hiphopformatie Public Enemy.

een tien keer lagere prijs verkrijgbaar is? Door Bea

veranderde

copyclash

2

Trailer | CopyClash

Correa.

copyclash

Colofon

copyclash

64

Illustratie: Mark Malazarte


copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash


FOUND FOOTAGE 2.0 DOOR ANNEROOS GOOSEN

ound footage is een opko-

gesloten in een kleine kooi, zoveel mogelijk

vine) of reclamefoto’s (Prince). Deze nieuwe

mend genre in de beelden-

dikmakende tapioca eten om in het gevlij

stroming in de found footage traditie be-

de kunst en filmwereld. Maar wat

te komen bij het stamhoofd. De globale ver-

rustte wederom op het zetten van kritische

schuilt er achter deze op-

banden die in deze film gelegd worden zijn

kanttekeningen bij het originele beeld;

komst? Het grote aanbod

scherp en absurd. En ook al is deze film nooit

Prince onderzocht in zijn foto’s verschui-

aan online beeldmateriaal is zeker

bedoeld geweest als een artistiek werk van

vingen binnen de Amerikaanse popcultuur

een stimulans om met bestaand

found footage materiaal, toch hebben de

en plaatste deze beelden in de context van

beeld te werken, maar pakt de

makers het basisprincipe van de found foo-

de conceptuele kunst. Sherrie Levine ging

kunstenaar wat hij voor handen heeft? In

tage film maar al te goed weten te gebrui-

misschien nog net een stap verder; zij fo-

andere woorden: wordt dit gemaakt sim-

ken: de hercontextualisering.

tografeerde vooroorlogse portretfoto’s van

pelweg omdat het kan? Of zijn we in onze

de Amerikaanse fotograaf Walker Evans uit

overdadige beeldcultuur toegekomen aan

Hergebruik en herinterpretatie heeft bin-

de catalogus en presenteerde deze, zonder

een tijdperk van beeldrecycling?

nen de film- en kunstwereld inmiddels al

verdere manipulatie als haar eigen werk,

een lange traditie opgebouwd. In 1913 was

wat vragen opriep over identiteit, bezit en

De Italiaanse documentaire Mondo Cane

het Marcel Duchamp die een fietswiel op

originaliteit. En natuurlijk vonden de erf-

uit 1962 kan gezien worden als een mijlpaal

een kruk plaatste en met dit gebaar een uit-

genamen van Evans dit vallen onder copy-

in de historie van de found footage. Deze

weg uit de conventionele kunst vond. Zijn

rightschending; zij voorkwamen dat Levine

omstreden documentaire is opgebouwd

readymades wierpen een nieuwe golf van

haar foto’s kon verkopen.

uit zowel archiefbeeld als zelfgeschoten

kritiek op die terugging naar de basis van

materiaal en toont bizarre, excentrieke en

de kunstenaar en zijn werk: ‘Wat is kunst?’,

Het werken met bestaand materiaal heeft

zelfs schokkende menselijke taferelen over

‘Waarom is dit kunst?’, ‘Wat maakt iemand

altijd een kritische blik op het eigen hande-

de hele wereld. De shockumentary focust

tot kunstenaar?’. Duchamp opperde dat

len en de maatschappij geworpen. Dit me-

op de inhumane kanten van de mens ten

kunst een kwestie van definitie is, een afge-

diakritische karakter van de found footage

opzichte van andere wezens en zichzelf. Op

sproken term. Hij transformeerde bestaan-

is van groot belang geweest in de ontwik-

scherpe wijze worden beelden van rituele

de objecten door hun context te veranderen

keling van de conceptuele kunst over de af-

dierenslachtingen in Borneo versneden met

en stelde daarmee essentiële vragen aan

gelopen eeuw en haar invloed is nog steeds

beelden van Amerikaanse hondensalons en

zichzelf en zijn publiek.

zichtbaar.

die extreme afvalmethoden gebruiken om

Eind jaren zeventig begonnen kunstenaars

Maar er is een wel verschuiving gaande.

succesvol te zijn in de liefde worden gepor-

als Sherrie Levine en Richard Prince met

Found footage is opnieuw een grote sprong

tretteerd naast vrouwen op Tabar die, op-

herfotograferen van foto’s van anderen (Le-

voorwaarts aan het maken, maar ditmaal

dierenbegraafplaatsen. Westerse vrouwen

4

Trailer | CopyClash


onder andere omstandigheden en mis-

mogelijkheden voor ons bloot. Wikipedia en

experimenteert met het medium zelf; het

schien ook wel met een totaal nieuw karak-

YouTube verschaffen toegang tot oneindig

zoekt de grenzen op, probeert zichzelf te

ter. En dat is vooral te danken aan de vele

veel beeld en informatie, daarnaast maken

transformeren en vermenigvuldigen. Maar

technische ontwikkelingen van de afgelo-

zij het mogelijk om ook bij te dragen aan

is het puur het experiment wat de kunste-

pen dertig jaar met het internet als kers op

deze beeldenstroom. Al deze technische

naar drijft? Ontstaan deze werken ‘omdat

de taart.

ontwikkelingen worden op de voet gevolgd

het kan’? Of is er een nieuwe generatie kun-

door kunstenaars die deze mogelijkheden

stenaars opgestaan die, wellicht onder in-

Het beeld is nu niet alleen alomtegenwoor-

uitpluizen en deze als basis of methode ge-

vloed van knuffeltermen als duurzaamheid

dig, het is ook onbeperkt beschikbaar. De

bruiken voor nieuw werk.

en recycling, een nieuwe fase inluiden in

beeldeconomie heeft via het internet haar

de kunst: een staakt-het-vuren wegens een

beursgang gemaakt en de democratie van

Zo maakte Geert Mul in 2007 een interac-

overvloed aan beeldcultuur. Beeldrecycling

de beeldenconsument is geboren. Dit is een

tieve database voor het Nederlands Foto-

als antwoord op alle bloggers, YouTubers en

voorspelling die de Duitse cultuurfilosoof

museum; 80.000 foto’s uit het archief van

andere webaanbieders.

Walter Benjamin al deed in zijn essay Het

het museum werden in een grote instal-

kunstwerk in de tijd van zijn technische re-

latie toegankelijk gemaakt voor de bezoe-

Paul Slocum gebruikte een fragment van

produceerbaarheid:

kers. Zij konden door middel van een aantal

tien seconden uit de Amerikaanse serie Full

selectiecriteria (wie, wat, waar, wanneer)

House en riep via internet mensen op om

Omstreeks negentienhonderd had

door deze database heen bladeren. De

dit fragment na te spelen volgens strakke

de technische reproductie niet alleen

Duitse Wolfgang Plöger verzamelt Google

richtlijnen en dit naar hem op te sturen.

een niveau bereikt waarop zij het ge-

afbeeldingen middels de zoekopdracht me

Het resultaat is een video waarin de over-

heel van de traditionele kunstwerken

in front of. Resultaat zijn honderden afbeel-

lappende geluidslagen voor een sterk staal-

tot haar object kon maken (…) maar

dingen van mensen die bij, voor of naast

tje dramatiek zorgen. De banaliteit van de

ze had ook een eigen plaats onder de

iets staan wat belangrijk voor ze is. Een

clichématige scène wordt overstegen door

artistieke procédés veroverd.

criticus deed het af met ‘Someone had to

de collectieve sympathie van de spelers en

do it’, en heeft ergens ook gelijk: een zoek-

de zwaar beladen zin ‘You’re not my father’

De waarde van het kunstwerk veranderde;

machine heeft inmiddels dezelfde status

zwakt langzaam af door de repetitie en het

de cultwaarde (authenticiteit) van een

verworven als een penseel. De term found

amateurisme van de ingezonden opnamen.

kunstwerk veranderde in de tentoonstel-

footage kan spoedig worden omgedoopt in

lingswaarde, waarin de waarde juist ligt in

found data.

Wederom: speelt Slocum met de moge-

de mogelijkheid tot eindeloze reproductie.

lijkheden van het web of is hij een nieuwe

Benjamin meent dat de mogelijkheid tot de

Technische ontwikkelingen verleiden en

mijlpaal in de herziene versie van de found

reproductie ook dwingt tot reproductie.

dagen uit tot het onderzoeken van nieuwe

footage traditie?

werkvormen. Maar terwijl er druk gezocht Maar het is niet alleen de reproductie die

wordt naar vernieuwende kunstvormen

de techniek ons mogelijk maakt, het is ook

binnen de nieuwe media, is inmiddels ver

het gebruik van online databases. Het world

voorbijgegaan

wide web is immers één grote database en

karakter dat zo kenmerkend was voor de

link naar de video van Paul Slocum:

met Google als zoekmachine legt dat vele

found footage kunst. Found footage 2.0

http://www.turbulence.org/Works/notmyfather

aan

het

mediakritische

Trailer | CopyClash

5


Grenzen van de vrijheid Door Nathalie Hartjes

Over vrijheid en informatie, creatie en distributie

‘If creativity is a field, copyright is the fence’ – John Oswald (Plunderphonics) De mens moet vrij zijn om zijn eigen lotsbestemming te bepalen. Een beperking op deze vrijheid is de oorsprong van alle revoluties – groot en klein. Om je leven in eigen handen te nemen moet je jezelf allereerst naar eigen inzicht kunnen ontwikkelen, en vervolgens hier uitdrukking aan kunnen geven. Met andere woorden: de mens moet vrij zijn om kennis te verwerven en deze kennis vervolgens te benutten. En hoewel het internettijdperk de deuren naar een enorme kennisbank heeft opengezet, het gebruik daarvan is nog altijd niet vanzelfsprekend. 6

Trailer | CopyClash

In vroeger tijden werd kennis zorgvuldig gedistribueerd langs de verschillende lagen van de samenleving, op een manier die de bestaande sociale ordes bestendigde. Pas na een proces van eeuwenlange emancipatoire strijd zijn we aanbeland bij een staatsinrichting waar de meerderheid een redelijke kans heeft zelf vorm te geven aan de maatschappij: de huidige democratie. Maar waar de democratische stem voorheen vooral een meerderheid (een massa) was, heeft deze in de afgelopen decennia, mede onder invloed van grootse internetontwikkelingen, een veel grotere pluriformiteit gekregen. Michael Hardt en Antonio Negri beargumenteren in hun boek Multitude dat ondermeer de verschillende netwerken en gemeenschappen die zich rondom het internet hebben ontwikkeld nieuwe mogelijkheden van organisatie hebben geopend, die voorbijgaan aan de natiestaat. Deze diversiteit zou een belangrijke voorwaarde zijn voor het succes van de democratische samenleving; een veelheid van stemmen en ruimte voor inspraak én tegenspraak als verzekering tegen absolute macht en onderdrukking. Daarnaast betogen zij ook dat de huidige maatschappij niet langer wordt bepaald door de industrie, maar dat intellectuele arbeid de arbeidstak is geworden die bepaalt hoe het (beroeps)leven wordt georganiseerd. Kernwoorden hierin zijn sociale contacten, uitwisseling, flexibiliteit en mobiliteit. Om de eerder geschetste nieuwe democratische orde te bewerkstelligen is dus niet alleen toegang tot die kenniseconomie, maar ook actieve deelname eraan, van cruciaal belang. Op het internet wordt er al volop uitgewisseld en geproduceerd. Het is al lang niet meer slechts een communicatiemiddel, maar een wezenlijk onderdeel van het publieke domein geworden. Dat lijkt misschien een utopische vrijplaats, maar dan vergeten we even dat we


ook in een neoliberale samenleving leven waar eigendom en marktwerking hebben geleid tot een steeds verdergaande privatisering van het publieke domein1. Ook het internet kan zich hier niet aan onttrekken2, en met de exponentiële groei van digitale informatie zijn ook de eigendomsclaims niet van de lucht. Volgens het neoliberale principe heeft alles wat er uitgewisseld kan worden ruilwaarde en dus marktwaarde. Het auteursrecht is een belangrijk instrument geworden om de waarde te bepalen (en te eisen) van nieuwe uitingen van intellectuele arbeid. Immers, het auteursrecht bepaalt dat een intellectueel werk niet zonder toestemming van de maker gekopieerd of aangepast kan worden. Dus is voor elke nieuwe productie een heffing verschuldigd aan de oorspronkelijke maker. Deze auteursrechtelijke instrumenten vormen volgens Joost Smiers en Marieke van Schijndel in het essay Audieu auteursrecht, vaarwel culturele conglomeraten meer en meer en bedreiging voor de vrijheid van het individu zich te uiten. Waar dit juridische instrument ooit ontstond onder het mom het intellectuele eigendom van makers te beschermen, en daarmee een impuls te geven tot méér creatie en méér pluriformiteit, lijkt het in werkelijkheid juist aangewend te worden om het creatieve product, nadat het eenmaal voltooid is, achter slot en grendel te steken. Het werk is wel beschikbaar, maar enkel tegen een prijs. En het werk te gebruiken als bronmateriaal voor nieuwe producties is al helemaal uit den boze. In hun essay pleiten Smiers en Van Schijndel net als Hardt en Negri voor diversiteit, hoewel nu specifiek voor het culturele veld. De kern van de beredenering is hetzelfde: artistieke expressies geven een cultuur vorm, dat is een proces dat niet alleen in handen kan liggen van enkele grote producenten, maar voort moet komen uit creatieve uitdrukkingen van een groot aantal verschillende individuen door de lagen van de samenleving heen. Het effect van deze ontwikkelingen is het grootst als de kennis die het voortbrengt zich voor iedereen toegankelijk is, zodat nieuwe, soms onverwachte invalshoeken weer meer kennis kunnen produceren. Bovendien is er een zekere morele plicht te voorkomen dat ontwikkelingen worden voorbehouden aan enkele machtige partijen, die daarop alleen maar machtiger

kunnen worden. Met andere woorden: wij als (globale) samenleving, zijn er bij gebaat als het product van intellectuele arbeid in het publieke domein terecht komt. Dat het als het ware van ons allemaal wordt. Om een stremming van culturele productie te voorkomen, komen Smiers en Van Schijndel met een radicaal voorstel: het auteursrecht in zijn volledigheid uit het raam te gooien. Daarmee willen ze niet zeggen dat culturele producenten het werk niet meer mogen ondertekenen en in de anonimiteit moeten verdwijnen, maar dat er geen rechten meer ontleend kunnen worden aan het bronmateriaal als deze getransformeerd wordt tot een nieuw product3. Het lijkt nogal wat, om van makers zomaar te vragen of ze afstand willen doen van hun artistieke schepsels. Echter is dit in veel gevallen ergens tijdens het maakproces al lang gebeurd. Het maken van artistieke producties vraagt nogal wat tijd, aandacht en natuurlijk geld. Dus ontstaan er samenwerkingsverbanden met investeerders, zoals filmmaatschappijen, muzieklabels, uitgevers, galeries of kunstcentra. Deze worden mede-eigenaar van het eindresultaat en in veel gevallen zijn zij degenen die bepalen wat er met het werk gebeurt, en niet de maker zelf. Doordat een investeerder met vele individuele makers in zee gaat verzamelt hij op deze manier een hele hoop intellectueel bezit, dat met hand en tand wordt verdedigd. Met opperste waakzaamheid hoeden deze investeerders als een leeuwin over hun welpen. Zij zorgen ervoor dat geen enkel detail van het werk zomaar roekeloos gekopieerd worden. Uit winstbejag of paranoia wordt artistieke creatie die ook maar de minste gelijkenis vertoont met een eerder werk aangeklaagd op basis van onrechtmatige reproductie4. Het is dweilen met de kraan open, daar de internetgeneratie allang niet meer te stoppen is in zijn zogeheten ‘piratenpraktijken’. We hebben nu immers andere middelen tot onze beschikking gekregen om onze ervaringen te delen. En die middelen behelzen het simpelweg integraal kopiëren van het al het prachtigs wat we hebben gezien, gehoord of gelezen. Met één druk op de knop stuur je een bestand door van dat nummer dat je net in de zevende hemel heeft Trailer | CopyClash

7


gebracht. Waar je vroeger om de keukentafel of in het café eindeloos op zoek was naar de juiste woorden om je bezieling uit te drukken, maak je je kameraden nu deelgenoot van je werkelijke ervaring. Dat is toch een verleiding die niet te weerstaan is? Het huidig auteursrecht is hier niet tegen bestand. De crux is dat hoewel het auteursrecht resideert onder het voorwendsel van behoud van artistieke integriteit en een middel is tegen misbruik, dit voornamelijk wordt bereikt door de controle proberen te behouden over reproductie en distributie. Maar nu de vormen van distributie net zo gewoon zijn geworden als een keukentafelgesprek wordt een verbod op het delen van data een directe censuur op wat je wel en niet mag ´bespreken´. Als dit in handen komt te liggen van de grote culturele distributiebedrijven en producenten, zoals Smiers en Van Schijndel observeren, stappen we weer een paar eeuwen terug in de onafhankelijkheidsstrijd. De distributie van informatie, en dus kennis, zal dan weer gedicteerd worden door de monarch, al heet die tegenwoordig globaal kapitalisme. Intellectuele arbeid wordt dan verspreid aan de hand van hoeveel geld het in het laatje kan brengen op basis van het marktprincipe van schaarste, en niet op basis van zijn kracht als creatieve motor.

compleet afschaffen van auteursrecht is naast een juridisch-intellectuele denkoefening, ook een emotionele kwestie. Los van de bescherming van financiële rechten en kansen van makers, is er ook een behoefte en een recht op erkenning. Het risico wat Smiers en Van Schijndel lopen met hun voorstel is dat zo het kind met het badwater wordt weggegooid. Binnen het huidig auteursrecht wordt de bescherming van artistieke integriteit verweven met de distributie- en reproductierechten. Zou er dan geen alternatief systeem denkbaar zijn waar deze twee apart worden geformuleerd; een auteursrecht dat zich beperkt tot de erkenning van de auteur en dat duiding geeft aan legt de macht de oorspronkelijke context van een werk, en daarnaast een heel nieuw geformuleerd distributierecht, dat kennisdeling en – uitbreiding niet in de weg staat?

Smiers en Van Schijndel hebben daarin gelijk, om het auteursrecht in zijn huidige constructie te behouden ligt de macht niet bij de makers (en potentiële makers), maar bij de conglomeraten die kunnen be-

Hoe hard de culturele conglomeraten nu ook vechten om hun macht over de artistieke productie te behouden, in alle waarschijnlijkheid is het voor hen een verloren strijd. De eerste stappen die er zijn gemaakt om het publieke domein te reclameren zijn misschien niet toereikend, maar bewustwording is de eerste stap van emancipatie. We staan aan de vooravond van een totale hervorming van ons huidig kennisdistributiesysteem, die nu nog twee kanten op kan gaan. Ik heb er vooralsnog vertrouwen in dat ´het publiek´ hierin zal weten te claimen wat haar toekomt, of in de woorden van Desmond Tutu : ‘The most dangerous things that a dictator, a tyrant needs to fear is when people decide they want to be free. Once they have

palen hoeveel, maar vooral ook hoe weinig, er van het intellectuele materiaal openbaar wordt. Maar het

made up their minds to that. There is nothing that will stop them.’

1

Een van de meest wonderlijke voorbeelden hiervan is het lied ‘Happy Birthday’, over heel de wereld en in vele talen gezongen, maar eigendom van het Time-

Warner concern en daardoor illegaal om zonder toestemming uit te voeren. Nu zal Time-Warner echt niet bij je in de huiskamer staan met een dwangbevel, maar dit is wel de reden dat het gegeven ´verjaardag´ in veel films wat geforceerd wordt geïllustreerd met het minder populaire ´For he´s a jolly good fellow´. 2

Zo zijn er ook al bewegingen gemaakt door de marktleiders om een deel van dit domein te claimen voor supersnelle service voor uitsluitend hun klan-

ten. Zij zouden daarmee ook zeggenschap krijgen over de toegestane informatie die over deze superhighway wordt verzonden. Pas op in juli 2010 werd de eerste wet voor internetneutraliteit om zulk een inmenging tegen te gaan aangenomen in Chili. 3

Vanuit het veld worden er al jaren alternatieve geformuleerd zoals de ‘Creative Commons’ licenties, waarbij verschillende manieren van hergebruik wor-

den toegestaan onder bepaalde voorwaarden. Smiers en Van Schijndel beargumenteren echter dat dit niet toereikend is, omdat het vooral een ‘coalition of the willing’ is, maar geen mogelijkheden schept de grote machthebbers te ontmantelen. 4

Het mag duidelijk zijn dat de ene artistieke discipline gevoeliger is voor auteursrechtelijke claims dan anderen. Artistieke uitingen op digitale dragers

zoals film, muziek, maar ook tekst blijken de grootste strijdvelden te zijn, terwijl de discussie van auteursrecht slechts in beperkte mate op beeldende kunst van toepassing is, daar het nog steeds een objectgebonden discipline waarbij werk zich niet en masse (goedkoop) laat reproduceren.

8

Trailer | CopyClash


copyclash

copyclash

copyclash

Overprotecting intellectual property is as harmful as

underprotecting it. Culture is impossible without a rich public domain. Nothing today, likely

copyclash

copyclash

copyclash

nothing since we tamed fire, is genuinely new. - Alex Kozinski, copyclash

copyclash

rechter

copyclash

Trailer | CopyClash

9


Copyguests  

Wij vroegen diverse regionale, nationale en internationale kunstinstellingen om een werk uit eigen archief of collectie te kiezen wat de discussie omtrent copyright en intellectueel eigendom toont, voedt, tegenspreekt, of juist kapotslaat. 14

Trailer | CopyClash


NEDERLANDS INSTITUUT VOOR MEDIAKUNST (Amsterdam) Broersen & Lukács (NL) Everytime (2010), video, 3’33’’

Dit videowerk van Broersen & Lukács is een herinterpretatie van ‘Everytime’ van Britney Spears, een tragisch lied over liefde en verlies. Het geluid en de gezichtsuitdrukkingen in deze video zijn ontleend aan een filmpje van een jong Belgisch meisje dat haar eigen versie van het lied opnam en op YouTube zette. De vertolking van het meisje is engelachtig en onschuldig – maar haar oprechte gezichtsuitdrukkingen zijn hier op verontrustende wijze verwerkt in een totaal virtuele Britney. De 3D-animatie is van een Chinese ontwerper die geen Engels spreekt en met wie Broersen en Lukács alleen konden communiceren via technisch jargon en Googlevertalingen. Met deze complexe lagen van depersonalisatie, hermediatisering en herinterpretatie demonstreren Broersen en Lukács hoe sterk de realiteit en de (massa)media inmiddels met elkaar verweven zijn. Trailer | CopyClash

15


MAMA (Rotterdam) diverse kunstenaars (INT) Hardpop Book Expo (2001), expositie en publicatie

In 2001 werd MAMA tijdelijk opgeheven in het kader van de Hardpop Book Expo. Het Hardpop boek, samengesteld door redacteuren Gyz la Rivière, Rufus Ketting, Pieter Vos, Boris van Berkum en Stefan Tijs, was de uitkomst van maanden onderzoek naar een nieuwe term voor de ‘radicalisering van de huidige populaire cultuur’. Tijdens het samenstellen werd er gediscussieerd over global economy, de macht van multinationals en de mogelijkheden tot verzet werden afgetast. De enige juiste conclusie die in het boek naar voren kwam was om het merk MAMA op te heffen. Op initiatief van Boris van Berkum werd ter gelegenheid van de boekpresentatie MAMA’s gevel ontdaan van alle logo’s en werd de volledige gevel van de tegenoverliggende SPAR supermarkt gekopieerd. MAMA werd een supermarkt met slechts één product in de schappen: ‘Hardpop’. 16

Trailer | CopyClash


V2_ (Rotterdam) Herman Asselberghs i.s.m. V2_ en August Orts. (BE/NL) Dear Steve (2010), video, 45’

Dear Steve is een videobrief van Herman Asselberghs aan Apple-oprichter Steve Jobs. Terwijl een MacBook Pro in 45 minuten wordt ontmanteld richt een voiceover zich in een kritische reflectie tot Steve Jobs. De laptop is niet meer weg te denken uit onze moderne levens, maar wat weten we eigenlijk over dit object dat ons zo na staat? Niet veel, blijkt wanneer je het object zelf eens onder de loep neemt. Asselberghs gebruikt in deze video een product wat ook als merk sterk in ons collectieve bewustzijn staat gegrift. De transformatie die Asselberghs het merk in deze video laat ondergaan, verandert het product en het merk zelf, de associatie die we er bij hebben en de plek die het inneemt in onze samenleving. Trailer | CopyClash

17


SM ‘S (’s Hertogenbosch) Frank Tjepkema (CH/NL) Shock proof Jonsberg (2006), IKEA Jonsberg vaas (ontwerp H. Jongerius)

Dit werk van Frank Tjepkema (1970) uit 2006 speelt op geraffineerde wijze in op de discussie rond copyright en intellectueel eigendom. In de ontwerpen die hij samen met partner Janneke Hooymans realiseert, ontregelt hij de merkbeleving van de consument. Copyright dient om het originele product te beschermen tegen namaak: imitatie die de exclusiviteit opheft. Door hier een originele vaas van Jongerius te gebruiken is het de vraag of er werkelijk sprake is van eventuele copyright schending. Het lijkt de aanval echter wel des te directer te maken. Tot we bedenken dat deze vaas via IKEA in grote oplage wereldwijd verkrijgbaar is. Tjepkema’s ingreep maakt dit ene exemplaar juist uniek. Op een vrolijke ironische toon poneert hij zo een serieuze vraag over de verhouding tussen massaproduct en unicum. Daarmee maakt hij een ontwerp waarop andermans copyright rust (Jongerius of IKEA) niet alleen tot zijn intellectueel eigendom maar ook tot een prikkelend kunstwerk. 18

Trailer | CopyClash


SM SCHIEDAM (Schiedam) Micha Patiniott (NL) Bic Smile I & II (2008/2009), olieverf op doek, resp. 53x40,5/ 71x53 cm

Bic Smile I en II zijn twee versies van nagenoeg hetzelfde beeld, een portret. Door het verschil in afmetingen is in het ene portret het gezicht iets kleiner en in de ander iets groter dan een hoofd op ware grootte. Patiniott vindt het boeiend om te zien wat het kleine verschil in formaat, beide net niet verwijzend naar een ‘werkelijk’ formaat, zou opleveren voor de beleving van dit beeld. Daarbij is het nog eens extra raar om een verdubbeling van juist dit beeld te hebben, omdat het zo’n ‘split second ongelukje’ is, de inkt die om de mond is gesmeerd. De verdubbeling van dit moment maakt de ervaring ervan anders - komt de één na de ander? Is het wel zo per ongeluk? Trailer | CopyClash

19


WIELS (Brussel) Ann Veronica Janssens (UK) Light Games (2001), lichtinstallatie met nevel

Ann Veronica Janssens toonde in 2001 in Berlijn haar eerste versie van de ‘immersieve installatie’ met gekleurde nevel tijdens haar solotentoonstelling in de Neue Nationalgalerie. Nu, 9 jaar later, toont op nagenoeg dezelfde plek Olafur Eliasson zijn overzichtstentoonstelling ‘Innen Stadt Aussen’, met onder andere ook een ‘immersieve installatie’ van gekleurde nevel, echter zonder ook maar enige vermelding naar het werk van Ann Veronica Janssens, noch in de catalogus, persbericht of andere informatiebronnen. Ook Antony Gormley hulde voor zijn tentoonstelling in Hayward Gallery (Blind Light) het hele museum in een installatie van gekleurde nevel. Deze overeenkomsten en gelijklopende esthetische concepten en uitvoering zijn een uiterst interessant geval van copyright problematiek. Kan het zijn dat deze werken afzonderlijk van elkaar zijn ontstaan? En hoe ver kan een kunstenaar gaan met het toe-eigenen van andermans concept? 20

Trailer | CopyClash


Hoe copyrightwetgeving hiphop veranderde Interview met Public Enemy’s Chuck D en Hank Shocklee Door Kembrew McLeod, Stay Free Magazine #20

Toen Public Enemy in 1988 hun album It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back uitbracht, leek het afkomstig van een andere planeet; nooit eerder had iets zo geklonken. Het album stond vol met sirenes, toeters en buitenaardse geluiden. Het was een chaotisch, eclectisch geluid waarover Public Enemy’s frontman Chuck D zijn politieke en poëtische teksten legde. Hij rapte over rassenscheiding, kapitalisme, de muziekindustrie, nationalisme en digitaal samplen: ‘CAUGHT, NOW IN COURT / ‘CAUSE I STOLE A BEAT / THIS IS A SAMPLING SPORT / MAIL FROM THE COURTS AND JAIL / CLAIMS I STOLE THE BEATS THAT I RAIL / I FOUND THIS MINERAL THAT I CALL A BEAT / I PAID ZERO.’ *** Stay Free!: What are the origins of sampling in hiphop? Chuck D: Sampling basically comes from the fact that rap music is not music. It’s rap over music. So vocals were used over records in the very beginning stages of hiphop in the 0s to the early ‘80s. In the late 1980s, rappers were recording over live bands who were basically emulating the sounds off of the records. Eventually, you had synthesizers and samplers, which would take sounds that would then get arranged or looped, so rappers can still do their thing over it. The arrangement of sounds taken from recordings came around 1984 to 1989.

Stay Free!: When you were sampling from many different sources during the making of It Takes a Nation, were you at all worried about copyright clearance? Shocklee: No. Nobody did. At the time, it wasn’t even an issue. The only time copyright was an issue was if you actually took the entire rhythm of a song, as in looping, which a lot of people are doing today. You’re going to take a track, loop the entire thing, and then that becomes the basic track for the song. They just paperclip a backbeat to it. But we were taking a horn hit here, a guitar riff there, we might take a little speech, a kicking snare from somewhere else. It was all bits and pieces. Trailer | CopyClash

21


Stay Free!: Did you have to license the samples in It Takes a Nation of Millions before it was released? Shocklee: No, it was cleared afterwards. A lot of stuff was cleared afterwards. Back in the day, things was different. The copyright laws didn’t really extend into sampling until the hiphop artists started getting sued. As a matter of fact, copyright didn’t start catching up with us until Fear of a Black Planet. That’s when the copyrights and everything started becoming stricter because you had a lot of groups doing it and people were taking whole songs. It got so widespread that the record companies started policing the releases before they got out.

Chuck D: Corporations found that hiphop music was viable. It sold albums, which was the bread and butter of corporations. Since the corporations owned all the sounds, their lawyers began to search out people who illegally infringed upon their records. All the rap artists were on the big six record companies, so you might have some lawyers from Sony looking at some lawyers from BMG and some lawyers from BMG saying, ‘Your artist is doing this,’ so it was a tit for tat that usually made money for the lawyers, garnering money for the company. Very little went to the original artist or the publishing company. Stay Free!: Switching from the past to the present, on the new Public Enemy album, Revolverlution, you had fans remix a few old Public Enemy tracks. How did you get this idea? Chuck D: We have a powerful online community through Rapstation.com, PublicEnemy.com, Slamjams. com, and Bringthenoise.com. My thing was just looking at the community and being able to say, ‘Can we actually make them involved in the creative process?’ Why not see if we can connect all these bedroom and basement studios, and the ocean of producers, and expand the Bomb Squad to a worldwide concept?

Stay Free!: With its hundreds of samples, is it possible to make a record like It Takes a Nation of Millions today? Would it be possible to clear every sample? Shocklee: It wouldn’t be impossible. It would just be very, very costly. The first thing that was starting to happen by the late 1980s was that the people were doing buyouts. You could have a buyout--meaning you could purchase the rights to sample a sound--for around $1,500. Then it started creeping up to $3,000, $3,500, $5,000, $7,500. Then they threw in this thing called rollover rates. If your rollover rate is every 100,000 units, then for every 100,000 units you sell, you have to pay an additional $7,500. A record that sells two million copies would kick that cost up twenty times. Now you’re looking at one song costing you more than half of what you would make on your album. 22

Trailer | CopyClash

Stay Free!: As you probably know, some music fans are now sampling and mashing together two or more songs and trading the results online. There’s one track by Evolution Control Committee that uses a Herb Alpert instrumental as the backing track for your By the Time I Get to Arizona. It sounds like you’re rapping over a Herb Alpert and the Tijuana Brass song. How do you feel about other people remixing your tracks without permission? Chuck D: I think my feelings are obvious. I think it’s great.

STAY FREE! is een non-profit magazine uit Brooklyn, NY en onderzoekt de politiek en perversie van de massamedia en Amerikaanse (consumptie) cultuur. Dit is een ingekorte versie van het interview dat in de herfst van 2002 verscheen. www.stayfreemagazine.org

Infographic 1/3: D. Israel Peralta


Trailer | CopyClash

23


copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

In essence it’s about control. It’s about controlling what you own. We’re trying to make people understand that what they’re doing is illegal.

copyclash

- Lars Ulrich, muzikant (Metallica) copyclash

24

Trailer | CopyClash

copyclash

copyclash


sam·pling \’sam-plin\ 1 het samplen van muziek 2 het opnemen en opslaan van een geluidsfragment voor verdere bewerking

[ door Milan Tilder ] De ontwikkeling van muziek, kunst en cultuur heeft altijd plaatsgevonden op basis van oude ideeën en informatie. Het hergebruiken en openbaar maken van informatie is echter lastiger geworden sinds de ontwikkeling van de copyrightwetgeving en technische innovatie die invloed heeft op de beschikbaarheid van informatie of ander (intellectueel) materiaal. Trailer | CopyClash

25


Veel materiaal dat vroeger publiek was, is inmiddels wettelijk gedeponeerd door verschillende maatschappijen. Zo heeft Warner Chappell in 1935 de rechten geregistreerd voor het liedje Happy Birthday, waarvan de melodie in 1893 voor een kinderliedje werd gecomponeerd. Bovendien heeft de muziekindustrie door lobbyen de duur van het copy-right steeds meer op weten te rekken. Wie nu Happy Birthday zingt, openbaar maakt of opvoert moet daar – in de EU tot 2016 en in de VS tot 2030 – eigenlijk rechten over betalen aan Warner Chappell. Hergebruikte muziek werd vroeger vooral nagespeeld door andere muzikanten die er soms nog hun eigen draai aan gaven. Met de komst van de grammofoonplaat en later de draaitafels gingen DJ’s als Grandmaster Flash en Afrika Bambataa eind jaren zeventig instrumentale fragmenten van platen loopen (herhalen) en mixen. MC’s gingen daar vervolgens weer op rappen. De discohit Good Times van Chic die werd gebruikt voor Rappers Delight van Sugar Hill Gang is hier een goed voorbeeld van. De jaren tachtig waren de opkomst van digitale samplers. Met deze apparaten kon een paar seconden geluid worden opgenomen. Het samplen van een geluid met bijvoorbeeld een Akai MPC bracht veel extra mogelijkheden met zich mee: men kon de toonhoogte veranderen, opgenomen geluidsfragmenten ritmisch en melodisch bespelen, programmeren en met allerlei externe effecten weer bewerken. Niet geheel onbelangrijk was het feit dat een gesampled geluid al snel lekker klinkt. De formatie Public Enemy kwam daar vrij gauw achter. Hoewel samplers erg duur waren kon men er toch mee werken door studiotijd te huren. De release van Public Enemy’s album It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back in 1988 was revolutionair. De beats waren samengesteld uit allerlei gesamplede fragmenten afkomstig van oude platen en toespraken van o.a. Martin Luther King. Later in de jaren tachtig ging men ook langere fragmenten en hele tracks hergebruiken zoals MC Hammer’s U Can’t Touch This dat een aftreksel is van Rick James’ Superfreak. In die tijd werd de copyrightwetgeving al aangepast. Deze was oorspronkelijk niet ingesteld op het feit dat muzikanten elkaars materiaal op zo’n manier zouden gebruiken. Na de eerste rechtszaken en procedures was het duidelijk dat je goed geld kon verdienen aan muzikanten die met je materiaal aan de haal gingen. Een van de maatschappijen die hier bij de opkomst van hiphop actief in werd was Bridgeport. Bridgeport beheert veel materiaal van George Clinton en hoorde hoe een nieuwe generatie muzikanten met hun materiaal de basis legde voor een nieuwe muziekstroming. De P-Funk van George Clinton en Parliament Funkadelic is een van de belangrijkste invloeden binnen hiphop. Het album 3 Feet High and Rising van De La Soul was ermee doorspekt en vele muzikanten en producers zoals Ice Cube, Snoop Dogg en Dr. Dre maakten er dankbaar gebruik van. De laatste twee werkten wel samen met muzikanten om de gewenste fragmenten na te spelen. Op die manier betaal je namelijk minder rechten. Tijdens een vragenuurtje met Clinton vorig jaar in de World Music and Dance Academy in Rotterdam vertelde hij dat hij het eigenlijk maar raar 26

Trailer | CopyClash

Illustratie: Daan Markus


vond dat men soms een paar seconden muziek gebruikte van nummers die eigenlijk van begin tot eind goed zijn. Op de vraag: ‘How do you deal with royalties?’ grapte hij: ‘I never met Royalties’. Zelf lag Clinton vroeger regelmatig in de clinch met maatschappijen omdat hij muziek wilde maken met muzikanten die vaak bij verschillende labels onder contract stonden. Tegenwoordig hoor je in bekende muziek veel minder samples omdat het gebruik ervan veel kosten en gedoe oplevert. Jammer eigenlijk dat rappers van tegenwoordig vaak pronken met dure auto’s, juwelen en kleding. Het zou toch veel stoerder zijn als ze in plaats daarvan meer verschillende of imposantere samples in hun muziek zouden gebruiken? De documentaire RIP: a Remix Manifesto geeft een goed beeld van het hedendaagse sample en copyrightdilemma aan de hand van o.a. het werk van Girl Talk, dat bekend staat om zijn mash ups. Mash up is populaire ‘collagemuziek’ waarin talloze samples, instrumentals en vocalen uit verschillende genres worden samengesmeed tot een nieuw nummer. Een nummer van Girl Talk bestaat uit vele onbetaalbare samples. Als hij zijn album zou willen uitgeven zou hij grofweg 4,2 miljoen dollar aan publicatierechten moeten betalen. De labels zijn echter niet verplicht hier akkoord mee te gaan; ze kunnen altijd weigeren en op die manier een soort culturele censuur plegen. Het maken van mash ups werd populairder door de komst van computers en muzieksoftware. Dat maakte het een stuk eenvoudiger dan bijvoorbeeld het specialistische handmatige DJ werk uit de jaren negentig van mensen zoals DJ Spooky, DJ Shadow of DJ A-Trak. Artiesten zijn in eerste instantie helemaal niet bezig met copyright details. In het creatieve proces zetten zij allerlei fragmenten bij elkaar omdat ze dat goed bij elkaar vinden klinken of er bepaalde associaties en ideeën bij hebben. Het publiek moet daar ook naar kunnen luisteren. Hoewel niet iedereen gelukkig is met wat er met hun materiaal wordt gedaan, vinden veel artiesten toch dat er niet te veel belemmering vanuit overheden en platenmaatschappijen moet zijn. We zouden vrij moeten kunnen beschikken over huidig materiaal om er iets anders mee te doen en te delen met anderen. Of dat nou een blik Campbell’s Soup is, de relativiteitstheorie of een liedje. Natuurlijk zijn er hier en daar wat nuances aan te brengen, zeker als het gaat om commercieel gewin. Veel bedrijven en artiesten vinden dat ze geld moeten krijgen voor de muziek die ze produceren omdat ze kosten maken om ons daarover te kunnen laten beschikken. Toch staat het beleid en de huidige wetgeving op het gebied van copyright steeds meer onder druk door nieuwe publieke media zoals het internet. Artiesten als de Beastie Boys en Radiohead gingen al vroeg in de ontwikkelingen mee en waren pioniers in het beschikbaar stellen van hun muziek op internet, zowel voor het remixals het luisterpubliek. De industrie is daar kennelijk nog niet helemaal klaar voor.

28

Trailer | CopyClash


Interview met de curatoren

om een andere reden onmogelijk te zijn. Of niet

M:’Absoluut. Als je alleen al realiseert dat er in de

beschikbaar, of te duur, of in heel slechte staat.

wetgeving geen onderscheid naar sector of deel-

Uiteindelijk zijn we zo bij Roodkapje/ROT(T)-

gebied wordt gemaakt, dan weet je al dat er een

TERDAM terechtgekomen. Zij wilden als host

onwerkzame situatie is ontstaan.’

fungeren. Het cureren van de expositie, alsmede

T:’Om een voorbeeld te geven: de farmaceu-

het aanvragen van de benodigde fondsen en het

tische industrie kent exact dezelfde wetgeving

uitgeven van het bijbehorende magazine doen

als de creatieve industrie. Terwijl die werelden

Door Vincent Cardinaal

we zelf’.

totaal van elkaar verschillen.’

De expositie CopyClash is een geesteskind van

For Security Reasons was overduidelijk een ge-

Speelt deze kwestie eigenlijk ook direct in de

Trailer, een betrekkelijk nieuw collectief ten-

ëngageerde expositie. Dat kun je denk ik zeker

kunstwereld?

toonstellingsmakers uit Rotterdam, bestaande

ook van CopyClash zeggen. In een intentiever-

T:’Misschien meer in aanverwante industrie

uit Tim Braakman, Marieke de Rooy en Aline

klaring stellen jullie bijvoorbeeld expliciet dat

zoals de muziek- en filmindustrie. Daar is een

Yntema. Hoewel alle drie opgeleid als vormge-

de huidige samenleving wordt bedreigd door

rechtszaakcultuur ontstaan, die echt alleen nog

ver of docent beeldende kunst aan de Willem

de inmenging van de overheid in het copy-

maar om geld draait.’

De Kooningacademie, treed het drietal tegen-

rightdebat. Is een tentoonstelling het aange-

M:’Het huidige systeem tussen het aankopen van

woordig vooral naar buiten als onafhankelijke

wezen middel om een vuist te maken?

foto- of filmmateriaal door musea of galeries heeft

curatoren.

T:’Nou allereerst willen we vooral veel mooie

eigenlijk dezelfde werking. Je verkoopt een opla-

en interessante dingen samenbrengen, waarbij

ge en daarna kan de aankoper er welbeschouwd

In het onderstaande interview komen Tim

het negeren van het zogenaamde verschil tussen

alles meedoen, zonder dat de kunstenaar er wat

Braakman en Marieke de Rooy aan het woord,

hoge en lage kunst voor ons heel belangrijk is.

aan verdient of verder zelf wat mee kan.’

daar Aline Yntema op dat moment een reis door

Daarnaast gaan we aan de slag met onderwerpen

Thailand onderneemt.

die ons na aan het hart liggen. En alles wat rond-

Is er een oplossing?

om het copyright speelt is daar één van.’

T:’De oplossing zou zijn om de wetgeving per

Voor we het specifiek over de tentoonstelling

M:’En de tentoonstellingsvorm komt simpelweg

land op te breken in kleine, behapbare regels

gaan hebben, kunnen jullie eerst iets meer

voort uit het feit dat we alle drie een creatieve

per discipline. Maar daar heb ik weinig ver-

over Trailer zelf vertellen?

opleiding en achtergrond hebben. Dit is wat we

trouwen in.’

T: ‘We hebben elkaar leren kennen bij Show-

kennen, en hoe wij het beste ons programma

room MAMA, waar we alle drie aan het zogehe-

kunnen presenteren’.

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

Tot slot, welk werk verbeeld voor jullie het beste de essentie van deze tentoonstelling?

ten Rookie-programma van MAMA meededen. In dat programma krijgt jong talent uit Rotter-

Is de huidige situatie rondom het copyright

M:’Voor mij het werk van Nate Harrison.’

dam op verschillende manieren een kans om een

echt zo zorgelijk?

T:’Voor mij ook.’

wezenlijke bijdrage te leveren aan één of meer

T:’Wij vinden van wel. Aan de ene kant heb je

M:’Het werk is getiteld Can I Get An Amen? en

exposities. In ons geval was dat het cureren van

bijvoorbeeld YouTube waarop heel erg veel con-

het bestaat uit een LP waarop Harrison vertelt

een expositie.’

tent voor heel veel mensen voor het oprapen ligt.

hoe een gesamplede drumbreak uit 1969 een

M: ‘Die expositie heette For Security Reasons, en

Maar aan de andere zijde is er voor kunstenaars

stortvloed van muziekstromingen heeft moge-

handelde over de, naar onze mening, steeds meer

zelf nauwelijks geld te verdienen of het recht op

lijk gemaakt.’

draconische maatregelen betreffende veiligheid

het werk te behouden.’

T: ‘Juist doordat de rechthebbenden van de sam-

in de samenleving. Vanaf dat moment is ook het

ple er nooit een probleem van hebben gemaakt,

idee ontstaan om te blijven samenwerken, en dat

In de al eerder besproken intentieverklaring,

heeft het als basis kunnen dienen voor talloze

is uiteindelijk Trailer geworden’.

halen jullie een uitspraak van een zekere

hiphoptracks en genres als drum-’n-bass en jun-

rechter Kozinski aan, die in een vonnis stelde

gle. Het toont perfect aan wat kunstenaars met

Het was geen optie om het project CopyClash

dat het teveel beschermen van copyright mis-

die vrijheid kunnen bewerkstelligen, namelijk;

ook bij MAMA onder te brengen?

schien nog wel schadelijker is dan het niet

van een basisgegeven iets totaal nieuws creëren

T: ‘Nou, we waren aanvankelijk op zoek naar

beschermen. Is dat hoe je de huidige situatie

en op die manier weer vele nieuwe deuren ope-

een eigen ruimte, maar dat bleek steeds weer

kunt samenvatten?

nen voor andere mensen.’

copyclash

copyclash

copyclash

Trailer | CopyClash

29


Kunstenaars CopyClash copyclash

Dennis de Bel (NL) & JODI (NL/BE) Copyright 2010 (2010)

copyclash

copyclash

te schilderen – beelden die door internetcen-

Peter Fischli (CH) & David Weiss (CH) Der Lauf der Dinge (1987)

De Bel maakt design interventies. Volgens hem

suur onbereikbaar zijn voor Chinezen – en doet

In 1987 maakten het Zwitserse kunstduo

consumeren wij niet enkel beeld en geluid,

dit in alledrie de prijsklassen die de schilders

Fischli & Weiss hun bekendste werk Der Lauf

maar ook objecten: tastbare dingen. Hij past

aanbieden.

der Dinge. Een film waar in bijna een half uur

duo Chinese ‘kopieer-schilders’ de opdracht slachtoffers van hun eigen politieke regime na

de context of het object aan en remixt deze

verschillende handelingen elkaar opvolgen in

als het ware, waardoor er met humor kritiek

Brody & Paetau wonen en werken afwisselend

een zelfgebouwde kettingreactie. De film heeft

wordt geleverd op het object, de situatie of de

in Berlijn, Praag en Amsterdam.

verschillende onderscheidingen ontvangen

maatschappij.

www.brodypaetau.com

en is permanent te bezichtigen in het Franklin

copyclash

Voor CopyClash maakte De Bel in samenwer-

copyclash

Institute in Philidelphia.

copyclash

waarbij herkenning en subtiliteit een belang-

Bea Correa (BR/NL) Mindwhatyouwear (2004)

rijke rol spelen. De Bel studeerde in 2009 af

De van origine Braziliaanse Bea Correa is het

van beroemde musea zoals het Tate en het

aan het Piet Zwart Instituut. Hij is momenteel

brein achter Mindwhatyouwear, een project dat

Guggenheim.

curator voor de Rotterdamse platenzaak Trip-

mensen bewuster wil maken. Hiervoor gebruikt

house en werkt vaker samen met JODI.

ze humor en wil ze kleine, vredige revoluties

Fischli & Weiss wonen en werken in Zürich.

www.dennisdebel.nl

uitlokken. Correa heeft zowel rechten als gra-

www.matthewmarks.com

king met net artists JODI een nieuw werk

Fischli & Weiss werken met verschillende media en hun werk is opgenomen in de collectie

fisch ontwerp gestudeerd en deze achtergrond

Ondrej Brody (CZ) & Kristofer Paetau (FI) Wang Bin Torture in Commercial Quality, High Quality and Museum Quality (2010)

komt duidelijk naar voren in haar ontwerpen. worden gesteld onderzoekt Correa authenti-

Nate Harrison (US) Can I get an Amen (2004)

citeit en kansen; en beoogt ze de discussie

Harrison is een kunstenaar en schrijver die

omtrent nep, echt en auteursrecht op gang te

zich bezig houdt met intellectueel eigendom,

brengen.

cultuurproductie en de formatie van creatieve

Met de FAKE tassen die bij CopyClash ten toon

Het Fins-Tsjechische duo Brody & Paetau werkt

processen in elektronische media.

met menselijk gedrag dat wordt beïnvloed of

Correa woont en werkt in Amsterdam en is

aangestuurd door externe aspecten uit het

creative director van Mindwhatyouwear.

Naast het organiseren van tentoonstellingen en

leven, de maatschappij en de politiek. Tijdens

www.mindwhatyouwear.com

het geven van lessen aan verschillende univer-

copyclash

CopyClash zal het werk Wang Bin Torture in

copyclash

copyclash

siteiten in de Verenigde Staten houdt Harrison

Commercial Quality, High Quality and Museum

zich bezig met het door hem opgerichte muzie-

Quality te zien zijn. In dit werk geeft het

klabel Töshöklabs.

30

Trailer | CopyClash


Gedurende CopyClash zal Harrison’s audio

Rube Goldbergmachine, een exact uitgemeten

installatie Can I get an Amen? gepresenteerd

maar ogenschijnlijk nutteloze kettingreactie.

Ad Schouten (NL) Ad Schouten 1:1 (2007)

worden waarin hij met een kritische blik de

De video maakt gebruik van zoveel mogelijk

Schouten werkte door de jaren heen aan een

amen break behandeld.

gerecyclede materialen en zo min mogelijk

langzaam groeiende verzameling kunstwerken

tussenkomst van computers, om het kinetische

die op verschillende wijzen reflecteren op

aspect te benadrukken.

verbanden tussen kunst- of cultuurhistorische

copyclash

Harrison woont in Brooklyn, New York waar hij

copyclash

actief is als zelfstandig kunstenaar. Daarnaast

copyclash

fenomenen en vormen van collectief geheugen.

is werkzaam als professor voor de School of the

Binnen zes dagen na de release van de video

Museum of Fine Arts in Boston.

op YouTube was de video al meer dan zes

Schouten’s India project is een project dat op

www.nkhstudio.com

miljoen keer bekeken en werd het door CNN

basis van gefaxte zwart wit documentatie een

een instant viral genoemd. Deze hoge kijkcijfers

billboard schildersatelier uit Mumbai iconen

vertaalden zich niet naar hoge verkoopcijfers

uit de Westerse conceptuele kunst naar eigen

van het album Of the Blue Colour of the Sky,

inzicht heeft laten schilderen. Dit werk heeft in

maar wel in bezoekersaantallen van OkGO’s

samenwerking met Drukkerij de Maasstad en

concerten.

Team TCHM een nieuwe laag gekregen in het

Patrick Liddell (US) I Am Sitting In A Video Room (2009) Muzikant Patrick Liddell nam van zichzelf een

posterboek Ad Schouten 1:1 dat vier reproduc-

monoloog op, plaatste die op YouTube om het

De bandleden van OkGO! wonen en werken in

ties uit het India project verwerkt tot uitscheur-

daarna weer vanaf YouTube te downloaden. Dit

Los Angelos.

bare pagina’s, welke wanneer samengesteld,

resultaat werd vervolgens weer teruggeplaatst

www.okgo.com

een reproductie op ware grootte (1:1) vormen.

Wieden+Kennedy (US) Cog (2003)

avant-gardistische muzikant Alvin Lucier en zijn

Evan Roth (US) Intellectual Property Asshole Competition (2009)

beroemde werk I Am Sitting in a Room, waarin

Roth is een onderzoekend kunstenaar wiens

reclamebureau Wieden+Kennedy die in 2003 is

Lucier een tekst oplas, opnam, dit afspeelde en

focus ligt bij technologie, machtsinstrumenten,

uitgebracht door Honda om hun zevende gene-

weer her-opnam totdat slechts het geluid van

open source en populaire cultuur. Hij is mede-

ratie van de Honda Accord onder de aandacht

de kamer waarin hij zich bevond overbleef.

oprichter van het Graffiti Research Lab en het

te brengen. De reclame, die net als Der Lauf

In CopyClash toont Liddell zijn ode, die net

Free Art & Technology Lab. Zijn werk is getoond

der Dinge gebaseerd is op een zogenaamde

anders is dan Luciers’ versie doordat het meer

in verscheidene musea en heeft verschillende

Rube Golbergmachine, toont verschillende

over digitale reproductie gaat. Het werk kan

onderscheidingen gekregen.

onderdelen van de Accord die elkaar door een

op YouTube om dit proces vervolgens nog 1000 keer te herhalen. Liddell begon zijn project als een ode aan de copyclash

copyclash

worden gezien als de YouTube versie van iets

copyclash

Cog is een reclame van het Amerikaanse

kettingreactie van grote precisie in beweging

fotokopiëren totdat er niets anders overblijft

Met zijn werk Intellectual Property Asshole

blijven zetten. Cog was een onderdeel van de

dan een korrelige, dikke vlek.

Competition zoekt Roth tijdens CopyClash naar

succesvolle Power of Dreams campagne.

www.ontologist.us

overlapping tussen free culture en populaire cultuur. Roth demonstreert de hypocrisie die

Wieden+Kennedy zijn overigens door Fischli

zo herkenbaar is voor verschillende copyright

& Weiss aangeschreven en beschuldigd van

zaken. Dit doet hij door twee ‘aanklagers’ uit

plagiaat. Er werd uiteindelijk afgezien van een

te dagen hem aan te klagen voor auteursrecht-

officiële aanklacht in verband met de kleine

De Amerikaanse rockband OkGO! staat bekend

schending, zonder gezichtsverlies te leiden.

kans op overwinning.

om hun vernieuwende videoclips. Voor het

Evan Roth woont en werkt in (Parijs), zijn bezig-

www.wk.com

nummer This too shall pass, dat uitkwam in ja-

heden vinden voornamelijk online plaats.

nuari 2010, heeft de band twee videoclips laten

www.evan-roth.com

OkGO! (US) This too shall pass (2010)

copyclash

maken. Beide video’s zijn in één take opgeno-

copyclash

copyclash

men. James Frost regisseerde in samenwerking met Synn Labs een versie gebaseerd op een

Trailer | CopyClash

31


copyclash

copyclash

copyclash

Interview met Dennis de Bel

En Piet Zwart heeft je definitief tot het autonoom kunstenaar-

Door Vincent Cardinaal

schap geleid? ‘Nee ook niet, eigenlijk (lacht). Ik kwam er gaandeweg vooral

Dennis de Bel maakte speciaal voor de tentoonstelling Copy-

achter dat ik geïnteresseerd was in design, in concepten en

Clash een tweetal werken. Als kunstenaar heeft De Bel zich de

in hoe dat werkt. Ik kom uit een familie van knutselaars,

afgelopen jaren bezighouden met wat hij zelf betiteld als ‘de-

mijn vader, mijn opa; altijd bezig met sleutelen en kijken hoe

sign interventies’. Bij deze interventies werkt hij met herken-

zaken in elkaar steken. Dat heb ik eigenlijk weer opgepikt,

bare objecten en apparaten, waarbij hij te werk gaat als een

maar dan als autonoom kunstenaar. Zo hecht ik bijvoorbeeld

dj: hij remixt het object, en levert er zo op een subtiele, en

wel veel waarde aan de esthetiek van het werk, maar wil ik

doorgaans humoristische wijze commentaar op. Tevens is hij

tegelijk ook de werking en vormgeving van een object ter

actief met software en in de experimentele moderne muziek.

discussie stellen.’

De weg naar het autonoom kunstenaarschap verliep voor hem

Op je website staat een statement, een soort intentieverkla-

via een ietwat ongebruikelijke route.

ring van de kunstenaar Dennis de Bel. Daarin stel je ondermeer

‘Ik wilde nooit kunstenaar worden. Althans, niet toen ik klein

dat je de fouten van design aan de orde wilt stellen, zonder de

was of toen ik op de middelbare school zat. Ik was vooral bezig

oplossingen aan te dragen. Wat zijn die fouten dan?

met sleutelen. Aan objecten en ook op de computer; ik zit

‘Wat ik daarmee vooral bedoel is dat veel mensen ontwerp en

eigenlijk al vanaf de begindagen op internet.’ copyclash

eigenlijk de hele samenleving maar voor lief nemen. Iedereen

copyclash

copyclash

vind het logisch dat een object ‘gewoon’ werkt, terwijl daar

Hoe ben je dan de Dennis de Bel geworden die we vandaag de

hartstikke veel moeite en denkwerk aan voorafgaat. Daar wil

dag kennen?

ik de toeschouwers van mijn werk vooral bewust van maken.

‘Op een open dag van de Willem de Kooningacademie zag ik

Mijn stelling is ook dat veel mensen doorgaans pas aandacht

een paar gasten met websites bezig. Dingen die vooral heel

voor een object hebben als het stuk is, of niet meer optimaal

snel waren en heel veel lawaai maakten. Dat vond ik toen

werkt. Daar speel ik vervolgens mee. Door het object op het

mooi en ik dacht: dat wil ik ook (lacht). Dus ben ik Interac-

oog zo compleet en ‘heel’ mogelijk te presenteren, maar altijd

tive Media Design gaan studeren, een richting die inmiddels

met een knipoog en een subtiele verandering. Eigenlijk creëer

opgedoekt is. Maar ik kwam er al snel achter dat het niet was

ik er nog meer problemen bij.’

wat ik zocht, ik zat ook maar met twee andere studenten in de klas. Het was teveel simpelweg programmeren, en websites bouwen. Ik wilde dat proces juist omdraaien, kijken hoe je internet en computers zelf als lijdend voorwerp kon gebruiken. Tijdens mijn derde jaar ben ik daarom een minor Autonoom gaan doen en later heb ik ook het Piet Zwart Instituut (masteropleiding van de WDKA, VC) afgerond.’

copyclash

32

Trailer | CopyClash

copyclash

copyclash


copyclash

copyclash

copyclash

Je werk is ontegenzeggelijk geëngageerd, maar tegelijk altijd

Het begon ermee dat ons opviel dat als je in Street View naar

subtiel en genuanceerd. Er is geen activist aan jou verloren

de lucht ‘kijkt’ dat daar heel subtiel het copyrightlogo van

gegaan?

Google in verwerkt staat. En dat vind ik absurd. Het is wel-

‘Niet bepaald. Of althans; mij spreekt een uitgesproken

beschouwd sowieso absurd wat Google allemaal doet, maar

activistische insteek niet aan. Op een of andere manier leidt

dit gaat wel erg ver. Wat wij doen is een vliegtuigje de lucht

het ook vaak tot een soort hypocrisie. Om een statement te

in sturen met daarachter een banner met daarop een replica

maken wordt je welhaast gedwongen om dezelfde middelen

van het logo van Google. En daar maken we een foto van,

te gebruiken als degene die je juist probeert te bestrijden. Ik

eigenlijk met de boodschap: de echte wereld is er ook nog.’

maak liever een subtiele toespeling.’ Wat stoort je het meest aan het bovenstaande? Wat maak je voor de expositie?

‘Dat heeft eigenlijk weer te maken met mijn observatie dat

‘Voor de tentoonstelling maak ik twee werken. Over een

de meeste mensen alles maar voor lief nemen. Neem mijn

van de werken kan ik je nog weinig vertellen, ik zit nog in de

eigen moeder: die denkt echt dat Google het internet is. De

ideeënfase. Een ander werk is in samenwerking met Jodi,

typt rustig url’s in de Google zoekbalk. En dat geldt denk ik

een duo dat zich als net artists betiteld en vooral online kunst

voor veel mensen. En tegen dat proces wil ik een subtiele

presenteert. Tijdens mijn studie aan Piet Zwart heb ik al wat

tegenhanger presenteren. Laten zien dat de echte wereld nog

programmeerwerk voor ze gedaan en sindsdien werken we

steeds hetzelfde kan.’

incidenteel samen. Voor deze expo maken we een foto die copyclash

commentaar levert op Google Street View.

copyclash

copyclash

Ligt het auteursrechtthema van de expositie je na aan het hart? ‘Ja en nee. Ik vind het belangrijk en ik denk dat het een interessante tijd is. Tegelijk denk ik dat het niet heel erg in de kunstwereld speelt. Daar is het sowieso al gebruikelijk om elkaars werk te gebruiken als interpretatie en het in dat proces

’Eigenlijk creëer ik er nog meer problemen bij‘

soms zelfs te kopiëren. Verder geloof ik vooral in het Creative Commons-principe. Waarin er een goede afspraak tussen alle partijen wordt gemaakt, en het werk vervolgens zo vrij mogelijk gebruikt kan worden, maar toch beschermd blijft.’ Wat kunnen we in de toekomst van je verwachten? ‘Eigenlijk zou ik het liefst ontwerper en muzikant zijn. Als muzikant kan ik zelf instrumenten ontwerpen en dat doe ik dan ook. Maar als ontwerper wordt je doorgaans gedwongen om met het concept van anderen te werken en dat wil ik niet. Dus ik zal nog wel even op dit pad blijven.’

copyclash

copyclash

copyclash

Trailer | CopyClash

33


Extemporary artist Dennis de Bel maakte samen met JODI voor CopyClash een nieuw werkge誰nspireerd door Google Earth. In de 3D streetview beelden legt Google een watermerk over de afbeelingen heen, zoals op de voorgevel van Roodkapje, Meent 125, Rotterdam. Wil Google patent op de realiteit?


men ‘bad ass mother

Evan Roth

fucker’ in te ty-

Door Yasmijn Jarram

Ooit op het lumineuze

idee

copyclash

geko-

Serieuze

copyclash

pen op Google? Dan

kwajongen

maar iets volledig abstracts

dat

copyclash

ei-

genlijk geen bezit kan

zijn.

Daarmee

gaat Roth een stap

is de kans groot dat je al hebt kennisgemaakt

verder dan sommige andere kunstenaars in deze

met de Amerikaanse kunstenaar Evan Roth (1978).

expositie, die slechts de techniek van het ko-

Hij plaatste in 2005 een link met deze zoekop-

piëren en toe-eigenen hanteren — wat op zich al

dracht op zijn website en vroeg bezoekers hier

niets nieuws is. Roths werk dwingt op baldadige

liefst een paar duizend keer op te klikken. Zo

en creatieve wijze tot overpeinzing. Zo knipte

kon hij erachter komen hoe lang het zou duren

hij voor Explicit Content Only alle tekst uit

voor hij op nummer 1 in de zoekresultaten zou

een rap, behalve de vele scheldwoorden: censuur

staan, namelijk dertien dagen en elf uur. Een

in de omgekeerde wereld. De manier waarop hij de

typisch Roth-project: ondeugend en onderzoekend

grenzen en beperkingen van de open-source tech-

tegelijk.

nologie verkent doet enigszins denken aan het werk van bijvoorbeeld computerkunstenaar Cory

Na zijn afstuderen aan de Amerikaanse Parsons

Arcangel. Hoewel Arcangel vooral het technische

kunstopleiding richtte Roth in 2007 het Free Art

proces demonstreert en niet per se statements

and Technology Lab mede op, beter bekend als het

maakt zoals Roth soms doet, presenteren beide

FAT Lab. Dit internationale online collectief

het delen van (online) informatie als een nieuwe

van onder andere kunstenaars, wetenschappers en

standaard. Iedereen mag overal toegang toe heb-

muzikanten levert kritiek op de wetgeving om-

ben, want het bezitten en claimen van informatie

trent intellectueel eigendom. Dit gebeurt voor-

is volgens deze kunstenaars simpelweg niet lan-

al door verschijnselen uit de populaire cultuur

ger houdbaar in de huidige internetcultuur.

copyclash

copyclash

copyclash

te mixen met open-source technologie, omgeven door een zweem van cynische humor. Ook in zijn

Leef door in samenwerking met anderen, pleit Roth

eigen werk stelt Roth heersende machtsverhou-

op zijn website. Stel jouw ideeën beschikbaar

dingen, meestal in relatie tot intellectueel

voor latere creatieve geesten. Hierbij rijst de

eigendom, op provocerende wijze ter discussie.

vraag of het vrijgeven van rechten na overlijden

Op zijn website telt een klok de uren, minuten

eigenlijk wel kan worden beschouwd als samenwer-

en seconden af tot exact zeventig jaar na het

king, aangezien deze onmogelijk wederzijds kan

overlijden van Michael Jackson — de wettelijke

zijn. Is het nog steeds een mooie gedachte dat

tijd waarna de rechten op een nalatenschap wor-

jouw creativiteit voortleeft via een ander, als

den vrijgegeven. Zo illustreert Roth op cyni-

daarover geen enkele controle kan worden uitge-

sche wijze zijn mening over dit gegeven: waarom

oefend? In een vrije markt van ideeën bestaat

zou je jouw ideeën mee het graf innemen? Daarom

bovendien de kans dat jouw creativiteit hele-

bedacht hij het intellectuele eigendom donor-

maal niet voortleeft, maar een razendsnelle dood

schap, bestaande uit een downloadbare sticker

sterft in een ware survival of the fittest. Het

voor op je identiteitskaart. Je geeft daarmee

zijn interessante vraagstukken waarmee Roth je

toestemming voor het gebruiken van jouw ideeën

confronteert, zonder vervolgens zijn antwoor-

na je dood.

den op te dringen. Ogenschijnlijk ouwehoert hij maar wat op internet, maar zowel de technische

Met deze concrete, bijna banale benadering van

complexiteit als de inhoudelijke relevantie van

het onderwerp legt Roth de intrinsieke tegen-

zijn werk verraden dat dit meer behelst dan op-

strijdigheid van het begrip ‘intellectueel eigen-

pervlakkig geklier. Een echte kwajongen, die

dom’ bloot. Het is geen orgaan of lichaamsdeel,

Roth, maar wel één om serieus te nemen.

copyclash

36

Trailer | CopyClash

copyclash

copyclash


copyclash

copyclash

copyclash

A culture without property, or in which creators can’t get paid, is anarchy, not freedom. copyclash

copyclash

copyclash

- Lawrence Lessig, professor

copyclash

copyclash

copyclash

Trailer | CopyClash

37


Anti-Copyright, from Lautréamont onwards

By Florian Cramer

The name SMILE was a travesty of FILE, the artist periodical published by the Canadian artist group General Idea that first appeared in the 1970s and plagiarized the name and graphic design of LIFE magazine; it was soon followed by its subsequent appropriations such as Anna Banana’s mail art periodical VILE and Bradley Lastname’s zine BILE in the early 1980s. Be-

Contrary to common belief, equivalents of

Source evangelist Eric S. Raymond and the so-

tween 1985 and 1990, SMILE mutated, among

‘copyleft’ and Open Source existed in the arts

cialist media scholar Richard Barbrook used it

others, into the zines MILES, SLIME, LIMES,

decades before they were coined for software.

to describe the free exchange of software and

LISME, EMILS, C-NILE and iMmortal LIES. Plagia-

In the 1930s, Woodie Guthrie printed his song-

information in the Internet.

rism, in this context, was not simply considered

4

books with the remark that ‘[t]his song is Copyrighted in U.S., under Seal of Copyright #154085,

At the same time however, some artistic sub-

M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

for a period of 28 years, and anybody caught

cultures influenced by the situationists had al-

M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

singin it without our permission, will be mighty

ready shifted their rhetoric and aesthetic pro-

N M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

good friends of ourn, cause we don’t give a

grams from a freewheeling, generous exercise

M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

dern. Publish it. Write it. Sing it. Swing to it. Yo-

of one’s copyright and ‘intellectual property’ to

del it. We wrote it, that’s all we wanted to do.’1

an outright refusal of the latter. A prominent

M M M ? D M M M M M M M M M M M M M M M

And from 1958 to 1969, the Paris-based journal

example was the late 1980s London-based fan-

M D M , . D M M M M M M M M M M M M M M

of the Situationist International clarified that

zine VAGUE, created by editor Tom Vague and

M N M 8

‘[a]ll texts published in Internationale Situation-

former Sex Pistols-graphic designer Jamie Reid,

M M M M Z . . ? M M M M M M M M M M M M

niste may be freely reproduced, translated or

with a crude radical chic mix of articles on situ-

M M M N M + .

~ 8 M M M M M M M M M M

adapted, even without indication of origin.’

ationism, terrorism, William S. Burroughs, mind

M N M M N M :

.

2

control and political conspiracies. With the

M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

M M M M M M M M M M M M M M M

I M M M M M M M M M

M M M M M M M , . . . : M M N M M M M M

By removing all restrictions on copying, perfor-

slogan ‘No Copyrights No Rights Reserved’ and

M M M M M M M M .

mance, editing and even the publishing of an

authorial credits to ‘the poor plagiarized souls

M M M M M M M D M ? . : .

edited work, both Guthrie’s and the situation-

that didn’t know’, VAGUE’s colophon radicalized

M M M M M N M D M M M . : . ,

ists’ provisions fully meet the formal criteria

non-copyright to polemical anti-copyright.

of a Free Software or Open Source license as

, . Z M M N M M M

M M M M M M M M N M M M .

M M N M M = M N M

. :

M M M M M M M M M M M M M ?

8 M M

. . . .

specified, since the 1980s and 1990s, by the

Under the headline ‘None dare call it plagia-

Free Software Foundation, the Debian project

rism’, the editorial of issue 18/19 reasons that

and the Open Source Initiative. This was not co-

‘From Lautréamont onwards it has become

incidental since both artists and software ac-

increasingly difficult to write. Not because

tivists drew on the same source, Marcel Mauss’

people no longer have anything to say, but be-

M M M M M M M M M M M M M M M M M N M

1924 anthropological study of the ‘potlatch’, in-

cause Western society has fragmented to such

M M M M M M M M M M M M M M N + Z M M

digenous American gift economies. ‘Potlatch’

a degree that it is now virtually impossible

was adopted, among others, by Guy Debord for

to write in the manner that has traditionally

the bulletin of the Lettrist International, which

been considered ‘good’’5 Concluding that ‘pla-

M M M M M N M M M M N M M M M M +

preceded the situationist group. Even ear-

giarism saves time and effort, improves results

M M M M M M D . . . M = = : ~ $ M 7 .

lier, in the 1930s and 40s, Mauss’ concept had

and shows considerable initiative on the part

been central for the cultural-economic-sexual

of the individual plagiarist’, the text factually

M M M M M M M N = I M O M M M M M M M

writings of George Bataille and his circle. ‘Gift

does what it says, since it is literal plagiarism

M M M M M M M M M M $ D M N M M M M M ?

economy’ finally became the key term for the

of a manifesto published earlier in an issue

M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

Open Source software movement in the late

of SMILE, a fanzine published by anyone who

M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

1990s. Both the right-wing libertarian Open

wanted to use the name.

3

38

Trailer | CopyClash

M M M M M M M M M M M M M M M . . : , . M M M M M M M M M M M M M M M M D

. .

M M M M M M M M M M M M M D M N M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M N

M M M M M M M M M M M M M 7

.

8 M

M M M M M M M M M M M M M M M $ . ~ M M

M M M M M M ?

~

M . . , . .

I

M D .

M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M


fair reuse, but critical commentary. The SMILE/

ment’, itself a riff on Lautréamont’s notion of

tates, copies, repeats, proliferates - plagiarizes

VAGUE plagiarism editorial, for example, was

plagiarism, the 1980s American appropriation

in other words - what has always been there.’7

implicitly attacked in an American SMILE issue

art of Sherrie Levine and Richard Prince, and

as a simplistic social critique, drawing ‘a histor-

Kathy Acker’s postmodern poetics of plagia-

Federman’s sources were not the situationists,

ical line running from Lautréamont onwards,

rism. Neither Home, nor other editors of SMILE

but the French poststructuralist semiology of

and by this linear method avoiding the central

and VAGUE seemed to have been aware of the

Roland Barthes and the Tel Quel group and its

paradox of such criticisms.’6

1976 manifesto Imagination as Playgiarism by

concepts of writing and intertextuality; a the-

American experimental novelist Raymond Fed-

ory advocating the very fragmentation which

The very first version of the text criticized was

erman, Acker’s point of reference. For Federman,

Marxists, including the Situationist Internation-

written by SMILE’s initiator, Stewart Home, and

‘imagination does not invent the SOMETHING-

al and Home’s SMILE, sought to fight, making

likely inspired by at least three concepts and

NEW we too often attribute to it, but rather [...]

them strange bedfellows with the Open Source

currents: the situationist method of ‘détourne-

(consciously or unconsciously) it merely imi-

movement and its insistence on community.8

M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M N M M M M M M M M M M D $ + = : , : : ? O M M M M M D M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

M M M M M M M M M M M ?

M M M M M M M M M M .

.

. . . . . .

. : .

. .

M M M M N M M M M Z . , 7 : . . ,

. . O M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

. . .

. . . I M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

. . , , . + M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

M M M M M M D . . O Z

. .

:

7 M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M D M M M M M

M M M M M M $

. , , . . . . , . . . . . ,

+ M M M M M M M M M M M M M M M M M M N M M I . M M M M

.

+ M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M + . O M M M M

7 M .

M M M N M M + , M : .

, . . . . ,

. .

. . .

. . ,

M M M M M M Z : N . ~ M M D M = . . , M M M M .

+ . I M M M M M M M M M M M M M M M N M M M . . = M M M M M

M M M N M M M M : O , I M M N D M . . M M N M M $ = 8 . Z M M M M M M M M M M M M M N M M M D

. N M M M M M

M M M M M M M M M M . O M M M M

M M M M M M M

M M N M M M N =

. , N 8 , .

M M M M N M M +

. . . ~

+

M M M M Z + M Z M M M M M M M M M M M N M M M M M ?

M M

Z M M ?

. 8 M O . , . . .

M M M M M M M M M O + . . . . ? + I : M M M M N M M M M M M M ~ .

. .

. , . . :

= Z M M N M M M M M M M M M M D M M . + M M M M M M M M M M M M N M $

M Z , . . . + ? 8 D

.

,

+ M M N M M Z

M ? . . M 7

. $ Z Z ? M Z 8 7 .

= . . 7 M M N M D

. . M $

. D M M M = ,

M N M N 7 . . . ? M Z

M M M D M M D =

. I M N M M M M M M I M 8 M M M M M M M

? M M M M M M M D M M ~

. . O M ?

I O M M 7 .

8 M D M M O

. , . . ,

. ~ M 7 . $ M D

. I M O

. D M M M ,

,

, 8 M 8 .

. , I M O 7 : .

, .

.

M M D M M M M M M M M

M N M M M M M M M M M M

8 M M M M M M M M M M M M M

$ M M M M M M M M M M M M M M M

. + M M M M M M M M M M M M M M M M M

N M N M M D M M D M M M M M M M M M M

+ N M M D M M M M M M M M M M M M M M M M M

? N M M N M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

, $ M M M M M M M M M Z : I M M M M M M M M M M M M M M M M . . = 7 N M M M M M D

= Z N N ?

.

. : M M

. . + I M M M M N M M M M N I ~ . . . ? D M M M D . M O

M M M M M M M M M M M M M M M M M M M Z 8 M D , .

M M M M $ I O M M M M M M M M M M M M M M M M M M M 8

.

: Z M M N M N M M M M M M M M M M

. I M M M M M M M M M M M N M M M M M 8 M M M M M M 8 M M M M M M M M M M M $ N ? = ~ ~ . M

. , N M M M M M M M M

M 8 . . . , . 7 Z . . . N M M M M M M M M

Z M M M M M M M M N M M M M M M M M M M M M M M M M M M M ? .

M O .

: .

, O M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M

Z M M M M M M M N M M M M M M M M M M N M M M M M M O ? .

.

Z M D ~ . . , D M M M M N M N M M M M M =

. Z M M $ . . .

, + D 8 7 N M M O Z , . . N 7 . .

.

~ . . : D M M M M

~ D M $

M M M M M M M N N M O Z . . .

.

.

N M M M M M D .

.

, , . .

$ M M M M N N M M : . . . , .

. 7 M M M M M M M M M D +

M M M M M M M N O . . M Z $ ? = . .

. .

7 M M M M M M M

:

: M M M M M M M M M M M M M M M N

. = M M D M M M M : . N M M M M M M M M I

. ,

. ? N M M M M M N M M M M M M M M : . ,

M D M M M M M N M N . I M O ~ ? . = ~ , M M = . N M M M D M M M M M M M ? $ M M M M M N M M M .

,

M M M M N N M Z 8 + , O M M M M M M M M M

O M N N N M M M M I M M M M M M M M M M M M

: O M M M M M M M M M M M M N M M M M M M M M M M

M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M N M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M Trailer | CopyClash

39


It is a rhetoric that becomes most question-

sies that ‘[p]lagiarism is necessary. It is implied

lost many years ago. Consequently, subsequent

able, and indeed ‘reactionary’ as criticized in

in the idea of progress. It clasps the author’s

plagiarist and multiple name endeavors such

the American SMILE issue, when it recurs to a

sentence tight, uses his expressions, eliminates

as the Luther Blissett project of the later 1990s

rhetoric of natural justice. Speaking of ‘the cre-

a false idea, replaces it with the right idea.’

derived much of their success from giving up

9

ative commons’, for example, implies culture

fixations on the art system and founding their

as something organically grown rather than

It might seem contradictory to link the Hege-

plagiarism, prankster and anti-copyright poet-

socially constructed. Guthrie-freewheeling gift

lian notion of progress to plagiarism, but it nev-

ics on a broader social and cultural basis.

cultures, based on natural justice, and anti-

ertheless caters to the Situationist Internation-

copyright, founded on rewriting culture, there-

al and its self-perception as, one the hand, an

With the Pirate Bay and the Pirate Party, this

fore represent two opposite camps in the end.

avant-garde in a time where artistic and politi-

activism has now literally arrived in Hollywood,

cal avant-gardes had become historical while,

for better and worse. On the one hand, it poses

Both the situationists and Barbrook, but also

on the other hand, still pursuing Marxist po-

a more radical, immediate threat to the culture

Raymond deliberately omit the fact that the

litical utopias. Along these lines, the situation-

industries than the anti-copyright activists of

gift economies analyzed by Mauss are anything

ist ‘détournement’ combines Lautréamont’s

the 1980s and 1990s would ever have dared to

but anti-capitalist. Quite on the contrary, they

‘plagiarism’ with Brecht’s ‘Verfremdungseffekt’

dream. On the other hand, a medium like the

are capitalism with a reverse business model -

(estrangement effect). Thirty years later, SMILE

Pirate Bay no longer provides an aesthetic and

forcing its subjects to spend rather than to sell,

and its allies translated ‘détournement’ back

artistic alternative to the mainstream. From

and thus preempting the debt-based Western

into ‘plagiarism’. Through the ‘ism’ suffix in the

Lautréamont to BitTorrent downloads, aesthet-

consumer economies that led to today’s world

English word, differing from ‘plagiat’ in French

ics have been become gradually less radical,

economic crisis. Still, the meme of indigenous

and other European languages, the denotation

and activists have deferred their contestation

‘gift culture’ lent itself to perfect Roussauist

of a method - plagiarizing - could be given the

of not just an industry, but culture as a whole.

projections and implications that the culture

connotation of an artistic movement.

of intellectual property was only a Western and historically recent construction, respec-

As a movement, or even its simulation, this

References

tively, a cultural and historical degeneration

school of plagiarism eventually did not prove

> Raymond Federman. Imagination as Playgiarism. an Unfin-

from which one had to go back to the roots, (or

to be sustainable. For its achieving its intended

rhizomes). While Mauss was the source of this

goal of provoking and disrupting the art sys-

misreading for the situationist camp, the Rus-

tem, it would - instead of recycling its own

sian literary theoretician Michail Bakhtin with

subculture - have needed to plagiarize recog-

his post-romanticist 1930s advocation for folk

nized contemporary art. But appropriation

culture respectively shaped the poststructur-

art had already played this game in the early

alist text theories of Tel Quel. In contemporary

1980s. Although it never aimed for more than

internet cultures, the concepts of ‘collective

success within the art system, it demonstrated

intelligence’ and ‘crowd wisdom’ likewise lack

that plagiarism could only work on the same

distance to older populist and collectivist no-

level as the plagiarized objects. A plagiarized

tions of the popular instinct.

Warhol-Brillo Box will cease to be a plagiarized Warhol-Brillo Box if it doesn’t stand in a white

Attempts of dating back anti-copyright and

cube, but in a supermarket.

identifying it with popular and folk cultural In retrospect, it seems as if anti-copyright activ-

cause anti-copyright implies copyright, and

ists were running up against windmills or, worse,

thus a professionalized and individualized ar-

having too great respect for the contemporary

tistic culture. As implied in the phrase ‘From

art system. Through their opposition - which

Lautréamont onwards’, no explicit poetics of

historically started with Henry Flynt’s picket-

plagiarism can be found before the late 19th

ing of the Lincoln Center in 1962 - they credited

century when Lautréamont wrote in his Poé-

it with a canonical power over the arts that it

Trailer | CopyClash

> Internationale Situationniste, editor. Internationale situationniste. Édition augmentée. Librairie Arthème Fayard, Paris, 1997 (1958-1969). > Marcel Mauss. Die Gabe. Suhrkamp, 1990. [1]According to Dmytri Kleiner, The Creative Anti-Commons and the Poverty of Networks, http://info.interactivist.net/article.pl?sid=06/09/16/2053224. [2]“Tous les textes publiés dans ‘INTERNATIONALE SITUATIONNISTE’ peuvent être librement reproduits, traduits ou adaptés même sans indication d’origine”, [Int69], p. 148. [3][Mau90] [4]Richard Barbrook, The Hi-Tech Gift Economy, http://firstmonday.org/issues/issue3_12/barbrook/, Eric S. Raymond, Homesteading the Noosphere, http://www.firstmonday.org/ issues/issue3_10/raymond/, the latter drawing in a highly crude home-brew anthropology. [5]VAGUE #18/19, Control Data Manual, London, 1986 [6]SMILE 6/7, Baltimore 1986 [7][Fed76], p. 565-6

practices, fail upon closer scrutiny simply be-

40

ished Paper. New Literary History, 7(3):563–578, 1976.

[8]In the same vein, the American Plunderphonics group Tape-beatles plagiarized the SMILE/VAGUE manifesto and adapted it to music: “From Stockhausen onwards it has become increasingly difficult to create new music. Not because people no longer have anything to say, but because Western society has fragmented to such a degree that it is now virtually impossible to write in the style of classical, coherent compositions”, http://downlode.org/Etext/plagiarism.html [9]Improved English translation from http://en.wikipedia. org/wiki/Comte_de_Lautreamont.

Infographic 2/3: D. Israel Peralta


Trailer | CopyClash

41


copyclash

copyclash

copyclash

If you want to steal something, you know, you go to the bank.

copyclash

copyclash

42

Trailer | CopyClash

- Richard Prince, kunstenaar copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

Beeld: Influenza / Free money for all!


Respe de ku van o popcu

Een interview met Tom van der Vat

44

Trailer | CopyClash


ect, unst onze ultuur ‘Downloaden is pas een probleem als het ten koste gaat van iets anders,’ zegt projectmanager Tom van der Vat van de Popunie. ‘Als je als popmuzikant leeft van je verkoopopbrengst, dan wordt het een probleem. Voor de amateur biedt de digitale revolutie juist een manier om toch je muziek aan de man te brengen. Ideaal dus voor amateurs, drama voor muzikanten uit de major league.’ De auteurswet stamt uit 1912 en is hiermee in ons digitale tijdperk een bijna prehistorische wetgeving. ‘De handhaving van deze wet is toe aan een update naar de 21ste eeuw,’ vindt Van der Vat. De businessmodellen van de auteurswet zijn gemaakt voor de verkoop van cd’s en radiodistributie. Nu heeft Buma/Stemra in Nederland zo een beetje het alleenrecht als het gaat om het beheer van auteursrechtgelden. ‘Het is bij hen alles of niets, daarnaast zijn zij niet transparant. Voor mij is het een kwestie van principes. Iedereen vindt het normaal dat je moet betalen voor een schilderij, dus waarom zou je dan niet betalen voor muziek?’ aldus Van der Vat. iTunes is volgens hem ook geen echte oplossing. ‘Nu wil je betalen voor muziek, maar als de artiest die jij zoekt niet wordt aangeboden, ga je het weer illegaal downloaden. Het is net als met blowen, het mag eigenlijk niet maar het is wel beschikbaar.’ Zonder de gebruiker is er ook geen illegale handel. Van der Vat ziet dan ook meer de oplossing in goedkope legale streaming van muziek, waarbij alles wel beschikbaar wordt om te luisteren, zonder het te bezitten. Over de toekomst van platenmaatschappijen is Van der Vat duidelijk: ‘Het is een zinkend schip. Er zullen nieuwe businessmodellen gecreëerd moeten worden en daarbij biedt globalisering nieuwe mogelijkheden, tenslotte zijn er weer nieuwe markten te vinden in bijvoorbeeld China,’ meent van der Vat. ‘De platenmaatschappijen zitten nu in een overgangsfase, sommigen zullen in afgeslankte vorm overleven, anderen zijn al opgedoekt.’

Het vaker laten optreden van artiesten leek een goede oplossing voor de maatschappijen en de artiesten. Ook dit blijkt echter niet goed te werken. ‘Als het gaat het om een unieke belevenis betalen mensen er wel voor om er bij te zijn. Mensen kopen dan vaak al een jaar van te voren een kaartje en de organisatoren trekken hierover een jaar lang rente. Helaas zie je ook daarin een verandering.’ Treurig vindt van der Vat het. ‘Ik koop een duur kaartje voor een concert, wat doet nu de promotor twee weken voor het concert? Ze halveren de prijs van een kaartje omdat er zijn niet voldoende kaarten zijn verkocht. Volgende keer wacht je dus wel even met het kopen van je kaartje.’

Juist de bands buiten de mainstream hebben de platenmaatschappijen niet meer nodig, zij brengen hun muziek aan de man zonder tussenkomst van een platenmaatschappij. ‘Do it yourself, dat is veel goedkoper. Zo kun je als artiest toch nog iets verdienen want je hoeft geen provisie te betalen aan een platenmaatschappij.’ Dat de muziekindustrie in zwaar weer terecht is gekomen is duidelijk. Toch heeft het er volgens van der Vat ook mee te maken dat wij in Nederland geen echte popcultuur hebben. ‘In landen als Engeland en Amerika is popmuziek een gerespecteerde kunstvorm, als je in Nederland zegt dat je popmuzikant bent, vragen mensen je wat je nu echt doet als beroep.’ Net als Aretha Franklin in de jaren zestig vraagt de muziekscene nu om een beetje R.E.S.P.E.C.T (just a little bit). De Popunie is intermediair voor popartiesten, organisatoren en anderen. Van songwriter tot coverband, en van festival tot gemeente hier kun je terecht voor alle aspecten op het gebied van popmuziek, zij helpen je verder. Ze zijn naar eigen zeggen ‘de laatste der Mohikanen’ als zelfstandige organisatie waar je nog terecht kunt voor gratis advies en bemiddeling. Verder beschikken zij over een database met demobestanden van ruim 2500 artiesten en organiseren zij allerlei projecten. De Popunie viert dan ook vol trots dit jaar zijn 25 jarig bestaan.

t, projectmanager van de Popunie in Rotterdam www.popunie.nl Door Jenine Hooglander

Trailer | CopyClash

45


WEAR Door Bea Correa_ met haar Fakewear project belicht Bea Correa op speelse wijze het dilemma van echt en nep, authentiek en namaak. Is echt nu zoveel beter dan nep, en waarom zou je een peperdure Louis Vuitton tas aanschaffen terwijl een identieke nepperd voor een tien keer lagere prijs verkrijgbaar is? Illlustratie: PKV

Trailer | CopyClash

47


Het was Kerst 2004 en ik ging naar Brazilië om mijn familie te bezoeken. Ik ontmoette de nieuwe siliconenborsten van mijn vriendinnen en ik was jaloers, ze waren veel beter dan mijn echte. Op een dag was ik in het centrum van São Paulo op zoek naar lokale en populaire design. Maar meeste wat ik daar vond, was nep design.

Het was het Fakewear project dat Mindwhatyouwear op de kaart heeft gezet. In 2003 opende ik de virtuele deuren van mijn winkel en creative playground Mindwhatyouwear. Mindwhatyouwear maakt mensen op een creatieve en speelse manier bewust van wat en hoe ze consumeren. Via Mindwhatyouwear wil ik ook mijn gedachten over kleine en grote issues van het moderne leven communiceren. Mijn best verkopende producten bevatten taboewoorden, als ‘allochtoon’, ‘huisvrouw’ en ‘fake’. Sommige mensen publiceren hun meningen in boeken en tijdschriften. Ik heb voor mode en internet gekozen vanwege hun kracht als communicatiemiddel.Mode loopt op straat. Internet bereikt de global village. Ik ben mijn Fakewear project gestart in december 2004. Het was eerst bedoeld als een guerrilla-actie tegen de fashion victim regels. Ik keek naar Sex and the City en las The Devil Wears Prada. Ik hoorde over wachtlijsten van drie jaar om een design tas te kopen en meisjes die werden beoordeeld op hun schoenen van het afgelopen seizoen. Maar mijn Fakewear collectie was ook een weerspiegeling van de werkelijkheid die ik zag: dankzij technologie was kopiëren een stuk eenvoudiger geworden en het dilemma authentiek versus nep werd steeds groter. Wat is echt en wat is namaak? 48

Trailer | CopyClash

Ik eindigde mijn tour in de Galeria Pajé, een beroemd winkelcentrum met alleen namaakgoederen. Behalve dat bijna alles wat ze verkochten er nep was, leek het mij een heel normaal winkelcentrum. Ik zag vele respectabele dames en heren wandelen in de galerijen. Ik zag ook een politieman, die de menigte beschermde tegen zakkenrollers. Die avond ging ik naar een familiediner en hoorde een gesprek tussen mijn nicht en haar zoon. Hij bekritiseerde haar voor het kopen van een Louis Vuitton tas voor duizend dollar. Tijdens een andere familiegelegenheid merkte ik dat zowel mijn tante als haar dienstbode de dezelfde tas dragen. Een daarvan was authentiek en de andere niet. Toen besloot ik dat ik ook een tas moest hebben. Ik maakte mijn eerste Fakewear tas. Ik kocht een nep tas in de Galeria Pajé en ik heb het woord FAKE erop gedrukt. Die eerste tas heb ik ook meteen verkocht. Al mijn vriendinnen wilden er een van hebben. Wat me verbaasde was dat velen van hen reeds een authentieke LV tas hadden. Nou ja, niet allen. Een biechtte me later op dat haar authentieke tas in werkelijkheid nep was. Terug in Nederland. Terug in Nederland, zette ik de tassen te koop in mijn webwinkel mindwhatyouwear.com. Door mijn opleiding als jurist (ja, ik heb ook rechten gestudeerd) was ik me zeer bewust van de juridische implicaties van de verkoop van nagemaakte producten op mijn site. Maar vanuit een artistiek perspectief


Het blijkt niet belangrijk wie iets als eerste heeft gecreëerd, of wie het product of idee als eerste heeft geregistreerd. Het gaat over het hebben van geld om het te kunnen registreren, omdat het duur is. In Februari 2007 ontving ik de gevreesde brief van Louis Vuitton. Mij werd bevolen om de verkoop van de tassen onmiddellijk te stoppen, of er zou een rechtszaak tegen mij worden aangespannen. De tassen heb ik daarna niet meer kunnen verkopen. Het is meer dan drie jaar geleden en ik krijg nog steeds veel bezoekers op mijn site die het Fakewear project komen bekijken. De FAKE tassen zijn net terug van een expositie in Chicago. (ja, ik heb ook kunstacademie gedaan) voelde mij ik niet schuldig. Aangezien ik de tassen als FAKE aan het authenticeren was, was ik niet meer vervalsingen aan het verkopen. Ik had hun status veranderd.

Ik ben blij dat ik op een of andere manier een discussie heb kunnen starten. Soms kan één woord op een tas een kleine revolutie veroorzaken.

Al snel kreeg ik e-mail en telefoontjes uit de hele wereld, van mensen die geïnteresseerd waren in de tas. En van mensen die het concept bijzonder aantrekkelijk vonden. Sommigen wilden naar een feest waar ze persé een echte Fake wilden dragen. Ik heb ook veel e-mail van mannen ontvangen, die er een wilden bestellen voor hun vriendin. En veel journalisten die erover wilden publiceren. Ik vond mijn tassen in blogs en discussies over de hele wereld, in talen die ik niet begreep. Het zette mensen aan het denken over wat en waarom ze aan het consumeren waren. Of dat ze zich niet meer hoefden te schamen omdat ze zich niet de nieuwe trend konden veroorloven. De paradox was dat mijn ‘authentieke neptas’ eerlijkheid als de nieuwe trend neerzette. Ik ontving serieuze voorstellen om mijn producten op grote schaal te exporteren. Ik raadpleegde advocaten die me vertelden dat het onmogelijk was, omdat ondanks dat ik mijn tas als authentieke namaak promootte, elke gedrukte bloem op het ontwerp was beschermd als Louis Vuitton intellectual property. De enige weg om aandacht te kunnen geven aan de tassen wat ze te labellen als een kunstproject. Niet dat ik veilig was. Ik kon elke dag een brief van de advocaten van Louis Vuitton verwachten. Het wekte mijn nieuwsgierigheid over alles wat over patenten en handelsmerken gaat. Trailer | CopyClash

49


50

Trailer | CopyClash


Digital Dump is een project van Loredana Bontempi waarbij speciale software wordt gebruikt om digitale bestanden zoals foto’s of film te kunnen recyclen. Deze collages zijn gemaakt met foto’s afkomstig uit de Digital Dump, waarbij respectievelijk onscherpe foto’s, onderbelichte foto’s of foto’s met tegenlicht zijn gebruikt. De Digital Dump is te zien op www.digitaldump.co.cc

Out of focus

Infographic 3/3: D. Israel Peralta

Trailer | CopyClash

51


Underexposed

52

Trailer | CopyClash


Backlight

Trailer | CopyClash

53


Het digiGenie Door Jesse van Oosten

De schilder zit in zijn atelier en maakt met

profiteurs en piraterij. Het maaksel is eigen-

maaksels. Mooie maaksels in de vorm van

zijn kwaststreken en verf naar eigen ver-

dom van de maker en van niemand anders.

nieuwe muziek, beelden, filmmateriaal. Al

beeldingsvermogen een schilderij. De ar-

deze maaksels bevinden zich ergens in het

chitect zit achter de tekentafel, trekt lijnen

Maar is deze overtuiging nog wel van

digitale netwerk, als weesjes, de auteur is

en vormt een bouwsel, gevormd naar zijn

deze tijd? In een digitaal tijdperk klinkt

immers dood. Het zijn allemaal kopieën

inzicht. De componist zit achter zijn piano,

het beschermen van een uniek, authen-

zonder origineel, die vaak zonder toestem-

een melodie vormt zich naar zijn gehoor.

tiek, geniaal kunstwerk eigenlijk nogal, tja,

ming van de maker gedownload, geïmpor-

De schrijver schrijft een boek, zijn eigen

‘analoog’. Via internet ligt de hele wereld

teerd of gekopieerd kunnen worden.

fantasie als leiddraad.

binnen handbereik. Ook de muziek, de films, de ideeën die ooit zijn voortgekomen

Hiermee wordt het voor de leeuwen ge-

Vanaf begin 19e eeuw, met de opkomst

uit een of ander geniaal brein. Dit zijn al-

worpen, aan stukken gereten, meegesleurd

van de romantische stroming in de kunst,

lemaal kopieën van een origineel, identiek

naar het hol waar er nog even mee gespeeld

wordt het kunstenaarschap beschouwd als

aan elkaar. Deze kopieën begeven zich in

wordt voordat het langzaam wordt opge-

iets individualistisch. De kunstenaar is een

een omgeving, de digitale omgeving van

peuzeld. Of toch niet? Het origineel, voor zo-

genie, een schepper, een God bijna. Wat de

het internet, die op bijna geen enkele wijze

ver het een origineel genoemd kan worden,

kunstenaar maakt is uniek en een voort-

te vergelijken is met de realiteit.

blijft hoe dan ook voortbestaan, hoeveel di-

vloeisel van zijn autonome wezen. De kun-

gitale kopieën er ook van circuleren. De ma-

stenaar wil scheppen naar zijn eigen idee

In 1968 schreef Roland Barthes zijn essay

ker ervan heeft slechts de controle verloren

over wat schoonheid is, en dit vastleggen

De dood van de auteur. Barthes verklaart

over het kopie, het origineel is nog steeds

op een doek met verf. De schilder put uit

de auteur dood. De focus ligt niet langer

zijn eigendom en zal niet verdwijnen.

zijn verbeeldingskracht, zijn eigen geniali-

op de biografie van de maker, zijn levens-

teit, en niets anders. Hieruit moet het ul-

overtuiging, of politieke voorkeur, maar

Duchamp en Warhol gebruikten al af-

tieme meesterwerk voortkomen.

de nadruk ligt bij de lezer, de toeschouwer.

beeldingen of voorwerpen die zij in eer-

Een tekst, een kunstwerk, een film, of een

ste instantie niet zelf hebben bedacht of

Het auteursrecht vloeit voort uit het idee

muziekstuk, bestaat pas als het gelezen,

gemaakt, als grondstof voor hun eigen

dat al deze unieke schepsels, al deze mees-

gezien of gehoord wordt. Dit kunstproduct

werk. Vanaf de jaren zeventig nemen kun-

terwerken, beschermd moeten worden.

heeft geen absolute betekenis die wordt

stenaars steeds vaker bestaande beeldele-

Kunstenaars brengen iets voort dat vol-

gedicteerd door de maker. De interpretatie

menten afkomstig uit de massamedia of

strekt authentiek en origineel is. Hetzelfde

ligt bij de toeschouwer, de luisteraar. Want,

consumptiemaatschappij en hergebruiken

geldt voor filmmakers, voor cabaretiers,

zoals Barthes stelt: op de dood van de au-

die in hun eigen werk. In het digitale tijd-

voor modeontwerpers, voor designers, voor

teur volgt de geboorte van de lezer.

perk is de bron waar uit geput kan worden

fotografen. Allemaal zijn het makers. Ma-

oneindig veel groter. Beeldend kunste-

kers van een product dat op een of andere

En op het internet is deze ‘lezer’ volop

naars, muziekmakers, filmmakers, schrij-

manier de wijde wereld in wordt gezon-

aanwezig. Hij begeeft zich in alle kroch-

vers; het internet biedt hen een goudmijn

den. Dit product moet beschermd worden,

ten van het web, op zoek naar leesvoer, op

aan materiaal om te interpreteren en naar

beschermd tegen kopieerders, na-apers,

zoek naar inspiratie, hongerig naar mooie

eigen inzien te hergebruiken.

54

Trailer | CopyClash


Er vindt een uitwisseling van intellectueel ei-

leerbare wegen. Ontwikkelingen in kunst

ving waarin tegenwoordig in de Westerse

gendom plaats. Beeld of geluid wordt al dan

en cultuur spelen zich op zoveel verschil-

wereld zowat elke persoon zich kan bege-

niet met toestemming van de oorspronkelij-

lende niveaus af, zowel digitaal als ana-

ven. Een omgeving ook, die niet te verge-

ke maker gebruikt voor andere doeleinden.

loog. De tentakels van copyrightwetgeving

lijken is met de realiteit en waar iedereen,

De lezer van Barthes, die betekenis geeft

reiken meestal niet tot in de diepste spe-

elke persoon met een internetverbinding,

aan een tekst of een ander maaksel, wordt

lonken van het internet, de digitale omge-

een genie kan zijn.

nu zélf auteur door zich dit ‘eigendom’ toe te eigenen en te hervormen tot een eigen product. Het werk van Loredana Bontempi, dat te zien is op pagina 51 - 53, is een voorbeeld van hoe een kunstenaar gevonden materiaal, materiaal dus van iemand anders, gebruikt voor eigen werk. Is de kunstenaar hier minder kunstenaar om, de muzikant minder muzikant? Het digitale tijdperk biedt een medium, het internet, waaruit ons een niet te stoppen flow aan informatie tegemoet komt. Het is onvermijdelijk dat de beelden en geluiden die hiervan afkomstig zijn bijdragen aan het ontstaan van nieuwe dingen. Artistieke uitingen ontstaan altijd in navolging van andere artistieke uitingen. Niets is nieuw. Ook de kunstenaar die beelden van een ander recyclet wordt die auteur die sterft. Zodra wordt begonnen met het maken, met het vormen van een object, een idee, een uitspraak, treedt de auteur binnen in zijn eigen dood. Met het maken begint het sterfproces van de auteur: vanaf dan is een kunstwerk, een boek, een muziekstuk overgeleverd aan de lezer, aan de toeschouwer, en valt het buiten het machtsbereik van de auteur. Hiermee wordt ook weer een nieuwe auteur geboren. Het werk van de een dient als grondstof voor nieuw werk van de ander, maar door dit te maken luidt ook de nieuwe auteur zijn eigen dood in. Copyright of auteursrecht is een viering van de auteur. Een auteur die al lang geleden is dood verklaard. Is het copyright dan eigenlijk nog wel van deze tijd? Informatieuitwisseling gebeurt via veelal oncontroIllustratie: Lobke van Aar

Trailer | CopyClash

55


S

chrijvers zijn er over het algemeen niet de mensen naar om hun stommiteiten toe te geven. Wellicht ben ik geen goede schrijver, of het heeft er alles mee te maken dat ik een beginnend auteur ben die aan zijn debuutroman werkt, maar ik ga u een

groteske fout opbiechten.

Hoewel ik wel degelijk meende mij goed geïnformeerd te hebben omtrent de politieke partijen heb ik mijn stem toch aan de verkeerde partij vergeven. Ondanks een geraadpleegde stemwijzer, de gevolgde debatten op televisie, het lezen van de krant en het doornemen van de partijstandpunten ging mijn stem naar GroenLinks.

Nota bene de partij die uit is op een drastische verandering van het auteursrecht. Uiteraard speelt het in stand houden van het levensmoe zijn hierbij een rol. Het is namelijk ontegenzeggelijk waar dat een ongelukkig leven bijdraagt aan talloze bruikbare onderwerpen voor het schrijven van bijvoorbeeld een column over auteursrecht.

Hoe dan ook, GroenLinks vindt dat ons huidig auteursrecht ouderwets is geworden. Het past niet meer binnen de manier van leven die wij tegenwoordig hebben, waarin alles van het internet geplukt kan worden. Uiteraard deert het mij niet dat ik van mijn debuutroman een drietal versies meer moet maken om vervolgens eentje door mijn uitgever te laten uitkomen, terwijl ik de rest op internet verspreid om het illegaal downloaden van mijn roman als E-book tegen te gaan. Ik ben pas begonnen een romancier te worden, nog vol goede moed en enthousiasme, maar kunnen we zoiets de meer dan tachtigjarige Harry Mulisch ook aandoen? Het lijkt mij al bijna ondoenlijk één zo’n boek met een hoop geneuzel waaruit je intelligentie moet blijken te schrijven, laat staan een stuk of vier.

Naast het hanteren van ouderwetse regeltjes, stoort GroenLinks zich er ook aan dat de kunstenaar niet genoeg verdient. Weinig kunstenaars kunnen leven van wat hun creativiteit hen doet voortbrengen. Daarom moest het voor GroenLinks een logische keuze zijn geweest om het auteursrecht van zeventig jaar na de dood van de auteur terug te dringen tot tien jaar na het ontstaan van het werk. Immers maakt een kortere tijd van recht op geld het aanzienlijk makkelijker om meer te verdienen, ik hoef daar voor u vast geen tekeningetje bij te maken.

Als laatste wil GroenLinks de auteur sterker maken tegenover uitgevers en ander gespuis dat creatief gestemde mensen wil uitzuigen door maar tien procent van de opbrengst aan de auteur te geven. Wellicht kan GroenLinks voor dat plan de kosten om een boek tot stand te laten komen uit de partijkas betalen, anders gaat er waarschijnlijk geen mogelijkheid zijn om iedereen die betrokken is bij het maken en verkopen van een boek zijn verdiende loon te geven en de auteur zelfs nog wat meer.

Al met al lijken de plannen van GroenLinks wat averechts, daarom geef ik u, ondanks dat de auteursrechten van deze column nog niet zijn verlopen, toch de toestemming om geheel kosteloos een kopie van deze tekst te maken, mits deze wordt gebruikt om voldoende gefrankeerd te worden verstuurd naar Femke Halsema, Postbus 20018, 2500 EA Den Haag.

Roel van Meerendonk, 2010

56

Trailer | CopyClash

Illustratie: PKV


FREE BEER is een open source recept. Ga naar www.freebeer.org


Trailer magazine is ook digitaal beschikbaar op www.trailernet.org Trailer magazine is available online at www.trailernet.org

58

Trailer | CopyClash


Armut Macht Geil No Budget Festival Eindhoven 24 september 2010 Het Temporary Art Centre en Cultureel Initiatief WEI

Toeval of niet, Detroit is de afgelopen jaren een van

organiseren een festival waar geen geld in om gaat.

de toonaangevende steden geweest in de muziek en

Terwijl het evenement toch volledig draait om geld.

ten dele in de beeldende kunst.

Het programma is een mix van muziek, beeldende kunst, film, filosofie en debat. Over kunst, kunste-

PR

naars en waar ze hun geld vandaan halen. Over wer-

Voor de editie van 2010 hebben TAC en WEI ontwer-

ken zonder geld. Maakt weinig geld juist creatief?

per Erik Slijpen gevraagd om, zonder budget, een

Wordt het collectieve meer waard, door de samen-

concept voor de PR te ontwikkelen. Op pagina’s van

werking bij zelfwerkzaamheid?

het Financieele Dagblad en op oude papieren van de Belastingdienst wordt de aankondiging van het festi-

Inspired by Detroit

val gezeefdrukt. Deze posters worden in de stad en

De Amerikaanse stad Detroit is dit jaar de inspiratie-

daarbuiten verspreid en geplakt.

bron voor het No Budget Festival. De stad is al tien-

tallen jaren in een neerwaartse economische spiraal,

Meer info

maar sinds de wereldwijde financiële crisis begon is

www.tac.nu

Detroit totaal in een vrije val geraakt.

www.wei.nu

Trailer | CopyClash

59


nothing…
Thank you for your interest, it’s good to see that someone has acknowledged our film (even if the quality is far from the Pixar)’ Personally, I can’t help to think that Pixar used the students’ idea. If they did, it’s disappointing that the acknowledgment for these students cannot be found anywhere. (Thanks to Dorian Fevrier for first pointing this out to me!) Comments In 2005, a group of students at ESRA made a short film called ‘Above Then Beyond’. In 2009, Pixar released a feature film called ‘Up’. If you’ve already seen ‘Up’, you might find it remarkably similar to ‘Above Then Beyond’. I found an interview with Pete Docter, writer and director of ‘Up’, and this is what he said about building the film’s concept: Pete Docter – ‘We came up with this idea of a floating house, and we worked backwards from that, thinking ‘How did this guy get into the floating house?’. And we came up with this whole backstory of him meeting this girl, and they fell in love, and they had this whole relationship. And this failed promise, that they didn’t ever get to go down to South America to live this adventure that they always wanted to do. And so it was kind of based on that.’ The resemblance to the students’ short film made me uneasy, so I had to look into this. I contacted Yannick Banchereau and asked: ‘Did someone in your team go on to work for Pixar?’ ‘Did Pixar buy the rights to your concept?’ ‘Was this purely a coincidence?’ His response (translated by Google Translate): Yannick Banchereau – ‘Well, no, none of us went to work at Pixar, if you know someone who is in Supinfgraph, you should know that ESRA has a partnership with Pixar, so we concluded that for Pixar to see our film among those that ESRA had sent them, and they ‘kept’ (stolen?) the idea into a feature film…
 Unfortunately the film does not belong to us because this was done as part of our studies, so we can do 60

Trailer | CopyClash

TychaBrahe on 03 May 2010 at 1:58 pm wrote Well, first of all, I’d wonder if the French group had based their idea on Le Ballon Rouge, the 1956 film about the boy who escapes his troubles by flying away with a balloon. Or maybe The Wizard of Oz and the whole flying house thing. However, it should be remembered that Up didn’t spring onto film whole in 2009. Production started in 2004 and the script was approved in 2005. Pixar artists were in Venezuela as early as 2004 working on the artwork. It’s much more likely that the French group saw Le Ballon Rouge than that artists at Pixar saw the French piece while it was still in production and based their ideas on it. You might look at this blog by Lou Romano http:// louromano.blogspot.com/2009/05/art-of-up_3697.html Anonymous on 03 May 2010 at 2:03 pm Writing on ‘Up’ began in 2004. So I guess they could have started writing it, worked on it for a year and then scrapped it for the same premise after seeing this. Or something. Guest on 03 May 2010 at 6:23 pm You know why ideas aren’t copyrighted? Because everyone has ideas. If anyone actually acquired the copyright for floating balloons, then every time someone merely thought of a balloon floating, they’d be in violation. How ridiculous is that? Such a stupid world to live in if ideas were indeed copy-


righted. I dreamt of monsters in my childhood so can I sue Pixar for using those ideas? How do I buy a license for democracy? Stefanie on 03 May 2010 at 6:26 pm At first I thought it was probably simple coincidence, but upon viewing the short film, I was astounded at how similar the houses are. We built a scale model of the Pixar house for Halloween, ours is about three feet tall, and other than the front left side having a small porch, it’s the same house. The fence is also the same, as is the mailbox, and the premise of the builders needing to build around the house until they must evict the resident is eerie. And then there is the plane. Maybe it doesn’t help that we also have the Wii game.
Obviously Pixar started working on their film long before 2009, but the student may have started working on theirs prior to 2005 […]. I’m not saying I think that someone at Pixar ‘stole’ it, but from a layperson’s perspective, the minute details are too similar for mere coincidence. There’s likely a lot more to this story than we know, but it does seem that a credit is due. The students indicate that the work is public domain, which confuses me, because I am a photographer, and I am working on a project which requires public domain historical photos and there are huge hoops through which I must jump, and I know France is part of one of the more common conventions of international copyright law, which means creation to death of creator + 70 years. Are students considered the same as government workers in France? Works produced by government are public domain. Which is why companies can use NASA images, without a credit. It’s not what I would consider ethical, but for many (if not most public) companies, there is no consideration for ethics, only legality. Kirvi on 04 May 2010 at 3:25 pm Hmm, tough call. I have never seen ‘Up’, but from the pictures and trailers I have seen of it, there are some definite similarities going on here in both the design and plot. I have to admit that this could be a coincidence. As others have said, ballon images such as these are not uncommon. However, and maybe this is just me, I tend

to think of a bunch of ballons carrying away a person, either holding on to them or in a chair, not a whole house. If I remember correctly, this is what was supposed to make this story so different and intriguing. Again, tough call, but I am more inclined to say this was just a coincidence. The shame on 05 May 2010 at 12:42 am Come on, this is really clear, Pixar stole those students’ idea and gave them no credit. The similarities are beyond doubt. Even the house looks alike. You are Pixar, you could easily give those students some credit and your reputation wouldn’t be harmed. They got a freaking oscar and didn’t feel the slightly guilty about it? Drewsen on 07 May 2010 at 8:55 am Pixar Animation Studios
1200 Park Avenue
Emeryville, California 94608
Telephone: 510 922-3000
Facsimile: 510 922-3151 seedoubleyou on 12 May 2010 at 9:58 pm Ideas have a weird way up of coming up at the same time. Something in the zeitgeist, I guess. Since both films went into production at about the same time, it makes me wonder if both teams didn’t see something that inspired both with the same idea. It doesn’t need to mean that one team stole from the other. A script analyst at Dreamworks told me once that –though she’d never before then read a single script about tornadoes– in one week there, four scripts came in about tornadoes. The studio ended up making Michael Crichton’s ‘Twister.’

Bekijk de studentenfilm op http://fabien.troncal. free.fr/abovethenbeyond.html De weblog You thought we wouldn’t notice bestaat sinds 2006 en zoekt ‘toevallige overeenkomsten’ in films en kunst. Helaas zijn overeenkomsten niet altijd toevallig, daarom willen de oprichters op deze manier ‘ere wie ere toekomt’. Trailer | CopyClash

61


Speciaal voor allemaal Door Stanley van der Meer

Verlangen om iets te maken, om iets terug te zien in iets anders, te groeien, op avontuur te gaan. Het begint met een minuscuul gebaar dat opzwelt tot een drang. Een drang die doet trillen, zich warm wrijft, onuitstaanbaar is. Het idee is dat wat wil, wordt toegelaten. Het verlangen om ergens de naam boven te zetten en te zeggen ‘dit gemaakt, speciaal voor allemaal’. Nu is er toegegeven, en we zijn weg.

Stapje voor stapje het onbekende in, voorzichtig maar vastberaden. Aftastend naar de grenzen, krakend strekken tot het uiterste. Iedere aanraking opent een deur, openbaart een volgend pad. Oeverloos klotsen in oceanen van mogelijkheden, op zoek naar een koers. De glinstering van de golfslag is oogverblindend en doet duizelen. Het lichaam wordt warmer en warmer, mond is droog en stil. Wegdrijven als in een droom naar een plek die vreemd voordoet. Met een plafond dat een duistere ruimte van onbekende diepte overkapt. Voel beklemming en ontheemding. De onmetelijke duisternis boezemt angst in. Hoofd valt in handen. Lichaam krimpt ineen.

Dan volgt er een lange, diepe zucht. Hoewel één uit teleurstelling voelt het plezierig om de longen volledig te vullen. Berusting. Het ademen herhaalt zich, in en uit, in en uit. De verdoving lost langzaam op. Laven aan water, spoelen, drinken, wassen. Krachten verzamelen. Met nieuwe ogen turen in de diepte, hem nauwgezet en kalm bestuderen. Plotseling is er doelgerichte actie. Houden wat behaagt en onverbiddelijk wegsturen wat ontstemt. Binnen een mum van tijd is de klus geklaard en toont zich een nieuwe ruimte.

Hier ontstaan de eerste vormen van pril geluk. Voorzichtig zoekt de een, de ander. Verbindingen worden voorgesteld en wordt er overlegd in serene stilte. Daadkracht raakt verzoend met afstand en tijd. Weerstand omarmt vrijheid en komt tot vormen. Vanaf hier gaat het vanzelf, mits de juiste prijs wordt betaald. Uitwisseling van liefkozingen. Zonder blikken of blozen, verschijnen overal en nergens knoppen die met luid kabaal openklappen en weer verwelken. En meer, en meer. Plukken en vangen, kneden en rekken, splijten en plakken. Combinaties en patronen vormen zich in een ijl tempo tot een caleidoscopisch geheel. Kopiëren, imiteren, knippen, plakken en muteren.

62

Trailer | CopyClash


Begeleid door een dreunend ritme dat uitnodigt tot een bedwelmende en extatische dans. Zo wonderlijk is het door de tijd te worden verzwolgen en op te gaan in altijd.

Er springen felle vonken van en naar alle richtingen, listig alle weerstand omzeilend. Ze fonkelen en verlichten de duisternis die rest. Verraden de verhalen van weleer en die komen gaan. Plagerig sporen ze aan tot onverwachte wendingen en spannende plots. Het kan altijd gekker en leuker. Meer! Sneller! Beter! Iedere actie blijkt een spoor achter te laten die verleidt tot herleiden. Een zinnenprikkelend gezicht doemt op waarin duidelijk iets van herkenning te vinden is, al is het steeds anders, en zo plotsklaps weer verdwenen. Verlangen naar anders dan alleen. Emotie herenigen met gedachte, herinnering met verhaal. Steeds anders, vol leven.

En zo spoor ik jou op, als in het maken van een levend portret. Door waar te nemen uit alle macht vind ik de ander, in jou, in mij. Opgelost in dronkenschap van het leven geef ik mij aan je over en maak ik je waar je bijstaat. Jij bent van niemand, onafhankelijk en onbereikbaar, en toch zijn we hier samen, verenigd in tegengesteldheid. Verlangen maakt nieuwe vormen mogelijk die alleen kunnen gedijen in vrijheid. Creëren laat zich niet vangen in neuroses van bezitterigheid. Er is een vernietigende kracht die uitgaat van ‘jij bent van mij’, terwijl het niet eens kan. Alleen het niets kun je meenemen in de dood.

Aangeleerd dat alles vaststaat en werkt als een kosmische klok ontdek ik dat het anders is. Eerder onbenoemd en onbestemd. De realiteit laat zich niet vangen in constructies. Nu mag ik graag alles gulzig in me opnemen als een spons, en knijp hem ondeugend boven je hoofd uit. Niemand kan de waarheid claimen, alleen niemand. Je gilt van afgrijzen en plezier. Voel je hoe de druppels rollen over je voorhoofd, langs je ogen, langs je lippen? Ik kus je voorhoofd en kijk je opgetogen aan. Er huist een universum in jou, besef je dat?

Trailer | CopyClash

63


copyright Rechten van illustraties, afbeeldingen en foto’s copyclash liggen bij de makers en/of rechthebbenden. Alle tekst uit Trailer magazine, issue CopyClash staat vrij voor eigen- en commercieel gebruik. Voor het gebruik van afbeeldingen zoals in dit magazine vertoond, dient u voorafgaand schriftelijke toestemming te hebben van de maker. Colofon Redacteuren Anneroos Goosen (1987) woont in Rotterdam en houdt van clichés. Hierover maakt ze (met found footage) video’s, foto’s en teksten, hoewel ze heeft afgezworen om ooit nog kunst te maken. Tegen de tijd dat dit tijdschrift uitkomt begint ze met een studie filosofie. www.anneroosgoosen.nl Jesse van Oosten (1986) is geen jongen, organiseert graag kneuterige festivals en houdt van schrijven over kunst. Daarom gaat ze nu beginnen aan een master Moderne en Hedendaagse Kunst in Leiden. Daarnaast start ze in september met de curatorenopleing Rookie MA bij Showroom MAMA in Rotterdam. Curatorencollectief Trailer Tim Braakman (1984) is gay! www.ixisus.nl Marieke de Rooy (1982) is in haar werk als grafisch ontwerper en curator van mening dat de copyclash dialoog aangaan belangrijker is dan een eenzijdige reactie. Ze zet grote uitroep- en vraagtekens bij standpunten en verhalen die inspireren tot meedenken en een eigen positie bepalen. Aline Yntema (1986) houdt zich in haar autonome werk voornamelijk bezig met documentaire fotografie. Hiernaast is zij werkzaam binnen de Rotterdamse kunst- en cultuursector, waar ze zich hoofdzakelijk richt op jongvolwassenen. www.alineyntema.nl Schrijvers Vincent Cardinaal (1982) is opgeleid als tentoonstellingsvormgever aan de Reinwardt Academie in Amsterdam, en daarnaast actief als interviewer, scenarioschrijver, filmmaker en spreker. Tevens lid van de jongerenafdeling van de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur, organiseert en cureert voor hen jaarlijks de kunstbeurs VORK (Volop Originele Rotterdamse Kunst). Florian Cramer (1969) heeft vergelijkende literatuurwetenschap en kunstgeschiedenis met een focus op experimentele kunst, media, poëzie en esthetiek als achtergrond. Van 2006 tot 2010 was hij verantwoordelijk voor de master Networked Media van het Piet Zwart instituut. Sinds 2008 leidt hij als hoogleraar het onderzoeksprogramma Communication in a Digital Age bij het Piet Zwart Instituut. copyclash

64

Trailer | CopyClash

Nathalie Hartjes (1981) is een beeldende kunstprofessional en schrijver en werkt in Amsterdam. Vanaf september 2010 is zij coördinator van het copyclash Curatorial Programme van de Appel Arts Centre. Daarvoor was zij als coördinator betrokken bij de oprichting van het Comité van Roosendaal, een internationaal discussieplatform van hedendaagse kunstinstellingen. Jenine Hooglander (1981) doet de opleiding journalistiek aan Hogeschool INHolland in Rotterdam en is moeder van twee kinderen. Schrijven is haar hobby waar ze nu ook haar werk van gaat maken. Yasmijn Jarram (1984) is kunst -en cultuurwetenschapper en schrijft over hedendaagse kunst. Momenteel is ze betrokken bij de in 2011 te openen tentoonstelling All About Drawing in Stedelijk Museum Schiedam en bijbehorende publicatie. Ook is ze webredacteur bij Tubelight. Stanley van der Meer (1979), autonoom kunstenaar, woont in Breda. Reist dagelijks door de tijd en naar nabij gelegen dimensies. Van deze reizen doet hij verslag in tekst, beeld en spel. Staat altijd open voor een goed gesprek. www.stanleyvandermeer.blogspot.com

Jeroen Jongeleen (1970) INFLUENZAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAcopyclash HAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHA HAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAAAAAA…nothing funny about www.flu01.com Daan Markus (1983) maakt illustraties, muurschilderingen, tekeningen, schilderijen, zeefdrukken en al het andere dat men wel kunst pleegt te noemen. Voor de rest is hij straatarm en zeer gelukkig. www.daanmarkus.nl D. Israel Peralta (1984) is freelance grafisch ontwerper en woont in Perú. zijn vakgebied beslaat onder andere infographics en merkontwikkeling. De infographic ‘Music and Piracy By The Numbers’ maakte hij voor www.oddee.com www.israelperalta.daportfolio.com PKV: If there is no coffee, there is no morningpoo. De PKV (Passieve Kunst Vereniging) houdt zich bezig met het archiveren van de nalatenschap van de AURA-Terminator. passievekunstvereniging@gmail.com

Roel van Meerendonk (1987) is prozaïst en won met zijn verhalen in 2009 de publieksprijs van jongerenschrijfwedstrijd Write Now. Hij schreef enige tijd columns voor TKMST Magazine en werkt momenteel aan een bij uitgeverij Prometheus te verschijnen debuutroman. www.roelvanmeerendonk.nl

Vormgeving IXISUS is een samenwerking tussen Tim Braakman (1984) en Amy Wu (1985). Zij specialiseren zich in het onderzoeken van hun eigen interesses om daar vervolgens mee te ontwerpen en te experimenteren. www.ixisus.nl

Milan Tilder (1975)copyclash woont en werkt in Rotterdam, is beeldend kunstenaar en produceert sinds 1994 electronische muziek. Verder is hij werkzaam voor een galerie, atelier en muziekstudio voor ‘talent van de straat zonder creatieve middelen’.

copyclash Stagair Koen Jaap Mooij (1982) is de onmisbare stagair van Roodkapje. Altijd aanwezig voor scherpe kritieken en snuggere opmerkingen.

Beeld Lobke van Aar (1982) illustreert voor o.a. NRC Next vanuit haar studio in ‘s-Hertogenbosch. Ze raakt gewoonweg gefascineerd door mensen én de geur van vervlogen tijden. www.lobkevanaar.nl Dennis de Bel (1984) brouwt samen met JODI als extempory artists. Naast zijn vrijwillig curatorschap bij TRIPHOUSE Rotterdam beoefent hij conceptuele grappen. www.dennisdebel.nl / www.jodi.org Loredana Bontempi is afgestudeerd aan het Piet Zwart Instituut bij de master Media Design en heeft hiervoor grafisch ontwerp gestudeerd in Italie. Ook maakt ze deel uit van het collectief Parcodiyellowstone. www.parcodiyellowstone.it Bea Correa (1965) heeft Rechten gestudeerd aan de Universiteit van São Paulo en Grafisch Ontwerp aan de Rietveld Academie in Amsterdam. Ze is creative director van Mindwhatyouwear. www.mindwhatyouwear.com copyclash

Papier 135 gr/m 2 MC mat wit, Recyprint 115 gr/m 2 wit Tentoonstelling CopyClash loopt van 12 september t/m 24 oktober 2010 in ROT(T)TERDAM. Trailer magazine is online te bekijken op Trailer’s website. www.trailernet.org info@trailernet.org ROT(T)TERDAM ROT(T)TERDAM is een ‘culturele supermarkt’ waar in verschillende ruimtes kan worden geshopt naar een ‘(di)vers’ aanbod aan kunst. Contact ROT(T)TERDAM Roodkapje Meent 125 3011 JH ROTTERDAM (NL) 010-2439800 roodkapje@roodkapje.org www.roodkapje.org Openingstijden ROT(T)TERDAM: di-zo 12.00-19.00 copyclash


copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash


copyclash

24.10.2010

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

copyclash

Trailer Magazine | CopyClash  

Trailer is currently working on the exhibition 'CopyClash' that studies the balance between (intellectual) property and the availabillity of...

Trailer Magazine | CopyClash  

Trailer is currently working on the exhibition 'CopyClash' that studies the balance between (intellectual) property and the availabillity of...

Advertisement