Page 1

Spis treści 1. Wstęp……………………………………………………………………………………6 2. Cel i zakres pracy…………………………………………………………………….....7 3. Metodyka i materiały…………………………………………………………………...7 4.Wyniki badań……………………………………………………………………………9 4.1 Położenie i ogólna charakterystyka Jeziora Mistrzewskiego……………………….9 4.2 Parametry morfometryczne i stan hydromorfologiczny…………………………...11 4.3 Charakterystyka fizjograficzna zlewni bezpośredniej jeziora……………………..16 4.3.1. Warunki fizjograficzne…………………………………………………….....16 4.3.2. Charakterystyka gleb…………………………………………………………18 4.3.3. Warunki meteorologiczne…………………………………………………....21 4.3.4. Rodzaj użytkowania terenu……………………………………………….….23 4.3.5. Stan zagospodarowania turystyczno-rekreacyjnego………………………....25 4.4. Ocena przydatności rekreacyjnej jeziora Mistrzewskiego i terenów przyległych..28 4.5. Koncepcja turystyczno-rekreacyjnego zagospodarowania Jeziora Mistrzewskiego i terenów

przyległych……………………………………………………………….36

5. Podsumowanie i wnioski ............................................................................................... 39 Bibliografia Załączniki

5


Szanownej Pani Profesor Sadżide Murat-Błażejewskiej za okazaną pomoc i życzliwość w trakcie pisania niniejszej pracy, oraz za cenne wskazówki naukowe serdecznie dziękuję.

1. Wstęp

Człowiek od zawsze osiedlał się i przebywał chętnie w otoczeniu wody, oraz wykorzystywał w pełni zasoby naturalne ziemi. Woda służyła mu nie tylko do zaspokajania potrzeb natury fizjologicznej ale również stanowiła formę obronną (np. fosy wokół zamków). Obecnie woda pełni również inne funkcje. Od gospodarczych: jako szlaki komunikacyjne oraz łowiska, po turystyczne jako miejsca dla spędzania wolnego czasu bądź realizowania pasji sportowych. Według Ciepielowskiego i in. (2011) „woda i obiekty hydrograficzne są podstawą turystyki

wypoczynkowej

stanowiące

element

krajobrazu

decydujący

o

jego

urozmaiceniu i walorach estetycznych”. Przebywanie nad wodą zarówno aktywne jak i bierne przynosi nie tylko odpoczynek, ale również radość wynikającą z możliwości spędzania czasu wśród naturalnego otoczenia środowiska. Ważne jest by w pełni wykorzystać potencjał turystyczny jeziora, przy jednoczesnej ochronie wód oraz terenów przyległych. W tym celu konieczne jest odpowiednie zagospodarowanie turystyczne danego rejonu, które według Rogalewskiego (1979) jest działalnością „mającą na celu przystosowanie środowiska geograficznego dla potrzeb turystyki”. Nie każde jezioro stwarza jednak korzystne warunki dla potrzeb turystyki i rekreacji. By to sprawdzić należy przeprowadzić ocenę atrakcyjności danego zbiornika i obszarów z nim sąsiadujących, pod względem możliwości zagospodarowania turystyczno-rekreacyjnego. Ocenie poddaję się nie tylko atrakcyjność krajobrazu ale też stan czystości wód, ukształtowanie powierzchni, warunki klimatyczne i glebowe, stopień zagospodarowania 6


terenu bądź jego degradacji. Te i inne czynniki wpływają na atrakcyjność całego ekosystemu w obrębie jeziora. Jezioro atrakcyjne nie powinno kojarzyć się nam tylko z dużym już zagospodarowanym turystycznie jeziorem. Niekiedy małe, mniej popularne w sezonie jeziora, szczycą się malowniczym położeniem oraz bogatym ekosystemem. Do takich jezior należy właśnie Jezioro Mistrzewskie. Jego dodatkowym atutem jest położenie w dolinie rzeki Mała Wełna oraz w pobliżu Wielkopolskiego Parku Etnograficznego i Muzeum Pierwszych Piastów.

2. Cel i zakres pracy

Celem

pracy

było

opracowanie

koncepcji

turystyczno-rekreacyjnego

zagospodarowania Jeziora Mistrzewskiego oraz terenów do niego przyległych. Zakres pracy obejmował rozpoznanie i scharakteryzowanie warunków fizycznogeograficznych i hydrometeorologicznych w zlewni bezpośredniej jeziora oraz ustalenie przydatności rekreacyjnej strefy brzegowej wraz z oceną walorów przyrodniczych terenów przyległych do jeziora.

3. Metodyka i materiały

Granice zlewni bezpośredniej jeziora wyznaczono na mapie topograficznej w skali 1:10 000, z podkładu uzyskanego na portalu www.geoportal.gov.pl. Do wyrysowania granicy zlewni oraz obliczenia jej powierzchni wykorzystano program Map Info. Spadki na terenie zlewni bezpośredniej jeziora obliczono w programie ArcGis, program ten został też wykorzystany przy tworzeniu numerycznego modelu terenu jeziora oraz terenów zlewni bezpośredniej. Inwentaryzację terenu zlewni bezpośredniej oraz rozpoznanie struktury jego wykorzystywania wykonano w programie Quantum Gis. Charakterystykę pokrywy glebowej zlewni bezpośredniej jeziora przeprowadzono na podstawie mapy glebowo-rolniczej Gminy Kłecko oraz Gminy Łubowo w skali 1:10 000. Utwory geologiczne występujące na terenie zlewni bezpośredniej jeziora określono na podstawie mapy geologicznej Polski zaczerpniętej ze strony Państwowego Instytutu Geologicznego www.http://ikar2.pgi.gov.pl. Do rozpoznania warunków fizjograficznych 7


posłużyły dane wykorzystane z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (WIOŚ) w Poznaniu, dane z Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW) w Poznaniu, oraz Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) w Poznaniu. W pracy wykorzystano również materiały opracowane przez Katedrę Melioracji, Kształtowania Środowiska i Geodezji Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, dotyczące badań nad zlewnią rzeki Małej Wełny. Jakość wody w jeziorze określono na podstawie stanu czystości wód rzeki Mała Wełna w roku 20101, dopływających i odpływających z jeziora, zaczerpniętych z raportu WIOŚ. Ocenę podatności jeziora na degradację opracowano na podstawie „Wytycznych monitoringu podstawowego jezior”. Dane dotyczące obwodów rybackich pozyskano ze strony Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW) w Poznaniu, a dane na temat zarybiania jeziora pozyskano ze strony www.karpisko.pl. Charakterystykę warunków meteorologicznych

opracowano na podstawie danych o

opadach atmosferycznych z automatycznego posterunku opadowego Krzyżówka (WIOŚ) dla lat 2008-2010. Strukturę użytkowania terenu określono na podstawie ortofotomapy zamieszczonej

na

przeprowadzonej

portalu dnia

www.geoportal.gov.pl

14.10.2011

roku.

Do

oraz

wizji

rozpoznania

lokalnej aktualnego

terenu, stanu

zagospodarowania przestrzennego oraz perspektywicznemu (stanu projektowanego) posłużono się mapą ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Łubowo, zamieszczonej na stronie Urzędu Gminy Łubowa oaz mapą i danymi ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Gminy Kłecko pozyskanymi w Urzędzie Gminy Kłecko. Ocenę przydatności rekreacyjnej Jeziora Mistrzewskiego i terenów przyległych wykonano metoda bonitacji punktowej spadków, ekspozycji, użytkowania terenu, przydatności gleb, przepuszczalności gruntów oraz topoklimatu. Waloryzację metodą bonitacji punktowej wykonano w programie ArcGis, nakładając na teren zlewni bezpośredniej jeziora siatkę kwadratów o boku 100 m. Projekt koncepcji zagospodarowania turystyczno-rekreacyjnego Jeziora Mistrzewskiego i terenów przyległych wykonano na podkładzie mapy topograficznej w skali 1:10000 w programie ArcGis.

8


4. Wyniki i ich analiza 4.1. Położenie i ogólna charaktrystyka Jeziora Mistrzewskiego

Jezioro Mistrzewskie znajduję się w obrębie zlewni rzeki Małej Wełny (Ryc.1)

Ryc. 1. Zlewnia rzeki Małej Wełny Źródło: podział hydrograficzny Polski

Podlega pod Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu. Jezioro Mistrzewskie jest jeziorem przepływowym. Rzeka Mała Wełna dopływa do jeziora od strony południowej a następnie od strony północnej z niego wypływa. Analizowany obszar należy

do

makroregionu

Pojezierza

Wielkopolskiego,

mezoregion

Pojezierza

Gnieźnieńskiego (Kondracki, 2002). Jezioro Mistrzewskie leży na terenie Powiatu Gnieźnieńskiego w Gminie Kłecko. Znajduję się na północ od centrum Gminy Łubowa i około 1,5 kilometra na północ od miejscowości Owieczki. Odległość pomiędzy jeziorem a miastem powiatowym – Gniezno – wynosi około 11 kilometrów. Jezioro Mistrzewskie znajduję się pomiędzy Jeziorem Owieczki a Jeziorem Dębnickim. W pobliżu Jeziora znajdują się małe wsie. 9


Najbliżej położona wsią są Jeziorzany położone w odległości 800 metrów od jeziora, Sulin oddalony o 1,8 kilometra oraz Dębnica znajdująca się 1,5 kilometra od Jeziora Mistrzewskiego.

Ryc. 2. Położenie administracyjne Jeziora Mistrzewskiego. Źródło: http://maps.geoportal.gov.pl/webclient dostęp: 5.12.2011

10


4.2. Parametry morfometryczne i stan hydromorfologiczny jeziora.

Jezioro Mistrzewskie należy nale do mniejszych jezior znajdujących ących się w zlewni Małej Wełny. Parametry morfometryczne przedstawiono w tabeli poniżej. poni Parametry morfometryczne jeziora (Jańczak, (Ja 1996)

Parametr

Tabela 1

Symbol

Jednostka

Wartość

Wysokość

-

m. n. p. m

104,1

Powierzchnia

P

Ha

13,3

Objętość

V

tys. m³

538,2

H.max.

M

8,6

Głębokość śr

H. śr.

M

4,05

Długość max

D

M

620

Szerokość max

S

M

250

Długość linii brzegowej

L

M

1700

Wskaźnik wydłużenia

Λ

-

2,48

-

-

1,29

-

3,5

Głębokość max

Rozwinięcie linii brzegowej Wskaźnik odsłonięcia

Jezioro znajdujęę sięę na wysokości wysoko ci 104,1 m.n.p.m. Powierzchnia jeziora wynosi 13,3 ha co klasyfikuje jezioro w grupie jezior małych. Objętość Obj wody w jeziorze wynosi 538,2 tys. m³. Głębokość ść maksymalna jeziora wynosi 8,6 metra a głębokość głębokość śśrednia 3,9 metra co świadczy o tym, iżż jezioro jest jeziorem płytkim. Parametry te posłużyły posłu posłuż do określenia wskaźnika głębokościowego ściowego Wg, który wyniósł 0,47. Określa Określa on kształt misy jeziornej, która tóra w wypadku Jeziora Mistrzewskiego jest misą mis wklęsłą : 11


Ryc. 3. Plan batymetryczny Jeziora Mistrzewskiego

Ryc. 4. Zależność wskaźnika głębokościowego (Wg) od kształtu misy jeziora Źródło: Choiński, 1995 12


Parametr rozwinięcia linii brzegowej równy 1,29 wskazuje na kolisty, lekko wydłużony kształt jeziora. Wskaźnik odsłonięcia wynosi 3,5 i wskazuje na małą podatność jeziora na czynniki atmosferyczne. Rynnie jeziornej towarzyszą bardzo strome i wysokie zbocza. Najwyżej położony punkt rynny jeziornej znajduję się na wschodnim brzegu jeziora na wysokości 7 merów. Wody jeziora należą do „Obwodu rybackiego Jeziora Mistrzewskiego na rzece Mała Wełna nr 3” (RZGW Poznań). Uprawnionym do rybactwa

jest Jóźwiak Jan, który

dzierżawi jezioro od 1999 roku. „Obwód rybacki obejmuje wody jeziora Mistrzewskie wraz z wodami Małej Wełny na odcinku od linii prostej przechodzącej przez punkty położone na lewym i prawym brzegu tej rzeki, 400 metrów poniżej miejsca wypływu rzeki z Jeziora Owieczki, do linii prostej przechodzącej przez punkty położone na lewym brzegu tej rzeki, 300 metrów poniżej miejsca wpływu rzeki z Jeziora Mistrzewskie, oraz wody dopływów tego jeziora albo tego odcinka rzeki” (RZGW Poznań). Jezioro jest całkowicie zarybione. Występują tu takie gatunki ryb jak: karp, amur, sandacz, okoń, szczupak, leszcz, płoć, karaś, lin i węgorz. (www.karpisko.com.pl).

Ryc. 5. Zarybianie jeziora Mistrzewskiego karpiem oraz linem, listopad 2009 rok. Źródło:http://www.karpisko.com.pl/fotki/zaryb2009/listopad2009/plac8.JPG dostęp: 1.12.2011 13


Jakość wody w jeziorze określona została na podstawie uśrednienia wyników badań stanu czystości wód rzeki Mała Wełna, przeprowadzonych przez WIOŚ w 2001 roku. Dane zestawiono pomiędzy punktem pomiarowo-kontrolnym w miejscowości Łubowo a punktem pomiarowo-kontrolnym w miejscowości Działyń, powyżej wpływu do Jeziora Działyńskiego.

Jakość wody w Jeziorze Mistrzewskim (WIOŚ, 2001) Stanowisko

Łubowo

Działyń

Tabela 2 Uśredniona jakość dla Jeziora Mistrzewskiego

Rok badań/

1997

2001

1997

2001

1997

2001

Ocena ogólna

III

non

III

non

III

non

Fizyczno-

III

non

III

non

III

non

Saprobowość

II

II

III

II

II

II

Bakteriologia

III

non

III

non

III

non

wskaźniki

chemiczne

Stan jakości wody w roku 2001 nie odpowiadał normom klas czystości wód powierzchniowych płynących. Pogorszenie stanu jakości wody na przełomie lat 19972001 może wynikać z zwiększoną intensywnością upraw rolniczych na terenach przyległych do jeziora. Jest to jezioro bardzo podatne na degradację. Wyniki oceny podatności jeziora na degradację według wytycznych „monitoringu podstawowego jezior” Kudelska, Cydzik, Szoszka (Warszawa 1994) wskazują o niskiej odporności jeziora na degradację.

14


Ocena podatności jeziora na degradację (opracowana na podstawie „Wytycznych monitoringu podstawowego jezior”, Kudelska i in. 1994)

Tabela

3 kategoria podatności jeziora WSKAŹNIK

Punktacja

głębokość średnia [m]

II

III

n.o.n.

1 punkt

2 punkty

3 punkty

4 punkty

powyżej i 5

powyżej i 3

poniżej 3

3 punkty

powyżej i 2,0

powyżej i 0,8

poniżej 0,8

3 punkty

powyżej i 20

powyżej i 10

poniżej 10

4 punkty

poniżej i 0,15

poniżej i 0,30

poniżej i 200

poniżej i 1000

poniżej i 10

poniżej i 50

mniej niż 60%

ponad 60%

powyżej i 10

V jeziora [tys.m3] / L powyżej i jeziora [m]

4,0

procent stratyfikacji

powyżej i

wód

35

P dna czynnego [m2] / poniżej i V epilimnionu

0,10

procent wymiany

poniżej i

wody w ciągu roku

30

współczynnik

poniżej i

Schindlera

2

zagospodarowanie zlewni bezpośredniej

Jezioro

I

ponad 60% lasów

lasów lub

powyżej 0,30 powyżej 1000 powyżej 50

gruntów ornych zabudowa

gruntów

lub

ornych

różnorodność

miejska

Mistrzewskie Uzyskane punkty

4 punkty

4 punkty

3 punkty

3 punkty

Jakości wód jeziora na podstawie dostępnych danych można scharakteryzować jako słabą, zaliczając do III kategorii.

15


4.3. Charakterystyka fizjograficzna zlewni bezpośredniej jeziora

4.3.1. Warunki fizjograficzne zlewni

Wyznaczona zlewnia bezpośrednia Jeziora Mistrzewskiego ma powierzchnię 142,89 ha. Teren zlewni bezpośredniej jeziora należy do dwóch gmin. W Gminie Kłecko położone jest 70% terenu zlewni bezpośredniej a 30% terenu zlewni leży w Gminie Łubowo.

Ryc. 6. Zlewnia bezpośrednia Jeziora Mistrzewskiego na podkładzie mapy topograficznej w skali 1:10 000 Ukształtowanie terenu zlewni jest typowe dla makroregionu Pojezierza Gnieźnieńskiego, w którym to znajduje się zlewnia (Kondracki, 2002). Jezioro położone jest w rynnie Kłecko-Łubowskiej, której szerokość na terenie badań waha się od 200 do 400 metrów. Najwyżej położony punkt zlewni bezpośredniej jeziora Mistrzewskiego znajduje się na wysokości 121,4 m n.p.m. , a najniższy na wysokości 104,2 m n.p.m. Rzeźba terenu całej zlewni bezpośredniej jeziora jest mało urozmaicona. Wschodnia 16


część zlewni bezpośredniej jeziora posiada bardziej urozmaiconą rzeźbę terenu. Najwyższe wzniesienia osiągają tu od 120,5 do 121,4 m n.p.m., natomiast w zachodniej części zlewni jeziora wysokości kształtują się na poziomie 116 m. n.p.m. a najwyższe wzniesienie osiąga wartość 120 m. n.p.m.

Legenda :

Ryc. 7. Ukształtowanie terenu zlewni bezpośredniej jeziora Mistrzewskiego W zlewni bezpośredniej jeziora, znajduję się ciek o długości 1,46 kilometra wpływający do jeziora od strony północno – zachodniej oraz rowy melioracyjne na terenie zachodniej strony jeziora o łącznej długości 594,71 metra. Sumaryczna długość sieci rzecznej znajdującej się na terenie zlewni bezpośredniej wynosi ponad 2 kilometry. Obszar zlewni bezpośredniej charakteryzuję się małymi spadkami terenu. W większości teren zlewni jest terenem płaskim. Spadki przyjmują tu wartości od 0% do 2,99% zarówno w wschodniej jak i zachodniej części jeziora. Duże spadki terenu zauważamy jedynie przy rynnie jeziornej, wynoszą one od 6% do 26,85% , z tym iż największe spadki występują we wschodniej części rynny.

17


Ryc. 8. Spadki na terenie zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego

4.3.2. Charakterystyka gleb Utwory geologiczne należą do utworów czwartorzędowych. Rzeźba terenu zlewni została ukształtowana podczas zlodowacenia północnobałtyckiego. W zachodniej części zlewni występują w głównej mierze piaski, żwiry i głazy lodowcowe utworzone na glinach zwałowych oraz na północnym skraju piaski, żwiry i głazy moren czołowych. We wschodniej stronie przeważają natomiast gliny koluwialne oraz piaski i mułki jeziorne, które występują również wzdłuż zachodniego brzegu jeziora. W części północnej oraz południowej części rynny jeziornej występują gliny zwałowe (Ryc.9).

18


Ryc. 9. Mapa geologiczna Polski. Skały macierzyste gleb występujące na terenie zlewni bezpośredniej jeziora Mistrzewskiego Źródło: www. http://ikar2.pgi.gov.pl/mvs_viewer dostęp: 5.12.2011r.)

Cała zlewnia rzeki Małej Wełny, jak i obszar opisywanej zlewni bezpośredniej jeziora, zaliczono do bardzo niekorzystnego ze względu na nieodpowiednie warunki filtracyjne, które decydują o wielkości spływów i wsiąkania wód opadowych. Dolinę rzeki charakteryzują torfowiska i tereny podmokłe o dużej porowatości, nasycone wodą i uniemożliwiające infiltrację (Opracowanie WIOŚ, Poznań, 2002). Na terenie zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego przeważają gleby wytworzone z glin lub piasków gliniastych na glinie. Występują tu gleby bielicowe i pseudobielicowe, należące do kompleksu żytnioziemniaczanego bardzo dobrego (4A), dobrego (5A)

i słabego (6A); czarne ziemie

właściwe, należące do kompleksu żytniego bardzo dobrego (4D); czarne ziemie 19


zdegradowane i gleby szare kompleksu żytniego słabego (6Dz); gleby brunatne właściwe, kompleksu pszennego wadliwego (3B); gleby brunatne wyługowane i brunatne kwaśne należące do kompleksu użytków zielonych słabych i bardzo słabych (3zBw) oraz należące do kompleksu żytnio-łubinowego (7Bw) (Ryc.10). Dna dolin zajęte są przez łąki lub grunty rolne na glebach hydrogenicznych takich jak: czarne ziemie, mursze i gleby bagienne, i zalicza się je do kompleksów zbożowo-pastewnych (opracowanie WIOŚ, Poznań 2002). Na terenie zlewni nie występują natomiast gleby przekształcone antropogenicznie, co świadczy o dobrym stanie gleb.

Ryc. 10. Kompleksy przydatności rolniczej gleb zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego Źródło: mapa glebowo-rolnicza skala 1:10 000 Arkusz Gminy Kłecko i Gminy Łubowo.

20


4.3.3. Warunki meteorologiczne

Według podziału rolniczo-klimatycznego Polski R. Gumińskiego (Kondracki 2002), dorzecze Małej Wełny leży w Dzielnicy Środkowej – w Krainie Wielkich Dolin. Warunki meteorologiczne określone zostały na podstawie danych z automatycznej stacji pomiarowej Krzyżówka (WIOŚ) w Gminie Witkowko. Stacja oddalona jest od terenu zlewni bezpośredniej jeziora o ok. 26 kilometrów a dane zostały zestawione dla lat 20082011. 25 20 15 10 rok 2008 rok 2009

5

rok 2010 0 rok 2011 -5 -10 -15 I

.

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Ryc. 11. Średnia miesięczna temperatura powietrza w latach 2008-2011 Źródło: www.wioś.pl

Na przestrzeni lat 2008-2010 temperatury powietrza na badanym terenie rozkładały się następująco: najcieplejszym rokiem był rok 2008, w którym to średnia roczna temperatura powietrza wynosiła 8,4°C. Rok 2009 był rokiem chłodniejszym od roku poprzedniego. Średnia temperatura w 2009 roku wyniosła 6,4°C a najzimniejszym miesiącem był styczeń ze średnia -4,7 °C. Najwyższe temperatury zanotowano w lipcu, średnia temperatur wyniosła tu

17,1°C.

Rok

2010

był

najchłodniejszym

z

porównywanych. Średnia roczna temperatura powietrza wyniosła 5,4 °C. Najzimniejszym miesiącem był styczeń ze średnią

-9,1°C, a najcieplejszym miesiącem okazał się

lipiec, w którym średnia temperatura wyniosła 19,5. Średnia temperatura dla roku 2011

21


wyniosła 7,5°C. Najzimniejszym miesiącem był luty ze średnią -7°C a najcieplejszym sierpień z 16,4°C. 250

200

rok 2008

150

rok 2009 rok 2010

100

rok 2011 50

0 I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Ryc. 12. Suma miesięcznych opadu w latach 2008-2011 Źródło: www.wios.pl Teren zlewni bezpośredniej leży na obszarze charakteryzującym się nie dużymi zasobami wód atmosferycznych. Suma opadów nie przekracza tu 500 mm (WIOŚ). W roku 2008 suma opadów wyniosła 396,7 mm i był to rok suchy , miesiącem o najwyższych opadach był sierpień w którym suma opadów wyniosła 80,2 mm. Rok 2009 był rokiem przeciętnym, gdyż suma rocznych opadów wyniosła tu 493,1 mm a miesiącem o największych opadach był lipiec z sumą opadów 112,7 mm. W roku 2010 suma opadów wyniosła 798,2 mm co kwalifikuje go do roku skrajnie wilgotnego. Największy opad wystąpił w sierpniu i wynosił 201,4 mm. Nastepny rok 2011 nie był już tak mokrym rokiem jak poprzedni, suma opadów w tym roku wyniosła 473 mm czyli można uznać, że rok ten był przeciętny pod względem opadów atmosferycznych. Średnia wilgotność roczna w ciągu 2008-2011 roku wahała się na poziomie 83% do 88% i była silnie związana z sumą opadów w poszczególnym roku i tak w roku 2010, w którym suma opadu rocznego była największa wilgotność wyniosła ponad 88% a w roku 2008 wyniosła już 85%. Na obszarze badań występują słabe wiatry. Średnia prędkość wiatru w roku 2008 i 2010 wyniosła zaledwie 0,2 m/s, w 2009 roku 0,1 m/s a w 2011 0,3 m/s. Największe prędkości obserwuję się w miesiącach letnich. Na obszarze zlewni wiatr wieje głównie z 22


kierunku zachodniego i północno-zachodniego, co związane jest na napływem mas powietrza arktyczno-morskiego. Czas zalegania pokrywy śnieżnej na obszarze zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego waha się między 60 – 70 dniami. Okres wegetacyjny trwa od 180 do 200 dni.

4.3.4. Rodzaj użytkowania terenu Przeważająca część zlewni bezpośredniej jeziora to grunty orne. Stanowią one 95% powierzchni zlewni bezpośredniej. Teren zlewni nie posiada większych obszarów zalesienia. Jedynie wokół wschodniego brzegu jeziora znajduję się pas rzadko rozmieszczonych drzew o długości ok. 630. Powierzchnia tego zalesienia wynosi 2,17 ha. (www.geoportal.gov.pl).

Ryc. 13. Widok na zadrzewienia po wschodniej części koryta jeziora Źródło: zbiór własny Na terenie zlewni nie występują większe skupiska zabudowań, jedynie w północnej części przy ujściu Małej Wełny znajduje się pojedyncza zabudowa mieszkalnogospodarcza. Wsie znajdujące się na terenach przyległych do zlewni bezpośredniej posiadają wodociągi lecz nie są skanalizowane. Zachodni obszar przybrzeżny jeziora 23


podzielony jest na działki rekreacyjne, na których wybiórczo istnieje wolnostojąca zabudowa letniskowa.

Ryc. 14. Rodzaj zabudowy letniskowej w odległości ok. 10 m od zachodniego brzegu jeziora. Źródło: zbiór własny

Na terenie wschodniej części zlewni na odcinku ok. 850 metrów biegnie linia elektryczna wysokiego napięcia. Obszar zlewni charakteryzuje się rzadką siecią dróg. Wyróżniamy tu drogi gruntowe, polne oraz śródpolne. Jedyny odcinek drogi utwardzonej przebiega z miejscowości Owieczki w stronę miejscowości Dębnica. Jego długość na terenie zlewni bezpośredniej wynosi ok. 730 metrów.

24


Ryc. 15. Struktura użytkowania terenu zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego

4.3.5. Stan zagospodarowania turystyczno-rekreacyjnego

Obecnie na terenie zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego brak jest jakichkolwiek form zagospodarowania turystyczno-rekreacyjnego. Teren ten jest obecnie nie zamieszkały, występują tu ograniczone warunki dla zamieszkania a słaba infrastruktura techniczna (brak utwardzonych dróg prowadzących do jeziora, brak kanalizacji – występują tylko bezodpływowe zbiorniki), duża ilość łąk (wskazujaca na znaczną wilgotność terenu), utrudnienia w dostępie do jeziora spowodowane wysokimi skarpami wpływają na to, iż jezioro oprócz rybackiej nie pełni obecnie żadnych dodatkowych funkcji turystycznych i rekreacyjnych. W studium uwarunkowań i kierunków rozwoju Gminy Łubowo, w której to zlewnia

bezpośrednia

jeziora

znajduje

się

w

30%,

znaczną

część

terenów

zakwalifikowano jako rolniczą przestrzeń produkcyjną z użytkami rolnymi kompleksu IIV (O), V i VIII (O1) oraz kompleksu VI, VII, IX i X (OR). Program Ochrony Środowiska dla Gminy Łubowo uwzględnia uporządkowanie gospodarki ścieków 25


pochodzenia rolniczego oraz ochronę ochron systemu gruntowo-wodnego wodnego dla tego regionu. Ponadto tereny położonee wzdłuż rzeki Mała Wełna, położone one w niewielkiej odległości odległo od południowego brzegu jeziora, zakwalifikowano jako tereny turystyczne (T). Przewidziano również tereny osadnicze (M), rozciągające rozci się wzdłuż południowo-zachodniego zachodniego brzegu jeziora, aż do wsi Owieczki ieczki (SUiKZP Gmina Łubowo).

uwarunkowa i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Ryc. 16.. Studium uwarunkowań Łubowo dla terenów zlewni bezpośredniej bezpo Jeziora Mistrzewskiego oraz terenów Gminy, bezpośrednio średnio przyległych do zlewni bezpośredniej bezpo redniej jeziora. Źródło: www.bip.lubowo.pl dostęp: dost 5.12.2011r. Inaczej ma sięę sytuacja z terenami znajdującymi znajduj się na obszarze Gminiy Kłecko. Dla terenów przyległych do Jeziora Mistrzewskiego oraz terenów znajdujących znajduj się pomiędzy dzy Jeziorem Mistrzewskim a Jeziorem Dębnica, D w 2010 r. naniesiono zamiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Teren ten określono okre okreś mianem „zaplecza rekreacyjnego dla mieszkańców mieszka miasta Gniezno”. Zmienionoo dotychczasowe przeznaczenie terenów rolnych, łąk ł k i pastwisk oraz terenów nieuzbrojonych na tereny przeznaczone pod zabudowęę letniskową letniskow i zagospodarowane infrastrukturą towarzysząca (ML) oraz dopuszczono możliwość moż częściowego ciowego zalesienia i zadrzewienia terenów t prywatnych (ELZ). Wyznaczono również równie obszary objęte ochronąą z uwagi na szczególne wartości ci przyrodnicze. Przez północno-zachodnią północno część zlewni bezpośredniej bezpoś jeziora przechodzi główny łącznik ącznik cznik ekologiczny, na którego obszarze występują wyst wystę tereny z ograniczeniami czeniami lub z zakazem nowego inwestowania (GŁE). Po terenach położonych poło 26


bezpośrednio przy jeziorze oraz pomiędzy wzdłuż Rzeki Mała Wełna przebiega łącznik ekologiczny, którego obszary są objęte ochroną (ŁE). Ponadto na terenie zlewni bezpośredniej jeziora przebiega również granica obszaru chronionego krajobrazu (GK).

GK GŁE

ŁE

GK

Ryc. 17. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłecko dla terenów zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego oraz terenów Gminy, przyległych do zlewni bezpośredniej jeziora. Źródło: Urząd Gminy Kłecko

W planach jest również popiętrzenie Jeziora Dębnickiego. Według prognozy oddziaływań na środowisko (Czerniak i Dobrzyńska 2005 r.)

zarówno popiętrzenie jeziora

Dębnickiego jak i wprowadzenie zabudowy letniskowej jest niekorzystne dla środowiska. Zmiana użytkowania w dolinie może spowodować zmiany siedliska, a wprowadzenie do niej zabudowy przyczyni się do pojawienia się gatunków obcych dla tego środowiska, ewentualne osuszanie terenów torfowiskowych spowoduje nieodwracalną zmianę siedlisk w dolinie rzeki.

27


4.4. Ocena przydatności rekreacyjnej Jeziora Mistrzewskiego i terenów przyległych Na potrzebę oceny przydatności rekreacyjnej Jeziora Mistrzewskiego i terenów przyległych dokonano, waloryzacji metodą bonitacji punktowej. Teren zlewni bezpośredniej jeziora został podzielony na umowne kwadraty o boku 100 m. Kwadratom przypisano punkty odpowiadające skali dla poszczególnych elementów waloryzacji. Waloryzacji poddano: a) spadki (Ryc. 16), b) ekspozycje (Ryc. 17), c) użytkowanie terenu (Ryc. 18), d) przydatność gleb (Ryc. 19), e) przepuszczalność gruntów (Ryc.20), f) topoklimat (Ryc.21). Waloryzację rzeźby terenu dokonano metodą bonitacji punktowej spadków terenu. Każdemu kwadratowi została przyporządkowana liczba punktów wg skali: a) 3 punkty – spadki 0-3% (tereny korzystne dla zagospodarowania turystycznego) b) 2

punkty

–spadki

3,1-6%

(tereny

korzystne

z

ograniczeniami

dla

zagospodarowania turystycznego) c) 1 punkt – spadki powyżej 6,1% turystycznego)

28

(tereny niekorzystne dla zagospodarowania


Ryc. 18. Ocena przydatności rzeźby terenu zlewni bezpośredniej jeziora metodą bonitacji punktowej Ocena przydatności spadków na obszarze zlewni bezpośredniej wykazała, że najkorzystniejsze tereny do wykorzystania turystycznego (3pkt) znajdują się w zachodniej części zlewni bezpośredniej jeziora oraz w części wschodniej, z tym, iż rozmieszczone są w równej odległości od rynny jeziornej. Tereny korzystne z ograniczeniami do wykorzystania turystycznego (2pkt), znajdują się głównie w pobliżu rynny jeziornej oraz na zachodnim krańcu zlewni bezpośredniej jeziora. Tereny niekorzystne do zagospodarowania turystycznego (1pkt) rozmieszczone są głównie bezpośrednio przy rynnie jeziornej. Spadki terenu sięgają tu 26%, tereny te stwarzają ciężkie do zagospodarowania turystycznego warunki, jednak cechują się dużymi walorami krajobrazowymi.

Waloryzację ekspozycji terenu dokonano metoda bonitacji punktowej i przyjęto klasyfikację: a) 3 punkty – ekspozycja ciepła (południowa, południowo-wschodnia, południowozachodnia) b) 2 punkty – ekspozycja umiarkowana (wschodnia, zachodnia) c) 1 punkt – ekspozycja chłodna ( północna, północno-wschodnia, północnozachodnia) 29


Ryc. 19. Ocena przydatności ekspozycji terenów zlewni bezpośredniej jeziora metodą bonitacji punktowej

Waloryzacja ekspozycji na terenie zlewni bezpośredniej jeziora wykazała, iż przeważają tu terenu o umiarkowanej czyli wschodniej i zachodniej (2 pkt). Ekspozycja ciepła (3 pkt) występuje się w północnej części zlewni oraz w północno-wschodniej i północnozachodniej części strefy brzegowej, tereny te ze względu na duże usłonecznienie są odpowiednie do utworzenia strefy kąpieli i plażowania. Ekspozycja chłodna (1 pkt) rozmieszczona jest w środkowej części zachodniej strony zlewni oraz w południowej części wschodniej strony zlewni.

Waloryzację struktury użytkowania dla potrzeb turystyki dokonano metodą bonitacji punktowej i przyjęto klasyfikację: a) 3 punkty – grunty rolne b) 2 punkty – lasy, łąki, sady i pastwiska c) 1 punkt – tereny zabudowane i zabagnione

30


Ryc. 20. Ocena użytkowania terenu zlewni bezpośredniej jeziora metoda bonitacji punktowej.

Przeprowadzona waloryzacja użytkowania terenu zlewni bezpośredniej jeziora wykazała, iż tereny najbardziej przydatne dla potrzeb turystyki znajdują się we wschodniej części zlewni bezpośredniej jeziora (3 pkt). Jest to teren, na którym nie potrzeba przeprowadzać dodatkowych zabiegów, w celu budowy infrastruktury towarzyszącej turystyce. Tereny te znajdują się również w środkowej części zachodniej strony zlewni bezpośredniej jeziora. Analiza wykazała, iż po stronie zachodniej znajduje się znacznie więcej ograniczeń w wykorzystaniu terenu dla celów turystycznych. Jest to spowodowane między innymi występowaniem na tym terenie cieków, które ograniczają rolnicze wykorzystanie terenu, oraz występowaniem obszarów podmokłych. Tereny znajdujące się bezpośrednio przy jeziorze, są terenami niekorzystnymi pod względem przydatności użytkowania dla turystyki(1 pkt). Są to tereny na których istnieje zabudowa letniskowa oraz tereny zlokalizowane w strefie brzegowej rzeki Małej Wełny.

31


Przeprowadzono również waloryzacje przydatności rolniczej gleb na terenie zlewni bezpośredniej jeziora metoda bonitacji punktowej i przyjęto klasyfikację: a) 3 punkty – gleby korzystne, klasa bonitacyjna 6-9 b) 2 punkty – gleby korzystne z ograniczeniami, klasa bonitacyjna 3-5 oraz klasa użytków zielonych c) 1 punkt- gleby niekorzystne, 1 i 2 klasa bonitacyjna

Ryc. 21. Ocena klas przydatności gleb metodą bonitacji punktowej.

Waloryzacja klas przydatności gleb metodą bonitacji punktowej wykazała, iż na terenie zlewni bezpośredniej jeziora występuje bardzo mało gleb klas bonitacyjnych 1,2,3 klasy czyli niekorzystnych do zagospodarowania turystycznego ze względu na swa dobra jakość (1pkt) . Znajdują się one w zachodniej części zlewni bezpośredniej jeziora i są to tereny wykorzystywane rolniczo. Gleby korzystne z ograniczeniami dla użytkowania turystycznego (2 pkt) klas bonitacyjnych 3,4,5 oraz gleby użytków leśnych (klasy 1 i 2) występują wzdłuż cieku wodnego znajdującego się w zachodniej części zlewni jeziora oraz w strefie brzegowej jeziora. Natomiast gleby korzystne dla wykorzystywania turystycznego występują w środkowej części wschodniej i zachodniej stronie zlewni bezpośredniej 32

jeziora.

to

gleby

słabszych

klas

bonitacyjnych

(6,7,8,9)


wykorzystywane rolniczo. Wykorzystanie ich pod cele zagospodarowania turystycznego nie wymaga zgody organów samorządowych.

Waloryzacja przepuszczalności gruntów w ocenie przydatności obszaru dla turystyki została podzielona na klasy: a) 3 punkty – przepuszczalność słaba, poziom zalegania wód gruntowych 2m – 4 m (warunki korzystne) b) 2 punkty – przepuszczalność średnia, poziom zalegania wód gruntowych 1 m (warunki korzystne z ograniczeniami) c) 1 punkt - przepuszczalność łatwa, poziom zalegania wód gruntowych 1m (warunki niekorzystne)

Ryc. 22. Ocena klas przepuszczalności gruntów zlewni bezpośredniej jeziora pod zagospodarowanie turystyczne metodą bonitacji punktowej.

Waloryzacja klas przepuszczalności gruntów na terenie zlewni bezpośredniej jeziora wykazała, iż przeważają tu grunty o słabej przepuszczalności ( 3 pkt). Gleby te stwarzają korzystne pod zagospodarowanie turystyczno-rekreacyjne warunki,

cechują się

zaleganiem poziomu wód gruntowych na 2 lub 4 metrze. Tereny o gruntach z poziomem 33


zalegania na 1 metrze ( 2 pkt) występują w zachodniej części zlewni. Są to gleby o przepuszczalności średniej, ich wykorzystywanie na cele turystyczno-rekreacyjne można określić jako korzystne ograniczeniami.

Ograniczenia związane są z możliwością

występowania okresowych podniesień wód podziemnych oraz powstawaniem rozlewisk. Obszary z glebami o łatwej przepuszczalności gruntów na poziomie 1 metra znajdują się w północno-zachodniej części zlewni bezpośredniej jeziora. Są to gleby niekorzystne dla wykorzystania pod inwestycje turystyczne.

Na ocenę topoklimatu na

terenie zlewni bezpośredniej jeziora składają się: spadki,

ekspozycje oraz użytkowanie terenu (Kluge, Paszyński, 1973). Waloryzacja topoklimatu metodą bonitacji punktowej pozwoliła na określenie topoklimatów: korzystnego, korzystnego z ograniczeniami oraz niekorzystnego i ich przydatności do celów turystycznych. Przyjęto następująca skalę punktacji: a) 1 punkt – topoklimat korzystny Topoklimat powierzchni użytkowanych rolniczo ze zboczami o wystawie SW- SE i nachyleniu do 6° Topoklimat powierzchni zadrzewionych o obszarach płaskich i zboczach o nachyleniu od 1° do 6° Topoklimat powierzchni zabudowanych z dobrze przewietrzanymi partiami wierzchowinowymi i zboczami. b) 2 punkty – topoklimat korzystny z ograniczeniami Topoklimat powierzchni użytkowanych rolniczo ze zboczami o wystawie NWSW, NE-SE i nachyleniu 6° ; z glebami dobrze uwilgoconymi (iły, gliny). Topoklimat powierzchni zadrzewionych ze zboczami o wystawie NW-SW, NESE i nachyleniu 6° Topoklimat terenów płaskich o glebach średnio zwartych, użytkowanych rolniczo, bez zwartej szaty roślinnej. c) 3 punkty – topoklimat niekorzystny Topoklimat powierzchni użytkowanych rolniczo ze zboczami o wystawie NW-NE i nachyleniu 6° Topoklimat podmokłych dolin z roślinnością łąkową, o drobnych formach wklęsłych , obniżeniach bezodpływowych, polany śródleśne

34


Topoklimat powierzchni zadrzewionych płaskich, ze zboczami o wystawie NWNE, NE-SC i nachyleniu 6° Topoklimat o zabudowie zwartej i rozproszonej.

Ryc. 23. Ocena topoklimatów w obszarze zlewni bezpośredniej metodą bonitacji punktowej Waloryzacja topoklimatów występujących na obszarze zlewni bezpośredniej jeziora wykazala, iż dominuje tu topoklimat korzystny z ograniczeniami dla wykorzystania turystycznego ( 2 pkt). Występuje on w środkowych częściach zachodniej i wschodniej strony zlewni bezpośredniej jeziora. Ograniczenia w wykorzystaniu turystycznym wynikają z możliwości występowania na danym obszarze mgieł radiacyjnych, w wyniku spływu zimnego i wilgotnego powietrza. Tereny o korzystnym topoklimacie (1 pkt) występują wzdłuż zachodnich terenów bezpośrednio przyległych do koryta oraz w zachodniej części zlewni bezpośredniej jeziora. Są to korzystnie nasłonecznione wyniesienia, właściwie przewietrzane. Nie wystepują tu mgły radiacyjne i stanowiska zimnego powietrza. Obszar niekorzystnego topoklimatu (3pkt) występuje w miejscach 35


deformacji kierunków nawietrzania czyli w miejscu stagnacji powietrza. Szczególnie w dnie dolin oraz wzdłuż koryt rzecznych zauważa się zwiększonie wilgotności powietrza i częste zamglenia.

4.5. Koncepcja turystyczno-rekreacyjnego zagospodarowania Jeziora Mistrzewskiego i terenów przyległych Przy tworzeniu turystyczno-rekreacyjnego zagospodarowania Jeziora Mistrzowskiego oparto się na koncepcji turystyki zrównoważonej, której celem jest zrównoważenie działalności i aktywności turystycznej z ochroną środowiska. Tereny przylegające do jeziora określono mianem zaplecza rekreacyjnego dla mieszkańców miasta Gniezno (SUiKZP Gminy Kłecko), co za tym idzie zaproponowana koncepcja uzasadnia potrzeby rekreacyjno-turystyczne mieszkańców gminy oraz mieszkańców dużego miasta jakim jest Gniezno. W koncepcji uwzględnia się różne formy krajobrazu oraz zagospodarowania turystycznego tak by w całości wykorzystać potencjał terenu. W koncepcji wyróżnić można dwa

podziały na część intensywnie wykorzystywana turystycznie, część

widokową (przestrzenna). Ogólne założenia koncepcji: Z powodu złej jakości wody (V klasa) oraz niskiej odporności jeziora na degradację, zakłada się pozostawienie obecnego użytkowania jeziora w postaci łowiska rybackiego, bez wytyczenia miejsc do kąpieli oraz miejsc do plażowania bezpośrednio przy linii brzegowej jeziora.

Dla poprawy komfortu połowu ryb przewiduje się likwidację

„dzikich” kładek bądź zejść i wybudowanie nowych pomostów. Zaleca się również poprawę nawierzchni drogi gminnej, przebiegającej wzdłuż zachodniej części terenów przyległych do jeziora w kierunku Dębnica-Owieczki. Założenia koncepcji turystyczno-rekreacyjnego zagospodarowania jeziora i terenów przyległych: W północnej części jeziora przy wypływie rzeki Małej Wełny znajduje się teren intensywnie

wykorzystywany

turystycznie.

Został

tak

nazwany

ze

względu,

umiejscowienia tu większości atrakcji turystyczno-rekreacyjnych, które będą skupiały największą liczbę turystów. Granicą tej części, od strony zachodniej będzie istniejąca już droga dojazdowa do jeziora, i od strony wschodniej projektowane zejście do jeziora. Zakłada się tu oczyszczenie brzegów z tataraku, w głównej mierze dla poprawy dostępu do wody; oraz poszerzenie ujścia rzeki o ponad 2 metry wraz z jednoczesnym 36


wyczyszczeniem koryta w celu udrożnienia przepływu wody w rzece. Na zachodnim terenie części intensywnie wykorzystywanej turystycznie, zakłada się rozszerzenie obecnej działalności punktu sprzedaży karnetów łowieckich na punkt wypożyczania sprzętu wodnego i wędkarskiego. Dopuszcza się używanie sprzętu wodnego bezsilnikowego, z powodu objęcia jeziora strefą ciszy. Część wschodnią intensywnie wykorzystywaną turystycznie z częścią zachodnia łączyć będzie projektowany pomost o szerokości 1,8 metra, położony w odległości 10 metrów od wypływu rzeki z jeziora. We wschodniej części na oczyszczonym i wyrównanym terenie zakłada się wydzielenie terenu pod palenisko, na którym można będzie przyrządzić złowione w jeziorze ryby. Na palenisko składać się mają dwie drewniane konstrukcje, pokryte strzechą mogące pomieścić 10 osób każda oraz miejsce przyrządzania ryb. Wytyczony pod tę formę plac powinien mieć ok. 100 m2. W sąsiedztwie paleniska planuje się wybudowanie pomostu widokowego z miejscem na odpoczynek, o szerokości 5 metrów, wychodzącego w jezioro na odległość 50 metrów. Na północny-wschód od tego miejsca, planuje się również utworzenie pola namiotowego o łącznej powierzchni ok. 4 tys. metrów2. Do pola namiotowego doprowadza się media z pobliskich działek rekreacyjnych. Przy istniejących działkach rekreacyjnych znajdujących się pomiędzy Jeziorem Mistrzewskim a jeziorem Dębnica, swój początek ma również projektowana wschodnia ścieżka rowerowa, która łączy się we wsi Owieczki z istniejącą tam ścieżką rowerową prowadzącą do miasta Łubowo. Długość ścieżki w tej części wynosi ok. 200 metrów. Łączna długość projektowanej rowerowej ścieżki wschodniej wynosi ok. 3 kilometrów, zaleca się wykonanie ścieżki z podbudowy z kruszywa łamanego, stabilizowanego mechanicznie, w taki sposób by nie zaburzała walorów estetycznych krajobrazu. Granicę pomiędzy częścią intensywnie użytkowaną turystycznie a częścią przestrzenną jest istniejące zalesienie. Dalsza część ścieżki biegnie przez część widokową (przestrzenną). Część tę wyróżniono na podstawie walorów krajobrazowych jakimi się cechuje. Od tego zalesienia wzdłuż wschodniej ścieżki rowerowej aż do końca jeziora przewiduję się założenie trawnika izolacyjnego o szerokości 5 metrów, którego zadaniem będzie powstrzymywanie spływu biogenów do wód i który będzie oddzielał projektowaną ścieżkę rowerową od pól uprawnych. Jest to odcinek o otwartej przestrzeni i krajobrazie rolniczym. W koncepcji nie przewiduje się żadnych zmian czy nasadzeń na tym odcinku, gdyż taki rodzaj krajobrazu jest bardzo pożądany przez mieszkańców dużych, zatłoczonych miast. W tej części zaprojektowano również wschodni taras widokowy, 37


który znajduję się na podwyższeniu o wysokości 7,5 metra, proponuję się tam ustawienie ambony widokowej o wysokości 6 metrów, dla zwiększenia zasięgu widoczności. Inne zagospodarowanie przewiduje się dla całego zachodniego terenu bezpośrednio przyległego do jeziora. Na terenie tym znajdują się działki turystyczno-rekreacyjne z bezpośrednim dojściem do brzegów jeziora co znacznie ogranicza zagospodarowanie tej części jeziora. Ustala się natomiast poprawę drogi wzdłuż działek oraz projektuje się zachodnią ścieżkę rowerową prowadzącą od wsi Dębnica do wsi Owieczki i przewiduje się jej dalsze połączenie z projektowaną przez Gminę Łubowo ścieżką prowadzącą do Lednickiego Parku Krajobrazowego. Łączna długość całej projektowanej ścieżki ma wynosić ok. 20 kilometrów, jej długość na terenie zlewni bezpośredniej jeziora wynosi ok. 700 metrów. Szerokość ustala się na 2 metry a wykonana powinna być z nawierzchni „Microdeck” koloru beżowego, dla otrzymania naturalnego efektu, nie burzącego ładu istniejącego krajobrazu. Ponadto projektowaną ścieżkę planuje się obsadzić brzozami, tak by tworzyły one aleję drzew z ścieżką rowerową po środku. Zabieg ten ma na celu poprawę atrakcyjności wizualnej podczas podróży, oraz ochronę wód jeziora poprzez zatrzymywanie zanieczyszczeń spływających z drogi, a także ochronę przed zachodnimi wiatrami występującymi na tym obszarze. Dodatkowo na trasie ścieżki na wysokości 80 długości jeziora, w miejscu obecnego „ dzikiego” parkingu samochodowego zaprojektowano zachodni taras widokowy. Taras znajduję się na podwyższeniu o wysokości 3,5 metrów skąd rozpościera się widok na wschodni brzeg jeziora. Miejsce obecnego „dzikiego” parkingu jest odpowiednio przygotowane gdyż teren ten znajduję się na podwyższeniu i jest łatwo dostępny zarówno dla rowerów jak i dla samochodów. Zaleca się utworzenie tam miejsca dla piknikowania, należy umiejscowić tam drewniane ławki i stoliki służące. Teren należy obsadzić krzewami oraz założyć trawnik w miejscu obecnego „parkingu” oraz drogi dojazdowej tak by zbierał zanieczyszczenia spływające do jeziora. Koncepcja przewiduje również, zgodnie ze SUiKZP Gminy Kłecko zalesienia w obrębie zarówno zlewni bezpośredniej jeziora oraz w jego pobliżu, w celu zwiększenia walorów krajobrazowych oraz poprawienie lesistości na tym terenie. Proponuje się zatem zadrzewienie wzdłuż zachodniego brzegu Rzeki Mała Wełna, pomiędzy Jeziorem Mistrzewskim a Jeziorem Dębnica, na długości ok. 400 metrów. Ma to na celu zatrzymanie zanieczyszczeń docierających z drogi oraz z pól i tym samym poprawę jakości wody w rzece. Ponadto tereny po drugiej stronie rzeki, przyległe do istniejących 38


dziełek rekreacyjnych oraz tereny wokół projektowanego pola namiotowego, również przeznacza się pod zalesienie. Przewidziana całkowita powierzchnia zalesienia wynosi ponad 4 ha, co razem z istniejącym stanem zalesienia (2,5 ha) daje nam ponad 6,5 ha lasów (Ryc.24).

5. Podsumowanie i wnioski

Jezioro Mistrzewskie jako jezioro znajdujące się w rynnie polodowcowej, mimo słabych parametrów morfometrycznych oraz zlej jakości wody stwarza bardzo korzystne warunki do wykorzystania go do celów turystyczno - rekreacyjnych. Malowniczość terenów przyległych, ich walory krajobrazowe (brak zabudowań mieszkalnych i przemysłowych, brak ruchliwych dróg) i kulturowe (tereny znajdują się w niedalekiej odległości od Lednickiego Parku Krajobrazowego) czynią badany teren bardzo atrakcyjnym turystycznie i zarazem urozmaicają występujący tu krajobraz rolniczy. Atutem Jeziora i terenów do niego przyległych przy tworzeniu koncepcji było brak jakichkolwiek form zagospodarowania turystyczno-rekreacyjnego, co pozwoliło na stworzenie koncepcji zakładającej zarówno rozwój form turystycznych danego terenu jak i poprawę i ochronę jakości wód oraz przyrody. Pozostawienie dotychczasowej gospodarczej funkcji jeziora (jako łowiska), wyklucza inne formy użytkowania zbiornika wodnego. W koncepcji proponuje się dlatego formy zagospodarowania turystycznorekreacyjnego, które zapewniają wypoczynek w obrębie jeziora oraz jego terenów przyległych bez naruszania obecnej struktury użytkowania zbiornika. Do zaproponowanych w koncepcji form turystyczno-rekreacyjnych należą: 1) Turystyka rowerowa; 2) Pole namiotowe oraz pole piknikowe; 3) Tarasy widokowe; 4) Wędkarstwo i rybactwo; 5) Baza sprzętu wodnego i rybackiego; Zagospodarowanie turystyczno-rekreacyjne Jeziora Mistrzewskiego oraz terenów bezpośrednio przyległych wpłynie korzystnie na aktywizację turystyczną danego obszaru oraz poprawę stanu środowiska. Uatrakcyjnienie terenu zaproponowane w koncepcji

39


przyczyni się do wzrostu liczby turystów na danym obszarze a co za tym idzie podniesieniem oceny walorów terenów.

40


Bibliografia: Ciepielowski A., Kaznowska E. (2011): Woda w środowisku rolniczym i leśnym jako walor turystyczny. Wydawnictwo SGGW, Warszawa. Choiński A., (1995): Zarys limnologii fizycznej Polski, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań. Czerniak M., Dobrzyńska D. (2005): Mała retencja na terenie Województwa Wielkopolskiego – aktualizacja. WZMiUW, Poznań. Deja W. (2011): Przydatność rekreacyjna strefy brzegowej jezior Polski. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań. Jańczak J. (1996) (red): Atlas Jezior Polski. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań. Kluge M., Paszyński J. (1973): Studia nad zbieraniem informacji o środowisku geograficznym Polski w skali przeglądowej. Problem węzłowy 11.2.1., grupa tematyczna 2, dział „Klimat” (XVIII), Topoklimat, Instytut geografii PAN, Warszawa. Kondracki J. (2002): Geografia regionalna Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. Kowalczyk A., Derek M., (2010): Zagospodarowanie turystyczne. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. Kudelska D., Cydzik D., Soszka H. (1994): Wytyczne monitoringu podstawowego jezior, Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska, Warszawa. Mikołajczak

M.,

Pułyk

M.,

Tybiszewska

E.

(1998):

Stan

czystości

wód

powierzchniowych w zlewni rzeki Małej Wełny na podstawie badań monitoringowych. WIOŚ, Poznań. Podkład rastrowy mapy topograficznej Arkusz Kłecko (N-33-131-B-d-4) w skali 1:10 000. Podkład rastrowy mapy glebowo-rolniczej Kłecko 1:10 000, Łubowo 1: 10 000. Robakowska A., Bondyra H. (2002): Stan czystości wód rzeki Mała Wełna w roku 2001. WIOŚ, Poznań. Rogalewski O. (1979): Zagospodarowanie turystyczne, WSiP Warszawa. Słowik M., Witt A., (2008) : Rzeźba terenu w: Młynarczyk Z., Zajadacz A., (red.): Uwarunkowania i plany rozwoju turystyki. Tom I. Przyrodnicze zasoby turystyczne i metody ich oceny. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań. Sołowiej D., (1992): Podstawy metodyki oceny środowiska przyrodniczego człowieka, wydanie drugie poszerzone. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań. 41


Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłecko, 2010r. Woś A. (1994): Klimat Niziny Wielkopolskiej. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.

Strony internetowe www.bip.lubowo.pl

dostęp

5.12.2011

Studium

Uwarunkowań

i

Kierunków

Zagospodarowania Przestrzennego Gmina Łubowo (2009). www.bip.klecko.pl dostęp 5.12.2011 www.geoportal.gov.pl dostęp 5.12.2011: Baza danych Ogólno topograficzna Baza Danych, serwer danych rastrowych. http://ikar2.pgi.gov.pl/ dostęp 5.12.201: Mapa geologiczna Polski skala 1:10 000 www.karpisko.com.pl dostęp 10.12.2011 .http://powiat-gniezno.pl/turystyka/img/TA_SK_map01.jpg dostęp 10.12.2011 www.poznan.pios.gov.pl, Pomiary automatyczne jakości powietrza w województwie wielkopolskim, stacja Krzyżówka. www.poznan.pios.gov.pl, dostęp 5.12.2011: Wykaz obwodów rybackich w regionie wodnym Warta, Załącznik do rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2004r.

Spis rycin: Ryc. 1. Zlewnia rzeki Małej Wełny Źródło: podział hydrograficzny Polski ......................... 9 Ryc. 2. Położenie administracyjne Jeziora Mistrzewskiego. .............................................. 10 Ryc. 3. Plan batymetryczny Jeziora Mistrzewskiego .......................................................... 12 Ryc. 4. Zależność wskaźnika głębokościowego (Wg) od kształtu misy jeziora ................. 12 Ryc. 5. Zarybianie jeziora Mistrzewskiego karpiem oraz linem, listopad 2009 rok. .......... 13 Ryc. 6. Zlewnia bezpośrednia Jeziora Mistrzewskiego na podkładzie mapy topograficznej w skali 1:10 000 ................................................................................................................... 16 Ryc. 7. Ukształtowanie terenu zlewni bezpośredniej jeziora Mistrzewskiego .................... 17 Ryc. 8. Spadki na terenie zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego............................ 18 Ryc. 9. Mapa geologiczna Polski. Skały macierzyste gleb występujące na terenie zlewni bezpośredniej jeziora Mistrzewskiego ................................................................................. 19

42


Ryc. 10. Kompleksy przydatności rolniczej gleb zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego .................................................................................................................... 20 . Ryc. 11. Średnia miesięczna temperatura powietrza w latach 2008-2011 ........................ 21 Ryc. 12. Suma miesięcznych opadu w latach 2008-2011 .................................................... 22 Ryc. 13. Widok na zadrzewienia po wschodniej części koryta jeziora ............................... 23 Ryc. 14. Rodzaj zabudowy letniskowej w odległości ok. 10 m od zachodniego brzegu jeziora. .................................................................................................................................. 24 Ryc. 15. Struktura użytkowania terenu zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego ...... 25 Ryc. 16. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Łubowo dla terenów zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego oraz terenów Gminy, bezpośrednio przyległych do zlewni bezpośredniej jeziora................................................. 26 Ryc. 17. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłecko dla terenów zlewni bezpośredniej Jeziora Mistrzewskiego oraz terenów Gminy, przyległych do zlewni bezpośredniej jeziora. Źródło: Urząd Gminy Kłecko ..................... 27 Ryc. 18. Ocena przydatności rzeźby terenu zlewni bezpośredniej jeziora metodą bonitacji punktowej ............................................................................................................................. 29 Ryc. 19. Ocena przydatności ekspozycji terenów zlewni bezpośredniej jeziora metodą bonitacji punktowej .............................................................................................................. 30 Ryc. 20. Ocena użytkowania terenu zlewni bezpośredniej jeziora metoda bonitacji punktowej. ............................................................................................................................ 31 Ryc. 21. Ocena klas przydatności gleb metodą bonitacji punktowej. ................................. 32 Ryc. 22. Ocena klas przepuszczalności gruntów zlewni bezpośredniej jeziora pod zagospodarowanie turystyczne metodą bonitacji punktowej. .............................................. 33 Ryc. 23. Ocena topoklimatów w obszarze zlewni bezpośredniej metodą bonitacji punktowej ............................................................................................................................. 35 Ryc.

24.

Koncepcja

Mistrzewskiego

turystyczno-rekreacyjnego

zagospodarowania

i

Jeziora terenów

przyległych……………………………………………………………………...40

43

Praca INŻ Agnieszka Tokarz  

zagospodarowanie turystyczno-rekreacyjne jeziora mistrzewskiego

Advertisement