Page 1

Lara for President Stephan Steins TOTAL ACTIVE MEDIA


Over de auteur Stephan Steins (1960) is publicist en art manager in Berlijn. Vanaf 1972 houdt hij zich intensief bezig met kunst en filosofie. Tussen 1979 en 1990 was hij actief in de horeca. Hij werkte onder andere mee aan de opbouw van het wereldberoemde artiestencafé ‘Restaurant Paris Bar’ in Berlijn. Van 1986 tot 1990 runde hij zijn eigen restaurant in Frankfurt/Main. Na een studie filosofie aan de Humbold Universität zu Berlin, werkte hij van 1992 tot 1996 voor het NachrichtenBureau MediaPress in Berlijn. Sinds 1997 is hij freelance publicist en art manager, voornamelijk voor de nalatenschap van de Duitse fotograaf Max Baur (1898–1988). Hij houdt zich bezig met de organisatie van tentoonstellingen, journalistiek werk, marketing en verschillende projecten mediadesign (2001: uitgave van de Max-Baur-monografie ‘Im Geist des Bauhaus’, in samenwerking met uitgeverij Edition Stemmle Publishers, Zürich/New York.) Sinds 2004 werkt hij freelance voor Total Identity, Amsterdam.

14


Lara for President Stephan Steins

2007 TOTAL ACTIVE MEDIA Amsterdam


Voor het werkelijke, meent men, is alles mogelijk, maar voor het mogelijke niet alles werkelijk, zodat bijgevolg het vermogen het vroegere zou zijn. Maar zou dat waar zijn, dan zou niets van het zijnde zijn; want het is mogelijk dat iets weliswaar vermag te zijn, maar toch nog niet is. Aristoteles, Metafysica (Eerste Filosofie), boek XII (vierde eeuw voor onze jaartelling) De materie is niet een product van de geest, maar de geest is zelf slechts het hoogste product van de materie. Friedrich Engels, Ludwig Feuerbach und der Ausgang der klassischen deutschen Philosophie (1888)


We schrijven 4 november 2012. Presidentskandidaat Arnold Schwarzenegger en zijn assistenten hebben een lange strijd moeten voeren om een op hem toegesneden wetswijziging ingevoerd te krijgen die oud-gouverneurs die niet in de VS zijn geboren, de mogelijkheid biedt zich voor het presidentschap kandidaat te stellen. Schwarzenegger, de onbetwiste superheld van de filmindustrie, icoon van de tweedimensionale wereld, man voor het ruwe werk en wreker van wezen en weduwen, treedt voor de tv-camera’s. Hij moet op de verkiezingsavond buigen voor een veel machtiger tegenstandster dan hij: de nieuwe president van de VS heet Lara Croft.* Waarom moest Schwarzenegger het afleggen tegen Lara Croft? Omdat ze een vrouw is? Dat lijkt niet waarschijnlijk; haar voorgangster in het Witte Huis was als Afro-Afrikaanse immers al de lieveling van de media en deze hype was daardoor al aardig uitgewerkt. Was het haar legendarische borstomvang? Al even onwaarschijnlijk; menigeen beweerde immers dat Schwarzenegger op dat punt niets voor haar onderdeed. Wie is dus deze Lara Croft, die de komende jaren over het lot van de wereld zal beschikken? Waar komt ze vandaan en wat zijn haar visioenen? Het merk Schwarzenegger fungeerde als projectiescherm voor het grote publiek in een wereld die nu geschiedenis is. Het was de wereld van de tweedimensionaliteit. Lara Croft heeft de gebeurtenishorizon van Citizen Romanum van klassieke snit naar de moderne mediawereld getransformeerd; in tegenstelling tot Schwarzenegger – en dat heeft haar de overwinning gebracht – verschijnt Lara Croft in 3D. * Virtuele, kunstmatige figuur en cultheldin uit het computerspel Tomb Raider.

3


4

Illustratie: Richard Vogel


Deze derde dimensie beperkt zich geenszins tot de profane mogelijkheid de figuur in de virtuele ruimte fysiek te kunnen draaien en bewegen; veeleer bestaat de kwaliteit van haar identiteit uit het feit dat zij als collectief intellect van het gesocialiseerde individu is gecreëerd en verder kan worden ontwikkeld. Haar geest is interactief. Arnold Schwarzenegger kon als product uitsluitend geconsumeerd worden, hij vormde een aanbod van zijn makers aan de geest van het individu, één onder vele, dat je kon kiezen, maar ook kon negeren. De ‘held Schwarzenegger’, voorbij de reële persoon met enerzijds zijn mondaine behoeften en sterke kanten, en anderzijds de zwakheden die contrasteren met de projectie van de media, zoals hartproblemen en -operaties, vormt een fragiel product van marketing. Dit construct deed haar best verwachtingen en behoeften van de consument van de mediale projectie – de kiezer – op te pikken en in de definitie van de identiteit ‘Schwarzenegger’ te verwerken om zo zijn reputatie te beïnvloeden. Maar voor de consument bleef de interpretatie van de producenten van het mediale product een statisch proces, dat niet transformeerbaar was. De kring van actieve producenten bleef beperkt tot enkele individuen, waardoor bij de kiezer een steeds groter gevoel van vervreemding ontstond. Zijn mogelijkheden tot interactie en vormgeving werden ervaren als te gecompliceerd en vrijblijvend. Het gevolg was dat hij zijn belangstelling verloor en steeds minder ging participeren in maatschappelijke processen. De marketingstrategen reageerden op deze al langer waar te nemen terugtrekkende beweging door het spektakel groter te maken dan het was. De held moest in hun ogen luidruchtiger, sterker en kleurrijker

5


worden om de aandacht van het grote publiek te blijven trekken. Schwarzenegger leek daarvoor de ideale kandidaat. In de kwaliteit van de maatschappelijke participatie werd daardoor echter niets gewonnen, zodat het schreeuwerige effect na aanvankelijke successen spoedig werd doorzien, relatief snel verdampte en contraproductieve resultaten vertoonde. Lara Croft is anders, het concept van haar identiteit in de media is niet gesloten maar open. Beide kandidaten en hun door de media gecreëerde associatiemodellen, beschikken over noodzakelijke attributen zoals kracht, besluitvaardigheid en compromisloze scherpzinnigheid in op het oog uitzichtloze situaties, die stuk voor stuk vergezeld gaan van een vleugje erotische uitstraling. Croft laat de consument bovendien niet onthand achter in diens traditioneel passieve rol; haar identiteit voedt zich met de opgestapelde bouwstenen van de handelende subjecten – de kiezer – zelf. Aan haar basiskarakter, een topproduct van het moderne identiteitsdesign, voegt de consument persoonlijkheidkenmerken en beslissingen (c.q. beslismodellen) toe, wat hem feitelijk van consument tot producent maakt. De huidige producenten van door de media gecreëerde identiteiten uit de marketinghoek zijn bij het ‘project Lara Croft’, anders dan hun collega’s in de Schwarzenegger-studio’s, van pure makers tot overbrengers getransformeerd. Zij blijven het geboorteproces van het mediale product initiëren en animeren, maar trekken zich daarna terug ten gunste van een creatief proces op maatschappelijk vlak, dat zij vervolgens coördinerend begeleiden. De kring van producenten kan zodoende met een brede maatschappelijke basis worden uitgebreid.

6


7

Illustratie: Richard Vogel


Van het middeleeuwse icoon, via het getekende, later bewegende beeld tot en met de virtuele realiteit is de associatieve overdracht van identiteiten steeds dieper doordrongen in de belevingshorizon van de mensen. In vroegere eeuwen was het individu in staat alle relevante informatie zelf te verifiëren; dat gold bijvoorbeeld voor de maatschappelijke organisatie in dorpen. De kwaliteit van de oogst, de consequenties ervan voor de handel met naburige dorpen, de integriteit van zijn medeburgers, de analyses van de economische, ecologische en sociaal-culturele randvoorwaarden konden bij wijze van spreken binnen de grenzen van de eigen horizon plaatsvinden. Met de groei van de massamaatschappijen met hun metropolen groeiden zowel de levensbepalende externe factoren als de noodzaak om informatie over te dragen. De wereld werd minder overzichtelijk. De overdracht van informatie moest nu steeds vaker plaatsvinden door derden, door instanties die daartoe hele PR-industrieën opzetten en reclamemakers die met hun aan de tijdgeest aangepaste formats van propaganda mediale identiteiten creëerden. Deze steeds complexer wordende mechanismen veranderden het individu in een consument van zijn vermeende eigen realiteit, die zich als associatiemodellen in zijn eigen belevingshorizon manifesteerde. Objectief gezien zorgde deze ontwikkeling voor een voortschrijdende vervreemding van het individu van de communicatiemechanismen van de moderne mediamaatschappij. In conceptueel opzicht is de betekenis van Lara Croft dat het individu niet alleen een potentiële consument van de communicatieve wetmatigheden blijft, maar er interactief induikt. Daardoor verandert niet alleen het pro-

8


duct, maar ook de individuele producent zelf. De opheffing van de dualiteit tussen consumenten en producenten transformeert het op overdracht gerichte proces in een dialectisch proces. De maatschappelijke participatie in de vormgeving van mediale identiteiten vormt een democratiseringsproces dat het product tot het onderhandelbare voorwerp van de stoffelijke wereld verheft. Lara Croft kan zodoende de kiezers niet alleen aan het geprojecteerde perspectief binden, maar ook nog eens het concept van directe democratie als zodanig sterker ontikkelen. Haar anachronistische uitdager uit de tweedimensionale wereld is daartoe nooit in staat geweest. Het concept van de democratie had, niet in de laatste plaats door de vervreemding, duidelijk aan geloofwaardigheid ingeboet. Lara Croft is er, als uiting van de maatschappelijke wil tot articulatie en (inter)actie, in geslaagd een nieuw fundament van humane participatie in maatschappelijke processen tot stand te brengen. In deze context treedt Croft niet alleen als virtuele, niet-stoffelijke persoon op, maar zeker ook als juridisch bindend object. De virtuele wereld als de met een netwerk overeenkomende afspiegeling van collectief bewustzijn, ontleent haar legitimatie aan het democratische votum van haar producenten, wier avatar zij niet in de virtuele, maar in de reÍle wereld is. De meest radicale ecologische projecten uit de staat Florida worden in het programma van Lara Croft opgenomen. Verschillende fracties van de ecologische vernieuwing vechten in het netwerk van de wetgevende macht om voorrang. Na de verwoestende orkanen van de laatste maanden in het binnenland hebben verschillende initiatieven over het thema ecologie na massale steun – ook uit andere staten – de status van wetsontwerp gekregen.

9


Uit New York City kunnen zorgwekkende ontwikkelingen worden gemeld: het verbond van vrije gastronomen wil Lara aan de sigaret hebben, waarbij nog wordt getwist over de vraag of de nieuwe president ook op het beeldscherm en dus ook in het openbaar zou mogen roken. Dit verlangen gaat kennelijk gepaard met de doelstelling het rookverbod in de horeca te versoepelen en daarvoor sympathie te winnen. Het tabaksconcern World Indian Tobacco heeft al aangeboden om in het geval van een positief verloop van de campagne de serverfarm van het Croft-consortium van nieuwe computers te voorzien. Politiek waarnemers en deskundigen houden er rekening mee dat na de verkiezingszege van vandaag de conflicten over Crofts synaptische subroutines duidelijk zullen toenemen. De NRKI (nationale stichting ter verdediging van de rechten van kunstmatige intelligenties) heeft al aangekondigd de serverbenutting aan een nadere analyse te onderwerpen en de handhaving van de toegestane grenswaarden nauwlettend in de gaten te houden. Voor de kiezer maakt de persoonlijke ontmoeting met reĂŤle, uit koolstof opgebouwde of virtuele, fotonische personen geen significant verschil; hij beschouwt ze allebei uitsluitend als conceptuele projecties op een en hetzelfde beeldscherm. Al tijdens de via web-tv uitgezonden verkiezingsduels tussen de kandidaten sloeg Croft tegenover Schwarzenegger een uitstekend figuur. Aan de lichte vertragingen in Crofts bewegingen tijdens de interactie met verschillende personen wordt koortsachtig gewerkt, aldus het ministerie voor Digipersonele Communicatie; ze moeten met de spoedige introductie van het programma Croft 3.0 nu definitief tot het verleden behoren.

10


Schwarzenegger heeft zijn welgemeende gelukwensen al aan de winnares aangeboden. Bij het verlaten van de tv-studio’s zou hij nog iets in de trant van ‘I’ll be back’ hebben gemompeld.

11

Lara for President  

Total Identity benadert identiteits-, positionerings- en communicatievraagstukken vanuit marktverkenning, kennis van dienstverlening en het...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you