Page 1

Το πράσινο

ΠΟΝΤΙΚΙ

Κινδυνεύουν οι άνθρωποι, όχι το περιβάλλον ³ Η µεγαλύτερη ρύπανση είναι η ανεργία ³ Το προφίλ του Έλληνα καταναλωτή ³ Το µέλλον του πλανήτη και η πράσινη ανάπτυξη ³ Αργός θάνατος το νέο Ρυθµιστικό της Αττικής


Η

«πράσινη ανάπτυξη» είναι ο όρος που ήδη έχει μπει στη ζωή μας τους τελευταίους μήνες, ύστερα κυρίως από την καμπάνια τού (τότε υποψήφιου) προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, η οποία είχε εν πολλοίς βασιστεί στο λεγόμενο «πλάνο Γκορ». Η συζήτηση στην άλλη όχθη του Ατλαντικού διεξάγεται ήδη, αν και χωρίς να αποτελεί κτήμα της κοινωνίας. Μάλλον συμβαίνει ερήμην της κοινωνίας, η οποία βιώνει τις συνέπειες της μεγάλης οικονομικής κρίσης και έχει κάθε λόγο να ανησυχεί ακόμη περισσότερο για το μέλλον. Στην Ελλάδα, πέρα από κάποιες εξαγγελίες – σε σπερματικό ακόμη επίπεδο, χωρίς κάποιο επεξεργασμένο πρόγραμμα – εκ μέρους του ΠΑΣΟΚ και τον αντίλογο εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος αντιπροτείνει την «πράσινη προσέγγιση της οικονομίας σε έναν κόκκινο τρόπο παραγωγής», επίσης τίποτε δεν είναι σαφές. Επίσης δεν έχει προκύψει προσώρας κάτι νέο από τον «οικολογικό» χώρο, παρά την εμφάνιση των Οικολόγων Πράσινων, οι οποίοι προς το παρόν δεν έχουν εμφανίσει μια ολοκληρωμένη πολιτική πρόταση. Αυτό που διαφαίνεται πάντως είναι μια διάθεση να διερευνηθεί το αν υπάρχει «πράσινη» διέξοδος από μια παγκόσμια κρίση η οποία είναι τόσο χρηματοπιστωτική, παραγωγική και καταναλωτική όσο και περιβαλλοντική. Αναπόφευκτα θα υπάρξει προσεχώς μια περισσότερο ολοκληρωμένη συζήτηση, από την οποία είναι προς το παρόν άγνωστο αν θα προκύψει μια νέα, σοβαρή και κυρίως εφαρμόσιμη ατζέντα. Οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες και, σε κάθε περίπτωση,

Editorial

το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 03

δεν είναι μονοσήμαντες. Άλλωστε οι πλήρεις απαντήσεις προϋποθέτουν το να τεθούν εξ αρχής οι κατάλληλες ερωτήσεις. Επί παραδείγματι: u Τι ακριβώς ζητούμε από μια «πράσινη» προσέγγιση της οικονομίας; Την αλλαγή του μοντέλου παραγωγής και κατανάλωσης ή απλώς «πράσινα» μέτρα τα οποία θα απαλύνουν τις επιπτώσεις του υφιστάμενου μοντέλου, το οποίο κατά τα άλλα θα συνεχίσει να εφαρμόζεται ως έχει; u Συνακόλουθα το ζητούμενο είναι η εφαρμογή «εθνικών» μέτρων ώστε να επιδείξει η χώρα ένα πιο «οικολογικό πρόσωπο» ή η διεκδίκηση ενός συνολικού πακέτου το οποίο – με ευρωπαϊκή και παγκόσμια οπτική – θα αποσκοπεί στη δραστική μείωση της περιβαλλοντικής βλάβης; Αν κάποιος θα ήθελε να θέσει ένα προαπαιτούμενο στην όποια συζήτηση, αυτό δεν μπορεί να είναι άλλο από τη ριζική αλλαγή του τρόπου παραγωγής και κατανάλωσης σε παγκόσμιο επίπεδο, η οποία όμως προϋποθέτει με τη σειρά της ότι ο ανεπτυγμένος κόσμος θα εμφανιστεί αποφασισμένος – ή... υποχρεωμένος – να αποχωριστεί αυτό το οποίο σε πλανητικό επίπεδο υπερασπίζεται ακόμη και με αίμα: τον τρόπο ζωής του. Η πολιτική αντιπαράθεση για το θέμα της ανθρώπινης επιβίωσης στη Γη, έχοντας αργήσει τραγικά, είναι αβέβαιο αν θα αρχίσει ακόμη και τώρα, παρά το «πρασίνισμα» του πολιτικού λόγου πολλών πολιτικών δυνάμεων ανά τον πλανήτη. Τουλάχιστον όμως, αν υποτεθεί ότι θα μετατραπεί επιτέλους σε πολιτική ατζέντα, καλό είναι να ξέρουμε τι ακριβώς ζητάει ο καθένας...

Περιεχόμενα Eκδότης: Αντώνης Δελλατόλας Δ/ντής Έκδοσης: Παναγής Κουτουφάς

το πράσινο ΠΟΝΤΙΚΙ Mάιος 2009 Eπιμέλεια Έκδοσης:

Σταύρος Χριστακόπουλος

Υπεύθυνος Ύλης: Πέτρος Αραβανής Eμπορική Διεύθυνση: Λουκάς Παπανικολάου Διεύθυνση Διαφήμισης: Άννα Βιδάλη Ατελιέ: Χριστίνα Διακογιάννη Διόρθωση: Κώστας Θέος, Μαρία Παπαρρηγοπούλου Συντακτική Ομάδα: Μαρία Μητσοπούλου, Τζένη Κωστοπούλου, Γιώργος Πολύμερος, Μιχάλης Χαριάτης

Κινδυνεύουν οι άνθρωποι, όχι το περιβάλλον

4-8

Πράσινοι χώροι στάθμευσης

10-14

Η μεγαλύτερη ρύπανση είναι η ανεργία

15-18

Πυρηνικός τρόμος

19-25

Γεωθερμική ενέργεια

26-27

Ιδανική λύση οι ανεμογεννήτριες Φυσικό αέριο: το φιλικό «γαλάζιο καύσιμο» Νέος γεωενεργειακός χάρτης από τις ΗΠΑ

28 29-32 33

Ανάγκη η «πράσινη επιχειρηματικότητα»

36-38

Το προφίλ του Έλληνα καταναλωτή

39-41

Οικολογία... εσωτερικών χώρων

42-44

Το μέλλον του πλανήτη και η πράσινη ανάπτυξη

50-52

Παγκόσμια Ημέρα του Ανέμου

54-56

Αργός θάνατος το νέο Ρυθμιστικό της Αττικής

62


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 04

Το περιβάλλον προσαρμόζεται

Από την ΜΚΟ Έλληνες Ενεργοί Πολίτες

Αυτοί που κινδυνεύουν είναι οι άνθρωποι

Τ

ο περιβάλλον κινδυνεύει;;; Ποιος μας κοροϊδεύει;;; Το μεγαλύτερο ψέμα που έχει ειπωθεί ποτέ… Η μεγαλύτερη ανακρίβεια που μπαίνει τεχνηέντως στο τραπέζι των συζητήσεων και της έξυπνης ψυχολογικής τρομοκρατίας. Το περιβάλλον σε καμία περίπτωση δεν κινδυνεύει και ποτέ στο παρελθόν δεν έχει κινδυνεύσει. Το περιβάλλον προσαρμόζεται και διαχειρίζεται τους φυσικούς του πόρους ανάλογα με τα νέα δεδομένα κάθε φορά. Το περιβάλλον και η φύση προσαρμόζονται κάθε φορά δημιουργώντας εκείνες τις ασφαλιστικές δικλείδες που του επιβάλλουν να συνεχίζει να παραμένει ζωντανό και λειτουργικό. Το περιβάλλον ζει εκατομμύρια χρόνια χωρίς ποτέ να κινδύνευσε από τίποτα και από κανέναν. Όταν χρειάστηκε, απλά προσαρμόστηκε στα νέα δεδομένα. Τα ζώα εξελίχθηκαν ή άλλαξαν μορφή, τα φυτά προχώρησαν σε νέες ποικιλίες. Ενώ με μια εκπληκτική συνέχεια, μέσα από σεισμούς, πλημμύρες και φωτιές, δημιουργούνται κάθε φορά νέα δεδομένα που φτιάχνουν ένα καινούργιο κλίμα, νέους ωκεανούς και βουνά, καινούργιες μορφές φυτών και ζώων και οποιασδήποτε άλλης μορφής ζωή. Ας τελειώνουμε λοιπόν με αυτή την υποτιθέμενη καταστροφή του περιβάλλοντος. Eίτε μεγαλώσει η τρύπα του όζοντος είτε όχι, το περιβάλλον θα προσαρμοστεί και όλες οι μορφές ζωής

θα αντεπεξέλθουν. Είτε λιώσουν οι πάγοι και ανέβει η στάθμη των θαλασσών είτε όχι, το μόνο που θα αλλάξει θα είναι το να μικρύνει το τμήμα της στεριάς πάνω στη γη, από τα ζώα, τα ψάρια και τα φυτά, άλλα θα εξαφανιστούν, άλλα θα εξελιχθούν, άλλα θα γιγαντωθούν και άλλα θα παραμείνουν ως έχουν. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ποτέ το περιβάλλον δεν πρόκειται να καταστραφεί και δεν πρόκειται να εξαφανιστεί. Θα εξελιχθεί, θα τροποποιήσει τις λειτουργίες του, θα αλλάξει, θα προσαρμοστεί.

Υπεύθυνη η απληστία Η πραγματικότητα είναι ότι το περιβάλλον δεν κινδυνεύει. Οι άνθρωποι κινδυνεύουν από τη βίαιη μετεξέλιξη που θα υπάρξει σ’ αυτό και από ό,τι αυτή η μετεξέλιξη περιλαμβάνει. Με μόνη υπεύθυνη την απληστία των ανθρώπων, που ξεπερνούν καθημερινά τα όρια και στείβουν σαν λεμόνι όλες τις πηγές ενέργειας, που εκμεταλλεύονται αλόγιστα και σπαταλούν το πόσιμο νερό, που γονατίζουν τη φύση με την εντατική καλλιέργεια, που καταστρέφουν την ατμόσφαιρα με τη χρήση επικίνδυνων ρύπων, που βγάζουν και από τη μύγα ξύγκι, που καταστρέφουν εκατομμύρια στρέμματα γης και εκατομμύρια κυβικά νερό, που εναποθέτουν αλόγιστα και οπουδήποτε τα σκουπίδια αλλά και τα τοξικά απόβλητα, που προσπαθούν να


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 06

φτάσουν στον Θεό όπως στον πύργο της Βαβέλ, που υλοτομούν αλλά και καίνε εκατομμύρια στρέμματα δάσους, για να πουλήσουν ή να οικοδομήσουν ή να εξορύξουν ορυκτά. Και όμως, αντί να συζητάμε για την επικείμενη δική μας καταστροφή, για τον επικείμενο κίνδυνο να αφανιστούμε από τις προκλητικές πολιτικές και την αλόγιστη σπατάλη των ενεργειακών αποθεμάτων, έχουμε φτιάξει ένα ωραίο παραμύθι ότι τάχα το περιβάλλον κινδυνεύει και πρέπει να το σώσουμε, το περιβάλλον καταστρέφεται και πρέπει κάτι να κάνουμε, το περιβάλλον πεθαίνει… το περιβάλλον εκείνο, το περιβάλλον το άλλο… Το περιβάλλον δεν παθαίνει τίποτα, οι άνθρωποι κινδυνεύουν, οι άνθρωποι, καταστρέφονται, οι άνθρωποι πεθαίνουν εξαιτίας των δραστηριοτήτων τους, που έχουν αλλάξει τα περιβαλλοντικά δεδομένα προς το χειρότερο για τον άνθρωπο. Με αυτή τη λογική, δηλαδή με την πραγματικότητα, θα πρέπει να δούμε το τόσο σοβαρό πρόβλημά μας. Εάν αυτό το πρόβλημα δεν επηρέαζε τη ζωή των ανθρώπων, ποιος θα ασχολιόταν… Aς τελειώνουμε λοιπόν μια διά παντός με αυτό το ακραίο και συγκαλυμμένο ψευδεπίγραφο πρόβλημα που έχει το περιβάλλον, και ας πούμε μια φορά την αλήθεια, ότι εμείς κινδυνεύουμε, όχι από κανέναν άλλον, αλλά από εμάς τους ίδιους. Και αλήθεια, ποια είναι η λύση και πώς θα αντιμετωπιστεί αυτή η επικίνδυνη κατάσταση που έχει δημιουργηθεί; Για να δούμε πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί, θα πρέπει πρώτα να δούμε πώς έχει συμβεί. Ουσιαστικά όλα έχουν γίνει εξαιτίας της προσπάθειας επιβίωσης παλαιότερα και του κέρδους τα τελευταία χρόνια. Όμως είναι απρόσωπος ο φταίχτης, είναι άγνωστος ο επικίνδυνος καταστροφέας; Δυστυχώς δεν είναι ούτε άγνωστος ούτε απρόσωπος ούτε, πολύ περισσότερο, κάποιος έξω από κάθε γήινη δραστηριότητα. Το μόνο που χρειάζεται είναι να κοιτάξουμε στον καθρέφτη και θα δούμε ποιος φταίει και ποιος είναι ο επικίνδυνος.

Οι επικίνδυνοι καταστροφείς Ναι, δυστυχώς, εγώ είμαι, εσύ είσαι, αυτός είναι, εμείς είμαστε, εσείς είσαστε, αυτοί είναι… οι επικίνδυνοι καταστροφείς, όλοι εμείς που κοπτόμεθα για την προστασία του περιβάλλοντος…

Γι’ αυτό λοιπόν ας βάλουμε μια τάξη στις σκέψεις μας και ας κοιτάξουμε κατάματα την πραγματικότητα. Ναι, βεβαίως φταίνε οι μεγάλες επιχειρήσεις, τα καρτέλ του πετρελαίου, οι διεφθαρμένες κυβερνήσεις, οι ανίκανες υπηρεσίες, οι «βαρόνοι» της κάθε λογής παράνομης δραστηριότητας και οι κάθε λογής πολεμοκάπηλοι, έμποροι όπλων, πολεμικές κρατικές μηχανές που διψάνε για αίμα και κάθε λογής καταστροφή. Ναι, βεβαίως φταίνε όλοι όσοι υλοτομούν τον Αμαζόνιο, όσοι κάνουν τους εμπρησμούς, όλοι εκείνοι οι μεγαλόσχημοι που χτίζουν παράνομα στα δάση ή εκείνοι που διεκδικούν ακόμη και με χρυσόβουλλα δάση, λίμνες, βουνά και λαγκάδια… ελέω Θεού. Ναι, βεβαίως φταίει το καπιταλιστικό σύστημα, η ελεύθερη αγορά, ο νεοφιλελευθερισμός, το οικονομικό κατεστημένο, οι κάθε λογής πολιτικάντηδες. Ναι, βεβαίως και φταίει ο Ήλιος, η Σελήνη, ο Κρόνος, ο Δίας, η Αφροδίτη και όλοι οι άλλοι πλανήτες και οι διάφοροι κομήτες που γυρίζουν ανεξέλεγκτοι στο σύμπαν και επηρεάζουν τη Γη. Αλλά εσύ, κατεργάρη ανθρωπάκο, δεν φταις σε τίποτα;;; Είσαι σίγουρος;;; Μην κρύβεσαι, κατεργάρη ανθρωπάκο, γιατί και τις μεγαλύτερες ευθύνες έχεις και το ξέρεις και σε βλέπουν και όλοι. Γι’ αυτό, κατεργάρη ανθρωπάκο, μην κρύβεσαι… Εσύ δεν είσαι εκείνος που ψηφίζεις τα κάθε λογής πολιτικά κατακάθια, για να έχεις τη δυνατότητα να κάνεις τα μικρά ή τα μεγάλα ρουσφέτια σου; Εσύ κατεργάρη ανθρωπάκο δεν είσαι εκείνος που παρακαλάει να νομιμοποιήσει έναν δασικό χώρο, εσύ δεν είσαι που δίνεις μίζες, για να μπει ρεύμα, νερό και τηλέφωνο στο αυθαίρετο που χτίζεις; Εσύ, κατεργάρη ανθρωπάκο, δεν είσαι εκείνος που δουλεύεις στις εταιρείες που κάνουν τα περιβαλλοντικά εγκλήματα, όπως στον Ασωπό; Εσύ δεν είσαι εκείνος που δουλεύεις στις πολεοδομίες, στα δασαρχεία, στους κρατικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς περιβάλλοντος; Εσύ δεν κάνεις τα στραβά μάτια, γιατί είτε τα παίρνεις είτε εκβιάζεσαι είτε είναι φίλος, γνωστός ή συγγενής σου αυτός που παρανομεί; Εσύ, κατεργάρη ανθρωπάκο, δεν είσαι εκείνος που δεν καταγγέλλεις όσα παράνομα πέφτουν στην αντίληψή σου; Εσύ δεν είσαι εκείνος που λες «έλα τώρα μωρέ δεν πειράζει»… ή «ωχ αδερφέ μου τώρα, ποιος ασχολείται, που να μπλέξεις;»; Εσύ, κατεργάρη ανθρωπάκο, δεν είσαι εκείνος που κάθε φορά ψάχνεις να παρανομήσεις, καίγοντας δάση, αφήνοντας σκουπίδια στις παραλίες, κόβοντας δέντρα για να κάνεις πάρκινγκ, καταστρέφοντας τους πιο όμορφους περιβαλλοντικούς προορισμούς, δημιουργώντας ανεξέλεγκτες τουριστικές υποδομές εις βάρος του περιβάλλοντος; Εσύ, κατεργάρη ανθρωπάκο, δεν κάνεις όλα αυτά και άλλα περισσότερα ακόμη; Ναι, ναι, δεν βρέχει, εγώ σε φτύνω ή, πιο σωστά… εγώ ΜΑΣ φτύνω… όλους μας, και πρώτα από όλους εμένα… Άκου λοιπόν, κατεργάρη ανθρωπάκο, με προσοχή και σύνεση. Έχουμε φτάσει στο παρά πέντε… η περιβαλλοντική καταστροφή για όλους εμάς είναι προ των θυρών. Μη νομίζεις ότι αλλάζοντας τις λάμπες πυρακτώσεως με οικονομικές έκανες το χρέος σου. Το χρέος σου είναι να έχεις περιβαλλοντική συνείδηση, και


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 08

Κατεργάρη ανθρωπάκο, είμαστε στο παρά πέντε

}

Ο χρόνος τελειώνει. Είσαι λίγο πριν από την καταστροφή, γι’ αυτό πάρε την κατάσταση στα χέρια σου

~

φτάσουν στον Θεό όπως στον πύργο της Βαβέλ, που υλοτομούν αλλά και καίνε εκατομμύρια στρέμματα δάσους, για να πουλήσουν ή να οικοδομήσουν ή να εξορύξουν ορυκτά. Και όμως, αντί να συζητάμε για την επικείμενη δική μας καταστροφή, για τον επικείμενο κίνδυνο να αφανιστούμε από τις προκλητικές πολιτικές και την αλόγιστη σπατάλη των ενεργειακών αποθεμάτων, έχουμε φτιάξει ένα ωραίο παραμύθι ότι τάχα το περιβάλλον κινδυνεύει και πρέπει να το σώσουμε, το περιβάλλον καταστρέφεται και πρέπει κάτι να κάνουμε, το περιβάλλον πεθαίνει… το περιβάλλον εκείνο, το περιβάλλον το άλλο… Το περιβάλλον δεν παθαίνει τίποτα, οι άνθρωποι κινδυνεύουν, οι άνθρωποι, καταστρέφονται, οι άνθρωποι πεθαίνουν εξαιτίας των δραστηριοτήτων τους, που έχουν αλλάξει τα περιβαλλοντικά δεδομένα προς το χειρότερο για τον άνθρωπο. Με αυτή τη λογική, δηλαδή με την πραγματικότητα, θα πρέπει να δούμε το τόσο σοβαρό πρόβλημά μας. Εάν αυτό το πρόβλημα δεν επηρέαζε τη ζωή των ανθρώπων, ποιος θα ασχολιόταν… Aς τελειώνουμε λοιπόν μια διά παντός με αυτό το ακραίο και συγκαλυμμένο ψευδεπίγραφο πρόβλημα που έχει το περιβάλλον, και ας πούμε μια φορά την αλήθεια, ότι εμείς κινδυνεύουμε, όχι από κανέναν άλλον, αλλά από εμάς τους ίδιους. Και αλήθεια, ποια είναι η λύση και πώς θα αντιμετωπιστεί αυτή η επικίνδυνη κατάσταση που έχει δημιουργηθεί; Για να δούμε πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί, θα πρέπει πρώτα να δούμε πώς έχει συμβεί. Ουσιαστικά όλα έχουν γίνει εξαιτίας της προσπάθειας επιβίωσης παλαιότερα και του κέρδους τα τελευταία χρόνια. Όμως είναι απρόσωπος ο φταίχτης, είναι άγνωστος ο επικίνδυνος καταστροφέας; Δυστυχώς δεν είναι ούτε άγνωστος ούτε απρόσωπος ούτε, πολύ περισσότερο, κάποιος έξω από κάθε γήινη δραστηριότητα. Το μόνο που χρειάζεται είναι να κοιτάξουμε στον καθρέφτη και θα δούμε ποιος φταίει και ποιος είναι ο επικίνδυνος.

Οι επικίνδυνοι καταστροφείς Ναι, δυστυχώς, εγώ είμαι, εσύ είσαι, αυτός είναι, εμείς είμαστε, εσείς είσαστε, αυτοί είναι… οι επικίνδυνοι καταστροφείς, όλοι εμείς που κοπτόμεθα για την προστασία του περιβάλλοντος… Γι’ αυτό λοιπόν ας βάλουμε μια τάξη στις σκέψεις μας και ας κοιτάξουμε κατάματα την πραγματικότητα. Ναι, βεβαίως φταίνε οι μεγάλες επιχειρήσεις, τα καρτέλ του πετρελαίου, οι διεφθαρμένες κυβερνήσεις, οι ανίκανες υπηρεσίες, οι «βαρόνοι» της κάθε λογής παράνομης δραστηριότητας και οι κάθε λογής πολεμοκάπηλοι, έμποροι όπλων, πολεμικές κρατικές μηχανές που διψάνε για αίμα και κάθε λογής καταστροφή. Ναι, βεβαίως φταίνε όλοι όσοι υλοτομούν τον Αμαζόνιο, όσοι

κάνουν τους εμπρησμούς, όλοι εκείνοι οι μεγαλόσχημοι που χτίζουν παράνομα στα δάση ή εκείνοι που διεκδικούν ακόμη και με χρυσόβουλλα δάση, λίμνες, βουνά και λαγκάδια… ελέω Θεού. Ναι, βεβαίως φταίει το καπιταλιστικό σύστημα, η ελεύθερη αγορά, ο νεοφιλελευθερισμός, το οικονομικό κατεστημένο, οι κάθε λογής πολιτικάντηδες. Ναι, βεβαίως και φταίει ο Ήλιος, η Σελήνη, ο Κρόνος, ο Δίας, η Αφροδίτη και όλοι οι άλλοι πλανήτες και οι διάφοροι κομήτες που γυρίζουν ανεξέλεγκτοι στο σύμπαν και επηρεάζουν τη Γη. Αλλά εσύ, κατεργάρη ανθρωπάκο, δεν φταις σε τίποτα;;; Είσαι σίγουρος;;; Μην κρύβεσαι, κατεργάρη ανθρωπάκο, γιατί και τις μεγαλύτερες ευθύνες έχεις και το ξέρεις και σε βλέπουν και όλοι. Γι’ αυτό, κατεργάρη ανθρωπάκο, μην κρύβεσαι… Εσύ δεν είσαι εκείνος που ψηφίζεις τα κάθε λογής πολιτικά κατακάθια, για να έχεις τη δυνατότητα να κάνεις τα μικρά ή τα μεγάλα ρουσφέτια σου; Εσύ κατεργάρη ανθρωπάκο δεν είσαι εκείνος που παρακαλάει να νομιμοποιήσει έναν δασικό χώρο, εσύ δεν είσαι που δίνεις μίζες, για να μπει ρεύμα, νερό και τηλέφωνο στο αυθαίρετο που χτίζεις; Εσύ, κατεργάρη ανθρωπάκο, δεν είσαι εκείνος που δουλεύεις στις εταιρείες που κάνουν τα περιβαλλοντικά εγκλήματα, όπως στον Ασωπό; Εσύ δεν είσαι εκείνος που δουλεύεις στις πολεοδομίες, στα δασαρχεία, στους κρατικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς περιβάλλοντος; Εσύ δεν κάνεις τα στραβά μάτια, γιατί είτε τα παίρνεις είτε εκβιάζεσαι είτε είναι φίλος, γνωστός ή συγγενής σου αυτός που παρανομεί; Εσύ, κατεργάρη ανθρωπάκο, δεν είσαι εκείνος που δεν καταγγέλλεις όσα παράνομα πέφτουν στην αντίληψή σου; Εσύ δεν είσαι εκείνος που λες «έλα τώρα μωρέ δεν πειράζει»… ή «ωχ αδερφέ μου τώρα, ποιος ασχολείται, που να μπλέξεις;»; Εσύ, κατεργάρη ανθρωπάκο, δεν είσαι εκείνος που κάθε φορά ψάχνεις να παρανομήσεις, καίγοντας δάση, αφήνοντας σκουπίδια στις παραλίες, κόβοντας δέντρα για να κάνεις πάρκινγκ, καταστρέφοντας τους πιο όμορφους περιβαλλοντικούς προορισμούς, δημιουργώντας ανεξέλεγκτες τουριστικές υποδομές εις βάρος του περιβάλλοντος; Εσύ, κατεργάρη ανθρωπάκο, δεν κάνεις όλα αυτά και άλλα περισσότερα ακόμη; Ναι, ναι, δεν βρέχει, εγώ σε φτύνω ή, πιο σωστά… εγώ ΜΑΣ φτύνω… όλους μας, και πρώτα από όλους εμένα… Άκου λοιπόν, κατεργάρη ανθρωπάκο, με προσοχή και σύνεση. Έχουμε φτάσει στο παρά πέντε… η περιβαλλοντική καταστροφή για όλους εμάς είναι προ των θυρών. Μη νομίζεις ότι αλλάζοντας τις λάμπες πυρακτώσεως με οικονομικές έκανες το χρέος σου. Το χρέος σου είναι να έχεις περιβαλλοντική συνείδηση, και εσύ και τα παιδιά σου. Να δημιουργήσεις συνειδήσεις ευαι-


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 10

Του ∆ηµήτρη Κούνδουρου Ãåùëüãïõ, ðñïÝäñïõ ôïõ Ðåñéâáëëïíôéêïý êáé Öõóéïëáôñéêïý Óõëëüãïõ Ðåñéóôåñßïõ

Η Αθήνα, και ιδιαίτερα η ∆υτική Αθήνα, είναι µια πόλη µε προβληµατική συµπεριφορά προς τον δηµόσιο χώρο της. Και αυτό παρά το γεγονός ότι ο δηµόσιος χώρος είναι ο µόνος χώρος που µπορεί κάποιος να θεωρήσει ότι οι πολίτες είναι ισότιµοι, ανεξάρτητα από κοινωνική τάξη και οικονοµική επιφάνεια. Είναι, συνεπώς, η ορατή έκφραση της ∆ηµοκρατίας, εκεί όπου ασκείται η ∆ηµοκρατία στην πράξη, εκεί όπου η καθηµερινότητα της ∆ηµοκρατίας πραγµατώνεται. Είναι ενδιαφέρον λοιπόν το γεγονός ότι παράλληλα µε την επίθεση που δέχονται οι άλλες ελευθερίες και τα δικαιώµατα των πολιτών, µε διάφορα προσχήµατα και δικαιολογίες, οι ελεύθεροι χώροι

έχουν κι αυτοί στοχοποιηθεί από διάφορα ορατά ή µη κέντρα. Η επίθεση, ιδιαίτερα των ιδιωτικών συµφερόντων δόµησης και χρήσης του δηµόσιου χώρου, έχει ξεπεράσει κάθε όριο. ∆ιανοίγονται διαρκώς περισσότεροι δρόµοι και οικοδοµούνται µεγαθήρια σε βάρος των ελεύθερων χώρων. Οι πλατείες και οι πεζόδροµοι τελούν υπό κατάληψη. Ουσιαστικά η πόλη αναµορφώνεται για να εξυπηρετήσει αφενός τον προσπορισµό κερδών και αφετέρου τη χρήση του Ι.Χ., αντί να σχεδιάζεται µε στόχο την εξυπηρέτηση των πολιτών. Λύσεις ασφαλώς υπάρχουν. Όχι όµως και η πολιτική βούληση να εφαρµοστούν.

Πράσινοι χώροι στάθµευσης Αστικό πράσινο και υπόγεια πάρκινγκ σε συνθήκες πολεοδομικού κορεσμού

Οι πλατείες και τα πάρκα Οι πλατείες των πόλεων εξυπηρετούν πολλαπλές χρήσεις για τους κατοίκους. Είναι τόποι συνάντησης µε έναν φίλο ή χώροι κάποιας εκδήλωσης στην οποία θα συµµετέχουν εκατοντάδες. Είναι ένας τόπος που οι κάτοικοι αντιλαµβάνονται σαν το εξωτερικό σαλόνι του σπιτιού τους, ένας τόπος στον οποίο θα συναναστραφούν µε τους συµπολίτες τους και θα βιώσουν την πόλη ως κοµµάτι της καθηµερινότητάς τους. Παράλληλα όµως έχουν λειτουργήσει, όχι πάντα είναι η αλήθεια, σαν «κιβωτοί του Νώε» που διέσωσαν νησίδες πράσινου από την πληµµύρα της οικοδόµησης που κατέστρεψε τη νεοκλασική, περισσότερο ανθρώπινη πρωτεύουσα. Το χαρακτηριστικό τους αυτό είναι ιδιαίτερα σηµαντικό, εξίσου θα έλεγα µε αυτό που προανέφερα, ότι δηλαδή αποτελούν την ορατή πραγµάτωση της κοινότητας. Στις αστικές περιοχές η βλάστηση αποτελεί τον ενδιάµεσο κρίκο του ανθρώπου µε τη φύση. Η συµβολή της στην αισθητική του τοπίου, όπως έχει διαπιστωθεί από σχετικές έρευνες, είναι πολύ σηµαντική. Τα κτίρια και οι διάφορες κατασκευές φαίνονται λιγότερο καταπιεστικά πίσω ή µέσα από τα φυλλώµατα των δέντρων. Η παρουσία των πράσινων ελεύθερων χώρων µε σχεδιασµό που αναπαριστά φυσικά τοπία µέσα σε µια πόλη, απορροφά τον επισκέπτη από την ένταση της καθηµερινότητας και δρα σ’ αυτόν ηρεµιστικά και αναζωογονητικά. Παρ’ όλα αυτά σε πολλές χώρες οι περιοχές µε πράσινο είναι οι πρώτες που εγκαταλείπονται ή υποβαθµίζονται. Αυτό είναι ασφαλώς αποτέλεσµα της προτεραιότητας που δίδεται στα οικονοµικά δεδοµένα, µε πρακτικές που


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 11

συχνά αγγίζουν τον χαρακτηρισµό της κερδοσκοπίας. Οφείλεται επί-

◆ Το υψηλό πράσινο λειτουργεί σαν αισθητική όαση προσφέροντας

σης στην έλλειψη ελεύθερης γης καθώς και στη συνεχή αυξητική τάση

στους επισκέπτες µιας πράσινης πλατείας τη δυνατότητα δραπέτευ-

του πληθυσµού και των οχηµάτων. Αποτέλεσµα είναι η υποβάθµιση της

σης, έστω για λίγο, από τις επιθετικές ευθείες των σύγχρονων οικο-

ποιότητας ζωής των κατοίκων της πόλης.

δοµών.

Λόγω των δυσµενών εντυπώσεων που δηµιουργούνται στην κοινή γνώ-

◆ Επίσης λειτουργεί σαν ηχοαπορροφητικό φίλτρο επιτρέποντας την

µη από την απαξίωση των ελεύθερων χώρων και λόγω των έντονων

έστω προσωρινή ανακούφιση από τη σχιζοφρενική πραγµατικότητα

αντιδράσεων και της οικολογικής συνείδησης που σταδιακά αναπτύσ-

του κυκλοφοριακού αλαλούµ.

σεται, ιδιαίτερα στις νέες ηλικίες, οι αρµόδιες αρχές, παρά το ότι προ-

Οι σύγχρονες τάσεις για τη δηµιουργία ή την αειφόρο ανάπλαση των

βλέπεται νοµοθετικά, δεν καλούν τους κατοίκους να συµµετάσχουν

πράσινων πλατειών προτείνουν τη φύτευση ενδηµικών θάµνων και

στον σχεδιασµό του πράσινου των πλατειών, ο οποίος τελικά αποφασί-

δένδρων, λαµβάνοντας πάντα υπόψη την ευαισθησία και τις ανάγκες

ζεται από τυχαίους υπαλλήλους του δήµου ή άλλων υπηρεσιών, χωρίς

του αστικού τοπίου. ∆ηλαδή τις ιδιαίτερες κλιµατικές συνθήκες και την

καν να λαµβάνεται η γνώµη ειδικών επιστηµόνων.

οικολογική ταυτότητα της πόλης.

Αυτές οι αιτίες κυρίως ευθύνονται για την αποτυχία προγραµµάτων ανά-

Προσφάτως στη σχεδίαση των πράσινων χώρων άρχισε να δίδεται προ-

πλασης πλατειών αλλά και τη συνεχή επιβάρυνση του αστικού τοπίου.

τεραιότητα στην καταγραφή της πολιτισµικής ατµόσφαιρας, το πνεύµα

Αν θεωρήσουµε ως περιεχόµενο της αναψυχής την ξεκούραση και το

του ευρύτερου περιβάλλοντος χώρου, το “genius loci”, το οποίο µπο-

φρεσκάρισµα του µυαλού και του σώµατος µε ενεργητικές δραστηρι-

ρεί σε αρκετές περιπτώσεις να ευνοεί κάποια φυτά και ταυτόχρονα να

ότητες (πολιτιστικές, µορφωτικές, αθλητικές), τότε ασφαλώς µια πρά-

είναι αρνητικό σε άλλα.

σινη πλατεία µπορεί να θεωρηθεί ως ένα τµήµα της πόλης που είναι

Η ατµόσφαιρα αυτή συνδέεται όχι µόνο µε τις τωρινές δοµηµένες συν-

απαραίτητο για την υγιή ψυχολογική και σωµατική διαβίωση των κατοί-

θήκες, αλλά και µε το παρελθόν που προϋπήρχε της δόµησης, του µη

κων, καθώς επίσης και να συµπεράνουµε ότι η έλλειψή της δηµιουργεί

δοµηµένου δηλαδή τοπίου, αλλά επίσης και µε την καταγωγή των περί-

προβλήµατα στην καθηµερινότητα των κατοίκων της πόλης.

οικων, την ιστορία του χώρου, την τοπική αρχιτεκτονική κ.λπ.

Για να αντιληφθούµε τη αναγκαιότητα του υψηλού πράσινου σε µια

∆υστυχώς η άναρχη ανάπτυξη της ευρύτερης Αθήνας, αλλά και η ενδο-

πόλη, θα αναφερθούµε σε µερικές µόνο από τις πολλές παραµέτρους

τικότητα των διοικούντων στις κερδοσκοπικές αξιώσεις των ιδιοκτητών

που αποδεικνύουν τη σηµασία και την αξία του, ιδιαίτερα σε ένα περι-

γης οδήγησαν στη σηµερινή «έρηµο του µπετόν». Υπάρχουν πολλά πα-

βάλλον εξαιρετικά επιβαρηµένο, όπως αυτό µιας σύγχρονης πόλης.

ραδείγµατα πλατειών όπου ευδοκιµούν οι πλάκες, το τσιµέντο και τα

◆ Το αστικό πράσινο επηρεάζει τις θερµοκρασίες µειώνοντάς τις το

πάσης φύσεως δοµικά υλικά, ενώ απουσιάζει το πράσινο.

καλοκαίρι και αυξάνοντάς τις τον χειµώνα. Μέσα στην πόλη ένα δέντρο

Η γενική εντύπωση είναι ότι το πράσινο ευρίσκεται υπό διωγµό. Μή-

είναι δυνατόν να αντιστοιχεί µε πέντε µηχανήµατα κλιµατισµού σε συ-

πως επειδή είναι λιγότερο κερδοφόρο και περισσότερο δύσκολο στην

νεχή λειτουργία.

εγκατάσταση για τους κατασκευαστές από τα δοµικά υλικά που κατά

◆ Το αστικό πράσινο λειτουργεί σαν φίλτρο για τη σκόνη και τα αιωρού-

κόρον χρησιµοποιούνται στις πλατείες ή µήπως επειδή χρειάζεται πε-

µενα σωµατίδια των διάφορων ρύπων.

ρισσότερη φροντίδα και συντήρηση;


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 12

Υπόγειοι χώροι στάθμευσης Πέρα από τη γενικευμένη πλέον τάση της δημιουργίας «σκληρών πλατειών», αντιμετωπίζουμε μια νέα αρνητική εξέλιξη. Την τάση για δημιουργία υπόγειων χώρων στάθμευσης, κάτω από πλατείες και ελεύθερους χώρους, με την επακόλουθη καταστροφή του υπάρχοντος υψηλού πράσινου (όμως ακόμη και αν δεν υπάρχει υψηλό πράσινο, η συγκεκριμένη χρήση του ελεύθερου χώρου δεν επιτρέπει την αξιοποίησή του για μελλοντική φύτευση). Η τάση αυτή συχνά γίνεται αβασάνιστα αποδεκτή και από ανθρώπους ή συλλογικότητες που κατά τα λοιπά διαθέτουν οικολογική ευαισθησία και αγάπη για το περιβάλλον. Η αιτία ασφαλώς βρίσκεται στην ανάγκη να βρεθούν λύσεις στα οξύτατα προβλήματα στάθμευσης και στην κυκλοφοριακή συμφόρηση που παρατηρείται στις σύγχρονες πόλεις. Θυσιάζουν έτσι το ελάχιστο υπάρχον πράσινο της πρωτεύουσας αλλά και την πιθανότητα μελλοντικής αναβάθμισής του. Πράγματι, σήμερα η πόλη έχει εκτοπίσει από το κέντρο της προσοχής της τον κοινωνικό άνθρωπο και τον αντικατέστησε από το αυτοκίνητο. Η πόλη αναπτύσσεται και αναδιαμορφώνεται έτσι ώστε να εξυπηρετεί τα αυτοκίνητα. Το αυτοκίνητο αναδείχτηκε ως μέσο αυτοεπιβεβαίωσης, ισχύος και κατάκτησης του χώρου. Πολλοί τεχνοκράτες αδιαφορούν για τους πεζούς τοποθετώντας στο κέντρο της προσοχής τους τη ροή των οχημάτων. Όμως αυτό οδηγεί στην παρεμπόδιση της μετακίνησης ευρύτερων κοινωνικών ομάδων, ιδιαίτερα των περισσότερο ευπαθών, των παιδιών, των ηλικιωμένων, των εγκύων, των αναπήρων, γενικότερα των πεζών και των ποδηλατών. Σήμερα και δεδομένου ότι η ανάπτυξη της πόλης πρέπει να είναι παράλληλα αειφόρος αλλά και ανταγωνιστική, τα διλήμματα που τίθενται είναι πολλαπλά και πιεστικά. Πρέπει να εξεταστεί τι είδους έργα υποδομής είναι απαραίτητα και τελικά ποια απ’ αυτά που επιλέγουμε είναι αειφόρα.

Έχει προταθεί από αξιόλογους επιστήμονες ο χαρακτηρισμός των έργων αυτών ως έργων περιβαλλοντικής προστασίας, ώστε να τους δοθεί η άμεση προτεραιότητα που απαιτούν οι σημερινές οξυμμένες περιβαλλοντικά συνθήκες. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να αναθεωρηθεί ασφαλώς και η αξιακή κατανομή των προτεραιοτήτων της πόλης. Υπό το πρίσμα όσων προανέφερα, η ύπαρξη των πράσινων πλατειών είναι προφανές ότι συνδέεται με μια αειφορική βιώσιμη πόλη, σε αντίθεση με την αντιμετώπιση του Ι.Χ. ως κυρίαρχου μέσου στο μοτίβο της χρονικής ανέλιξης του αστικού χώρου. Πρέπει στη συνέχεια να εξετάσουμε τη δυνατότητα συνύπαρξης των πράσινων πλατειών με τους υπόγειους χώρους στάθμευσης των οχημάτων. Δυστυχώς η μέχρι σήμερα εμπειρία μας από τη χρήση των πλατειών για τη δημιουργία υπόγειων χώρων στάθμευσης, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πράσινη πλατεία και υπόγειοι χώροι στάθμευσης είναι έργα ασύμβατα. Οι αιτίες είναι προφανείς:

1

Η δημιουργία υπόγειου χώρου στάθμευσης πραγματοποιείται με ανοικτή εκσκαφή, γεγονός που σημαίνει το ξερίζωμα και τον αφανισμό του πράσι-

νου όχι μόνο στον χώρο που θα γίνει το parking, αλλά και περιφερειακά. (Εκτός αν κάτω από μεγάλη πίεση ληφθούν μέτρα ώστε κάποια ελάχιστα δέντρα στην περιφέρεια της εκσκαφής να διασωθούν, όπως π.χ. στην περίπτωση της πλατείας Κλαυθμώνος).

2

Οι εργασίες κατασκευής συνήθως αποφασίζεται να υλοποιηθούν με αυτοχρηματοδότηση, προκειμένου να εξευρεθούν τα αναγκαία κεφάλαια. Ο

ιδιώτης επενδυτής αναλαμβάνει συνεπώς και την εκμετάλλευση του έργου για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Είναι φανερό πως ο ιδιώτης δεν έχει κανέναν λόγο να ξοδέψει χρήματα για (κατά τη γνώμη του) «φρου φρου κι αρώματα». Ακόμη και αν υπάρχει μέσα στους όρους του διαγωνισμού και το αποδεχτεί, δυστυχώς η συμφωνία του θα είναι προσχηματική και, όπως έχει αποδειχτεί μέχρι τώρα, με χίλιες προφάσεις δεν θα την υλοποιήσει.

3

Υπάρχουν τεχνικές δυσκολίες για την εγκατάσταση πράσινου στην επιφάνεια των υπόγειων parking. Τέτοιες είναι προβλήματα στεγανοποίη-

σης, η ανάγκη εξαερισμού, το πάχος του εδαφικού επιφανειακού καλύμματος, η στατική ενίσχυση της κατασκευής λόγω του μεγάλου βάρους του βρεγμένου χώματος κ.λπ. Για να επιλυθούν τα προβλήματα αυτά απαιτείται όχι μόνο οικονομική δαπάνη, αλλά και συνεχή αυξημένα έξοδα συντήρησης, γεγονός που είναι απαγορευτικό για τους επενδυτές. Η χρησιμοποίηση εναλλακτικά γκαζόν δεν προσφέρεται, γιατί, προκειμένου να συντηρηθεί, απαιτείται μεγάλη ποσότητα νερού που δημιουργεί άλλα προβλήματα. Τελικά, και μόνο όπου υπάρχουν μεγάλες κοινωνικές πιέσεις, χρησιμοποιείται κινητό πράσινο σε ζαρντινιέρες για να καλυφθούν οι αντιαισθητικές επιφάνειες (πλατεία Ομονοίας).


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 13

4

Πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι το κίνητρο

στικά σχεδόν από ρύπους και λύματα των βιοτεχνιών της

για τη δημιουργία υπόγειων χώρων στάθμευ-

πόλης, σχηματίζοντας μια «ακάθαρτη» και εν πολλοίς

σης δεν είναι η ανακούφιση του προβλήματος

επικίνδυνη δεξαμενή (αν λάβουμε μάλιστα υπόψη το

στάθμευσης μιας περιοχής, αλλά η εκμετάλλευση μιας

πλήθος των ανεξέλεγκτων υδρογεωτρήσεων στην πρω-

ακόμη δυνατότητας προσπορισμού οικονομικού οφέ-

τεύουσα, αλλά και τα πρόσφατα δεδομένα που είδαν το

λους από την εκμετάλλευση της πόλης, που θυσιάζει το

φως της δημοσιότητας για τα Οινόφυτα, το Θριάσιο και

ελάχιστο εναπομείναν πράσινο και την ποιότητα ζωής

την Αν. Αττική). Η υπόγεια αυτή λίμνη θα μετακινείται

των κατοίκων στα συμφέροντα κάποιων ιδιωτών.

αργά προς τη θάλασσα, όπου θα μεταφέρει τις συγκε-

Η αιτία είναι ότι ο αριθμός αύξησης των οχημάτων είναι

ντρωμένες τοξικές ουσίες.

τόσο μεγάλος, που οποιαδήποτε σημερινή κατασκευή

Η μόνη εναλλακτική πρόταση που μπορεί να εξυπη-

έχει σύντομο ορίζοντα εφαρμογής πριν κορεστεί και κα-

ρετήσει πράγματι τους κατοίκους αλλά και τις λοιπές

ταστεί ανεπαρκής. Άλλωστε η δημιουργία υπόγειων χώ-

ανάγκες, είναι η κατασκευή υπόγειων χώρων στάθμευ-

ρων στάθμευσης σχεδιάζεται κοντά σε εμπορικά κέντρα

σης από την τοπική αυτοδιοίκηση, κάτω από μεγάλες

ή χώρους διασκεδαστηρίων (βλ. Μπουρνάζι), όπου θα εξυπηρετούν προσωρινή στάθμευση έναντι ακριβού αντιτίμου, και όχι στάθμευση των περιοίκων. Μάλιστα η δημιουργία τους θα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κυκλοφοριακή συμφόρηση πέριξ της πλατείας, λόγω της προσέγγισης των ξένων στην περιοχή οχημάτων, που θα χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις (χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υπερσυγκέντρωση οχημάτων στους σταθμούς του μετρό).

5

Οφείλουμε τέλος να εξετάσουμε τις περιβαλλοντικές συνέπειες από την ολοκλήρωση της

σφράγισης του εδάφους της πόλης. Οι υπάρχουσες σήμερα πλατείες και οι αδόμητοι χώροι είναι οι μοναδικές απομένουσες ελεύθερες εδαφικές επιφάνειες μιας πολύ εκτεταμένης δομημένης έκτασης που είναι σφραγισμένη με τσιμέντο, άσφαλτο κ.λπ., σε ποσοστό που αγγίζει το 95%. Οι κατασκευές στα υπόγεια parking, σε χώρους όπου σήμερα υπάρχει πράσινο και ελεύθερος

διασταυρώσεις δρόμων, σε σημεία όπου σχηματίζονται

χώρος, θα ολοκληρώσουν την απομόνωση και τη νέκρω-

ασφάλτινες επιφάνειες ικανής έκτασης. Η κατανομή των

ση του εδαφικού καλύμματος, με αποτέλεσμα τη νέκρω-

υπόγειων parking στις γειτονιές και η χρήση τους από

ση του εδαφικού βιοτόπου. Μια σειρά βακτηρίων που

περιοίκους έναντι συμβολικού αντιτίμου, συνδυαζόμενη

περιέχονται σ’ αυτό και αποδομούν τους οργανικούς

με τη χρησιμοποίηση στην επιφάνεια κατάλληλων «ψυ-

ρυπαντές της ατμόσφαιρας, οι οποίοι ανήκουν στην κα-

χρών» υλικών, παράλληλα ασφαλώς και με άλλα μέτρα

τηγορία των υδρογονανθράκων, θα εξαλειφθούν. Έτσι

για το κυκλοφοριακό, θα μπορούσε να ανακουφίσει το

η λειτουργία του εδάφους ως βιολογικού φίλτρου ακυ-

κυρίαρχο αυτό πρόβλημα των σημερινών πόλεων.

ρώνεται. Επιπλέον οι μοναδικές δίοδοι επικοινωνίας των

Σε τελική ανάλυση αντιμετωπίζουμε ένα δίλημμα. Οφεί-

μετεωρικών νερών με τον υδροφόρο ορίζοντα θα απο-

λουμε να επιλέξουμε ανάμεσα στα χαρακτηριστικά μιας

κοπούν.

αειφόρου σχεδίασης της πόλης και της δικτατορίας των

Το αποτέλεσμα θα είναι αφενός το σύνολο του βρόχινου

οχημάτων.

νερού να οδηγείται επιφανειακά προς τη θάλασσα, με

Αν και αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί δίλημμα από κανέ-

αυξημένους κινδύνους πλημμυρών, αφετέρου ο υπό την

ναν νουνεχή και έχοντα ελάχιστη οικολογική ευαισθησία

πόλη υδροφόρος ορίζοντας να τροφοδοτείται αποκλει-

κάτοικο της πόλης.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 14

Χαρακτηριστικά παραδείγματα Τα παραδείγματα για όσες πλατείες χρησιμοποιήθηκαν για υπόγειες εγκαταστάσεις είτε σταθμών του Μετρό είτε υπόγειων χώρων στάθμευσης είναι άκρως διαφωτιστικά. Αναφέρουμε μερικά, με σχετικές δηλώσεις έγκυρων πνευματικών πολιτών γι’ αυτά: u Η πλατεία Ομονοίας κάτω από την οποία έχουν υλοποιηθεί ως γνωστόν οι εγκαταστάσεις του ομώνυμου σταθμού του Μετρό.

parking δεν δίνουν λύση. Πιθανόν να εξυπηρετήσουν τους εμπόρους, αλλά θα καταστρέψουν το ελάχιστο πράσινο της πόλης. Ίσως κάποιοι οδηγοί δεν θα ταλαιπωρούνται πλέον αναζητώντας χώρο να παρκάρουν. Όμως η πλειονότητα των οδηγών δεν θα εξυπηρετείται, ιδιαίτερα μάλιστα στις γειτονιές της πόλης.

Προτάσεις Προκειμένου να δημιουργήσουμε μια πόλη βιώσιμη, μια πόλη που θα

«Η τελική της ανάπλαση αποτελεί ένα ανοσιούργημα, μια ανοιχτή πλη-

σέβεται τους κατοίκους της, είναι απαραίτητο όχι μόνο να σεβαστούμε

γή στο κέντρο της πόλης μας. Πώς κλείνουμε τα μάτια σ’ αυτόν τον πα-

το υπάρχον πράσινο, αλλά να φυτέψουμε (δίνοντας έμφαση στο υψηλό

ραμορφωτικό καθρέφτη του πολιτισμού μας στο πιο νευραλγικό σημείο

πράσινο) κάθε εναπομείναντα ελεύθερο αδόμητο χώρο. Να δημιουρ-

του. Ποιος συνέλαβε και εκτέλεσε αυτή την τερατώδη βιτρίνα με τα αν-

γήσουμε δίκτυο πράσινων πεζόδρομων, να πρασινίσουμε τις αυλές των

θρώπινα ράκη που σέρνουν τις απελπισμένες υπάρξεις τους στην εκκω-

σχολείων, τα πεζοδρόμια, τις λεωφόρους. Να μετατρέψουμε τους χώ-

φαντική σιωπή όλων ημών των υπολοίπων;» (δηλώσεις του Γ. Χουβαρδά,

ρους αυτούς σε ψυχρούς, με τη χρήση κατάλληλων υλικών. Να είμαστε

διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου).

βέβαιοι ότι η δημιουργία αυτών των ψυχρών οάσεων θα βελτιώσει σημα-

u Πλατεία Κοτζιά. Κάποτε κατάφυτη και πανέμορφη, σήμερα, μετά το

ντικά την ποιότητα ζωής των πολιτών.

πέρας των εργασιών του υπόγειου χώρου στάθμευσης, μια αντιαισθητική τσιμεντένια έκταση, με θερμοαπορροφητικές πλάκες. u Πλατεία Κοραή. Κάποτε μια όμορφη πλατεία, με δέντρα και σιντριβάνι. Σήμερα, μετά τις υπόγειες εργασίες του σταθμού μετρό, ένας τσιμεντένιος πεζόδρομος, όπου ξεπροβάλλουν οι ξένες στο περιβάλλον πυραμιδοειδείς κατασκευές εξαερισμού. Ελάχιστο, ώς καθόλου, πράσινο. u Πλατεία Κλαυθμώνος. Κάποτε κατάφυτη. Σήμερα, μετά την κατασκευή του υπόγειου parking, με ελάχιστο γκαζόν και κάποια δέντρα περιφερειακά.

1

Το πρόβλημα της στάθμευσης είναι τμήμα του συνολικού κυκλοφοριακού σχεδιασμού και μόνο μέσα στο πλαίσιο αυτό μπορεί να επι-

λυθεί. Όπου είναι απαραίτητο να γίνουν υπόγεια parking, να επιλεγούν χώροι κάτω από ασφάλτινες επιφάνειες διασταυρώσεων δρόμων.

2 3

Πρέπει να θεσπιστεί ενιαίο δίκτυο πεζόδρομων, ικανού μήκους, ανάλογα με τις συνθήκες. Πρέπει να προωθηθούν τα Μέσα Mαζικής Μεταφοράς και να ελεγχθεί η κυκλοφορία των οχημάτων στην πόλη, ώστε να μειωθεί η

ηχορρύπανση, αλλά και η θερμότητα που εκλύεται από αυτά. Υπό συ-

Ο Γιάννης Χουβαρδάς, που προαναφέραμε, σημειώνει για τις πλατείες

γκεκριμένες συνθήκες, η θερμότητα που εκλύεται από τα αυτοκίνητα

αυτές: «Δύσκολα τις λες πλατείες. Και ακόμη πιο δύσκολα βρίσκεις πρά-

αυξάνει τη θερμοκρασία της πόλης ώς και 1 βαθμό.

σινο άξιο αναφοράς. Μάλλον και εδώ για “πράσινο” πρόκειται. Για ποιες

Ασφαλώς δεν είναι εύκολο να δημιουργήσουμε μια βιώσιμη αειφορική

να πρωτομιλήσω; Τι να πω; Ας διαμαρτυρηθώ καλύτερα ως Αθηναίος πο-

πόλη από τη μια στιγμή στην άλλη. Όμως πρέπει άμεσα να ληφθούν μέ-

λίτης...» (εφημερίδα «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», 25.11.2007).

τρα σε μια σωστή, δηλαδή αειφόρο πολιτική κατεύθυνση. Γιατί τα μέτρα

Ο δημοσιογράφος Ν. Μπελαβίλας, στην εφημερίδα «Αυγή», σημειώνει:

σε λάθος κατεύθυνση μας βυθίζουν στα αδιέξοδα ολοένα και περισσό-

«(...) Στήθηκε ένας μηχανισμός, με τεράστια κέρδη, ο οποίος εν τέλει

τερο.

υπέταξε την πόλη στο Ι.Χ. αυτοκίνητο. Μπροστά του δεν αντέχει τίποτε.

Για να υλοποιηθούν όμως τέτοια μέτρα, δεν χρειάζονται μόνο οικο-τε-

Το δικαίωμα στη στάθμευση έχει γίνει ιερό. Το παρκάρισμα οπουδήποτε,

χνοκρατικές προσεγγίσεις, αλλά και πολίτες με περιβαλλοντικές ευαι-

σε μονές και διπλές σειρές, εντός και εκτός δρόμων, έχει ουσιαστικά

σθησίες. Οποιαδήποτε προσέγγιση, εκτός των τεχνικών παραμέτρων,

νομιμοποιηθεί. Ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ συμμερίζεται αυτό το δικαίωμα και

πρέπει να λαμβάνει υπόψη της τον ανθρώπινο παράγοντα και το περι-

ονειρεύεται μία Αθήνα όπου κάθε πλατεία της θα είναι γκαράζ για τα Ι.Χ.

βάλλον.

αυτοκίνητα. Το όνειρο του υπουργού είναι εφιάλτης για τα παιδιά, τους πεζούς, τους ποδηλάτες, κυρίως όμως για όσους δεν έχουν αυτοκίνητο…».

Bιβλιογραφία

Περιστέρι και υπόγεια πάρκινγκ

1. «Πόλη, φύση και κοινωνία», Γιάννης Σχίζας, Εναλλακτικές Εκδόσεις,

Στο Περιστέρι, στην πρόταση της δημοτικής αρχής για αλλαγή του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου Περιστερίου, που εγκρίθηκε τελικά από το ΥΠΕΧΩΔΕ, μεταξύ άλλων αναφέρεται η πρόθεση δημιουργίας 24 υπό-

Κομμούνα 1990 2. «“Μόλις πριν” ή “ Ήδη Μετά”, το τέλος του δημόσιου (;) χώρου», συζήτηση του Πέτρου Μαρτινίδη με τον Μιχάλη Λεφαντζή. Περιοδικό «Αρχιτέκτονες», τεύχος 34, Αυγουστος 2002 3. Ε ΛΕΛΕΥ Συμπόσιο «για το δικαίωμα στην πόλη», Παν/μιο Αθηνών, Εκδόσεις Πολύτροπον, Δεκέμβριος 2006

γειων χώρων στάθμευσης, η πλειονότητα των οποίων θα γίνει κάτω από

4. «Μητροπόλεις», «Καθημερινή», Αύγουστος 2007

πράσινες πλατείες. Οι πλατείες αυτές θα απαξιωθούν φυσικά, με πρό-

5. «Κυκλοφοριακό: Υπάρχει λύση;», «Το Βήμα», Οκτώβριος 2007

σχημα τις πιεστικές ανάγκες στάθμευσης.

6. «Η Αθήνα δεν πηγαίνει πλατεία», «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», 25

Όπως όμως έχουμε ήδη εξηγήσει, στην πραγματικότητα, τα υπόγεια

Νοεμβρίου 2007


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 15

Τον Οκτώβριο του 2008 η «International Herald Tribune» φιλοξενούσε άρθρο του οικονοµολόγου Πολ Κρούγκµαν και ταυτόχρονα παρουσίαζε µια γελοιογραφία µε κάποιους οι-

κονοµικούς παράγοντες που ήταν «στηµένοι» έξω από το σπίτι ενός ανώνυµου καταναλωτή και ύψωναν σχεδόν παρακλητικά ένα πλακάτ µε την προτροπή: ΞΟ∆ΕΨΕ! (SPEND!).

Οικολογία, οικονοµική κρίση και ποιότητα ζωής Η µεγαλύτερη ρύπανση είναι η ανεργία... Του Γιάννη Σχίζα Åêäüôç ôïõ ðåñéïäéêïý «Ïéêïëïãåßí»

Ό

λο το διάστηµα που ακολούθησε, η αποχή από τις δαπάνες και η «υποκατανάλωση» δεν έπαψε να εµφανίζεται ως ερµηνευτική υπόθεση για την κρίση, όµως αυτή η υπόθεση δύσκολα θα µπο-

ρούσε να τεκµηριωθεί σαν ένα είδος παρανοϊκής απεργίας των καταναλωτών εναντίον των εµπόρων (!), ενώ αντίθετα θα µπορούσε να δηλώνει την εισοδηµατική αδυναµία των καταναλωτών να απορροφήσουν τις παραγόµενες ποσότητες αγαθών. Στην πραγµατικότητα η εµπειρική ερµηνεία της κρίσης ως επεισοδίου «υποκατανάλωσης» απείχε ελάχιστα από τις σοσιαλιστικές θεωρίες περί «υπερπαραγωγής»: δηλαδή τις θεωρίες που αναφέρονταν στην αναντιστοιχία µεταξύ παραγωγής και εισοδηµάτων... Στις ηµέρες µας ο πλειοψηφικός λόγος πολιτικών και οικονοµολόγων εστιάζεται στη «σπειροειδή» και αυτοτροφοδοτούµενη συρρίκνωση αγοράς - παραγωγής - απασχόλησης, χωρίς να εµβαθύνει στις δοµικές ανισορροπίες του συστήµατος. Στο ιδεολογικό επίπεδο απουσιάζει µια νέου τύπου ανάδειξη του σταθεροποιητικού ρόλου του δηµόσιου τοµέα στις συνθήκες της παγκοσµιοποιηµένης κρίσης, όµως η πολιτική πρακτική προτρέχει της θεωρίας. Τον Οκτώβριο του 2008 ο Κρούγκµαν διαβεβαίωνε ότι στις ΗΠΑ... οι φωνασκίες κατά των κρατικών δαπανών και οι εκκλήσεις για «φορολογική υπευθυνότητα» εξακολουθούν να είναι της µόδας(1). Μισό χρόνο αργότερα οι κρατικές δαπάνες εντεύθεν κακείθεν του Ατλαντικού γίνονταν το κύριο εργαλείο παρέµβασης για την ανάσχεση των υφεσιακών φαινοµένων, ενώ τα αντίπαλα φιλελεύθερα ιδεολογήµατα υφίσταντο µιαν απίστευτη κατάρρευση: Η ιδέα της «διηνεκούς ανάπτυξης» και της «αυτόµατης ισορροπίας της αγοράς» κατέρρεε µπροστά στην «αποκάλυψη» ότι το κεφαλαιοκρατικό σύστηµα συνδέεται άρρηκτα µε µια οικονοµική παλίρροια, ότι η αστάθεια του συστήµατος είναι εγγενής κατάσταση επιβεβαιωµένη από «κυκλικά επεισόδια» τουλάχιστον από το 1795 (!) (2), ότι οι επιµέρους πολιτικές του επιχειρηµατικού κόσµου αδυνατούν να αντιµετωπίσουν «τα βαροµετρικά συστήµατα» µιας οικονοµίας που επιφέρουν άλλοτε καύσωνες και άλλοτε βαρυχειµωνιές...


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 16

Ένα αντιφατικό ιδεολογικό περιβάλλον... Η κρίση καταργεί θέσεις εργασίας, πλήττει από ποσοτική άποψη περισσότερο τους κατέχοντες, αλλά προκαλεί απελπισία κυρίως ανάμεσα στους μη κατέχοντες, και γενικά δημιουργεί έναν δυσμενή συσχετισμό δυνάμεων εναντίον των μισθωτών. Ταυτόχρονα όμως παράγει ιδιαίτερες εντάσεις ανάμεσα στον κόσμο της εργασίας και στους υποστηρικτές των θεσμίσεων για την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής... Οι υποψήφιοι εργαζόμενοι στο εργοτάξιο του Βωβού στον Ελαιώνα διαδηλώνουν εναντίον των «αντιρρησιών» που διεκδικούν τον χώρο για πράσινο, οι αγρότες της περιοχής του Ασωπού προπηλακίζουν γνωστό ιερωμένο που ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την υπόθεση του εξασθενούς χρωμίου και τις επιπτώσεις του στον υδροφόρο ορίζοντα και στα αγροτικά προϊόντα. Όπως παλιότερα οι αγρότες της Θεσσαλίας, που ήθελαν την εκτροπή του Αχελώου παρά την αντίθεση των περιβαλλοντολόγων, ή οι εργαζόμενοι στην εταιρεία TVX στη Χαλκιδική, που διαδήλωναν με σύνθημα «Η μεγαλύτερη ρύπανση είναι η ανεργία», ή οι απολυμένοι των Εταιρειών Λιπασμάτων, που κυκλοφορούσαν το 2003 προκήρυξη με ευθείες αντιοικολογικές νότες, έτσι και σήμερα διάφορες κατηγορίες εργαζομένων φαίνονται πρόθυμες να συνεργήσουν στην παράκαμψη κάποιων προδιαγραφών ποιότητας – του περιβάλλοντος ή των προϊόντων – με στόχο τη διάσωση της οικονομικής δραστηριότητας. Το «περιβάλλον της κρίσης» δεν είναι ό,τι καλύτερο για την ανάπτυξη ενός λόγου ποιότητας ζωής, για την ενδυνάμωση των περιβαλλοντικών κεκτημένων και για την ενίσχυση ή ανάδυση ποιοτικών προϊόντων. Η κοινωνία των πολιτών – σώμα που εξ ορισμού αναπτύσσει συλλογισμούς και δράσεις για την ολότητα των πολιτικών υποθέσεων – υφίσταται επίσης τον αντιπερισπασμό των βιοτικών προβλημάτων. Όμως και αυτή η «κατάσταση πνευμάτων» υπόκειται στη δράση και άλλων, αντίθετων δυνάμεων. Η κρίση συνεπάγεται μια σειρά από «οικολογικές» προσαρμογές, ατομικές και συλλογικές, που δημιουργούν μια νέα δυναμική στην κοινωνική συνείδηση. Αν εξαιρέσουμε εκείνα τα στρώματα του πληθυσμού που «τυχαίνει» να είναι χαμηλόμισθα ή άνεργα και αδυνατούν αντικειμενικά να προβούν σε καταναλωτικές επιλογές με οποιοδήποτε άλλο κριτήριο πέραν της φθήνειας, τα υπόλοιπα στρώματα μπορούν να ανακαλύπτουν τα υφιστάμενα περιθώρια για εξοικονόμηση προσωπικών μετακινήσεων, τροφής, ένδυσης, υπόδυσης, αναψυχής. Οι μικρομεσαίοι ανακαλύπτουν την οικονομία που συνεπάγεται η χρήση των μαζικών μέσων μεταφοράς, η σωστή επιλογή της ποσότητας και ποιότητας τροφής, η περιστολή της ενεργειακής σπατάλης, η επανάπαυση στην ήδη υπερφορτωμένη με υποκάμισα γκαρνταρόμπα, ο περιορισμός των εξωτικών ταξιδιών. Πρόκειται για ένα είδος λιτότητας, που θα μπορούσε εν μέρει να ονομαστεί «οικολογική», η οποία προστίθεται στη λιτότητα των επιχειρηματικών παραγόντων και στις πιο «ορθολογικές» επιλογές στις οποίες προβαίνουν αυτοί οι τελευταίοι μέσα στο περιβάλλον της κρίσης. Είναι όμως οι παραπάνω «παθητικές προσαρμογές» ικανές να αντιμετωπίσουν συνολικά την κρίση; Οπωσδήποτε όχι. Οι διάφορες κατηγορίες «αυθόρμητης λιτότητας» ατομικών καταναλωτών, επιχειρήσεων, κρατικών μηχανισμών, όπως του ελληνικού, ακόμη και ολόκληρων εθνικών οικονομιών – που τείνουν να περικόψουν τα εθνικά κόστη παραγωγής – αδυνατούν να αντιμετωπίσουν την παγκοσμιοποιημένη πλέον κρίση, που παραμένει ένα φαινόμενο ποσοτικής αναντιστοιχίας και δυσαρμονίας. Εντέλει η θεραπεία της κρίσης φαίνεται να απαιτεί την προσφυγή στην «περισσοτερότητα» – σύμφωνα με έναν όρο που εισήγαγε και ταυτόχρονα εξόρκισε ο μεγάλος διανοητής Αντρέ Γκορζ θέλοντας να δείξει την εγγενή οικονομική τάση της μεγέθυνσης(3). Ή, ακόμη, η θεραπεία της κρίσης παραπέμπει στον τίτλο ενός παλιού φιλμ του Μίκλος Γιάντσο: «Ιδιωτικά βίτσια, δημόσιες αρετές»...

Απομυθοποίηση του κεϋνσιανισμού Η κρίση απαιτεί την ανατροφοδότηση της οικονομίας με «ενεργό ζήτηση», η οποία όμως πρέπει να εισαχθεί στις σωστές τσέπες και από τη σωστή δίοδο – αλλιώτικα κινδυνεύει να γίνει κάτι σαν οφθαλμολογικό κολλύριο στα χέρια ενός ασθενούς, που αντί να το ενσταλάξει στα μάτια το ανακατεύει στη σούπα και το καταναλώνει! Η κρίση είναι ένα μεγάλο αυτογκόλ του καπιταλισμού, που δεν ισοφαρίζεται παρά μόνο με την αύξηση των μισθών και γενικά των εισοδημάτων που κατευθύνονται πρωτίστως στην κατανάλωση και ελάχιστα έως καθόλου στην επένδυση. Το πρόβλημα όμως είναι ότι οι πολιτικοί, «τοις κείνων (χ)ρήμασι πειθόμενοι», εννοούν ως στήριξη της οικονομίας πρωτίστως τη διατήρηση των υπαρκτών επιχειρήσεων και διαρθρώσεων και δευτερευόντως την ενίσχυση της ελλειμματικής καταναλωτικής ζήτησης. Ο αναζωογονημένος κεϋνσιανισμός των ημερών μας ασχολείται με ιεραποστολικό ζήλο με τη διάσωση των τραπεζών και την ανα-αξίωση του όγκου των επενδύσεων παραγνωρίζοντας την υπαρκτή δυσαρμονία επένδυσης - κατανάλωσης. Στη μεγάλη πλειονότητά της η συμβατική και διεκπεραιωτική πολιτική, ακόμη και όταν αναγνωρίζει τις επιπτώσεις της ελλειμματικής καταναλωτικής ζήτησης, κάθε άλλο παρά θεωρεί τη συγκυρία ως «ευκαιρία» για την αλλαγή των καταναλωτικών προτύπων προς μια κατεύθυνση αποτροπής της σπατάλης, ποιότητας ζωής, προστασίας του περιβάλλοντος και βελτίωσης των δημοσίων υποδομών. Παρ’ όλα αυτά όμως δεν απουσιάζουν κάποιες πολιτικές συμπεριφορές «εντός των τειχών», που έλκουν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Πριν από την προεδρία Ομπάμα ο διαβόητος Τζορτζ Σόρος υποστήριζε σε συνέντευξή του (4) ότι «η αμερικανική κυβέρνηση οφείλει να υποδαυλίσει τη ζήτηση» αλλά και επιπλέον ότι «το κράτος πρέπει να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων μορφών ζήτησης». Και ως τέτοιες ο Σόρος εννοούσε τις προερχόμενες από την υποστήριξη «ενός δυναμικού κλάδου απορρύπανσης, για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». Κατά την άποψή του, η «μείωση των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων προϋποθέτει επενδύσεις μεγάλης κλίμακας, που όμως συν τω χρόνω θα λειτουργήσουν


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 17

Πράσινες Μεταφορές Η απάντηση του υπουργείου Μεταφορών και Επικοινωνιών στην περιβαλλοντική κρίση

Σ

τη χώρα μας, την περίοδο 1990-2005, καταγράφηκε αύξηση της τάξης του 46% των εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου, γεγονός που κατατάσσει την Ελλάδα αρκετά ψηλά στη λίστα με τις χώρες που εμφανίζουν σημαντική ατμοσφαιρική ρύπανση. Έρευνες δείχνουν ότι το 23% των εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου οφείλεται στις μεταφορές, ενώ το 74% πηγάζει μόνο από την οδική κυκλοφορία. Η δράση για την προστασία του περιβάλλοντος στο οποίο ζούμε επιβάλλεται από τις πραγματικές συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί από τη διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας. Δεν είναι απλώς μια τάση της εποχής, είναι μια σύγχρονη ανάγκη. Το υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών έχει θέσει από την πρώτη στιγμή το περιβάλλον ψηλά στην ατζέντα της πολιτικής του δράσης και στρατηγικός του στόχος είναι να δοθεί έμφαση στις πράσινες μεταφορές, που συμβάλλουν στην υιοθέτηση ενός οικολογικού μοντέλου μετακινήσεων στη χώρα μας. Βασική προτεραιότητα είναι να μειωθούν οι ρύποι που εκπέμπονται από τα μεταφορικά μέσα, να εξοικονομηθεί ενέργεια και να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, όπως και να δοκιμασθούν και να εισαχθούν νέες τεχνολογίες, πολλά υποσχόμενες για το μέλλον του περιβάλλοντος. Για τον σκοπό αυτό, τα τελευταία χρόνια έχει συσταθεί στο υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών η Διαρκής Επιτροπή για τις Πράσινες Μεταφορές, μια νέα επιτροπή η οποία εργάζεται με σκοπό την εκπόνηση και προώθηση πολιτικών για να

γίνουν οι μεταφορές στη χώρα μας πιο οικολογικές. Το σχέδιο του υπουργείου Μεταφορών και Επικοινωνιών για τις Πράσινες Μεταφορές και Υποδομές κινείται σε τρεις βασικούς άξονες: • Πράσινη κινητικότητα. • Ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων. • Ενημέρωση των πολιτών σε θέματα περιβάλλοντος και μεταφορών. Το υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών έχει θέσει από την πρώτη στιγμή το περιβάλλον ψηλά στην ατζέντα της πολιτικής του δράσης και στρατηγικός του στόχος είναι να δοθεί έμφαση στις πράσινες μεταφορές, που συμβάλλουν στην υιοθέτηση ενός οικολογικού μοντέλου μετακινήσεων στη χώρα μας. Βασική προτεραιότητα αποτελεί η προώθηση καθαρών και αποδοτικών ενεργειακών τεχνολογιών στις αστικές μεταφορές. Υλοποιούμε το σχέδιο για τις πράσινες μεταφορές με: u 320 νέα αντιρρυπαντικά οχήματα στις αστικές συγκοινωνίες. u 200 λεωφορεία φυσικού αερίου με μηδενικές εκπομπές σωματιδίων. u 20 ηλεκτρικά λεωφορεία χωρίς κεραίες. u Πιλοτική εφαρμογή υβριδικών και τεχνολογίας υδρογόνου λεωφορείων. Παράλληλα εντατικοποιούμε την εκστρατεία μας για την ευαισθητοποίηση των πολιτών στο θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος. Στόχος μας είναι να περιοριστεί η χρήση των Ι.Χ. για τις μετακινήσεις και να αυξηθεί αυτή των οικολογικών μέσων μαζικής μεταφοράς. Στόχος που μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα από: u Την πληρέστερη αξιοποίηση της λειτουργικότητας των μέσων μεταφοράς. u Την αύξηση της συχνότητας και την επέκταση των δρομολογίων. u Την αναβάθμιση των υπηρεσιών που προσφέρουν στον πολίτη. u Προσπάθεια για την κατασκευή των εκτεταμένων ποδηλατοδρόμων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ενώ αναμένεται να ενταχθούν και άλλες πόλεις. u Ενημέρωση για την οικολογική οδήγηση / Eco-Driving και την ένταξή της στις οδηγικές συνήθειες του πολίτη. Από την αρχή του έτους ενσωματώθηκε στην εξεταστική διαδικασία για την απόκτηση άδειας οδήγησης το Eco-Driving. Το Eco-Driving είναι ένας «έξυπνος» τρόπος οδήγησης, που προσφέρει πλεονεκτήματα όπως 10-15% λιγότερη κατανάλωση καυσίμου και εκπεμπόμενων αέριων ρύπων, σε συνδυασμό με τη σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας, ενώ εύκολα μπορεί να εφαρμοστεί τόσο από τους ερασιτέχνες, όσο και από τους επαγγελματίες οδηγούς.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 18

ως κινητήρας της οικονοµικής ανάπτυξης, αντισταθµίζοντας κατά κάποιο τρόπο τη µειούµενη κατανάλωση». Λίγους µήνες αργότερα η προεδρία Οµπάµα έθετε ως έναν από τους στόχους της την ανατροφοδότηση της εγχώριας ζήτησης µέσω της πραγµατοποίησης σειράς έργων στις ανανεώσιµες µορφές ενέργειας και της βελτίωσης των µεταφορών. Στην ουσία η προεδρία Οµπάµα οργάνωνε ένα δειλό by-pass της υπαρκτής οικονοµίας, παρακάµπτοντας ταυτόχρονα και τον σκόπελο του ρεπουµπλικανικού δαρβινισµού: του φιλελεύθερου δαρβινισµού που είχε ήδη επιχειρήσει από τον Νοέµβριο του 2008 – εν ονόµατι του «υγιούς οικονοµικού ανταγωνισµού» – να µαταιώσει ακόµη και το αναιµικό πακέτο Πόλσον των 700 δισ. δολαρίων για τη σωτηρία των προβληµατικών επιχειρήσεων...

Παχύσαρκες οικονοµίες (5) Αρκετοί επικριτές του καταναλωτικού και «σκουπιδογόνου» οργίου παρατηρούν µε χαιρεκακία την «προσγείωση» στη σύνεση και τη λιτότητα, στην πιο έλλογη χρήση της ενέργειας, των µετακινήσεων, των οικοσκευών. Όµως οι κρίσεις δεν θεραπεύουν τις παχύσαρκες οικονοµίες του φτασµένου καπιταλισµού: απλώς και µόνο τις υποβάλλουν σε µια Ιουράσεια καταστροφή εξαλείφοντας πολλά «επιχειρηµατικά είδη» και επιτρέποντας την επιβίωση των πιο ισχυρών και προσαρµοσµένων. Αυτή είναι η πάγια, ιστορικά επιβεβαιωµένη διαδροµή. Μια άλλη εξέλιξη της κρίσης, και ειδικά µια άλλη τροχιά ανάκαµψης, θα προϋπέθετε την «εισαγωγή» µιας διεθνούς πολιτικής βούλησης µέσα στο πλέγµα των σηµερινών, συγκρουόµενων ή συµπαρατασσόµενων, δυνάµεων. Αυτή η πολιτική βούληση θα έπρεπε προφανώς να προτείνει – ενάντια στον κοµφουζιονισµό και την τυραννία της αγοράς µε τις

άκρως ελευθεριάζουσες αλλά παραπλανητικές πόζες – ένα θεµελιακό εργαλείο. Μέσα σε ένα σκηνικό όπου πολλές και διάφορες δυνάµεις – όπως είναι σε µας το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ, οι «Οικολόγοι Πράσινοι» κ.λπ. – αναφέρονται στο «πρασίνισµα της οικονοµίας» και στην οικολογικοποίηση παραγωγής και κατανάλωσης, το θεµελιακό εργαλείο δεν θα µπορούσε να είναι άλλο από τη δηµιουργία ενός δηµοκρατικού δηµόσιου τοµέα, διαφανούς απέναντι στην κοινωνία και πολιτικά ελεγχόµενου, διαµέσου του οποίου θα µπορούσε να προωθηθεί µια νέου τύπου οικονοµία, µε οµαλή και ποιοτική ανάπτυξη. Θα µπορούσε ποτέ να υπάρξει ένα συγκρότηµα δυνάµεων, καθόλου «συνθετικό» και «προεκλογικό», αλλά διαµορφωµένο πάνω στη βάση επίµονων ζυµώσεων: ◆ Για να προωθήσει ριζοσπαστικές αλλαγές µεγάλης κλίµακας; ◆ Για να θέσει ζητήµατα «αποανάπτυξης», εκεί όπου η οικονοµική παχυσαρκία υπό τη µορφή της υπερανάπτυξης των πόλεων ή της κυριαρχίας του Ι.Χ. στις µεταφορές συνεπάγεται καταβύθιση της ποιότητας ζωής; ◆ Για να διεκδικήσει την αειφορία των υδάτινων, των εδαφικών, των αλιευτικών, των γενετικών, των φυσικών πόρων κάθε µορφής, κι ακόµη µια ύπαιθρο ζωντανή, όχι µουσειακή, όχι καθηλωµένη στον ρόλο της «ψυχαγωγικής ψευδοϋπαίθρου»(6); ◆ Για να διεκδικήσει µια οικονοµία ελεγχόµενης αγοράς, µε µικρότερο χρόνο εργασίας, εποµένως µε επάρκεια χρόνου για ορθολογική κατανάλωση και συµµετοχή των πολιτών στα πολιτικά δρώµενα; Σε µια εποχή διάχυτης οικολογικοποίησης όπως η σηµερινή, όπου ουδείς δικαιούται να φέρει τον τίτλο του «αποκλειστικού εκφραστή» της οικολογίας, δεν είναι καθόλου απίθανη µια πολιτική συµπαράταξη µε αιτήµατα ποιοτικής οικοανάπτυξης. Βασική προϋπόθεση για µια τέτοια εξέλιξη είναι η δηµιουργία µιας κουλτούρας διαλόγου, χωρίς συµπλέγµατα και ετεροκαθορισµούς, χωρίς µικροµεγαλισµούς ή «µικρότητες» από τη πλευρά των µεγάλων πολιτικών δυνάµεων...

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1. Paul Krugman, «Let’s get fiscal», από τον δικτυακό τόπο www.ppol.gr (19.10.2008) 2. Πολ Σάµουελσον, «Οικονοµική», εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 3. Αντρέ Γκορζ, «Οι δρόµοι του παραδείσου», εκδόσεις Κοµµούνα, Αθήνα 1986 4. Τζορτζ Σόρος, συνέντευξη στο «Νουβέλ Οµπσερβατέρ», 5.10.2008 5. Γιάννη Σχίζα, «Η κρίση θέλει καλοπέραση», «Εποχή», 12.10.2008 και «Η υπαρκτή ύφεση και η οικολογία», «Εποχή», 21.9.2008 6. Όρος που εισήχθη στα τέλη της δεκαετίας του 1950 από την «Καταστασιακή ∆ιεθνή» για να δηλώσει την αντικατάσταση των παραγωγικών δραστηριοτήτων στην ύπαιθρο από δραστηριότητες αναψυχής


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 19

Πυρηνικός τρόμος Οι πιέσεις των λόμπι, ο Δημόκριτος και ο ρυθμιστικός ρόλος του ΔΟΑΕ Του Γιάννη Μπακόπουλου Μαθηματικού

Ο

λόγος που μιλάμε σήμερα για την πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια δεν είναι άλλος από την πίεση που ασκούν στην περιοχή διάφοροι όμιλοι αντίστοιχων συμφερόντων, ιδιαίτερα αμερικάνικης και καναδικής, αλλά και κατά ένα μέρος γαλλικής προέλευσης. Είναι αυτοί που ξέρουμε με το γενικό όνομα «πυρηνικό λόμπι». Διαβάστε: Michael Brush (http://moneycentral.msn.com/ content/P116569.asp http://en.wikipedia.org/wiki/Category:Nuclear_power_ companies) Αν και τα συμφέροντα είναι αλληλοσυγκρουόμενα και ανταγωνιστικά, υπάρχουν διάφοροι ρυθμιστικοί μηχανισμοί (ο πιο γνωστός: Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας International Atomic Energy Organization). Ο ΔΟΑΕ έχει παραρτήματα σε χώρες - μέλη. Στην Ελλάδα

υπάρχει η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, που εδρεύει στον χώρο του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», αλλά αποτελεί ανεξάρτητη υπηρεσία. Ο ρυθμιστικός ρόλος του ΔΟΑΕ είναι πολλαπλός. Πρώτα απ’ όλα έχει τους φανερούς και αποδεκτούς σκοπούς. Αυτοί είναι να επιτηρεί τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας από άποψη ασφάλειας, να ορίζει ασφαλή και πρακτικά πρωτόκολλα κατασκευής και λειτουργίας πειραματικών αντιδραστήρων, αντιδραστήρων ισχύος για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, εγκαταστάσεων επεξεργασίας και ανακύκλωσης και να επιτηρεί τη σωστή εκτέλεσή τους. Επίσης να φροντίζει για την ασφαλή μεταφορά πυρηνικών καυσίμων και αποβλήτων, καθώς και για την ασφαλή και μόνιμη εναπόθεσή τους για όλη τη χρονική διάρκεια που παραμένουν επικίνδυνα. Η λειτουργία του ΔΟΑΕ υποτίθεται ότι ρυθμίζεται από μια σειρά διεθνών συνθηκών και συμφωνιών και βρίσκεται σε συνεργασία με τον ΟΗΕ. Άλλοι ρυθμιστικοί μηχανισμοί είναι οι διάφορες διεθνείς συνθήκες, κατά το συμφέρον βέβαια της αμερικάνικης υπερδύναμης και των συμμάχων της. http://www.infoplease.com/ce6/history/A0857772.html Στην πραγματικότητα, όλο αυτό το ρυθμιστικό πλέγμα χρησιμοποιείται για τη διατήρηση του ελέγχου πάνω στο μονοπώλιο της χρήσης και διάδοσης της πυρηνικής τεχνολογίας. Αυτό αφορά τόσο την πολεμική όσο και τη λεγόμενη «ειρηνική» χρήση της τεχνογνωσίας. Το πλέγμα αυτό των συνθηκών και ρυθμίσεων έχει λειτουργήσει λίγο πολύ αποτελεσματικά στην επίλυση των διαφορών ανάμεσα στα μέλη της λεγόμενης «πυρηνικής λέσχης». Δεν κατάφερε να εμποδίσει τη διάδοση «ανεπιθύμητης» τεχνογνωσίας σε τρίτες χώρες και μάλιστα σε καθεστώτα που θεωρούνται «υποστηρικτές της τρομοκρατίας». Η αμερικάνικη υπερδύναμη, με τη βοήθεια και των υπόλοιπων δυτικών χωρών, κατάφερε να εκμεταλλευτεί αυτήν την κατάσταση σαν πρόσχημα για τους δικούς της σκοπούς, εναντίον «εχθρικών» καθεστώτων, όπως του Ιράκ, του Ιράν, της Β. Κορέας κ.λπ. (http://www.fas.org/nuke/guide/dprk/nuke/ index.html). Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι τριβές ανάμεσα στις ΗΠΑ, τη Γαλλία και παλιότερα τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας. Δεν πρέπει καθόλου να υποτιμηθεί ο κίνδυνος από τη διεθνή


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 20

Μια καταστροφική τεχνογνωσία που πρέπει να αντικατασταθεί

Ο

λόγος που μιλάμε σήμερα για την πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια δεν είναι άλλος από την πίεση που ασκούν στην περιοχή διάφοροι όμιλοι αντίστοιχων συμφερόντων, ιδιαίτερα αμερικάνικης και καναδικής, αλλά και κατά ένα μέρος γαλλικής προέλευσης. Είναι αυτοί που ξέρουμε με το γενικό όνομα «πυρηνικό λόμπι». Διαβάστε: Michael Brush (http://moneycentral.msn.com/ content/P116569.asp http://en.wikipedia.org/wiki/Category:Nuclear_power_ companies) Αν και τα συμφέροντα είναι αλληλοσυγκρουόμενα και ανταγωνιστικά, υπάρχουν διάφοροι ρυθμιστικοί μηχανισμοί (ο πιο γνωστός: Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας International Atomic Energy Organization). Ο ΔΟΑΕ έχει παραρτήματα σε χώρες - μέλη. Στην Ελλάδα υπάρχει η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, που εδρεύει στον χώρο του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», αλλά αποτελεί ανεξάρτητη υπηρεσία. Ο ρυθμιστικός ρόλος του ΔΟΑΕ είναι πολλαπλός. Πρώτα απ’ όλα έχει τους φανερούς και αποδεκτούς σκοπούς. Αυτοί είναι να επιτηρεί τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας από άποψη ασφάλειας, να ορίζει ασφαλή και πρακτικά πρωτόκολλα κατασκευής και λειτουργίας πειραματικών αντιδρα-

στήρων, αντιδραστήρων ισχύος για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, εγκαταστάσεων επεξεργασίας και ανακύκλωσης και να επιτηρεί τη σωστή εκτέλεσή τους. Επίσης να φροντίζει για την ασφαλή μεταφορά πυρηνικών καυσίμων και αποβλήτων, καθώς και για την ασφαλή και μόνιμη εναπόθεσή τους για όλη τη χρονική διάρκεια που παραμένουν επικίνδυνα. Η λειτουργία του ΔΟΑΕ υποτίθεται ότι ρυθμίζεται από μια σειρά διεθνών συνθηκών και συμφωνιών και βρίσκεται σε συνεργασία με τον ΟΗΕ. Άλλοι ρυθμιστικοί μηχανισμοί είναι οι διάφορες διεθνείς συνθήκες, κατά το συμφέρον βέβαια της αμερικάνικης υπερδύναμης και των συμμάχων της. http://www.infoplease.com/ce6/history/A0857772.html Στην πραγματικότητα, όλο αυτό το ρυθμιστικό πλέγμα χρησιμοποιείται για τη διατήρηση του ελέγχου πάνω στο μονοπώλιο της χρήσης και διάδοσης της πυρηνικής τεχνολογίας. Αυτό αφορά τόσο την πολεμική όσο και τη λεγόμενη «ειρηνική» χρήση της τεχνογνωσίας. Το πλέγμα αυτό των συνθηκών και ρυθμίσεων έχει λειτουργήσει λίγο πολύ αποτελεσματικά στην επίλυση των διαφορών ανάμεσα στα μέλη της λεγόμενης «πυρηνικής λέσχης». Δεν κατάφερε να εμποδίσει τη διάδοση «ανεπιθύμητης» τεχνογνωσίας σε τρίτες χώρες και μάλιστα σε καθεστώτα που θεωρούνται «υποστηρικτές της τρομοκρατίας». Η αμερικάνικη υπερδύναμη, με τη βοήθεια και των υπόλοιπων δυτικών χωρών, κατάφερε να εκμεταλλευτεί αυτήν την κατάσταση σαν πρόσχημα για τους δικούς της σκοπούς, εναντίον «εχθρικών» καθεστώτων, όπως του Ιράκ, του Ιράν, της Β. Κορέας κ.λπ. (http://www.fas.org/nuke/guide/dprk/nuke/ index.html). Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι τριβές ανάμεσα στις ΗΠΑ, τη Γαλλία και παλιότερα τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας. Δεν πρέπει καθόλου να υποτιμηθεί ο κίνδυνος από τη διεθνή τρομοκρατία, απ’ όπου κι αν προέρχεται. Η διάδοση της «ειρηνικής» χρήσης της πυρηνικής τεχνογνωσίας μπορεί να οδηγήσει στη χρήση της για την κατασκευή πρωτόγονων αλλά πολύ επικίνδυνων τρομοκρατικών «όπλων». Τα πιο γνωστά και απλά είναι η ραδιομόλυνση μιας κρίσιμης περιοχής με κάποια ραδιενεργά απόβλητα, η κατασκευή πρωτόγονης ατομικής βόμβας «σε βαλίτσα» κ.λπ. Από ’κεί και πέρα τα σενάρια περιπλέκονται, συμπεριλαμβάνοντας κλεμμένα πυρηνικά συστήματα από χώρες με ασταθή καθεστώτα, χώρες - «τρομοκράτες», κατά την αμερικάνικη υπερδύναμη κ.λπ. Οι βασικοί και εγγενείς κίνδυνοι από τη χρήση αυτής της, κατά τη γνώμη μου, απαράδεκτης και απορριπτέας τεχνογνωσίας είναι ακόμα πιο σοβαροί και αναπόφευκτοι, τέτοιοι


Δημιουργούμε... ένα καλύτερο περιβάλλον για τα παιδιά μας Έχοντας αναγνωρίσει το παγκόσμιο πρόβλημα των κλιματικών αλλαγών, είναι πλέον προφανές ότι επιβάλλεται η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και η άμεση στροφή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν μόνιμα ανοδική πορεία η οποία επιταχύνεται καθώς τα αποθέματά τους ΕΞΑΝΤΛΟΥΝΤΑΙ. Πάντα όμως υπάρχει η εναλλακτική λύση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ).

Η ΕΛ.ΤΕΧ.ΑΝΕΜΟΣ, θυγατρική της ΕΛΛΑΚΤΩΡ, δραστηριοποιείται δυναμικά στο χώρο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Κύριος σκοπός της είναι η ανάπτυξη, κατασκευή και λειτουργία μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με την αξιοποίηση των ΑΠΕ (αιολική, ηλιακή, υδροηλεκτρική και γεωθερμία). Η ΕΛ.ΤΕΧ. ΑΝΕΜΟΣ ³ λειτουργεί δύο αιολικά πάρκα στη Μυτιλήνη και δύο στην Κεφαλονιά, συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 55 MW ³ κατασκευάζει τρία αιολικά πάρκα σε Πελοπόννησο, Θράκη και Κρήτη - ένα μικρό υδροηλεκτρικό πάρκο στη Δυτική Μακεδονία και ένα φωτοβολταϊκό πάρκο στην Πελοπόννησο. Τα παραπάνω έργα είναι συνολικής δυναμικότητας 59 MW ³ κατέχει άδειες παραγωγής για έργα ισχύος 640 MW και ³ προγραμματίζει την περαιτέρω υλοποίηση έργων ισχύος 1.325 MW. Στόχος της εταιρείας είναι να γίνει ένας από τους μεγαλύτερους εγχώριους παραγωγούς από ΑΠΕ με την εγκατάσταση και λειτουργία ~ 700 MW τα επόμενα πέντε χρόνια.

Ερμού 25 (13ο χλμ. Ε.0. Αθηνών Λαμίας), 145 64 Κηφισιά Τηλ.: +30 210 81 84 600 Fax: +30 210 81 84 601 e-mail: energy@ellaktor.com


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 22

ώστε να μην υπάρχει μηχανισμός να τους αποτρέψει. Μια προσεκτική ανάλυση της «ειρηνικής χρήσης» της πυρηνικής ενέργειας θα οδηγήσει στο αβίαστο συμπέρασμα ότι είναι μια καταστροφική τεχνογνωσία που πρέπει να αποσυρθεί και να αντικατασταθεί το συντομότερο δυνατό. Θα δείξει επίσης ότι μια περαιτέρω προσπάθεια εξάπλωσης και χρήσης της μπορεί να καθυστερήσει καταστροφικά τις σωστές λύσεις και ενέργειες για την αναγκαία και κρίσιμη αναστροφή της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Τα χρήματα που πιθανόν να σπαταληθούν για τα τερατώδη και επικίνδυνα πυρηνικά εργοστάσια θα μπορούσαν να επενδυθούν στην έρευνα και ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Όσο πιο επείγον γίνεται το πρόβλημα της υπερθέρμανσης του πλανήτη, τόσο πιο κακή λύση αποδεικνύεται η πυρηνική ενέργεια. Το πρώτο πρόβλημα με τη «φτηνή» πυρηνική ενέργεια εμφανίζεται στην κατασκευή ενός πυρηνικού εργοστασίου. Από εκτιμήσεις που έχουν γίνει από εταιρείες που παρέχουν επενδυτικές συμβουλές και εκτιμήσεις για διαχείριση κινδύνου σε επενδυτές, όπως η παγκόσμια πρώτη στο είδος της Standard & Poor’s, είναι φανερό ότι τα κόστη κατασκευής των πυρηνικών εργοστασίων, όχι μόνο έχουν διπλασιαστεί από το 2001, αλλά έχουν και μια σταθερή ανοδική τάση (http://www.thestar.com/Business/article/520190). Με δεδομένη τη διάρκεια της κατασκευής του εργοστασίου, που μπορεί να ξεπεράσει τα 10 - 15 χρόνια και με τους σημερινούς ρυθμούς αύξησης των δαπανών, την έλλειψη σε ειδικευμένο προσωπικό για την κατασκευή του εργοστασίου και την αυξανόμενη αντίδραση των κατοίκων στην τοποθεσία εγκατάστασης, είναι αδύνατο να υπάρξει μια εκτίμηση για

την τελική τιμή της οικοδόμησης των εγκαταστάσεων. Το δεύτερο σημείο που αξίζει προσοχή είναι το κόστος και οι συνέπειες της λειτουργίας των πυρηνικών μονάδων παραγωγής ισχύος. Ένα μεγάλο μειονέκτημα της λειτουργίας των πυρηνικών εργοστασίων είναι η ανάγκη χρήσης μεγάλων ποσοτήτων νερού για την ψύξη τους. Αυτό σημαίνει ότι το εργοστάσιο πρέπει να χτιστεί σε κάποιο παράκτιο σημείο, δίπλα σε θάλασσα, λίμνη ή ποτάμι. Μια σημαντική συνέπεια είναι η υπερθέρμανση των υδάτων που απαραίτητα χρησιμοποιούν τα εργοστάσια. Αυτό σημαίνει αλλοίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών για τους υδρόβιους οργανισμούς της περιοχής. Η υπερθέρμανση οδηγεί σε ανεπιθύμητες καταστάσεις, όπως σε μείωση του οξυγόνου στο νερό, ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη βλαβερών αλγών και μείωση του πληθυσμού των ψαριών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι περισσότερες χώρες που χρησιμοποιούν πυρηνική τεχνολογία έχουν βάλει όρια στην υπερθέρμανση του υδάτινου περιβάλλοντος από ένα πυρηνικό εργοστάσιο. Όμως η υπερθέρμανση του πλανήτη συνολικά και οι συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες για ηλεκτρική ενέργεια, στις οποίες οδηγεί το σημερινό μοντέλο σπάταλης και αλόγιστης κατανάλωσης ενέργειας, εξαναγκάζουν πολλές φορές τις κυβερνήσεις να παραβιάζουν τα όρια αυτά, μπροστά στον κίνδυνο της υπερθέρμανσης του πυρήνα του εργοστασίου και της καταστροφής που θα ακολουθήσει. Ακόμα, πολλές φορές οι αρχές αναγκάζονται να διακόψουν τη λειτουργία του εργοστασίου ως μοναδική λύση για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Διαβάστε σχετικά: http://www.zougla.gr/news.php?id=4535 http://ipsnews.net/news.asp?idnews=43108 http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=42783 http://ipsnews.net/news.asp?idnews=31466 http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=42328 http://ipsnews.net/news.asp?idnews=40823 http://www.commondreams.org/headlines03/0813-05.htm http://a4nr.org/library/globalwarmingclimatechange/09.11. 2007-ipsnews http://www.cleanoceanaction.org/index.php?id=323 http://energy-environment.vin.bg.ac.yu/ proceedings/7%20%2093-104%20str.%20Maria%20Zoran% 20B5.pdf http://www.lwvtsc.org/studies/energy/index.html http://www.motherjones.com/environment/2008/05/ nuclear-option http://gristmill.grist.org/story/2007/10/30/15415/322 Η λειτουργία των πυρηνικών εργοστασίων έχει τον συνεχή κίνδυνο ατυχημάτων που σχετίζονται με τον σχεδιασμό τους. Ένας πυρηνικός αντιδραστήρας πρέπει να ψύχεται συνεχώς και η αλυσιδωτή αντίδραση να ελέγχεται για να μην περάσει σε ανεξέλεγκτη μορφή και δημιουργηθεί πυρηνική έκρηξη. Στους πιο συμβατικούς τύπους αντιδραστήρα χρειάζεται επιβραδυντής για να δημιουργεί κατάλληλες συνθήκες για τη διατήρηση της αλυσιδωτής αντίδρασης. Ο επιβραδυντής είναι νερό ή γραφίτης. Οι αντιδραστήρες ταχέων νετρονίων (fast neutron reactors)


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 24

Ο κίνδυνος για νέο Τσέρνομπιλ είναι πάντα παρών...

δεν διαθέτουν επιβραδυντή. Ο πυρήνας του αντιδραστήρα, όπου περιέχεται το πυρηνικό καύσιμο σε μορφή ράβδων και γίνεται η αλυσιδωτή αντίδραση, πρέπει, όπως αναφέρεται πιο πάνω, να ψύχεται συνεχώς. Η ψύξη γίνεται με νερό στους συμβατικούς τύπους αντιδραστήρα ή με υγρό μέταλλο στους αναπαραγωγικούς αντιδραστήρες ταχέων νετρονίων (fast breeder reactors). Άρα οι αντιδραστήρες διαθέτουν: l Πυρηνικό καύσιμο, ουράνιο (ή, θεωρητικά, πλουτώνιο). l Κάποιο σύστημα ελέγχου της αλυσιδωτής αντίδρασης (συνήθως ραβδιά καδμίου). l Κάποιο σύστημα επιβράδυνσης νετρονίων (νερό ή γραφίτη). l Ψυκτικό σύστημα (νερό για τους συμβατικούς αντιδραστήρες, υγρό μέταλλο για τους fast neutron reactors και ειδικότερα τους fast breeder reactors). l Σύστημα μεταφοράς θερμότητας (εναλλάκτη) που μεταφέρει την παραγόμενη θερμότητα από το ψυκτικό μέσο (νερό ή υγρό μέταλλο) στο νερό που θα κινήσει τον ατμοστρόβιλο παραγωγής ηλεκτρισμού. Ο πυρηνικός αντιδραστήρας είναι στην πραγματικότητα μια περίπλοκη, μάλλον πρωτόγονη και αντιοικονομική θερμική μηχανή, αφού ένα μεγάλο μέρος της παραγόμενης θερμότητας δεν μετατρέπεται σε χρήσιμο ηλεκτρισμό, αλλά διαφεύγει και επιβαρύνει θερμικά το περιβάλλον, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω. Η μεγάλη περιπλοκότητα έγκειται στην ανάγκη

διατήρησης ισορροπίας της αλυσιδωτής αντίδρασης ώστε ούτε να σβήσει αλλά ούτε και να ξεφύγει σε ανεξέλεγκτη κατάσταση και να οδηγήσει σε «κρισιμότητα», δηλαδή σε συνθήκες πυρηνικής έκρηξης, όπως συνέβη στο Τσέρνομπιλ αλλά και σε άλλες περιπτώσεις. Τα είδη και η σοβαρότητα των πιθανών ατυχημάτων ήταν από την αρχή φανερά σε όσους είχαν τη διάθεση να φανούν ειλικρινείς. Και όσο τα χρόνια περνάνε και τα ατυχήματα συμβαίνουν το ένα πίσω από το άλλο, κάθε λογικός και καλόπιστος, ανεξάρτητος παρατηρητής είναι εύκολο να πειστεί για την επικινδυνότητα, τη σπάταλη, τη δυσχρηστία και τελικά τον ανόητο παραλογισμό της πυρηνικής τεχνολογίας. Τα πιθανά ατυχήματα μπορούν να συμβούν σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Από την εξόρυξη, τον εμπλουτισμό και τη γενικότερη επεξεργασία του ουρανίου που θα χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο, δημιουργούνται σωροί αποβλήτων τους οποίους τα συμφέροντα που εκμεταλλεύονται την πυρηνική τεχνολογία δεν μπορούν και δεν θέλουν να διαχειριστούν σωστά. Ο όγκος και η φύση των αποβλήτων θα τίναζαν από μόνα τους στον αέρα τη θεωρία της «φτηνής» πυρηνικής ενέργειας. Έχοντας την εύνοια των κρατούντων και εκμεταλλευόμενοι την ηθική και λειτουργική χαλαρότητα των κρατικών μηχανισμών, που υπάρχει λίγο πολύ σ’ όλες τις χώρες, οι φεουδάρχες της πυρηνικής τεχνολογίας απλώς… μολύνουν τον χώρο, αφήνοντας τον άνεμο και τη βροχή να διαλύσουν και να μεταφέρουν τα απόβλητα όπου είναι τυχερό. Ακόμα χειρότερα είναι τα πράγματα όταν εξετάσουμε τη χρήση και την επεξεργασία του καυσίμου. Όπως ειπώθηκε και πριν, ο πυρηνικός αντιδραστήρας είναι μια περίπλοκη και δύσχρηστη μηχανή. Αν τον σκεφτούμε σαν ένα σύστημα που εξαρτάται από έναν τεράστιο αριθμό παραμέτρων, θα δούμε αμέσως ότι οι συνδυασμοί αυτών των παραμέτρων που μπορούν να παρουσιαστούν στην πράξη κάνουν φοβερά δύσκολη τη διατήρηση της μηχανής αυτής κάτω από τον έλεγχο των χειριστών της. Όσο ο αντιδραστήρας λειτουργεί άψογα και χωρίς βλάβες, τα πράγματα μπορούν να χαρακτηριστούν υποφερτά. Αλλά η παραμικρή βλάβη, δυσλειτουργία ή διαταραχή αρκεί για να συσσωρεύσει δυσκολίες που μπορούν να οδηγήσουν σε κρίση. Από την άποψη των μαθηματικών, αυτά τα συστήματα ονομάζονται χαοτικά. Χαρακτηρίζονται από μια ιδιότητα που είναι γνωστή ως «το φαινόμενο της πεταλούδας». Σύμφωνα με αυτήν την ιδιότητα, μια μικρή διαταραχή σε κάποιο σημείο του πυρήνα μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες τιμές παραμέτρων, όπως η θερμοκρασία, σε οποιοδήποτε άλλο σημείο της μάζας του πυρήνα. Συχνά σε παρόμοιες καταστάσεις οι ενέργειες των χειριστών φέρνουν τα αντίθετα αποτελέσματα. Πολλές φορές κάποιος


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 25

αντιδραστήρας έχει φτάσει στα πρόθυρα της καταστροφής, με κλασικό παράδειγμα το εξαιρετικά επικίνδυνο ατύχημα του αντιδραστήρα στο Three Mile Island. Μόνο η καθαρή τύχη εμπόδισε να συμβεί μια πολύ μεγαλύτερη καταστροφή, ένα αμερικάνικο Τσέρνομπιλ. Ένα άλλο, λιγότερο γνωστό παράδειγμα, συνέβη στον αντιδραστήρα του Windscale, στην Αγγλία, το 1957. Το πρόβλημα εκδηλώθηκε στον όγκο του γραφίτη που λειτουργούσε ως επιβραδυντής νετρονίων. Όταν μια μάζα γρανίτη βομβαρδίζεται από νετρόνια, παρουσιάζονται τυχαίες συσσωρεύσεις θερμότητας σε διάφορα σημεία. Οι συσσωρεύσεις αυτές είναι γνωστές ως ενέργεια Wigner. Όταν κατασκευάστηκε ο αντιδραστήρας, το φαινόμενο δεν ήταν απόλυτα κατανοητό στους πυρηνικούς επιστήμονες. Το αποτέλεσμα ήταν να αργήσουν να καταλάβουν τι ακριβώς συνέβαινε. Όπως και στο Τσέρνομπιλ, 30 χρόνια αργότερα, ο αιφνιδιασμός και η άγνοια σχεδίου για την αντιμετώπιση της κατάστασης οδήγησαν σε πανικό και επικίνδυνα λανθασμένες ενέργειες. Η φωτιά στο Windscale σβήστηκε με μια απεγνωσμένη και επικίνδυνη ενέργεια, συγκεκριμένα τη διοχέτευση ενός τεράστιου όγκου νερού πάνω στον γραφίτη. Με τη θερμοκρασία να φτάνει τους 1.800 βαθμούς Κελσίου, υπήρχε τεράστιος κίνδυνος πυρόλυσης και ισχυρότατης έκρηξης. Το ίδιο σκηνικό πανικού και σπασμωδικών ενεργειών συνέβη και στο Τσέρνομπιλ, αν κάποιος διαβάσει τις αναφορές που αναλύουν την καταστροφή. Στην πραγματικότητα, η ιστορία της έλλειψης προετοιμασίας, του πανικού και των σπασμωδικών ενεργειών μπορεί να γίνει αντιληπτή στην ανάλυση του οποιουδήποτε σχετικού ατυχήματος. Η βασική αιτία δεν είναι τα ανθρώπινα λάθη, όπως προσπαθεί να μας πείσει το πυρηνικό λόμπι. Απλώς, η περιπλοκότητα της λειτουργίας του αντιδραστήρα, όπως και κάθε ανάλογου χαοτικού φαινόμενου, απαγορεύει την ακριβή πρόβλεψη της εξέλιξης μιας έκτακτης κατάστασης, μιας αστοχίας ή δυσλειτουργίας που είναι μοιραίο να συμβεί κάποια στιγμή σε έναν τόσο περίπλοκο μηχανισμό. Από το σημείο απώλειας του ελέγχου και μετά, το μικρότερο ή μεγαλύτερο μέγεθος του ατυχήματος είναι καθαρά θέμα τύχης. Η τραγικότερη περίπτωση είναι αυτή των εργοστασίων επεξεργασίας ξοδευμένων ραβδιών καυσίμου για την εξαγωγή και επαναχρησιμοποίηση πλουτωνίου. Το πλουτώνιο δεν υπάρχει στη φύση. Δημιουργείται αποκλειστικά στον πυρήνα ενός αντιδραστήρα. Αν ο αντιδραστήρας είναι ειδικού αναπαραγωγικού τύπου (breeder), τότε οι ποσότητες του πλουτωνίου είναι πολύ μεγαλύτερες από έναν συμβατικό αντιδραστήρα. Οι λόγοι εξαγωγής και επεξεργασίας πλουτωνίου είναι δύο. Ο πρώτος είναι η κατασκευή όπλων που χρησιμοποιούν πλουτώνιο αντί για ουράνιο, όπως η βόμβα στο Ναγκασάκι το 1945. Ο άλλος λόγος είναι η εξαγωγή του για να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο σε ειδικού τύπου αντιδραστήρες. Η χρήση αυτής της τόσο επικίνδυνης ουσίας σε ειρηνικές εφαρμογές είναι μια ακόμα αδέξια και άστοχη απόπειρα των οπαδών της πυρηνικής τεχνολογίας να μας πείσουν ότι το πρόβλημα της παραγωγής τόνων πλουτωνίου από τα πυρηνικά εργοστάσια και της επακόλουθης ανάγκης αποθήκευσής

του για πολλές εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια έχει επιτέλους λυθεί. Απλά, λένε, θα το ξαναχρησιμοποιούμε ως καύσιμο και θα έχουμε και τη λύση στην αποθήκευσή του αλλά και απεριόριστες ποσότητες καυσίμου στη διάθεσή μας. Το αποτέλεσμα θα ’πρεπε να είναι αναμενόμενο. Ρύπανση των περιοχών γύρω από τα εργοστάσια επεξεργασίας, πολυδάπανοι εκτεταμένοι καθαρισμοί του χώρου και του εδάφους σε υπολογίσιμο βάθος και τελικά κλείσιμο και εγκατάλειψη της μολυσμένης περιοχής, χωρίς την πλήρη ανάληψη ευθυνών για τις συνέπειες της μόλυνσης. Τα εργοστάσια επεξεργασίας ράβδων αντιδραστήρων για την εξαγωγή «χρήσιμου» πλουτωνίου είναι αυτά που προκαλούν τη χειρότερη μόλυνση του περιβάλλοντος. Διαβάστε σχετικά: http://www.bellona.no/bellona.org/site_search?query: ustring:utf8=kyshtym http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/461446.stm http://www.world-nuclear.org/info/chernobyl/inf07.html http://www.infoukes.com/history/chornobyl/ http://www.infoukes.com/history/chornobyl/gregorovich/ http://www.ieer.org/reports/accident.html http://www.science.uwaterloo.ca/~cchieh/cact/nuctek/ accident.html http://www.animatedsoftware.com/hotwords/meltdown/ meltdown.htm http://djallyn.org/archives/1050 http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_civilian_nuclear_ accidents http://en.wikipedia.org/wiki/Criticality_accident http://en.wikipedia.org/wiki/Kyshtym_accident


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 26

Της Μυρτώς Τσιτσινάκη Πολιτικού μηχανικού ΕΜΠ ΜSc

Γεωθερμική ενέργεια Τα συστήματα που προσφέρουν θέρμανση και ψύξη με ελάχιστο κόστος

Η

εύρεση εναλλακτικών μορφών ενέργειας σε επίπεδο κατανάλωσης που αντιστοιχεί σε αυτό ενός νοικοκυριού αποτελεί – ή θα έπρεπε να αποτελεί – ζητούμενο στην κατασκευή των νέων κατοικιών και σίγουρα θέμα προβληματισμού για τις υφιστάμενες κατασκευές. Μια από αυτές βρίσκεται κυριολεκτικά κάτω από τα πόδια μας και ονομάζεται «αβαθής γεωθερμία». Πρόκειται για την ενέργεια του φλοιού της γης, αποθηκευμένη σε μορφή θερμότητας σε βάθη ώς 150 μ. Η θερμοκρασία του εδάφους παραμένει σταθερή από κάποιο βάθος και κάτω και είναι ανεξάρτητη από τις καιρικές συνθήκες. Τη σταθερή και μόνιμη αυτή ενέργεια μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε, τον μεν χειμώνα για θέρμανση νερού κεντρικής θέρμανσης έως 50° C, το δε καλοκαίρι για ψύξη νερού κλιματισμού έως 10° C, όπως επίσης και για ζεστό νερό χρήσης καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω ενός γεωθερμικού συστήματος, το οποίο εκμεταλλεύεται τη θερμότητα των γεωλογικών σχηματισμών και των νερών, επιφανειακών και υπογείων, που δεν χαρακτηρίζονται ως γεωθερμικό δυναμικό (<25° C). Κατά τη χειμερινή περίοδο το σύστημα απορροφά τη θερμό-

τητα του περιβάλλοντος και την αποδίδει στον υπό μελέτη χώρο για θέρμανση, ενώ κατά την καλοκαιρινή περίοδο απορροφά τη θερμότητα του χώρου και την αποδίδει στο περιβάλλον, δημιουργώντας ένα φαινόμενο ψύξης. Μια πλήρης εγκατάσταση αβαθούς γεωθερμίας αποτελείται εν γένει από τη Γεωθερμική Αντλία Θερμότητας (ΓΑΘ), την εσωτερική εγκατάσταση θέρμανσης και / ή ψύξης του κτιρίου, η οποία δεν διαφέρει σε τίποτε από τις γνωστές μας εγκαταστάσεις, και το σύστημα μέσω του οποίου γίνεται η παροχέτευση της ενέργειας στη ΓΑΘ. Τα συστήματα γεωθερμίας, ανάλογα με την πηγή άντλησης της ενέργειας, χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: τα ανοιχτά (συστήματα ανοιχτού βρόχου) και τα κλειστά (συστήματα κλειστού βρόχου). Στα ανοιχτά συστήματα είναι απαραίτητη η ύπαρξη υδροφόρου ορίζοντα κάτω από το οικόπεδο. Το νερό αντλείται μέσω γεώτρησης, διέρχεται από την αντλία θερμότητας που απορροφά ή αποδίδει θερμότητα και κατόπιν επανεισάγεται στη γη. Το σύστημα έχει αυξημένο κόστος κατασκευής, λόγω του εξοπλισμού που απαιτείται, και μικρότερη οικονομία λόγω της μεγάλης ηλεκτρικής κατανάλωσης των υποβρύχιων αντλιών. Στα κλειστά συστήματα είναι απαραίτητη η χρήση ενός γεω-


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 27

θερμικου εναλλάκτη, δηλαδή ενός κλειστού συστήματος σωληνώσεων. Ο γεωθερμικός εναλλάκτης διαρρέεται από νερό και τοποθετείται μέσα στο έδαφος. Ανάλογα με τη διάταξη των σωληνώσεων, τα συστήματα αυτά χωρίζονται σε δύο υποκατηγορίες: τα κατακόρυφα και τα οριζόντια. Στα κατακόρυφα συστήματα οι γεωεναλλάκτες (σωλήνες πολυαιθυλενίου ή πολυπροπυλενίου) είναι τοποθετημένοι κάθετα στην επιφάνεια του εδάφους σε βάθη που κυμαίνονται συνήθως από 50-160 μ. Οι συγκεκριμένες κατασκευές αποδίδουν 60 W με 80 W ανά μέτρο βάθους γεώτρησης. Για μια κατοικία 150 τ.μ. απαιτούνται περίπου 120 μ. με 160 μ. γεώτρησης. Αυτά μπορούν να μοιραστούν και σε περισσότερες μικρότερες γεωτρήσεις. Μέγιστο βάθος γεώτρησης είναι συνήθως τα 120 μ. Η μέθοδος είναι κατάλληλη για όλα τα εδάφη. Στα οριζόντια συστήματα ο γεωεναλλάκτης είναι τοποθετημένος παράλληλα προς την επιφάνεια του εδάφους σε βάθος συνήθως 1,2-1,8 μ σε μια ή περισσότερες στρώσεις σωλήνων. Απαιτείται επιφάνεια 1,5 με 2 τ.μ. ανά τ.μ. θερμαινόμενης επιφάνειας.

Απαραίτητη προϋπόθεση Για παράδειγμα, για μια κατοικία 150 τ.μ. θερμαινόμενης επιφάνειας απαιτούνται περίπου 220-300 τ.μ. σκάμματος. Τα συστήματα αυτά δίνουν συνήθως 20 W με 30 W ανά τ.μ. Κατάλληλα είναι όλα τα εδάφη που μπορούν να σκαφτούν με εκσκαφέα και φυσικά απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη ικανής έκτασης στο οικόπεδο. Το κατακόρυφο σύστημα έχει μεγαλύτερο κόστος κατασκευής λόγω της γεώτρησης, όμως οι απαιτήσεις σε διαθέσιμη επιφάνεια είναι ελάχιστες και η απόδοση (W/τ.μ.) είναι σαφώς καλύτερη από αυτή του οριζοντίου συστήματος. Χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις μεγάλης εγκατάστασης ή / και όταν η επιφάνεια του οικοπέδου είναι μικρή. Το οριζόντιο σύστημα αποτελεί την πιο οικονομική λύση. Το κόστος κατασκευής του είναι σχεδόν ίδιο με αυτό που θα προέκυπτε από συμβατική εγκατάσταση κλιματισμού. Όσον αφορά το λειτουργικό κόστος, η ηλεκτρική ΓΑΘ καταναλώνει ετησίως ηλεκτρική ενέργεια κόστους ίσου περίπου με το 50% του αθροίσματος του κόστους πετρελαίου για τον λέβητα συν του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας του συμβατικού συστήματος ψύξης. Τα γεωθερμικά συστήματα έχουν πολλά πλεονεκτήματα. Κυριότερο όλων είναι ότι απαλλάσσουν τον καταναλωτή από τη χρήση του πετρελαίου θέρμανσης. Συνεπώς είναι φιλικότερα προς το περιβάλλον αφού δεν εκπέμπουν σχεδόν καθόλου CO2. Καταργείται επίσης η ανάγκη εγκατάστασης των κλιματιστικών μονάδων για την απαραίτητη ψύξη κατά την καλοκαιρινή περίοδο. Η εξοικονόμηση ενός γεωθερμικού συστήματος κυμαίνεται από 55% έως 75% εν συγκρίσει με το μαζούτ ή το πετρέλαιο θέρμανσης. Η ΓΑΘ λειτουργεί με χαμηλή κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος, με κόστος λειτουργίας το 50% εκείνου του φυσικού αερίου για θέρμανση και 30%-40% λιγότερο από τα άλλα συστήματα για ψύξη. Μειωμένες είναι και οι απαιτήσεις συντήρησης. Ο γεωεναλλάκτης δεν απαιτεί καμία συντήρηση και έχει διάρκεια ζωής τουλάχιστον 50 χρόνια. Όσον αφορά τη ΓΑΘ και τα εσωτερικά συστήματα θέρμανσης - ψύξης, η διάρκεια ζωής τους είναι

μεγαλύτερη από εκείνη των αντίστοιχων συμβατικών συστημάτων, ενώ απαιτείται ελάχιστη συντήρηση. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί μια κατασκευή, νέα ή υφιστάμενη, για την εγκατάσταση ενός τέτοιου συστήματος. Το μόνο που χρειάζεται είναι η απαραίτητη έκταση εκτός κτιρίου για την τοποθέτηση του γεωεναλλάκτη και η κατάλληλη διαμόρφωση του χώρου των εγκαταστάσεων εντός αυτού. Σε υφιστάμενα κτίρια μπορεί να εγκατασταθεί μόνο το σύστημα θέρμανσης, εκτός εάν όλα τα σώματα ψύξης αντικατασταθούν με fan coil ώστε και οι δύο επιλογές να είναι δυνατές. Σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ), το κόστος εγκατάστασης ανέρχεται σε 1.2001.500 ευρώ/kWth. Δηλαδή για μια κατοικία 150 τ.μ. το κόστος εγκατάστασης για θέρμανση, κλιματισμό και παροχή ζεστού νερού χρήσης ανέρχεται σε 25.000 ευρώ περίπου. Το αυξημένο αυτό κόστος κατασκευής σε σχέση με το συμβατικό είναι το βασικότερο μειονέκτημα αυτών των συστημάτων. Η απόσβεση γίνεται σε 5 με 7 χρόνια, ανάλογα με τη χρήση και το είδος του συστήματος που αρχικά επιλέχθηκε. Απαραίτητη είναι η έκδοση ειδικής άδειας με βάση την Υ.A. Δ9Β, Δ/Φ166/ΟΙΚ 18508/5552/207 για «εγκατάσταση για ιδία χρήση ενεργειακών συστημάτων θέρμανσης - δροσισμού χώρων μέσω εκμετάλλευσης της θερμότητας των γεωλογικών σχηματισμών και των νερών, επιφανειακών και υπογείων, που δεν χαρακτηρίζονται γεωθερμικό δυναμικό». Το άρθρο 3 της συγκεκριμένης Υ.Α. καθορίζει συγκεκριμένη απόσταση που θα πρέπει να έχει η γεώτρηση ανάλογα με τον χαρακτήρα του δρόμου που βρίσκεται μπροστά στο ακίνητο. Η σχετική αδειοδότηση γίνεται με υποβολή δικαιολογητικών και μελετών, 11 τον αριθμό (!), στη Διεύθυνση Βιομηχανίας και Ορυκτού Πλούτου της νομαρχίας στην οποία υπάγεται το ακίνητο. Αξίζει να σημειωθεί ότι στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, συγκεκριμένα σε Γερμανία, Βέλγιο, Ισπανία, Βρετανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Πολωνία και Πορτογαλία, επιτρέπουν ελεύθερα τις γεωτρήσεις μέχρι τα 100 μέτρα. Σε μεγαλύτερα βάθη ζητούν μόνο τη συμπλήρωση μιας αίτησης, ενώ ειδικά στην Ελβετία ήδη από το 2005 προβλεπόταν και επιδότηση περίπου 7.000 ελβετικών φράγκων! Είναι ηλίου φαεινότερο πως η Ελλάδα είναι μια χώρα με τεράστιο πλούτο σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας και πως είναι δυνατόν με σωστή χρήση της τεχνολογίας και εκμετάλλευση των πόρων να γίνει μια χώρα ενεργειακά ανεξάρτητη. Απορίας άξιο λοιπόν το ότι βουλιάζουμε ακόμη στον γραφειοκρατικό μεσαίωνα...

}

Ιδανική λύση για τα σπίτια. Καταργούν πετρέλαιο και κλιματιστικά χωρίς να επιβαρύνουν το περιβάλλον

~


το πράσινο ΠΟΝΤΙΚΙ / 28

Το υπαρκτό παράδειγµα του Οροπεδίου στο Λασίθι

Ιδανική λύση οι ανεµογεννήτριες

Ó

ôéò áñ÷Ýò ôïõ ðåñáóìÝíïõ áéþíá ç ÷þñá ìáò åß÷å ìéá ìïíáäéêÞ ðñùôéÜ: ç éäéùôéêÞ ðñùôïâïõëßá, óõíäõáóìÝíç ìå ôç öýóç êáé ôçí åðéíïçôéêüôçôá ôùí áíèñþðùí, äçìéïýñãçóå ôï ìïíáäéêü óôoí êüóìï áéïëéêü ðÜñêï ãéá Üíôëçóç íåñïý. Óôá ïñåéíÜ ôçò ÊñÞôçò, óå Ýíá ïñïðÝäéï åîáéñåôéêÞò ïìïñöéÜò, óôï ÏñïðÝäéï Ëáóéèßïõ, ïé ðïëßôåò áíôéêáôÝóôçóáí ôçí þò ôüôå Üíôëçóç ôùí õäÜôùí ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýóáí ãéá ôçí ýäñåõóç ôùí êáëëéåñãåéþí ôïõò, ìå ôç ìç÷áíéêÞ Üíôëçóç áðü ÷éëéÜäåò áíåìüìõëïõò, ìå áðïôÝëåóìá Ýíáí áíþôåñï áéóèçôéêü, êáé ðáñÜëëçëá ëåéôïõñãéêü, åíáëëáêôéêü ôñüðï æùÞò. Ç ìåôáôñïðÞ ìÜëéóôá ôùí êáëýêùí ôïõ ðõñïâïëéêïý, ïé ïðïßïé Þôáí óå áöèïíßá ôçí åðï÷Þ ôùí ðïëÝìùí ôùí áñ÷þí ôïõ 20ïý áéþíá, óå êÜëõêåò Üíôëçóçò íåñïý, áðïôåëåß öùôåéíü ðáñÜäåéãìá ìåôáôñïðÞò ìéáò ðïëåìéêÞò ôå÷íïëïãßáò óå ìéá íÝá åéñçíéêÞ åöáñìïãÞ áõôÞò áðü ôïõò ßäéïõò ôïõò ðïëßôåò. ∆ηµήτριος M. Πλευράκης Äéêçãüñïò, Ðïëéôéêüò EðéóôÞìïíáò, MSc Öéëïóïößáò Äéêáßïõ ÌÝëïò ôçò óõíôáêôéêÞò ïìÜäáò ôïõ «ÍÅÏÕ ÁÃÙÍÉÓÔÇ»

Έτσι και σήµερα η χρησιµοποίηση της υπάρχουσας αιολικής τεχνολογίας, η οποία εφαρµόζεται στις περισσότερες περιπτώσεις σε µεγάλη κλίµακα από τον ιδιώτη καταναλωτή, φαντάζει όχι µόνο εφικτή, αλλά και επιβεβληµένη. Καθίσταται ολοένα και πιο προσιτή οικονοµικά, αλλά πλέον και συµφέρουσα, η εγκατάσταση µικρού µεγέθους ανεµογεννητριών συνδεδεµένων µε την οικιακή κατανάλωση ή το συνολικό δίκτυο. Επίσης, το υπαρκτό παράδειγµα του Οροπεδίου Λασιθίου µας δείχνει ότι όχι µόνο η εγκατάσταση µικρών ανεµόµυλων δεν βλάπτει αισθητικά το περιβάλλον, αλλά το αναβαθµίζει προς όφελος και των κατοίκων αλλά και του επισκέπτη. Αντίθετα, η σταδιακή εγκατάλειψη σήµερα του πρώιµα πρωτοπόρου αυτού αιολικού πάρκου, λόγω της άντλησης µε πετρελαιοκίνητες µηχανές, οδήγησε σε απώλεια εσόδων του τουριστικού τοµέα. Οι µικρές ανεµογεννήτριες δεν έχουν καµία από τις ελάχιστες αρνητικές επιδράσεις των µεγάλων ανεµογεννητριών και αποτελούν ιδανική λύση, αφού στηρίζονται σε µια δωρεάν και ανεξάντλητη πηγή ενέργειας. Ταυτόχρονα, πάνω από το 90% της έκτασης που φιλοξενεί ένα αιολικό πάρκο είναι διαθέσιµο για άλλες δραστηριότητες, όπως για παράδειγµα οι αγροτικές που µπορούν να συνυπάρχουν µε την εγκατάσταση. Η αιολική ενέργεια βοηθά επίσης στην απεξάρτηση από ακριβά εισαγόµενα καύσιµα, ενισχύει την ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια, αποδεσµεύοντας τον σύγχρονο πολίτη από κεντρικούς µη δηµοκρατικούς σχεδιασµούς. Αποτελώντας παράλληλα και µια εναλλακτική πολιτική πρόταση ζωής, αφού επιτρέπει στον πολίτη να µετατραπεί από καταναλωτή σε παραγωγό της ηλεκτρικής ενέργειας, µια ιδιότητά του από

καιρό χαµένη, δηµιουργώντας αποκεντρωµένες κυψέλες αυτάρκειας και αυτονοµίας. Επίσης, η τοποθέτηση ανεµογεννητριών προστατεύει παράλληλα τον πλανήτη, µε τη µείωση των εκποµπών των αερίων του θερµοκηπίου που αποσταθεροποιούν το παγκόσµιο κλίµα, αφού µια µικρή ανεµογεννήτρια που αντικαθιστά µια ηλεκτρογεννήτρια σε ένα εξοχικό ή µια αγροικία µας βοηθά να αποφύγουµε την έκλυση περίπου 2 κιλών διοξειδίου του άνθρακα για κάθε κιλοβατώρα που χρησιµοποιούµε. Ας αναρωτηθούµε όλοι εν τέλει αν θα πηγαίναµε να κατοικήσουµε ή έστω για διακοπές σε έναν τόπο µε θερµοηλεκτρικά εργοστάσια ή κοντά σε αιολικά πάρκα µε µικρούς ανεµόµυλους. Το µέτρο όπως πάντα είναι η απάντηση και ας ελπίσουµε περιοχές µε ιδιαίτερο φυσικό κάλλος να ζωντανέψουν ξανά, ως αιολικά πάρκα που θα προσφέρουν στη σύγχρονη πολιτεία τριπλό κέρδος, ενέργεια, εισόδηµα καθώς και ενηµερωµένους και ενεργούς πολίτες. Η ενέργεια από τον άνεµο έχει στις ηµέρες µας ως µόνη προϋπόθεση την ίδια ακριβώς οδηγία του Αιόλου στον Οδυσσέα: οι άνεµοι θα σε πάνε στην Ιθάκη που τόσο επιθυµείς, αν τους διαχειριστείς σωστά. Το κράτος ως σύγχρονος Οδυσσέας, µε συντρόφους στο καράβι της Ελλάδας την ιδιωτική πρωτοβουλία, οφείλει να διαχειριστεί µε τη σειρά του ορθά την αιολική δύναµη για να φτάσει στην πολυπόθητη για όλους Ενεργειακή Ιθάκη του 21ου αιώνα. Όλοι ξέρουµε τι έγινε όταν οι ναύτες µάλωσαν για τον τρόπο διαχείρισης της αιολικής δύναµης, µε αποτέλεσµα να οδηγηθούν σε νέες χρονοβόρες και επικίνδυνες αναζητήσεις, ενώ η λύση ήταν µπροστά τους, ένα λάθος που οι παραγωγικές δυνάµεις και οι πολίτες της χώρας δεν πρέπει να επαναλάβουν.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 29 Παραμένει ο κλάδος με τους μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης. Οι προοπτικές του εξακολουθούν να είναι μεγάλες, ακόμη και στην περίοδο της κρίσης. Μπορεί το φυσικό αέριο να βρέθηκε στο επίκεντρο των παραπόνων από μεγάλη μερίδα καταναλωτών, για τις υψηλές χρεώσεις, ωστόσο η χρήση του παραμένει φθηνότερη από άλλα καύσιμα, σε περιόδους με ομαλή εξέλιξη των τιμών. Σε κάθε περίπτωση, η καύση του «γαλάζιου καυσίμου» επιβαρύνει σαφώς λιγότερο το περιβάλλον απ’ ό,τι το πετρέλαιο θέρμανσης ή άλλα συμβατικά καύσιμα.

Ακόμη και στην περίοδο της κρίσης, κατά την οποία σημειώθηκε σημαντική μείωση στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας κι άλλων καυσίμων, η επέκταση του δικτύου και οι αιτήσεις για σύνδεση με το φυσικό αέριο παρέμειναν σε ικανοποιητικά επίπεδα. Αυτό, άλλωστε, μαρτυρούν τα στοιχεία από τις τρεις Εταιρείες Παροχής Αερίου (ΕΠΑ) που λειτουργούν στη χώρα (Αττική, Θεσσαλονίκη, Θεσσαλία), οι οποίες συνεχίζουν να επεκτείνουν τόσο το δίκτυό τους όσο και το πελατολόγιό τους, σε όλες τις κατηγορίες των καταναλωτών.

Φυσικό αέριο

Το φιλικό «γαλάζιο καύσιµο» Χαρακτηριστικό είναι ότι µόνο το 2008 η ΕΠΑ Αττικής απέκτησε περισσότερους από 30.000 νέους πελάτες στον τοµέα της οικιακής κατανάλωσης, ενώ οι επαγγελµατικές συνδέσεις διπλασιάστηκαν µέσα σε έναν χρόνο και ξεπέρασαν τις 5.000! Αντίστοιχα µεγέθη παρατηρούνται και στη Θεσσαλονίκη, αν και η τοπική αγορά είναι σαφώς µικρότερη από την αντίστοιχη του λεκανοπεδίου Αττικής. Οι αιτήσεις για σύνδεση µε το δίκτυο που δέχθηκε η ΕΠΑ Θεσσαλονίκης µέσα στο 2008 ξεπέρασαν τις 27,5 χιλιάδες, που είναι κατά 55% περισσότερες από το 2007. Τον Φεβρουάριο του 2009, µάλιστα, λίγο µετά τα έντονα παράπονα των καταναλωτών για ιδιαίτερα υψηλά τιµολόγια, η ΕΠΑ δέχθηκε περίπου 1.500 αιτήσεις για νέες συνδέσεις! Όλα αυτά τα δεδοµένα ενισχύουν την άποψη των ειδικών πως η αγορά του φυσικού αερίου στη χώρα µας διαθέτει τεράστιες προοπτικές ανάπτυξης. Άλλωστε, εδώ και σχεδόν µία εξαετία οι εκάστοτε υπουργοί Ανάπτυξης εξαγγέλλουν τη δηµιουργία τριών νέων ΕΠΑ, σε περιοχές όπου µπορεί να αναπτυχθούν νέα δίκτυα, όπως στη Στερεά Ελλάδα και την Εύβοια, στην Κεντρική Μακεδονία και στην Ανατολική Μακεδονία-Θράκη. Από τις τρεις αυτές περιοχές διέρχονται οι κεντρικοί αγωγοί που µεταφέρουν το «γαλάζιο καύσιµο» έως την Αττική και είναι απορίας άξιο γιατί τόσο καιρό δεν έχουν ολοκληρωθεί οι κατάλληλες διαδικασίες για να ξεκινήσει κι εκεί η ανάπτυξη του δικτύου χαµηλής πίεσης, που τροφοδοτεί σπίτια και µικρές επιχειρήσεις… Τόσο οι «πράσινοι» όσο και οι «γαλάζιοι» αρµόδιοι όλα αυτά τα χρόνια περίµεναν τις αποφάσεις των Βρυξελλών για το µοντέλο λειτουργίας των νέων Εταιρειών Παροχής Αερίου, καθώς πλέον τα πράγµατα έχουν αλλάξει… Οι εταιρείες που βρίσκονται σε λειτουργία ιδρύθηκαν στις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας και για να προσελκύσουν ξένους επενδυτές διαθέτουν

µονοπωλιακά χαρακτηριστικά στις περιοχές όπου δραστηριοποιούνται. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι αγορές φυσικού αερίου απελευθερώνονται και το µοντέλο αυτό δεν µπορεί να εφαρµοστεί στις νέες ΕΠΑ, αλλά εάν δεν υπάρχουν αντίστοιχα κίνητρα οι ξένοι και οι ιδιώτες δεν θα επιδείξουν κανένα ενδιαφέρον για να επενδύσουν… Την ίδια στιγµή, η χώρα έχει ανάγκη για περισσότερες ποσό-


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 30

τητες αερίου, όπως καταγράφεται σε όλες τις επίσηµες και ανεπίσηµες προβλέψεις για τη µελλοντική κατανάλωση στην Ελλάδα. Με δεδοµένο ότι οι ιδιωτικές επενδύσεις στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας προχωρούν πλέον µε κανονικούς ρυθµούς και συνυπολογίζοντας το γεγονός ότι οι περισσότερες νέες µονάδες θα έχουν ως πρώτη ύλη το φυσικό αέριο, γίνεται εµφανές ότι η αύξηση της τάξεως του 20% που προβλέπει η ΡΑΕ για το διάστηµα έως το 2010 ίσως να είναι συντηρητική… Κι αυτό, διότι κάθε µεσαία µονάδα ηλεκτροπαραγωγής χρειάζεται περίπου 300-400 εκατ. κυβικά µέτρα τον χρόνο για να λειτουργήσει. Υπολογίστε λοιπόν ότι έως τα µέσα του 2010 αναµένεται να τεθούν σε λειτουργία άλλες τρεις νέες µονάδες, ενώ θα πρέπει να συνυπολογιστεί και η µονάδα της Endesa Ελλάς και του Μυτιληναίου, στον Άγιο Νικόλαο Βοιωτίας, η οποία το 2008 λειτούργησε µόνο για δοκιµές.

Αυτό σηµαίνει ότι µέσα στη διετία που διανύουµε θα χρειαστούµε επιπλέον τουλάχιστον 1,2 δισ. κυβικά αερίου µόνο για τις συγκεκριµένες µονάδες. Τα επίσηµα στοιχεία αναφέρουν ότι το 2008 καταναλώσαµε περίπου 4,4 δισ. κυβικά µέτρα, οπότε το 2010 θα χρειαστούµε 5,2 δισ. κυβικά. Αλλά για να παραµείνει σε αυτά τα επίπεδα η κατανάλωση θα πρέπει να µην αυξηθεί η οικιακή και εµπορική χρήση. Άλλωστε, οι προβλέψεις των αρµόδιων φορέων (ΡΑΕ, ΣΕΕΣ) είναι άκρως συντηρητικές σχετικά µε την κατανάλωση αερίου στο δίκτυο χαµηλής πίεσης, από τα περίπου 400 εκατ. κ.µ., που καταναλώθηκαν το 2008, στα 600 εκατ. κ.µ. µέσα στο 2010. Ωστόσο, εάν συνεχιστούν οι ίδιοι ρυθµοί ανάπτυξης του δικτύου, καθώς επίσης διεύρυνσης του αριθµού των χρηστών φυσικού αερίου και τα επόµενα χρόνια – κάτι που θεωρείται πολύ πιθανό –, τότε οι προβλέψεις θα υπερκαλυφθούν πολύ γρήγορα… Βέβαια, το σύστηµα αερίου που διαθέτει σήµερα η χώρα µας µπορεί να εξασφαλίσει (ή καλύτερα να «αντέξει») την εισαγωγή ποσοτήτων έως 6,5 δισ. κ.µ., από τα οποία περίπου το 70% από τους δύο αγωγούς: Τον βόρειο από τη Βουλγαρία, που µεταφέρει ρωσικό αέριο και έχει δυνατότητα µεταφοράς έως 3,8 δισ. κ.µ. Τον ανατολικό από την Τουρκία, που µπορεί να µεταφέρει

αέριο από την Κασπία και την Κεντρική Ασία, µε µεταφορική ικανότητα περίπου 700 εκατ. κ.µ. ετησίως και Τη Ρεβυθούσα, απ’ όπου µπορούν να εισαχθούν στην ελληνική αγορά έως δύο δισ. κ.µ. τον χρόνο σε υγροποιηµένη µορφή (LNG). Βεβαίως, εφόσον ολοκληρωθούν οι αγωγοί που σχεδιάζονται (Τουρκία-Ελλάδα-Ιταλία και South Stream), τότε η χώρα µας θα έχει τη δυνατότητα να εισάγει πολύ µεγαλύτερες ποσότητες για να καλύψει τις εσωτερικές της ανάγκες. Σηµειώνουµε επίσης ότι η δυνατότητα της Ρεβυθούσας διπλασιάστηκε έπειτα από τις πρόσφατες εργασίες αναβάθµισης των µονάδων της. Σε κάθε περίπτωση, στελέχη που γνωρίζουν πολύ καλά την αγορά φυσικού αερίου στη χώρα µας τονίζουν ότι οι ρυθµοί µε τους οποίους αναπτύσσεται η αγορά ξεπερνούν κατά πολύ το 12% που προκύπτει ως ο µέσος ετήσιος όρος των τελευταίων ετών. Να σηµειώσουµε ότι παρόµοια ποσοστά ανάπτυξης δεν συναντώνται σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές, ενώ πολύ δύσκολα βρίσκονται και σε άλλα σηµεία του πλανήτη. Ακριβώς γι’ αυτόν το λόγο, η ελληνική αγορά αποτελεί το «µήλον της Έριδος» των µεγάλων ενεργειακών δυνάµεων (κρατικών και ιδιωτικών) για το ποιος θα επωφεληθεί και θα επικρατήσει στον έλεγχο της αγοράς… Ταυτοχρόνως, είναι σχεδόν αναγκαία η αναβάθµιση των υποδοµών, κυρίως στους αγωγούς, ούτως ώστε να υπάρχει πλήρης και ασφαλής κάλυψη των µελλοντικών αναγκών. Στελέχη του εγχώριου ενεργειακού τοµέα, µάλιστα, τονίζουν ότι ο χρόνος για τη λήψη αποφάσεων έχει εξαντληθεί οριακά, καθώς θα πρέπει πλέον να αρχίσουν να υλοποιούνται συγκεκριµένες λύσεις, εάν θέλουµε να προλάβουµε τις εξελίξεις και να καλύψουµε τη µελλοντική ζήτηση χωρίς προβλήµατα. Άλλωστε, το παράδειγµα του Ιανουαρίου, όταν βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη η ρωσο-ουκρανική κρίση και είχε διακοπεί η ροή του αερίου προς τα Βαλκάνια, είναι χρήσιµο και διδακτικό. Το ελληνικό σύστηµα διασώθηκε από το γεγονός ότι οι µονάδες της Ρεβυθούσας ήταν έτοιµες και κατόρθωσαν να καλύψουν το κενό που δηµιουργήθηκε, λειτουργώντας ως εφεδρεία µε άριστα αποτελέσµατα. Ωστόσο, το «κενό» της ελληνικής πραγµατικότητας έδρασε και πάλι καταλυτικά: Η πιο σύγχρονη µονάδα LNG στην Ευρώπη (ναι, είναι η Ρεβυθούσα!) κατόρθωσε να στηρίξει το ελληνικό σύστηµα και παραλίγο να αποτελέσει το «µαξιλάρι» για όλη τη Βαλκανική, χωρίς να έχει εξασφαλισµένες ποσότητες αερίου! Από τύχη εκείνες τις ηµέρες βρέθηκαν φορτία από την ελεύθερη αγορά, τα οποία, ωστόσο, ήταν πανάκριβα, όπως ήταν φυσικό! Εκεί βρίσκεται, άλλωστε, η πηγή (δεν είναι η µόνη αιτία) του προβλήµατος µε τις ιδιαίτερα υψηλές τιµές που έφτασαν µέχρι την κατανάλωση! Με άλλα λόγια, εάν οι αρµόδιοι για την αναβάθµιση της Ρεβυθούσας είχαν προνοήσει και είχαν υπογράψει συµβόλαια µε προµηθευτές (Αλγερία, Αίγυπτο ή άλλες βορειοαφρικανικές χώρες), θα είχαµε πολύ λιγότερο (ίσως το µισό) κόστος στην κάλυψη των ελλειµµάτων αερίου τις ηµέρες της κρίσης!


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 32

Οι «κόντρες» στα Βαλκάνια Τρεις µεγάλοι κι ένας µικρότερος είναι οι αγωγοί που σχεδιάζονται να κατασκευαστούν στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, διασχίζοντας χώρες των Βαλκανίων και δηµιουργώντας νέους συσχετισµούς, αναλόγως των συµφερόντων που εξυπηρετούν. Βασικός προσανατολισµός είναι η µεταφορά επιπλέον ποσοτήτων φυσικού αε-

ρίου στη Νότια και Κεντρική Ευρώπη από τις περιοχές της Κασπίας και της Κεντρικής Ασίας. ∆ύο από αυτούς τους αγωγούς σχεδιάζονται να κατασκευαστούν σε ελληνικό έδαφος, αλλά µε εντελώς διαφορετικές δυνάµεις να τους στηρίζουν. Ο αγωγός ITGI (Τουρκία-Ελλάδα-Ιταλία) θα συνδεθεί µε τα κοιτάσµατα της Κασπίας που ελέγχονται από το Αζερµπαϊτζάν και από µεγάλες πολυεθνικές του ενεργειακού τοµέα. Στο υποθαλάσσιο τµήµα του αγωγού, που θα συνδέσει τη χώρα µας µε την Ιταλία, δεν θα έχουν πρόσβαση άλλες εταιρείες, εκτός από την Edison και τη ∆ΕΠΑ, που τον κατασκευάζουν. Άλλωστε, η λογική του ITGI είναι να παρακάµψει τη Ρωσία και να δώσει διέξοδο στο αέριο άλλων παραγωγών από την Ανατολή. Έτσι αποκλείονται οριστικά οι Ρώσοι, που προωθούν τη δική τους πρόταση, τον South Stream. Ο συγκεκριµένος αγωγός θα περνά στη Βουλγαρία, µε υποθαλάσσιο τµήµα στη Μαύρη Θάλασσα και στη συνέχεια θα χωρίζεται σε δύο κλάδους: Στον βόρειο που θα κατευθύνεται προς Ουγγαρία και Αυστρία και στον νότιο, ο οποίος µέσω Ελλάδας θα φτάνει στην Ιταλία. Ο τρίτος αγωγός ονοµάζεται Nabucco και θα παρακάµπτει… την Ελλάδα, καθώς

από την Τουρκία θα περνά στη Βουλγαρία και στη συνέχεια προς την Κεντρική Ευρώπη. Ο συγκεκριµένος, όπως και ο ITGI, έχει την πλήρη υποστήριξη της Ουάσιγκτον, καθώς µειώνει τον ρόλο της Μόσχας τόσο στην περιοχή όσο και στην εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ο τέταρτος αγωγός ονοµάζεται TAP, θεωρείται ο µόνος ανεξάρτητος και σχεδιάζεται από την ελβετική EGL και τη νορβηγική Statoil, µε την προοπτική να περάσει από την Τουρκία στην Ελλάδα και στη συνέχεια προς Αλβανία, για να συνδεθεί µε το ιταλικό σύστηµα. Θεωρείται ο πιο «αδύναµος» από άποψη υποστήριξης (κρατικής και επιχειρηµατικής), αλλά δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις στο παρελθόν που τέτοιου είδους επενδυτικά σχέδια είχαν πλεονεκτήµατα και επικράτησαν των πιο φιλόδοξων και εγγυηµένων… Σε κάθε περίπτωση, το νότιο άκρο της Βαλκανικής αποτελεί το πεδίο στο οποίο οι… αεριοµαχίες θα πάρουν µια µορφή σφοδρών αντιπαραθέσεων σε όλα τα επίπεδα, έως ότου διαµορφωθούν οι οριστικοί συσχετισµοί και ολοκληρωθεί το παζλ των συµφερόντων που θα ελέγχουν τη ροή του φυσικού αερίου προς τις δυτικοευρωπαϊκές αγορές.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 33

Ετοιμάζουν νέο γεωενεργειακό χάρτη

Η μεγάλη «εαρινή επίθεση» των ΗΠΑ Δρος Κωνσταντίνου Γρίβα Ειδικού σε θέματα γεωπολιτικής ανάλυσης και πολεμικής τεχνολογίας. Διδάσκει στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Το τελευταίο του βιβλίο «Το Τέλος του Πετρελαίου και η Αρχή της Νέας Αμερικανικής Γεωστρατηγικής», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λιβάνη, εξετάζει την προσπάθεια των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων να δημιουργήσουν μια νέα ενεργειακή γεωπολιτική, βασισμένη στις «πράσινες» μορφές ενέργειας.

Εκτός από την κρίση στην αμερικανική οικονομία, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών έχει να αντιμετωπίσει και ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα. Την ευρύτερη κατάρρευση της αμερικανικής γεωπολιτικής ταυτότητας. Από την άλλη, όμως, ούτε και οι θεωρίες περί «πτώσης της νέας Ρώμης» αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να ξεκινήσουν σύντομα τη μεγάλη «εαρινή επίθεσή» τους για να επαναδιεκδικήσουν έναν κυρίαρχο ρόλο στο διεθνές σύστημα. Ούτε λίγο ούτε πολύ, οι Ηνωμένες Πολιτείες, από τη στιγμή που δεν μπορούν να ελέγξουν τον κόσμο όπως είναι σήμερα, θα επιχειρήσουν να φτιάξουν έναν καινούργιο, «κομμένο και ραμμένο» στα μέτρα τους. Συγκεκριμένα, η προσπάθεια αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών για τη δημιουργία ενός νέου γεωπολιτικού χάρτη δεν αποσκοπεί στην αύξηση της αμερικανικής ισχύος και στη συνεπακόλουθη ενίσχυση της αμερικανικής επιρροής ανά τον πλανήτη, αλλά στην απεξάρτηση των ΗΠΑ από κρίσιμες περιοχές του κόσμου και στην ενίσχυση της αμερικανικής αυτονομίας. Κρίσιμο ρόλο σε αυτήν την προσπάθεια παίζει η δημιουργία ενός νέου γεωενεργειακού χάρτη. Το μεγαλύτερο πρόβλημα των Ηνωμένων Πολιτειών σήμερα είναι η απόλυτη εξάρτηση της τρομακτικά ενεργειοβόρου κοινωνίας τους από το πετρέλαιο. Αυτό σημαίνει και εξάρτηση των ΗΠΑ από τη Μέση Ανατολή. Μια περιοχή του πλανήτη, η οποία αποδείχθηκε ότι δεν μπορεί να ελεγχθεί από την αμερικανική ισχύ.

Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα η προσπάθεια αυτή φαίνεται πως περιλαμβάνει την ανάπτυξη προηγμένων «πράσινων» ενεργειακών τεχνολογιών από το αμερικανικό στρατοβιομηχανικό σύμπλεγμα, καθώς και την αξιοποίηση εναλλακτικών κοιτασμάτων και πηγών πετρελαίου, έτσι ώστε να απομειωθεί ο ρόλος της Μέσης Ανατολής, πιθανώς δε και με τη χρήση νέων τεχνολογιών. Χαρακτηριστική είναι η προσπάθεια αξιοποίησης των κολοσσιαίων δυνητικών κοιτασμάτων πετρελαίου που κρύβουν μέσα τους τα ορυχεία πισσολίθων στην Αλμπέρτα του Καναδά, τα οποία ενδέχεται να ανέρχονται ακόμη και σε τρισεκατομμύρια βαρέλια. Παρεμπιπτόντως, αυτή η νέα ενεργειακή επανάσταση, βασισμένη στις προηγμένες «πράσινες» ενεργειακές τεχνολογίες, πιθανόν να αποτελέσει και σημαντικό στοιχείο της προσπάθειας αναδόμησης της χειμαζόμενης αμερικανικής οικονομίας, δημιουργώντας έναν νέο οικονομικό χώρο. Παράλληλα με αυτήν την προσπάθεια, η γεωπολιτική Ομπάμα περιλαμβάνει και τη δημιουργία ενός νέου ρεαλιστικού πλέγματος σχέσεων με κρίσιμες χώρες του διεθνούς συστήματος, απαλλαγμένου από αφελείς δυισμούς, του τύπου «όσοι δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας» που προωθούσε η προεδρία Μπους.

Ρεαλιστική πολιτική Στο πλαίσιο αυτής της νέας ρεαλιστικής αμερικανικής πολιτικής εντάσσεται και το άνοιγμα στο Ιράν αλλά και η αναθέρμανση των σχέσεων με την Άγκυρα. Είναι επικίνδυνα αφελές να πιστεύουμε ότι η επίσκεψη Ομπάμα στην Τουρκία είναι κάποιας μορφής επιβράβευση της Τουρκίας από τις ΗΠΑ ή ότι επιβεβαιώνει μια υποτιθέμενη στενή σχέση. Όπως θα ήταν αφελές να πιστεύουμε ότι το Ιράν θα μετατραπεί σε φανατικό σύμμαχο των ΗΠΑ, απλώς και μόνο γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάζονται να παραδεχθούν τον γεωπολιτικό του ρόλο και επιδιώκουν ένα modus vivendi μαζί του. Η Τουρκία δεν είναι η «μεγάλη φίλη» των Αμερικανών στην περιοχή. Απλώς, οι νέες Ηνωμένες Πολιτείες, αυτές που έχουν κατανοήσει τα όρια της ισχύος τους, επιδιώκουν να συνάψουν συνεργασίες, έστω και ευκαιριακές, με τις κομβικότερες χώρες του κρίσιμης σημασίας γεωσυστήματος της Μέσης Ανατολής. Και τόσο η Τουρκία όσο και το Ιράν είναι δύο από αυτές. Δυστυχώς, η Ελλάδα, η σημερινή Ελλάδα, δεν εντάσσεται σε κάποια κατηγορία που θα μπορούσε να ενδιαφέρει την αμερικανική στρατηγική. Η μόνη της γεωπολιτική επένδυση, η οποία θα μπορούσε να της προσδώσει και κάποιο ενδιαφέρον για τις ΗΠΑ, ήταν το ενεργειακό άνοιγμα στη Ρωσία. Αυτή όμως η τεράστιου γεωπολιτικού δυναμικού ενέργεια ενδέχεται θα αποδειχθεί μια επίθεση στον ουρανό, αφού η ελληνική πλευρά φαίνεται πως είτε δεν θέλει είτε δεν μπορεί να τη φέρει εις πέρας. Για μια ακόμη φορά αποδεικνύεται ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα περιορισμένης γεωπολιτικής υπόστασης, χωρίς να φαίνεται ότι κάτι μπορεί να αλλάξει στο μέλλον.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 34

ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ Στους βασικούς στόχους του δημάρχου Αθηναίων Νικήτα Κακλαμάνη και του αντιδημάρχου Γιώργου Δημόπουλου είναι η ανακύκλωση

Προτεραιότητα η ανακύκλωση

Η

ανακύκλωση είναι μία από τις βασικές προτεραιότητες του Δήμου Αθηναίων και η προώθησή της παραμένει σημαντικός περιβαλλοντικός στόχος για τη δημοτική αρχή της Αθήνας και τον Δήμαρχο Νικήτα Κακλαμάνη. Τα συστήματα ανακύκλωσης στην πόλη της Αθήνας διαρκώς αναβαθμίζονται και εξαπλώνονται σε κάθε γωνιά του Δήμου και έτσι σήμερα βρίσκονται αναπτυγμένα σε 3.500 σημεία και καλύπτουν χωροταξικά σε ικανοποιητικό βαθμό την έκταση των Αθηνών, το εμπορικό και οικονομικό κέντρο, τους χώρους διασκέδασης, τις γειτονιές. Καθημερινά οι δημότες ευαισθητοποιούνται περισσότερο, ενημερώνονται για την ανακύκλωση και στηρίζουν έμπρακτα τη συνολική προσπάθεια, ενώ το μεγαλύτερο βάρος των προσπαθειών του Δήμου έχει πέσει και στην ενημέρωση των παιδιών και γι’ αυτό έχει ξεκινήσει συντονισμένη εκστρατεία που έχει ως αποδέκτες τους μαθητές των σχολείων της περιοχής του Δήμου. Σήμερα λοιπόν στην Αθήνα, συλλέγονται πλέον ανά μήνα 3.110 τόνοι ανακυκλώσιμων υλικών συσκευασίας (χαρτί, γυαλί, πλαστικό, αλουμίνιο), σημειώνοντας αύξηση 400% σε 18 μήνες. Συγκεκριμένα, σήμερα στην Αθήνα για την ανακύκλωση υλικών συσκευασίας υπάρχουν: Μπλε κάδοι ανακύκλωσης: Έχουν τοποθετηθεί 2.700 μπλε κάδοι, όπου εναποτίθεται ανακυκλώσιμο υλικό από συσκευασίες, όπως χαρτί, πλαστικό, μέταλλο, γυαλί. Τα δρομολόγια αποκομιδής των μπλε κάδων ανακύκλωσης τετραπλασιάστηκαν, ώστε η αποκομιδή τους να γίνεται σχεδόν καθημερινά, ενώ έχει ολοκληρωθεί μελέτη σε συνεργασία με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθήνας για την ορθολογική χωροθέτηση των κάδων ανακύκλωσης στον ιστό της πόλης. Ανοξείδωτοι κάδοι τριών ρευμάτων: Έχουν τοποθετηθεί 370 ανοξείδωτοι κάδοι για τη συλλογή πλαστικού - γυαλιού, χαρτιού και αλουμινίου σε κεντρικούς δρόμους της πόλης. Κέντρα ανταποδοτικής ανακύκλωσης: Έχουν τοποθετηθεί 25 ολοκληρωμένα κέντρα ανταποδοτικής ανακύκλωσης σε πλατείες του Δήμου, στα οποία συλλέγονται ξεχωριστά πλαστικά μπουκάλια, γυάλινα μπουκάλια, μεταλλικοί περιέκτες, χάρτινες συσκευασίες και ειδικά απορρίμματα, όπως κινητά τηλέφωνα. Με την ανακύκλωση στο σύστημα αυτό, οι πολίτες είτε κερδίζουν εκπτωτικά κουπόνια είτε κάνουν δωρεά το χρηματικό ποσό υπέρ κοινωνικών σκοπών. Το συνολικό ανταποδοτικό αντίτιμο που αποδόθηκε στους δημότες της Αθήνας το 2008 ανέρχεται στις 300.000 ευρώ.

Κώδωνες συλλογής χαρτιού και χαρτονιών: Έχουν τοποθετηθεί 158 κίτρινοι κώδωνες για τη συλλογή έντυπου χαρτιού και χάρτινων συσκευασιών χωρητικότητας 3,3 m3. Στο πλαίσιο των ειδικών δράσεων του Δήμου συλλέγονται συνολικά 385 τόνοι ανακυκλώσιμου υλικού ανά μήνα, από το Εμπορικό Κέντρο της Αθήνας και από τα έκτακτα δρομολόγια έπειτα από συνεννόηση με δημόσιες υπηρεσίες και ιδιωτικούς φορείς. Κώδωνες συλλογής γυαλιού: Έχουν τοποθετηθεί 24 κώδωνες για τη συλλογή γυαλιού χωρητικότητας 2,5 m3 σε περιοχές μαζικής εστίασης.

Ανακύκλωση των ειδικών απορριμμάτων Στο πλαίσιο της συνεργασίας με τους εγκεκριμένους, από το ΥΠΕΧΩΔΕ, φορείς ανακύκλωσης, ο Δήμος έχει σημαντική δραστηριότητα για την: 1) Ανακύκλωση ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού υλικού, για την οποία προγραμματισμένα τοποθετούνται ειδικοί κάδοι σε ένα μεγάλο αριθμό δημοτικών και δημόσιων κτηρίων για τη συλλογή μικρών οικοσκευών. 2) Ανακύκλωση παλαιών οχημάτων: την τελευταία διετία με συντονισμένες ενέργειες αποσύρθηκαν από κάθε γειτονιά περίπου 6.500 οχήματα και συνεχίζουν να αποσύρονται. 3) Ανακύκλωση λιπαντικών ελαίων: γίνεται προγραμματισμός για την ανακύκλωση και τη σωστότερη διαχείριση των λιπαντικών ελαίων. 4) Λιπασματοποίηση με τον προγραμματισμό τοποθέτησης ειδικών κάδων λιπασματοποίησης σε σχολεία και επιλεγμένα σημεία σε όλη την πόλη. Τέλος, με την εξάπλωση των υπαρχόντων συστημάτων υλοποιούνται νέες δράσεις για τη συλλογή ανακυκλώσιμου υλικού. Σε όλα τα δημοτικά και δημόσια κτήρια καθώς και σε επιλεγμένους κοινόχρηστους δημοτικούς χώρους ήδη τοποθετούνται χάρτινοι κάδοι για την περισυλλογή χαρτιού, κάδοι για μπαταρίες, κάδοι για ανακύκλωση παλαιών ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών, αλλά και ορισμένοι κάδοι λιπασματοποίησης. Το μέτρο αυτό επεκτείνεται και σε άλλους χώρους τους οποίους επισκέπτεται μεγάλος αριθμός πολιτών, όπως είναι νοσοκομεία, υπουργεία, εκκλησίες, αλλά και σε ιδιωτικούς χώρους, όπου εκδηλώνεται η επιθυμία να συμμετέχουν στην συλλογή επιπλέον ποσοτήτων. Μέχρι και σήμερα έχουν διανεμηθεί και τοποθετηθεί 2.000 κάδοι συλλογής χαρτιού, 400 κάδοι για συλλογή μπαταριών και 150 κάδοι ανακύκλωσης μικρών ηλεκτρικών συσκευών.

Οι δημότες του Δήμου Αθηναίων μπορούν να επικοινωνούν όλο το εικοσιτετράωρο με το 1960, την τηλεφωνική γραμμή εξυπηρέτησης της Διεύθυνσης Καθαριότητας και Περιβάλλοντος που αναβαθμίστηκε και λειτουργεί ώστε να δέχεται και να διεκπεραιώνει κάθε στιγμή μέσα στην ημέρα αιτήματα σχετικά τόσο με την καθαριότητα όσο και την ανακύκλωση.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 36

Ανάγκη και όχι πολυτέλεια η «πράσινη επιχειρηματικότητα»

Σ

ε δραστηριότητες φιλικές προς το περιβάλλον προβαίνουν ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις και στην Ελλάδα, κάνοντας πράξη την πολυδιαφημισμένη «πράσινη επιχειρηματικότητα». Τα κίνητρα πολλά: καλλιέργεια φιλοπεριβαλλοντικού προφίλ σε μια εποχή που η οικολογική συνείδηση στο καταναλωτικό κοινό είναι πολύ πιο ανεπτυγμένη από ό,τι στο παρελθόν, πραγματική αγάπη για το περιβάλλον στην ιδανική περίπτωση ή «βιτρίνα» για τη συγκάλυψη άλλων επιβλαβών δράσεων, στη χειρότερη. Αν

και ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα, η πραγματικότητα είναι ότι το αποτέλεσμα μετράει. Τι είναι όμως η «πράσινη επιχειρηματικότητα»; Πρόκειται για επιχειρηματικές πρωτοβουλίες που έχουν στόχο την παραγωγή προϊόντων φιλικών στο περιβάλλον ή την εφαρμογή φιλοπεριβαλλοντικών πρακτικών κατά τη διαδικασία παραγωγής συμβατικών προϊόντων και εφαρμόζεται στη βιομηχανία και το λιανεμπόριο. Μάλιστα, ειδικά οι λιανεμπορικές επιχειρήσεις αναπτύσσουν διαδραστικές πρωτοβουλίες, βάζοντας στο παιχνίδι τους ίδιους τους καταναλωτές και καλλιεργώντας έτσι την οικολογική συνείδηση.

Πολεμώντας τη σακούλα Παράδειγμα αποτελούν μεγάλες αλυσίδες σούπερ-μάρκετ, οι οποίες από πέρυσι δεσμεύτηκαν – και το πράττουν – να χρησιμοποιούν βιοδιασπώμενες σακούλες ή σακούλες πολλαπλών χρήσεων με μια μικρή επιβάρυνση για τον καταναλωτή. Τέτοιες σακούλες χρησιμοποιούν αλυσίδες όπως η Carrefour, ο Σκλαβενίτης, η ΑΒ Βασιλόπουλος, ο Βερόπουλος.

Ψωνίζω και ανακυκλώνω Μεγάλες αλυσίδες σούπερ-μάρκετ δραστηριοποιούνται και σε έναν άλλο σημαντικό για την προστασία του περιβάλλοντος και την ευαισθητοποίηση των πολιτών τομέα, στην ανακύκλωση συσκευασιών. Μετά την ΑΒ Βασιλόπουλος, που εφαρμόζει εδώ και αρκετά χρόνια τέτοιο πρόγραμμα, ήταν η σειρά της Carrefour Μαρινόπουλος να δημιουργήσει από τον Οκτώβριο του 2007 τέσσερα Ολοκληρωμένα Κέντρα Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης, στον Άλιμο, τη Λάρισα, το Ίλιον και τον Γέρακα, καθώς και δύο Κέντρα Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης Δύο Υλικών στην Αμφιθέα και την Αργυρούπολη. Στο διάστημα από 7.10.2007 έως 31.12.2008 ανακτήθηκαν συνολικά 4.959.871 συσκευασίες, βάρους 284.388,99 κιλών και συγκεκριμένα: 1.104.406 πλαστικές συσκευασίες (55.220,30 κιλά πλαστικού), 1.697.383 αλουμινένιες συσκευασίες (25.460,75 κιλά αλουμινίου), 1.788.641 λευκοσιδηρές συσκευασίες (98.365,36 κιλά λευκοσιδήρου) και 369.621 γυάλινες συσκευασίες (105.341,98 κιλά γυαλιού). Επίσης, κατά τη διάρκεια του 2008, συλλέχθηκαν στα καταστήματα Carrefour 12 τόνοι μπαταριών. Η τελευταία αλυσίδα εφαρμόζει και πρόγραμμα συλλογής και ανακύκλωσης ηλεκτρικών μικροσυσκευών. Έως σήμερα υπολογίζεται ότι έχουν συλλεχθεί από την εταιρεία 6.000 ηλεκτρικές μικροσυσκευές, οι οποίες αντιστοιχούν σε 7,130 τόνους ΑΗΗΕ (Aπόβλητα Hλεκτρικού και Hλεκτρονικού Eξοπλισμού). Πρόσφατα, η ΑΒ Βασιλόπουλος ξεκίνησε πιλοτικά μια ακόμη πρωτοβουλία για την προστασία του περιβάλλοντος. Σε συνεργασία με την εταιρεία REVIVE τοποθέτησε πιλοτικά στα καταστήματα της ειδικές δεξαμενές χωρητικότητας 1.100 lt. για τη συγκέντρωση των λαδιών τηγανίσματος. Με τον τρόπο αυτό δίδεται η δυνατότητα σε όλους – πελάτες και μη της ΑΒ – να ανακυκλώνουν τα λάδια που χρησιμοποιούν για τηγάνισμα. Η ανακύκλωση των χρησιμοποιημένων μαγειρικών λαδιών γίνεται στην ειδική δεξαμενή στο parking των καταστημάτων ΑΒ. Για κάθε λίτρο λαδιού που θα ανακυκλώνεται, θα προσφέρεται από τη REVIVE το ποσό των 0,03 ευρώ στη μη κερδοσκοπική οργάνωση WWF. H εταιρεία REVIVE συλλέγει, επεξεργάζεται και διαθέτει τα χρησιμοποιημένα μαγειρικά λάδια για βιομηχανική χρήση και πιο συγκεκριμένα για την παραγωγή βιοκαυσίμων και βιολιπαντικών.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 38

Ανακύκλωση ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών

}

Ένα πρόγραμμα με πολλαπλά οφέλη για το περιβάλλον και τον καταναλωτή

~

Ακόμη πιο φιλόδοξο είναι το πρόγραμμα απόσυρσης και ανακύκλωσης ενεργοβόρων ηλεκτρικών συσκευών, το οποίο ήδη εφαρμόζουν κάποιες αλυσίδες ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών, όπως ο Κωτσόβολος, και στο προσεχές μέλλον θα τύχει ειδικής χρηματοδότησης, όπως ήδη έχει προαναγγελθεί από τον υπουργό Ανάπτυξης. Το πρόγραμμα αυτό θα έχει πολλαπλά οφέλη για το περιβάλλον και τον καταναλωτή: πρώτον, η ελεγχόμενη απόσυρση συσκευών και η ανακύκλωση αποτρέπει την επιβλαβή απόρριψή τους στο περιβάλλον, δεύτερον, με τις νέες συσκευές θα εξοικονομείται ενέργεια, τρίτον, οι καταναλωτές θα πληρώνουν χαμηλότερους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και επιπλέον θα αγοράσουν νέα ηλεκτρική συσκευή με επιδότηση μέρους του κόστους αυτής, τέταρτον, θα αναζωογονηθεί η αγορά ηλεκτρικών συσκευών, η οποία δέχεται το διάστημα αυτό τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την εταιρεία Κωτσόβολος, η οποία από τον Απρίλιο του 2008 εφαρμόζει πρόγραμμα ανακύκλωσης συσκευών, έχουν συλλεχθεί έως τώρα 38.000 παλιές συσκευές όλων των κατηγοριών, ακόμη και μαγειρικών σκευών.

Κλιματικά ουδέτερα προϊόντα Καινούργια – για τα ελληνικά δεδομένα τουλάχιστον – είναι η πρωτοβουλία της μέτρησης των ρύπων που εκλύονται κατά τη διαδικασία παραγωγής ενός προϊόντος και η καταβολή χρηματικού αντιτίμου για επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αυτή την πρακτική ακολουθεί η εταιρεία Gaea, στην περίπτωση του ομώνυμου ελαιολάδου, το οποίο είναι το πρώτο κλιματικά ουδέτερο στον κόσμο. Τι σημαίνει αυτό; Η Gaea καταβάλλει στον οργανισμό myclimate χρηματική εισφορά ως αντιστάθμισμα για το διοξείδιο του άνθρακα που εκλύεται κατά τη διαδικασία παραγωγής του ελαιολάδου, από το στάδιο της καλλιέργειας της ελιάς έως τη διανομή του τελικού προϊόντος. Τα χρήματα αυτά επενδύονται σε έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε αναπτυσσόμενες χώρες και αναδυόμενες οικονομίες στην Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Ασία. Στην εγκατάσταση συστημάτων βιολογικού καθαρισμού και ανακύκλωσης αποβλήτων προχωρούν πλέον αρκετές βιομηχανίες, ενέργειες που δυστυχώς δεν είναι αυτονόητες. Πρόσφατα η βιομηχανία αλλαντικών Creta Farm παρουσίασε την εγκατάσταση μονάδας κομποστοποίησης οργανικών αποβλήτων στο εργοστάσιό της, στο Ρέθυμνο. Η μονάδα λειτουργεί υπό την επιστημονική επίβλεψη του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων και σκοπό έχει αφενός την περιβαλλοντική προστασία και αφετέρου την προσφορά λιπάσματος χαμηλού κόστους στους αγρότες.

Το λίπασμα αυτό, με την ονομασία Creta Fert, πλούσιο σε οργανικά συστατικά, παράγεται από την άμεση επεξεργασία (δυναμική αερόβια χώνευση - κομποστοποίηση) των στερεών αποβλήτων της χοιροτροφικής μονάδας, με αποτέλεσμα την ελαχιστοποίηση της επιβάρυνσης παραμέτρων του περιβάλλοντος. Η λειτουργία του Creta Fert μπορεί να παρομοιαστεί με εκείνη του σφουγγαριού που απορροφά θρεπτικά συστατικά και νερό και τα αποδίδει στο φυτό όταν τα έχει ανάγκη. Εξίσου εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι ανάλογα με την καλλιέργεια το ποσοστό μείωσης του κόστους λίπανσης μπορεί να ξεπεράσει το 50%. Σε δράσεις εξοικονόμησης ηλεκτρικής ενέργειας και σε διαχείριση αποβλήτων έχει προχωρήσει και η Αθηναϊκή Ζυθοποιία. Μέσω των ενεργειών εξοικονόμησης ενέργειας, η εταιρεία το 2008 κατάφερε να μειώσει την εκπομπή ρύπων σε ποσοστό 4%, το οποίο επιδιώκει να αυξήσει τα επόμενα χρόνια. Επίσης, έχει εγκαταστήσει και λειτουργεί συστήματα για την 100% ανακύκλωση των αποβλήτων ειδικού χειρισμού (λόγω της επικινδυνότητάς τους απαιτούν ειδικό χειρισμό), ανακυκλώνει σε ποσοστό 100% τη βιολογική λάσπη, ενώ τα υποπροϊόντα χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ζωοτροφών. Αποτέλεσμα; Τα μη ανακυκλώσιμα απόβλητα αντιστοιχούν σε λιγότερο από 1% του συνόλου.

Φόρουμ για τη Βιώσιμη Κατανάλωση Με επίκεντρο την πράσινη επιχειρηματικότητα και την ευαισθητοποίηση εταιρειών και καταναλωτών εγκαινιάστηκε πρόσφατα στις Βρυξέλλες το Φόρουμ Λιανεμπορίου για τη Βιώσιμη Κατανάλωση, από τον αρμόδιο για το περιβάλλον επίτροπο Σταύρο Δήμα, την αρμόδια για θέματα καταναλωτών επίτροπο Μεγκλένα Κούνεβα, τον πρόεδρο του EuroCommerce Φίαργκαλ Κουίν και τον επικεφαλής της Delhaize Πιέρ-Ολιβιέ Μπέκερς. Στόχος του φόρουμ είναι η μείωση των επιπτώσεων στο περιβάλλον από τη δραστηριότητα του λιανεμπορίου, η προώθηση περισσότερο βιώσιμων προϊόντων και η καλύτερη πληροφόρηση των καταναλωτών για τις ευκαιρίες «πράσινων» αγορών. Η δημιουργία του εντάσσεται στις πρωτοβουλίες για τη βιώσιμη κατανάλωση και παραγωγή και τη βιώσιμη βιομηχανική παραγωγή. Η συμμετοχή στο φόρουμ είναι εθελοντική και ανοιχτή σε όλους τους λιανεμπόρους που ήδη συμμετέχουν στο Περιβαλλοντικό Σχέδιο Δράσης Λιανεμπόρων (REAP), το οποίο περιλαμβάνει πολλές δεσμεύσεις των εταιρειών για την προστασία του περιβάλλοντος. Έως σήμερα συμμετέχουν 24 λιανεμπορικές επιχειρήσεις, από τις πλέον γνωστές στους κλάδους των σούπερ-μάρκετ, των ειδών σπιτιού, αλλά και ένδυσης. Το φόρουμ θα συνεδριάζει κάθε τρίμηνο.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 39

Οι εποχές κάνουν τις καταναλωτικές συνήθειες ή οι καταναλωτικές συνήθειες τις εποχές;

Το προφίλ του Έλληνα καταναλωτή

Η

σχέση είναι πιθανότατα διαλεκτική. Το σίγουρο είναι ότι η επιστημονική εξειδίκευση και η διαρκής εμβάθυνση στα θέματα διατροφής μάς επιτρέπουν πια να αυτοκαθοριζόμαστε και να ετεροκαθοριζόμαστε ως καταναλωτικό κοινό με βάση τον τρόπο που συμπεριφερόμαστε στο ιλιγγιώδες περιβάλλον της σύγχρονης αγοράς. Οι ειδικοί μάλιστα καταφέρνουν να χωρίζουν με ακρίβεια τους αγοραστές κάθε λογής προϊόντων σε κατηγορίες ανάλογα με τον τρόπο που συμπεριφέρονται, όταν πρόκειται να αγοράσουν κι όταν – τελικά – αγοράζουν τρόφιμα και ποτά. Μια εμπεριστατωμένη έρευνα, που δόθηκε στη δημοσιότητα τον προηγούμενο μήνα από το Κοινωφελές μη Κερδοσκοπικό Ίδρυμα «Αριστείδης Δασκαλόπουλος», έδειξε ότι υπάρχουν 5 τύποι καταναλωτών: H Οι υπερκαταναλωτικοί: 22% H Οι πιστοί: 17% H Οι αδιάφοροι: 16% H Οι «ψαγμένοι»: 25% H Οι ευαισθητοποιημένοι ως προς την τιμή (Price Conscious): 20% Ποια είναι, όμως, τα χαρακτηριστικά των 5 τύπων καταναλωτή;

1. Οι υπερκαταναλωτικοί (22%) Γενικά χαρακτηριστικά: l Προτιμούν τις επώνυμες μάρκες τροφίμων και ποτών (κατά 73%). l Επιμένουν σε συγκεκριμένες επιλογές μαρκών – θεωρούν πιο ασφαλή τα προϊόντα μεγάλων εταιρειών / βιομηχανιών, καθώς και τα συσκευασμένα. l Δοκιμάζουν πάντα τα νέα προϊόντα που διαφημίζονται.

Παρασύρονται από προσφορές στο σημείο πώλησης, αγοράζοντας έτσι αγαθά που συχνά δεν χρειάζονται. l Θεωρούν ότι η οικογένεια είναι αυτή που τους προστατεύει ως καταναλωτές, αλλά φαίνεται ότι δίνουν τον μεγαλύτερο βαθμό εμπιστοσύνης σε όλους τους φορείς σε σχέση με τους άλλους τύπους καταναλωτών. Ιδιαίτερα, μάλιστα, σε σύγκριση με τους ευαισθητοποιημένους ως προς την τιμή (Price Conscious), τους αδιάφορους και τους πιστούς. l

2. Οι πιστοί (17%) Γενικά χαρακτηριστικά: l Επιμένουν να αγοράζουν συγκεκριμένες μάρκες τροφίμων και ποτών σε μεγαλύτερο βαθμό από τους άλλους τύπους καταναλωτών. l Προτιμούν πάντα τις επώνυμες μάρκες. l Δεν μπαίνουν στη διαδικασία σύγκρισης τιμών στο σημείο πώλησης. l Δεν παρασύρονται από προσφορές στο σημείο πώλησης. Πιο πιστοί φαίνεται να είναι οι Αθηναίοι καταναλωτές (46%) και μάλιστα ανώτερου μορφωτικού επιπέδου και κοινωνικής τάξης.

3. Οι αδιάφοροι (16%) Γενικά χαρακτηριστικά: l Δεν απογοητεύονται και δεν διαμαρτύρονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τους άλλους τύπους καταναλωτών όταν το προϊόν δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους. l Δεν αγοράζουν είδη που δεν χρειάζονται. Περισσότερο αδιάφοροι εμφανίζονται οι νέοι άνδρες ηλικίας 15-25 με ποσοστό 53% έναντι των γυναικών με 47%.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 40

Διατροφικές γνώσεις και σωστή επιλογή 4. Οι «ψαγμένοι» (25%) Γενικά χαρακτηριστικά: l Νιώθουν απογοήτευση και διαμαρτύρονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τους άλλους τύπους καταναλωτών όταν το προϊόν δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους – περισσότεροι από τους μισούς (54%) «ψαγμένους» καταναλωτές, όταν αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα με ένα προϊόν, το επιστρέφουν ή διαμαρτύρονται στο μαγαζί που το αγόρασαν. Μόνο ένα ποσοστό

Δεν επιμένουν σε συγκεκριμένες επιλογές. Σπάνια δοκιμάζουν νέα προϊόντα που διαφημίζονται. l Συχνά συγκρίνουν τις τιμές πριν αγοράσουν κάποιο τρόφιμο ή ποτό. l Διαμαρτύρονται λιγότερο από όλους τους τύπους καταναλωτών όταν το προϊόν δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους. l Δεν αγοράζουν είδη που δεν χρειάζονται. Οι κάτοικοι επαρχίας φαίνεται να είναι συχνότερα καταναλωτές ευαισθητοποιημένοι ως προς την τιμή (Price Conscious). Αυτός ο τύπος καταναλωτή παρουσιάζει το μεγαλύτερο ποσοστό προτίμησης (40%) στις μάρκες σούπερ μάρκετ ή αποθήκης για προϊόντα τροφίμων και ποτών, σε αντίθεση με τους άλλους τύπους καταναλωτών, που τα προτιμούν σε ποσοστό μικρότερο του 33% (Σχήμα 3). Η αντίδραση των ευαισθητοποιημένων ως προς την τιμή (Price Conscious) όταν αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα με ένα προϊόν που έχουν αγοράσει ή επιθυμούν να αγοράσουν, είναι να μην το ξαναγοράσουν σε ποσοστό 48%, με σημαντική διαφορά από τους «ψαγμένους», που μόνο το 27% δεν θα το ξαναγοράσει, αλλά και από τους υπερκαταναλωτικούς (35%) και τους πιστούς (35%). l l

Άλλα κύρια ευρήματα της έρευνας είναι:

1.Ένας στους τρεις Έλληνες καταναλωτές επιλέγει τρόφιμα και ποτά μαρκών σούπερ μάρκετ ή αποθήκης Οι περισσότεροι ερωτηθέντες που απάντησαν ότι επιλέγουν τρόφιμα και ποτά σούπερ μάρκετ ή αποθήκης είναι, κυρίως, άτομα μεγαλύτερων ηλικιών, 56-65 ετών (ποσοστό προτίμησης της τάξεως του 39%), και κατώτερης οικονομικοκοινωνικής τάξης (38%), και το βασικότερο κριτήριο επιλογής τους αποτελεί η χαμηλότερη τιμή των προϊόντων.

2. Εννέα στους δέκα καταναλωτές επιμένουν να αγοράζουν ελληνικά προϊόντα της τάξεως του 3% φαίνεται να μην κάνει τίποτε (Σχήμα 2). l Έχουν το υψηλότερο επίπεδο ενημέρωσης σε σχέση με το τι αγοράζουν. l Δεν αγοράζουν ποτέ είδη που δεν χρειάζονται. l Συγκρίνουν πάντα τις τιμές πριν αποφασίσουν τι θα αγοράσουν. Περισσότερο «ψαγμένοι» καταναλωτές είναι οι Θεσσαλονικείς.

5. Οι ευαισθητοποιημένοι ως προς την τιμή (Price Conscious) (20%) Γενικά χαρακτηριστικά: l Προτιμούν λιγότερο από τους άλλους τύπους καταναλωτών τις επώνυμες μάρκες.

Οι λόγοι της προτίμησης έγκεινται στην ποιότητα που πιστεύουν οι Έλληνες καταναλωτές ότι έχουν τα ελληνικά προϊόντα, στην εμπιστοσύνη που τους εμπνέουν (τα θεωρούν ασφαλή, ελεγμένα, αξιόπιστα), αλλά και στη διάθεσή τους να ενισχύσουν την ελληνική οικονομία.

3. Τα ντόπια προϊόντα θεωρούν οι καταναλωτές ως αρκετά ή πολύ ασφαλή Οι Έλληνες καταναλωτές, με ένα ποσοστό της τάξεως του 66,5%, θεωρούν τα ντόπια προϊόντα αρκετά έως πολύ ασφαλή. Τα προϊόντα των μεγάλων εταιρειών χαίρουν αναγνώρισης για την ασφάλειά τους από το 51% των ερωτηθέντων, ενώ περίπου 1 στους 3 ερωτηθέντες θεωρεί ότι τα χύμα προϊόντα δεν είναι καθόλου ασφαλή.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 41

4. Μόνο το 14% των καταναλωτών θεωρούν ότι οι κρατικοί φορείς τούς προστατεύουν ως καταναλωτές Η οικογένεια αναγνωρίζεται από όλες τις ηλικιακές ομάδες ως «πρωταθλητής» στην προστασία των μελών της. Το ποσοστό, μάλιστα, των ερωτηθέντων που θεωρούν ότι τους προστατεύει αρκετά έως πολύ ανέρχεται στο 86%. Οι κρατικοί φορείς καταλαμβάνουν την τελευταία θέση στην εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Στόχος του ΙΑΔ είναι, μέσω του εκπαιδευτικού και ενημερωτικού του προγράμματος, να αυξήσει τον αριθμό των «ψαγμένων» καταναλωτών, ώστε αυτοί να κάνουν ορθότερες διατροφικές επιλογές, που θα τους εξασφαλίζουν υγεία και ευεξία. Μέρος της διατροφικής εκπαίδευσης των καταναλωτών αποτελεί και η σωστή ανάγνωση, κατανόηση και αξιοποίηση των πληροφοριών που αναγράφονται στις ετικέτες των προϊόντων τροφίμων, αφού, από προηγούμενες έρευνες του ΙΑΔ, έχει φανεί ότι υπάρχει μεγάλη ανάγκη σε αυτόν τον τομέα. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε τα κύρια ευρήματα των ερευνών μας για τις ετικέτες των τροφίμων.

Άλλα σημαντικά ευρήματα του EUFIC (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Πληροφόρησης για τα Τρόφιμα)

1. Οι Ευρωπαίοι καταναλωτές έχουν επαρκείς διατροφικές γνώσεις, αλλά τείνουν να υπερβάλλουν σχετικά με τα τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε λίπη, ζάχαρη ή αλάτι, παρά να «τρώνε λιγότερο» από αυτά. Το χαρακτηριστικό αυτό ήταν πιο έντονο στο Ηνωμένο Βασίλειο.

2. Η πλειονότητα των καταναλωτών δεν αναζητεί διατροφικές πληροφορίες. Το 27% ή και λιγότερο των καταναλωτών δήλωσαν ότι κοιτούσαν τις διατροφικές πληροφορίες, όταν επέλεγαν ένα συγκεκριμένο προϊόν από το ράφι. Οι καταναλωτές αυτοί ήθελαν, κυρίως, να μάθουν για το περιεχόμενο του προϊόντος σε θερμίδες, λίπη και ζάχαρη, και συμβουλεύονταν για αυτό κυρίως τον Διατροφικό Πίνακα ή την ετικέτα GDA.

3. Η ενημέρωση, κατανόηση και ικανότητα των καταναλωτών να εξάγουν σωστά συμπεράσματα για τη θρεπτική αξία του προϊόντος σχετίζονται με τις διατροφικές τους γνώσεις, την ηλικία, το κοινωνικό επίπεδο και το ενδιαφέρον τους για την υγιεινή διατροφή. Ο συσχετισμός αυτός ήταν ιδιαιτέρως ισχυρός για τις διατροφικές γνώσεις. Το εύρημα αυτό υποδεικνύει ότι ενισχύοντας τις διατροφικές γνώσεις των καταναλωτών μπορεί να τους βοηθήσει να ερμηνεύουν ορθά τις διατροφικές ετικέτες.

4. Όταν βλέπουν ετικέτες με το σύστημα των χρωματικών κωδικών, οι περισσότεροι καταναλωτές υπερβάλλουν σχετικά με το νόημα του χρώματος που αντιπροσωπεύει την υψηλή περιεκτικότητα στο θρεπτικό συστατικό. Οι καταναλωτές δεν ήταν σίγουροι για το νόημα των χρωματικών κωδικών. Η πλειονότητα των καταναλωτών θεωρούσε ότι τα χρώματα που υποδεικνύουν τα υψηλότερα επίπεδα του θρεπτικού συστατικού (κόκκινο στο Ηνωμένο Βασίλειο, πορτοκαλί στη Γαλλία) σήμαιναν ότι «θα πρέπει να προσπαθούν να μην καταναλώνουν το προϊόν».

5. Οι περισσότεροι καταναλωτές μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικά τις διατροφικές πληροφορίες στις ετικέτες για να αναγνωρίσουν τα πιο υγιεινά προϊόντα – εάν επέλεγαν να το κάνουν. Παρ’ ότι οι καταναλωτές έχουν ικανοποιητικές διατροφικές γνώσεις και οι περισσότεροι μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις διατροφικές ετικέτες όταν παροτρύνονται, μόνο μια μειονότητα κοιτά αυτές τις πληροφορίες όταν ψωνίζει. Ακόμη δεν γνωρίζουμε ποια είναι η επίδραση της διατροφικής επισήμανσης στην αγοραστική απόφαση των καταναλωτών. Η μακροχρόνια επίδραση στις διατροφικές επιλογές των ατόμων παραμένει ακόμα άγνωστη, ενώ αναγκαία κρίνεται η ανάλυση της αγοραστικής συμπεριφοράς των καταναλωτών στα σούπερ μάρκετ σε βάθος χρόνου.

6. Οι καταναλωτές τείνουν να υποεκτιμούν τις ενεργειακές απαιτήσεις και την ενεργειακή δαπάνη ενός μέσου ενηλίκου και υπερεκτιμούν ανησυχητικά τις ενεργειακές απαιτήσεις των παιδιών. Η πλειονότητα των καταναλωτών απάντησαν ορθώς ότι οι άντρες και οι γυναίκες έχουν διαφορετικές ενεργειακές απαιτήσεις. Και στις 6 χώρες, οι γυναίκες είχαν ελαφρώς καλύτερες γνώσεις από τους άντρες σχετικά με τις ημερήσιες ενεργειακές ανάγκες ενός μέσου δραστήριου ενήλικα, αλλά συνολικά λιγότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες απάντησαν σωστά εντός του καταστήματος. Όταν οι γυναίκες απαντούσαν λαθεμένα, έτειναν να υποεκτιμούν τις ενεργειακές απαιτήσεις. Πολύ λίγοι καταναλωτές εκτίμησαν ορθά τις θερμίδες που καίγονται σε 1 ώρα παρακολούθησης τηλεόρασης (το μέγιστο 21%) ή έντονου βαδίσματος (το μέγιστο 28%). Η πλειονότητα των καταναλωτών υποεκτιμούσε την ενεργειακή δαπάνη κατά τη διάρκεια αυτών των δραστηριοτήτων. Ένα ανησυχητικό ποσοστό, περίπου το 1/3, ή και περισσότερο, των συμμετεχόντων πίστευαν ότι τα παιδιά χρειάζονται περισσότερες θερμίδες από τους ενήλικες. Αυτή η παρανόηση ήταν πιο έντονη στην Πολωνία (58%) και λιγότερο συχνή στη Σουηδία (32%).* Τα νεότερα σε ηλικία άτομα και αυτά με υψηλότερο κοινωνικό επίπεδο είχαν καλύτερες διατροφικές γνώσεις.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 42

«Eπίθεση» στη μόλυνση με φυτά και λουλούδια

Οικολογία... εσωτερικών χώρων Αποστάγματα της επιστημονικής εμβάθυνσης και της εξειδίκευσης είναι κι εκείνες οι ταπεινές, δευτερεύουσες πληροφορίες που, εφόσον είναι αυθεντικές και καλά επεξεργασμένες, εξυπηρετούν θαυμάσια την ανθρώπινη ζωή και υγεία. Από τότε λοιπόν που η οικολογία, ως κλάδος των φυσικών επιστημών, άρχισε όχι μόνο να δικαιολογεί την κατάταξή της στο φάσμα του επιστητού, αλλά και να διευρύνει με τρόπο αυτονόητο τα σύνορα και της κατευθύνσεις της, προκύπτουν από τα πονήματα των επιστημόνων ολοένα και περισσότεροι χρηστικοί «αστερίσκοι». Αυτοί παντρεύονται στη συνέχεια με την εμπειρία και οπλίζουν με τον καλύτερο τρόπο τη φαρέτρα των καθημερινών μας διαχειρίσεων. Πρόκειται για ένα είδος οικολογικής επίγνωσης ή μεταγνώσης. Όπως θέλει το αποκαλεί ο καθένας. Στο πλαίσιο λοιπόν αυτής της νέας δυνατότητας εφαρμογής της οικολογίας στην καθημερινότητα, συγκεντρώσαμε μερικές πληροφορίες για το πώς μπορούν οι κάτοικοι των μεγαλουπόλεων (και όχι μόνο) να αμυνθούν ή και να επιτεθούν στην «κακή χημεία» του περιβάλλοντός τους με όπλα τα φυτά και τα λουλούδια. Οι «πράσινες» ιδιότητες που θα παραθέσουμε παρακάτω είναι επιστημονικά αποδεδειγμένες. Είναι γνωστό ότι ο αέρας των κατοικιών μας, είτε το θέλουμε είτε όχι, εμπεριέχει χημικά συστατικά που εκλύονται ανελέητα σε βάρος μας από μπογιατισμένες επιφάνειες, είδη καθαρισμού, έπιπλα και ποικίλα υλικά που διάλεξαν άλλοι, πριν από μας, για μας. Τα πιο συνηθισμένα απ’ αυτά είναι: η αμμωνία (συστατικό των καθαριστικών ως επί το πλείστον), το βενζένιο (συστατικό των βαφών, της ρητίνης, του καπνού των τσιγάρων και των πλαστικών), η φορμαλδεΐδη (θαμώνας των επιφανειών κόντρα πλακέ, του υαλοβάμβακα, των υφασμάτων, της κόλλας, των οικιακών ειδών γενικώς), το τολουένιο (εμπεριέχεται στους διαλύτες, στις λακ, στον αφρό πολυουρεθάνης), το τριχλορεθυλένιο (συναντάται στα βερνίκια, στις κόλλες και στους διαλύτες), η πενταχλωροφενόλη (χρησιμοποιείται στην παρασκευή μυκητοκτόνων προϊόντων), το μονοξείδιο του άνθρακα (υπάρχει στον καπνό του τσιγάρου και στα αέρια που εκλύονται από τις πάσης φύσεως συσκευές όταν αυτές παρουσιάζουν προβλήματα λειτουργίας), το ξυλένιο (εμπεριέχεται στα μικροβιοκτόνα, στις μπογιές, στα βερνίκια) κ.λπ. Όλα αυτά τα ρυπαντικά της ατμόσφαιρας μπορούμε να προσπαθήσουμε να τα εξουδετερώσουμε επιστρατεύοντας άλλα χημικά. Αυτά θα υπακούσουν σίγουρα στην επιθυμία μας, αλλά με μαθηματική ακρίβεια θα αφήσουν τα δικά τους τοξικά ίχνη στο περιβάλλον. Οπότε δεν έχει νόημα. Αντιθέτως, τα οφέλη είναι πολλαπλά αν επιδοθούμε σε κηπουρικές δραστηριότητες. Αν αντιπαρατάξουμε στους αόρατους χημικούς επισκέπτες τα όπλα της φύσης. Ε, λοιπόν, τα παρακάτω φυτά απορροφούν ανιδιοτελώς τους ρυπαντές και καθαρίζουν την ατμόσφαιρα: u Η πασίγνωστη aloe vera και το φιλόδεντρο (ένα καθόλου δυσεύρετο, αναρριχώμενο, διακοσμητικό, αειθαλές φυτό με καρδιόσχημα φύλλα) καταβροχθίζουν με όρεξη τη φορμαλδεΐδη και την πενταχλωροφενόλη. u Η αζαλέα απορροφά την αμμωνία και το ξυλένιο. Είναι καλύτερο να την τοποθετεί

κανείς στον χώρο της κουζίνας. u Ο κάκτος και κυρίως ο κυλινδρικός κάκτος, τοποθετημένος δίπλα στον υπολογιστή, στην τηλεόραση ή στον φούρνο μικροκυμάτων απαλλάσσει σε πολύ μεγάλο βαθμό τον χώρο από την ακτινοβολία και τα ανεπιθύμητα μαγνητικά κύματα. u Τα χαριτωμένα χρυσάνθεμα αρέσκονται στην απορρόφηση του τριχλωρεθυλενίου. u Το chlorofhytum, φυτό - αράχνη ή αεροπλανάκι, μπορεί να είναι εξ ονόματος άγνωστο, αλλά πιθανότατα κοσμεί αυτή τη στιγμή το μπαλκόνι σας ή το μπαλκόνι κάποιου γνωστού σας. Έχει πρασινοκίτρινα, λίγο αιχμηρά φύλλα και δίνει μικρά λουλουδάκια σαν κρινάκια. Είναι φυτό που ευδοκιμεί σε ήπια κλίματα και ενδείκνυται για τη χώρα μας. Πέραν του ότι είναι ιδιαίτερα όμορφο, έχει το χάρισμα να εξαφανίζει το μονοξείδιο του άνθρακα. Μάχεται επίσης σθεναρά εναντίον των διαλυτών, των χρωμάτων και των συστατικών της κόλλας. u Οι δημοφιλείς φίκοι απορροφούν τη φορμαλδεΐδη, το ξυλένιο και την αμμωνία. u Η φτέρη της Βοστώνης, ένα είδος φτέρης αρκετά συνηθισμένο, που αντέχει σε περιβάλλοντα χωρίς πολύ φως, είναι αποτελεσματική εναντίον του ξυλενίου και της φορμαλδεΐδης. u Ο κισσός που μπορεί να φιλοξενηθεί πανεύκολα σε μπαλκόνια, περβάζια και ορφανούς τοίχους μπορεί να σας απαλλάξει από το βενζένιο, το τολουένιο και τη φορμαλδεΐδη. u Το πολύ διαδεδομένο στην Ελλάδα σπαθίφυλλο, στην εκδοχή του «με» ή «χωρίς» λουλούδι, τα βάζει άνετα με όλα τα συστατικά των χρωμάτων, της κόλλας, του στόκου και των βερνικιών. u Το μπαμπού – εκτός από τύχη, κατά τους Κινέζους – απαλλάσσει τον χώρο από τα χημικά των διαλυτών, το βενζένιο και το μονοξείδιο του άνθρακα. Οι ειδικοί λένε ότι είναι καλό να τοποθετούμε τουλάχιστον ένα αντιρρυπαντικό φυτό ανά 10 τετραγωνικά μέτρα. Η νέα τάση στην κηπουρική πάντως αναδεικνύει όχι μόνο τον αισθητικό, αλλά και τον εξυγιαντικό χαρακτήρα των φυτών.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 44

Εμπειρία - Χημεία: x Υπάρχουν και πολλές ακόμα πρακτικές οδηγίες για εκείνους που επιθυμούν να υπάρχουν αφομοιωμένα στην καθημερινότητά τους τα «απλούστερα» της Χημείας και τα «καλύτερα» της Εμπειρίας. Η αποτελεσματικότητα άλλωστε είναι παιδί της σύνθεσης. Ο παρακάτω κατάλογος αφορά όλο το φάσμα των καθημερινών δραστηριοτήτων μέσα στο σπίτι και όχι μόνο εκείνους που έχουν αγοράσει την τελευταία λέξη της πράσινης τεχνολογίας. Όσοι λοιπόν είστε αρχάριοι: u Αντικαταστήστε, όπου είναι δυνατόν, το πλαστικό με ύφασμα, γυαλί ή χαρτί. u Προτιμήστε τα χρώματα που έχουν βάση το νερό. u Μην καλύπτετε τα δάπεδα απ’ άκρη σ’ άκρη. Πρέπει κι αυτά να αναπνέουν. Επιλέγοντας μικρότερα χαλιά και μοκέτες διευκολύνετε άλλωστε και τη διαδικασία καθαρισμού. u Αερίζετε καθημερινά τους εσωτερικούς χώρους, ακόμα και τον χειμώνα. u Τοποθετήστε τις βαριές ηλεκτρικές συσκευές κι αυτές που φέρουν στο εσωτερικό τους μελάνι (εκτυπωτές) μακριά από τους χώρους ύπνου ή το καθιστικό. u Θεωρήστε εχθρό σας τη σκόνη. u Απαλλαγείτε από τις κατσαρίδες φτιάχνοντας γλυκές παγίδες με ζάχαρη άχνη και μαγειρική σόδα. Η λιχουδιά εκρήγνυται στο στομάχι του εντόμου και… u Χρησιμοποιήστε ως καθαριστικό ευρείας χρήσης το διάλυμα νερού - ξιδιού. Είναι αξιοσημείωτες οι απολυμαντικές του ιδιότητες. u Για τις μεταλλικές επιφάνειες ενδείκνυνται τα διαλύματα νερού, μαγειρικής σόδας και χυμού λεμονιού.

u Οι φλούδες εσπεριδοειδών απομακρύνουν τις δυσάρεστες οσμές από σκουπιδοτενεκέδες, WC κ.λπ. u Βάζοντας σε ένα ποτήρι νερό με κανέλλα, γαρύφαλλο ή βανίλια, αρωματίζετε μοναδικά τους χώρους. u Για ακόμα πιο υγιεινή ατμόσφαιρα αρωματίστε τους χώρους με ευκάλυπτο, λεβάντα ή θυμάρι. u Για να γυαλίσετε μεταλλικά αντικείμενα δεν είναι ανάγκη να χρησιμοποιήσετε χημικά αγνώστου ταυτότητας. Προτιμήστε: Διάλυμα νερού με μαγειρική σόδα, λεμόνι και μπόλικο αλάτι. Νερό με αλάτι. Σκέτο λεμόνι. Βρασμένο νερό με ξίδι. Βρείτε τον συνδυασμό που έχει το καλύτερο αποτέλεσμα. u Μην αγοράζετε προϊόντα βινυλίου ή με τρικλοζάν και φθαλικές ενώσεις. Προτιμήστε αυτά που έχουν οικολογική σήμανση. u Ξεχωρίστε τα οργανικά απορρίμματα. Φλούδες, λαχανικά και κακάκια από κατοικίδια αποτελούν ιδανικές λιχουδιές για τα φυτά σας. u Ελέγξτε κάθε διαρροή νερού. u Μην αφήνετε τις συσκευές σε αναμονή. Έχει μαλλιάσει η γλώσσα των οικολόγων να το φωνάζουν. u Κόψτε το κάπνισμα. Πέραν της βλάβης που προκαλείτε στα πνευμόνια σας, επιβαρύνετε το περιβάλλον με τις γόπες, οι οποίες στη συνέχεια μετατρέπονται σε μικρά σφουγγάρια τοξινών. u Ανακυκλώστε με φανατισμό. Από κάθε τόνο χαρτιού εξοικονομούνται 30-60 χιλιάδες τόνοι νερού και σώζονται 20 περίπου δέντρα. Η αρχή είναι το ήμισυ του παντός. Μια καλή αρχή είναι στο χέρι του καθενός.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 45

Bιολογικά

Υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης παρά την οικονομική κρίση

Ο

λοένα και περισσότερους οπαδούς αποκτούν τα βιολογικά προϊόντα, τόσο στην Ελλάδα όσο και παγκοσμίως, παρά το γεγονός, μάλιστα, ότι η τιμή τους στις περισσότερες, αν όχι όλες, τις περιπτώσεις είναι πολύ υψηλότερη από των αντίστοιχων συμβατικών. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι η ανάπτυξή τους και μάλιστα σε βασικά προϊόντα διατροφής, όπως για παράδειγμα το γάλα, συνεχίζει να ακολουθεί πολύ υψηλούς ρυθμούς, παρά την περιστολή, λόγω της κρίσης, των καταναλωτικών δαπανών. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, παγκοσμίως η αγορά βιολογικών προϊόντων αναπτύσσεται κατά 5 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Στην Ελλάδα η αγορά βιολογικών προϊόντων αναπτύσσεται επίσης με ραγδαίους ρυθμούς της τάξης του 25% ετησίως. Αιτίες; Αφενός η συνειδητοποίηση από περισσότερους καταναλωτές του οφέλους στην υγεία από τα βιολογικά προϊόντα και αφετέρου η μεγαλύτερη διείσδυσή τους στο λιανεμπόριο. Τα βιολογικά προϊόντα βρίσκονται πλέον στα ράφια των περισσότερων αλυσίδων σούπερ μάρκετ και όχι μόνο σε εξειδικευμένα καταστήματα, ενώ στην παραγωγή, μεταποίηση και τυποποίησή τους έχουν εισέλθει πλέον μεγάλες βιομηχανίες τροφίμων. Το παραπάνω επισημαίνεται και στην έκθεση «Specialised Organic Retail Europe 2008», η οποία παρουσιάστηκε στην Παγκόσμια Έκθεση Βιολογικών Προϊόντων Biofach 2009 (πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2009 στη Νυρεμβέργη). Η μεγάλη ανάπτυξη οφείλεται, πρώτον, στο ότι εξειδικευμένοι λιανέμποροι ανοίγουν καταστήματα σε μεγάλα αστικά κέντρα και, δεύτερον, στο ότι μεγάλες πολυεθνικές αλυσίδες, όπως για παράδειγμα η Carrefour, πωλούν βιολογικά προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ίδια έρευνα, το 58% των πωλήσεων βιολογικών προϊόντων γίνεται μέσω των εξειδικευμένων καταστημάτων, το 35% μέσω των σούπερ μάρκετ και το υπόλοιπο 7% μέσω άλλων καναλιών, όπως είναι οι λαϊκές αγορές. Η τάση, πάντως, που παρατηρείται πανευρωπαϊκά είναι η ολοένα και μεγαλύτερη αύξηση του μεριδίου των σούπερ μάρκετ σε βάρος των εξειδικευμένων καταστημάτων πώλησης βιολογικών προϊόντων. Ιδιαίτερη βαρύτητα, πλέον, δίνεται και από τις μεγάλες βιομηχανίες τροφίμων, καθώς είδαν μικρότερες βιομηχανίες ή ακόμη και βιοτεχνίες να τους αποσπούν μερίδια σε βασικά είδη διατροφής, όπως ελαιόλαδο και γαλακτοκομικά. Έτσι, οι μεγαλύτερες από αυτές που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα λανσάρουν η μία μετά την άλλη γάλατα, ελαιόλαδο, προϊόντα ντομάτας, τα οποία έχουν παραχθεί από βιολογι-

κές εκτροφές και καλλιέργειες. Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία για την ανάπτυξη του βιολογικού γάλακτος, παρά το γεγονός ότι είναι πολύ ακριβότερο από το συμβατικό γάλα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της IRI Hellas, οι πωλήσεις του σε όγκο αυξήθηκαν το 2008 σε σχέση με το 2007 κατά 36%, ενώ τους πρώτους μήνες του τρέχοντος έτους γνωρίζει ανάπτυξη της τάξης του 52,2%. Ειδικότερα, από τις αρχές του έτους έως τις 8/3/2009 οι πωλήσεις οργανικού γάλακτος ανέρχονταν σε 802.000 λίτρα έναντι 527.000 λίτρων το αντίστοιχο διάστημα του 2008. Ανάλογη ήταν μέχρι πρόσφατα η εικόνα και στην αγορά γιαουρτιού, αν και λόγω της κρίσης, οι πωλήσεις του βιολογικού προϊόντος παρουσιάζουν μια σχετική στασιμότητα. Στο βιολογικό ελαιόλαδο ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της εγχώριας κατανάλωσης ανέρχεται, σύμφωνα με στοιχεία της ICAP, σε 21,3%, ενώ στο κρασί από βιολογικά σταφύλια η μέση ετήσια αύξηση είναι 34,1%. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ο αριθμός των μεταποιητών βιολογικών προϊόντων σε όλη την Ελλάδα από μόλις 330 το 2002 έχει σχεδόν τριπλασιασθεί, φτάνοντας τους 940 το 2007, με τους περισσότερους να δραστηριοποιούνται στον κλάδο των φυτικών και ζωικών λιπών κι ελαίων. Ειδικότερα, στον κλάδο επεξεργασίας ελαιολάδου δραστηριοποιούνται 431 μονάδες, στη μεταποίηση και τυποποίηση οπωροκηπευτικών 239 μονάδες, στην παρασκευή αλκοολούχων ποτών 167 μονάδες, στην παρασκευή ειδών αρτοποιίας και ζαχαροπλαστικής 76 μονάδες, στην επεξεργασία κρέατος 58 μονάδες, στην επεξεργασία προϊόντων γάλακτος 56 μονάδες, στην παρασκευή πρώτων υλών ζαχαροπλαστικής 47 μονάδες, στην παρασκευή ζωοτροφών 44 μονάδες, στην παρασκευή προϊόντων αλευροποιίας 31 μονάδες, στην παρασκευή αρτυμάτων και καρυκευμάτων 31 μονάδες, στην παρασκευή ζυμαρικών 29 μονάδες, στην τυποποίηση αρωματικών φυτών 14 μονάδες, στην παρασκευή ομογενοποιημένων και διαιτητικών προϊόντων 5 μονάδες, στη μεταποίηση μελιού 4 μονάδες και στην παρασκευή μπίρας 1 μονάδα, ενώ υπάρχουν και άλλες 117 μονάδες που δεν υπάγονται σε καμιά από τις παραπάνω κατηγορίες. Σημειώνεται ότι κάθε μονάδα είναι δυνατόν να δραστηριοποιείται σε περισσότερες της μιας μεταποιητικής δραστηριότητας.

}

Τα βιολογικά προϊόντα βρίσκονται πλέον στα ράφια των περισσότερων αλυσίδων σούπερ μάρκετ και όχι μόνο σε εξειδικευμένα καταστήματα

~


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 46

Γέφυρα Ρίου - Αντιρρίου

Η «Ώρα της Γης» και της αλλαγής στάσης ³Αντισταθμίζονται με πρωτοποριακή μέθοδο οι ρύποι CO2 στη Ζεύξη ³Επικοινωνιακό βήμα στους πολίτες από τη Γέφυρα Α.Ε.

Ό Παναγιώτης Παπανικόλας, αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Γέφυρα Α.Ε.: «Μαζί με πολίτες από όλο τον πλανήτη κλείσαμε τους διακόπτες και διαδηλώνουμε την απόφασή μας να κάνουμε πράξεις προς τη σωστή κατεύθυνση, χωρίς να βγάζουμε από το μυαλό μας όλους εκείνους τους κατοίκους της Γης, που δικαιούνται περισσότερο από εμάς να διαδηλώνουν, όμως δεν μπορούν, γιατί απλά δεν διαθέτουν ηλεκτρισμό».

ταν είναι κατάφωτη, δημιουργεί συναισθήματα ευφορίας. Το Σάββατο 28 Μαρτίου διέκοψε τον διακοσμητικό της φωτισμό για να στείλει μήνυμα ανάσχεσης της κλιματικής αλλαγής, συνδέοντας την εικόνα της με αυτή χιλιάδων τοποσήμων ολόκληρου του κόσμου. Περί της Γέφυρας Ρίου - Αντιρρίου ο λόγος, με αφορμή την «Ώρα της Γης», την παγκόσμια διαμαρτυρία όλου του πλανήτη κατόπιν πρωτοβουλίας της περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF. Με ζωντανές τηλεοπτικές συνδέσεις και εικόνα που μεταδόθηκε από τα διεθνή πρακτορεία, το φωτεινότερο τοπόσημο της σύγχρονης Ελλάδας έστειλε μήνυμα μέσα από τη συσκότισή του. «Το κλίμα αλλάζει, αλλάζουμε κι εμείς» έγραψαν οι ηλεκτρονικοί πίνακες μηνυμάτων της Ζεύξης, στις 20.30 ακριβώς, δευτερόλεπτα αφότου ο αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Γέφυρα Α.Ε. Παναγιώτης Παπανικόλας έδωσε – μεσω ασυρμάτου – στο Κέντρο Ελέγχου την εντολή για διακοπή του γαλάζιου και κίτρινου φωτισμού που ντύνει τη Γέφυρα «Χαρίλαος Τρικούπης», Παρασκευές, Σάββατα, Κυριακές και αργίες. Λίγο αργότερα δήλωνε στους εκπροσώπους των ΜΜΕ ότι η «Ώρα της Γης» είναι η ώρα της «αλλα-γής» των καθημερινών συμπεριφορών μας, πράγμα απαραίτητο για να αντιστραφεί η πορεία της ταχείας υπερθέρμανσης του πλανήτη.

«Απόψε μαζί με πολίτες από όλο τον πλανήτη κλείνουμε τους διακόπτες και διαδηλώνουμε την απόφασή μας να κάνουμε πράξεις προς τη σωστή κατεύθυνση, χωρίς να βγάζουμε από το μυαλό μας όλους εκείνους τους κατοίκους της Γης, που δικαιούνται περισσότερο από εμάς να διαδηλώνουν, όμως δεν μπορούν, γιατί απλά δεν διαθέτουν ηλεκτρισμό». Στη συνέχεια ανέλυσε ότι η χρονική μείωση του διακοσμητικού φωτισμού είναι μία μόνο πτυχή της πρωτοπόρου πολιτικής αντιστάθμισης ρύπων διοξειδίου του άνθρακα που παράγονται από τη λειτουργία της Γέφυρας. Η μέθοδος αυτή, που μέχρι στιγμής μόνο η Γέφυρα «Χαρίλαος Τρικούπης» εφαρμόζει στην Ελλάδα, οδηγεί στην ελαχιστοποίηση του οικολογικού αποτυπώματός της, μέσω της επένδυσης κεφαλαίων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στις αναπτυσσόμενες χώρες. Πιο συγκεκριμένα, η Γέφυρα – σε συνεργασία με το Κέντρο Αειφορίας & Αριστείας (CSE) – έχει προχωρήσει στον σχεδιασμό Ολοκληρωμένης Στρατηγικής για τη μείωση των εκπομπών ρύπων που προέρχονται από την ετήσια λειτουργία της, με βάση το Πρωτόκολλο «Green House Gas» του Παγκόσμιου Επιχειρηματικού Συμβουλίου για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία έχει ως απώτερο στόχο τη συνεχή μείωση των εκπομπών ρύπων της Γέφυρας σε ετήσια


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 47

βάση, αλλά και την πιστοποίησή της ως κλιματικά ουδέτερης μέσω της αντιστάθμισης των εκπομπών της από τον έγκυρο ελβετικό οργανισμό My Climate. Μέσω της στρατηγικής για τη μείωση των εκπομπών ρύπων που προέρχονται από την εφαρμογή του προγράμματος της Κλιματικά Ουδέτερης Λειτουργίας, η Γέφυρα θα μειώσει το 2009 σημαντικά το ανθρακικό της αποτύπωμα κατά 68 τόνους (ποσοστό 4% επί του συνόλου των εκπομπών ρύπων που εκπέμπει) και θα έχει εξοικονόμηση κόστους που υπολογίζεται σε ποσοστό 9,43 % επί του συνόλου. Η Γέφυρα Α.Ε. με την ευκαιρία της «Ώρας της Γης» επέλεξε να αξιοποιήσει το ενδιαφέρον των ΜΜΕ, προσφέροντας επικοινωνιακό βήμα σε περιβαλλοντικές κινήσεις πολιτών της Δυτικής Ελλάδας που συνειδητά συμμετείχαν στη διεθνή κινητοποίηση, προσερχόμενοι στη Γέφυρα Ρίου - Αντιρρίου. Τέτοιες ήταν η Οικολογική Κίνηση Πάτρας (ΟΙΚΙΠΑ), οι «Πολίτες εν Δράσει» και το Δίκτυο Περιβαλλοντικών Κινήσεων Κορινθιακού, που συνέπεσαν στη διαπίστωση της ανάγκης για συνέργεια και δράση για την ανατροπή της αλλαγής του κλίματος.

Γέφυρα Ρίου - Αντιρρίου, 28 Μαρτίου 2009, ώρα 20:31 - «Το κλίμα αλλάζει – Αλλάζουμε κι εμείς» - Σύνθημα και ταυτότητα της πολιτικής περιβαλλοντικής ευθύνης της Γέφυρα Α.Ε.

Περιβαλλοντική καινοτομία και διεθνής κοινωνική αλληλεγγύη Κάθε τόνος διοξειδίου του άνθρακα κοστολογείται με συγκεκριμένο χρηματικό αντίτιμο. Το ποσό που αντιστοιχεί στους 1.700 τόνους CO2 που εξέπεμψε, σύμφωνα με τις μετρήσεις, η εταιρική λειτουργία της Γέφυρας, επενδύθηκε διά του ελβετικού μη κυβερνητικού οργανισμού My Climate σε ηλεκτροπαραγωγική μονάδα αεριοποίησης βιομάζας στην περιοχή Μπιχάρ της Ινδίας. Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της μεθόδου επιστροφής στο περιβάλλον της ενέργειας που αναλώθηκε (εντός του χρονικού διαστήματος των μετρήσεων), μέσω έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Με αυτό τον τρόπο συνδυάζονται η περιβαλλοντική και η κοινωνική διάσταση της εταιρικής υπευθυνότητας, μέσα από μία αναπτυξιακή πολιτική αλληλεγγύης στους συνανθρώπους μας εκείνους, που, ενώ είχαν κάθε λόγο να προσθέσουν τη φωνή τους στην παγκόσμια διαμαρτυρία της «Ώρας της Γης», δεν μπορούσαν, επειδή απλά δεν είχαν φως για να το κλείσουν.

«Πολίτες εν Δράσει», ΟΙΚΙΠΑ και Δίκτυο Περιβαλλοντικών Κινήσεων Κορινθιακού, πήραν τον λόγο, αξιοποιώντας το επικοινωνιακό βήμα που συνειδητά έδωσε στους ενεργούς πολίτες η ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε. κατά τη διάρκεια της «Ώρας της Γης»

Νέοι, ενεργοί και με άποψη για το περιβάλλον: «Οι μεγάλοι έχουν Πλάνο Β’ για την αντιμετώπιση όλων των κρίσεων. Πλανήτης Β’ όμως δεν υπάρχει. Απαιτούμε δράση τώρα!»


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 48

Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (ΕΚΕ) κερδίζει συνεχώς έδαφος µεταξύ των ελληνικών επιχειρήσεων. ∆εν αποτελεί απλώς ένα όπλο στη φαρέτρα του µάρκετινγκ, αλλά δοµική επιλογή όλων των τοµέων λειτουργίας µιας αναπτυσσόµενης εταιρείας. Η κοινωνικά υπεύθυνη επιχειρηµατικότητα αποτελεί µια πολιτική µε µακρόπνοη στόχευση και όραµα, που αποδεικνύεται κρίσιµη και για όσους την επιλέγουν, αλλά και για εκείνους που την απολαµβάνουν. Για την ΤΡΑΜ A.E. η Κοινωνική Υπευθυνότητα αποτέλεσε από την αρχή της λειτουργίας της αναπόσπαστο τµήµα της φιλοσοφίας και στρατηγικής της, αφού εκφράζεται στο Όραµα, την Αποστολή και τις Αξίες

της εταιρείας. Στόχος της ΤΡΑΜ Α.Ε. είναι να διαχυθεί και υιοθετηθεί από τους εργαζοµένους της ότι η ΕΚΕ διέπει κάθε λειτουργία στο εσωτερικό ή το εξωτερικό της και αποτελεί όχι απλά υποχρέωση, αλλά... «Κίνηση Ζωής», όπως ονοµάζεται το πρόγραµµα. Έτσι, η εταιρεία ακολουθεί µε προσήλωση τις βασικές αρχές της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, όπως αυτές έχουν διαµορφωθεί – και εξακολουθούν να διαµορφώνονται – διεθνώς, µε φιλοδοξία να αποτελέσει µια από τις πρώτες εταιρείες του ευρύτερου δηµόσιου τοµέα που µε προγραµµατισµό και στρατηγική θα αποτελέσει best-practice στον τοµέα της κοινωνικής υπευθυνότητας στην Ελλάδα.

«Κίνηση Ζωής» από την ΤΡΑΜ Α.Ε.

για το περιβάλλον

Το ολοκληρωµένο πρόγραµµα ΕΚΕ που εφαρµόζει η εταιρεία µας εστιάζεται σε πέντε βασικά πεδία: 1) Το περιβάλλον, 2) Το ανθρώπινο δυναµικό της, 3) Τις τοπικές κοινωνίες µε τις οποίες γειτνιάζει, 4) Τα Άτοµα µε Αναπηρία και 5) Τον Πολιτισµό. Το περιβάλλον αποτελεί προτεραιότητα της «Κίνησης Ζωής». Και πώς θα µπορούσε να συµβαίνει κάτι διαφορετικό όταν το τραµ αποτελεί ένα από τα πλέον φιλικά προς το περιβάλλον Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. ∆εν είναι τυχαίο ότι για τις δράσεις της στον συγκεκριµένο τοµέα η ΤΡΑΜ Α.Ε. τιµήθηκε το 2006 µε το µεγάλο βραβείο «Περιβαλλοντικού Έργου» από τον ανεξάρτητο φορέα Ecocity που διοργανώνει τα βραβεία Περιβαλλοντικής Ευαισθησίας «Οικόπολις». Η ΤΡΑΜ Α.Ε. στηρίζει την «πράσινη επιχειρηµατικότητα» µε τις ακόλουθες δράσεις: ◆ Σχεδίασε και κατασκεύασε τον τροχιόδροµο του αθηναϊκού τραµ µε προδιαγραφές που ελαχιστοποιούν τα επίπεδα ηχητικής ρύπανσης που προκύπτουν από τη λειτουργία του.

◆ Κατασκεύασε υπερσύγχρονο δίκτυο αγωγών όµβριων υδάτων στη Γλυφάδα. ◆ Ανέπλασε εκτενώς την Εσπλανάδα στην παραλιακή ζώνη και πραγµατοποίησε την ασφαλτόστρωση δρόµων, την εγκατάσταση φωτισµού και τη δηµιουργία παιδικών χαρών. Επιπλέον, η ΤΡΑΜ Α.Ε. λειτουργώντας µε αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια:

◆ Παρακολουθεί σταθερά το επίπεδο των δονήσεων και του θορύβου µέσω

◆ Έχει φυτέψει και συντηρεί 2.044 δέντρα, 94.035 θάµνους και 46.687 τ.µ.

σταθµών µέτρησης που έχει εγκαταστήσει κατά µήκος του δικτύου.

γρασιδιού κατά µήκος του δικτύου της, ενώ κατά το έργο της επέκτασης του

◆ Τοποθέτησε 80 υπόγειους κάδους απορριµµάτων και ανακύκλωσης κατά

τραµ στον Πειραιά θα φυτευτούν 1.200 επιπλέον δέντρα και φυτά.

µήκος του εµπορικού κέντρου της Γλυφάδας, στο πλαίσιο της πρωτοποριακής

◆ Ενθαρρύνει στην πράξη τις µετακινήσεις µε ποδήλατο, καθώς το τραµ απο-

για τα ελληνικά δεδοµένα ανάπλασης της περιοχής.

τελεί το µοναδικό µέσο µαζικής µεταφοράς που το φιλοξενεί, άνευ περιορι-

◆ Ανακυκλώνει το χρησιµοποιηµένο νερό από το πλύσιµο των οχηµάτων, µει-

σµού ώρας και ηµέρας.

ώνοντας µε αυτόν τον τρόπο κατά 70% την κατανάλωση νερού, ενώ παράλλη-

◆ Αναλαµβάνει συχνά πρωτοβουλίες τοπικού χαρακτήρα για την αναβάθµι-

λα ανακυκλώνει µια σειρά από υλικά, όπως χαρτί, φορητές και βιοµηχανικές

ση του περιβάλλοντος στις περιοχές µε τις οποίες γειτνιάζει το δίκτυο του

µπαταρίες, αλουµίνιο, σίδηρο, ξύλο και ξυλοπαλέτες.

τραµ. Τέτοιες είναι ο καθαρισµός της Ακτής του Αλίµου από τα απορρίµµατα

◆ Αποτελεί βασικό εταίρο του ευρωπαϊκού προγράµµατος Q-City, στο πλαί-

την Ηµέρα του Περιβάλλοντος και η δεντροφύτευση 250 κωνοφόρων στην

σιο του οποίου µελετώνται και εν συνεχεία εφαρµόζονται νέες τεχνολογίες

περιοχή που γειτνιάζει µε το αµαξοστάσιό της στο Ελληνικό. Για την υλο-

για τη µείωση της ηχορρύπανσης στην πόλη.

ποίηση αυτών των δράσεων, η εταιρεία αναπτύσσει συνέργειες µε τοπικές


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 49

οµάδες, όπως είναι τα συστήµατα προσκόπων και ναυτοπροσκόπων, νη-

και πληρέστατη ενηµέρωση όχι µόνο στα ελληνικά αλλά και στα αγγλι-

πιαγωγεία της περιοχής, οι ∆ήµοι κ.λπ.

κά, ενώ είναι πλήρως κλιµατιζόµενο για ακόµα πιο άνετες διαδροµές.

◆ Υλοποιεί πρόγραµµα εσωτερικής επικοινωνίας σε θέµατα περιβάλ-

Ως πολύτιµος κρίκος της διεθνούς φιλοσοφίας για ανάπτυξη των µέσων

λοντος, µέσω εσωτερικής ανακύκλωσης υλικών και ειδικών σηµάνσεων

σταθερής τροχιάς, το αθηναϊκό τραµ διασχίζει 10 ∆ήµους της Αθήνας και

στις εγκαταστάσεις της καθώς και µέσω ειδικών σελίδων στην εταιρική

λειτουργεί συµπληρωµατικά µε τα υπόλοιπα µέσα.

της εφηµερίδα, που στόχο έχει την παρότρυνση των εργαζοµένων της

Η διαδροµή του συγκαταλέγεται στις οµορφότερες στην Ευρώπη, αφού

στην εθελοντική περιβαλλοντική δράση.

µεγάλο µέρος των 26 χιλιοµέτρων του δικτύου του γειτνιάζει µε τον Σα-

◆ Εφαρµόζει περιβαλλοντικά κριτήρια στην επιλογή ορισµένων κατηγο-

ρωνικό Κόλπο, ένα ακόµα τµήµα διέρχεται από το Ιστορικό Κέντρο της

ριών προµηθευτών.

Αθήνας, ενώ παράλληλα η ΤΡΑΜ Α.Ε. έχει προχωρήσει σε συνολικές ανα-

◆ Εφαρµόζει πολιτική προοδευτικής µείωσης της ειδικής κατανάλωσης

πλάσεις των περιοχών µε τις οποίες συνορεύει το δίκτυό του.

ενέργειας και διερευνά τη δυνατότητα και την οικονοµική ωφέλεια από

Με 48 στάσεις και µέση ταχύτητα 24 χιλιόµετρα ανά ώρα, από τις υψηλό-

τη χρήση ανανεώσιµων πηγών ενέργειας. Χρησιµοποιεί οθόνες υπολογι-

τερες όλων των τραµ διεθνώς, το αθηναϊκό τραµ διαθέτει 3 γραµµές:

στών και λαµπτήρες χαµηλής ενεργειακής κατανάλωσης, έχει εκδώσει οδηγίες και συµβουλές για τον περιορισµό της κατανάλωσης ενέργειας από το ανθρώπινο δυναµικό της και έχει προνοήσει για εγκατάσταση καυστήρων θέρµανσης µε φυσικό αέριο αντί πετρέλαιο.

1 ΣΕΦ – ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ (43 λεπτά) 2 ΣΥΝΤΑΓΜΑ - ΣΕΦ (47 λεπτά) 3 ΣΥΝΤΑΓΜΑ – ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ (61 λεπτά)

◆ Αναπτύσσει συνεργασίες µε εγνωσµένου κύρους περιβαλλοντικές

Οι Έλληνες και ξένοι επισκέπτες χρησιµοποιούν το τραµ κατευθυνό-

ΜΚΟ. Στις οργανώσεις µε τις οποίες η ΤΡΑΜ Α.Ε. συνεργάζεται συγκα-

µενοι σε περιοχές υψηλού τουριστικού ενδιαφέροντος, όπως είναι οι

ταλέγονται η Greenpeace, η Mom - Εταιρεία για τη Μελέτη και την Προ-

εµπορικές περιοχές της Αθήνας, της Γλυφάδας και της Νέας Σµύρνης που

στασία της Μεσογειακής Φώκιας και το ∆ίκτυο Μεσόγειος SOS. Την Πα-

ενδείκνυνται για «shopping». Επίσης, στις πολυάριθµες οργανωµένες

γκόσµια Ηµέρα Περιβάλλοντος 2008, η ΤΡΑΜ Α.Ε. ένωσε τις Φυσ(η)κές

παραλίες στα Νότια Προάστια της Αττικής για χαλάρωση ή στα «night

τις δυνάµεις µε τη Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς και µε 8 Μη Κυβερνη-

clubs» της παραλιακής που εξυπηρετούνται από το τραµ, το οποίο δια-

τικές Οργανώσεις (Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισµού,

θέτει διευρυµένο ωράριο, ενώ Παρασκευή και Σάββατο λειτουργεί όλο

∆ίκτυο Μεσόγειος SOS, Αρχέλων, Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της

το 24ωρο. Με το τραµ εξυπηρετούνται επίσης οι παραλιακές µαρίνες,

Φύσης, Ελληνικό Κέντρο Περίθαλψης Άγριων Ζώων, Επιβάτης, Εθνικό

αλλά και σηµαντικές αθλητικές και συνεδριακές εγκαταστάσεις, όπως

Συµβούλιο Νεολαίας, Σώµα Ελλήνων Προσκόπων).

το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, το πρώην Κέντρο Ξιφασκίας, το γήπεδο Κα-

Στα άµεσα σχέδια της εταιρείας είναι και η κατάρτιση Κοινωνικού Απολο-

ραϊσκάκη.

γισµού µε σκοπό τη διάχυση των ενεργειών περιβαλλοντικής και κοινω-

Με την επέκταση µάλιστα του δικτύου τραµ στο Λιµάνι του Πειραιά και

νικής συνεισφοράς του τραµ σε όλους τους εταίρους της.

µελλοντικά στα δυτικά προάστιά του, κατόπιν συναίνεσης των εµπλεκόµενων φορέων, αναµένεται αφενός να συνεισφέρει ουσιαστικά στην

Tram info

επίλυση του έντονου συγκοινωνιακού προβλήµατος της πόλης και στην

Το τραµ, διακρινόµενο για την άνεση που παρέχει στο επιβατικό κοινό,

άδες τουρίστες που κατευθύνονται για αναψυχή στα φηµισµένα ελληνι-

αποτελεί ένα σύγχρονο µέσο µε µοναδικό σχεδιασµό που λειτουργεί

κά νησιά. Άλλωστε µε την υλοποίηση του συγκεκριµένου έργου οι 65.000

στην αιχµή της τεχνολογίας. ∆ιαθέτει µεγάλη χωρητικότητα, δίγλωσση

καθηµερινοί χρήστες του µέσου εκτιµάται ότι θα διπλασιαστούν.

αισθητική αναβάθµιση της περιοχής και αφετέρου να εξυπηρετήσει χιλι-


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 50

Στην καρδιά της απόφασης βρίσκεται ο δραστικός περιορισµός των εκπο-

Κλιματικές αλλαγές

Το µέλλον του πλανήτη και η πράσινη ανάπτυξη Του δρος Ιωάννη Τσιπουρίδη Ðñüåäñïò ôçò ÅëëçíéêÞò ÅðéóôçìïíéêÞò ¸íùóçò ÁéïëéêÞò ÅíÝñãåéáò ÅËÅÔÁÅÍ êáé åêäüôç ôùí ðåñéïäéêþí «ÁÍÅÌÏëüãéá» êáé «Energy point»

µπών των αερίων του θερµοκηπίου. Eίναι θέµα ζωής ή θανάτου για το ανθρώπινο είδος, αλλά και όλα τα άλλα είδη που ζουν σε αυτόν τον πλανήτη, και είναι το λογικό συµπέρασµα στο οποίο όλοι θα έπρεπε να καταλήξουν αν λάµβαναν υπόψη τα ακόλουθα απλά ευρήµατα της επιστήµης: ◆ Ότι παρατηρείται άνοδος της παγκόσµιας θερµοκρασίας. ◆ Ότι αυτό οφείλεται στην αύξηση της συγκέντρωσης των αερίων του θερµοκηπίου στην ατµόσφαιρα. ◆ Ότι πρέπει να περιοριστεί η άνοδος της παγκόσµιας θερµοκρασίας κάτω από τους 2 βαθµούς Kελσίου, αλλιώς οι κλιµατικές αλλαγές θα είναι ανεξέλεγκτες και πολύ καταστροφικές. ◆ Ότι για να πραγµατοποιηθεί αυτό πρέπει να µειωθούν οι εκποµπές των αερίων του θερµοκηπίου παγκοσµίως κατά 50% έως το 2050, που µεταφράζεται σε 80% για τις αναπτυγµένες χώρες (σαν και του λόγου µας). ◆ Ότι για την αύξηση των εκποµπών των αερίων του θερµοκηπίου ευθύνεται κυρίως η κατανάλωση των ορυκτών καυσίµων. Eποµένως µια στοιχειωδώς σοφή κοινωνία επιλέγει να αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιµα µε άλλες πηγές ενέργειας που δεν εκπέµπουν αέρια του θερµοκηπίου. Γι’ αυτό ανά την υφήλιο, η αιολική ενέργεια, η ηλιακή ενέργεια, η γεωθερµία, η βιοµάζα κ.λπ. έχουν την τιµητική τους. Παράλληλα η διεθνής οικονοµική κρίση που ήρθε να προστεθεί στην κλιµατική και ενεργειακή κρίση, αναζητάει εσπευσµένα εργαλεία αποτελµάτωσης και αναζωογόνησης των αγορών. Eπειδή ο Θεός αγαπάει τον κλέφτη (Θεός είναι, δεν µπορεί να κάνει αλλιώς), αλλά πιο πολύ αγαπάει τον νοικοκύρη, σε αυτήν την οµοβροντία κρίσεων υπάρχει µια κοινή λύση: η πράσινη ανάπτυξη! O ένας µετά τον άλλο διεθνούς φήµης αναλυτές, όπως ο Aλ Γκορ και ο Λόρδος Στερν, υποστηρίζουν ότι η κοινή λύση για όλα τα σωρευµένα δεινά µας είναι η στροφή στην πράσινη οικονοµία. Aυτό σηµαίνει ότι µε δράσεις βελτίωσης ενεργειακής αποδοτικότητας και εξοικονόµησης ενέργειας και ανάπτυξης Aνανεώσιµων Πηγών Eνέργειας επιτυγχάνεται η πολυπόθητη µείωση των αερίων του θερµοκηπίου και ταυτόχρονα αναπτύσσεται η οικονοµία σε όλους τους τοµείς αφού η ενέργεια έχει πολυεπίπεδη δράση και δεν υπάρχει οικονοµική δραστηριότητα που να µην εξαρτάται άµεσα ή έµµεσα από την ενέργεια. Kαι αυτή η οικονοµική ανάπτυξη έχει µια ποιοτική διαφορά. Γίνεται κυρίως στην περιφέρεια, που

Σ

τις αρχές του ∆εκεµβρίου του 2008, στο Πόζναν της Πολωνίας, εκπρόσωποι από 192 κράτη - µέλη στη συνδιάσκεψη του OHE για την κλιµατική αλλαγή πήραν µια απόφαση για το µέλλον της ανθρωπότητας. Aυτή η απόφαση είναι ο οδικός χάρτης που θα καταλήξει – ελπίζουµε – στην παγκόσµια συµφωνία η οποία θα ληφθεί σε έναν χρόνο από τώρα στην Kοπεγχάγη για τον απαιτούµενο – και χωρίς εκπτώσεις – περιορισµό των εκποµπών των αερίων του θερµοκηπίου, που θα είναι ουσιαστικά το επόµενο πρωτόκολλο το οποίο θα αντικαταστήσει αυτό του Kιότο.

σηµαίνει ανάπτυξη και νέες πράσινες θέσεις εργασίας εκεί που πονάει η κοινωνία µας: σε τοπικό επίπεδο.

Aµφιβάλλετε; Ήδη σήµερα στην Eυρωπαϊκή Ένωση η ανάπτυξη των Aνανεώσιµων Πηγών Eνέργειας έχει δηµιουργήσει 400.000 θέσεις εργασίας και έχει ετήσιο κύκλο εργασιών 40 δισεκατοµµύρια ευρώ. (Πηγή EREC www.erc.org). O πρόεδρος του Παγκοσµίου Συµβουλίου Aιολικής Eνέργειας, ο δικός µας καθηγητής του EMΠ Aρθούρος Zερβός, δήλωσε πρόσφατα: «Tο 2008 επενδύθηκαν 150 δισ. ευρώ στις καθαρές ενεργειακές τεχνολογίες. Aναµένεται ότι το 2009 θα επενδυθούν παγκοσµίως 34 δισ. ευρώ στην αιολική ενέργεια και αυτό το ποσό θα ανέβει στα 150 δισ. ευρώ το 2020». Kι αυτό γιατί σε αυτήν την ενεργειακή επανάσταση που έρχεται, τη µερίδα του λέοντος στον τοµέα της ηλεκτροπαραγωγής έχει η αιολική ενέργεια, για τεχνικούς και εµπορικούς λόγους που δεν είναι της παρούσης.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 51

Φαντάζεστε λοιπόν τις δυνατότητες; H χώρα µας είναι ευλογηµένη µε ένα εξαιρετικό αιολικό δυναµικό, ενώ φυσικά δεν υπολείπεται και σε δυναµικό στις άλλες πηγές ενέργειας. O διαθέσιµος φυσικός πόρος έχει κάνει πολλούς να αποκαλέσουν την Eλλάδα το Aιολικό Nτουµπάι. H εκµετάλλευση της αιολικής ενέργειας είναι ένας προνοµιακός τοµέας, στον οποίο θα µπορούσαµε να προσθέσουµε κι εµείς τη σφραγίδα µας. Eίναι µια απλή τεχνολογία και θα µπορούσαµε σχετικά εύκολα να δηµιουργήσουµε βιοµηχανική παραγωγή και εποµένως να εξάγουµε εξοπλισµό (αντί να εισάγουµε – διπλό κέρδος). Eπιπλέον, η πατρίδα µας διαθέτει επιστηµονικό και τεχνικό προσωπικό άρτια καταρτισµένο, ενώ το επενδυτικό ενδιαφέρον που έχει εκδηλωθεί ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Mε τέτοια δεδοµένα, θα περίµενε κανείς την Eλλάδα να πρωτοπορεί στην Eυρώπη. Kάπου εδώ τελειώνει η ονειροπόληση. Aυτά δεν γίνονται εδώ. Γίνονται σε άλλες χώρες. Όπως στην Πορτογαλία, η οποία µέσα σε λίγα χρόνια έκανε όλα τα παραπάνω και τώρα απολαµβάνει τους καρπούς των πολιτικών της επιλογών.

Eδώ είναι τα πραγµατικά Bαλκάνια, δεν είναι παίξε - γέλασε Kαι φοβάµαι ότι θα µείνουµε ουραγοί και µόνοι και σε αυτόν τον γεωγραφικά περιορισµένο χώρο. Oι γείτονές µας, που µόλις τώρα µπήκαν στην E.E., αντιλήφθηκαν τα οφέλη από την ανάπτυξη των AΠE και σπεύδουν να απλοποιήσουν τις διαδικασίες για να υποδεχτούν τους Eυρωπαίους επενδυτές οι οποίοι εγκαταλείπουν άρον άρον

γλυφο του εδάφους, τις κυρίαρχες διευθύνσεις του ανέµου και φυσικά τα τεχνικά

την Eλλάδα. H πληροφορία ότι οι γείτονές µας χρησιµοποιούν το ελληνικό θεσµικό

χαρακτηριστικά της ανεµογεννήτριας. Παρά τις έντονες ενστάσεις του κλάδου, η

πλαίσιο ως παράδειγµα προς αποφυγή, δυστυχώς είναι ακριβής.

ρύθµιση παρέµεινε. ∆υστυχώς το YΠEXΩ∆E δεν ακούει τους φορείς του κλάδου.

Aν γινόταν διαγωνισµός µακροχρόνιας και προβληµατικής αδειοδοτικής διαδικασί-

Ήταν η χαριστική βολή για πολλούς ξένους επενδυτές, οι οποίοι φτιάχνουν βαλί-

ας, θα παίρναµε το βραβείο και θα µας το έδιναν για πάντα, όπως το Zυλ Pιµέ στην

τσες. Φυσικά δεν σταµατάει εδώ η ιστορία. Όταν αποκλείεις κάτι, προτείνεις κάτι

ποδοσφαιρική Bραζιλία. ∆εν έχουµε ανταγωνισµό.

άλλο. Kαι οι επιφορτισµένοι µε τον σχεδιασµό του ενεργειακού µας µέλλοντος

Για να λειτουργήσει ένα αιολικό πάρκο, από την υποβολή της πρώτης αίτησης για

εγκέφαλοι προτείνουν σταθµούς λιθάνθρακα. Eν έτει 2009, µε τις κλιµατικές αλ-

έκδοση άδειας παραγωγής, πρέπει να περάσουν 6-7 χρόνια, στην καλύτερη περί-

λαγές να κάνουν πάρτι στον πλανήτη, εµείς προτείνουµε νέους σταθµούς λιθάν-

πτωση. «O πατέρας υποβάλλει την αίτηση κι ο γιος κάνει τα εγκαίνια» λένε πικρό-

θρακα. Eµείς και οι Kινέζοι. Kαι ποιο είναι το κυρίαρχο επιχείρηµα; H ασφάλεια του

χολα οι αιολικοί.

ενεργειακού εφοδιασµού. Mα µε εισαγόµενο λιθάνθρακα;

Eταιρείες που έχουν έργα AΠE αλλά και θερµικά επιβεβαιώνουν πως είναι πιο εύ-

H ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασµού επιτυγχάνεται µε χρήση γηγενών πη-

κολο να πάρεις άδεια για έναν ρυπογόνο σταθµό παραγωγής ενέργειας παρά για

γών ενέργειας. Kαι η χώρα µας διαθέτει άφθονες: ήλιο, αέρα, νερό, γεωθερµία,

ένα αιολικό πάρκο.

κύµατα, βιοµάζα. Kαι η ενεργειακή απάντηση βρίσκεται στον συνδυασµό όλων

Λογικό. O εγκέφαλος του νοµοθέτη διέπεται από το σκεπτικό ότι οφείλει να προ-

των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις λειτουργούν

στατεύσει το περιβάλλον από τις AΠE. Tο άκρον άωτον της διαστροφής.

συµπληρωµατικά. ∆εν υπάρχουν άλυτα τεχνικά ζητήµατα. Aπλώς όλες οι λύσεις,

Στη χώρα της αυθαιρεσίας, όπου στα δάση που δεν καίγονται, φυτρώνουν µπάζα

είτε ο λιθάνθρακας είτε οι AΠE, συνδέονται µε κάποιο κόστος το οποίο η κοινωνία

και εξοχικά, το περιβάλλον κινδυνεύει από τις πιο καθαρές και πιο φιλικές προς

πρέπει να αξιολογήσει.

αυτό πηγές ενέργειας. Mια ακόµη (αρνητική) παγκόσµια πρωτοτυπία.

Έπρεπε να έχουµε στραφεί προς αυτές τις πηγές ενέργειας εδώ και πολλά χρόνια,

Mην ξεχνάτε ότι είµαστε η πρώτη (και µοναδική µέχρι στιγµής) χώρα που αποβλή-

αλλά κάποιοι δεν το θέλουν. Kάποιοι σαµποτάρουν εσκεµµένα τον Aίολο και µαζί

θηκε από τους µηχανισµούς του Πρωτοκόλλου του Kιότο. Kαι έτσι, λοιπόν, µε αυτό

το µέλλον της χώρας µας.

το «φιλοπεριβαλλοντικό» σκεπτικό, τα νοµοθετήµατα δεν είναι παρά µια ατελείω-

Oφείλουµε να τους αποµονώσουµε και να πάµε τη χώρα µπροστά προς τον 21ο αιώ-

τη ακολουθία περιορισµών και απαγορεύσεων.

να και όχι πίσω στον µεσαίωνα του κάρβουνου που µας οδηγούν σήµερα.

Kαι τα πράγµατα χειροτερεύουν. O συντάκτες των νοµοθετηµάτων πλέον παρεµβαίνουν και σε θέµατα που είναι καθαρά τεχνικής φύσεως και πρέπει να καθορίζονται από τους κανόνες της επιστήµης και της τεχνικής. Όπως για παράδειγµα, στο πρόσφατο Eιδικό Xωροταξικό Πλαίσιο για τις AΠE που εγκρίθηκε από την κυβερνητική επιτροπή, περιλαµβάνεται κριτήριο για την ελάχιστη απόσταση µεταξύ ανεµογεννητριών, κάτι που δεν σχετίζεται µε τη χωροταξία και την προστασία του περιβάλλοντος, αφού είναι ένα καθαρά τεχνικό θέµα που εξαρτάται από το ανά-


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 52

Οι ΗΠΑ στην πρώτη θέση στον κόσµο

Η αιολική ενέργεια ηγέτις του Tοµέα Ενέργειας της Ε.Ε. Το 2008 στην Ε.Ε. η αιολική ενέργεια ξεπέρασε σε νέες εγκαταστάσεις όλες τις άλλες πηγές ενέργειας. Το 43% όλων των νέων εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ε.Ε. ήταν έργα αιολικής ενέργειας. Συνολικά στην Ευρώπη το 2008 προστέθηκαν 19.651 MW ηλεκτρικής ισχύος, από τα οποία τα 8.484 MW αιολική ενέργεια, τα 6.932 MW φυσικό αέριο, τα 2.495 MW πετρέλαιο, τα 762 MW κάρβουνο και τα 473 MW υδροηλεκτρικά. Στο τέλος του 2008 το σύνολο των αιολικών εγκαταστάσεων στην Ε.Ε. ανέρχεται σε 64.949 MW και αντιστοιχεί

επένδυσης όπου τα χρήµατα των Ευρωπαίων πολιτών συνδράµουν τις δικές τους εθνικές οικονοµίες και όχι τις οικονοµίες µερικών χωρών που εξάγουν πετρέλαιο. Επενδύοντας στην αιολική ενέργεια, υποστηρίζει κανείς την τεχνολογική ηγεσία της Ευρώπης, προστατεύει το κλίµα, στηρίζει την ασφάλεια ενεργειακής τροφοδοσίας και δηµιουργεί εµπορικές ευκαιρίες, αλλά και θέσεις εργασίας. ◆ Η Γερµανία και η Ισπανία εξακολουθούν να µονοπωλούν την κορυφή του ευρωπαϊκού πίνακα αιολικών εγκαταστάσεων. ◆ Η Γαλλία, η Ιταλία και το Ην. Βασίλειο είχαν ικανοποιητική ανάπτυξη ξεπερνώντας τα 3.000 MW. ◆ Υπάρχουν 10 κράτη - µέλη που ξεπέρασαν τα 1.000

σε αύξηση 15% από το 2007, ενώ ισοδυναµούσε µε την

MW, ενώ άλλα 2, η Αυστρία και η Ελλάδα, είναι πολύ

καθηµερινή εγκατάσταση 20 νέων ανεµογεννητριών.

κοντά.

160.000 εργαζόµενοι απασχολούνταν άµεσα ή έµµε-

◆ Εντυπωσιακές µεταξύ των νέων κρατών - µελών η

σα στην αιολική βιοµηχανία στα τέλη του 2008, ενώ οι

Ουγγαρία που διπλασίασε την εγκατεστηµένη ισχύ της,

επενδύσεις στην Ε.Ε. ανήλθαν σε 11 δισ. ευρώ.

φτάνοντας τα 127 MW, η Βουλγαρία, που την τριπλασία-

Η ενέργεια που θα παράγουν σε µια φυσιολογική χρο-

σε από τα 57 MW στα 158 MW, και η Πολωνία, που σχε-

νιά τα 64.949 MW των ανεµογεννητριών στην Ευρώπη

δόν τη διπλασίασε στα 472 MW από τα 276 MW.

καλύπτει το 4,2% της ηλεκτρικής ζήτησης και αποτρέ-

◆ Από τα µη κράτη - µέλη εντυπωσιακή ήταν η Τουρκία,

πει την εκποµπή 108 εκατοµµυρίων τόνων διοξειδίου

που τριπλασίασε την εγκατεστηµένη ισχύ από 147 MW

του άνθρακα ετησίως, που ισοδυναµεί µε την απόσυρ-

σε 433 MW.

ση 50 εκατοµµυρίων αυτοκινήτων.

Τα θαλάσσια αιολικά πάρκα είχαν µια αύξηση 357 MW

Η αιολική ενέργεια είναι παράδειγµα µια ευφυούς

κατά το 2008, και έφτασαν τα 1.471 MW.

Στην παγκόσµια αιολική κατάταξη είχαµε µια σηµαντική αλλαγή. Οι ΗΠΑ πέρασαν τη Γερµανία, ενώ η Κίνα διπλασίασε την εγκατεστηµένη ισχύ της για 4η συνεχόµενη χρονιά, αλλά παρέµεινε στην 4η θέση, µε 3η την Ισπανία και 5η την Ινδία, ενώ τις επόµενες 5 θέσεις κατέχουν η Ιταλία, η Γαλλία, το Ην. Βασίλειο, η ∆ανία και η Πορτογαλία (σ.σ.: την οποία Πορτογαλία ξεπερνούσαµε µέχρι το 2004). Το 2008 εγκαταστάθηκαν πάνω από 27.000 MW παγκοσµίως, κυρίως στην Β. Αµερική, την Ευρώπη και την Ασία. Η παγκόσµια αύξηση ήταν 27 GW, ανεβάζοντας την παγκόσµια εγκατεστηµένη ισχύ σε 120,8 GW. O Steve Sawyer, γενικός γραµµατέας του Παγκοσµίου Συµβουλίου Αιολικής Ενέργειας δήλωσε: «Τα 120 GW της αιολικής ενέργειας θα παραγάγουν 260 TWh ηλεκτρικής ενέργειας και θα αποτρέψουν τις εκποµπές 158 εκατοµµυρίων τόνων CO2 ετησίως». Η παγκόσµια αιολική αγορά αιολικών εγκαταστάσεων το 2008 ανήλθε σε 36.5bn EUR ή 47.5bn US$. «Η αιολική ενέργεια είναι πολύ συχνά η πιο ελκυστική επιλογή για νέους σταθµούς παραγωγής, για οικονοµικούς λόγους, αλλά και για λόγους βελτίωσης της ενεργειακής ασφάλειας, χωρίς να αναφερθούµε σε περιβαλλοντικά και αναπτυξιακά οφέλη» δήλωσε ο πρόεδρος του GWEC, καθηγητής Αρθούρος Ζερβός. «Η αιολική βιοµηχανία δηµιουργεί και πολλές νέες θέσεις εργασίας: πάνω από 400.000 εργαζόµενοι απασχολούνται στη βιοµηχανία και σύντοµα θα γίνουν εκατοµµύρια». Στις ΗΠΑ η µεγάλη ανάπτυξη του 2008 αντιστοιχεί σε 50% αύξηση της εγκατεστηµένης ισχύος. Τα νέα αιολικά έργα του 2008 καλύπτουν το 42% όλων των νέων σταθµών παραγωγής ενέργειας που κατασκευάστηκαν το 2008, ενώ δηµιούργησαν 35.000 νέες θέσεις εργασίας. Η Ελλάδα πρόσθεσε 114 MW το 2008, έναντι 125 MW το 2007 και 173 MW το 2006. Η συνεισφορά µας στο παγκόσµιο σύνολο βρίσκεται στο 0,82%, από 0,93% το 2007 και 1,01% το 2006.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 54

15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ

Να μας πάρει και να μας σηκώσει!

Άντε και του χρόνου... Του δρος Ιωάννη Τσιπουρίδη Πρόεδρος της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας ΕΛΕΤΑΕΝ και εκδότη των περιοδικών «ΑΝΕΜΟλόγια» και «Energy point»

Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά θα γιορταστεί φέτος στις 15 Ιουνίου η Ημέρα του Ανέμου. Τις δυο προηγούμενες χρονιές ήταν μια ευρωπαϊκή γιορτή. Φέτος για πρώτη φορά είναι παγκόσμια. Όπως όλοι οι κατατρεγμένοι, οι αδικημένοι, οι μειονότητες, οι αναξιοπαθούντες κ.λπ., έτσι και η αιολική ενέργεια πήρε μια μέρα στο ημερολόγιο της παγκόσμιας συνείδησης. Στο ημερολόγιο που φτιάχτηκε για να μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχα τα βράδια, έπειτα από μια ημέρα στον δρόμο, τη δουλειά και το σπίτι, όπου φερόμαστε με τον πιο άθλιο, σοβινιστικό, υπεροπτικό ή απαξιωτικό τρόπο σε όλες τις μειονότητες και τους μη ικανούς να αντιδράσουν, από το παιδί στα φανάρια μέχρι τη γυναίκα και τα παιδιά μας. Έτσι και η αιολική ενέργεια. Σε έναν πλανήτη όπου κυριαρχούν (ακόμη) τα ορυκτά καύσιμα, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) δεν έχουν θέση. u Όσο οι δραστηριότητες των ΑΠΕ ήταν σε ένα επίπεδο πειραματικό, ερευνητικό, πιλοτικό, γινόντουσαν ανεκτές με απόλυτη συγκατάβαση. u Όταν άρχισε η εμπορική δραστηριότητα, άρχισε και ο πόλεμος. Που έφτασε και σε ακρότητες. Οι διεθνείς περιβαλλοντικές οργανώσεις, με κορυφαία μεταξύ αυτών την Greenpeace, έχουν καταγγείλει τη δράση διεθνών εταιρειών πετρελαιοειδών ενάντια στους επιστημονικούς κύκλους, οι

οποίοι χρόνια τώρα προσπαθούσαν να αφυπνίσουν τη διεθνή κοινότητα για τις κλιματικές αλλαγές. Να θυμίσουμε ότι σήμερα η πάρα πολύ μεγάλη πλειονότητα των επιστημόνων, και ιδιαίτερα αυτοί που εργάζονται για τη Διεθνή Επιτροπή για τις Κλιματικές Αλλαγές (IPCC) των Ηνωμένων Εθνών και είναι επιφορτισμένοι να συμβουλεύσουν τον παγκόσμιο αυτόν φορέα, υποστηρίζουν τα εξής απλά πράγματα:

1 2 3

Οι κλιματικές αλλαγές είναι εδώ και εξελίσσονται πολύ γρήγορα και πιθανόν να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Για τις κλιματικές αλλαγές ευθύνεται το φαινόμενο του θερμοκηπίου, που προκαλείται κυρίως από την αύξηση της συγκέ-

ντρωσης διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Για την αύξηση της συγκέντρωσης του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα ευθύνεται η καύση ορυκτών καυσίμων.

Το συμπέρασμα στο οποίο θα κατέληγε οποιοσδήποτε απλός και λογικός άνθρωπος, που το μόνο του συμφέρον είναι να επιβιώσει και αν είναι δυνατόν να έχει και ποιότητα ζωής σε αυτόν τον πλανήτη, θα ήταν η δραστική μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων. Και επειδή έτσι όπως έχει εξελιχθεί η κοινωνία μας δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς ενέργεια, τα επόμενα βήματα θα ήταν: • ο ίδιος λογικός και απλός άνθρωπος, προφανώς και πάνω απ’ όλα, θα περιόριζε τη σπατάλη και θα έκανε όση εξοικονόμηση ενέργειας του επέτρεπε το επίπεδο της τεχνολογίας και • θα προχωρούσε σε αντικατάστασή τους με νέες πηγές ενέργειας που δεν θα εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 55

Συμπέρασμα: Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Τονίζω το «απλός και λογικός άνθρωπος» διότι ένας μη λογικός συνάνθρωπός του θα του πρότεινε ως λύση και την πυρηνική ενέργεια. Αλλά ελπίζω ότι ο «απλός και λογικός άνθρωπος», μπροστά στους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση πυρηνικής ενέργειας, να μην το συζητούσε καθόλου. Έτσι, λοιπόν, ύστερα απ’ αυτήν την παρένθεση, φτάσαμε στην αναγκαιότητα άμεσης αντικατάστασης των ορυκτών καυσίμων με ΑΠΕ. Αυτό δυστυχώς μπορεί να το υποστηρίζει ο μέσος απλός και λογικός άνθρωπος, μπορεί να έχει τη στήριξη όλων των περιβαλλοντικών οργανώσεων και μπορεί να τεκμηριώνεται με τον πιο επιστημονικό τρόπο από την πλειονότητα των κορυφαίων επιστημόνων του πλανήτη, αλλά δεν έχει τη σύμφωνη γνώμη κάποιων που τα βραχυπρόθεσμα συμφέροντά τους είναι επενδυμένα στα ορυκτά καύσιμα. Πρέπει να τονιστεί ο επιθετικός προσδιορισμός «βραχυπρόθεσμα» γιατί τα μεσο-μακροπρόθεσμα συμφέροντα των ιδίων και των οικογενειών τους και φυσικά ολόκληρου του πλανήτη θα εξυπηρετηθούν μόνο με στροφή στις ΑΠΕ. Άβυσσος η ψυχή (και η τσέπη) τους. Και έτσι φτάσαμε εκεί που ξεκινήσαμε. Για να εξυπηρετηθούν αυτά τα βραχυπρόθεσμα συμφέροντα πρέπει να καθυστερήσει η ανάπτυξη των ΑΠΕ, ιδανικά μέχρι να εξαντληθεί και η τελευταία σταγόνα πετρελαίου, μέχρι να καεί και το τελευταίο κομμάτι κάρβουνο. Και αυτό δεν είναι υπερβολή. Απόδειξη, ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται μια τραγική για μας τους υπόλοιπους εξέλιξη των κλιματικών αλλαγών. Είναι γνωστό ότι ως αποτέλεσμα της υπερθέρμανσης του πλανήτη οι πάγοι της Αρκτικής θάλασσας λιώνουν. Κάθε καλοκαίρι η παγοκάλυψη της Αρκτικής θάλασσας είναι όλο και μικρότερη. Η πρόβλεψη είναι ότι σε μερικά χρόνια, ίσως και το 2013, το καλοκαίρι δεν θα υπάρχει παγοκάλυψη. Ο μέσος απλός και λογικός άνθρωπος στο άκουσμα αυτής της είδησης θλίβεται, φοβάται και θυμώνει. Όμως, οι εκπρόσωποι των βραχυπρόθεσμων συμφερόντων τρίβουν τα χέρια τους γιατί έτσι ανοίγει ο δρόμος για εκμετάλλευση των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου που βρίσκονται στον πυθμένα της Αρκτικής θάλασσας. Για να εκπέμψουμε περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα και να λιώσουν περισσότερο οι πάγοι. Ο ορισμός της απληστίας, της οποίας την τιμωρία θα υποστούμε όλοι. Πώς λοιπόν καθυστερεί η ανάπτυξη των ΑΠΕ; Με την πιο πετυχημένη δυσφημιστική καμπάνια που γνώρισε ο πλανήτης. Σε μια εποχή που ο πλανήτης, επιπλέον των κλιματικών αλλαγών, έχει υποστεί απίστευτη οικολογική καταστροφή σε όλα τα επίπεδα, u όταν στις θάλασσες, στις λίμνες και τα ποτάμια μας κυριαρχούν τα τοξικά στοιχεία και τα σκουπίδια, u όταν στα βουνά έχουν καεί τα δάση και φυτρώνουν μεζονέτες και αποθηκεύονται μπάζα, u όταν στις πεδιάδες καλλιεργούνται μεταλλαγμένα και δημιουργούνται χωματερές, u όταν το φωτοχημικό νέφος κυριαρχεί στην ατμόσφαιρα των πόλεών μας και τα σκουπίδια στους δρόμους, αυτός ο ίδιος μέσος απλός και λογικός άνθρωπος έχει στραφεί κατά της αιολικής ενέργειας και προσπαθεί να προστατεύσει ό,τι του έμεινε από το περιβάλλον που καταστρέφεται από την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας. Αυτή είναι η απόλυτη επιτυχία της δυσφημιστικής καμπάνιας. Μπορεί τα περισσότερα επιχειρήματα να μην αντέχουν σε σοβαρή ανάλυση. Δεν έχει σημασία αυτό, γιατί αστεία ή μη καταφέρνουν να περάσουν στο οπλοστάσιο του μέσου απλού πολίτη και, όπως όλοι γνωρίζουμε, είναι πολύ δύσκολο να

αποδείξεις ότι δεν είσαι ελέφαντας. Γι’ αυτό άλλωστε κυκλοφόρησε και αυτή η ρήση. Για να εκφράσει την απελπισία αυτών που αγωνίζονται να απορρίψουν τη λασπολογία και να αποδείξουν το αυτονόητο. Διότι: u Τι να πεις στο σύνθημα «Έξω οι ανεμογεννήτριες του θανάτου!» ή στο επιχείρημα «Οι ανεμογεννήτριες εκπέμπουν ραδιενέργεια»; u Πώς να χειριστείς ψύχραιμα το γεγονός ότι η πιο φιλική στο περιβάλλον πηγή ενέργειας αντιμετωπίζεται ως η καταστροφή του περιβάλλοντος; Με πόσους τρόπους πρέπει να πεις ότι η αιολική ενέργεια έχει την ελάχιστη δυνατή επίπτωση στο περιβάλλον, αφού απλά δεν υπάρχει ανάπτυξη με μηδενικές επιπτώσεις;

u Πώς να εξηγήσεις ότι λέγοντας «όχι» στην αιολική ενέργεια οι ίδιοι λένε «ναι» σε κάποια άλλη πηγή ενέργειας της οποίας οι επιπτώσεις είναι καταστροφικές, αν και όχι άμεσα ορατές στους ίδιους, μια και δεν ζουν π.χ. στην Πτολεμαΐδα ή στη Μεγαλόπολη; Από αυτήν την απελπισία γεννήθηκε η Ημέρα του Ανέμου για να βοηθήσει την κατατρεγμένη αιολική ενέργεια. Για να μας δώσει ένα βήμα επικοινωνίας με τον απλό μέσο άνθρωπο, αλλά και με αυτούς που παίρνουν τις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή μας, ώστε να τους πείσουμε ότι το συμφέρον τους και το συμφέρον του τόπου είναι η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας. u Ότι από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής κινδυνεύει το φυσικό μας περιβάλλον. u Ότι η ξηρασία και η λειψυδρία και η ερημοποίηση θα πλήξουν τη ζωή μας πιο άμεσα και πιο γρήγορα από ό,τι φανταζόμαστε.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 56

u Ότι τα παιδιά μας θα ζήσουν αυτόν τον εφιάλτη, αν δεν αρχίσουμε να προστατεύουμε τον πλανήτη σήμερα. u Ότι η αιολική ενέργεια είναι ένα από τα ελάχιστα έτοιμα όπλα που διαθέτει η ανθρωπότητα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Φέτος η Ευρωπαϊκή Ένωση Αιολικής Ενέργειας (European Wind Energy Association - EWEA) συνεργάζεται με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Αιολικής Ενέργειας (Global Wind Energy Council - GWEC) για τον εορτασμό της Ημέρας του Ανέμου. «Ήδη η αιολική ενέργεια τροφοδοτεί με ηλεκτρισμό εκατομμύρια νοικοκυριά σε όλο τον πλανήτη, αλλά για να γίνει πλήρης εκμετάλλευση της τεχνολογίας περισσότεροι άνθρωποι πρέπει να συνειδητοποιήσουν τα τεράστια οφέλη που παρέχει, δηλαδή ενεργειακή ανεξαρτησία, αποφυγή εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, αποφυγή δαπανών για εισαγόμενα καύσιμα, πράσινες θέσεις εργασίας και πολλά άλλα» δήλωσε ο Christian Kjaer, διευθυντής της EWEA.

Ο Steve Sawyer, γενικός γραμματέας του GWEC, πρόσθεσε: «Η αιολική ενέργεια έχει απογειωθεί σε πολλές χώρες στον πλανήτη και γι’ αυτό ήρθε η ώρα η Ημέρα του Ανέμου να γίνει παγκόσμια. Πρέπει να είμαστε ενωμένοι στην προσπάθεια προώθησης της αιολικής ενέργειας για την καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών και την κάλυψη των αυξανόμενων ενεργειακών αναγκών. Αν και οι προκλήσεις διαφέρουν από χώρα σε χώρα, η αιολική ενέργεια παντού χρειάζεται την υποστήριξη των τοπικών αυτοδιοικήσεων, κοινωνιών και πολιτών για να αξιοποιηθεί πλήρως το αιολικό δυναμικό και η Ημέρα του Ανέμου είναι μια πολύ καλή ευκαιρία για ενημέρωση και συνειδητοποίηση». Η νέα ιστοσελίδα, www.globalwinddday.org, δίνει πληροφορίες για την ενημερωτική εκστρατεία και το δίκτυο των εθνικών ενώσεων αιολικής ενέργειας (http://www. eletaen.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=115&Itemid=57) που θα οργανώσουν τις εκδηλώσεις της 15ης Ιουνίου 2009.

Προκαταρκτικό Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

1 Διαγωνισμός ζωγραφικής για παιδιά Νηπιαγωγείων και Δημοτικών. Μέχρι 29 Μαΐου 2009.

2 Διαγωνισμός ελεύθερης καλλιτεχνικής έκφρασης για εφήβους. Μέχρι 29 Μαΐου 2009.

3 Διαγωνισμός περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης για

5 Έκθεση στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (αναμονή τελικής επιβεβαίωσης). Παρασκευή 12 - Κυριακή 14 Ιουνίου 2009.

6 Επισκέψεις σε αιολικά πάρκα. Σάββατο 13 Ιουνίου 2009.

7 Τελική εκδήλωση στην Πλατεία Συντάγματος.

ενηλίκους των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, των Κέντρων Εκπαίδευσης Ενηλίκων και των Σχολών Δεύτερης Ευκαιρίας σε όλη την Ελλάδα. Μέχρι 29 Μαΐου 2009.

• Διαγωνισμός για παιδιά. • Μουσική εκδήλωση. • Και πολλά αναμνηστικά δώρα... Δευτέρα 15 Ιουνίου 09.00 - 18.00.

4 Παρουσίαση αποτελεσμάτων Μελέτης Διείσδυσης

Λεπτομέρειες στην ιστοσελίδα της ΕΛΕΤΑΕΝ

της Αιολικής Ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα της χώρας, την οποία ανέθεσε η ΕΛΕΤΑΕΝ. Συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη 10 Ιουνίου 2009.

(www.eletaen.gr).


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 57

1,5 δισ. ευρώ για υποδομές υγείας σε εξέλιξη από τη ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε.

Η

Δημόσια Επιχείρηση Ανέγερσης Νοσηλευτικών Μονάδων (ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε.) ιδρύθηκε το 1983 και από το 1999 αποτελεί Ανώνυμη Εταιρεία που διοικείται από 9μελές Διοικητικό Συμβούλιο. Το προσωπικό της ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε., με τεχνική και επιστημονική κατάρτιση υψηλής εξειδίκευσης, έχει συμβάλει σημαντικά στην αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα. Από την πρώτη στιγμή μέχρι και σήμερα έχει ως βασικό στόχο την εξασφάλιση υποδομών στον τομέα της Υγείας και της Πρόνοιας. Το φάσμα των δραστηριοτήτων της ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε. περιλαμβάνει τη μελέτη, την κατασκευή και τον εξοπλισμό εγκαταστάσεων υγείας και πρόνοιας, έτσι ώστε να επιτευχθούν αποτελεσματικά οι στρατηγικοί στόχοι του υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Σε αυτή την κατεύθυνση δραστηριοποιείται για περισσότερο από δύο δεκαετίες. Η ανάληψη οποιουδήποτε έργου της ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε. γίνεται κατόπιν σχετικής εντολής ανάθεσης του υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Με βάση την εντολή αυτή, αρχίζει η διαδικασία υλοποίησης του έργου. Αν λάβουμε υπόψη μας ότι η κύρια αποστολή του υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης είναι η συνεχής αναβάθμιση της ποιότητας των κοινωνικών υπηρεσιών για τους πολίτες της χώρας, η ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε. διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, γιατί έχει την ευθύνη της υλοποίησης της πολιτικής του κράτους για την παροχή του υψηλότερου δυνατού επιπέδου εγκαταστάσεων υγείας. Έτσι, η ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε. έχει ενεργό ρόλο στην κατασκευή νέων μονάδων υγείας, στον εκσυγχρονισμό των υποδομών που υπάρχουν και στην αναβάθμιση του εξοπλισμού τους. Στην πολυετή πορεία της έχει ολοκληρώσει και παραδώσει σε χρήση νοσοκομειακές μονάδες και Κέντρα Υγείας σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, ενώ έχει εκσυγχρονίσει και μεγάλο αριθμό υφιστάμενων νοσοκομείων. Σήμερα η ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε. στοχεύει στη συνολική και βιώσιμη αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του υπουργείου Υγείας στην κατεύθυνση της δημιουργίας επιπρόσθετων εσόδων για το δημόσιο σύστημα υγείας αλλά και να προσφέρει υπηρεσίες υγείας που διακρίνονται για την ποιότητα και τον πολιτισμό τους.

Καινοτόμες δραστηριότητες της ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε. Η Δημόσια Επιχείρηση Ανέγερσης Νοσηλευτικών Μονάδων υλοποιεί σήμερα περί τα 120 έργα συνολικού προϋπολογισμού πλέον του 1,5 δισ. ευρώ που αφορούν τις παρακάτω κατηγορίες έργων:

³ Μελέτη-κατασκευή νέων Νοσοκομειακών Μονάδων. ³ Μελέτη-κατασκευή νέων δομών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας. ³ Επισκευές-συντηρήσεις υφισταμένων Μονάδων. ³ Προμήθεια και Εγκατάσταση Ιατρικού και Ξενοδοχειακού Εξοπλισμού. Πέρα από τον συμβατικό τρόπο υλοποίησης των έργων η ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε. έχει ορισθεί φορέας υλοποίησης έργων ΣΔΙΤ (Συμπράξεις Δημοσίου & Ιδιωτικού Τομέα), αξιοποιώντας τη δυνατότητα χρήσης νέων χρηματοοικονομικών εργαλείων που παρέχονται με

τώνουν τα πλεονεκτήματα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, κάνουν χρήση σύγχρονων βιοκλιματικών εφαρμογών και υιοθετούν καινοτόμα συστήματα διαχείρισης κτιρίων (BMS). Η ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε. στην παρούσα φάση έχει προκηρύξει 5 διαγωνισμούς, που βρίσκονται στο στάδιο αξιολόγησης, για την εγκατάσταση σε 5 νοσοκομεία της Αθήνας (Γεννηματά, ΚΑΤ, Αττικό, Σισμανόγλειο, Ευαγγελισμός) συστημάτων Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού-Θερμότητας (ΣΗΘ), με τη χρήση φυσικού αερίου. Εκτιμάται ότι η εγκατάσταση των εν λόγω συστημάτων θα συμβάλει στη μείωση ρύπων διοξει-

τον Νόμο 3389/2005 περί Συμπράξεων Δημοσίου & Ιδιωτικού Τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, έχει ήδη αναλάβει την υλοποίηση τριών νέων Νοσοκομειακών Μονάδων: ³ Το Παιδιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, δυναμικότητας 400 κλινών, προϋπολογισμού 389 εκατ. ευρώ. ³ Το Ογκολογικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, δυναμικότητας 400 κλινών, προϋπολογισμού 396 εκατ. ευρώ. ³ Το Νέο Γενικό Νοσοκομείο Πρέβεζας, 164 κλινών, προϋπολογισμού 131 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, αναμένει την έγκριση από τη Διυπουργική Επιτροπή ΣΔΙΤ για την υλοποίηση του Νέου Γενικού Νοσοκομείου Ανατολικής Αττικής, του Διεθνούς Μεταμοσχευτικού Κέντρου, του Γενικού Νοσοκομείου Κω κ.λπ., ενώ με τον Ν. 3580/07 ορίσθηκε φορέας υλοποίησης έργων (Προμήθεια Εξοπλισμού & Παροχής Υπηρεσιών) της Επιτροπής Προμηθειών Υγείας.

δίου του άνθρακα CO2, με παράλληλη εξοικονόμηση σημαντικών πόρων.

Περιβαλλοντική Πολιτική Στο πλαίσιο της Περιβαλλοντικής Πολιτικής του υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, όλα τα έργα που υλοποιεί η ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε. ενσωμα-

Λογιστική Οργάνωση Νοσοκομείων / Προνοιακών Μονάδων Κεντρική πολιτική του υπουργείου Υγείας αποτελεί η βελτίωση των οικονομικών όλων των Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας, με στόχο την εξοικονόμηση πόρων και την περιστολή των ελαστικών δαπανών. Στην προσπάθεια αυτή του υπουργείου η ΔΕΠΑΝΟΜ Α.Ε. έχει αναλάβει τον συντονισμό των απαραίτητων ενεργειών για την εγκατάσταση και λειτουργία σύγχρονων λογιστικών πληροφοριακών συστημάτων. Μέχρι σήμερα έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία εφαρμογής του Διπλογραφικού Λογιστικού Συστήματος σε όλες ανεξαιρέτως τις Νοσηλευτικές και Προνοιακές Μονάδες, καθιερώνοντας την εφαρμογή των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης (Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα). Αξίζει να σημειωθεί ότι εκατό και πλέον νοσοκομεία εφαρμόζουν το Διπλογραφικό Λογιστικό Σύστημα και είκοσι από αυτά εφαρμόζουν και τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα, ενώ μέχρι το τέλος του 2009 θα εφαρμοσθούν από το σύνολο των Νοσοκομειακών Μονάδων.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 58

H Silcio επενδύει στην καινοτομία για ενέργεια από τον ήλιο Ελλάδα και ήλιος

Έτσι ιδρύθηκε η SILCIO, η εταιρεία που σκοπό έχει να

τεχνολογικού know-how. Έτσι, τα προϊόντα της SILCIO

συνενώσει την πιο εξελιγμένη γερμανική τεχνολογία

S.A. έχουν κορυφαία αξιοπιστία και απόδοση και συ-

Ίσως λίγοι Έλληνες αντιλαμβάνονται ότι η Ελλάδα εκ-

φωτοβολταϊκών με την ελληνική δημιουργία και τον

ναγωνίζονται σε ποιότητα και απόδοση τις καλύτερες

μεταλλεύεται με μεγάλη επιτυχία τον ήλιο. Όχι, δεν

ήλιο της Ελλάδας.

γερμανικές εταιρείες.

εννοούμε την προσέλκυση τουριστών για τις ηλιόλουστες παραλίες μας, ούτε τον ήλιο που επιτρέπει

Η SILCIO S.A. δημιουργεί στην Πάτρα ένα τεχνολογικό

μας σαν αυτονόητο και δεν του δίνουμε σημασία παρά,

SILCIO S.A. - η εταιρεία και το εργοστάσιο

ίσως, μόνο όταν χτίζουμε ένα καινούργιο σπίτι: την

Η SILCIO S.A. έχει ανεγείρει στην βιομηχανική περιοχή

θέρμανση νερού από τον ήλιο.

της Πάτρας ένα υπερσύγχρονο εργοστάσιο παραγωγής

Οι ταράτσες στην Ελλάδα είναι γεμάτες ηλιακούς

πολυκρυσταλλικών Φ/Β (φωτοβολταϊκών) γεννητριών

θερμοσίφωνες που αξιόπιστα καλύπτουν τις ανάγκες

με πρώτη ύλη πυρίτιο πολύ υψηλής καθαρότητας. Η

μας για ζεστό νερό και ταυτοχρόνως προστατεύουν

SILCIO S.A. αποτελεί μέρος ενός ομίλου με ιδιαιτέρως

το περιβάλλον εξοικονομώντας τεράστιες ποσότητες

σημαντική παρουσία στις ανανεώσιμες πηγές ενέργει-

ηλεκτρικού! Υπολογίζεται ότι χάρις στους ηλιακούς

ας και με πολύ ισχυρή κεφαλαιουχική βάση.

θερμοσίφωνες έχουμε γλυτώσει την λειτουργία ενός

Η επένδυση της SILCIO S.A. αντιπροσωπεύει μία επέν-

μεγάλου θερμικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικού.

δυση που ξεπερνά τα 200 εκατ. ευρώ σε εξοπλισμό

Όταν περνάμε έξω από την Μεγαλόπολη ή την Πτολε-

και συμβάσεις αγοράς πρώτων υλών. Ένα σημαντικό

μαΐδα και βλέπουμε την καταστροφή του περιβάλλο-

τμήμα αυτής της επενδύσεως αφορά σε συστήματα

ντος, δύσκολα αποφεύγουμε την σκέψη: μα, δεν γίνε-

επεξεργασίας των αποβλήτων, υγρών και αερίων, απο-

ται αλλιώς;

δεικνύοντας εμπράκτως την περιβαλλοντική της ευαι-

Ασφαλώς και γίνεται αλλιώς! Στην Ελλάδα μπορούμε

σθητοποίηση και την κοινωνική της υπευθυνότητα.

να καλύψουμε πολύ σημαντικό μέρος της απαιτούμε-

«Είμαστε ιδιαιτέρως περήφανοι για τα συστήματα πε-

νης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και ειδικότερα

ριβαλλοντικού ελέγχου που έχουμε εγκαταστήσει»,

τον άνεμο και τον ήλιο. Ελλάδα και ήλιος πάνε μαζί!

μας δηλώνει ο κ. Άρης Παπαχρήστου, γενικός διευθυ-

Γιατί να μη χρησιμοποιήσουμε τον ήλιο για να τρέξου-

ντής της SILCIO S.A. «Πιστεύω ότι τα συστήματά μας

ανταγωνιστική σε όλη τη χώρα.

με τα κλιματιστικά μας τις ζεστές ηλιόλουστες μέρες

είναι πρωτοπόρα για την Ελλάδα και δείχνουν ότι η

Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμα και με την αυξημένη

του καλοκαιριού;

Ελληνική Βιομηχανία μπορεί να έχει ένα πολύ φιλικό

τιμή των 0,50€ ανά κιλοβατώρα στα νησιά το ηλεκτρι-

Η παραγωγή ηλεκτρικού από τον ήλιο στην Ελλάδα εί-

προς το περιβάλλον πρόσωπο. Εμείς, πάντως, ως βιο-

κό από τα Φ/Β είναι πολύ κάτω από το κόστος επιτόπι-

ναι μία αυτονόητη ανάγκη. Οι μέτοχοι της SILCIO S.A.

μηχανία του πράσινου τομέα των ανανεώσιμων πηγών

ας παραγωγής της ΔΕΗ!

αναγνώρισαν αυτήν την ανάγκη, αλλά και το ότι για να

ενεργείας οφείλαμε να δείξουμε το δρόμο» συμπλη-

Σε μία χώρα με θερμό καλοκαίρι, όπως η Ελλάδα, τα

πετύχουμε αυτό τον στόχο πρέπει η τεχνολογία των

ρώνει.

Φ/Β συμβάλλουν ιδιαιτέρως στην αντιμετώπιση των

φωτοβολταϊκών να μεταφερθεί στην Ελλάδα. Πρέπει

Στην Πάτρα έχουν ήδη αρχίσει να λειτουργούν η γραμ-

θερινών αιχμών ζητήσεως από τα κλιματιστικά. Σε

η Ελλάδα να γίνει κέντρο αιχμής στην τεχνολογία του

μή παραγωγής φωτοβολταϊκών κυττάρων και η γραμμή

αυτές τις θερινές αιχμές, όπως επισημαίνει ο κ. Παπα-

ήλιου.

συναρμολογήσεως Φ/Β πάνελ (γεννητριών). Η γραμμή

χρήστου, το κόστος της ΔΕΗ είναι τόσο υψηλό που από

παραγωγής φετών πυριτίου θα αρχίσει να λειτουργεί

μόνο του δικαιολογεί την αυξημένη τιμή κιλοβατώρας

στο τέλος του 2009. Η δυναμικότητα των γραμμών, σε

που απολαμβάνουν τα Φ/Β όλο τον χρόνο.

αυτή την πρώτη φάση, ανέρχεται σε περισσότερο από

Το πραγματικό όφελος των Φ/Β για την Ελλάδα βρί-

40 MW / έτος για τις φέτες πυριτίου, 31 MW / έτος για

σκεται στα μικρά και μεσαία Φ/Β και στα Φ/Β στις

τα Φ/Β κύτταρα και 20 MW / έτος για τα Φ/Β πάνελ.

στέγες των κτιρίων, ακριβώς δίπλα στην κατανάλωση.

Η τεχνολογία που χρησιμοποιεί η SILCIO S.A. είναι

Το πλεονέκτημα των Φ/Β είναι ότι κάνουν εφικτή την

100% γερμανική και έχουν επιλεγεί κορυφαίες εται-

ηλεκτροπαραγωγή εκεί όπου υπάρχει ζήτηση, μειώ-

ρείες για τον σχεδιασμό, προμήθεια και κατασκευή

νοντας την ανάγκη για δίκτυα και ελαχιστοποιώντας

των γραμμών παραγωγής, αλλά και την μεταφορά του

τις απώλειες στην διανομή.

να φτιάχνουμε μερικά από τα καλύτερα κρασιά στον κόσμο. Εννοούμε κάτι που έχει μπει στην συνείδησή

κόμβο υψηλής τεχνολογίας εκπαιδεύοντας εδώ αλλά και στο εξωτερικό δεκάδες νέους μηχανικούς σε μία δύσκολη εποχή οικονομικής κρίσης. Αυξάνει σημαντικά την απασχόληση σε μία περιοχή που έχει χτυπηθεί σκληρά από την αποβιομηχάνιση. Στα τέλη του 2010, η SILCIO S.A. Θα απασχολεί περισσότερους από 220 εργαζόμενους στην Πάτρα.

Φωτοβολταϊκά και Ελλάδα Η αγορά των Φ/Β στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα εξελιχθεί ισχυρά, παρά την κρίση, ειδικώς από το 2010 και μετά. Η SILCIO S.A. φιλοδοξεί να καταστήσει σημαντική την παρουσία της τα επόμενα χρόνια τόσο στην ελληνική αγορά Φ/Β όσο και στις γειτονικές χώρες. Οι πολύ καλές συνθήκες ηλιοφάνειας στην Ελλάδα επιτρέπουν από μόνες τους την ανάπτυξη της αγοράς των Φ/Β ακόμα και χωρίς επιδοτήσεις κεφαλαίου. Με μία καλή τιμή κιλοβατώρας, η παραγωγή ηλεκτρικού από τον ήλιο με Φ/Β συστήματα είναι οικονομικά


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 60

ΕΚΟ

«Κερδοφόρα ανάπτυξη για να αποτελέσει την πρώτη επιλογή του πελάτη»

Ε

δώ και πάνω από 40 χρόνια η ΕΚΟ βρίσκεται στην πρώτη θέση προτίμησης των Ελλήνων καταναλωτών. Η πορεία της στον χρόνο υπήρξε κάτι παραπάνω από σταθερή. Διατήρησε αναλλοίωτο τον χαρακτήρα της μεγαλύτερης ελληνικής εταιρείας εμπορίας πετρελαιοειδών δίνοντας πάντα προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση και το συμφέρον του Έλληνα καταναλωτή. Οι άνθρωποι της ΕΚΟ περιγράφουν το όραμά τους ως εξής: «Να είμαστε η πρώτη επιλογή του πελάτη στην αγορά πετρελαιοειδών πριμοδοτώντας πάντα την ποιότητα προϊόντων και υπηρεσιών, την ανάπτυξη και την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού, την καλή απόδοση υπέρ των μετόχων μας και τον σεβασμό προς το περιβάλλον». Σε μια περίοδο σημαντικών εξελίξεων, αποστολή της ΕΚΟ είναι να αποτελεί την εταιρεία - πρότυπο για όλους όσοι έρχονται σε επαφή μαζί της, πελάτες, συνεργάτες, εργαζόμενους, μετόχους, κοινωνικό σύνολο. Να προσφέρει προηγμένα προϊόντα και υπηρεσίες με ευθύνη και συνέπεια, τόσο στο διυλιστήριο και τις εγκαταστάσεις της όσο και στον τελευταίο ανώνυμο καταναλωτή. Να ικανοποιεί τις διαφορετικές ανάγκες και προτεραιότητες των πελατών της μέσω της ανάπτυξης και της παροχής διαφοροποιημένων προϊόντων και υπηρεσιών. Σήμερα η ΕΚΟ διαθέτει περίπου 1.200 πρατήρια σε όλη την ελληνική επικράτεια και 12 εγκαταστάσεις εφοδιασμού. Μέσω αυτών προμηθεύει καύσιμα στο σύνολο των ελληνικών αεροδρομίων. Πρόκειται για 23 αεροδρόμια, από τα οποία δεν εξαιρούνται τα δυσπρόσιτα. Στόχος της εταιρείας είναι να μην ανακοπεί η εξυπηρέτηση του Έλληνα πολίτη σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Κι αυτή η προσφορά δεν μπορεί να έχει διαβαθμίσεις. Οι Έλληνες δεν χωρίζονται σε προνομιούχους και μη. Λόγω ακριβώς αυτής της ευαισθησίας της, η ΕΚΟ εξακολουθεί να δραστηριοποιείται σε παραμεθόριες περιοχές, σε περιοχές που οι άλλες εταιρείες θεωρούν ζημιογόνες. Γι’ αυτό και θα έπρεπε να αποτελεί εθνικό χρέος η στήριξη μιας αμιγώς ελληνικής εταιρίας η οποία είναι σε θέση να προσφέρει καύσιμα και λιπαντικά τελευταίας τεχνολογίας σε λογικές τιμές και να υψώνει επάξια το ανάστημά της απέναντι στις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών. Η ΕΚΟ χρειάζεται τον Έλληνα πολίτη. Υποστηρίζοντάς τη, καθένας από μας της επιτρέπει να λειτουργεί ως ασφαλιστική δικλείδα συγκράτησης των τιμών – προς όφελός μας, εννοείται – απέναντι στις μεγάλες τιμολογιακές διακυμάνσεις αλλά και στον σκληρό ανταγωνισμό των ιδιωτικών εταιρειών εμπορίας πετρελαιοειδών.

Η υψηλή τεχνολογία αντικατοπτρίζεται στην κορυφαία ποιότητα των προϊόντων της. Αναλυτικότερα, στα πρατήρια ΕΚΟ ο καταναλωτής θα βρει τα καύσιμα: EKO Kinitron 100 Speed: Πάθος, Ένταση, Επιδόσεις. Η βενζίνη νέας τεχνολογίας με κορυφαία πρόσθετα για βελτιωμένες καύσεις, μεγαλύτερη προστασία του κινητήρα, αξεπέραστες επιδόσεις. EKO Kinitron 95 Plus : Η αμόλυβδη με τα ειδικά πρόσθετα στην τιμή της απλής. Καθαρίζει τις βαλβίδες του κινητήρα, βγάζει περισσότερα χιλιόμετρα, προστατεύει το περιβάλλον. EKO Kinitron Diesel Plus: Με πρόσθετα υψηλής τεχνολογίας για καθαρό κινητήρα, περισσότερα χρόνια ζωής του κινητήρα, καλύτερες επιδόσεις, λιγότερα έξοδα συντήρησης, αληθινή προστασία του περιβάλλοντος. Σημαντική επένδυση της ΕΚΟ είναι και η δημιουργία σύγχρονου Χημείου. Σ’ αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι τακτικοί έλεγχοι που διεξάγονται από τη συνεργάτιδα εταιρεία, την ExxonMobil, από την οποία η ΕΚΟ προμηθεύεται και τα βασικά συστατικά για τα λιπαντικά της, ΕΚΟ Megatron (για βενζινοκινητήρες) και ΕΚΟ Forza (για πετρελαιοκινητήρες). Στο Χημείο της ΕΚΟ, εκτός από τις προβλεπόμενες προδιαγραφές του Συστήματος Ποιότητας της Εταιρείας έχει αναπτυχθεί και εφαρμόζεται από το 1997 εξειδικευμένο Σύστημα Ποιότητας, το οποίο βασίζεται σε διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα. Η απάντηση της ΕΚΟ στην πρόκληση του ανταγωνισμού με πρατήρια νέου τύπου για τον Έλληνα καταναλωτή Η ΕΚΟ δεν είναι μόνο η κορυφαία ελληνική εταιρεία εμπορίας πετρελαιοειδών. Είναι η εταιρεία που με υψηλό αίσθημα ευθύνης προς τον καταναλωτή προσφέρει προϊόντα και υπηρεσίες στο πλαίσιο των σύγχρονων απαιτήσεων και του οξυμμένου ανταγωνισμού. Τα τελευταία τρία (3) χρόνια η ΕΚΟ ανέπτυξε μια νέα αλυσίδα πρατηρίων, τα «Καλυψώ», με στόχο να θέσει στη διάθεση του Έλληνα καταναλωτή υπηρεσίες νέας γενιάς ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Τα «Καλυψώ» διαχειρίζεται η ΕΚΟ και λειτουργούν, πλέον του πρατηρίου υγρών καυσίμων και, ως σταθμοί μικρής αγοράς και αναψυχής. Έτσι η ΕΚΟ με τη θυγατρική της εταιρεία, την ΕΚΟ ΚΑΛΥΨΩ ΕΠΕ, έχοντας μέχρι σήμερα αναπτύξει 34 τέτοια πρατήρια, κατορθώνει να απαντήσει στον έντονο ανταγωνισμό των ξένων πολυεθνικών με καταστήματα που διαθέτουν, εκτός από κορυφαία καύσιμα και λιπαντικά, αίθουσες πωλήσεων με είδη που αφορούν όχι μόνο το αυτοκίνητο και τον αυτοκινητιστή αλλά και είδη ευρείας κατανάλωσης, όπως ημερήσιο και περιοδικό Τύπο, είδη mini-market και αναψυκτήρια φροντίζοντας πάντα για ένα


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 61

ευχάριστο και μοντέρνο περιβάλλον. Να σημειωθεί ότι οι χώροι αυτοί διαθέτουν και πρόσβαση για άτομα με ειδικές ανάγκες.

Ιστορικό Η ιστορία της ΕΚΟ ξεκινά το 1982, μετά την απόφαση της Exxon να εγκαταλείψει τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες στην Ελλάδα. Είναι η χρονιά που το ελληνικό Δημόσιο εκδηλώνει ενδιαφέρον για την αγορά του πακέτου των μετοχών της ESSO. Τον Μάρτιο του 1984, η ΕΚΟ ΕΛΕΠΕΧ (εταιρεία Holding) αγοράζει, για λογαριασμό του ελληνικού Δημοσίου, τις μετοχές του ομίλου εταιρειών της ESSO PAPPAS. Η ESSO μετονομάζεται σε ΕΚΟ, υπάγεται στη ΔΕΠ και λειτουργεί πλέον ως επιχείρηση του ευρύτερου δημόσιου τομέα, για να ακολουθήσει στη συνέχεια συνεχή ανοδική πορεία στην πετρελαϊκή και πετροχημική αγορά της χώρας. Το 1995 επεκτείνει τις δραστηριότητές της και στο εξωτερικό με την ίδρυση θυγατρικής εταιρείας εμπορίας καυσίμων στη Γεωργία (ΕΚΟ Georgia LTD). Στα μέσα του 1996 ξεκινά το «χτίσιμο» μιας νέας εταιρικής ταυτότητας της ΕΚΟ, η οποία σηματοδοτεί μια καινούργια αρχή στην ιστορία της εταιρείας. Τον Μάρτιο 1998 γίνεται η μεταβίβαση των μετοχών της ΠΕΤΡΟΛΙΝΑ OVERSEAS στην ΕΚΟ ΑΒΕΕ και η ενσωμάτωση της ΠΕΤΡΟΛΙΝΑ και της ΕΚΟΛΙΝΑ στις θυγατρικές της εταιρείες. Από τον Απρίλιο 1998 η ΔΕΠ μετονομάζεται σε Ελληνικά Πετρέλαια και απορροφά την ΕΚΟ – Ελληνικά Διυλιστήρια & Χημικά Μακεδονίας ΑΒΕΕ, τον βιομηχανικό κλάδο της ΕΚΟ ΑΒΕΕ, τα ΕΛΔΑ Α.Ε. και τη ΔΕΠ - ΕΚΥ. Ο εμπορικός κλάδος της ΕΚΟ, καθώς και η ΕΛΔΑ-Ε, συγχωνεύονται με απορρόφησή τους από την ΕΚΟ-ΕΛΔΑ, θυγατρική των ΕΛΠΕ, και αποτελούν πλέον μια ενιαία εμπορική εταιρεία. Η νέα εμπορική επιχείρηση εδραιώνει έτσι την πρωταγωνιστική παρουσία τής μεγαλύτερης ελληνικής επιχείρησης στην αγορά της εμπορίας πετρελαιοειδών και ενισχύει σημαντικά τον ρυθμιστικό ρόλο που θα συνεχίσει να ασκεί με την ενιαία μορφή της προς όφελος των καταναλωτών. Η εξαγορά της Γ. Μαμιδάκης & ΣΙΑ ΑΕΕΠ από την ΕΚΟ, που έγινε τον Νοέμβριο του 1998, αποτελεί ενέργεια στρατηγικής σημασίας, αφού η απόκτηση των έξι εγκαταστάσεων και των 470 περίπου πρατηρίων υγρών καυσίμων ενδυναμώνει σημαντικά την εταιρεία έναντι του ανταγωνισμού. Το 2002 επεκτείνει δυναμικά τις δραστηριότητές της στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιονατολικής Ευρώπης και ειδικότερα στα Βαλκάνια, με την ανάπτυξη δικτύων εμπορίας καυσίμων σε Σερβία, Βουλγαρία, Αλβανία, Μαυροβούνιο και Κύπρο.

Η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. – μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Διεθνών Δραστηριοτήτων – δραστηριοποιείται στον κλάδο εμπορίας στο εξωτερικό σε 8 χώρες: Αλβανία, Βοσνία - Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, Γεωργία, Κύπρο, Μαυροβούνιο, ΠΓΔΜ και Σερβία. Η πρώτη χώρα εκτός Ελλάδας στην οποία δραστηριοποιήθηκε ο όμιλος – μέσω της θυγατρικής εταιρείας ΕΚO ΑΒΕΕ – είναι η υπερκαυκάσια Γεωργία, όπου, μαζί με τοπικούς εταίρους, συνέστησαν στις 15.9.1995 την EKO Georgia Ltd, η οποία, από τα μέσα του 2007, περιήλθε εξ ολοκλήρου στην κυριότητα του ομίλου Ελληνικά Πετρέλαια. Το 1999 συστήνεται η εμπορική εταιρεία Global Petroleum Albania Sh.A με έδρα τα Τίρανα και η ΕΛΠΕΤ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ Α.Ε. με έδρα το Μαρούσι. Το ίδιο καλοκαίρι η ΕΛΠΕΤ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ Α.Ε. εξαγοράζει (σε ποσοστό που σήμερα ανέρχεται στο 81,51%) από την κυβέρνηση της ΠΓΔΜ την OKTA Crude Oil Rerinery A.D. με έδρα τα Σκόπια, η οποία δημιουργήθηκε το 1980 και διαθέτει το μοναδικό διυλιστήριο της γειτονικής χώρας, δυναμικότητας 2,5 εκατ. μετρικών τόνων ανά έτος. Μέσω του διυλιστηρίου της ΟΚΤΑ εφοδιάζεται και το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς του Κοσσυφοπεδίου. Έτσι, ο όμιλος βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση ώστε να εφοδιάζει τις αγορές των Βαλκανίων από τα δυο διυλιστήρια που διαθέτει στην περιοχή (Θεσσαλονίκης και Σκοπίων). Στον εφοδιασμό συμβάλλει και ο μήκους 230 χλμ. και δυναμικότητας 2.5 ΜΤΑ πετρελαιαγωγός αργού πετρελαίου Vardax, που από το 2002 συνδέει τις εγκαταστάσεις του διυλιστηρίου του ομίλου στη Θεσσαλονίκη με το αντίστοιχο διυλιστήριο της ΟΚΤΑ στα Σκόπια. Το 2001 ιδρύεται η εταιρεία χαρτοφυλακίου Hellenic Petroleum International A.G. («ΗΡΙ»), με έδρα τη Βιέννη της Αυστρίας, για να διαχειρίζεται τις επενδύσεις του ομίλου στο εξωτερικό. Το 2002 είναι μία πολύ σημαντική και δραστήρια χρονιά για τη διεθνή ανάπτυξη του ομίλου: Αρχικά ιδρύονται (μέσω της θυγατρικής ΕΚΟ ΑΒΕΕ) οι εμπορικές εταιρείες EKO-ELDA Bulgaria E.A.D. στη Βουλγαρία και EKO YU A.D.-Beograd στη Σερβία. Τον Οκτώβριο πραγματοποιείται από την ΗΡΙ η εξαγορά του 54,35% των μετοχών της εμπορικής εταιρείας Jugopetrol A.D. Kotor, η οποία έχει έδρα το Kotor στο Μαυροβούνιο και τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους πραγματοποιείται η εξαγορά (100%) της εταιρείας BP Cyprus Ltd με έδρα το Λονδίνο, η οποία μετονομάζεται σε Ελληνικά Πετρέλαια Κύπρου Λτδ. Αυτή τη στιγμή τα πρατήρια του δικτύου καυσίμων στο εξωτερικό ανέρχονται στα 290. Η γνωστή επωνυμία πρατηρίων ΕΚΟ υπάρχει πλέον σε όλες τις παραπάνω χώρες εκτός από την ΠΓΔΜ, όπου η εταιρεία δραστηριοποιείται με την επωνυμία ΟKTA, προμηθεύοντας τους πελάτες της με προϊόντα που παράγονται στο ομώνυμο διυλιστήριο της χώρας. Έτσι, κάποιος οδηγός που διασχίζει τα Βαλκάνια, μπορεί να εφοδιάζεται με καύσιμα και να λαμβάνει υπηρεσίες σε όλες τις χώρες της περιοχής αποκλειστικά από τα πρατήρια του δικτύου με σήματα ΕΚΟ / ΟKTA, απολαμβάνοντας τη γνωστή ποιότητα, αξιοπιστία και εξυπηρέτηση του ομίλου των Ελληνικών Πετρελαίων. Περισσότερες πληροφορίες για τις εταιρείες: Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. (www. hellenic-petroleum.gr), ΕΚΟ ΑΒΕΕ (www.eko.gr), ΕΛΠΕΤ Βαλκανική Α.Ε. (www.elpetbalkaniki.gr), Ελληνικά Πετρέλαια Κύπρου Λτδ (www.eko.com.cy), EKO Bulgaria EAD (www.eko.bg), ΕΚΟ YU A.D. Beograd (www.ekoserbia.com), Jugopetrol A.D. Kotor (www.jugopetrol.cg.yu), Global Petroleum Albania Sh.A. (www.global-alb.com ), EKO Georgia LTD (www.ekogeorgia.ge) μπορείτε να βρείτε στις αντίστοιχες ιστοσελίδες τους καθώς και στην ιστοσελίδα: http://www.elpe-dgia.eu. Μέσα στον επόμενο μήνα θα ολοκληρωθεί η κατασκευή της ιστοσελίδας της OKTA Crude Oil Refinery Skopje και θα παρέχεται έτσι η δυνατότητα αναζήτησης λεπτομερών πληροφοριών για όλο το δίκτυο πρατηρίων της περιοχής.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 62

Του Κώστα Καρτάλη Αν. Καθηγητή Παν. Αθηνών Βουλευτή ΠΑΣΟΚ Μαγνησίας

Το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο οδηγεί την Αττική – αλλά και την περιφέρεια – σε «αργό» θάνατο

Ε

ίναι γνωστό ότι η Αττική απορροφά, σε βάρος της περιφέρειας, το μεγαλύτερο ποσοστό των δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων. Η ανάγκη σε αυξημένες πιστώσεις είναι σε κάποιο βαθμό κατανοητή καθώς πρόκειται για την πρωτεύουσα της χώρας, με τις ανάγκες που κάθε πρωτεύουσα έχει, αλλά και για μια πόλη που φιλοξενεί το 40% του πληθυσμού της χώρας. Υπό αυτό το πρίσμα, πρώτη μέριμνα της πολιτείας θα έπρεπε να είναι η ανάσχεση της οικιστικής και πληθυσμιακής επέκτασης της πόλης. Όμως το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο που προωθεί το ΥΠΕΧΩΔΕ κάνει ουσιαστικά το αντίθετο. Η πόλη μεγαλώνει, με δυναμική να αυξήσει, μέχρι και να διπλασιάσει, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, τον πληθυσμό της μέχρι το 2030. Αν σήμερα η πρωτεύουσα διεκδικεί το μεγαλύτερο μερίδιο των επενδύσεων για να ανανεωθεί και να εκσυγχρονισθεί, για να αποκτήσει μεταφορικές υποδομές κ.ά., στο μέλλον θα έχει την απαίτηση να απορροφά το σύνολο (σχεδόν) των επενδύσεων. Είναι προφανές ότι η νέα Αθήνα, όπως δηλαδή προκύπτει – ή ενδεχομένως προκύψει – από το σχέδιο του ΥΠΕΧΩΔΕ, οδηγείται σε «αργό θάνατο». Μαζί οδηγείται στον «αργό θάνατο» και η ελληνική περιφέρεια. Όχι γιατί θα αστικοποιηθεί το ίδιο μαζικά, αλλά γιατί δεν θα υπάρχουν πλέον πιστώσεις για την ανάπτυξή της. Η εικόνα που συνοδεύει το κείμενο αποτυπώνει με τον πιο ανάγλυφο τρόπο την αστική εξάπλωση της Αθήνας από το 1988 έως και το 2007. Σε απλούς αριθμούς, η εξάπλωση αυτή φθάνει σε ποσοστό κοντά στο 30% ή από 438 τετραγωνικά χιλιόμετρα αστικής κάλυψης το 1988 σε 565 τετραγωνικά χιλιόμετρα το 2007. Συνολικά προστέθηκαν 127 τετραγωνικά χιλιόμετρα αστικής κάλυψης ή περίπου 6 τετραγωνικά χιλιόμετρα ανά έτος. Για λόγους σύγκρισης η έκταση του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού καλύπτει 5,3 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αποδεικνύεται, με άλλα λόγια, ότι η πολιτεία (κεντρική διοίκηση και τοπική αυτοδιοίκηση) αποδείχθηκε αδύναμη να εφαρμόσει το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας όπως αυτό θεσμοθετήθηκε το 1985. Σήμερα δρομολογείται η αναθεώρηση του ΡΣΑ με ένα νέο σχέδιο που ενδεχομένως κερδίζει ορισμένες μάχες, έχω όμως την εντύπωση ότι «χάνει τον πόλεμο». Η βασική αδυναμία του νέου ΡΣΑ είναι ότι αγνοεί ορισμένες βασικές διαπιστώσεις, όπως προκύπτουν από τη διαχρονική εξέλιξη της αστικής εξάπλωσης της πόλης: Διαπίστωση 1. Μέχρι το 2000, αλλά και στο διάστημα 2004-2007, η νέα δόμηση είναι κυρίως εκτός σχεδίου, είναι διάχυτη και επικεντρώνεται προς τα ανατολικά και νοτιοανατολικά. Διαπίστωση 2. Στο διάστημα 2000-2004 η επέκταση του αστικού ιστού αφορά κυρίως νέες εντάξεις στο σχέδιο (βόρεια και βορειοδυτικά προάστια, Μαρκόπουλο) και δευτερευόντως εκτός σχεδίου δόμηση. Ουσιαστικά η νέα δόμηση παρακολουθεί γεωμετρικά την Αττική οδό που εξελίσσεται σε νέο άξονα «ανάπτυξης» της πόλης.

Διαπίστωση 3. Ως κύριος υποδοχέας αστικών πιέσεων στην εξωαστική ενδοχώρα του πολεοδομικού συγκροτήματος λειτουργεί η πεδιάδα των Μεσογείων, η οποία εμφανίζει τη μεγαλύτερη ελκυστικότητα σε οικιστικές πιέσεις για πρώτη κατοικία και ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων λόγω του νέου διεθνούς αερολιμένα «Ελ. Βενιζέλος». Διαπίστωση 4. Οι υψηλότεροι ρυθμοί επέκτασης της πόλης εμφανίζονται κατά μήκος της Αττικής οδού προς τα δυτικά αλλά και στον άξονα Αγία Παρασκευή Ραφήνα. Η πύκνωση της δόμησης κατά μήκος μάλιστα του 2ου άξονα είναι ταχύτατη. Διαπίστωση 5. Η διεύρυνση του αστικού ιστού φαίνεται ότι οδηγεί το ΒΔ. τμήμα του λεκανοπεδίου να λειτουργεί ως υποδοχέας νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που εκμεταλλεύονται την Αττική οδό. Στο ΝΑ. τμήμα του λεκανοπεδίου η παραπέρα αστικοποίηση συνοδεύεται από συγκέντρωση μεσαίων και υψηλών εισοδημάτων, όπως άλλωστε και στο ΒΑ. τμήμα του λεκανοπεδίου. Οι παραπάνω διαπιστώσεις περιγράφουν με σαφήνεια τη (διαχρονικά ίδια) προτεραιότητα σε πολιτικές για την ανάσχεση της επέκτασης της Αθήνας (αλλά και των άλλων πόλεων): τη θεσμοθέτηση των χρήσεων γης στον εξωαστικό χώρο (για να αντιμετωπιστούν οι έντονες πιέσεις οικοδόμησης που οδηγούν στην αυθαίρετη δόμηση), τον έλεγχο της εξάπλωσης μέσα από περιορισμένο αριθμό νέων οργανωμένων οικιστικών αναπτύξεων ποιότητας και φιλικών προς το περιβάλλον, την κεντρική ή τοπική πριμοδότηση για την ανάπτυξη «ήδη χρησιμοποιημένης γης», όπου το κόστος κατεδάφισης ή απορρύπανσης είναι απαγορευτικό για την επένδυση, τη μείωση των συντελεστών δόμησης σε αναθεωρήσεις Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων αλλά και την προώθηση αντισταθμιστικών μηχανισμών για την εξασφάλιση κοινόχρηστων χώρων από τους δήμους, όπως π.χ. τράπεζες γης ή ενεργοποίηση του αστικού αναδασμού. Η ακτινογραφία της επέκτασης της Αθήνας είναι μία καλή διδακτική ιστορία τόσο για την Αθήνα όσο και για τις «Μικρές Αθήνες» που αναπτύσσονται στην ελληνική περιφέρεια. Τα Ρυθμιστικά Σχέδια, όπου εκπονούνται, αλλά και τα ΣΧΟΑΠ οφείλουν να φροντίσουν πάνω από όλα για επεκτάσεις των πόλεων και των οικισμών που έχουν «λογική και ευαισθησία». Και προπαντός αναφορά στο μέλλον.


το πράσινο ΠΟΝΤ ΙΚ Ι / 63

Δύναμη Ενέργειας, ΔΕΠΑ: Δύναμη Aνάπτυξης Η ενέργεια κινεί τον πλανήτη, ενώνει τους λαούς, διασφαλίζει τη σταθερότητα και την ευημερία σε όλο τον κόσμο. Σε μία εποχή που οι ενεργειακές εξελίξεις είναι έντονες και συνεχείς, η ΔΕΠΑ (Δημόσια Επιχείρηση Αερίου) είναι η δύναμη που συνδέει το μέλλον της χώρας μας με το φυσικό αέριο, το καύσιμο του 21ου αιώνα. Είναι ο σύγχρονος και ανταγωνιστικός όμιλος εταιριών που ενισχύει το ρόλο του στο νέο επιχειρηματικό πλαίσιο των απελευθερωμένων ενεργειακών αγορών, συμβάλλει δυναμικά στην ανάπτυξη της οικονομίας, αναδεικνύει τον γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας ως παράγοντα σταθερότητας σε μια εποχή έντονων ενεργειακών και γεωπολιτικών ανακατατάξεων, διασφαλίζει την προστασία του περιβάλλοντος, υπόσχεται μία καλύτερη ποιότητα ζωής. Η ΔΕΠΑ συμβάλλει ουσιαστικά στη λύση του ενεργειακού ζητήματος εξασφαλίζοντας την επάρκεια και τον ομαλό εφοδιασμό, σε πλήρη ακολουθία με την Εθνική Ενεργειακή πολιτική ως προς την απεξάρτηση από το πετρέλαιο και την αναζήτηση νέων πηγών ενεργειακής τροφοδοσίας. Η υλοποίηση και ο προγραμματισμός έργων για την κατασκευή μεγάλων ενεργειακών υποδομών, όπως οι αγωγοί φυσικού αερίου Ελλάδας – Τουρκίας και Ελλάδας – Ιταλίας, αναδεικνύουν τη χώρα μας σε ενεργειακό δίαυλο για τη μεταφορά του αερίου από τις παραγωγούς χώρες, προς τις χώρες κατανάλωσης στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα, η ΔΕΠΑ και οι θυγατρικές της εταιρίες εκτελούν έργα επέκτασης της χρήσης του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή, τη βιομηχανία, το εμπόριο και τα νοικοκυριά, συγχρηματοδοτούμενα μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα» και «Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα» για την περίοδο 2007 – 2013, με την στήριξη του Υπουργείου Ανάπτυξης. Έως το 2010 η ΔΕΠΑ, με τη θυγατρική

της εταιρία ΔΕΣΦΑ Α.Ε., θα πραγματοποιήσει επενδύσεις, οι οποίες συνολικά θα ξεπεράσουν το 1,5 δισ. ευρώ. Στο προσεχές διάστημα, η ΔΕΠΑ θα θέσει τις βάσεις για την επέκταση της χρήσης του φυσικού αερίου και σε νέες περιοχές, εκτός από τις περιοχές Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Λαρίσης και Βόλου που ήδη τροφοδοτούνται, με την προκήρυξη διαγωνισμού για τη σύσταση τριών νέων Εταιριών Παροχής Αερίου (ΕΠΑ) στη Στερεά Ελλάδα, την Κεντρική Μακεδονία και την Ανατολική Μακεδονία – Θράκη. Προβλέπεται ότι τα 500.000 νοικοκυριά που χρησιμοποιούν σήμερα φυσικό αέριο θα φτάσουν το 2010 το 1.000.000 ενώ μέχρι τότε αναμένεται να διπλασιασθεί ο αριθμός των βιομηχανιών που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο, από 250 σε 500. Με τον επενδυτικό σχεδιασμό και τον ανάλογο αναπτυξιακό προγραμματισμό, οι θέσεις εργασίας θα αυξηθούν επίσης. Η σημαντική αύξηση του κύκλου εργασιών του ομίλου, που καταλήγει σε θετικά οικονομικά αποτελέσματα, το ισχυρό όραμα, η συγκροτημένη στρατηγική και η καινοτόμα απάντηση στις ενεργειακές προκλήσεις της εποχής καθιστούν ρεαλιστική την προοπτική της ΔΕΠΑ για περαιτέρω ανάπτυξη.


prasino  

prasino,pontiki