Issuu on Google+

NR 1 - 2010

T r e n d s e n o nt w i k k e l i n g e n i n d e v r i j e t i j d s s e c t o r

artikel

Dark Tourism Niche-markt of nieuwe kans voor toeristische bestemmingen ? Onderzoek

Duurzame vakantie Ver van mijn bed of dicht bij huis ? K e n n i s m a k e n m e t:

Bert Anvelink Directeur NRIT Onderzoek A n a ly s e C B S

Afname aantal gasten en overnachtingen in 2009 beperkt


Kijk, de toerist van morgen Een ware eyeopener voor iedereen die meer wil weten over de toeristen uit de BRIClanden!

Brazilië, Rusland, India, China

Eyeopener ‘Kijk, de toerist van morgen’ BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China)

Kijk, de toerist van morgen is een ware eyeopener voor iedereen die meer wil weten van de toeristen uit de zogenaamde BRIC-landen, Brazilië, Rusland India en China. Dit boek is een initiatief van NHTV internationaal hoger onderwijs Breda met medewerking van het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) en NRIT Media. Maak kennis met de toeristen uit Brazilië, Rusland, India en China In dit vlot geschreven, uitermate toegankelijke boek maakt u kennis met de toeristen uit de opkomende markten en wordt afgerekend met hardnekkige misverstanden en stereotypen. De auteurs Brigitte Ars en Esmé Visser willen ondernemers en anderen die met deze toeristen in aanraking komen, laten begrijpen hoe het reisgedrag van deze veelbelovende doelgroepen is, hoe ze zich gedragen en vooral waarom. In het boek is tevens de belangrijkste marktinformatie rond het toerisme uit de BRIC-landen samengevat en wordt aangegeven hoe het toeristisch bedrijfsleven het beste kan inspelen op de komst van toeristen uit de BRIC-landen. Een keur aan tips, weetjes, checklists en overzichten met aanbevolen literatuur complementeert het geheel. Bestelinformatie ISBN:978-90-75923-60-5 NRIT Media Paardeweide 3 4824 EH BREDA T: 076 542 06 00 E: info@nrit.nl W: www.nritmedia.nl

Een must voor iedereen die met BRIC-toeristen te maken heeft of krijgt ‘Kijk, de toerist van morgen’ is een boek over marktkansen, verwachtingen en communicatie voor het toeristisch bedrijfsleven, waarmee ondernemers zich kunnen voorbereiden op de komst van reizigers uit de BRIC-landen. Het is een must voor iedereen die te maken heeft met toeristen uit Brazilië, Rusland, India en China. Kijk, de toerist van morgen is direct leverbaar en kost €24,95 (excl. 6% BTW). Bestellen gaat eenvoudig via www.nritmedia.nl.

- adver tentie -


Colofon

Voorwoord

NRIT Magazine Verschijnt zes maal per jaar en signaleert relevante trends en ontwikkelingen op het gebied van recreatie, toerisme en vrijetijdsbesteding.

Ik ben een dark tourist Soms ben je iets maar besef je het nog niet. Dat was ook zo met mij en dark tourism. Op vakantie kan ik geen kerkhof passeren zonder een foto van een opmerkelijk grafmonument te maken, de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog in Vlaanderen kunnen op mijn belangstelling rekenen en de stranden waar tijdens D-day de geallieerden zijn geland, heb ik meerdere malen bezocht. Kortom, dark tourism heeft op mij een onweerstaanbare aantrekkingskracht. Ik had er alleen nog geen labeltje op geplakt. Wordt toerisme vaak met plezier maken geassocieerd, de dood en alles wat daarmee te maken heeft, zeker niet. De onwaarschijnlijke combinatie toerisme en de dood brengt evenwel jaarlijks vele miljoenen mensen op de been. Grote vraag is natuurlijk hoe de toeristische sector daarmee om moet gaan. Is het een niche-markt of een nieuwe kans voor toeristische bestemmingen? In een uitgebreid artikel in NRIT Magazine geeft Karel Werdler een eerste aanzet en inventariseert hij de donkere kanten van Amsterdam. Onze vaste columnist Hans Avontuur gaat op prachtige en ontroerende wijze in op dark tourism.

Uitgave NRIT Media Paardeweide 3 4824 EH Breda tel: 076-5420600 E-mail: redactie@nrit.nl Website: www.nritmedia.nl NRIT Magazine wordt gemaakt door: Ton Vermeulen, Rick Persoon, Rob Dirven, Fleur van der Zandt, Jamilja van der Meulen, Karel Werdler, Jos Dilven, Roph Adriaansen en Ilse Michiels. Ontwerp en lay out: Trichis communicatie en ontwerp Advertenties: Jan Laban, jan@trichis.nl NRIT Magazine / NRIT Actueel en toegang nieuwsarchief: 100,50 euro per jaar (excl. btw) Abonnement Combinatiepakket: NRIT Magazine / NRIT Actueel / toegang nieuwsarchief en Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 174,00 euro per jaar (excl. btw) Abonnementen kunnen schriftelijk tot uiterlijk 1 november van het lopende abonnementsjaar bij NRIT Media worden opgezegd. Niet tijdige opzegging betekent dat het abonnement automatisch voor het komende abonnementsjaar van 1 januari tot 31 december wordt verlengd. © Copyright 2010, NRIT Media Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevens­bestand of openbaargemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopie, opnamen of enige andere wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Dit blad wordt op zorgvuldige wijze samengesteld. NRIT Media aanvaardt echter geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op de informatie in dit blad.

NRIT Media heeft eind januari haar nieuwste boek ‘Kijk, de toerist van morgen’ aangeboden aan staatssecretaris Frank Heemskerk. In deze publicatie, die we samen met NHTV en NBTC hebben ontwikkeld, staan de toeristen uit de BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China) centraal. De belangrijkste conclusies vatten we met de auteurs Brigitte Ars en Esmé Visser voor u samen. Op de tweede vakdag van de Vakantiebeurs presenteerde NBTC-NIPO Research de eerste resultaten van haar onderzoek naar duurzaam toerisme. In een gesprek met Ad Schalekamp wordt duidelijk hoe Nederlanders duurzaamheid zien en of ze er op hun vakantie rekening mee willen houden. Vakantie en vrije tijd gaat natuurlijk om genieten. Het genieten van een andere omgeving, het samenzijn of van zomaar ‘niets’. Het is dan ook vreemd dat er naar ‘genieten’ weinig tot geen onderzoek is verricht. In NRIT Magazine de eerste resultaten van het Geniet-onderzoek van Jos Dilven en Rolph Adriaansen en de aanzet naar een landelijk Genietonderzoek. Natuurlijk houden we u in NRIT Magazine op de hoogte van de belangrijkste feitelijke ontwikkelingen in toerisme en recreatie. Jamilja van der Meulen van het CBS praat u bij over de laatste stand van zaken rond het inkomend toerisme naar Nederland. Dat internationaal gezien toerisme in 2009 geen topjaar had, mag duidelijk zijn. Vanuit de UNWTO de feiten en analyses. Mede namens alle medewerkers wens ik u veel leesplezier toe. Ton Vermeulen Projectleider NRIT Media

nritmagazine




Inhoudsopgave

6

6

Afname aantal gasten en overnachtingen in 2009 beperkt Analyse van het CBS

8

Trendmail De belangrijkste trends in het kort

12

Dark Tourism, niche-markt of nieuwe kans voor toeristische bestemmingen? Een inventarisatie van de donkere kanten van Amsterdam

20

Slecht jaar voor internationaal toerisme Miljard toeristen toch steeds dichterbij

22 Kijk, de toerist van morgen! Welke kansen bieden toeristen uit BraziliĂŤ, Rusland, India en China het Nederlands toeristisch bedrijfsleven?

12

28

20 

nritmagazine

Duurzame vakantie: Ver van mijn bed of dicht bij huis? Nieuw onderzoek van NBTC-NIPO Research


22

28

34

Inspirerende Trends Innovatieve IdeeĂŤn

40

Gastvrij Nederland, van onderzoek tot Experience Dag

43

Column Hans Avontuur Den Grooten Oorlog

44

Kennis maken met... Bert Anvelink Directeur NRIT Onderzoek

47

Agenda

40 nritmagazine




Afname aantal gasten en overnachtingen in 2009 beperkt Door: Jamilja van der Meulen Centraal Bureau voor de Statistiek

In de periode van januari tot en met oktober van 2009 verbleven ruim 25,3 miljoen gasten in Nederlandse logiesaccom-modaties. Dat aantal is 0,3% lager ten opzichte van het aantal gasten in diezelfde periode in 2008. Het aantal overnachtingen bleef ten opzichte van 2008 vrijwel gelijk. Aangezien de afname van het aantal gasten en hun overnachtingen een jaar ervoor in diezelfde periode nog respectievelijk 3,4 en 3,8 procent bedroeg, lijkt de accommoda-tiesector in 2009 te maken te hebben met een stabilisatie van die afname.

Minder buitenlandse gasten Deze beperkte afname, in de periode januari tot en met oktober, is een optelsom van een toename van het aantal Nederlandse gasten van ruim 0,1 miljoen en een afname van het aantal buitenlandse gasten van bijna 0,2 miljoen. Ook dit jaar verbleven beduidend minder Britten in Nederlandse logiesaccommodaties. Hun aantal nam in 2009 met ruim 14% af tot 1,2 miljoen. Ook de Amerikanen lieten zich, met een afname van 4% in aantal, minder zien in Nederland. Er verbleven echter 2,2% meer Duitsers in Nederland. Hun aantal is zodoende gestegen naar ruim 2,5 miljoen gasten, en bereikte daarmee bijna het niveau van voor de recessie, het jaar 2007. Het aantal Belgen nam, net als de voorgaande jaren, ook in 2009 toe en kwam daarmee op een aantal van bijna 1 miljoen. Uitstekend jaar voor Friesland, Gelderland in de min Friesland was de provincie met de relatief sterkste toename in aantal gasten en overnachtingen afgelopen jaar. Hun aantallen namen met respectievelijk 16 en 13 procent fors toe tot 1,4 en 4,8 miljoen. Deze groei is toe te schrijven aan een toename van de reguliere bezoekers, Duitsers en Nederlanders. Gelderland kende met ruim 5% de sterkste daling in het aantal gasten. Deze afname werd veroorzaakt door zowel een afname van het aantal Nederlandse als Duitse gasten.



nritmagazine

Weer minder gasten voor hotels Gekeken naar de verschillende typen accommodaties valt op dat hotels nog steeds te maken hebben met een afname van het aantal gasten, mogelijk ten gevolge van de recessie. Waar in 2008 van januari tot en met oktober nog 15,8 miljoen gasten verbleven in hotels, was dat aantal in diezelfde periode in 2009 verder gedaald tot 15,2 miljoen gasten. Het aantal hotelovernachtingen nam met 3,9% in die periode sterker af, met als gevolg dat er niet alleen minder gasten in hotels verbleven, maar iedere gast gemiddeld ook korter verbleef. Goed jaar voor verblijfsrecreatie Deze trend is niet terug te zien bij de overige typen accommodaties zoals de bungalowparken, de groepsaccommodaties en de campings. Daar verbleven ruim tien miljoen gasten bijna vijftig miljoen nachten, en dat is respectievelijk 4,8 en 2,3 procent meer dan in 2008. Deze toename wordt vooral veroorzaakt door de groei van het aantal gasten op de campings. Hier maakten in 2009 in de eerder genoemde periode ruim 3,5 miljoen gasten 19,9 miljoen overnachtingen. Daarmee was het aantal campinggasten weer vrijwel op het niveau van 2007. Verantwoordelijk voor deze stijging waren mogelijk zowel de crisis, kamperen is immers goedkoper, als het bijzonder mooie weer in 2009. •


Figuur 1

Gasten en overnachtingen (januari t/m oktober)

80 80 70 70 80 60 60 70

2007 2008 2009

50 50 60 40 80 40 50 30 70 30 40 20 60 20 30 10 50 10 20 0 x 1 mln 40 0 10

Totaal

30 0 20 10

Nederland

Figuur 2

buitenland

Totaal

Nederland

buitenland

Gasten naar nationaliteit (januari t/m oktober)

0 20 20 20 15 15

2007 2008 2009

15 10 20 10 10 5 15 5 5 x 1 mln 10 0 0

Nederland

Duitsland

buitenland

BelgiĂŤ

Groot BrittaniĂŤ

Frankrijk

Amerika

AziĂŤ

0 5 20 20

Figuur 3

Gasten naar type accommodatie en herkomst (januari t/m oktober)

0 20 15 15 15

2007 2008 2009

10 20 10 10 5 15 5 5 0 10 0 x 1 mln

0

hotels

5 50 50 0 50 40 40 40 30 30

l taa

To

d lan

r

de

Ne

verblijf

d lan

n

ite

bu

Figuur 4

l taa

To

d lan

r

de

Ne

kampeerterreinen

d lan

n

ite

bu

l taa

To

d lan

r

de

Ne

d lan

n

ite

bu

bungalows

l taa

To

d lan

r

de

Ne

groepsaccommodaties

d lan

n

ite

bu

al

a Tot

nd

rla

de

Ne

nd

nla

ite

bu

Overnachtingen naar type accommodatie en herkomst (januari t/m oktober)

50 30 20 20 40 20 10 10

2007 2008 2009

30 10 0 0 20 0 10 x 1 mln

0

hotels

Tot

aal

r

de

Ne

d lan

verblijf

n

ite

bu

d lan

Tot

aal

r

de

Ne

d lan

kampeerterreinen

n

ite

bu

d lan

Tot

aal

r

de

Ne

d lan

n

ite

bu

d lan

bungalows

Tot

aal

r

de

Ne

d lan

n

ite

bu

groepsaccommodaties

d lan

al

a Tot

nd

rla

de

Ne

nd

nla

ite

bu

nritmagazine




Dierentuinen blijven populair Vorig jaar hebben ongeveer 10,5 miljoen liefhebbers een bezoekje gebracht aan een dierentuin die is aangesloten bij de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen (NVD). Dat is ongeveer evenveel als in 2008. Vooral in het voorjaar kwamen extra bezoekers. De normale topmaanden juli en augustus bleven wat achter. Grote publiekstrekkers waren de geboortes van diverse grote dieren. Bijvoorbeeld in Dierentuin Amersfoort en Dierenpark Emmen werd een olifantje geboren. In Blijdorp en GaiaPark Kerkrade werden girafjes geboren.

Zomervakantieplannen blijven achter Zo’n 71% van de Nederlanders gaat komende zomer beslist of waarschijnlijk op vakantie. 16% van de bevolking twijfelt nog en 13% geeft aan beslist of waarschijnlijk niet te gaan. Het aantal Nederlanders met zomervakantieplannen blijft daarmee 2% achter op vorig jaar. Dit blijkt uit grootschalig onderzoek van NBTC-NIPO Research. De meeste zomervakantieplannen betreffen een vakantie in het buitenland. Toch ligt dit aantal 3% lager dan vorig jaar. Van de buitenlandse bestemmingen zijn Frankrijk, Spanje en Italië het meest populair. Evenals vorig jaar blijft het aantal gerealiseerde boekingen voor de zomervakantie achter. Van alle vakantiegangers die vooraf iets willen regelen, heeft ongeveer een derde de vakantie al geregeld. Een aantal jaren terug lag dit percentage ‘vroegboekers’ veelal rond de 40%. Het onderzoek werd gehouden onder 8.000 respondenten. 

Kamperen in eigen land populair Nederlandse vakantiegangers zijn het afgelopen jaar steeds vaker gaan kamperen in eigen land. Dit blijkt uit analyses van RECRON op basis van het ContinuVakantieOnderzoek. De stijging van een half miljoen binnenlandse vakanties in 2009 is vooral toe te schrijven aan kampeer- en bungalowvakanties. Samen nemen zij bijna 60% van deze toename voor hun rekening (300.000 vakanties). “De groei van het aantal kampeerders doet zich onder meer voor bij bedrijven die zich richten op ‘familiegebonden gezelligheid en uitbundigheid’. Hierbij valt te denken aan campings met veel activiteiten op het terrein zelf. Maar ook bedrijven die zich toeleggen op een avontuurlijk verblijf en natuurbeleving zagen het aantal kampeerders flink toenemen”, aldus de belangenbehartiger voor de recreatiebranche. De RECRON signaleert een groeiende behoefte bij consumenten aan ‘een unieke vakantiebeleving’. Steeds meer recreatiebedrijven spelen hier bewust op in met bijzondere verblijfsvoorzieningen, speciale arrangementen en aangepaste marketing. De branche verwacht dat deze trend zich in 2010 voortzet.



nritmagazine


Recreatie & Toerisme meest populaire branche bijbaan jongeren Ruim 27% van de jongeren wil een bijbaan in de recreatie-, toerisme-, cultuur- en/of sportsector. Dat heeft de site www.bijbanen.nl onderzocht. Deze branche is hiermee het populairst. Het werken met kinderen, of werk in zorg en welzijn, zijn aantrekkelijke branches voor bijbanen. Aan het onderzoek deden een kleine 2.300 jongeren mee. Slechts 6,5% van de ondervraagden is daadwerkelijk ook werkzaam binnen recreatie, toerisme, cultuur en sport. Deze branche biedt een gemiddeld salaris van 8,85 euro per uur. De bestbetaalde branche is onderwijs en wetenschap met een uurloon van €12,51. Luchtvaart zag in 2009 sterkste daling ooit “Het jaar 2009 gaat de geschiedenisboekjes in als het slechtste jaar voor de luchtvaartindustrie ooit, in termen van vraag.” Dat stelde bestuursvoorzitter Giovanni Bisignani van de internationale brancheorganisatie International Air Transport Association (IATA) bij de presentatie van de jaarcijfers van de industrie. We hebben 2,5 jaar van groei verloren zien gaan op de passagiersmarkt, en voor het vrachtvervoer ging 3,5 jaar van groei in rook op”, aldus Bisignani. De vraag naar passagiersvluchten daalde volgens IATA over het gehele jaar met 3,5%, met een bijbehorende gemiddelde bezettingsgraad van 75,6%. In december trok de vraag op passagiersvluchten aan, met respectievelijk 24,4% en 4,5% ten opzichte van een jaar eerder. “Het ergste ligt achter ons, maar dit is nog geen moment voor een feestje”, aldus Bisignani.

Minder bezoekers voor Vakantiebeurs Dit jaar hebben minder mensen de jaarlijkse Vakantiebeurs in de Jaarbeurs bezocht dan vorig jaar. Projectmanager Bart Strijker, die eerder juist een stijging voorspelde, is toch tevreden. In totaal hebben ongeveer 120.000 mensen de beurs bezocht, een forse daling vergeleken met de 133.000 bezoekers van vorig jaar. Strijker kijkt desondanks met een goed gevoel terug op de beurs: “Vooral de standhouders in de hallen met Europa-aanbod waren laaiend enthousiast. Zij zagen veel meer bezoekers langskomen.” Daarmee lijkt nog eens te worden onderstreept dat de Nederlandse vakantieganger het dit jaar opnieuw dichter bij huis zoekt.

Bioscoopbezoek met 15% gestegen Het bioscoopbezoek is het afgelopen jaar met 15% gestegen naar 27,2 miljoen bezoekers. De totale omzet van de bioscoopbranche steeg ook met 2% naar een recordhoogte van 200,4 miljoen euro. “De cijfers zijn sinds 1978 niet meer zo goed geweest”, zegt directeur Ron Sterk van de Nederlandse Vereniging van Bioscoopexploitanten. “In 2009 hebben we weer een enorme piek te pakken”, aldus Sterk. Als verklaring voor de piek wijst Sterk op de opening van zeven nieuwe bioscopen met in totaal achttien zalen. “Bioscopen bieden ook redelijk goedkoop vermaak in deze economisch krappe tijden”, aldus Sterk. In totaal kwamen ruim 4,7 miljoen bezoekers voor Nederlandse films naar de bioscoop. ‘Komt een vrouw bij de dokter’ was met 923.000 bezoekers en een omzet van ruim 7 miljoen euro de populairste Nederlandse film, goed voor een derde plaats in de top tien van bestbezochte films, na ‘Harry Potter en de halfbloedprins’ en ‘Ice Age 3’.

nritmagazine




Ondanks problemen meer Eurostar-reizigers Eurostar, de hogesnelheidstrein die Parijs met Londen verbindt, heeft vorig jaar ondanks de economische crisis en problemen met het winterse weer, meer reizigers vervoerd. Hoewel het economische klimaat moeilijk bleef gedurende het jaar, liet de zakelijke markt in de tweede helft van 2009 de eerste tekenen van herstel zien, aldus Eurostar. Eurostar vervoerde vorig jaar 9,2 miljoen reizigers, een stijging van ruim 1% vergeleken met 2008. De ticketverkoop nam toe met bijna 2% tot ongeveer 775 miljoen euro. Het traject Brussel-Londen kende de sterkste groei in 2009. Het aantal reizigers dat in beide richtingen reisde tussen Brussel en Londen, steeg met 6%. In het weekend voor de kerst kampte Eurostar met dienstonderbrekingen door het winterse weer. Meer dan 2.000 reizigers zaten urenlang vast in de tunnel tussen Frankrijk en Groot-Brittannië. De beelden op televisie van reizigers die urenlang in de kou verstoken waren geweest van eten, drinken en elektriciteit, waren een pr-ramp voor Eurostar. Het bedrijf heeft inmiddels onderzoek gedaan naar de oorzaak van de problemen en denkt in totaal 11 miljoen euro te zullen vrijmaken voor compensatie van de passagiers.

Meditel signaleert afname vakantievaccinaties Meditel, specialist in reizigersvaccinatie, voorziet in 2010 een afname van het aantal vakantievaccinaties. Allereerst gaan Nederlanders minder ver op vakantie en bovendien lijken zij achterdochtiger ten aanzien van de noodzaak en effecten van vaccinatie. “Dat maakt de medische risico’s alleen maar groter”, zegt directeur van Meditel Jeroen van Luijk. “Ook bij bestemmingen in Europa is er kans op besmetting zoals in Turkije en Kroatië. Hepatitis A bijvoorbeeld is heel makkelijk overdraagbaar via voedsel. Het personeel dat het eten klaarmaakt, is niet ingeënt. Het gevaar voor besmetting met hepatitis A is dus ook daar levensgroot.” Behalve angst voor de prik speelt ook vrees voor bijwerkingen een rol. Zo doet op internet het gerucht de ronde dat je zieker wordt van de prik dan van de ziekte zelf. “Dat is natuurlijk onzin”,zegt Van Luijk,” maar we hebben duidelijk last van de commotie rond de vaccinaties tegen baarmoederhalskanker en Mexicaanse griep.”

Horecaomzet opnieuw gedaald Voor het zesde kwartaal op rij heeft de horecabranche te maken gehad met een omzetdaling. Ook voor het eerste kwartaal van 2010 wordt weer een omzetdaling voorzien. De economische situatie, maar ook de weersomstandigheden, hebben negatieve invloed gehad op de omzet. De ondernemers moeten daarom maatregelen treffen om de wind in de zeilen te houden. Negen van de tien ondernemers overwegen in 2010 maatregelen te nemen om het bedrijfsresultaat te verbeteren. De meestgenoemde maatregelen zijn het besparen op energie, bezuinigen op inkoop, investeringen en inzet van personeel en het aanpassen van het aanbod voor de gasten.

Daling winterboekingen 2009 De ANVR/GfK-boekingen laten zien dat de Nederlander tot half december 2009 7% minder vakanties heeft geboekt dan vorig jaar. Sneeuwbestemmingen alleen laten een daling zien van 12% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.

10

nritmagazine


Positieve toekomst internationaal toerisme 2009 was een slecht jaar voor het toerisme. Wereldwijd daalden de aankomsten van toeristen met 4%. “De economische crisis en de grieppandemie maakten 2009 tot een van de zwaarste jaren in de toeristische sector”, aldus de UNWTO. In het vierde kwartaal trokken de aankomsten weer aan. De UNWTO verwacht dan ook een groei van het wereldwijd toerisme in 2010 van 3% à 4%. Met uitzondering van Afrika lieten alle werelddelen negatieve cijfers zien. Het Europees toerisme daalde met 6%. De regio’s die het zwaarst werden getroffen waren Noord- en Oost-Europa en het Midden-Oosten. Een ander gevolg van de crisis was dat in veel landen het binnenlands toerisme groeide. De UNWTO is positief over de vooruitzichten in 2010. Men verwacht de grootste groei in Azië en het Midden - Oosten. In Europa en Amerika zal het herstel wat langzamer verlopen. Ook Afrika kan, met het oog op de FIFA World Cup 2010, een grote toestroom van toeristen verwachten. De vooruitzichten zijn positief, maar ondanks al het positieve nieuws waarschuwt de UNWTO: “2010 blijft een kwetsbaar jaar.”

Consumenten bezuinigen op vrijetijdsbestedingen Nederlandse consumenten hebben het afgelopen kwartaal bezuinigd op vrijetijdsbesteding, uitgaan en sporten. Dat blijkt uit de onderzoeksresultaten van de Tilburg Consumer Outlook Monitor (Tilcom) van de Universiteit van Tilburg naar consumentenbeslissingen en de verwachtingen en emoties die daaraan ten grondslag liggen. Veel Nederlanders geven aan de afgelopen maanden te hebben bezuinigd. 45% deed dat op etentjes buitenshuis, en ook aan sport en vrijetijdsbesteding werd 37% minder uitgegeven. Verder lijken consumenten meer gefocust op aanbiedingen. De komende maanden zegt men te blijven bezuinigen op vrijetijdsbesteding. Een derde van de Nederlandse consumenten zegt van plan te zijn relatief minder geld uit te geven aan kleding. Ook blijven Nederlanders minder geld uitgeven aan bioscoopbezoek en andere vrijetijdsbestedingen net als aan sport (31%).

Meer leden voor ANWB De ANWB heeft laten weten dat haar ledental vorig jaar met ruim 30.000 is gegroeid tot 3.966.927. In 2005 en 2006 zakte het aantal, mede door de komst in 2005 van concurrent Route Mobiel. De toename is volgens de organisatie vooral te danken aan de loyaliteit van de bestaande leden.

Duurzame vakantie nog geen belangrijk keuzecriterium Een kleine meerderheid van de Nederlandse bevolking (59%) vindt het (zeer) belangrijk dat er aandacht is voor duurzaamheid bij vakanties. Vooral 55-plussers vinden dit belangrijker. Helaas is bij de keuze van een vakantie duurzaamheid nauwelijks een criterium. Dan let de consument vooral op de aantrekkelijkheid van de vakantiebestemming, de prijs-kwaliteitverhouding, de accommodatie en het weer. Dat blijkt uit onderzoek van NBTC-NIPO Research naar de houding en het gedrag van de Nederlandse consument ten aanzien van duurzaamheid op het gebied van vakanties. Verder blijkt dat aspecten als geen kinderarbeid, goede werk- en leefomstandigheden voor de lokale bevolking, het toenemend gebruik van duurzame energie en natuurbehoud voor de Nederlander belangrijk zijn als ze aan duurzaamheid denken. De verantwoordelijkheid voor een duurzame vakantie legt de consument vooral bij zichzelf (53%), de accommodatieverschaffer (33%), de touroperator (23%) en de vakantiebestemming (21%). Positief is dat 7,8 miljoen Nederlanders bereid zijn hun gedrag te veranderen om vakanties duurzamer te maken. Daarbij moet wel worden aangetekend dat een duurzame vakantie volgens de Nederlandse consument niet mag leiden tot grote aanpassingen in het vakantiegedrag. Aanpassingen die het vakantiegevoel het minst verstoren zijn duidelijk populairder dan maatregelen die meer ‘pijn’ doen. De vakantie moet duidelijk ook leuk blijven.

nritmagazine

11


12

nritmagazine


Dark Tourism, niche-markt of nieuwe kans

voor toeristische bestemmingen?

Een inventarisatie van de donkere kanten van Amsterdam Door: Karel Werdler, Tourism & Leisure Management Studies Hogeschool INHolland – Amsterdam/Diemen

N

a de dood van de populaire columnist Martin Bril verscheen in Het Parool een artikel met als titel “Alle dames zijn op zoek naar Bril”. De medewerkers van de Amsterdamse begraafplaats Zorgvlied spraken daarin hun verbazing uit over het grote aantal vrouwelijke bezoekers dat op zoek was naar dit recente graf. Meestal kwamen die niet om bloemen achter te laten, maar wilden ze ‘gewoon’ graag het graf zien. Dit verschijnsel doet zich zeker niet alleen in Amsterdam voor. Bij de begraafplaats van Pere-Lachaise in Parijs is zelfs sprake van een internationale attractie voor toeristen. Niet alleen vanwege het flinke aantal groten uit de Franse cultuur dat daar begraven ligt, maar zeker ook vanwege de in 1971 overleden zanger van de Doors, Jim Morrison. Zijn graf is nog steeds populair, juist ook bij mensen die nog niet eens geboren waren toen hij overleed. Waarom bezoeken zij zijn graf? Is het zijn muziek, of de rebelse uitstraling van deze ruig levende dichter-muzikant? Of gaat het om iets anders en biedt een bezoek aan het graf de mogelijkheid om eens wat dichter bij zo’n beroemdheid te komen? Tijdens mijn werk als reisbegeleider kwam ik ook

elders in de wereld voorbeelden tegen van locaties die nauw met de dood verbonden zijn en toch gelden als een bezienswaardigheid, en bij nadere beschouwing bleek het fenomeen niet recent, maar juist een lange voorgeschiedenis te kennen. Dit riep bij mij dan ook opnieuw vragen op. Zoeken wij als toeristen steeds nieuwe vormen van attracties, ook als ze morbide zijn? Of zijn we als mens op zoek naar voorbeelden van de eindigheid van het bestaan? Of willen we juist datgene zien waarvoor we angst koesteren? Alles bij elkaar geen eenvoudige vragen om te beantwoorden. Het toerisme pretendeert ook niet de antwoorden te kunnen geven, maar als industrie ziet men vaak genoeg mogelijkheden om het aanbod ter plaatse, ook als dat morbide is, als (onderdeel van het toeristisch) product in de markt te zetten. Daarmee is zeker niet iedereen gelukkig en kunnen vragen gesteld worden over de ethische kanten. Feit blijft echter dat een bezoek aan een dergelijke locatie voor iedereen een andere betekenis zou kunnen hebben. Een echte Elvis-fan zal toch met een ander gevoel bij diens graf op Graceland staan dan een objectieve Amerika-toerist.

nritmagazine

13


Toerisme en de dood, een onverwacht duo onderzocht De afgelopen jaren is de term Dark Tourism een redelijk bekend begrip geworden onder academici met belangstelling voor toerisme, en zijn een aantal interessante boeken en artikelen verschenen over dit thema. Het begrip werd voor het eerst gebruikt door de onderzoekers Lennon en Foley in 1995 na uitgebreide research in plaatsen als Dallas, Berlijn, op het eiland Cyprus en bij de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog. Zij zagen het vooral als een vorm van cultureel toerisme dat, versterkt door de invloed en snelheid van de moderne massacommunicatiemiddelen, tegemoet zou komen aan gevoelens van onrust en twijfel in de postmoderne samenleving. Daarnaast stelden zij dat bij een aantal zogenaamde Dark Tourism-locaties duidelijk sprake was van commodificatie en zelfs commercialisering. In het boek met de gelijknamige titel luidt hun definitie : “.... the act of travel and visitation to sites, attractions and exhibitions which have real or recreated death, suffering or the seemingly macabre as the main theme “. In 1996 werd door Tony Seaton het, concept Thanatourism geïntroduceerd. Hij legde nadrukkelijk een link met de oudere Europese traditie van ‘Thanatopsis ‘, oftewel contemplatie van de dood, en plaatste het begrip in een groter geheel van joods-christelijke waarden. Ook wees hij specifiek op de ontwikkelingen in de laat achttiende en vroeg negentiende eeuw, de tijd waarin de mensen die zich het konden veroorloven een reis maakten langs Europese steden om zichzelf cultureel te ontwikkelen of hun adellijk netwerk uit te breiden, het fenomeen van de Grand Tour. Sommige ondernemers uit die tijd slaagden er bijzonder goed in om dood en verschrikking te institutionaliseren ten behoeve van commercie en vrijetijdsbesteding, met als bekendste voorbeeld de zogenaamde Chamber of Horrors in het Wassen Beelden museum van Madame Tussaud. Maar ook elders werden bezoeken

14

nritmagazine

gebracht aan instellingen en locaties die nu een gevoel van afkeer zouden oproepen. Het was in het Amsterdam van de achttiende eeuw heel gewoon om bezoekers mee te nemen naar het Spin- of Rasphuis en de veroordeelden daar niet alleen te bekijken, maar ook te beschimpen. En in het vroegnegentiende-eeuwse Parijs was een griezelbezoek aan de recent ingerichte catacomben met zijn overblijfselen van ongeveer zes miljoen voormalige inwoners een topattractie. Volgens Seaton kan het fenomeen van Dark Tourism verdeeld worden over de volgende categorieën : 1. Reizen met als doel om de dood te zien, zoals het bijwonen van terechtstellingen. Een verschijnsel dat vooral tijdens het Romeinse Keizerrijk en de Middeleeuwen populair was, maar ook later nog volop aantrekkingskracht bleek te hebben. 2. Het reizen naar locaties waar mensen zijn omgekomen. Voorbeelden zijn de vernietigingskampen uit de Tweede Wereldoorlog en andere plekken waar mensen om het leven zijn gekomen. Sommige wetenschappers spreken hier van ‘Holocaust-tourism’. In het Verenigd Koninkrijk zijn zelfs gespecialiseerde touroperators die onder de noemer ‘Flanders Fields’ reizen aanbieden naar de slagvelden en loopgraven uit de Eerste Wereldoorlog. Maar ook het bezoeken van de plekken waar beroemdheden zijn omgekomen behoort tot deze categorie. 3. Het reizen naar begraafplaatsen en herdenkingsmonumenten, ook wel funerair toerisme of remembrance tourism genoemd. 4. Het reizen naar plaatsen waar bijvoorbeeld veldslagen worden nagespeeld, de zogenaamde ‘re-enactments’ die bijzonder populair zijn in de VS en Engeland, maar bij het Belgische Waterloo ook een continentale variant kennen. 5. Het reizen naar zogenaamde synthetische locaties waar bewijsmateriaal van de doden wordt verzameld en tentoongesteld, zoals musea.


Net als Seaton legt ook Philip Stone in zijn benadering en model de nadruk op de locatie of de bezienswaardigheid zelf, maar heeft hij ook aandacht voor de motivatie van bezoekers en de betrokkenheid van verschillende stakeholders aan de zogenaamde productiekant. Hij plaatst de ‘attracties’ van Dark Tourism in een spectrum dat van ‘lichter’ naar ‘zeer duister’ verloopt.

1. Duistere pretparken, zoals de bekende London Dungeon waar het draait om entertainment. 2. Duistere tentoonstellingen, waar een educatief element nadrukkelijk aanwezig is, zoals de beroemde tentoonstelling “Body Worlds” die nog steeds bezig is met een wereldwijde tournee. 3. Duistere gevangenissen waar bezoekers kennis kunnen maken met historische vormen van strafrecht en de toepassingen daarvan. Daartoe behoren niet alleen de ‘griezelige’ middeleeuwse kerkers, maar ook meer recente gevangenissen zoals het Zuid-Afrikaanse Robbeneiland waar meer de nadruk ligt op educatie vanuit een bepaalde politieke ideologie. 4. Duistere laatste rustplaatsen, zoals begraafplaatsen en afzonderlijke grafmonumenten die bezoekers inzicht geven in cultureel-historisch erfgoed of die van artistieke betekenis zijn. 5. Duistere graftekens als formele of informele locaties gewijd aan mensen die recent zijn overleden en die vaak verbonden zijn met gebeurtenissen die in het nieuws waren. Dikwijls gaat het daarbij om niet-permanente graftekens waar rouwende bezoekers hun bloemen en kaarsen achterlaten en die op den duur weer verdwijnen. De bermmonumenten langs Nederlandse wegen zijn daar een voorbeeld van. 6. Duistereconflict locaties of slagvelden zijn vaak al onderdeel van het toeristisch circuit en hebben zowel een educatieve als een herdenkingswaarde. Daarbij maakt Stone wel verschil tussen oudere en meer recente slagvelden. De eerstgenoemde zijn vaak geromantiseerd en bieden soms de gelegenheid tot het bijwonen van ‘re-enactments’ als entertainment. 7. Vernietigingskampen, zoals uit de Tweede Wereldoorlog, vertegenwoordigen de meest duistere kant van het spectrum. Een bezoek aan een dergelijk universeel symbool van het kwaad en de confrontatie met extreem macabere restanten kan sterke emotionele reacties oproepen bij de bezoekers.

Deze laatste categorie wordt in de Engelse taal ook wel omschreven als Holocausttourism en wordt niet alleen gebruikt voor het bezoeken van de vernietigingskampen uit de Tweede Wereldoorlog, maar ook voor bezoeken aan bijvoorbeeld de beruchte ‘Killing Fields’ in Cambodja. De Engelse taal kent nog een aantal varianten, zoals Grief Tourism, Morbid Tourism, Funerary Tourism, Cemetery Tourism, Prison Tourism, Slavery Tourism en Disaster Tourism. In het Nederlandse taalgebied wordt eigenlijk alleen de laatste term als ‘Ramptoerisme’ nog wel eens gebruikt, maar daarbij gaat het meestal niet om echte toeristische activiteiten.

nritmagazine

15


De donkere kanten van Amsterdam Het moge duidelijk zijn dat er uitgebreid is nagedacht over dit onderwerp dat door de meeste mensen niet spontaan met toeristische activiteiten in verband zal worden gebracht. Maar of dergelijke attracties ook een eigen bijdrage kunnen leveren aan het totale aanbod van een bestemming, of misschien zelfs een hoofdreden voor een bezoek kunnen vormen, is maar net de vraag. Natuurlijk zijn er (hobby-)historici die alle slagvelden uit de Eerste Wereldoorlog bezoeken, net zoals er mensen zijn die vanuit hun cultuurhistorische of artistieke belangstelling funeraire reizen maken naar beroemde begraafplaatsen. De motivatie van de bezoeker of toerist zal zeker een rol spelen bij het al of niet bezoeken van een ‘Dark Tourism’ attractie. Dit verdient zeker nader onderzoek, maar valt buiten het kader van dit artikel dat zich slechts wil richten op een eerste inventarisatie van het duistere aanbod op een bepaalde bestemming, die zichzelf niet als zodanig profileert. De keuze is daarbij gevallen op Amsterdam, internationaal vermaard om zijn grachtengordel, toonaangevende musea en niet in de laatste plaats het tolerante karakter van de stad. Door een aantal relevante

16

nritmagazine

bezienswaardigheden van deze stad te vergelijken met het overzicht van Stone zou het mogelijk moeten zijn deze bestemming op zijn Dark Tourismkarakter te beoordelen en in de toekomst misschien zelfs wel aanbevelingen te doen met betrekking tot het gebruik van deze duistere elementen in de toeristische promotie. Tijdens een voorlopige inventarisatie kwam al snel aan het licht dat Amsterdam beschikt over voldoende mogelijkheden voor duister entertainment, zoals tentoonstellingen en musea die gerelateerd zijn aan de dood en het macabere, een flink aantal laatste rustplaatsen en begraafplaatsen en graftekens die verwijzen naar (recente) rampen. Hoewel er volop monumenten en gedenktekens te vinden zijn van mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog gesneuveld of gefusilleerd zijn, is van slagveldtoerisme zoals omschreven door Stone of Seaton geen sprake. Ook vernietigingskampen zijn in Amsterdam niet te vinden, maar associaties met de Holocaust volop. Net als andere steden beschikt Amsterdam natuurlijk over een aantal penitentiaire inrichtingen, maar ook deze zijn, behalve tijdens de zogenaamde Open Dag, niet als toeristische attractie te kwalificeren. Daarentegen

blijken oudere strafinrichtingen vanwege hun betekenis als historisch erfgoed wel degelijk toeristisch interessant. Een beperkt overzicht van een aantal bijzondere locaties in Amsterdam die in verband kunnen worden gebracht met Dark Tourism ziet er als volgt uit : 1. Duistere pretparken : * The Amsterdam Dungeon waar bezoekers op een griezelige manier kennismaken met de macabere perioden uit de geschiedenis van Amsterdam, zoals de Bloedraad en hun bezoek met een korte rit met een achtbaan afsluiten. * The Torture Museum, gewijd aan martelpraktijken uit het verleden en met een expositie van martelwerktuigen. * Bezoekers aan de stad kunnen ook deelnemen aan andere commerciĂŤle activiteiten als een speurtocht door Duister Amsterdam, een Twilight-tour met muzikale begeleiding, een Ghostwalk, of zelfs aan een Liquidatie-tour. Deze laatste activiteit die een wandeling of fietstocht maakt langs plekken waar recent zware criminelen zijn neergeschoten of die in verband staan met Holleeder en Endstra,


Barcelona, begraafplaats Poble Nou - Kiss of Death

wordt georganiseerd door Van Aemstel Produkties dat indien gewenst ook kogelvrije vesten levert tijdens de tour ! 2. Duistere tentoonstellingen * Nederlands Uitvaart Museum TotZover op de begraafplaats de Nieuwe Ooster biedt bezoekers aan de hand van verschillende thema’s en bijzondere exposities een overzicht van de geschiedenis van begrafenis en crematie in Nederland. Bezoekers kunnen ook een audiotour langs een aantal opmerkelijke graven en grafmonumenten maken. * Museum Vrolik, onopvallend aanwezig op de begane grond van het AMC, toont de grote en bijzondere 19de-eeuwse collectie menselijke preparaten die in het verleden werd verzameld door de beroemde anatoom Vrolik. 3. Duistere gevangenissen. Zoals hierboven aangegeven zijn het vooral de oudere gevangenissen en kerkers die tot de verbeelding kunnen spreken van bezoekers, hoewel daar soms een flink inbeeldingsvermogen voor nodig is. * Aan de Heilige Weg bevindt zich nog steeds de toegangspoort van het oude Rasphuis met zijn beeldengroep, maar

daarachter begint de wereld van de commercie in het winkelcentrum Kalvertoren. * Ook van het oude Spinhuis aan de Oudezijds Achterburgwal is behalve de toegangspoort weinig oorspronkelijks overgebleven. * Het Lloyds-hotel aan de Oostelijke Handelskade, dat jarenlang in gebruik was als (jeugd)gevangenis, is tegenwoordig een trendy hotel en een broedplaats voor creatieven. * Het Huis van Bewaring bij het Leidseplein, het eerste in Nederland met een cellulaire inrichting en de plaats waar ook Anne Frank kort opgesloten was, is tegenwoordig bekend als cultureel centrum De Balie. * Slechts bij de Torensluisbrug over de Singel kan men nog de restanten van een oude gevangenis zien. In deze oudste brug van Amsterdam zijn aan weerskanten kerkers, waarin soms ten behoeve van de verduidelijking voor rondvaartbootpassagiers een wassen beeld van een veroordeelde is geplaatst. * De Vierschaar op de tweede verdieping van het Paleis op de Dam is ook een locatie die thuishoort bij deze categorie. In deze fraai gedecoreerde zaal werden

de doodvonnissen uitgesproken die elders in de stad werden uitgevoerd. 4. Duistere laatste rustplaatsen. Amsterdam beschikt op het eigen grondgebied en de omringende regio over 30 begraafplaatsen die in gebruik zijn. Die zijn ieder op zich interessant voor bezoekers, maar er zijn er slechts een paar die als bijzonder omschreven kunnen worden en voor een ’dark tourist’ bezienswaardig. In dit overzicht daarom een beperkte selectie. * Zorgvlied, officieel gelegen op het grondgebied van Amstelveen en ontworpen door landschapsarchitect Zocher, wordt vanwege de vele bekende overledenen wel het Amsterdamse Père-Lachaise genoemd. Tussen de overdadige vegetatie vindt men imposante grafmonumenten zoals dat van Oscar Carré, maar ook het bescheiden graf van Annie M.G.Schmidt, het graf van Herman Brood en de laatste rustplaats van vele andere bekende Nederlanders. * De Nieuwe Ooster is eveneens befaamd vanwege het grote aantal bekende Amsterdammers, waaronder veel schrijvers als Nescio en Potgieter, en kunstenaars als Breitner en Therese Schwartze.

nritmagazine

17


catacomben van Parijs

Een bezoek aan deze begraafplaats laat zich goed combineren met een bezoek aan het museum TotZover. * Beth Haim, in Ouderkerk aan de Amstel, was al sinds de 17de eeuw de begraafplaats voor de Spaanse en Portugese Joden uit Amsterdam. Vooral de uitbundig met beeldhouwwerk versierde graven uit de beginperiode zijn opmerkelijk. Dat werd al opgemerkt door de Duitse romanticus Goethe die zijn bewondering uitte voor het schilderij “Joods Kerkhof bij Ouderkerk aan de Amstel” van Salomon van Ruysdael. * Oudere begraafplaatsen die niet meer in gebruik zijn, zijn vooral herkenbaar aan de aanwezigheid van beeldhouwwerk met skeletten en doodshoofden. Voorbeelden daarvan zijn het grote beeld boven de ingang van de Olofskapel en de toegangspoorten van het voormalige Zuiderkerkhof en Westerkerkhof. In een aantal kerken van Amsterdam zijn nog oude graven te bezichtigen. De Oude Kerk organiseert zelfs een ‘graf van de maand-verkiezing’. In de Nieuwe Kerk kan men het grootste grafmonument van Amsterdam bewonderen, het praalgraf van Michiel de Ruyter. 5. Duistere graftekens zijn wat minder eenvoudig te lokaliseren, maar wel aanwezig.

18

nritmagazine

* Op begraafplaats Westgaarde in Osdorp is het grafveld met herdenkingssteen voor de slachtoffers van de luchtramp op Tenerife in 1975, waar meer dan de helft van de overledenen begraven zijn. * Eveneens gerelateerd aan een luchtramp is “de boom die alles zag” in stadsdeel Zuidoost. Deze boom overleefde de crash van het El-Al toestel in 1992 op de Amsterdamse Bijlmer en werd al gauw een herdenkingsplaats voor familieleden van de slachtoffers en omwonenden. De informele setting heeft inmiddels plaatsgemaakt voor een officieel monument. * De Schreeuw, het monument dat in 2007 werd opgericht in het Oosterpark ter nagedachtenis aan de moord op Theo van Gogh is eveneens een duidelijk voorbeeld van een duister grafteken volgens de categorieën van Stone. 6. Duistere conflictlocaties/ slagvelden en 7. Vernietigingskampen zijn in Amsterdam niet te vinden, maar de stad bewaart haar geschiedenis aan de Tweede Wereldoorlog met zorg en heeft zo’n 180 monumenten die deze periode gedenken. Daarbij horen vele plaquettes, grafmonumenten en beeldengroepen die over grote delen van de stad verspreid zijn en ieder hun eigen verhaal vertellen. Het nationaal monument op de Dam en het beeld van de Dokwerker zijn daarvan

Beheading (onthoofden) in Londen als attractie?

waarschijnlijk de meest bekendste. * Het Anne Frank Huis aan de Prinsengracht is wel het bekendste monument met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog in de stad. Ook internationaal kan hier van een toeristische trekpleister gesproken worden. Maar of men hier van Holocaust-toerisme zou kunnen spreken is nog maar de vraag. De Anne Frank Stichting verwerpt een dergelijke visie en ziet zichzelf vooral als een organisatie die de herinnering levend houdt en waarschuwt voor de kwalijke gevolgen van fascisme en racisme. * De Hollandsche Schouwburg aan de Plantage Middellaan, grenzend aan de voormalige Joodse buurt van Amsterdam, is als monument geheel gewijd aan de deportatie van de Joden uit Nederland en functioneert daarnaast als educatief centrum en plaats van bezinning. * Het Verzetsmuseum in dezelfde buurt richt zich op het vertellen van verhalen over de bezettingstijd aan de hand van originele voorwerpen en wisselende exposities. En hoe nu verder? Daarnaast zijn er in Amsterdam nog wel een aantal locaties en gebouwen die niet zo eenvoudig binnen de categorieën van Stone te plaatsen zijn. Een fraai voorbeeld


daarvan is het Huis met de Bloedvlekken aan de Amstel 216. Het verhaal gaat dat de toenmalige eigenaar, waanzinnig geworden door opeenvolgende tegenslagen, de ketenen waaraan hij vastzat verbrak en met zijn eigen bloed kabbalistische tekens op de gevel schreef. Deze zijn, weliswaar moeizaam, nog steeds te zien. Verder zijn er vooral in het oude centrum van de stad nog een aantal straten en stegen die het hart van de dark tourist sneller kunnen doen kloppen. De Bloedstraat bijvoorbeeld, waarschijnlijk vernoemd naar de Bloedraad die in het belendende klooster de veroordelingen

Verdun battlefields en ossuarium

uitsprak. En wat te denken van de Spooksteeg? Al met al bezit de stad voldoende resources om aantrekkelijk te zijn voor dark tourists. Maar bestaan die eigenlijk wel en is het raadzaam om je daar als bestemming op te richten? Dat is alleen mogelijk als een dergelijke markt- of doelgroepbenadering gedragen wordt door alle betrokkenen. Misschien zou eerst onderzoek gedaan moeten worden onder de bezoekers van de verschillende locaties om een beter beeld te krijgen van hun motivatie. De aanzetten van Seaton en Stone bieden alvast een aanknopingspunt als het gaat om het rubriceren van

Literatuur Aries, P. (1997). Western attitudes toward death, from the middle ages to the present. Baltimore/London : J.Hopkins University Press Aries, P. (1987). Het uur van onze dood ( original title : L’homme devant la mort) Amsterdam : Elsevier Bristow, R. (2004) . Myth vs Fact ; an Exploration of Fright Tourism. In : Proceedings of the 2004 Northeastern Recreation Research Symposium Cock, L. de (2006). Geschiedenis van de dood, rituelen en gewoonten in Europa (History of death, rituals and cultural practices in Europe). Louvain : Ten Have Cock, L de (2006). Geschiedenis van de dood, begraafplaatsen in Europa. (History of death, burial sites in Europe). Louvain : Ten Have Dann, G. & Seaton, A. (2001). Slavery, Contested Heritage and Thanatourism. New York : Haworth Hospitality Press Diepenhorst, I.A. editor (1982). De dood verbloemen ? Begraven en cremeren in Amsterdam ( Disguising death, burial and cremation in Amsterdam) Amsterdam : Prof. Dr.G.van der Leeuw Stichting, ontmoetingscentrum Kerk en Kunst Enklaar, J. editor (2007). De totstandkoming van een bijzonder museum, Nederlands Uitvaartmuseum Tot Zover.( The arrival of a special museum, the Dutch funerary museum) Den Haag : Uitvaartmedia Feifer, M. (1986). Tourism in History, from imperial Rome to the present. New York : Stein & Day publishers Hoek, S. van (1994). Tot in de eeuwigheid, op reis langs luisterrijke begraafplaatsen (Until eternity, travelling along illustrous cemeteriess) Utrecht :Spectrum Lennon, J. & Foley, M. (2000). Dark Tourism, the attraction of death and disaster. London : Thomson Learning Press Lennon, J. & Seaton, A. (2004). Thanatourism in the early 21st century: Moral panics, Ulterior Motives and Alterior Desires. In : Singh, T (ed). New Horizons in Tourism-

dark attractions, maar bieden voorlopig nog te weinig houvast voor een bestemming als Amsterdam om zichzelf als dark destination op de kaart te zetten. De onderzoeken die op dit moment worden uitgevoerd door studenten van Hogeschool INHolland onder de bezoekers van verschillende attracties kunnen, indien gewenst, in de toekomst hopelijk een bijdrage leveren aan een nieuwe en gedifferentieerde doelgroepbenadering van de stad. Reacties en suggesties hierover zijn van harte welkom! •

Strange Experiences and Stranger Practices. Wallingford: CABI publishing, pages 63-82 Luijters, G. (2004) Beroemde doden van Pere Lachaise en andere begraafplssten van Parijs (Famous dead of Pere Lachaise and other cemeteries of Paris). Soesterberg : Aspekt Mak, G. (1995). Een kleine geschiedenis van Amsterdam Atlas pub. Antwerp/Amsterdam Morgan, N. & Pritchard, A. (2004 2nd ed.) Destination branding, creating the unique destination proposition. Amsterdam/Boston : Elsevier/Butterworth Novelli, M. ed. (2005) .Niche tourism, contemporary issues, trends and cases. Amsterdam/London : Elsevier/BH Raak, C. van (1995) : Dodenakkers, Kerkhoven, begraafplaatsen, grafkelders en grafmonumenten in Nederland.(Cemeteries, graveyards, burial sites, tombs and monuments in the Netherlands) Amsterdam : Arbeiderspers Ritchie, J.R.Brent & Crouch, G.I. (2003). The competitive destination, a sustainable tourism perspective. Wallingford (UK): Cabi publishing Roever, M. & Bierenbroodspot, J. (2004). De Begraafplaatsen van Amsterdam (Cemeteries of Amsterdam). Amsterdam : B.Lubberhuizen Seaton, A. (1996). Guided by the dark; from thanatopsis to thanatourism. In : Journal of Heritage Studies 2(4) 1996. pages 234-244 Stone, P.(2006). A Dark tourism spectrum : Towards a typology of death and macabre related tourist sites, attractions and exhibitions. In : Tourism, an interdisciplinary International Journal, Vol. 52(2) -2006, pages 145-160. Tarlow, P.(2005). Dark Tourism, the appealing ‘dark’ side of tourism and more. In : Novelli, M. Ed. : Niche Tourism, contemporary issues, trends and cases. Oxford : Elsevier/Butterworth-Heinemann Weil, T. (1992) . The Cemetery Book. New York : Barnes & Noble

nritmagazine

19


Slecht jaar voor internationaal toerisme Miljard toeristen toch steeds dichterbij Door: Ton Vermeulen

Het moment dat wereldwijd jaarlijks 1 miljard mensen op vakantie gaan, komt steeds dichterbij. Dat verwacht althans de United Nations World Tourism Organization (UNWTO). De huidige dip doet aan de algemene en voortdurende groei van het wereldwijde toerisme weinig af. De grens van 500 miljoen reizende wereldburgers werd pas vijftien jaar geleden overschreden. Vorig jaar gingen 4,3% minder mensen op reis, waardoor wereldwijd 880 miljoen toeristen werden geteld. De inkomsten daalden met 6%. De UNWTO verwacht dat het toerisme dit jaar met drie tot vier procent zal aantrekken en ook in 2011 verder zal groeien.Vorig jaar was volgens de UNWTO een slecht jaar voor het toerisme. Wereldwijd daalden de aankomsten van toeristen met 4%. “De economische crisis en de grieppandemie maakten 2009 tot een van de zwaarste jaren in de toeristische sector�, aldus de UNWTO. In het vierde kwartaal trokken de aankomsten weer aan.

20

nritmagazine


Europa Vooral het toerisme in Europa kreeg het in 2009 zwaar te verduren. Na een erg slecht eerste halfjaar met 10% minder aankomsten, krabbelde het Europees toerisme weer op en eindigde met een min van 6%. Vooral Centraal- en Oost-Europa (-8%), en Noord-Europa (-8%) deden het slecht. In West- (-4%), Zuid- en Mediterraan Europa (-5%) ging het relatief wat beter. Azië Voor Azië was 2009 het jaar van de tegenstellingen. Daalde in het eerste halfjaar het toerisme nog met 7%, in het tweede halfjaar noteerde de regio met een plus van 3% weer zwarte cijfers. In totaal kwam 2009 voor de regio uit op een min van 2%.

sumentenvertrouwen, de lage rente en de geringe inflatie, het opkrabbelen van grote toeristenmarkten als het Verenigd Koninkrijk en de Russische Federatie en diverse grote internationale evenementen als de Olympische Spelen en het WK Voetbal. Daarnaast ziet de UNWTO dat de toeristische sector tegenwoordig snel kan inspelen op de gewijzigde consumentenvraag. Ook het feit dat de crisis kansen biedt voor een duurzame ontwikkeling naar een groene economie wordt als uitermate positief gezien.

1000

Figuur 1

Bedreigingen zijn er natuurlijk ook. De grote werkloosheid, het fragile economisch herstel, de grillige olieprijs, het risico voor een pandemie en grote veiligheidsvraagstukken, om er maar een paar te noemen. Het UNWTO realiseert zich dat mede door de crisis de opbrengsten voorlopig nog niet op peil zullen zijn. Over het algemeen trekt eerst de vraag aan, pas daarna verbeteren de opbrengsten. • Meer informatie op www.unwto.org

Internationale aankomsten van toeristen, 1995 - 2009

1000 1000 800 800 800

Amerika en Afrika Noord-, Midden- en Zuid-Amerika noteerden 5% minder toeristen in 2009 ten opzichte van 2008. Ook het Midden-Oosten had veel last van de crisis en ontving 6% minder toeristen. Afrika was in 2009 het enige werelddeel dat groeicijfers kan overleggen. In totaal gingen 5% meer toeristen naar dit werelddeel. Binnenlands toerisme groeit De UNWTO signaleerde vorig jaar, net zoals in andere jaren van crisis, een toename van het binnenlands toerisme. Daarmee hebben een aantal landen de terugval in aankomsten van internationale toeristen (deels) weten te compenseren. Vertrouwen voor 2010 Het UNWTO-panel van experts ziet 2010 met vertrouwen tegemoet. De positief gestemde experts (61%) zijn ruim in de meerderheid ten opzichte van de neutralen (32%) en pessimisten (7%). De UNWTO ziet 2010 als een jaar van transformatie. Positief is bijvoorbeeld het gestegen con-

600 600 600 400 400 x 1 mln 400

1995

20

1996

Figuur 2

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Internationale aankomsten van toeristen, naar werelddeel

20 20 15

2008 2009

15 15 10 10 10 5 55 0 00 -5 -5 mutatie -5 -10 in % t.a.v. vorig jaar -10 -10

Wereld

Figuur 3

Europa

Azië/Pacific

Amerika

Afrika

Midden-Oosten

Internationale aankomsten van toeristen, ontwikkeling 2008-2009 2008 2009

12 9 12 12 9 96 6 63 3 30 -3 00 -6 -3 -3 -9 -6 -6

mutatie -12 -9 in % t.a.v. -9 vorig jaar -12 -15 -12 -15 -15

jan

feb

mrt

april

mei

juni

juli

aug

sept

okt

nov

nritmagazine

dec

21


Chaotische Brazilianen, dronken Russen, veeleisende IndiĂŤrs, onbeschofte Chinezen en andere stereotypen

22

nritmagazine


Kijk, de toerist van morgen! Welke kansen bieden toeristen uit Brazilië, Rusland, India en China het Nederlands toeristisch bedrijfsleven? Door: Brigitte Ars, Esmé Visser en Ton Vermeulen

De auteurs Brigitte Ars is docent cross cultural studies aan de NHTV en journalist/auteur. Ze studeerde toerisme aan de NHTV te Breda en antropologie/sociologie van de niet-westerse samenleving bij de VU Amsterdam. Ze publiceerde in tal van dagbladen en tijdschriften en schreef eerder al verschillende boeken over cultuurverschillen, onder andere over haar leven in India en Maleisië. Cultureel antropologe Esmé Visser studeerde in 2008 af voor haar Master Midden- en OostEuropa Studies aan de Rijksuniversiteit Groningen op het onderwerp Russen op vakantie. De Nederlandse ervaring. NHTV bood haar de mogelijkheid om verder onderzoek te doen naar toerisme vanuit Oost-Europa en Azië. De afgelopen anderhalf jaar werkte zij bij de NHTV als onderzoeker naar Oost-Europees toerisme, interculturele communicatie en culture clashes.

W

eet u waar momenteel de meeste buitenlandse toeristen vandaan komen? Natuurlijk! België, Duitsland, Groot-Brittannië, Frankrijk en de VS. Maar weet u ook of dat in 2050 nog steeds zo zal zijn? Dat wordt al lastiger! Grote kans dat tegen die tijd andere landen een grote rol in het Nederlands inkomend toerisme zullen spelen. Wist u bijvoorbeeld dat in 2050 de BRIC-landen tot de grootste economieën van de wereld zullen behoren? Brazilië, Rusland, India en China zijn de economieën van de toekomst. En waar de economie groeit, neemt ook de welvaart toe en welvarende mensen gaan reizen. Vaak eerst in het binnenland, dan voorzichtig naar de buurlanden en dan lonkt Europa. Eerst de rijken, maar al snel gevolgd door de omvangrijke middenklasse. Zien we in Nederland al jaren toeristen uit andere culturen, met de komst van de toeristen uit de BRIC-landen staat ons én de toerist een hele cultuurshock te wachten. De sterk groeiende economieën hebben een nieuwe stroom nieuwsgierige en leergierige reizigers op gang gebracht, die zich op een totaal andere manier gedragen dan de welbekende Duitse of Amerikaanse toeris-

ten. Daarom hebben NHTV, NBTC en NRIT Media het initiatief genomen tot het boek ‘Kijk, de toerist van morgen’. Dit boek geeft inzicht in het reisgedrag van deze nieuwe toeristen en geeft onder meer tips om met ze te communiceren. Want er bestaan veel misvattingen. Hun gedrag wordt bijvoorbeeld vaak als ‘onbeschoft’ gezien, maar het is aan culturele achtergronden te wijten dat veel Indiërs op hun wenken bediend willen worden en hun rommel niet opruimen, of dat Chinezen bepaalde hotelkamers weigeren en dat ze niet van ons broodje kaas houden. Ook houdt het boek een spiegel voor en zien we hoe deze toeristen Nederland zien en beleven. Aandeel BRIC-toeristen gaat groeien Momenteel komen nog maar relatief weinig toeristen uit de BRIC-landen naar Nederland. Van de 10,1 miljoen buitenlandse toeristen die in 2008 naar ons land kwamen, waren er 349.000 afkomstig uit de BRIC-landen. Dat is maar 3% van het totaal. Het is de verwachting dat het aantal toeristen uit die landen de komende jaren harder gaat groeien dan uit andere markten. Langzaam maar zeker groeit het aandeel toeristen

nritmagazine

23


Staatssecretaris Heemskerk krijgt eerste exemplaar van nieuwe NHTV/NBTC/NRIT Media publicatie ‘Kijk, de toerist van morgen’

”Wie economisch wil profiteren van de nieuwe toeristen zal een cultuuromslag moeten maken”

Op dinsdag 26 januari 2010 overhandigde de voorzitter van het College van Bestuur van NHTV, international hogeschool Breda, Hans Uiterwijk, het eerste exemplaar van het boek ’Kijk, de toerist van morgen’ aan staatssecretaris Frank Heemskerk van Economische Zaken. Deze publicatie, ontwikkeld door NHTV in samenwerking met het NBTC en NRIT Media, biedt de Nederlandse toeristisch ondernemer inzicht in de vier

grootste groeimarkten voor de toeristische sector, de zogeheten BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China). “Deze groeiende groep toeristen biedt potentieel voor de ondernemer in de toeristische sector, en daarmee kansen voor de Nederlandse economie”, aldus staatssecretaris Heemskerk. Het boek kan de ondernemer helpen het reisgedrag, de verschillen in cultuur en de omgangsnormen van deze toeristen te

uit de BRIC-landen. Omdat momenteel de eerste groepen toeristen uit de BRIC-landen Nederland bezoeken, is het zaak ons als sector nu al voor te bereiden op hun komst. Nog meer dan in de westerse wereld hechten inwoners van de BRIC-landen aan de ervaringen van landgenoten die al in ons land op bezoek zijn geweest. Vrije pers was en is in een groot deel van de wereld nog niet zo vanzelfsprekend als bij ons. De enige betrouwbare informatie komt vaak van familie en vrienden. Een negatief imago heb je als land snel te pakken met als gevolg dat de toeristen van de toekomst ons land links laten liggen. Keuze genoeg in Europa!

lang voor gespaard of ze behoren tot de hogere middenklasse of zelfs rijke klasse. Geld bezitten is nieuw voor de meeste van hen en daarom gaan zij er op een eigen manier mee om. Ze zijn vaak zeer materialistisch en statusgevoelig. Het zijn geen types om in een versleten spijkerbroek en afgetrapte gympjes over straat te lopen. Door een dure auto te rijden, te gaan eten in een luxueus restaurant en zich in designerkleding te kleden, willen de toeristen uit de BRIC-landen aan de wereld laten zien dat ze geld en status hebben.

Toerisme BRIC-landen staat nog in de kinderschoenen De meeste reizigers uit de BRIC-landen komen momenteel niet verder dan de goed betaalbare en bereikbare (buur)landen. Problemen met visumaanvragen, grote reisafstanden en hoge kosten houden het aantal BRIC-bezoekers aan Europa laag. De Brazilianen, Russen, Indiërs en Chinezen die Europa bezoeken, hebben hier ofwel

24

nritmagazine

Winkelen meest populaire activiteit Een van de meest ondernomen activiteiten tijdens een bezoek aan Nederland is dan ook niet heel verrassend, winkelen. Twee derde van de toeristen en ruim de helft van de zakelijke reizigers trekt naar de winkelstraten. Naast winkelen zijn een bezoekje aan een bar of café, een museumbezoek en een rondvaart door de grachten veel ondernomen activiteiten. Chinese toeristen houden erg van de klassieke highlights als tulpenvelden en molens, maar dit kan ook te maken hebben met de vooraf bepaalde


begrijpen. Het laat zien hoe deze toeristen Nederland beleven. Wist u bijvoorbeeld dat Russen houden van shoppen en dat Chinezen veel waarde hechten aan faciliteiten in hotelkamers? Naast tal van wetenswaardigheden biedt het boek handreikingen hoe men het beste met deze groepen kan communiceren. ‘Kijk, de toerist van morgen’ kost € 24,95 en is te bestellen bij NRIT Media.

reisinvulling van het geboekte pakket. Wat dat betreft is promotie van grote invloed op de ondernomen activiteiten. Een bezoek aan een van de diamantairs in Amsterdam, dat vrijwel standaard in het reisplan lijkt voor te komen, is ook niet zomaar ontstaan. Coster en Gassan hebben heel veel energie in hun marketing gestoken en staan op elke mogelijke vakbeurs. Nederland als onderdeel Europa-tour De meeste BRIC-toeristen doen Nederland aan als onderdeel van een reis door de Benelux of door verschillende Europese landen. Russen zijn hier een uitzondering op. Door de relatief korte afstand en het feit dat ze soms familie en vrienden in Nederland hebben wonen, blijven ze gemiddeld langer dan een week. Nu nog zijn het vooral ‘nieuwe’ reizigers die Nederland voor het eerst aandoen, maar dit gaat uiteindelijk veranderen. Het eerste bezoek aan Nederland of Europa is vaak een kennismakingsbezoek waarbij men snel wat wil opsnuiven van de lokale cultuur en sfeer, en aan de hand daarvan beslissen of het de moeite loont terug te komen. Een tweede bezoek is

in veel gevallen langduriger en intensiever. Chinezen verblijven meestal korter in Nederland dan Russen, respectievelijk 2,4 en 8,1 nachten. Brazilianen verblijven gemiddeld 4,7 nachten in Nederland en Indiërs 6,9 nachten. Dat het aantal overnachtingen van Chinese reizigers zoveel lager ligt dan dat van de reizigers uit de andere BRIC-landen komt omdat nog zo’n 80% van de Chinezen Nederland voor het eerst aandoet, terwijl dit bij de Brazilianen slechts 55% is, bij de Russen 52% en bij de Indiërs 61%. Opvallend is ook zeker dat Chinezen in ruim 80% van de gevallen in groepsvorm reizen, terwijl dit percentage voor de overige BRIC-landen veel lager ligt. Dit heeft mede te maken met de strikte visumregels die tussen China en Europa zijn opgesteld. Maar ook de angst om alleen te reizen speelt een belangrijke rol. In mindere mate is dat laatste ook het geval bij andere onervaren reizigers uit de BRIC-landen.

“Een bezoek aan de diamantairs in Amsterdam is niet zomaar ontstaan”

Cultureel aantrekkelijke bestemming Nederland wordt gezien als een cultureel aantrekkelijke bestemming. Voor reizigers met educatie als belangrijkste motief is een

nritmagazine

25


naa ch hiin c

“Een bezoek aan de diamantairs in Amsterdam is niet zomaar ontstaan”

China is een land met een andere cultuur, waar men andere gewoonten kent, een land waar gezichtsverlies en symboliek heel bepalend zijn. Als we de kansen die de komst van de Chinese toeristen ons bieden, willen grijpen, dan is het belangrijk dat we daar rekening mee houden. Reispakketten die gebaseerd zijn op de Japanse markt, informatie in het Engels en hotelfaciliteiten die geënt zijn op de Nederlandse standaard volstaan niet langer. Het is van belang een goede reputatie op te bouwen met de Chinezen, en die kans krijg je maar één keer. Als we Nederland positioneren als een gastvrij en veilig land, dat graag Chinezen ontvangt, zal dat al op korte termijn, en zeker op lange termijn, vruchten afwerpen.

bezoek aan het Rijksmuseum of het Van Gogh-museum een interessant onderdeel van hun reis door Europa. Nederland mist echter een bekende landmark als de Eiffeltoren of Big Ben en moet het daarom vooral hebben van haar reputatie als gezellig, vriendelijk en veilig land. De meeste kennis over Nederland als reisbestemming wordt door de BRIC-reizigers ingewonnen via familie en vrienden. Dit is in hun ogen de betrouwbaarste bron. Een goede reputatie

iilliiëë z a r a B r B

Van alle BRIC-toeristen is er over de Braziliaanse toerist het minst bekend. Wat gedrag betreft hoeft dat niet zo’n probleem te zijn: van alle toeristen past de Braziliaan zich waarschijnlijk het gemakkelijkst aan. De Braziliaanse cultuur wortelt immers deels in de Europese. Bovendien zijn Brazilianen gewend aan omgang met andere culturen, omdat ze zelf zeer multicultureel zijn. Toch staat Nederland niet op de eerste plaats voor Braziliaanse toeristen: taal lijkt daarvoor een belangrijke belemmering te zijn. Desalniettemin biedt ‘bestemming Nederland’ de nodige mogelijkheden voor deze toeristen, en het is aan de Nederlandse toeristische ondernemers om daar op in te springen.

26

nritmagazine

is voor een bestemming of attractie dan ook essentieel. De toeristen willen zich veilig voelen en goed behandeld worden. Deze reputatie wordt nu, met de eerste lichting toeristen, gevormd. Taal belangrijke barrière Wat kunt u als ondernemer nu concreet doen om deze toerist zo gastvrij mogelijk te ontvangen, een echt welkom te bereiden? De eerste belangrijk stap is het lezen van het boek ‘Kijk, de toerist van morgen’. Daarin kunt u bijvoorbeeld lezen dat Brazilianen, Russen en Chinezen vaak alleen hun eigen taal spreken en voor communicatie met u volledig afhankelijk zijn van hun gids. Ze vinden het vaak ook lastig dat ze menukaarten of borden niet kunnen lezen. Folders zijn bij attracties als Madurodam en de Keukenhof ondertussen al in verschillende talen vertaald, maar nog lang niet bij alle toeristische bedrijven. Hoe weet een Rus waar de rondvaartboot heengaat als hij de folder niet kan lezen? En hoe weet een Indiër of er geen rundvlees in een maaltijd zit verwerkt, tenzij dit in het Engels staat aangegeven of iemand hem dit kan uitleggen? Kortom, het vertalen van informatiemateriaal is een belangrijke stap bij het vergroten van de toegankelijkheid van uw onderneming, hotel, attractie of winkel. Zeker voor hotels die regelmatig (groepen) Russen, Brazilianen of Chinezen ontvangen, is het raadzaam om medewerkers in te huren die de taal spreken. Voor een restaurant dat de catering verzorgt


voor Indiërs is het raadzaam een Hindoestaan in dienst te nemen. Deze kan ervoor zorgen dat producten op de juiste manier bereid worden. Hetzelfde geldt voor cateren aan Chinezen: Chinezen stellen een hoge kwaliteit eten enorm op prijs. Het huidige aanbod in Nederland en Europa is nog altijd aan de magere kant. Wilt u zich als restaurant vooral op de Russen richten, dan is het belangrijk dat u aan hun serviceverwachtingen kunt beantwoorden. Die serviceverwachtingen liggen bij de Brazilianen ook hoog. Zij verwachten waar (lees service) voor hun geld te krijgen. Dat houdt bijvoorbeeld in koffers van de ene locatie naar de andere brengen, of een warme lunch verzorgen.

d d an n l s u l s r u r

Respect voor cultuurverschillen De belangrijkste les uit het boek ‘Kijk, de toerist van morgen’ vormt echter het gevoel en respect voor cultuurverschillen. Zaken die onmisbaar zijn voor een bruggenbouwer. Met een open houding en een gezond respect voor andere rituelen en omgangsvormen komt u verder dan wanneer u aan uw eigen cultureel bepaalde gedragsregels blijft vasthouden. Door de tijd te nemen om met deze nieuwe toeristen in contact te komen, kunt u hun wensen achterhalen en proberen hen tevreden te stellen tijdens hun ontdekkingstocht of shoppingtrip door Nederland. Laat de BRIC-toerist merken dat hij welkom is. Een tevreden klant is immers goud waard. •

“Het vertalen van informatiemateriaal is een belangrijke eerste stap”

Russen vinden ons gedrag soms net zo vreemd als wij dat van hen. Die nonchalante, altijd glimlachende Hollanders zijn in hun ogen maar wat anders. Toch voelen ze zich tot ons land aangetrokken, want hier leefden immers een aantal grote meesters. Nederland is daarnaast ook leverancier van bloemen, kaas, vlees en vis, producten van hoge kwaliteit die in Rusland gretig aftrek vinden. De gemiddelde Rus kent Nederland ook uit het verhaal van Hansje Brinker. Het bezoek van tsaar Peter de Grote heeft Nederland ook nog eens stevig op de Russische kaart gezet.

IIn nddiiaa Indiërs vormen een snelgroeiende groep toeristen. De Engelse taal maakt communiceren met deze groep gemakkelijker dan met bezoekers uit andere BRIC-landen, en dat biedt kansen. De verschillen in cultuur en omgangsvormen zijn groot. Ondernemers moeten daarmee leren omgaan, maar kunnen dan van Nederland een aantrekkelijke bestemming voor Indi-

ërs maken. Vooral het eten is een cruciaal punt: het vaak koude, naar hun smaak wat smakeloze eten is voor de meeste Indiërs onverteerbaar. Met een warme, liefst kruidige maaltijd laat u zien dat u de Indiase gasten een warm hart toedraagt, en met een vegetarische maaltijd zit u altijd goed. Indiërs zijn groepsmensen, ze reizen graag met anderen en breien altijd wel

een bezoekje aan familie en vrienden aan hun (zaken)reis. De Nederlandse reismarkt kan hierop inspringen door bijvoorbeeld familiekamers aan te bieden. De Indiër is een hoog servicegehalte gewend. Hij kan arrogant overkomen door zijn veeleisende gedrag, dat echter slechts ingegeven is door zijn eigen cultuur.

nritmagazine

27


“Duurzaamheid staat in voetbaltermen in het rechterrijtje�

28

nritmagazine


Duurzame vakantie: Ver van mijn bed of dicht bij huis? Nieuw onderzoek van NBTC-NIPO Research

Door: Ton Vermeulen

De reiswereld is al jaren volop met duurzaamheid aan de slag. Eerst nog aarzelend, maar steeds meer belang-rijke spelers erkennen dat duurzaam toeristisch ondernemen de enige juiste keuze is. Maar is de consument al zo ver? Natuurlijk, iedereen vindt het belangrijk dat we een leefbare aarde kunnen doorgeven aan onze kinderen. Maar kiezen de consumenten al echt voor duurzaamheid als het gaat om het vakantiekeuze-proces? In een interview met Ad Schalekamp van NBTC-NIPO Research zoeken we het antwoord.

V

akantie is een gebeurtenis bij uitstek waarbij je niet geconfronteerd wil worden met de immense problemen van de mensheid. Toch kan echt duurzaam ondernemen pas slagen als de consument zijn gedrag verandert. Hoog tijd om de stand van zaken op te nemen. Hoe belangrijk vindt de Nederlandse consument duurzaamheid en in hoeverre laat hij zich bij de keuze voor een vakantie al leiden door duurzaamheid? Dat is de vraag die de onderzoekers van NBTC-NIPO Research in het nieuwste onderzoek ‘Duurzame vakantie: ver van mijn bed of dicht bij huis?’ hebben beantwoord. In een exclusief interview met NRIT Magazine gaat Ad Schalekamp, directeur van NBTC-NIPO Research, uitgebreid in op de resultaten en de achterliggende verklaringen. Allereerst zijn wij benieuwd naar de drijfveren om een dergelijk onderzoek op te zetten. Ad Schalekamp: “We zagen al een aantal jaren dat duurzaamheid voor de hele maatschappij, maar zeker voor de reiswereld, belangrijk ging worden. Daarom hebben we vorig jaar besloten om een multi-clientonderzoek te gaan uitvoeren naar duurzaamheid en vakanties.” Is duurzaamheid een belangrijk issue voor de Nederlander? Om te achterhalen hoe belangrijk de Nederlanders duurzaamheid vinden, hebben de onderzoekers eerst een zogenaamde issueranking gedaan. De ondervraagden moesten achttien maatschappelijke onderwerpen op volgorde zetten met als achterliggende vraag aan welke onderwerpen de overheid meer aandacht zou moeten schenken. Bovenaan staan onderwerpen als ‘verbeteren gezondheidszorg’, ‘in stand houden oudedagsvoorziening’, ‘bestrijden criminaliteit in Nederland’ en ‘bestrijding werkloosheid en stimuleren werkgelegenheid’.

nritmagazine

29


Wie is Ad Schalekamp? Ad Schalekamp is binnen TNS NIPO verantwoordelijk voor al het onderzoek op het gebied van toerisme, recreatie en reizen. Daarnaast geeft hij samen met Kees van der Most van het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) invulling aan NBTC-NIPO Research. Ad Schalekamp heeft NWIT in Breda gestudeerd. Bij zijn eerste werkgever, Holland International, was hij verantwoordelijk voor de inkoop

Ook ‘duurzaam energie- en klimaatbeleid’, ‘terugdringen CO2-uitstoot’ en ‘uitbreiden van natuur in Nederland’ stonden tussen de maatschappelijke onderwerpen. “Helaas scoorden die niet hoog”, concludeert Ad Schalekamp. “In voetbaltermen staat duurzaamheid dan in het rechterrijtje, maar nog wel boven de gevarenzone van de nacompetitie.” Positief is wel weer dat 7,2 miljoen Nederlanders het belangrijk vinden dat er aandacht is voor duurzaamheid bij hun vakantie. Voor een op de veertien Nederlanders is het ‘heel belangrijk’, dat is de harde kern en 52% vindt het ‘belangrijk’. De rest van de Nederlanders (41%) vindt het niet belangrijk. Volgens Ad Schalekamp is dat een verdeling die ze ook wel bij andere sectoren tegenkomen: “Je hebt een harde kern, die overtuigd is. Dat zijn de mensen die altijd hun CO2-uitstoot compenseren en zich bijvoorbeeld als vrijwilliger inzetten voor een duurzame aarde. Dan heb je nog de helft die er best wel positief tegenover staat, maar die groep zal zich niet actief inzetten. Dat is het algemene beeld.” Is dat voor de hele bevolking hetzelfde? “Nee, het is erg opvallend dat ouderen duurzaamheid bij vakanties belangrijker vinden dan gemiddeld. Maar ook de jeugd vindt het belangrijk en dat is dan weer hoopgevend. Met name de groep 35- tot 44- jarigen blijft achter. Dat is niet zo verwonderlijk, want dat zijn vaak tweeverdieners met kinderen die weinig tijd hebben voor reflectie. Daar is het leven op dit moment best een struggle. Die vinden duurzaamheid minder belangrijk.”

van marktonderzoek. Zo kwam hij in contact met het toenmalige NIPO waar hij na enige tijd is gaan werken. Inmiddels al weer 24 jaar.

Figuur 1

Issueranking begrip duurzaamheid

Verbeteren gezondheidszorg Instandhouden oudedagsvoorzieningen Bestrijden criminaliteit in Nederland Bestrijding werkloosheid en stimuleren werkgelegenheid Verbetering van het onderwijs Opkomen voor normen en waarden Bestrijding van armoede In stand houden koopkracht Op orde brengen van overheidsfinanciën Duurzaam energie- en klimaatbeleid Stimuleren economische groei Terugdringen CO2-uistoot Bestrijding van files Bestrijding terrorisme Groei van kennis, innovatie en ondernemerschap Verbeteren allochtonen-beleid Uitbreiden van natuur in Nederland

grootste belang totaal (max 5)

Verbeteren mensenrechten Geen enkele Weet niet

0 Bron: NBTC-NIPO Research

30

nritmagazine

10

20

30

40

50

60


Nederlanders vinden cruises duurzaam!? De onderzoekers hebben ook bekeken of Nederlanders wel een juist begrip hebben van duurzame vakanties. Uit onderzoek van het NHTV Centre for Sustainable Tourism and Transport weten we precies welke vakanties het meest en welke het minst duurzaam zijn. De zogenaamde carbon footprint van vakanties. Alhoewel daar in niet alle aspecten van duurzaamheid worden meegenomen, geeft het wel een aardige indicatie. Volgens Ad Schalekamp klopt het beeld dat Nederlanders hebben van een duurzame vakantie behoorlijk goed. Nederlanders zien terecht kampeervakanties, bungalow- en hotelvakanties in eigen land of de nabuurlanden als meest duurzaam. Toch wisten de Nederlanders de onderzoekers nog te verrassen. “Opvallend is dat cruises redelijk hoog scoren terwijl die helemaal niet duurzaam zijn.” Dat vliegvakanties door de consument over het algemeen als minst duurzaam worden gezien, klopt. Wat dan weer niet klopt is dat Nederlanders verre vliegvakanties duurzamer vinden dan vliegvakanties naar het Middellandse Zeegebied. Dat klopt dan weer niet. Ad Schalekamp heeft daar wel een verklaring voor: “Die slechte score van het Middellandse Zeegebied wordt volgens ons veroorzaakt door het imago en de uitstraling van de bestemming. In bijvoorbeeld Turkije, Griekenland en Spanje maakt het gebied rond toeristenplaatsen vaak een rommelige indruk door niet afgebouwde accommodaties, veel zwerfvuil, etc. Dat wordt door de consument niet als heel duurzaam gezien. De verre bestemmingen zitten op meer idyllische locaties en zien er gewoon beter en duurzamer uit.” Duurzaamheid wordt nog niet betrokken bij vakantiekeuze Hamvraag in het onderzoek is natuurlijk of de Nederlander duurzaamheid al bij de keuzecriteria heeft staan als hij een vakantie gaat boeken? Ad Schalekamp is daar duidelijk en resoluut in. “Nee. Het speelt op dit moment maar bij heel weinig mensen mee in het keuzebeslissingsproces. De aantrekkelijkheid van de vakantiebestemming, de prijs-kwaliteitverhouding, de accommodatie en het weer zijn veel belangrijker. Helemaal onderaan zie je pas aspecten als aandacht voor het milieu en goede leefomstandigheden voor de lokale bevolking.” Alhoewel dat geen positief nieuws is, hebben de onderzoekers toch nog wel enkele lichtpuntjes. Zo legt de consument in meerderheid (53%) de verantwoordelijkheid voor het duurzame karakter van de eigen vakantie bij zichzelf. Ze zien ook nog een rol voor de accommodatieverschaffer (33%) en de touroperator/reisorganisatie (23%). Maar 18% ziet de overheid als verantwoordelijke voor het duurzame karakter van de eigen vakantie. “Het wordt duidelijk als een gedeelde verantwoordelijkheid gezien door de consument.”

“Vakantie moet vooral leuk blijven”

Wat is NBTC-NIPO Research? NBTC-NIPO Research is een op de vakantie-, reis- en recreatiemarkt gespecialiseerd onderzoeksbureau. Het is een joint venture van NBTC en TNS NIPO. Binnen deze joint venture worden drie grote marktstructuuronderzoeken uitgevoerd. De bekendste daarvan is het ContinuVakantieOnderzoek, maar ook het het ContinuVrijeTijdsOnderzoek en de Business Travel Monitor zijn belangrijke onderzoeken van NBTC-NIPO Research. Daarnaast wordt in de joint venture ook veel ad-hoconderzoek voor de toeristische sector uitgevoerd.

nritmagazine

31


Deel Nederlanders staat open voor gedragsverandering Andere belangrijke vraag is natuurlijk of de Nederlander zijn vakantiegedrag wel wil veranderen als het gaat om duurzaamheid. Ad Schalekamp: “Daar zie je ook de harde kern weer terug. Zo’n 9% is ‘zeker wel bereid’ zijn gedrag te veranderen en iets meer dat 50% is ‘enigszins bereid’ zijn gedrag te veranderen. Die laatste groep staat open voor gedragsverandering en dat is hoopvol.” Omdat duurzaamheid een algemeen containerbegrip is waar een heleboel aspecten aanhangen, hebben de onderzoekers ook aan de Nederlanders gevraagd wat ze precies willen doen voor een duurzame vakantie. “Dan zie je dat er allemaal dingen hoog scoren waar je niet zoveel voor hoeft te doen. Zoals ‘met zorg omgaan voor de natuur’, ‘afval scheiden’, ‘beschermde planten en diersoorten met rust laten’ en ‘geen souvenirs van bedreigde plant- of diersoorten kopen’. Pas dan komt ‘zuinig omgaan met water’. Maar actieve zaken als ‘reizen met een milieuvriendelijk vervoermiddel’, ‘lokale projecten steunen’, ‘compenseren van CO2-uitstoot’, ‘minder reizen op de bestemming’ of ‘minder vaak op vakantie gaan’ kom je veel minder tegen. Onze algemene conclusie is dat mensen wel wat willen doen voor duurzaamheid en milieu, maar ze moeten er vooral niet te veel last van hebben.” 0 10 20 30 40 50 60 Figuur 2

Wat wil men doen voor een meer duurzame vakantie? Met zorg omgaan met de natuur Afval scheiden

(Beschermde) plant- en diersoorten met rust laten Geen souvenirs kopen van bedreigde plant- of diersoorten Zuinig omgaan met water Verblijven in duurzame accommodatie Geen vervuilende of verstorende activiteiten ondernemen Vakantie boeken bij een reisorganisatie die duurzaam opereert Reizen met een milieuvriendelijk vervoermiddel Kiezen voor een vakantiebestemming dichtbij huis Inhuren lokale gids om vakantiebestemming te verkennen Lokale projecten steunen Compenseren van (een deel van) de CO2-uitstoot Minder reizen als ik eenmaal op mijn vakantiebestemming ben Financiële bijdrage geven aan een project tgv de lokale bevolking Minder vaak, maar wel lang op vakantie gaan 0

10

20

30

40

50

60

70

80

Bron: NBTC-NIPO Research

”Duurzame vakantie voor de helft ver van zijn bed, voor de helft wat dichter bij huis”

32

nritmagazine

Vooral planetmaatregelen populair Als de Nederlander MOET kiezen voor duurzame maatregelen, dan kiest hij vooral voor zogenaamde planetmaatregelen als ‘kiezen van een accommodatie die aandacht heeft voor het milieu’, ‘ter plaatse meer aandacht voor natuur en milieu’, een ‘vakantiebestemming met een groen imago’ of een ‘vakantiebestemming dichterbij huis’. Een kwart van de Nederlanders kiest er dan voor om maar niet te vliegen. Helaas zijn het vooral de niet-vliegers die dat zeggen en daar schiet het milieu dan weinig mee op. Kiezen voor een pakketreis met een duurzaamheidlabel valt bij ongeveer 22% van de bevolking in de smaak. Deze maatregel is erg populair onder de vliegvakantiegangers.


Bij wie ligt nu de bal? NBTC-NIPO Research heeft dit onderzoek naar duurzame vakanties voor het eerst uitgevoerd. Het is de bedoeling dit onderzoek periodiek te herhalen zodat een wijziging in opinie en attitude van de Nederlandse bevolking kan worden gevolgd. Algemene conclusie is er wel eentje van hoop en vrees. Nog maar een kleine kern wil zijn gedrag daadwerkelijk veranderen, maar er staat een grote massa achter die ontvankelijk is voor het verduurzamen van vakanties. Hoe moet volgens Ad Schalekamp de sector met deze resultaten aan de slag? “Laat ik vooropstellen dat duurzaamheid een belangrijk issue wordt in de toekomst. Maar er is nog heel veel werk aan de winkel. Onze indruk is dat de sector de bal redelijk goed oppakt. De zaak komt zogezegd los van de grond. Bedrijven moeten wel een visie op duurzaamheid ontwikkelen en het onderdeel van het bedrijfsimago maken. Daarbij moeten we ons niet alleen focussen op de P van Planet maar de andere twee P’s niet vergeten. Integer opereren is altijd een belangrijke voorwaarde om in de gunst van de consument te blijven, maar als het gaat om duurzaamheid. helemaal een must. Helaas heeft de Nederlander nog niet zoveel met duurzaamheid Daarop is ook de titel van het onderzoek gebaseerd. ‘Duurzame vakantie: ver van mijn bed of dicht bij huis? Voor de helft is het ver van zijn bed, voor de andere helft wat dichter bij huis.” •

Voor het themarapport ‘Duurzaamheid en vakanties’ zijn circa 1.000 Nederlanders ondervraagd die deel uitmaken van het ContinuVakantieOnderzoek-panel. De volgende vraagpunten zijn daarbij aan de orde gekomen: - persoonlijk belang duurzaamheid voor de respondent t.o.v. andere (maatschappelijke) vraagstukken - kennis van de respondent t.a.v. duurzaamheid - houding van de repsondent t.a.v. duurzaamheid in relatie tot vakanties - gedrag van de respondent t.a.v. duurzqaamheid in relatie tot vakanties - de mate van bekendheid van verschillende keurmerken op het gebied van duurzaamheid - Per subsector (touroperators, airlines, accommodaties, binnenlandse en buitenlandse bestemmingen) zal per merk of organisatie inzichtelijk gemaakt worden welk beeld de Nederlandse vakantieganger heeft van de duurzaamheid ervan. Het betreft zowel een algemeen oordeel als een verdieping op aspecten. Het rapport verschijnt deze maand en kost € 2.450,-

nritmagazine

33


UvT ontwikkelt rekenmodel voor effecten nieuwe attractie De aanschaf van een nieuwe attractie voor een pretpark vergt gemiddeld een investering van 100 miljoen euro. Grote en populaire parken als de Efteling trekken er zelfs wel 130 miljoen euro voor uit. Omdat er veel geld omgaat in attractieparken hebben studenten van de Universiteit van Tilburg een rekenmodel ontworpen, waarmee een pretparkdirecteur kan berekenen hoeveel bezoek een nieuwe attractie zal opleveren en of de enorme investering zichzelf terugverdient. De meeste pretparkdirecteuren proberen elk jaar een nieuwe mega-attractie te openen. Dat raden de onderzoekers echter niet aan. “Mega-attracties zijn meestal ook sterk adrenalineverhogend, oftewel hoog, snel, eng. Daar komen jongeren op af, maar families laten dat links liggen, terwijl zij het meeste geld besteden tijdens uitstapjes. De onderzoekers adviseren pretparken om het evenwicht te zoeken tussen de aanschaf van grote en kleine attracties en thema-uitbreiding. “Het vernieuwen van het park slokt jaarlijks 20% van de omzet op. Daar wil je niet alleen jongeren mee binnenhalen”, aldus de marketingonderzoekers.

KLM verrijkt reiservaring via onlinelessen in taal van bestemming KLM gaat de reiservaring van reizigers verrijken door ze de kans te geven de taal van de geboekte bestemming online te leren. Deze service werd gestart tijdens de speciale actieweken van KLM: de Werelddeal Weken. KLM-klanten kunnen een gratis proefles volgen bij speciaal geselecteerde privéleraren middels een partnership met Myngle, een wereldwijd onlineplatform voor privétaallessen. Na de gratis proefles krijgen de studenten van KLM een korting van 20% op de cursussen bij speciaal daarvoor geselecteerde leraren.

Nieuwe 3D-techniek maakt virtueel reizen mogelijk Travelta heeft verschillende top 10-lijsten samengesteld waarmee virtueel gereisd kan worden langs onder andere de mooiste stranden en de leukste wereldsteden. Op de website is het, dankzij een nieuwe techniek, mogelijk om een 3D-rondleiding langs verschillende topbestemmingen via Google Earth te maken. “Voor vakantiezoekers is deze nieuwe techniek een handige toevoeging. De toepassing geeft een heel nieuw beeld van de accommodatie en de omgeving, zodat de keuze voor een vakantiebestemming snel gemaakt kan worden”, aldus Content Manager Tamara Meester.

34

nritmagazine

The truth about Amsterdam’ wint Citymarketing Innovatie Award Op 14 januari heeft Hans Dominicus van het Amsterdam Toerisme & Congres Bureau (ATCB) de Citymarketing Innovatie Award in ontvangst genomen tijdens de Citymarketing Innovatiedag 2010. ATCB won de prestigieuze prijs met het initiatief ‘The truth about Amsterdam’, een gezamenlijk project van ATCB en Big Shots. Deze campagne won de prijs omdat een Amerikaanse aanval op het imago van Nederland en Amsterdam op een slimme, verrassende en succesvolle manier werd omgezet in wereldwijde gratis publiciteit en versterking van de saamhorigheid binnen de stad. De jury was unaniem in haar oordeel, zoals bleek uit het juryrapport: “Een geniale meesterzet in crisismanagement, waarbij guerrillamarketingtechnieken met virale internetfilmpjes worden gebruikt op een manier die zelfs de gezaghebbende O’Reilly pijnlijk in het defensief heeft gedrongen. Simpelweg door de harde feiten en zachte beelden van onze hoofdstad met Amsterdams lef te presenteren.” We zijn blij en trots dat we dit met z’n allen voor elkaar hebben gekregen. Het is fantastisch dat onze gezamenlijke inzet zo wordt beloond, maar ook wordt erkend en herkend.”


Hotelketen verwent je met menselijke bedverwarmers Hotelgroep Holiday Inn stelt menselijke bedverwarmers ter beschikking om haar gasten een goede nachtrust te bezorgen. De wandelende elektrische dekens worden ingezet in hotels in Londen en Manchester. De ideale bedtemperatuur zou volgens experts schommelen tussen 20 en 24 graden Celsius. Als het buiten koud is, duurt het veel te lang voordat deze temperatuur bereikt wordt. Gevolg is, dat de hotelgasten moeilijker de slaap vatten. De menselijke bedverwarmers kruipen vijf minuten in het bed van de gasten die dat wensen. Ze dragen hygiënische slaappakken uit één stuk en de service is gratis.

Revolving Hotel Room in Boijmans van Beuningen volgeboekt Het Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam houdt ongeveer €28.000,over aan het kunstwerk Revolving Hotel Room. Tijdens de tentoonstelling Divided Divided van beeldend kunstenaar Carsten Höller is het mogelijk de nacht in het museum door te brengen. De bezoekers slapen in een kunstwerk van Höller, een hotelkamer met daarin een langzaam draaiend bed, en hebben een persoonlijke butler ter beschikking. “We zijn volgeboekt”, zei directeur Sjarel Ex. Het tarief van gemiddeld €350,- was geen bezwaar voor de vele belangstellenden. De expositie loopt tot en met 25 april.

Terschelling bij ‘Europe’s hottest beaches’ Terschelling heeft een van de mooiste stranden van Europa. Door het fijne zand en de mooie duinen nam de Britse krant The Sunday Times het 32 kilometer lange strand op in de Top 20: Europe’s hottest beaches. De Britten blijken helemaal weg te zijn van de prachtige zonsondergangen en de weidse omgeving van Terschelling. De Sunday Times raadt vooral fietsers en nudisten aan een kijkje te nemen. Het Friese strand staat overigens wel op de laatste plaats in de top 20, na warmere oorden in Kroatië, Griekenland en Italië.

Rotterdam Welcome Card nu inclusief OV-chip Rotterdam Marketing & RET slaan de handen ineen om bezoekers meer gemak te bieden tijdens een bezoek aan Rotterdam. Dit doen zij met behulp van de vernieuwde Rotterdam Welcomecard inclusief OV-chip. Naast korting bij attracties, musea, restaurants en diverse uitgaansgelegenheden kunnen bezoekers van Rotterdam nu met dezelfde kaart ook een tot drie dagen onbeperkt reizen met het openbaar vervoer. De invoering van de OV-chipkaart in het Rotterdamse openbaar vervoer vorig jaar zorgde voor een toename in de vraag naar een combinatie tussen de kortingspas en de OV-chipkaart. Voor de RET is het de eerste keer dat zij op deze manier een samenwerking aangaan ten aanzien van de OV-chipkaart.

D-reizen gaat reizen verkopen in supermarkt Na een proef in Noordwijk heeft reisorganisatie D-Reizen besloten om dit jaar nog vijf zogenoemde reiskiosken in supermarkten te openen. D-Reizen vestigt zich in supermarkten van moederorganisatie Dirk van den Broek. De reisorganisatie wil echter ook kiosken gaan openen op stations en scholen. “We willen op plaatsen zitten waar veel mensen komen, maar waar het niet interessant genoeg is om een reiswinkel te openen”, aldus Van Nieuwenhuijzen. De reiskiosk zal bemand gaan worden door één reisadviseur en zal een ondersteunende functie hebben met betrekking tot de verkoop van reizen via internet. “Klanten kunnen bijvoorbeeld bij de balie betalen als ze dat niet via internet willen doen, of we kunnen klanten adviseren om op internet verder naar ons reisaanbod te kijken. Een ander voordeel van de kiosk is dat de kosten veel lager zijn dan bij een reiswinkel”, aldus Van Nieuwenhuijzen. •

nritmagazine

35


Vrijetijdssector

van groot economisch belang, maar hoeveel is er nu genoten? Vernieuwend onderzoek naar genieten in Nederland Door: Jos Dilven en Rolph Adriaansen

De vrijetijdsindustrie in Nederland is een sector van grote economische betekenis geworden : duizenden bedrijven 94 miljard euro aan bestedingen en miljoenen mensen die een omvangrijk deel van hun tijd en geld besteden aan vrijetijdsbeleving. De Genietgroep *vindt het opmerkelijk dat er nauwelijks informatie is over de mate waarin mensen genieten van al die bestedingen van hun hard verdiende euro’s en schaarser wordende tijd! En u zult zeggen dat er toch allerlei bezoekersenquêtes worden gehouden en tevredenheidonderzoeken uitgevoerd? Natuurlijk, maar brengen deze wel in beeld wat u eigenlijk wilt bereiken? U wilt dat uw gasten/bezoekers genieten tijdens hun bezoek waardoor ze graag nog eens terugkomen of langer blijven en meer besteden. En vervolgens enthousiast als ‘promotor’ van uw stad, restaurant, camping, attractie, bedrijf of provincie aan de slag gaan en hun positieve ervaringen met velen delen.

Genietende mens telt voor twee! Onze visie is ‘een tevreden mens telt voor één, een genietende mens voor twee!’. In de huidige wereld wordt succes steeds meer bepaald door hoe mensen over je bedrijf, provincie of product praten, twitteren, etc. De “ouderwetse” mond-tot-mond reclame heeft met de komst van internet een volledig nieuwe dimensie gekregen, die niet meer te stoppen lijkt. Klanten en medewerkers zijn de beste promotors van bedrijven en hun producten en diensten geworden. De grote uitdaging is om er voor te zorgen dat zij spontaan vol trots en enthousiasme over uw bedrijf of product gaan vertellen. Dat doen ze alleen als ze echt hebben genoten. Volgens ons is daarom de vraag die eenieder in de vrijetijdsbranche moet bezighouden ‘Hoe maak ik van een gebeurtenis een Genietenis?

(*) De Genietgroep is een initiatief van het bedrijf ROLPH in samenwerking met Dilven Marketing & Onderzoek. Rolph Adriaansen en Jos Dilven zijn de vertegenwoordigers van de Genietgroep.

36

nritmagazine


Genietenis De kracht van een Genietenis zit in het feit dat mensen deze vanuit een natuurlijke drang graag met anderen willen delen. Iedereen die een mooie vakantie, een geweldig concert of een heerlijk dagje Efteling heeft meegemaakt, zal daar met enthousiasme over vertellen. Naast de traditionele sociale netwerken worden steeds meer ook de virtuele netwerken daarbij ingezet en deze worden steeds belangrijker. Om een Genietenis te creëren zijn een aantal factoren van belang: namelijk inspiratie, focus en zintuigen. Het drinken van hetzelfde glas Rioja zal in de ene situatie (vakantiefoto) een Genietenis zijn en in de andere situatie een gebeurtenis. Door je bewust te zijn van deze factoren en in je ‘aanbod’ daar optimaal op in te spelen kun je mensen meer laten genieten. Kennis van wat je klanten of bezoekers willen speelt daarbij natuurlijk een belangrijke rol. Omdat we het belang van genieten in beeld hebben en de factoren die hierbij een rol spelen, wilden we graag weten waar mensen van genieten. En de beste manier om daar achter te komen is om het te vragen. We zijn daarom een onderzoek gestart naar Genietenissen. Het genietonderzoek. We zijn hiermee dicht bij huis van start gegaan: het genieten in Brabant (GIB 2009). Hiermee wilden we inzicht krijgen in de mate waarin mensen in Brabant genieten en waarvan ze genieten. In totaal zijn 724 Brabanders ondervraagd, grotendeels door ROC-studenten (Commerciële Economie) uit Tilburg (zie onderzoekskader). Enkele opvallende resultaten: • Ouderen hebben een veel lagere genietscore** dan jongeren, ondanks dat zij over meer tijd en vaak ook meer geld beschikken. • Voor bijna alle groepen is er sprake van een ‘genietdip’ op het werk; daar wordt minder genoten dan in de vrije tijd. Voor jongeren is deze dip het grootst, terwijl ondernemers juist een hogere genietscore geven aan het werk dan aan het genieten in het algemeen. • ‘geboren en getogen’ Brabanders die trots zijn op Brabant genieten meer in Brabant en dragen dit ook meer uit: zij zijn de echte promotors van Brabant. • De deelnemers aan het onderzoek noemden veel verschillende zaken waarvan ze in Brabant genieten. Kernwoorden daarbij zijn ‘de gezelligheid’, ‘het Bourgondisch karakter’, ‘een pilsje’, ‘samen zijn’ en ‘je thuis voelen’. • In de top 3 genietlocaties van de mensen in Brabant staan de Brabantse steden op één. • Op nummer twee staat het eigen dorp/woonplaats gevolgd door de natuur en de bossen. • Minder dan 5% verwacht in 2010 minder te gaan genieten. • Een toename aan tijd heeft een grotere positieve invloed op de genietscore dan een toename aan geld. Genietenissen creëren De inzichten uit de genietonderzoeken worden gebruikt voor het ontwikkelen van genietconcepten zowel in de vrije tijd als op het werk. In de vrijetijdssector denken we daarbij aan het verbinden en vernieuwen van het huidige aanbod waardoor er betere en verrassend nieuwe genietenissen ontstaan. Bezoekers zullen meer genieten, dus vaker terugkomen, meer besteden én promotor worden. Ook op het werk is er sprake van een groot genietpotentieel. Uit een pilotonderzoek van ons blijkt dat er een hoge correlatie is tussen het (**) De genietscore is een score van 1 t/m 10 op de vraag: in welke mate geniet u op dit moment van uw leven cq werk?

nritmagazine

37


genieten op het werk en arbeidsmotivatie. Door meer te genieten (en minder te balen) neemt de arbeidsmotivatie toe. Bewust genietenissen creëren tijdens een werkoverleg, in de samenwerking tussen afdelingen of bij het leiding geven levert naast meer plezier op het werk ook betere prestaties op. 2010+ In 2010 willen we graag een landelijk onderzoek opzetten naar het genieten van Nederlanders in eigen land zoals we dat in Brabant hebben gedaan. Op deze manier worden regionale genietverschillen zichtbaar en kan het genietpotentieel in kaart worden gebracht. Hiermee kunnen bedrijven en overheden meer en sterkere genietenissen creëren waardoor er meer promotors komen. Daarmee gaan we in 2010 en daarna aan de slag. Ook gaan we meer aandacht vragen voor het genieten op het werk. Immers een groot deel van je tijd ben je bezig met het werk. De grote genietdip die velen ervaren op het werk is niet nodig en ‘kost’ te veel. Vanuit het onderzoek en de eigen ervaringen zien we veel mogelijkheden om te gaan werken aan een 10+! Uitnodiging Graag nodigen wij geïnteresseerden uit contact met ons op te nemen om eens door te praten over de genietenismogelijkheden in de vrijetijdsindustrie. Daarnaast heeft de Genietgroep een rapport ‘Genieten in Brabant 2009’ gemaakt en dit is op te vragen via info@ genietgroep.nl. Een samenvatting van de belangrijkste onderzoekresultaten staat op www. genietenisbrabant.nl.

Het onderzoek ‘Genieten in Brabant’ Methode Het onderzoek is grotendeels uitgevoerd door studenten van het ROC Tilburg. Aan de hand van een schriftelijke vragenlijst zijn de face-to-face-interviews afgenomen. Van te voren is een target steekproef opgesteld waarbij de populatie van Brabant (bron: CBS) is verdeeld naar geslacht, leeftijd, regio en sociale klasse. Diegenen die aangaven liever via internet deel te willen nemen, hebben dat kunnen doen via een elektronische vragenlijst op www.genietenis.nl. Een klein deel van 724 deelnemers heeft daar gebruik van gemaakt. Vragenlijst De vragenlijst bestond grotendeels uit gesloten vragen. Een aantal achtergrondkenmerken van de ondervraagde personen zijn aan het onderzoek toegevoegd zoals leeftijd, geslacht, werk-, woon- en gezinssituatie. Doorlooptijd Deelname aan het onderzoek is mogelijk geweest van april t/m augustus 2009. Representativiteit De 724 deelnemers in Brabant laten een goede verdeling zien over geslacht leeftijd, woon- en werksituatie. Het onderzoek is dan ook een goede afspiegeling van de Brabantse bevolking. Er is geen ‘weging’ gemaakt naar de populatie, zijnde alle inwoners van Brabant. Algemene uitspraken over Brabant dienen daarom met enige voorzichtigheid te worden geïnterpreteerd.

38

nritmagazine


- adver tentie -

C88KL@EJG@I<I<E<E@E=FID<I<E Volg de trends en ontwikkelingen met het geheel vernieuwde NRIT Magazine Blijf elke week op de hoogte van het belangrijkste nieuws met de e-mailnieuwsbrief NRIT Actueel Krijg exclusief toegang tot het NRIT Nieuwsarchief met meer dan 20.000 artikelen

Ef^^\\eXYfee\\6 E\\d[Xeel\\eXYfee\d\ek 9<JK<C9FE ✁

Ik neem een abonnement op het NRIT Magazine + Actueel + Nieuwsarchief voor €100,50 per jaar Naam bedrijf/instelling Contactpersoon

m/v

Functie Adres Postcode en Plaats Telefoon E-mail Datum Handtekening • Alle prijzen zijn exclusief € 3 verzendkosten en BTW

39 nritmagazine U kunt deze bon gratis toesturen aan: NRIT Media • Antwoordnummer 1378 • 7300 VB APELDOORN


Gastvrij Nederland, van onderzoek tot Experience Dag Door: Ilse Michiels

RECRON Gastvrij Nederland is het innovatieproject van RECRON, de branchevereniging van recreatieondernemers in Nederland. Doel is het Nederlandse vakantieproduct aantrekkelijker te maken voor de Nederlandse en vervolgens ook buitenlandse vakantieganger. Dit gebeurt enerzijds door recreatieondernemers kennis, inspiratie en ondersteuning te bieden bij het leren kennen van hun gasten en het beter leren inspelen op de wensen van deze gasten. Anderzijds is het belangrijk de beeldvorming positief te be誰nvloeden, door een nauwe samenwerking met partijen zoals ANWB, ACSI, VVV, KHN, BOVAG, etc.

40

nritmagazine


de huidige gasten en dat er meer beleving wordt gewenst. Tevens kwamen uit het onderzoek vijf doelgroepen op basis van belevingstermen, de zogenaamde Gastvrij Nederland belevingswerelden, naar voren. 1. Uitbundig geel, lekker eten, uitgaan en genieten: de echte vakantiegangers. Dit is een spontane, gezellige en sociale groep. Een vakantie voor hen hoeft niet extreem te zijn, als het maar actief, sportief, gezellig en verrassend is. 2. Gezellig lime, even lekker weg met elkaar: gezelligheid en sportiviteit, maar iets rustiger dan uitbundig geel en vaak moet de gezellige lime groep wel een beetje op de kosten letten. Het gezin is belangrijk. Vakantie is even lekker vrij zijn, rust en ontspanning, even weg van de dagelijkse verplichtingen en dan gezellig met het gezin iets leuks doen, zoals fietsen, bbq-en of een spelletje spelen. 3. Rustig groen, even rust nemen in eigen omgeving: vakantie is voor hen vooral een kwestie van lekker je eigen gang gaan, rust nemen in eigen omgeving, even niets aan je hoofd hebben. Het gewone en herkenbare is juist fijn en vertrouwd, waardoor men lekker tot rust komt. Onderzoek: vijf belevingswerelden Wat begon als een grootschalig onderzoek naar de wensen en behoeften van de Nederlandse vakantieganger is uitgegroeid tot hét Innovatieplatform in de Nederlandse recreatiesector. Het onderzoek toonde aan dat dé Nederlandse vakantieganger niet bestaat, dat vakantiegangers op hun wensen willen aangesproken worden, dat het huidige vakantieproduct te weinig onderscheidend en aantrekkelijk is voor

4. Ingetogen Aqua, privacy en inspiratie: rustig en ruimdenkend. Inspirerende maar rustige vakanties, met cultuur en sportieve mogelijkheden zoals wandelen, fietsen en nordic walking. De aqua groep zoekt de rustige momenten op, om de (kleinere) camping of bungalowpark met veel privacy te bezoeken. 5. Avontuurlijk paars, nieuwe dingen zien en beleven: Avontuurlijk paars is de wereld van mensen die graag iets nieuws willen beleven of ontdekken in hun vakantie. Gewoon is niet goed genoeg voor deze groep. Ze gaan op zoek naar een bijzondere ervaring. Dat mag een tikje wild zijn – een boomhut of survivaltent – maar het bijzondere kan ook zitten in het beleven van luxe en exclusiviteit.

nritmagazine

41


MIS HET NIET: De Experience Dag Een belevenisrijk informatie- en netwerk evenement van Gastvrij Nederland. 9 maart 2010, 14-19 uur, De Efteling www.experiencedag.nl RECRON-leden en Recreantenatlasbezitters: bepaal wat u betaalt –actie (meer hierover op de website); niet-RECRONleden: 85 euro p.p. (excl. BTW)

Gastvrij Nederland Ladder en Gereedschapskist Ondertussen zijn tools en ondersteuning ontwikkeld om ondernemers te helpen bij het toepassen van de Gastvrij Nederlandkennis op hun park en zo hun bedrijfsrendement te vergroten. Zodat een aantrekkelijker en gevarieerder vakantieproduct in eigen land wordt samengesteld. Deze tools worden visueel voorgesteld als de ‘Gastvrij Nederland Gereedschapskist’. Het stappenplan dat is ontwikkeld om de vertaalslag naar de praktijk te maken, wordt de ‘Gastvrij Nederland Ladder’ genoemd. Inspiratieparken De eerste parken die met de Gastvrij Nederland Ladder en Gereedschapskist aan de slag gaan, zijn de Inspiratieparken. Dit zijn vijf parken, elk gericht op een van de vijf belevingswerelden, die door Gastvrij Nederland begeleid worden en hun park helemaal afstemmen op de gekozen belevingswereld. Deze parken zijn: Vlugtenburg aan zee, Vakantiepark Schouwen, Landal De Vlegge, De Vier Eiken en Elly Oostdijk Recreatie. Nieuwe website Om over dit en alle ontwikkelingen binnen Gastvrij Nederland te communiceren, wordt het Gastvrij Nederland Magazine uitgebracht (twee keer per jaar, gratis via de website aan te vragen). Tevens is de website onder handen genomen. Een gloednieuwe website, met nog meer foto’s, film, blog en twitter is vanaf nu te vinden op www.gastvrijnederland.net. Bij het ontwikkelen van de nieuwe website is als doel gesteld dat ondernemers en andere geïnteresseerden snel en gemakkelijk de juiste informatie vinden, maar tevens ook kunnen leren van de ervaringen van andere ondernemers óf hun eigen ervaringen kunnen delen. Gastvrij Nederland is een project voor, met en door ondernemers, zo ook de nieuwe website! Experience Dag, 9 maart 2010 Op 9 maart 2010 vindt het vervolg op de succesvolle Inspiratiemiddag van 2008 (het eerste evenement waarop Gastvrij Nederland werd geïntroduceerd) plaats: de Experience Dag. In het voorgaande evenement werd het onderzoek, het project en de eerste praktijkstappen toegelicht. Nu gaat het verhaal verder: Wat is het belang van een unieke beleving? Hoe kunt ook u die creëren? En met wiens hulp, welk advies en welke tools? Deze vragen worden op de Experience Dag beantwoord. Meer over de Experience Dag, het programma en aanmeldingen zijn te vinden op www.experiencedag.nl. •

42

nritmagazine


Column door: Hans Avontuur, reisjournalist

Den Grooten Oorlog Heeft u wel eens een Tommy Tucker geproefd? Nee? Dat is geen schande. Het is de warme hap die de Britse soldaten tijdens de Eerste Wereldoorlog na verlof meenamen naar de loopgraven. De prak was voedzaam, vers en bleef – mits goed ingepakt – nog een tijdje op temperatuur ook. Zo hadden ze in de hel van granaten en modder tenminste één keer iets fatsoenlijks te eten. Tegenwoordig wordt het gerecht geserveerd in café De Volksbond in Zonnebeke, een Vlaams dorpje dat bijna vier jaar lang aan het front lag. Lekker is niet het goede woord, maar wie een Tommy Tucker bestelt proeft de vitamine, energie én de historie van aardappelen, groente en vlees, dat als een soort appelflap verpakt zit in bladerdeeg. Het is een van de vele kleine herinneringen aan Den Grooten Oorlog, zoals de Vlamingen het noemen. Juist deze dingen in de zijlijn maken een bovenmenselijk drama voor mij een beetje tastbaar. Natuurlijk, er zijn interessante musea, meer dan honderdzeventig kerkhoven en statige monumenten. Maar die gaan het voorstellingsvermogen te boven: 400.000 slachtoffers tijdens de Slag bij Passendale, 150 ton chloorgas bij Langemark, 11.956 soldaten op Tyne Cot Cemetery. De brok in de keel komt pas bij een minibegraafplaats in de bossen van Ploegsteert, waar een compleet rugbyteam begraven ligt. De mannen hadden zich vrijwillig opgegeven om de Duitsers een lesje te leren. Ontroerend is ook de voetbal die zomaar ergens in een weiland is gelegd. Hiermee wordt kerstavond 1914 herdacht, toen Duitse en Engelse soldaten het bevel van hun officieren negeerden, uit de loopgraven kwamen en elkaar de hand gaven. Er werd samen gerookt en er zou zelfs een potje voetbal zijn gespeeld. Het bezoek aan een dergelijke streek vol nare herinneringen wordt Dark Tourism genoemd, zoals dat ook geldt voor bijvoorbeeld Auschwitz, de Killing Fields, beroemde kerkhoven of de martelkamers van een middeleeuws kasteel. De naam verwijst naar de donkere kant van de mens. En die schijnt de reiswereld nieuwe kansen te bieden. Zal best. Maar als ik ’s avonds in Ieper onder de Menenpoort sta, waar sinds 1928 elke dag om 20.00 uur de Last Post wordt geblazen voor de gesneuvelde soldaten, voel ik iets heel anders. Er zijn op zomaar een dinsdag honderden mensen bij elkaar gekomen. Ze worden omringd door 54.896 vermiste mannen van wie de naam in marmer is gebeiteld. Als een Schotse piper met zijn doedelzak de sobere ceremonie aankondigt, gaat er een siddering door het publiek. Kippenvel. Saamhorigheid. Op de donkerste plekken uit de historie komt soms het mooiste in de mens naar boven. •

nritmagazine

43


Kennismaken met ...

Bert Anvelink directeur NRIT Onderzoek

NRIT Onderzoek is in 2006 ontstaan door een opsplitsing van het Nederlands Research Instituut voor Recreatie en Toerisme, NRIT. In januari 2008 heeft Probit Onderzoek en Advies NRIT Onderzoek overgenomen. Probit is net als NRIT Onderzoek een marktonderzoekadviesbureau. Probit is in 1998 opgericht en heeft zich volledig gespecialiseerd in de mobiliteitsmarkt, meer specifiek het openbaar vervoer. Naast Probit, NRIT Onderzoek en NRIT Media hebben we nog een klein zusje: Didakt Onderzoek en Advies, een adviesbureau volledig gespecialiseerd in het onderwijs. Door deze specialisaties kunnen onze medewerkers zich meer en beter verplaatsen in de probleemstellingen van onze relaties.

Waar ben je geboren/opgegroeid? Ik ben al heel wat jaren geleden in Zevenaar geboren. Via omzwervingen die ons brachten in Schiedam en Den Helder ben ik terechtgekomen in Apeldoorn. Ik kan wel stellen dat daar mijn roots liggen en dat ik er sinds mijn vijfde levensjaar niet meer uit weg geweest ben. Wat was je meest bijzondere vakantie ervaring in je jeugd? Mijn ouders waren fanatieke kampeerders met een sterke voorkeur voor Overijssel en Drenthe. Menig camping gezien en steevast was mijn vader vanaf de tweede dag betrokken bij het organiseren van allerlei activiteiten op de camping. Er is een periode in mijn jeugd geweest dat ik me er tegen afzette, maar achteraf gezien kan ik wel zeggen dat ik het altijd als erg leuk heb ervaren. Welke opleiding heb je genoten? Ik ben een geval apart in de sector, denk ik. Na mijn MEAO ben ik gaan werken, in de avonduren spoedcursussen HAVO en VWO wiskunde afgerond en vervolgens Statistiek gaan studeren, ook weer in de avonduren. Na twee colleges gillend weggelopen, dat was me te wetenschappelijk. Via het toenmalige NVvM (nu MOA) ben ik me meer op de praktijk gaan richten door middel van diverse marktonderzoek- en data- analysecursussen.

44

nritmagazine

Wat is je van je opleiding het meest bijgebleven? De leukste tijd heb ik gehad op de MEAO. Uit die periode heb ik nog twee goede vrienden overgehouden die ook allebei ondernemer zijn geworden, een hotelier en een fiscalist. Beide erg handig voor in het netwerk. Het meest geleerd heb ik echter niet op een opleiding, maar gewoon in de praktijk. Dat is en blijft in mijn optiek de allerbeste leerschool. Wat is je beste/slechtste eigenschap? Beste eigenschap vind ik wel lastig zeggen van mezelf. Dus eerst maar wat mindere eigenschappen. Ik kan vrij ongeduldig zijn en ik vraag denk ik ook vrij veel van de mensen in mijn omgeving. Goed is niet snel goed genoeg. Dit komt voort uit een van mijn mottoâ&#x20AC;&#x2122;s als dienstverlener: Verras je opdrachtgever door meer te doen dan ze verwachten. Als medewerkers of relaties zeggen dat ik enthousiast en inspirerend kan zijn, dan gebruik ik die eigenschappen graag nog vaker. Wat was je eerste echte baan? Mijn allereerste echte baan was calculator bij een machinefabriek. Die machinefabriek bestaat niet meer, ik heb geen idee of dat aan mijn calculaties heeft gelegen. Waar werk je nu? Op dit moment werk ik met ongelofelijk veel plezier voor mijn beide adviesbureaus: Probit Onderzoek en Advies en NRIT Onderzoek.


Wat is de grootste uitdaging in je werk op dit moment? Het leuke is dat ik in mijn werk uitdagingen kan blijven zoeken. Op dit moment is mijn grootste uitdaging het weer nadrukkelijker in de markt zetten van NRIT Onderzoek en NRIT Media. De naam NRIT is zo sterk en de bekendheid is erg groot. Maar door omstandigheden is daar de laatste jaren de klad in gekomen. Met ons team ben ik ervan overtuigd dat we weer een toonaangevende rol kunnen spelen in deze, voor mij nieuwe, maar o zo boeiende sector. Wie is je grote voorbeeld? Het is wel moeilijk om zomaar een voorbeeld te noemen. Ik leer graag van alle mensen met wie ik omga. Iedereen heeft sterke en mooie kanten waar ik altijd van kan blijven leren. Daarnaast heb ik erg veel respect voor mijn ouders, meer dan ik ze waarschijnlijk heb laten blijken. Mijn vader is ook ondernemer geweest en heeft ook de mindere kanten van het ondernemerschap meegemaakt. Maar ondanks alles is hij altijd heel hard blijven werken en wat hij ook oppakte in zijn baan, zijn privéleven of in zijn vrijwilligerswerk, hij zette zich altijd met hart in ziel in. Mijn moeder is het rustpunt, staat voor iedereen klaar, krijg je niet snel gek en is een echte familievrouw. Wat is je grootste succes? Als ik dan toch nog even achterom kijk, dan zie ik het als mijn grootste

succes dat ik in 1998 de stap heb durven nemen om voor mezelf te beginnen. In die afgelopen twaalf jaar is het ons gelukt om tegenslagen te overwinnen en stapje voor stapje te groeien. Te groeien als mensen en te groeien als onderneming. Van welk initiatief had je veel verwacht maar werkte helaas niet? Zowel in de mobiliteitsmarkt, de sector van Probit Onderzoek en Advies, als in de toeristisch-recreatieve sector zie ik nog veel te weinig integrale oplossingen. Uitdagingen die er liggen worden nog te vaak vanuit een eenzijdig perspectief bekeken. Ik had verwacht dat we in Nederland op dat vlak al veel verder zouden zijn. Wat is voor jou de ultieme vakantie? Mijn ultieme vakantie is met mijn vriendin en mijn vier kinderen. Afgelopen jaar zijn mijn oudste kinderen,

er ook energie opdoen. De thematische aanpak zal meer dan we nu gewend zijn aansluiten bij de regio waar de attractie zich bevindt. Beleving en deelname met diepgang. Verder nog iets? Als jongen uit de mobiliteit, specifiek het openbaar vervoer, zet ik net de eerste voorzichtige stapjes in de (?) sector. Maar ik vraag me wel af of de sector zichzelf wel als één sector ziet. Ja, er is diversiteit, ja er zijn verschillen, maar ondanks dat moet het mogelijk zijn om veel meer samen op te trekken. Het economisch belang van toerisme, recreatie en vrije tijd is zo ongelofelijk groot, iets wat ik me voor 2008 absoluut niet realiseerde. Dat grote belang moeten we met elkaar zien als grote kans om samen op te trekken, elkaar wat te gunnen, pas dan kunnen we spreken over DE sector. Een sector die er toe doet. •

inclusief al een vriendje, nog mee geweest met hun stuk jongere broertje en zusje. Je kunt deze papa niet gelukkiger maken. Het allerliefst staan we dan op een camping in Zuid-Frankrijk. Lekker zonnetje, mooie omgeving en erg veel buiten zijn. Wat wordt in jouw ogen het toekomstige dagje uit? In mijn ogen zal het toekomstige dagje uit veranderen. De attracties zullen gericht zijn op verrassende unieke acties, maar ook ruimte bieden voor ultieme rustmomenten. In dezelfde entourage kun je je energie kwijt, maar

nritmagazine

45


Het Nederlands Research Instituut voor Recreatie en Toerisme (NRIT) is actief vanaf 1970 en heeft sindsdien een naam van kwaliteit en deskundigheid opgebouwd. NRIT Onderzoek en NRIT Media zijn integere, meedenkende, professionele en vak-bekwame partners werkzaam in en voor de gehele vrijetijdssector. Het leveren van toegan-kelijke onderzoeksresultaten en bouwstenen voor uw strategie staat daarbij voorop.

NRIT Onderzoek Staat u als belanghebbende in de vrijetijdssector voor een belangrijke beslissing? Wilt u de concurrentie voorblijven, uw kwaliteit verbeteren, op de hoogte blijven van trends? Of zoekt u een heldere onderbouwing voor uw beleid: NRIT Onderzoek kan het inzicht geven waar u om vraagt. En dit voor alle bedrijven en organisaties die in de sector opereren, waarbij wij relevante en beproefde kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeksmethoden inzetten. Door samenwerking met onze partner NRIT Advies kunnen we u op alle onderzoeks- en adviesvlakken van dienst zijn. Daarnaast nemen wij op gezette tijden het initiatief om een vraag/aanbodinventarisatie in een bepaalde sector uit te voeren. Voorbeelden hiervan zijn de kampeersector, de bungalowsector en de congres-, evenementen- en vergadersector. De onderzoeksresultaten verschijnen meestal in publicatievorm, met het jaarlijkse Trendrapport Toerisme, recreatie en vrije tijd sinds 1980 als bekendste voorbeeld.

NRIT Media Binnen onze afdeling NRIT Media publiceren wij de wekelijkse e-mailnieuwsbrief NRIT Actueel en het vaktijdschrift NRIT Magazine dat elke twee maanden verschijnt. In deze publicaties volgen we de heartbeat van de sector. Met actueel en relevant nieuws, achtergrondartikelen en interviews volgen we de belangrijkste trends en ontwikkelingen in de vrijetijdssector. Daarnaast inspireren we de lezers met innovatieve ideeën en concepten. Tevens geven wij aan het vakgebied gerelateerd werk van derden uit en werken wij samen met vooraanstaande marktpartijen zoals branche-, belangen-, kennis- en koepelorganisaties en opleidingsinstellingen. Voor meer informatie kunt u gebruik maken van de onderstaande contactgegevens. Paardeweide 3L • 4824 EH Breda • T (076) 548 21 70 • F (076) 548 21 79 • www.nritonderzoek.nl • info@nritonderzoek.nl

- adver tentie -


Agenda maart - april 2010

4 maart 2010: Vakbeurs ‘Het Leukste Dagje Uit’ Op de beursvloer in Gorinchem kunt u kennismaken met diverse bijzondere attracties en uw kennis over dagrecreatie vergroten dankzij het netwerk- en lezingenprogramma. De beurs is bedoeld voor mensen die zich bezighouden met het (professioneel) organiseren van ‘leuke dagjes uit’; met name voor groepen. Daartoe behoren onder andere organisatoren van personeelsuitjes, schoolreisjes, dagtochten en touroperators. De beursvloer biedt een breed overzicht van attracties en diensten waarmee ingespeeld wordt op het verassen van de consument. Meer informatie op: www.pleisureworld.nl 9 maart 2010: Experience Dag Gastvrij Nederland, het innovatieproject van RECRON, de brancheverenging van recreatieondernemers in Nederland, organiseert op 9 maart de Experience Dag. Dit is een spetterend evenement van Gastvrij Nederland en het Innovatiefonds in de Efteling. In het voorgaande evenement in 2008 werden het onderzoek, het project en de eerste praktijkstappen toegelicht. Maar we willen verder! Wat is het belang van een unieke beleving? Hoe kunt ook u die creëren? En met wiens hulp, welk advies en welke tools? Dit zijn de centrale vragen die op de Experience Dag beantwoord worden. Informatie en aanmeldingen op: www.experiencedag.nl 1 april 2010: Nederlands Vlaamse Vrijetijdsstudiedag De opleiding Master in Toerisme van de KU Leuven en Vrijetijdsnetwerk organiseren samen de Nederlands Vlaamse Vrijetijdstudiedag: een open podium om samen te leren en te discussiëren over wat de gevolgen zijn van vakantie in eigen land op het toeristisch systeem en haar omgeving. Welk effect heeft ‘weg in eigen land’ op economische verschuivingen, marketingbeleid, distributie, maar ook op logistiek, de fysieke omgeving en sociale duurzaamheid? Meer informatie op: www.vrijetijdsnetwerk.nl 13 en 14 april 2010: Jubileumreis innovatie in dagrecreatie Op 13 en 14 april 2010 organiseert Pleisureworld een studiereis naar enkele bijzondere recreatiebedrijven. Het wordt weer een intensieve rondreis waarin de deelnemers een kijkje in de keuken van topbedrijven krijgen. De studiereizen van Pleisureworld staan ook bekend om de prima no-nonsense netwerkmogelijkheden en de goede sfeer. Meer informatie op: www.pleisureworld.nl •

nritmagazine

47


NRIT Onderzoek is actief sinds 1970 en heeft sindsdien een naam van kwaliteit en deskundigheid opgebouwd binnen de gehele vrijetijdssector. NRIT Onderzoek is een integere, meedenkende, professionele en vakbekwame partner.

Het leveren van toegankelijke onderzoeksresultaten en bouwstenen voor uw beleid en/of strategie staan daarbij voorop. U kunt bij ons terecht voor onder meer:

• bezoekersonderzoek • bedrijfseconomische en klantenmonitoring • consumenten- en doelgroepanalyses • vestigingsplaatsonderzoek • klanttevredenheidsonderzoek • recreatieonderzoek • desk research • groepsinterviews • expertinterviews • beleidsonderzoek • effectmetingen • object- en thuisenquêtes

Wij lichten onze aanpak en werkwijze graag toe in een persoonlijk gesprek. NRIT Onderzoek Paardeweide 3-L 4824 EH Breda

48

nritmagazine

Tel: 076 548 21 70 info@nritonderzoek.nl www.nritonderzoek.nl


NRIT Magazine 2010-1