Page 122

Farsça öğrenmiş, babası Arapça dersleri vermiş, Rusçayı da bu arada daha küçükken öğrenmişti. Bu sağlam kültürle Zeki Velidî Togan, Türk ilim âleminin en büyük simalarmdan biri olmuştur. Zeki Velidî Togan, herşeyden önce bir faaliyet, bir ak­ siyon bir haraket insanı idi. Bütün faaliyeti kendi milletinin yani Türklüğünün kurtulması, onun bir haysiyetli devlet olması yolunda idi. Bu faaliyeti kendisini "gazi" yapmıştı. Zeki Velidî Togan, bütün faaliyetlerinde herşeyden önce sadece 'Türk" ve Türklüğün menfaatini düşünen bir kimse idi. Siyasi faaliyetinde temel hareket noktası bu olmuştur. Kendi kavminin, kendi milletinin menfaatlerini savunduğu için o, Moskova’ya bağlı sosyaiistlerce "Başkurt Nasyonalisti" idi. Zira Zeki Velidî Togan kendi milletinin yaşamasını ve varol­ masını "Sosyalist" fikrin yaşamasmdan üstün tutmuştu. Bu ise ona, ebediyen sürecek bir şeref sağlar. Zeki Velidî Togan’ın milliyetçiliği, başkalarının Türk’e katiyen hayat hakkı tammadığmı görerek teşekkül etmişti. Türklük yaşamak ve varolmak için muhakkak kendine dönmeye, yâni Türk olmaya mecburdu. Yoksa kendi milliyetlerini herşeyin üstünde tutan, lâkin başkalanna enternasyonalizmi telkin eden milletler Türk’ü yok edeceklerdi. Bu faaliyet sadece savaşla değil, başka usullerle de olabilirdi. Ve yapılıyordu da. Zeki Velidî Togan işte buna karşı Türk olarak mücadele etti. Türklüğün bu varolma kavgasında önceleri silahlı mücadelenin içinde olmuştur. Bu mücadele sırasında sadece bir kumandan veya baş olarak değil, kimi zaman elinde silah nefer gibi çarpışmasını da bilmiştir. Onun Ural dağlarında başlayan bu mücadelesi sonradan Türkistanda devam etti. "Silahlı mücâdele"de başarılı olunamadı, lâkin kavga bit­ memişti. Bunu değişik bir şekilde yapmak istedi ki, zaten uzun zamandır "ilim" yolunda hazırlıklı idi. Türk ve Türklüğe bu yolda hizmet etmek istedi.

113

Tuncer Baykara - Zeki Velidî Togan  
Tuncer Baykara - Zeki Velidî Togan  
Advertisement