Issuu on Google+

бонки исломї пул медињаду фоиз намегирад

с. 7

кўлобиевро кї сафеду сиёњ мекунад?

с.9

васвасаи ањриманї, ќозї чї гуфт?

с. 12-13

№ 20 (1062) 15.05.14 (Оѓози нашр: марти 1992)

Сояи Онишенко дар пойтахт соњибкорони Душанберо аз раќобат бо соњибкорони Хуљанд наљот медињад

Дар ин шумора:

Таѓйироти кадрї

прокурору милисањо иваз шуданд

с. 2

«Тољик-Эйр»

таљњизоти онро ѓайриќонунї фурўхтанд

с. 2

Душањрвандї ба беватанї мебарад?

с. 5

Тољикистону ќирѓизистон

Исроилу Фаластин мешаванд?

с. 6

русия

тољикону ўзбекњо шўриш бардоштанд

с. 8

Афсари милиса салафї шуд?

с. 9

Сирпиёз чї сир дорад?

с. 22

Варзиш

с.3

ўзбек Комроншоњро маѓлуб кард

с. 23


2 Тољикистон

њафтае, ки гузашт

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

.tj a s s e r p . w w w з Хабарњо а Њайати мушовара: Шарифи Њамдампур, раиси Шўрои мушовара Абдумуддасир Ањмадзода, муњаррир Акбари Турсун, узви вобастаи АУ Љумњурии Тољикистон Иззатбек Идизода, мудири бахши њуќуќ, фарњанг ва адабиёт Масъуди Миршоњї, раиси анљумани «Рўдакї», Фаронса Мањмадсаид Пиров, муовини аввали вазири фарњанги Љумњурии Тољикистон Мењмон Бахтї, раиси Иттињодияи нависандагони Тољикистон Нуриддин Саидов , Вазири маориф ва илми Љумњурии Тољикистон Нуриддин Ќаюмов, Академики АУ Љумњурии Тољикистон Рашид Ѓанї Абдулло тањлилгари умури сиёсї Усмон Ниёзов, мудири бахши иќтисод ва иљтимоиёт Шералї Яњёев, муовини муњаррир Умед Султонов, сањифабанд Мањина Давлатова, мусањњењ Муассис:

Њайати кормандони њафтанома Њафтанома дар Вазорати фарњанги Љумњурии Тољикистон тањти №0054/РЗ ба ќайд гирифта шуда, дар матбааи «Мега-print» ба чоп расидааст. Дар њафтанома матолибе низ ба нашр мерасанд, ки ба мавќеи идораи он мувофиќат намекунанд. Дар шумора аксњо аз шабакаи Интернет истифода шудаанд. Матолиби хусусияти таблиѓотидошта танњо бо пардохт нашр мешаванд. Масъулияти маводњои хусусияти таблиѓотидоштаро идора ба дўш надорад. Барои дар дигар нашрияњо чоп намудани матолиб ва иќтибосњо аз «Тољикистон» иљозати хаттии идора ва нишон додани сарчашма њатмист. Њуќуќи муаллифии њамаи матолиби шумора ба идораи њафтаномаи «Тољикистон» тааллуќ дошта, тибќи ќонунгузории љории ЉТ ва байналмилалї њифз карда мешаванд. Робита: Шуъбаи реклама: 601-35-95 tayron@oila.tj Шуъбаи эълон: 238-78-78 Телефони идора: 238-54-51 tojikiston-1992@mail.ru tojikiston@pressa.tj Дафтари хабаргузорї дар Суѓд: Суроѓа: к. К.Хуљандї 114 х. 15 6-75-23,92- 730-06-50 Шуъбаи фурўш: 918-63-31-63, 221-41-11

Прокурору милисањо иваз шуданд Дар маќомоти прокуратура, корњои дохилї ва дигар сохторњои давлатї як ќатор таѓйироти кадрї сурат гирифт. Тавре ки дафтари матбуоти Президенти Тољикистон хабар медињад, Мирзошариф Шарифзода, ки то ин ваќт прокурори ноњияи Рўдакї буд, прокурори шањри Душанбе таъйин гардид. Сафаралї Мирзозода муовини аввали прокурори пойтахт таъйин шудааст. Ба иттилои манбаъ дар маљмуъ дар маќомоти прокуратура 9 нафар вазифањои нав гирифтаанд: “Аз љумла прокурорњои ноњияи Сино, Балљувон, Вахш, Љиликул ва Тољикобод, прокурори њарбии гарнизони Суғд, Прокурори назорати иљрои ќонунњо дар муассисањои ислоњии вилояти Суғд иваз карда шуданд.” Њамчунин Нурилло Орипов сардори Раёсати амнияти дохилии Вазорати корњои дохилї ва Саидхоља Мирзохољаев, сардори Сарситоди њамоњангсо-

зии воњидњои махсуси Вазорати корњои дохилї таъйин гардиданд: “Ба вазифаи сардорони шуъбањои Вазорати корњои дохилї дар ноњияи Синои шањри Душанбе ва шањру ноњияњои Њисор, Варзоб, Файзобод, Шуѓнон, Ќайроќќум, Вахш ва Панљ шахсони дигар таъйин гардиданд. Манбаъ инчунин афзуд, ки дар мувофиќа бо Президенти кишвар Музаффар Њотамов сардори Раёсати Агентии назорати маводи нашъаовари Тољикистон дар вилояти Суғд ва Нарзулло Соњибов бо ќарори њукумати Тољикистон муовини директори Агентии захирањои моддии давлатии назди Њукумати Тољикистон таъйин гардиданд. Эмомалї Рањмон њамаи кадрњои таъйиншударо барои суњбат ба њузур пазируфта, онњоро ба хизмати софдилонаю содиќона њидоят намуда, таъкид дошт, ки манфиатњои давлату миллат дар њама њолат бояд дар љойи аввал ќарор дошта бошанд.

Убайдуллоев сокинони пойтахтро ба њамкорї даъват кард Вазъи санитарию экологии пойтахт дар фасли гармо, хусусан сари ваќт баровардани партовњо аз њудуди шањраку мањаллањо ва љилавгирї аз хуруљи њар гуна беморињои сироятї зимни баргузории љаласаи васеи шањрдорї матрањ гардид. Дар ин росто Мањмадсаид Убайдуллоев, раиси шањри Душанбе ба масъулини соњањои марбутаи пойтахт, бахусус сохторњои назорати давлатї супориш додааст, ки њолати

баровардани партовњоро аз шањр дар соатњои муайянгардида, инчунин коркарди санитарии наќлиёти партовкашро баъди бозгашташ аз партовгоњ ба пойтахт тањти назорат ќарор дињанд. Вобаста ба бењдошти вазъи санитарию экологии пойтахт раиси шањр аз сокинони пойтахт даъват ба амал овардааст, ки дар ин самт бетарафї зоњир накарда, дар њолати љой доштани мушкилот вобаста ба шањр тавассути сомонаи www.mometavonem.tj иттилоъ пешнињод намоянд.

Белорус шарики бењтарини Тољикистон мешавад? Дар мењмонхонаи «Тољикистон» муаррифии иќтидори саноат, кишоварзї, хизматрасонї ва сармоягузории Љумњурии Белорус доир гардид. Асаналї Карамалиев, муовини раиси Палатаи савдо ва саноати Тољикистон чорабиниро ифтитоњ намуда, таъкид намуд, ки миёни палатањои савдою саноати ду кишвар робитањои хуби њамкорї ба роњ монда шудааст. Њаљми додугирифт миёни Тољикистону Белорус дар семоњаи аввали соли љорї 9 миллион долларро ташкил дод, ки аз он 8 миллион доллар ба содироти мањсулоти Белорус рост меояд. Олга Гаврук, Сафири фавќулодда ва мухтори Љумњурии Белорус дар Љумњурии Тољикистон изњор намуд, ки баргузории чу-

нин чорабинињо бањри рушди њамкорињои дуљониба мусоидат мекунанд. Имрўз Белорус ба панљгонаи бузургтарин кишварњои истењсолкунандаи нахи заѓир дохил мешавад. Аз љињати истењсоли картошка ба њар сари ањолї Белорус дар љањон љойи аввалро мегирад. Белорус яке аз бузургтарин содиркунандагони мањсулоти ширї ба бозори љањонї мањсуб меёбад. Имрўз 1,6 дарсади содироти љањонии шир 3,9 дарсад содироти равѓани маска ва 2 дарсад панир ба Белорус рост меояд. Содироти мањсулоти кишоварзии он зиёда аз 4 миллиард долларро ташкил медињад. Соли 2015 ин раќам 7 миллиард долларро ташкил хоњад дод. Олга Гаврук таъкид намуд, ки дар робитањои иќтисодии Тољикистону Белорус њанўз захирањои истифоданашуда зиёданд.

Зариф Ализода, омбудсмен

Ализода ба парлумон маъќул аст Вакилони Маљлиси намояндагони палатаи поёнии Тољикистон ризоият доданд, ки Зариф Ализода панљ соли дигар дар маќоми омбудсмен ё Ваколатдори њуќуќи инсон боќї монад. Пешнињоди дар ин маќом боќї мондани Ализода аз љониби Президенти кишвар сурат гирифтааст. Шукурљон Зуњуров, раиси Маљлиси намояндагон аз фаъолияти панљ соли гузаштаи Зариф Ализода ба њайси омбудсмен тавсиф

карда, ўро фарди бомасъулият номид. Зариф Ализода аз соли 2009 ба ин сў ваколатдор оид ба њуќуќи инсон дар Тољикистон аст. Ваколатдор бо ризоияти Маљлиси намояндагон ба муњлати 5 сол аз тарафи Президент таъин карда мешавад. Ёдрас менамояем, ки Ализода 52-сол дошта, зодаи ноњияи Љалолиддини Румї мебошад. Ќаблан ба њайси раиси Суди конститутсионї ва мушовири давлатии Президенти мамлакат оид ба сиёсати њуќуќї фаъолият дошт.

Таљњизоти “Тољик Эйр”-ро ѓайриќонунї фурўхтанд Агентии назорати давлатии молиявї ва мубориза бо коррупсияи Тољикистон аз рўйи фурўши ќайриќонунии таљњизоти “Тољик-Эйр”, ки бе огоњии соњибмулк сурат гирифтааст, парвандаи љиної боз намуд. Тавре ки аз Агентии мазкур хабар доданд, дар ин амали ғайриќонунї Назар Расулов, роњбари “Ориён Тољ” айбдор мешавад, ки бо маслињати пешакї бо Ќарахон Муртазоев,

мудири анбори “Тољик Эйр”, ду таљњизоти барќии ширкатро ба маблағи 1 миллион сомонї ба «Шабакањои барќии љанубї» фурўхта, маблағро аз худ кардааст. Манбаъ мегўяд, дастандаркорон њаќќи фурўши таљњизотро надоштанд, чун 100 дарсади сањмияњои «Тољик Эйр» моли давлат буда, фурўши таљњизоти он бояд зери назорати Кумитаи давлатии сармоягузорї ва идораи амволи давлатии Тољикистон сурат гирад.


ошкоро

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Тољикистон

3

Сояи Онишенко дар пойтахт соњибкорони Душанберо аз раќобат бо соњибкорони Хуљанд наљот медињад?

Маркази назорати давлатии санитарию эпидемиологии шањри Душанбе фурўши мањсулоти ширии як ќатор корхонањои истењсолкунандаи мањсулоти ширии шањри Хуљандро дар марказњои савдо ва маѓозањои пойтахт манъ кардааст. Сабаб чист? Раќобати носолим миёни ширкатњои истењсолкунандаи мањсулоти ширї ё чизи дигар? Абдулманнон Њабибов, сардухтури Маркази назорати давлатии санитарї, дар суњбат ба расонањо ин масъаларо шарњ дода, гуфтааст, ки мањсулоти ширии «Порсои Хуљанд», «Файзи Расул», «Шоњшир», «Комбинати шири Хуљанд», «Арал» ва «Correct» ба талаботи санитарї љавобгў нестанд ва то замони ислоњи камбудињои љойдошта фурўшашон дар маѓозањо муваќќатан манъ карда шудааст. “Агар чунин камбудињоро дар кори Комбинати шири Душанбе низ пайдо кунем, манъ хоњем кард”,-илова намудааст ў. Оё воќеан сабаби асосї њамин аст? Њабибов гуфтааст, ки бояд тамоми мањсулоти ширї аз шањри Хуљанд ба шањри Душанбе ба воситаи мошинњои махсус оварда шаванд. Аммо ин ќоида аз љониби истењсолкунандагон риоя намегардад. Ба ќавли ў, бештари мањсулоти ширї дар мошинњои одї аз шимол ба пойтахт оварда мешаванд, ки бо гарм шудани њаво вайрон гардида, саломатии сокинонро тањти хатар

ќарор медињанд. Пас, чаро шири аз ќисматњои воќеан гарми љумњурї-Ќўрѓонтеппа, Шањртуз,Панљ ва ѓайра меомада турш намешаваду шири Хўљанде, ки њароат аз ин љойњо ба маротиб паст аст ва аз роњї баландкўњ ба воситаи мошинњои яхдондор ба пойтахт ворид мегардад турш аст? Бояд гуфт, ки манъи фурўши мањсулоти ширии корхонањои Хуљанд аз љониби Хадамоти санитарии шањри Душанбе норозигии зиёдро миёни харидорон ба миён овардааст. Чанд нафар ба идораи рўзнома занг зада, гуфтанд, ки аз фурўшгоњи «Файзи Расул», ки дар наздикии Роњи оњани Тољикистон воќеъ аст, ба харидани мањсулоти ширї рафтаанд, вале дар фурўшгоњ ягон навъи мањсулоти шириро пайдо накардаанд. Савдогарон бошанд, гуфтаанд, ин њолат як њафта ин љониб идома дорад. Маликаи Бахтиёр, сокини шањри Душанбе, кучаи Федин ба мо иброз дошт, ки: «мо фаќат аз мањсулоти ширии «Файзи Расул» харидорї мекунем. Чунки мањсулоти ин ширкат сифати хуб дошта, аз њама муњим болаззат аст. Ду рўз ќабл барои харидории творог, ќаймоќ ба маркази савдои ширкат, ки дар наздикии Роњи оњани Тољикистон воќеъ аст, рафтем. Дари маѓозањо баста буд. Аз он љо ноумед, бо дасти холї баргаштем». Юлузи Диловар, сокини хиёбони Саъди Шерозї бошад, чунин гуфт:

- Аз давраи њомиладорї то имрўз аз мањсулоти ширкати «Файзи Расул» истифода мебарам. Мањз творог, ќаймоќ, њасиб ва панирњои ин ширкат буд, ки фарзандони ман бардаму солим калон шуда истоданд. Мањсулоти ширии корхонањои дигари Хуљанд низ сифаташон бењтар аст. Њамчунин нархи мањсулоти истеъмолї нисбатан арзон мебошад. Абдурањим Солиев, мудири бахши энергетика ва саноати Маќомоти иљроияи Њокимияти давлатии шањри Хуљанд иброз дошт, он корхонањое, ки дар Хуљанд мањсулоти гўштиву ширї истењсол мекунанд, ба талаботњои санитарї љавобгў мебошад. Аз давраи фаъолияти ин корхонањо то ба имрўз ягон шикоят аз љониби истеъмолгарон ва сохторњои давлатї наомадааст. Ваќте Президенти мамлакат ба вилояти Суѓд сафар доштанд, аз фаъолияти корхонањои саноатї ќаноатманд шуданд. Имрўз дастгирии Президенти кишвар ва Њукумати вилоят аст, ки соњибкорон аз мамолики хориљї таљњизоти замонавї ворид карда, корхонањои саноатиро бунёд менамоянд. Аслан, корхонањои истењсоли мањсулоти ширии вилоят бо хољагињои чорвопарварї шартномаи њамкорї дошта, аз онњо шир харидорї карда, дар лабаратория ташхис гузаронида мешавад. Сипас, онро дубора коркард мекунанд. Дар дохили мањсулот ягон намуди моддањои кимиёвї ва хокаи шири коќи сунъї истифода на-

мебаранд. Бояд гуфт, ки соли гузашта дар шањри Душанбе аз рўйи чанд номинатсияи мањсулоти бењтарин корхонањои шањри Хуљанд низ ширкат варзида, аз рўйи сифати мањсулот љойњои намоёнро гирифтанд. Мо барои равшанї андохтан оиди ин масъала ба Одилхоља Расулов, директори генералии корхонаи мањсулоти ширии «Файзи Расул» суњбат кардем. Ў гуфт, ки як комиссия аз Маркази санитарию эпидемологї ба корхонаи онњо дидан намуданд. Аммо онњо камбудињои љиддиро дар корхона ошкор накардаанд. «Баръакс, ба фаъолияти корхонаи мо бањои баланд доданд. Мо њамеша кўшиш мекунем, мањсулотро бо сифати хуб омода карда, ба мизољон пешкаш кунем. Боварии асосии мо ин мардум њастанд. - Онњо мањсулоти моро аз лабараторияи шањри Душанбе гузаронида, сифаташро паст нишон додаанд. Аммо ваќте ки дар Хуљанд омада, аз лабараторияи мо гузарониданд, ягон камбудї дар мањсулоти мо пайдо нашуд. Њоло корхонаи мо мисли пештара фаъол буда, мањсулоти шириро бо сифати хуб омода намуда истодааст. Айни замон барои пањн ва фурўши мањсулот дар шањру ноњияи љумњурї ягон монеа нест. Тавре ки Одилхоља Расулов маълумот дод, корхонаи «Файзи Расул» бо таљњизоти замонавї муљљањаз мебошад. Корхона мањсулоти зерин аз ќабили творог, ќаймоќ, ёгурт

ва ѓайраро истењсол мекунад. Яке аз хусусиятњои фарќкунандаи мањсулоти ин корхона дар он аст, ки нархи он барои мардум дастрас аст. Илова бар ин, дар фасли гармо мањсулот бо мошинњои махсуси муљањаз бо яхдонњои дар њолати муътадил нигоњдоранда таќсим карда мешаванд. Њоло дар корхона 32 нафар доимї фаъолият дошта, 90 фоизи онњоро љавонон ташкил медињанд. Њамаи онњо мутахассисони ватанї мебошанд. Ба суоли он ки мањсулоти ширии корхона то чанд рўз нигоњ дошта мешавад? Расулов гуфт: -Мо барои нигоњ доштани мањсулот дар дохили яхдон то 7 рўз иљозат додаем. Дар љойи гарм ва кушод мондан тамоман мумкин нест. Агар ин суханон воќеият дошта бошанд, чаро шири Хуљанд дар Душанбе «персона нон грат» шуд? Ин љо Хадамоти санитарию эпидемиологии Душанбе дар ѓами љони шањрвандон аст ё ягон касу чизи дигар? Чаро бо манъи мањсулоти ширї аз шимоли кишвар ин сохтор истифодаи мањсулоти сифатан бењтар ва арзонтарро ба ањолии пойтахт манъ кардааст? Ё њама аз собиќ Сардори хадамоти эпидемиологии Русия Онишенко, ки бо њар бањонаи хурду реза воридотро аз кишварњои «нохуб» манъ мекард, сабаќ омўхтаанд? Он љо сиёсат дар миён аст ин љо чї? Усмон Рањимзода, «Тољикистон»

ЯК ХАБАРУ ДУ НАЗАР

Саид Шоњинфар, рўзноманигор:

Русњо ба Душанбе «Град» оварданд Базаи њарбии 201-и Русия дар Тољикистон соњиби силоњи нав - дастгоњи мушакпарони “Град” гардид. Юрий Погребной, муовини сухангўйи марказии низомии Русия ба расонањои Русия дар ин бора хабар додааст. “Град” мушакпарони 122-милиметрї буда, 40 мили паронанда дорад. Њамчунин, ин пойгоњ боз 40 мошини "Урал-4320"-и ба иќлими гарми Тољикистон мувофиќ, дастгоњњои парвозкунанда ё худ ба истиллоњ “беспилотники”-и навъи “Леер”, “Гранат” ва “Застава” оварда шуда буданд, ки барои корњои разведка ва ќатъ кардани мављи мухобиротии душман ва назорат аз боло истифода шаванд. Сергей Шойгу, вазири мудофеаи Русия таъкид намуд, ки пойгоњи 201-ум дар Тољикистон аз њайати бригадавї ба њайати дивизионї мегузарад. Коршиносони њарбї мегўянд, ки гузаштан ба њайати дивизионї афзоиши теъдоди низомиёнро дар назар дорад. Аммо русњо мегўянд, ки љалби низомиёни нав аз њисоби ихтисори сарбозони муќаррарї амалї шуда, дар маљмўъ теъдоди њайати афсарону сарбозони пойгоњи 201 афзоиш нахоњад ёфт.

Саодат Кабиров, корманди суд: -Таќвият ёфтани пойгоњи низомии Русия дар Тољикистон ба манфиати мардуму кишвари мо мебошад. Бинед, дар Украина чї њодисањо шуда истодаанд. Агар дар он љо ягон пойгоњи русї мебуд, фашистон дар ин кишвар давлатро соњиб намешуданд. Бинобар ин, мављудияти њам пойгоњи низомии Русия ва њам таќвият ёфтани ќуввањои он барои мо фоиданок аст. Тољикистон бо кишвари љангзадаи Афѓонистон марзи тўлонї дорад ва аз он љо њар замон метавонад ягон ќувваи иртиљої ба кишвари мо њамла оварда, низоми худро љорї карданї шавад. Он гоњ ин пойгоњ дар ќатори сарбозони мо барои њимояи кишвар ба мо кўмак хоњад расонд. Барои њамин, аз љињати таќвияти силоњу муњиммот агар дивизияи 201 пурќувват бошад, ин ба фоидаи мост. Њоло аз рўйи шунидам, русњо силоњњои пешинаи худро ба артиши Тољикистон медодаанд, ки ин кор низ ба фоидаи кишвар аст. Зеро мо он силоњу аслињаро бепул мегирем ва барои ин аз буља пул харљ намекунем.

-Он чї, ки пойгоњи низомии Русия дар Тољикистон таќвият меёбад, аз солњои ќаблї, ваќте ки аз Афѓонистон бароварда шудани Амрико аниќ шуд, тарњрезї гардида буд. Вале ин дар назари аввал аст, ки Русия мехоњад марзњои ИДМ-ро аз Толибон ва гурўњњои дигари террористї њимоя кунанд. Зеро Толибон дигар ќудрате надоранд, ки њатто дар Афѓонистон кори бузургтареро ба љуз амалњои хурди террористї ба анљом расонанд. Аслан, Русия мехоњад танњо нуфузи худро дар Осиёи Марказї бештар кунад ва нагузорад, ки ќадами дигар кишварњои абарќудрат ба ин љо расад. Ба Тољикистон овардани «Град» ва дигар силоњи замонавї низ аз ин љо маншаъ мегирад. Аслан, њоло Русия бо доштани маркази кайњонии «Окно» дар Норак ва бузургтарин пойгоњ дар хориљ аз марзњои худ дар Тољикистон метавонад танњо ба ин кишвар такя кунад. Зеро њам Ќирѓизистон ва њам Ўзбекистон борњо љонибдори Амрикою бозгашта љонибдори Русия шуданд. Русњо мефањманд, ки шарики воќеии онњо дар ОМ танњо њамин Тољикистон аст, вале боз њам дар пешрафту рањоии ин кишвар аз бумбасти коммуникатсионї ва энергетикї панља намељунбонанд. Шояд мефањманд, ки тољикон аз дасти онњо ба њељ куљо «фирор» намекунанд. Аз он ки онњо дар пойгоњи худ силоњи нав меоранд, ба Тољикистону тољикон фоидае нест. Русњо танњо ѓами худро мехўранд.


4

чењра

Тољикистон

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Љўрабек Муродов:

Шукрона мекунам… мунтахаби љавоњиротро бояд дастгирї намуд. Агар нури офтоб љањонро файзу хуррамї бахшад, пас суруд бо навозиш ва оњанги хеш сарчашмаи шодмонї ва гармии њар як хонавода мебошад. Солњои сипаригардида барои ман-як фарзанди диёри кўњистон чун афсонањои ширин гузаштанду њар лањзаи онро метавон бо њарфњои зарину нигоштањои гуворо рўйи сањфа овард. Имрўзњо мехоњам бо гузашти умр барои ин ќадар мењрубониву эњтироми баланд ба пиру барнои халќи сарбаландам ва дўстони дигар миллатњои манотиќи дуру наздик арзу сипоси хешро, аз замин то осмон ба азизони дилам бирасонам: Ман аз таќдиру њастии хеш розї буда, нахуст ба Худованди мењрубон сар ба суљуд меорам, ки бароям њунари овозхониро њадя намуда, маро ба њаводоронам наздик сохт; Сипас, сари таъзим ба руњи мубораки волидонам меовара��, ки маро љон офарида дили нармам ато кардаанду ба роњи рост њидоятам намудаанд; Миннатгузорам, аз сарварони дирўзу имрўзаи Ватан, роњбарону устодони фарњангдўсти кишварам, ки бањри ба чунин арса расидани ман ќадршиносиву ќадрдонї намудаанд! Ифтихори ширин дорам, аз зодгоњам Куруди Зарафшон, ки парвозгоњи олами суруди ман гардидааст; Шукргузорам, аз халќи њимматбаландам, њунари маро зиёда аз ним аср чун мухлисони њамешагї бо дастфишориву гулфишонї эњтиром мекунанд; Арзи сипос дорам, аз дўстони содиќу вафодорам, ки дар лањзањои шодиву ѓам бари ман буданду њастанд; Дуруди бепоён дорам, ба он ромишгарони чирадастам, ки солњои тўлонї ба сурудањои ман љомаи зарин пўшонида,

Гумон мекунам, танњо дирўз буд, ки ман ба сањнаи бароям њамеша муќаддас ќадам гузошта, бањри тамошобинон сурудњои аввалини худро њадя намудаам.

аз хирадмандону азизон људо гардидем. Ваќте ки шунаванда як сарояндаро наздики чор соат ва аз ин зиёда дар сањна дида, аз сурадњои ў дилгир намешавад, баробари ў ба њаяљон меояду њастии хешро фаромўш мекунад, дар он сурат ба ќадру манзалати чунин мухлисон мерасед ва њунарпеша кўшиш мекунад, ки барои чунин инсонњо боз эљод кунад. Тўли 50-сол дар кўчаву маъракањо ќабули гарми одамон, эњтироми пиру барно, њамарўза гирифтани соядаст, аксбардорињои пайвастаро дида, шукрона дорам, аз ин туњфаи худододи таќдир, ки насибам гаштааст. Бархе гумон мекунанд, ки њунари овозхонї осон асту зањмати зиёде надорад, вале њар як суруд бар ивази љустуљўйињои пайваста, бедорхобиву шабзиндадорињо ва парвози баланди руњї тавлид меёбанд. Эљодиёти њаќиќї ва бозёфтњои эљодї њам мањз дар натиљаи ба кор андохтани эњсосоти ботин ва фурў нишонидани њамаи мушилињо ба даст меоянд. Хушбахтона, дар бањри беканори санъати тољик дурдонањо фаровонанд, аммо интихоби дурдонањои асил аз тўдаи

№19

Гурбонгулї Бердимуњаммадов, президенти Туркманистон ваъда дод, ки зимистони оянда ба Тољикистон барќ медињад. Оё ин ваъдаи ў иљрошаванда аст? Намедонам

Бал е, а г иљо ар Аф зат ѓон и 61% дињад стон

Н со е, ин д з Неар иёт ба и ар и ќт , Р Н б м О 16е смео уси иња ушк Б-и%охтрад я

м

4%

се сол бо ќувваи наздик 10 њазор одамон бунёд ёфта буданд ва мо аввалин санъаткорони тољик будем, ки дар ин сарзамин њунарнамої намуда, бо забони ноби тољикї суруд хондаем. Пас аз намоиш нафарони зиёди ношинос, муќимони кишвари Аврупо аз мамлакатњои дигар изњори сипос намуда, ашк аз дидагон мерехтанд, ки бо забони форсї-дарї бањрашон суруд хондаам. Ёд дорам, он рўзњо Раиси Совети Вазирони республика Абдулањад Ќањњоров бо устод Мирзо Турсунзода ва Муњаммад Осмиї дар даст рўзнома маро њузури хеш хонда, бо ифтихор дар сањифаи маљаллаи кишвари Аврупо акси маро аз консерти баргузоргардида нишон доданд. Лањзањои хотирмону таърихї бароям, инчунин аз он рўзњое мебошанд, ки дар назди зиёда аз 50 њазор нафар мардуми гуногунмиллат, дар сарзамини Њиндустон якљоя бо санътакори машњури њинд Раљ Капур пањлў ба пањлў истода суруд хонда будам. Чунин вохўрињои хотирмону суњбатњои дилнишин ба ситорагони санъати љањон Алла Пугачёва, Филипп Киркоров, Хулио Иглесиас, И. Кобзон, Пулод Бул-Бул-огли, А. Серов, Ю.Антонов, Людмила Зикина, Валерий Леонтев, Саттор, Андї, В.Винокуров ва нафарони зиёд баргузор гардиааст, ки њамчун тимсоли некї дар ёдњо сахт наќш бастаанд. Ман њар гоње, М. Турсунзода, С.Улуѓзода, Б.Рањимзода, Љ.Икромї, М.Осимї, Лоиќ, Б.Исњоќова, Ш.Муллољонова, З.Нозимов, О.Њошимов, Б. Ниёзов ва дигар фарзандони фарзонаи миллатро хаёлан љустуљў мекунам, лањзањои хотирмон, ки шуморашон зиёд буданду бебозгаштанд, ба лавњи хотир меорам. Афсусу дареѓи тезгузарии ваќт аст, ки

Намедона 13%

Пазироии гарму љўшон, ќарсаќњои тамошобинон, дастагулу, номањои пурмењри мухлисон, дўстдорони санъату эњтироми волои њамон мухлисони аввалин, маро аз он лањзањои хотирмон водор намуданд, ки дар пайроњаи интихобнамудаи хеш љиддиву устуворона ќадам гузорам. Њамзамон дар он давра барои инкишофи санъати њунарварї, сабзиши шуури одамон ва муносибати фаъолонаи онњо имкониятњои нав фароњам овардаанд, ки хушбахтона ба олами мурккабу рангоранги санъати овозхонї њунармандон аз фишори кўњнаву ќаљназарињои афроди кўњнапараст озод гардида, бо ифтихори ширин ќадам ба остонаи сањна бигузоранд ва нињоят ман сањнаро барои худ мењроби зиндагиву рамзи покизагї интихоб намуда будам. Он рўзњо аз рўзњое буданд, ки дер меоянду вале зуд мегузаранд. Мегузаранду мењре аз оѓўши кушоди ёрон, нуре аз дурахши чашмњои мухлисон ва бўе аз гулзори дўстон дар ќалбу ёди инсон наќш мебанданд. Ин наќши мењри мухлисон ба њар кас њам болу пар мебахшад, то ки дар арсаи санъат баландтар ва далертар парвоз бинамої. Инак, зиёда аз 55-сол мешавад, ки ман бо мухлисону њаводорони сершумори санъати тољик-бањрашон суруд мехонаму дигаре бароям дастагули мењр меоранд. Дар дарозрўйи умри хеш сафарњои зиёди њунарї дар тамоми кишварњои аќсои олам доштам, ки дар ёди дил мондааст ва дар байни ду забони маъруфи олам-забони англисї ва фаронсавї, гумон мекунам забони тољикии мо пешоњанг ва хушоњанг садо медоданду садои форами ин забони бостонї дар сањнањои бузург ба шунавандагон маќбул меомаданд. Дар чанд гўшаю канори олам дар ќатори гурўњи њунармандон банда нахустин нафаре будам, ки бо либоси миллї суруди тољикиро расонида, Тољикистону тољикистониёнро ба онњо муаррифї намудаам. Ёд дорам, сафари њунарии хешро, ки бахшида ба таљлили 100-солагии давлати Канада-ЭКСПО-67 дар соњили уќёнуси Атлантика, дар шањри хушманзараи Монреал баргузор гардида, намоишгоњ дар масофаи 500 гектар, тўли

-

н л н ил Р мо и и зи о ам от оѓу ни р ба до 26 еша и мо н ия ни ан ирон с у в % ад ољ , Р да о уњ ле Ба ќол д ии м авад ти имо меш иљт розї 0%

8

20

оњанги сурудањоямро ба дурињои дур бурдаанд; Сано мехоњам, ба он њунарварони кошонаи оинаи нилгун, навобардорону суханварони фарзона, ки бањри ман зањмат кашидаанд; Ташаккури зиёд ба ќаламкашони моњир, ки ин солњо бо хомаи хеш васфи њунари ман мекунанду аз ќаъри дил сухан берун меоранд; Арзу сипос ва эњтироми зиёди худро ба сарзамини Хуљанди бостониву мардумони мењмоннавозу бохирадаш мерасонам, ки як навраси зодаи кўњистонро ба оѓўш гирифта, соњиби маълумоту соњибњунарам гардонида, сипас, ба арсаи санъат ба пойтахти кишвар Душанбе равонам намуд ва бо гузашти умр боз ба оѓўшаш фарзандвор гирифт; Шукрона дорам аз шањри ормону орзуњоям Душанбеи зебо, ки овози маро ба оламиён-љањони дигар чор уќёнуси олам-Аврупову Осиё расонида бо њазорон њазор дўстони нав ќарину шиносам намуд; Шукрона дорам, аз ањли адаб-ворисони назми њазорсолаи форсу тољик, ки бањри мо асар эљод намуда, љон бар сурудањои мо бахшидаанд; Дуогўям ба ањли оилаамњамсар ва фарзандони нозпарварам, наберагону аберагони дўстрўям, пайвандони азизам, ки маро нури дидаи хеш дониста, шабонарўзї эњтиромгузору хизматгузорї мананд. Нињоят, ман аз њамаи неъматњои Худодод обу хоки Ватан муќаддас шукргузорам ва њамеша дар роњи ибодати Худованд роњ мепаймоям ва шиори ман дар зиндагї «Бо Худо, бо халќ, бо худ» буда, мањз њамин даъвати ќалб роњнамову роњкушо ва мушкилкушои мананд. Орзу дорам дар сарзаминњои олам њамеша сулњ пойдору садои хандаву мусиќии љаззоб танинандоз бошад.

Пурсишномаи

њафтаномаи «Тољикистон» ва сомонаи «pressa.tj» Оё шумо розї њастед, ки дар шароити Тољикистон нархи нерўи барќ ба боло равад? аз ин њисоб «Барќи Тољик» ќарзи «Сангтўда-1»a) Бале, ро пардохт мекунаду барк зиёд мешавад б) Не, ин зарар ба кисаи холии мардум аст в) Намедонам

Эзоњ:

Хонандагони азиз, назари худро оид ба пурсишномаи пешнињодшуда тавассути сомонаи www.pressa.tj баён намоед.


мавзўи рўз

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Тољикистон

Ватани аслї ва нафсї Муноќишаи кадоме бењтар аст? роњу марз

Дар дунё шояд одаме ёфт нашавад, ки ин њар се-падар, модар ва Ватан надошта бошад. Зеро ба касе пўшида нест, ки кас аз ду падар ва ду модар ба дунё намеояд ва танњо ду нафар-падару модар «дар якљоягї» як фарзанд ва ё аз ин бештарро ба дунё меоранд ва ин макони таваллуд зодгоњ ва ватани шахси тавлидшуда аст. Пас, дар дунё касе беватан нест ва имрўз баъзењо мутааллиќ ба ду кишвар-ду ватан њам њастанд... Замоне мардуми мо, ки дар Тољикистон њам таваллуд мешуду зиндагї њам мекард, худро шањрванди Шўравї ва он ваќт ватан СССР ном дошт. Мо бо Януковичу Путин ва Саакашвилию Рогозин ва њатто Жириновский њамватан будем. Имрўз чї? Хушбахтона, давлати мустаќили худро дорем ва албатта, шањрванди Тољикистонем. Садњо ва аз ин бештар шояд миллату халќњое њам њастанд, ки бо сабаби надоштани давлати мустаќили худ дар дохили давлате умр ба сар мебаранд, ки унвони миллати онњоро њам надошта бошад, худро шањрванди он љо мењисобанд. Минљумла, халќу миллатњои дар Русия зинадгимекарда (зиёда аз 160 миллату халќият), худро шањрванди Русия мегўянд ва аз ин ифтихор њам мекунанд… Вале тайи 10-15 соли асри навин маълумамон мегардад, ки ба шањрвандї ќабул кардан ё ба душањрвандї пазируфтан, дар њар давлате аз рўйи ќонунњои он ва манфиатњои он амалї мегардидааст. Мисоли тозаи ин- пазируфтани шањрвандони Ќрим ба шањрвандии Русия аст, ки њамагон аз раванди ќабули сокинони ин “нимљазира” тавассути ТВ-њо ва ВАО хабар дорем. То дараљае барои ќримињо ва севастополиён шањрванди Русия шудан осон шуд, ки ��асъулон иброз медоранд: “њар касе хоњиш дорад, пазируфта мешавад ва ё забони русиро бидонад, шањрванди Русия шуда метавонад, агарчи дар ќайди Ќрим њам набошанд…”. Ин ба он маъност, ки њарчї тезтар аз шањрвандии Украина баромада, шањрванди Русия шавед. Солњои охир, Русия бисёр мехоњад, ки шањрвандони дигар кишварњоро, ки озими Русия њастанд ва хоњиши дар он љо зиндагї кардан доранд, ба шањрвандї пазирад (албатта, на ба тарзи ќримї) ва бо иддае аз давлатњо ќонунеро мавриди «душањрвандї» њам ба имзо расонидаанд. Яъне, Русияи нопайдоканор ба одам-мењнаткашон ниёз доштааст!... То њол миёни Тољикис-

5

чї тавр бањс миёни чанд шахс сабаби низои ду кишвар мегардад

www.pressa.tj

Мо аз «онњое

метарсем», ки дар ватани аслиашон ифтихор аз шањрвандии дуюмашон ва мегўянд: «нарас, ки мегазам». тон ва Русияи имрўза њамин «ќонуни душањрвандї» амал мекунад ва имрўз њазорњо тољикони муњољири мењнатї шањрвандии Русияро, яъне душањрвандиро пазируфтаанд. Аз Русия бошад, дар Тољикистон чанд нафар шањрванди мо шуда бошандмаълум нест... Оё ин “душањрвандї” ба манфиати давлат ва миллати мо њаст?!...Бо ин шуморае, ки мо дар ќиёс нисбати Русия њастем, агар нисфи мардуми мо шањрванди Русия шавад, чї кор мекунем? Ба фикрам, барои соњиби љорубу ароба шудан шањрванд њам набошї, мешавад! Аммо ин љо як нозукии дигар њам њаст. «Душањрвандон»-и мо дар Душанбе ва ё дигар шањру ноњияи Тољикистон чунон «нозук шудаанд», ки мабодо гуноње њам кунанд, ба онњо гапзадан намешавад: «ман шањрванди Русияам, ба сафорати онњо мурољиат мекунам ва мебинї њолат чї мешавад»… Ана, як “фоида”-и мо аз ќабули ќонун дар бораи душањрвандї! Мо гуфтанї нестем, ки њама онњое, ки асноди душањрвандї доранд, як хел рафтору кирдору гуфтор мекунанд. Аксари онњое, ки шањрванди ду кишваранд, ватани аслиашонро дўст медоранд ва ватани дуюми интихобкардаашонро эњтиром. Ин ќабил, дар њаќиќат ватандўстанд ва барои

зарурат ва ба ќавле аз ноилољї душањрванд шудаанд. Вале мо «аз онњое метарсем», ки дар ватани аслиашон ифтихор аз шањрвандии дуюмашон ва мегўянд: «нарас, ки мегазам!!»… Аммо фаромўш мекунанд, ки «саги дуљояро гург хўрдааст». Ватан њам бояд якто бошад, падару модар њам. На ин ки дар ин зиндагии кўтоњ, ду ё се ватан дошта бошему се чор «очахону отахон»…Вале дар баробари ватани бобої ва асливу азалии хеш кишвари дигар ё кишварњоеро, ки дар он сафар мекунем ё барои кор меравем, дўст бидорем ва мардумашро эњтиром гузорем. «Намак хўрдї, ба намакдон туф накун!»- гуфтаанд, ки њаќ асту рост. Шояд барои он тифлакони тољике, ки дар хоки Русия ба дунё омадаанд, ин кишвар Ватан аст, вале боз инљост аз њама болотар-Ватани бобої, он љое, ки миллати воњид умр ба сар мебараду кишвари соњибистиќлол аст. Бубинед, ваќте ки бадбахтї ба сари арманњои Сурия омад, рў ба куљо оварданд, кї онњоро ба оѓушашон гирифт?! Албатта, Арманистон! Ё тољикони давраи нобасомонињои шањрвандї, ки ба он тарафи марз гузаштанд, боз ба куљо омаданд? Ба ватани аслиашон-Тољикистон! Мисолњо бешуморанд, метавон русу русзабонњои Украинаро ба ёд овард, ки имрўз Русия ба додашон мерасад»… Мо гуфта наметавонем, ки «душањрвандї» беватанї аст, вале ватани асосї аз њама болост. Худо мегўем, ки дар Русия њамеша оромиву пешрафт бошад ва муњољирони мењнатии мо ва он тољиконе, ки шањрвандии он љоро пазируфтаанд, дар корашон комёб бошанд, вале агар ба сарашон њодисае омад, боз њам «Тољикистон!» мегўянд. Ва модаре бо ин ном њарчанд хурду ба назар заиф менамояд, бо дили бузаргу боз њам мегўяд : «Биё, фарзандам. Ман њаминљоям…» Неъматуллои Нурулло, рўзноманигор

Тўли њафтаи охир марзи байни Исфараву Бодканд боз дар маркази диќќат аст. Пас аз бозшавии роњи Исфараву Ворух, ки анќариб ду моњ баста буд, он аз нав боз шуда бошад њам, ду рўзи дањаи аввали моњи май боз баста шуд. Сабаб: муноќишаи навбатї, ки шоми чањоршанбеи 7 май ба вуќуъ пайваст. Ин дафъа низ њар ду љониб муноќишаи ба амал омадаро ба таври худ арзёбї карданд. Ба гуфти як тан аз сокини љамоати дењоти Хољаи Аълои Исфара, ки муноќишаи охирон дар наздикии ин дења ба вуќўъ омадааст, бањонаи аслии ин муноќиша, бадрафтории се ќирѓизи сархуш нисбати сокинони Ворух мебошад, ки дар натиља ба муноќишаи сокинони дењоти ду тарафи марз печидааст. Ба гуфтаи ў, дар айни сангзанию занозанї, љониби ќирѓизњо аз силоњи шикорї истифода кардаанд. Ин 3 нафари сархуш дар мањаллаи Зарафшони дењаи Хољаи Аъло пеши роњи як занро мегиранд. Сипас, гузаргоњеро, ки назди дењаи хурдакаки ЯкОруќи ќиѓизнишин бастанд. Пас аз даъвои ворухињо сокинони дењаи Куктош ба дифои ќирѓизњо хестанд. Бо њамроњ шудани мардуми Хољаи аъло, муноќишаи калон рух дод. Аммо љониби Ќирѓизистон сабаби низоъро хеле сода арзёб карда, аз сўйи тољикњо сангборон шудани мошини як сокини Ќирѓизистонро сабаби муноќишаи шоми 7 май мегўянд, ки аз ду тараф то 1500 нафар љамъ шуда буд. Ба гуфти манбаъ, гўё як тан шањрванди Ќирѓизистон сўйи дењаи Хољаи-Ало мерафт ва дар роњ мошинашро зане нигоњ дошт. Ронанда занро дар мошин шинонд ва аммо як корманди милиса ўро манъ кардааст. Байни онњо бањси лафзї ба амал омада, оќибат дар чорроња сокинони Тољикистон ба сўйи мошини сокини Ќирѓизистон сангпартої кардаанд. Баъд аз ин, аз њарду љониб одамон љамъ омаданд ва низоъ сар зад. Вобаста ба ин, додситони вилояти Ботканд гуфтааст, ки дар амри тањќиќи њодиса ва бо њадафи ба љавобгарї кашондани шахсони амали сангпарто 14 парвандаи љиної аз рўий моддањои «авбошї» ва «зарар ба моликияти хусусї» боз шудааст. Аммо аз љониби Тољикистон бошад то њол дар ин бора назаре баён нашудааст. Мувофиќ ба маълумотњо, аз њар ду љониб чанд тан захмї шу-

да, алъон дар бемористон ќарор доранд. Тавре намояндаи маќомоти шањри Исфара иброз дошт, роњи мошингарди Ворух пас аз муноќишаи санаи 7 май, аз тарафи маќомоти Ќириѓизистон якљониба баста шуда буд ва дар натиљаи музокираи њайатњои ду тараф 9 май боз шудааст. Ба гуфти ў, 8 май гурўњи њайати маќомоти њарду љониб, ба мањали муноќиша омаданд ва аз асли вокеа огоњї ёфта, ба хулосае омаданд, ки бояд ќазияро тањќиќ кунанд, то ин мавзуъ дар нишасти комиссиюни байнињукуматї оид ба масоили марзї, ки дар шањри Душанбе доир мегардад, баррасї шавад. Зеро яке аз сабабњои асоси муноќишањои ба амал омадаистода ин ноаёнии марз ва хатти роњ байни дењањои ин ду минтаќа мебошад. Баъзан, бањс миёни ду кас боиси муноќишаи бузург мешавад. Њодисањои љамшавии одамон, роњбандї, гаравгонгирї ва оташзанї њам ба назар мерасанд. Роњи њалли мушкилот барои њарду кишварро ў дар гуфтушунид ва дарки вазъияти мураккаб мебинад. Њар ду љониб бояд дарк намоянд, ки бо роњи фишору зўроварї вазъ метавонад шадидтар шавад ва дар нињоят ба алангаи бузургтар доман занад. Роњи бењтарин- ин ташкили комиссияњои муштараки давлатист, ки вазъиятро дар ноњияњои сарњадї омўзад ва мушкилињои байнимарзиро аз байни ду давлат бубарад. Бояд гуфт, ки роњи байни Исфара ва Ворух дар як соли охир њафт маротиба баста шуда, боиси чанд муноќишаву задухўрди байни тољикон ва ќирѓизњо шудааст. Бинобар хабарњои расида, дар натиљаи муноќишаи марзии ин њафтаина дар марзи Исфараву Бодканд наздик 30 сокини Ќирѓизистон ва 8 нафар аз Тољикистон љароњат бардоштаанд. Тавре огоњї дорем, дар шањри Душанбе музокироти навбатии ду кишвар, дар сатњи муовинони нахуствазирони Тољикистон Муродалї Алимардон ва Ќирѓизистон Абдурањмон Маматалиев идома дошт. Њукуматњои њарду љониб аз баргузории музокироти навбатї, ки тўли ду рўз, санањои 12 ва 13 май дар пойтахти Тољикистон баргузор гардид, натиљањои хуб ва пешравињои муњимро интизоранд. Умедворем, ки ин умедворињо амалї мегарданд. Абдуањад Дадобоев, ш.Хуљанд


6 Тољикистон

нигоњи дигар

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Тољикистону Ќирѓизистон кай сулњи абадї мешавад?

Дар расонањои хабарии љањон љанги дигари иттилоотї дар муносибати Тољикистону Ќиргизистон оѓоз ёфтааст. Дуруст аст, ки имрўз муносибати Тољикистону Ќирѓизистон то андозае тира гашт. Аммо онро матбуоти љањон чї гуна шарњ медињанд, мехоњем мавриди баррасї ќарор бидињем.

Роњи Ворух боз шуд, аммо то кай? Рўзномаи "Беларусь сегодня"и Белоруссия менависад, роҳи мошингарди Ворух, ки пас аз рух додани муноқишаи 7 май дар деҳаи Ворух ва Уртабуз аз тарафи маќомоти Қириғизистон якљониба баста карда шуда буд, дар натиљаи музокираи ҳайатҳои ду тараф, боз шудааст. Президенти Ќиргизистон Алмазбек Отамбоев дар њамоиши ѓайрирасмии сарони СПАД дар Маскав ин масъаларо бо њамтои тољикаш Эмомалї Рањмон баррасї намуд. Љонибњо зикр намуданд, ки барои такрор нашудани чунин муноќишањо бояд раванди тањдид ва таъйини њудуди марзњои давлатї муайян шавад. Рўзнома менависад, ки ба наздикї дар вилояти Ботканди Ќирѓизистон, дар минтакаи марзї бо Тољикистон миёни шањрвандони ду љониб муноќиша бархост, ки дар натиља 30 кирѓиз љароњат бардошта, 9 нафарашон дар беморхона ќарор доранд. Рўзнома менависад, ки њарчанд тезутунд шудани зиддиятњо миёни тољикњо ва ќирѓизњо зиёд ба назар мерасад, аммо то њол вазъият ба ин дараља сурат нагирифта буд, ки муносибати ду љонибро сард намояд. Коршиносон низои ба амал омадаро ба таќсимоти њалношудаи чандсолаи марзї ва обу замин медонанд, ки сокинони манотиќи Тољикистону Ќирѓизистон борњо ба муноќиша бархоста буданд. Њамчунин коршиносон сабаби асосии низоъро аз кушода будани марзњо медонанд ва ба он назаранд, ки то љонибњо дар таъйини њудуди марзї ба як хулосае наоянд бањсу мунозирањо идома хоњанд ёфт.

Тољикон маѓоза ва НФС-ро оташ заданд? Дар ин маврид рўзномаи "Atlantico"-и Фаронса менависад, сабаби муноќишаи 7 май ба вуќуъ пайваста, ки акнун дар вохўрии сарони кишварњо низ мавриди барраси ќарор гирифт, рафтори нољойи шањрвандони Тољикистон буд, ки мошини ќирѓизи аз роњи Боткент-Исфара мегузаштаро сангборон

намуданд. Ин муноќиша аз њар ду љониб 1500 нафарро љамъ овард. Аллакай, дар соати 21.00 шањрвандони Тољикистон дар дењаи Торт-Кочо кўшиш намуданд, ки роњи мошингарди Боткент– Исфараро банданд, вале шањрвандони ќирѓиз ба ин амал роњ надоданд. Дар њамон њол, ба љойи њодиса марзбонони сарњадї ва кормандони маќомоти амнияти њозир шуданд. Аммо омадани онњо њам муноќишаи ду љонибро хомўш накард. Пас аз як соат сокинони Тољикистон маѓоза ва чанд нуќтаи дигарро оташ доданд. Баъд дар ќисмати сањар марзбонон тавонистанд вазъиятро зери назорат бигиранд. Рўзнома менависад, ки акнун вазъият дар марзи Ќирѓизистону Тољикистон ором буда, њаракат дар роњи мошингарди Боткент– Исфара аз нав барќарор карда шудааст.

Журналистони тољик иѓво меангезанд? Рўзномаи «Кыргыз туусу»и Ќиргизистон дар ин маврид менависад, аљиб он аст, ки љониби Тољикистон муноќишаи марзиро ба тарзи худ тафсир мекунад. ВАО-и Тољикистон таъкид мекунанд, ки муноќишаро сокинони Ќиргизистон оѓоз кардаанд. Ба тафсири онњо, як гурўњ майзадањои ќирѓиз ба мошини сокини Ворух сангпартої карданд. Ин тољикистонї аз Исфара бармегашт. ВАО-и Тољикистон бовар доранд, ки сокинони минтаќањои марзии Ќирѓизистон ин иѓвоангезиро барваќттар ба наќша гирифта будаанд. Рўзномаи «Кыргыз туусу» менависад, ВАО дар муноќишаи ќаблї њам меъёри журналистиро вайрон намуда, ќирѓизњоро гунањгор сохта буданд. Журналистони тољик, ВАО навишта буданд, ки аввалин тирпарониро ќиргизњо оѓоз карданд ва онњо бо тамоми кўшиш мехостанд, марзбонони ќирѓизро гунањгор бароранд. Љониби Ќирѓизистон аллакай ба тафтиши ин муноќишаи марзї оѓоз кардааст. Дар њукумат комиссияи махсус таъ-

сис дода шудааст, ки сабабњои асосии низоъ миёни сокинони Тољикистон ва Ќирѓизистонро муайян мекунад. Рўзнома менависад, дар воќеъ Тољикистон бояд бо Ќирѓизистон муносибати дўстонаи њамсоягиашро нигоњ медошт, на ин ки низоъ мебардошт. Зеро Ќирѓизистон барои Тољикистон ягона роњ барои робита бо тамаддун аст. Љониби Тољикистон аз Ќиргизистон аз шакар то љой ва дигар мањсулоти хўрока ворид мекунад. http://www.inosmi.ru/ world/20140512/220198482.html

Муноќиша ба њамсояњои њарду кишвар хуш меояд Рўзномаи «Коммерсант»-и Россия менависад, аллакай имрўз миёни њамсоягон рафту омади сокинон душвор мегардад. Дар замони мубоњисањо ќирѓизхо ягона роњро барои сокинони Ворух ба марзи Тољикистон мебанданд ва ин мардум бе хўрокаву алоќа бо хешу таборонашон мемонанд. Боз охирин низоъ муносибатњои ду љонибро сардтар сохт. Рўзнома менависад, ки ба назари коршиносон барои Тољикистон ва Ќиргизистон ин низоъ бе фоида аст. Мардум ба хулосае меоянд, аммо гап сари иродаи сиёсии роњбарони ду кишвар аст. Бояд донист, ки ин вазъиятро метавонанд на танњо аз хориљ, балки аз дохил њам истифода бубаранд. Аз ин њол на танњо мухолифин бурд мекунад, балки берун аз кишвар ба фоидаи онњоест, ки зидди тарњи гедроэнергетикии Тољикистону Ќирѓизистон њастанд. Барои Ўзбекистон ва Ќазоќистон низои ин ду њамсоя, ки аз захираи зиёди об дар минтаќа бой аст ва тарњи гедроэнергетикаро амалї карданист, хели хуш меояд.

Тољикистону Ќирѓизистон Исроилу Фаластин мешаванд? Рўзномаи «La Repubblica»-и

Италия менависад, ки сарњад миёни Тољикистон ва Ќирѓизистон аз манотиќи ањолинишин убур мешавад ва љонибњо якдигарро барои сарфакорона истифода накардани об низ гунањгор мекунанд. Вазъият дар бисёр дењањои љониби Ќирѓизистон вобаста ба тоза накардани каналу зањбурњо боз њам њузунангез аст. Рўзнома менависад, дар Ворух, ки 35 њазор ањолї дорад, бо дењањои ќирѓиз ињота шудааст. Ќирѓизистон бо њар гуна робита фаъолона он марзњоро аз худ мекунад, аммо тољикон намепазиранд. Бањору тобистон, ваќте ки корњои хољагии ќишлоќ оѓоз мегардад, сарфаи об дањњо маротиба афзоиш меёбад ва норасоии он њамчунин сабаби бањсњои њамсоягон мегардад. Норасоии об дар ОМ њанўз дар асри 19 њис мешуд. Пайдошавии заминдорони калон ба сарфи зиёди об оварда расонд. Тавре маълум, заминдорї дар ОМ аз обёрї вобаста аст. Дар бисёр њолат замин аз ду дарёи минтаќа Амударё ва Сирдарё, њамчунин шохобњои он шодоб мегардад. «La Repubblica» менависад, ки њолат дар ваќти таркиши демографї , ки аз охири асри XIX то аввали асри XX мушоњида мешуд, ба кулли таѓйир ёфт. Дар ним аср, аз замони даромадани ОМ ба итоати Маскав шумораи ањолии Тољикистон то 10,2 маротиба зиёд шуд. Ўзбекистон ва Туркманистон 6,5 ва Ќиргизистону Ќазоќистон 7,2 маротиба зиёд гардид. Њамчунин Тољикистон заминњои обёришударо аз худ мекард. Дар замони Иттињоди Шўравї ин амал зиёд мушоњида мешуд. Рўзнома менависад, ки баробари барњам хурдани Иттињоди Шўравї масъалаи об дар минтаќа тезутунд мегардад. Њукумати марказие,ки проблемањои обро то дараљае њаллу фасл менамуд ва яке аз шохањои асосии њалли бањсу мунозирањои вобаста ба об буд аз байн рафт ва ин омил боиси норозигии љонибњо дар љумњурињои ОМ гардид. Рўзнома дар охир хулоса карда менависад, ки агар вазъият миёни Тољикистон ва Ќирѓизистон њалношуда боќї монад, шояд ин даргирињои гоњ-гоњии сокинону марзбонон ба низоъ миёни Исроилу Фаластин ва Арманистону Озарбойљон табдил ёбад. Вале суоли асли ин аст, ки оё ин ду кишвар ба чунин ранг гирифтани њодиса омодаанд ва ин муноќишаву боз оштињои кўтоњмуддат пас аз музокираву њатто вохўрии сарони ду кишвар то ба кай???

Маълумотномаи Муњаммадшоњи Марокко Муњаммад-писари калонї ва дуюмин фарзанди шоњ Њасани II ва малика Лалли Латифї Хамму ба шумор меравад. То соли 1999 Муњаммад шоњзода буда, 23 июли соли 1999, пас аз чанд соати марги падараш тољ гузошта шуд.

Муњаммад 23 –юмин султон (3-юмин шоњ) аз сулолаи Алауитњо мебошад, ки аз соли 1666 Мароккоро њукмронї мекунанд. Ў бо Лалла Салма оиладор мебошад. Писари Муњаммади VI, Муллай Њасан, ки моњи майи соли 2003 ба дунё омадааст, валиањди тахти Марокко ба шумор меравад. 1 марти соли 2007 оилаи шоњ соњиби шоњзодадухтар шуданд. Дар соли 2009 Муњаммади VI, 10 солагии њукмронии худро љашн гирифт. Ба назари назоратчиёни ѓарбї дар ин муддат кишвар хеле ба пешрафтњои назаррас ноил гашт, дар муќоиса ба низоми падари Муњаммад. Њуќуќњои шањрвандї, махсусан њуќуќи занон васеъ карда шуд. Хуб шудани вазъият дар мавриди њуќуќи инсон ва озодии баён ба назар мерасад. Аммо то њол танќидњо дар мавриди ришваситонї, камбизоатї ва таѓйиротњои нокифоя нисбат ба њуќуќи инсон ва дигар масъалањо ин кишварро фарогиранд. Ришвахори афзоиш меёбад ва беш аз 40 дарсади ањолї бесавод боќї мемонанд. Тањияи Б.НОЗИРДУХТ

Масъули сањифа Барнои Нозирдухт. Мо интизори мавод ва пешнињодоти шумоем! E-mail: barno@pressa.tj • Шуъбаи реклама: saodat@pressa.tj • Тел: (44) 601-35-95


иќтисод

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Тољикистон

Бонки исломї

Соњибони «Боинг» дар Тољикистон ришвахўрї карданд?

пул медињаду фоиз намегирад

Дар назар аст, ки дар Тољикистон Ќонун «Дар бораи фаъолияти бонкњои исломї» ќабул шавад. Айни замон лоињаи он дар баррасии Маљлиси намояндагон ќарор дорад. Дар сурати таъсиси низоми бонкдории исломї Тољикистонро чї интизор аст?

Маќомоти Тољикистон ширкати “Нахуст-лизинг”ро, ки ба “Тољик Эйр” њавопаймои “Боинг” иљора додааст, дар гурез аз пардохтњои гумрукї дар њаљми махсусан калон айбдор мекунад.

Чаро Тољикистон ба низоми бонкдории исломї мегузарад? Њоло бо љалби мутахассисон ва коршиносон дар бахши њуќуќ, бонкдорї ва дигар сохторњои дахлдор оиди ин мавзуъ омўзиш идома дошта, заминањои њуќуќии он роњандозї мешавад. Ваќте дар доирањои гуногун оид ба ин низом суњбат меравад, аксарият онро дастгирї мекунанд. Бонки миллии Тољикистон низ тањти номи «Имконпазирии љорї намудани бонкдории исломї дар Тољикистон” бо ширкати масъулин ва кормандони тамоми бонкњои Тољикистон даврањои омўзишї баргузор карда истодааст. Тавре ки Абдуѓаффор Ќурбонов, сухангўйи Бонки миллии Тољикистон иттилоъ дод, њадаф аз љорї кардани низоми бонкдории исломї рушди ин соња ва бештар гардидани сармоя ба иќтисоди кишвар аст. «Дар сурати таъсис ёфтани бонкњои исломї дар Тољикистон ва пайдо шудани њамкорї аз љониби соњибкорон њам љойњои нави корї пайдо мешаванд ва њам сармояи хориљї бештар мегардад. Сабаби дигари ба низоми бонкдории исломї гузаштани Тољикистон ба буњрони молї гирифтор шудани бонкњои кишварњои Аврупо буд. Зеро агар ба таърихи буњрони молии чанд соли пештар нигарем, ба бонкњои исломї таъсири камтар кард». Дар низоми бонки исломї њангоми ќарз гирифтани соњибкорон аз он фоиз ситонида намешавад. Аммо аз даромаде, ки соњибкор ба даст меорад, тибќи шартнома, як њиссааш ба бонк дода мешавад. Аммо дар сурати муфлис шудани соњибкор бонки исломї низ ба ин зарари молї шарик мешавад ва чун дар бонкњои «дунявї» њаќќи ситондани молу мулки соњибкорро дар ивази ќарзаш надорад.

Талбаков: Фоизи бонк њаром нест! Исмоил Талбаков, вакили Маљлиси намояндагон

7

ва Маљлиси Олї, ки бевосита ба тањия ва муаррифии Ќонун «Дар бораи фаъолияти бонки исломї» сањм дорад, љонибдори фаъолияти бонкњои исломї дар Тољикистон мебошад. Тавре ки ў мегўяд: -Ба роњ мондани низоми бонкдории исломї дар шароити Тољикистон, ки аксариятро мусулмонон ташкил медињанд, айни муддаост. Низоми бонкдории исломї аз он љињат хуб аст, ки ваќте мизољ барои фаъолияти соњибкорї ќарз мегирад, шартномаи шарикї баста маблаѓ мегирад. Дар сурати фоида ба даст овардан, аз ин њисоб фоизи муайян месупорад. Ба фаъолияти корњои ѓайриахлоќї, аз ќабили фоњишагї бонкњои исломї маблаѓгузорї намекунанд. Ин низоми фаъолият аз дигар бонкњои Тољикистон ба куллї фарќ дорад. Ваќте ки фаъолияти бонки исломї ба роњ монда мешавад, раќобати солим миёни тамоми бонкњо ва ташкилотњои ќарздињї ба миён меояд. Кори ќарзгиранда низ сабук карда мешавад. Бонкњои исломї ба мо шароит фароњам меорад ва дар он љо захирањои зиёди пулї мављуд аст. Њамчунин шањрванде, ки хоњиши аз бонкњои исломї ќарз гирифтан мекунад, наќшаи тиљоратиашро ба бонк пешнињод мекунад. Инро намояндаи бонк омўхта, сипас, дар асоси њамон ба мизољ ќарз медињад. Дар сурати фаъол гардидани фаъолити бонкњои исломї он ба иќтисодиёти Тољикистон љалб карда мешавад. Масъалаи дигар, љавононе, ки майл ба арзишњои исломї доранд, байни онњо аќидае мављуд аст, ки агар маблаѓњояшонро дар бонкњои Тољикистон монанд, фоиз гиранд, њаром аст. Ман зидди ин аќида њастам. Зеро пул њам мањсули мењнати њар инсон аст. Ваќте ки лоињаи ин ќонунро

омода мекардем, бо љавонони зиёде суњбату вохўрињо гузаронида, фикрњояшонро гирифтем. Имрўз пўшида нест, ки маблаѓ дар дасти мардум зиёд аст, вале онњо маблаѓњояшонро дар бонкњо амонат намегузоранд. Ваќте ки бонкњои исломї фаъолияташонро дар Тољикистон ба роњ мемонанд, ин гуна шањрвандон маблаѓашонро дар ин љо мегузоранд ва ба хизмати халќ ќарор мегирад. Аз рўйи маълумоте, ки ман дорам, беш аз 5 миллиард сомонї дар дасти мардум мављуд аст. Ба назари тањлилгарон дар бахши бонкдорї, азбаски бештари љомеаи Тољикистон мусулмонанд, намехоњанд пасандози худро дар бонкњои низомашон муќаррарї гузоранд. Бинобар ин, Њукумати Тољикистонро лозим омад низоми бонкдорияшро таѓйир дињад. Њамзамон, сармоядорони кишварњои араб, ки имкон доранд ба Тољикистон сармояи бузург гузоранд, танњо дар сурати љорї шудани низоми бонкии исломї ба чунин њамкорї таваљљуњ зоњир мекунанд. Азбаски фоиз дар бонкњои исломї амали нораво дониста мешавад, бинобар ин, бонк низ њамеша шавќманди фоида дидани шарики кораш аст. Дар низоми бонкдории муќаррарї ё аврупої бошад, баръас, дар њар сурат риск пурра бар дўши соњибкор аст, ки бояд фоизи бонкро пардохт кунад. Њатто, дар сурати муфлис ё банкрот шудани соњибкор ё нафари ќарзгиранда моликияти он ба монанди хона, мошин гарав гирифта мешавад. Аммо ин дар њолест ки тибќи талаботи бонкдории исломї, агар нафаре хоњад пасандози худро дар бонк гузорад ва бонк ба мушкили молї рў ба рў шуда, имкони бозпас додани пасандози муштарии худро надошта

бошад, мизољ низ дар шикастњои бонк шарик мешавад ва њаќќи даъвои бозпас гирифтани пасандозашро надорад. Дар бонкњои низоми аврупої бошад баръакс, дар њама маворид муштариён метавонанд маблаѓи худро талаб намоянд. Тибќи маълумоти оморї айни замон дар Тољикистон 17 бонк расман ба ќайд гирифта шуда, фаъолият доранд. Њамчунин чандин ташкилотњои ќарздињї дар бозори бонкдории кишвар кору фаъолият доранд. Њарчанд имрўз дар бонк ё ташкилоти ќарзгирї дар мудатти як-ду рўз ќарз гирифтан мумкин аст, аммо онњое, ки ба доду гирифти пул дар бонкњо сару кор доранд, аз фоизи баланди ќарз дар бонкњо норозї њастанд. Акнун суоли матрањ ин аст, ки агар низоми бонкњои исломї дар Тољикистон фаъолияташонро ба роњ монанд ва ќарзњои бефоиз ба мардум дињанд, таќдири дигар бонкњо дар Тољикистон чї мешавад? Магар теъдоди муштариёни онњо кам намешавад? Албатта, инро ваќт нишон хоњад дод. Усмон Рањимзода, «Тољикистон»

Тибќи иттилои Агентии назорати давлатии молиявї ва мубориза бо коррупсия дар пайи тафтиши муштарак бо Хадамоти гумруки Тољикистон муайян шудааст, ки ширкати “Нахуст Лизинг” соли 2008 ба “Тољик Эйр” њавопаймои «Боинг 757-200 ЕR» иљора дода, он бо низоми гумрукии «воридоти муваќќатї» бо арзиши 20 миллиону 895 њазор доллар ба расмият дароварда шудааст. Манбаъ мегўяд, соли 2012, ваќте муњлати воридоти муваќќатї ба охир мерасад, зимни дигарбора ба расмиятдарории гумрукї роњбарияти “Нахуст Лизинг” бо маслињати пешакї бо шахсони масъул бо истифода аз компютер ба вараќањои аввали шартномаи иљораи њавопаймо таѓйирот ворид намуда, теъдоди љойи нишастро аз 218 то ба 200 адад кам кардаанд. Дар маљмуъ ба итттилои Агентии мазкур дар пайи таќаллубкорињо зимни иљораи тайёра пардохтњои гумрукї ба маблаѓи беш аз 20 миллион сомонї рўйпуш шудаанд ва бањра аз пардохтњои гумрукии ситониданашуда бошад, беш аз 12 миллион сомониро ташкил додааст. Дар пайи даќиќ шудани ин таќаллубкорї дар асоси ќарори Суди ноњияи Фирдавсї аз 21-уми апрели соли равон ба 2 њавопаймои “Боинг 737400”-и “Нахуст лизинг” њабс гузошта шуда, дар натиља аз љониби ин ширкат ба маблағи 20 миллиону 812 њазор сомонї зарар ба буљаи давлат барќарор карда шуд.

Аз идора: Ваќте ки њафтанома омодаи чоп мешуд, аз Маљлиси намояндагон ба мо хабар доданд, ки вакилон лоињаи Ќонуни љумњурии Тољикистон «Дар бораи фаъолияти бонкии исломї»-ро баррасї ва ќабул намуданд. Абдуљаббор Ширинов, раиси Бонки миллии Тољикистон лоињаи ќонуни навро дар назди вакилони парлумони кишвар тавзењ дода, гуфт, ки лоињаи ќонуни мазкур љињати фароњам овардани шароити мусоид барои пешбурди фаъолияти бонкии исломї нигаронида шуда, асосњои њуќуќї ва ташкилии бонкии исломиро дар Љумњурии Тољикистон ба танзим медарорад. Њамзамон лоињаи ин ќонун ба дарёфти манбаъњои нави љалби сармояи хориљї ва пасандозњои дохилї, махсусан аз кишварњои исломї мусоидат хоњад кард.

Масъули сањифа Усмон Ниёзов. Мо интизори мавод ва пешнињодоти шумоем! E-mail: rahimzoda@pressa.tj • Шуъбаи реклама: saodat@pressa.tj • Тел: (44) 601-35-95


8 Тољикистон

ќонун ва љомеа

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Шоњрухро бе назорат намонед чанд «кас»-ро мекушад

...Шоњрух бо кайфияти тамом куланги пулемётро пахш кард. Чанд нафаре, ки дар рў ба рўйи туфанги ў ќарор доштанд, ба замин афтода, оѓўштаи хун шуданд. Ў дигар худро дошта наметавонад. Ба дарозии кўча давида, њар касеро, ки аз пешаш мебаромад, љо ба љо мепаронд ва дар кўчаи шањр дарёи хун равон шуд. Њама љо хун, њама љо љасадњои бељони душманони хонандаи синфи 7 «г»-и мактаби тањсилоти њамагонии № 72, ноњияи Фирдавсии шањри Душанбе Шоњрух Раљабов… Аммо як вакт дар рў ба рўйи худ Шоњрух милитсионери минтаќавиро дид, ки аз китфи ў дошта, чанд будани соатро мепурсид. Шоњрух аз љањони компютерї ба олами воќеї баргашт ва фањмид, ки соат ќариби 10-и шаб шудааст. -Суроѓаи ту куљост? Чаро дар ин беваќтї ба љойи дар сари мизи дарстайёркунї нишастан, бењудагарї мекунї?савол медод милитсионер. Аммо Шоњрух дигар маљоли ба ин саволњо љавоб гуфтану худро њаќ баровардан надошт. Компютер њам хомўш буд ва

дигар садои пулемёти он шунида намешуд… Акнун дар мурофиаи судї ба саволњои судя дар мавриди риоя накардани Ќонун «Дар бораи масъулияти волидон дар таълиму тарбияи фарзанд» модари Шоњрух Гулчењраи Исмоили Файзалї љавоб медод. Ў гуфт, ки чањор фарзанд дорад ва Шоњрух аз вай пинњонї шабона аз хона баромада, ба Интернет-кафе рафтааст ва он љо то дергоњ ба бозињои нолозиму зарарнок машѓул шудааст. Ин

корро дигар такрор намекунад ва аз пайи тарбияи дурусти фарзандонаш мешавад. …Таври маълум, он волидоне, ки дар тарбияи фарзандон фориѓболї мекунанд, новобаста аз он ки падар ё модаранд, бояд дар назди ќонун љавоб гўянд. Хусусан, хонандагони мактаб бояд беназорат намонанд, зеро онњо дар њолатњои муайян метавонанд зери таъсири ашхоси љиноятпеша ва ё нашъаманду безорї монда, дар оянда худ ба љиноят даст

Тањдид

зананд. Маќсад аз љазо додан ба чунин волидон ин њимояи онњо ва фарзандонашон аз чунин њолатњо мебошад. Суди ноњияи Фирдавсии пойтахт њолатњои беназорат мондани Шоњрухро мавриди тањлил ќарор дода, нисбати модари ў љазои нисбатан сабук, љарима дар њаљми се нишондињандаи њисобњоро раво дид, ки ин баробар ба 120 сомонї аст. Аммо дар њолати такрор шудани чунин њолат ўро љазои сахттаре интизор хоњад буд. Шоњрух њоло сари мизи дарстайёркунї нишастааст. Аммо дили ў майли бозї дораду берун аллакай торик шудааст. Ин дам ба гўшаш садои модараш мерасад: -Шоњрух, дарсњоятро тайёр карда, ба ман нишон дењ, баъд ба љойгоњат даромада бихоб. Сањар барваќт хестанат лозим… Он шаб дигар садои пулемёти Шоњрух набаромад ва дар хобаш дид, ки њамаи сокинони кўчаи хаёлии ў сињату саломатанд ва ба њамдигар гулдаста таќдим менамоянд… М.Тиллоев, судяи суди н.Фирдавсї А.Њољї, рўзноманигор

ё шўхї бо Интернет касро хатарнок аст Интернет дастовард аст, вале онро баъзан чун воситаи зўроварї низ истифода мебаранд медињанд. Дар Шотландия моње пеш духтараке бо тањдиди сиёњкоре худашро ба њалокат расонд. Дар Русия санътакорони номдорро ба њамин васила тањќиру тањдид мекунанд. Албатта, ин амали онњо дер давом намекунад, вале то ба дасти маќомоти назоратї афтиданаш нафарони бегуноње азият мекашанд. Донишљўйи ДМТ С.Р. низ баъди чанд соли омўхтани Интернет дар дилаш майли бо сайтњои мухталиф даромадану бо роњи тањдид аз одамон дастрас кардани маблаѓи бедардимиён пайдо шуд. Ў аввал аз тариќи сайти «Однаклассники» бо

Нигина ном донишљўй дар «гуфтугў» шуд. Ба ў фањмонд, ки агар ба ман сад сомонї надињї њамаи суратњои туро урён дар Интернет мепартоям. Онњоро тамоми шиносњоят тамошо мекунанду дигар ба кўча баромада наметавонї. Нигина хомўш буд. Р. боз ба ў навишт. Боз њамон суханњояшро такрор кард. -Майлаш ман сад сомониро дар вараќ печонида, дар боѓи фароѓатии Рўдакї, байни буттаи гулњо мегузорам, омада гир,- шабона аз тарќи Интернет ба ў фањмонд Нигина. Сањарии барваќт Раљабалї ба боѓ рафт. Ў хеле хушњол буд. -Ана, акнун пулро гирифта маишат мекунам,-худ ба худ мегуфт ў. Байни буттањоро кофта, бастаеро аз он љо берун кард. Онро кушода, вараќњои резарезаро дида, кайфи садсолааш

парид. Як муддат аз ѓазаб дар љояш шах шуда, дандонњояш ѓиљиррос заданд. -Њоло ист, ман ба ту чї кор мекунам, чунон шармандаат кунам, ки њафт пуштат фаромўш накунад,-гуфта ба утоќи хобаш рафту пушти компютер нишаст. -Акнун љойи гурез надорї. Њамаашро дар Интернет љой мекунам,-навишт ў. Дид, ки аз Нигина чизе њосил намешавад ба тањдиди Ќувваталї ном љавоне аз ноњияи Ёвон шуруъ кард. Раљабалї бо тањдид ба ў камбудињои зиёдашро гуфта, хоњиш кард, ки маблаѓи муайянро барояш ирсол намояд. Раљабалї аз Ќувваталї 2 њазор рубли Русия рўёнд. Аз ин «сайд»-аш хушњол гашта, тарњи роњњои нави аз дигар содалавњон рўёнидани маблаѓи бедардимиёнро кашид, вале

тавре ки мегўянд: давидани гўсола то дари кањдон. Аз сирри ин љавони ба роњи нодуруст ќадам нињода кормадони милитсия огоњ гаштанд. Ќаллоб зимни як амалиёт аз љониби кормандони Раёсати кофтукови љиноятии ВКД боздошт шуд. Айни замон нисбаташ парвандаи љиної боз шуда, тафтишот љараён дорад. Раљабалї на танњо ба одамони бегуноњ зарар расонд, балки ба номи донишљўйї иснод овард ва сазовори љазои муносиб аст. Агар бењтарин ихтирооти инсон њам ба дасти нохалафе афтад, ба зарари инсонњои дигар истифода шуданаш мумкин. Барои он, ки чунин нашавад, бояд пеш аз сари компютер нишастан аввал муносибат бо инсонро бояд омўхт… Иззатбеки Идизод, «Тољикистон»

Дар Душанбе “маняк” пайдо шудааст? Дарёфти синаи буридаи як зан дар миёни дарахтзорњои мањаллаи 102-юми шањри Душанбе, ки љойи гаштугузори љавонон аст, овозаи пайдо шудани “маняк”-ро ба бор овард. Аммо маќомоти милитсия мегӯянд, сарусадои сокинон асос надорад. Ба ќавли онњо, ин синаи занест, ки бар асари бемории саратон узви баданаш бурида шудааст. Масъулони милитсияи ноњияи Синои пойтахт гуфтанд, “ба ин зан барои шифои комил ёфтан маслињат додаанд, ки узви буридашударо ба мазор барад. Вале зан онро гӯр накарда, партофтааст. Дар натиља роњгузарњо онро ёфтаанду сарусадо дар бораи “маняк” пайдо гардидааст.” Пулиси ноњияи Сино бо зикри ќазия таъкид мекунад, ки овозањо дар мавриди пайдо шудани “маняк” дар пойтахт ягон асос надорад ва аз ин рӯ набояд сокинон нигарон бошанд.

Шўриши тољикону ўзбекњо дар Русия 13-уми май, баъд аз њалокати як шањрванди Тољикистон дар мањбаси раќами 6-и вилояти Омски Русия, зиндониёни тољику ӯзбеки ин боздоштгоњ даст ба ошӯб заданд. Ба гуфтаи шӯришгарон, як шаҳрванди Тољикистон бо номи Бењзод Отабобоев дар натиљаи шиканљаи нозирони маҳбас фавтидааст. Онҳо инро ҳам мегӯянд, ки маҳбусони ин боздоштгоҳ асосан аз тољикону ӯзбекон иборатанд. Нахустин маълумотро дар бораи ошӯби зиндониён, раиси созмони ғайридавлатии “Ёрдам” дар Маскав Бањром Њамроев расондааст. Маҳбусони колонияи ислоҳотии рақами 6-и Омск ба ӯ гуфтаанд, ки 13 май дар ин љо маҳбус Беҳзод Отабобоеви 25-сола кушта шудааст. Онҳо мегӯянд, ки Беҳзод аз тарафи нозирони маҳбас сахт латукӯб шудааст. Хабари ҳалокати маҳбус тољикону ӯзбакҳо ва дигар мусулмононеро, ки дар ин маҳбас будаанд, ба пой хезондааст. Шумораи умумии ошӯбгарон зиёда аз 100 нафар дониста мешавад. Ба гуфтаи яке аз шӯришгарон, маъмурияти маҳбас талош кардааст, норозиёнро ором кунад ва барои ин талаби онҳоро пазируфта, қисме аз тољикону ӯзбекҳоро, ки дар бинои махсус бо номи «адаптатсия» ва дар шароити сахт нигоҳдорӣ мешаванд, ба маҳбаси одӣ интиқол додаанд.

Масъули Масъулисањифа сањифаИззатбек ИззатбекИдиев. Идиев.Мо Моинтизори интизоримавод маводва вапешнињодоти пешнињодотишумоем! шумоем! E-mail: E-mail:izzatbek@pressa.tj izzatbek@pressa.tj••Шўъбаи Шуъбаиреклама: реклама:saodat@pressa.tj saodat@pressa.tj••Тел: Тел:(44) (44)601-35-95 601-35-95


9 Афсари милиса тарѓиби Салафия кард?

њуќуќ

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Тољикистон

Кўлобиевро чаро сиёњу сафед мекунанд?

Чоњканњо зери чоњ монданд, вале ќариб 5 сол аст, ки Бекмад Кўлобиев ва ањли оилааш рўзи хушро падруд гуфтаанд. Ўро ё мурѓи бахт пушт гардонидааст ё «мафияе», ки думболагираш дорад, то аз пой афтиданаш ором намегузорад. Бекмад Кўлобиевро Суди Олї «сафед» кард, вале онњое, ки ўро ду сол азоб доданд, бо љурми гирифтани пора айбдор шуданд ва имрўз дар мањбас худро «тоза» мекунанд. Баъд айбњои дигарро ба сараш бор карданд. Тайи ду сол ў азоб кашид. Ин ду сол барояш баробари як ќарн буд. Дар мањалли зист дар борааш гапу калочањои аз будаш зиёд мебофтанд. Кор ба дараљае расида буд, ки аз назди њамсояњо бо сари боло гузашта наметавонист. Одамоне њам кам набуданд, ки дарди ўро хуб дарк кардаву тассалияш медоданд ва мегуфтанд:-Бекмад, ту бегуноњї, ин як рўз не як рўз исбот мешавад. Њаќиќат мисли офтобест, ки болояшро абри сиёњ мепўшад, вале он боз аз паси пардаи ѓафс намудор мегардад. Дар асл, гапу калочањои мардум ва ташвишњои Бекмад Кўлобиев беасос набуданд. Ў ба њайси сардухтури Беморхонаи марказии ноњияи Шўрообод фаъолият мекард. Кораш хуб буд, дар байни мардум обрўю эътибори хоса дошт. Аз байн пишаки сиёњ магар гузашт, ки Прокуратураи ноњияи Шўрообод аз болояш парвандаи љиноятї боз намуда, ўро бо се моддаи КЉТ аз љумла, ѓайримаќсаднок истифода бурдани амволи давлатї, пешнињоди пора ба прокуратураи ноњияи Шўрообод ва истифода аз маќоми хидматї айбдор донист. Ана, аз њамон рўз саргардонии ў оѓоз ёфт. Барои исботи бегуноњияш ба кадом идорањое сар нахалонд. Оќибат шикояти ўро Суди Олии љумњурї мавриди баррасї ќарор дода, Бекмад Кўлобиевро сафед кард. Сафедкунандааш даъво бар он кард, ки маоши дар давоми ду сол нагирифтааш ва зарари руњї кашидаи зерњимояаш барќарор карда шавад. Айни замон ў ба њайси духтури одї, дар Беморхонаи марказии ноњияи Шўрообод кор мекунад. Мардуми ноњияи Шўрообод бошанд, Бекмадро аз пуртаљрибатарин духтурони љарроњ медонанд, ки дар шароити мушкили кўњистон кор мекунад ва мардум ариза навиштаву талаби онро доранд, ки ин табиби њозиќ ва сарвари кордон ба вазифаи пештарааш барќарор карда шавад. Баъди

Бекмад Кўлобиев аз љониби Суди Олї сафед шудани Кўлобиев, прокурори ноњияи Шўрообод Ѓиёсиддин Умаров, ки нисбати ў парвандаи љиної боз карда буд, худ барои гирифтани ришва аз як гумонбаршудаи ќочоќи маводи мухаддир, дар њаљми 3 њазор доллари амрикої боздошт шуд. Њамчунин, бо гуноњи гирифтани пора, муфаттиши Прокуратураи минтаќаи Хатлон Ѓазалшоњ Мазориев, ба миќдори 300 доллари амрикої аз худи Кўлобиев «барои мусоидат дар сафед шуданаш», мавриди тафтиш ќарор гирифт. Умаров баъдан 7 сол ва Мазориев ба муддати 3 сол паси панљараи мањбас шуданд. Ба гуфтаи наздикони Кўлобиев, бисёрињо боздошт ва мањкумияти ин ду прокурори баландмаќоми мањаллиро кори дасти Кўлобиев мешуморанд. Чоњкан зери чоњ мегўянд. Бадхоњони Кўлобиеви бегуноњ ба маќсад нарасида, ба чоњи кандаи худ афтиданд, вале ин дер давом накард. Аз озодиаш як сол сипарї гашту ўро бо гумони «ѓорати телефон» боздошт карданд. Магар собиќ сардухтур ѓоратгар мешавад?

Боздошти дубора Амировро ба љойи Кўлобиев сардухтур таъйин карданд. Кўлобиев барои маслињат ба наздаш даромад. Њељ бовар надошт, ки гапаш бо ў мегурезаду њамкасбаш гуфтањояшро ба телефон сабт мекунад. Мегўянд, ки моргазида аз ресмони ало метарсад. Кўлобиев, ки «лаззат»- и мањбасро чашида буд, шояд дар дилаш њарос афтод, ки бо туњмате боз судаш мекунанд ва телефони њамкорашро аз дасташ кашида гирифта, ба берун баромад. Ў аз хаёлаш њам нагузаронд, ки ин корашро сад ним тоб додаву њамчун

ѓоратгар аз нав ба мањбасаш мекашанд. -Омада, бо ман љанљол кард ва дар њузури чанд нафар маро тањќир намуд. Ин њолатро тариќи телефонам сабт кардам, вале ў телефонро аз ман кашида гирифт ва баромада рафт. Баъди ин бар зиддаш шикоят кардам, -мегўяд Љумъа Амиров. Мо бо чанд тан аз шахсони маъруфе, ки Кўлобиевро мешиносанду аз боду њавои Шўрообод бохабаранд, њамсуњбат шудем, њамаи онњо дар њаќќаш суханони нек мегўянд. - Кўлобиев беш аз 20 сол дар ноњияи Шўрообод ба њайси љарроњ фаъолият кардааст. Аксари сокинон аз ў њамчун љарроњи бењтарин ва дасташ сабук ном мебаранд. Дар давоми кораш, ба гуфтаи наздикони Кўлобиев, ягон бемор аз ў шикоят накардааст,-гуфт яке аз рўзноманигорони кўњансоли ин минтаќа. Њамчунин, боздошти дубораи собиќ сардухтури ноњияи Шўрообод ва он њам бо гумони «ѓорати телефон»-ро наздикони ў натиљаи хусумати баъзе аз кормандони прокуратура арзёбї карданд. Кам андар кам мешавад, ки мисли Кўлобиев нафаре, ки баъди боздошт, баррасии парвандаи љиної ва мањкум шуданаш ба 12 соли мањбас боз њам тавонад то ба Суди Олї мурољиат кардаву худро саф��д кунад. Вале ин дафъа ў ба кашида гирифтани телефони мобилии њамкасбаш гумонбар дониста мешавад ва њамчунин айбњое, ки пеш аз љониби суд бекор шуда буданд, дубора мавриди баррасї ќарор гирифтаанд. Тавре дар боло ёдрас кардем, њангоми баррасии парвандаи пешинаи ў Ѓиёсиддин Умаров, прокурори Шўрообод бо гуноњи гирифтани пора дар њаљ-

ми 3 њазор доллар ва Ѓазалшоњ Мазориев, муфаттиши прокуратураи минтаќаи Кўлоб низ бо њамин љурм дар њаљми 300 доллар аз љониби кормандони Агентии мубориза зидди коррупсия боздошт шуданд. -Борњо кормандони прокуратура аз падарам хоњиш карданд, ки ин даъворо бозпас гирад: –Гуфтанд, ки шумо талаби товон доред, прокурорњоро кашокаш меандозанд. Судяи парванда њам гуфта буд, ки даъвоятонро пас гиред, ки оќибати хуб надорад. Ин љо дар аввал хусумати раиси ноњия ба падари ман буд, баъдан ваќте 2 прокурорро боздошт карданд, инњо њам хусумат пайдо карданд. Далел дорам, ки аз падарам ќасос мегиранд, аммо њар љое мурољиат мекунам, боз кор ба прокуратура меафтад, ки ягон фоидаашро намебинам Умаров ,-мегўяд Шафќати Бекмадзод, писари Бекмад Кўлобиев. Ба њамаи ин нигоњ накарда, кормандони маќомот назари дигар доранд. -Њамаи кор дар доираи ќонун анљом мешавад. Ѓарази шахсї фаќат гапи беасос аст. Ин парвандаро кормандони Агентии зидди коррупсия низ санљидаанд,-мегўяд Хусрав Ѓўраев, прокурори шањри Сарбанд ва роњбари гурўњи тафтишотии ин парванда. Адвокати Бекмад ба бегуноњии ў бовар дорад. Мегўяд, ки зерњимояаш дар вайрон кардани бандњои 345 ва 316-и Кодекси љиноятии Љумњурии Тољикистон -- ѓоратгарї ва сўйистифода аз мансаб гумонбар дониста мешавад. Аммо ба гуфтаи ў, дар кирдорњои зерњимояаш вайронкунии ин моддањо комилан дида намешавад. -Ягон далели кофї вуљуд надорад. Моддаи 345 ўро ба ѓайриќонунї зерњаќдор кардани зердастонаш гумонбар медонад. Ин асос надорад, зеро кормандон танњо њаќќи мењнат гирифтаанд ва ин љо исрофкориву азхудкунии маблаѓњо дида намешавад. Ѓорати телефони мобилї њам асос надорад. Дар назди мо нафари шикояткунанда исбот карда натавонист, ки зерњимояи мо телефони ўро ѓорат кардааст,гуфт ў. Тафтиши парванда, ки њанўз љараён дорад, кош њамин тавр бошаду Бекмад Кўлобиев њамчун духтури таљрибадор фаќат донишу малакаашро дар озодї ба табобати беморон сарф кунад. Барои ин бояд кинањои тољиконаро аз дил бо оби адолат шўем. Иззатбеки Идизод, «Тољикистон»

Як корманди милисаро дар дар шањри Кӯлоб бо гумони тарѓиби аќидањои равияи мазњабии Салафия дастгир кардаанд. Рањмоналӣ Раљабов , вакили дифоъ гуфт, дар шањри Кӯлоб ходимони идораи амнияти миллӣ як корманди Шуъбаи корњои дохилии истгоњи роњи оњани Айнӣ дар канори Душанберо бо љурми тарѓиби равияи мамнўи Салафия боздошт карданд, ки њоло ӯ аз њуќуќи ӯ дифоъ мекунад. Ба гуфтаи ӯ, капитани милиса Шариф Миров аз рӯйи моддаи 189, ќисми 2 Кодекси љиноии Тољикистон, яъне ангехтани кинаву адовати динӣ гумонбар дониста мешавад. Аммо Рањмоналӣ Раљабов боздошти Мировро як нофањмӣ унвон карда гуфт, ки эњтимол зерњимояааш рӯзњои наздик озод шавад. - Њоло чизе маълум нест. Бо зерњимояаам суњбат кардам ва њељ далеле вуљуд надорад, ки ӯ ба чунин амал даст зада бошад. Умедворам, ки бегуноњии ӯ исбот мешавад ва ӯро озод хоњанд кард. Боздошти ӯ шояд дар пайи нофањмие рух дода бошад. Ӯ ба минтаќаи Кӯлоб барои аёдати хешу табораш омадааст, гуфт, Раљабов.

Кафш боиси љарима шуд Суди ноњияи Фирдавсии шањри Душанбе як донишљўйи Донишгоњи технологии Тољикистонро барои латукўби њамсабаќаш 4 њазор сомонї љарима баст. Самариддин Тўраев, додраси додгоњи мазкур аризаи даъвогии Ќиматшо Орифшоев, донишљўйи соли сеюми факултаи менељменти Донишгоњи технологиро баррасї мекунад, ки дар он Орифшоев гуфтааст, аз сўйи њамсабаќаш Алидод Карамхудоев мариди лату кўб ќарор гирифтааст. Дар рафти мурофиаи додгоњї маълум шудааст, ки сабаби љанљолу хархаша дар байни њамсабаќон аз як бањси ночиз оѓоз ёфтааст. Алидод Карамхудоев дар миёнаи синфхонаи таълимии ин донишгоњ кафши худро бо жемпер тоза мекунад ва ба ин рафтори вай њамсабаќаш Ќиматшо Орифшоев эрод гирифта, мегўяд, «бо ин амалат ту фарњанги Бадахшониёнро паст задї!». Ин эроди Ќиматшо хашми шарикдарсаш Алидодро ба бор оварда, њамсабаќон баъди анљоми дарс якдигарро латукўб мекунанд.


10 Тољикистон

вокуниш-622

«Моњипарварї»

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

«Тољикистон» тањти №15 (1057) аз 10 апрели соли 2014 Вазорати кишоварзии Љумњурии Тољикистон маќолаи номзади илмњои иќтисодї Фаррух Абдувосиев тањти унвони «Моњипарварї- чаро ба рушди ин соња таваљљуњ кам аст?», ки дар рўзномаи «Тољикистон» нашр шудааст, мавриди омўзиш ва баррасї ќарор дода, чунин иттилоъ медињад. Дар маќолаи мазкур ба масъалањои њалталаби соњаи моњипарварї ва истењсоли он дар љумњурї таваљљуњ зоњир шудааст. Ќайд кардан ба маврид аст, ки амалї гардидани «Барномаи рушди соњаи моњипарварї барои солњои 2009-2015», ки бо Ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 02.07.2008, №306 тасдиќ гардидааст, ба рушди соња такони љиддї бахшид. Имрўз дар љумњурї 190 адад хољагињои хурду калони моњипарварї ташкил гардида, фаъолият доранд. Инчунин, соли љорї 20 хољагии навбунёди дигар дар арафаи ташкилёбї ќарор доранд. То давраи ќабули Барнома, яъне, то соли 2008 дар љумњурї 8 адад хољагињои моњипарварї бо иќтидори нопурра фаъолият намуда, њамасола то 214 тонна моњии молї истењсол мегардид. Дар натиљаи амалишавии Барномаи дар давраи солњои 2008-2013 шумораи хољагињои моњипарварї 16 маротиба ва истењсоли моњии молї 8 маротиба зиёд гардидааст. Њамзамон, соли 2013 бо маќсади мустањкам намудани заминаи ќонунгузории соња Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи моњипарварї, моњигирї ва њифзи захирањои

моњї» ќабул гардид. Айни замон захирањои обии љумњурї имконият медињад, ки истењсол ва парвариши моњии молї то ба 200 њазор тонна расонида шавад, ки оид ба ин масъала мутахассисони соња чорањои зарурї андешида истодаанд. Ба аќидаи муаллифи маќола мо кай ба давлатњои пешрафтаи дунё мисли Љопон, Эрон, Туркиё ва ѓайрањо баробар шуда метавонем. Ќобили зикр аст, ки давлатњои зикргардида дар наздикии бањру уќёнусњои калонтарин љойгир буда, 80-90 дарсад истењсоли мањсулоти моњии онњо аз ин њисоб сурат мегирад. Инчунин, сабабњои асосии гарон будани арзиши аслии моњї дар љумњурї нарасидани хўрокаи омехта мебошад. Зеро дар љумњурї сехњои махсус барои истењсоли хўрокаи омехтаи моњї фаъолият надоранд. Њамзамон, гарон будани нархи об аз 0,01 дирам ба 0,15 дирам, яъне 150 дарсад, андозбандии гарон барои соњаи моњипарварї, набудани яхдонњои ка-

лонњаљми нигоњдории моњии молї, техникаю технологияи коркарди мањсулотњои моњї ва набудани ташхисгоњи таљњизонидашудаи њозиразамон ва ѓайрањо мебошад, ки ба рушди соња монеъгињо эљод менамояд. Дар љумњурї айни замон зиёда аз 65 намуди моњињо мављуд буда, аз ин 13 намудаш сайдшаванда ва 6 намуд парваришёбанда ба њисоб меравад ва дар бозорњо бошад, 19 намуди онњо ба фурўш бароварда мешаванд. Аз љумла, заѓорамоњї, (карп), пешонапањми сафед ва ало, амури сафед, зармоњї, гулмоњї, суфмоњї (судак), плотва, шофмоњї, лаќамоњї, морсар, љерсон, осман, гулмоњии дарёї, ширмоњї, мўйлабмоњї, савѓанмоњї, симмоњї, рамоњї (сазан). Мушоњидањо нишон медињанд, ки сайди моњї тариќи асбобњои барќї аз тарафи ќочоќчиён аз байн рафта истодааст. Аммо то њол дар љумњурї њодисањои ќочоќи сайди моњї дар њавзњои табии љумњурї

аз сабаби набудани воњидњои кории нозироти њифзи захирањои моњї мушоњида карда мешавад. Бояд ќайд кард, ки як модармоњї аз 25 њазор то 1 миллион дона тухм мегузорад, вале дар маќола 10 њазор дона нишон дода шудааст. Инчунин, дар маќола омадааст, ки дар миќёси љањон 50 намуди моњињо мављуд аст, аммо аз рўйи маълумотњои соњавї ин шумораи 22 њазор намудро ташкил медињад. Аз ин лињоз далелњои дар маќола овардашуда ба њисоботњои оморї муќоиса карда нашуда, ба талаботњои соњавї низ мутобиќат намекунанд. Њамзамон вазорат бо маќсади мусоидат намудан барои фурўши сариваќтии моњї барои ташкили нуќтањои фурўши моњи ба маќомотњои иљроияи мањалии њокимияти давлатии вилоятњо ва шањру ноњияњо мактубњо ирсол намуд. Дар натиља бо дастгирии маќомотњо дар миќёси љумњурї 39 адад, аз љумла дар шањри Душанбе 12

адад, вилоятњо Суѓд 11 адад ва Хатлон 16 адад нуќтањои махсус барои фурўши моњи ташкил гардида, фаъолият доранд. Бо маќсади танзими соњаи моњипарварї дар назди Вазорати кишоварзї бо љалби масъулини дигар вазорату идорањо Шўрои илмї- истењсолии моњидорон фаъолият дорад, ки љаласањои он соле ду маротиба гузаронида шуда, бо пешнињоди олимони Институти зоология ва паразитологияи Академияи илмњои Љумњурии Тољикистон меъёри (лимити) сайди моњї аз обанборњои Норак-Бойѓозї ва Ќайроќќум муайян карда мешавад. Дар давраи амалишавии Барнома барои нигоњ доштан ва зиёд намудани навъњои нави моњињо аз тарафи масъулини соња чорањои зарурї амалї гардида истодааст. То ин давра берун аз марзи љумњурї 5 нави моњињо, аз љумла гулмоњии рангикамон, пешонапањми сафед ва ало, амури сафед ва сиёњ ворид карда шуда, парвариш ёфта истодаанд. Инчунин, барои иваз намудани хуни моњињо дар доираи амалишавии Барнома аз минтаќаи шимоли кишвар (вилояти Суѓд) моњичањои зотї харидори гардида, ба дигар минтаќањои љумњурї интиќол дода мешавад. Вазорати кишоварзї дар оянда н��з барои рушди соњаи моњипарварї, афзун гардонидани њаљми истењсоли моњии молї, ташкил намудани фурўши моњї ва мањсулоти он дар маѓозањо ва инчунин таъмини ањолї бо љойњои нави корї, чорањои заруриро амалї менамояд. С. Исроилов, муовини вазир

«Чорроњаи роњгум» «Тољикистон» аз 10 апрели соли 2014 № 15 (1057)

Шуъбаи Бозрасии давлатии автомобилии Раёсати ВКД дар шањри Душанбе ба маълумоти Шумо мерасонад, ки маќолаи «Чорроњаи роњгум ё ќатрае аз бањри мушкилоти сокинони пойтахт дар «Саховат», ки тањти рубрикаи «Шањрдорї», чоп карда шуд, дар байни њайати шахсии шуъбаи БДА, РВКД дар шањри Душанбе мавриди баррасї ќарор дода шуд. Роњбарияти шуъбаи Бозрасии давлатии автомобилии пойтахт барои њамкорињои пайваста, ба Шумо арзи сипос

менамояд, зеро ки камбудиву норасогињое, ки дар маќола дарљ гардиданд, характери тарбиявї дошта, роњбарони корхонаву муассисањо, сокинон ва мењмонони пойтахтро водор месозанд, ки талаботи ќонунгузории амалкунанда, аз љумла талаботи Ќоидањои њаракат дар роњњоро риоя намоянд. Ќобили зикр аст, ки дар таъмини бехатарии њаракат дар роњ, таъмини тартибу низом тамоми шањрвандон бояд бетараф набошанд. Дар навбати худ, оид ба бартараф намудани камбудиву норасогињои дар маќола нишондодашуда ба масъулини ШБДА

РВКД дар шањри Душанбе дастуру супоришњои ќатъї дода шудааст. Љињати бартараф намудани камбудиву норасогињои дар маќола дарљгардида ба масъулини ШБДА РВКД дар шањри Душанбе ва ШБДА ШВКД дар ноњияи Фирдавсї дастуру супоришњои ќатъї дода шуда, иљроиши он тањти назорат ќарор дорад. Танњо аз 11 то 22 апрели соли 2014, аз тарафи њайати шахсии хадамоти роњбонии БДА дар ин минтаќа 37 ќоидавайрокунињои њаракат дар роњ, аз он љумла, таваќќуф намудани воситањои наќлиёт дар

пиёдароњњо-9 њолат, ба вуљуд овардани монеа барои њаракат дар роњ дар натиљаи риоя накардани ќоидањои истгоњ 13 њолат, худсарона баромадани ронандагони воситањои наќлиёти мусофирбар аз самтњои муќарраршудаи њаракат-7 њолат, бе иљозатнома (литсензия) машѓул шудан ба фаъолияти мусофиркашонї-8 њолат ошкор карда шуда, нисбати њуќуќвайронкунандагон чорањои љазои маъмурї татбиќ карда шуд. Мутаассифона, аз сабаби сол аз сол ба шиддат зиёд шудани шумораи воситањои наќлиёт, бо ќувваю воситањои

мављудаи маќомоти Бозрасии давлатии автомобилии РВКД дар шањри Душанбе зери назорати доимї ќарор додани њамаи кўчаю роњњои пойтахт ѓайриимкон мебошад. Бинобар ин, њар як шањрванди пойтахт бояд бо њисси баланди масъулиятшиносї ќоидаю тартиботи шањрдориро риоя намуда, љињати таъмини волоияти ќонун, интизоми наќлиётї, оромию осудагии пойтахти азизамон, шањри Душанбе сањми арзанда гузорад. И.В.Сардор, полковники милитсия З.Хушов


номањо

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Тољикистон 11

«љањонбинии оянда» дар ин бора чизе намедонем

Хуб мешуд, ки… Комил Бекзодаро њамчун шоир ва файласуф мешиносем. Аз назари мо ў озодандеш аст. Ба њар чи ки пайхас мекунад, аз даричаи нигоњи хеш бањо медињад. Дар ин маврид дар маќолаи Љ .Шуљоъ «Комил Ман Худоро инкор накардаам» омадааст: «Дар њама кор талош меварзад, сабки худ, садои худро дошта бошад. Бисёр маврид муќобили љараён амал мекунад, ки ин равишаш на ба њама писанд меояд. Њанўз ќариб дањ сол пеш бо як китобаш «Гурез аз Хайём» ва дар суњбатњои бо дунёи андешааш ошної пайдо карда, боварї доштам, ки нисбати афкору андешааш вокуниши тунде ба миён меояд. Њамин тавр њам шуд. Таълифи «Љаҳонбинии оянда»-аш, чанд муддат аст, ки бо вокунишҳои тунд рӯ ба рӯ шудааст.» Комил

Бекзода њарчанд мефањмонад, ки њадаф аз интишори ин китоб зинда кардани кадом як баҳс дар љомеа набуда, он як мақолаи ҳисоботӣ дар шакли протокол мебошад, вале нафароне бо навиштањои худ ба ў санги маломат мезананд. Ў аз бањс аќибнишинї карда, пайваста хондани китобњоеро тавсия мекунад ва гўё ин китобњо гирењи масъаларо мекушоянд. Дар асл бошад, тавре худашон мегўянд, азбаски «Љаҳонбинии оянда” дар шакли китобча иборат аз 40 саҳифа моҳи июли соли 2013 бо теъдоди 100 нусха дар нашриёти «Кайҳон»-и шаҳри Душанбе чоп шудааст, дастрасї мо нест. Мо намедонем асли маќсад чист. Хуб мешуд, ки њафтанома китоби номбурдаро нашр мекард, то онро пурра хондаву баъд назари худро иншо кунем. Нор Дуллоев, ноњияи Нуробод

Бањс дар бораи њељ чиз …Ман он ќадар њавсалаи бањс бо ину онро надорам. Аммо як рафтори њафтаномаи «Тољикистон» маљбурам кард, ки ќалам ба даст гирам. Бародарони азиз, шумо дар бораи чї бањс мекунед? Охир тавре ки мегўед, ин китобе, ки дар он «Худо нест!» гуфтаанд њамагї сад нусха чоп шудааст. Чї,тамоми мардум онро даст ба даст гардонида хондаанд? Ё дар ягон сайти интернетї чоп шудааст? Аммо ман, ки њоло муваќќтан бекорам, ин китобро љустуљў намудам, вале аз сайтњо низ наёфтам. Дар ваќти љустуљўйи танњо боз ба ња-

мон љавобияњою баёни назарњо дар мавриди он, ки ким кї ким чї гуфтааст, дуљор омадаму халос. Худи матни аслиро ёфта натавонистам. Барои њамин, аз нашрия хоњиш менамоям, ки нашри љавобу љавоб ба љавобро оид ба он, ки як нафар файласуф нафари дигарро танќид кардааст, бас кунед. Бигзор њамон ду файласуф рў ба рў шинанду акидањояшонро ба њамдигар баён кунанд. Охир мо надонем, ки сухан дар бораи чї меравад. Яъне бањси «Љањонбинии оянда» барои ман бањс дар бораи њељ чиз аст… Шарифмуроди Холиќ, н.Панљакент

Китобро хондам, вале… Бисмиллоњи рањмони рањим. Ваќте ки дар бораи навиштањои файласуфон оид ба мављудияти Зоти Пок ва ё шубњаи онњо хондам, рости гап, хеле ба тааљљуб афтодам. Наход, дар замоне, ки на танњо Ќуръони Маљид, балки дар асоси он илми имрўза њам собит намудааст, ки сарриштаи њамаи корњои мо, сарриштаи тамоми акмолу акноф, сарриштаи коинот аз Ў њаст, имрўз њам одамоне бошанд, ки ба мављудияти Холиќ шубња кунанд? Тариќи як дўст он китобро пайдо кардам, вале мутаассифона натавонистам аз сабаби камбуди ваќт ба

љуз оѓоз, дигар ќисмати онро мутолиа карда натавонистам . Азбаски «ал ваъдаю ва дайн» гуфтаанд, дар рўзи муќарраргардида ба соњибаш баргардонидам. Бисёр мехостам, ки «Љањони андеша»-ро ба шакли пуррааш хонаму баъд бигўям, ки воќеият чї аст. Оё эшон воќеан њам ба њастии Худо шубња кардаанд ва ё онњо, тавре ки дар њафтаномаи «Тољикистон» худашон изњор намудаанд, њадафашон ин набуд? Хоњишмандам, агар нашрия нусхаи ин китобро дошта бошад, ба ман барои як муддат дињад, то ки ба воќеияти њол сарфањм равам. Саидбурњон Халилзода, муњассил

Дар кадом давра зиндагї дорем?!

Дар шумораи №18 (1060)-и “Тољикистон” зери сарлавњаи “Барои чопи “Љањонбинии оянда” 50 сомонї додам ва аз Институти фалсафа меравам”-и Њафиз Бобоёровро хондам ва навонистам, ки хомўш бошам.

Зеро “рафтани” њар олими љавоне аз даргоњи илмї зарба ба илми тољик аст!!...Аз андешањои ибрознамудаи ин олими љавон, ки рўйи сафња омадааст, айён мегардад, ки мавсуф љањонбинии фарох дораду камсавод нест ва миллату ватанашро дўст медорад. На њар олим ва хусусан љавони ба илм рў оварда иброз медорад, ки “Барои ман илм муќаддас аст”. Кам нестанд олимони љавоне, ки бо њар роњ рисолаи номзадї ва докторї њимоя намуда, маќолаи арзишманде дар матбуот чоп карда бошанд. Аз ихтироот бошад, хабар надоранд. Маќсади ин ќабил номзаду докторшавандањо “маоши иловагї” аст, на илму донишу амал ва ба мардум хидмате кардан!!...Мо гуфтанї нестем, ки Њафиз Бобоёров олими љавони пурдониш асту дигар њамсолону њампешањояш “хасакї”. Андеша

рўйи маќолаи ин њамдиёр аст, ки мо чанд љумлае рўйи коѓаз овардем. Шикояти Бобоёров аз раёсати љойи кораш–Институти фалсафа, сиёсатшиносї ва њуќуќи Академияи илмњои Тољикистон меравад, ки пас аз нашри “Љањонбинии оянда” “чапашон” гирифтаанд. Менависад: “Мутаассифона дар муддати хеле кўтоњ дар Институти фалсафа вазъият таѓйир ёфт. Профессор Шамолов бо ман ва чанд нафари дигар аз аъзои мањфили илмїфалсафии “Љањони андеша” ба пархош ва муомилаи номуносиб бархост”... Абдувоњид Шамолов олими шинохтаи тољик аст ва замоне, ки дар Кумитаи љавонон фаъолият мекард, шоњиди хислатњои накўи миллатдўстиаш гаштаем ва дасти мададаш ба љавонони муњољири мењнатї њам он солњо зиёд расидааст. Имрўз сабаб чї бошад, ки Бобоёров шиква аз ин ќабил олимон дорад, барои мо возењтару васеътар маълум нест. Моро бештар он ќабил олимоне ба ташвиш меоранд, ки шахсе, ки аз воќеияти имрўз њарф мезанад, гуноњи дигаре наёбанд, “кофир”-аш эълон мекунанд.

Ин ќабил (агар бошанд) бояд љойяшон дар Академияи илмњои кишвар набошад, зеро миллатро дўст надошта, “табартаќсим” мекунанд. Наход олим шуда, ба љойи илман бањс оростан, дигареро њукми “кофирї” мекунед? “Дар њакиќат миёни илму дин фарќ аст, вале дар Академияи илмњо кор карда, њамкасби худро бе асоси мушаххасе “кофир”-у “мулњид” хондан, аз илму дин...фарсахњо дур будан асту худро дар замони хеш эњсос нанамудан!! Мо гуфтанї нестем, ки ин гуна “тангназарон” дар Академияи шуњратманди мо зиёданд, ноаён њам будаанд-њастанд, ки Бобоёров ишора кардааст. Хуб мешуд, ки агар исму насаби ин ќабил “мусулмонони асил”-ро Бобоёров меовард, то онњоро миллат ва ватандўсти тољик мешинохт. Боз бењтар мебуд (чун домони ин бањс фарохтар шуда истодааст), агар “Тољикистон” матни њамон китобро аќќалан кўтоњтар њам бошад, нашр мекард, то мардум донанд, ки мањаки бањс дар чист... Неъматуллои Нурулло, рўзноманигор.


12 Тољикистон

минбари бањс

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Васвасаи ањриманї

(Дар посухи мусоњибаи собиќ ќозї бо бахши русии ВВС) Дунё аљаб таѓйир ёфтааст. Зиндагї њам дигар кори осоне нест. Даврон, даврони сармоя аст. Њар кї чизе дорад, онро мефурўшад. Мол, сухан, фазилат, имон, виљдон, њатто обрў, манзалати инсонї, дўсти љонї њатто… Ватан…, албатта, агар харидор пайдо кунад. Таъбири «њар кас» пойбанд ба интихоби истилоњи тахассус аст, мансуби афродест, ки ин савдоро касб интихоб кардаанд. Аз он рўз мегузаронанд. Нон мехўранд. Фарзандонашро бо ин «зањамот» калон кардаанд. Василаи шуњрат ва шинохти худашон њам гаштааст. Худованди мутаъол ваќте инсонро офарид, ризќашро ба њар шакле муњайё месозад. Ин, албатта, ба марду зан тааллуќ дорад: Њар касеро бањри коре сохтанд, Мењри онро дар дилаш андохтанд. Сухан бори дигар дар бораи Акбар Тураљонзода меравад. Кист, ки ўро нашиносад? Ин њамон ќозиест, ки бо тамоми зўраш њар рўзу њар шаб, њар шому сањар ќасам мехўрад, ки дигар ба сиёсат машѓул намешавад. Ин гуна дурўѓро то њол њељ касе нагуфтааст. Дар ин дунё њама машѓули сиёсат њастанд. Бояд њамин хел њам бошад. Ватан дорем. Давлат дорем. Дар ин сарзамин зиндагї мекунем. Ба дунёи пурталотум менигарем. Аммо гап сари он аст, ки чї гуна сиёсат? Созанда ё сўзанда. Сиёсати созанда гарон аст. Барои он нанг, номус, љавонмардї, истодагарї, андешаи миллї, љонро дар хатар монданњо, бо марг рў ба рў гаштанњо, аз худ гузаштан ва монанди инњоро таќозо мекунад. Сиёсати сўзанда чоплусї, иѓвогарї, дурўѓписандї, аз пушт ханљарзаданњо, дурўягї, арзон гирифтану ќимат фурўхтанњо, дастнигарї барои худ ва ба њамин минвол фарзанд тарбиякарданњо, бенангї, пуррўйї ва монанди инњоро дар назар дорад. Шикасти бикр ва покии шахсият љамъ-ул-љамъ ба як бор мушкил аст. Баъд аз он дигар одам омўхта ва пуррўй мешавад. Далелњо чизњои бисёр сарсахтанд. Онњоро на ба ќањру ѓазаб, на ба зориву тавалло наметавон рад кард. Номи А. Тураљонзода, њусну ќубњи ин шахс ба њамагон маълум аст. Дигар нисбати ў љойи сухан намондааст. Аммо бозињо, макри эшон ба таври

пайваста давом доранд, љилва мекунанд. Ба А. Тураљонзода посух навиштан убол аст, аммо нанавиштан ва нагуфтан ба ин гуна бозигар кори аз он њам уболтар. Баробари хондани мусоњибаи Акбари Тўраљонзода ба Анора Саркорова, хабарнигори бахши русии ВВС дар таърихи 10-уми май, дар зењнам андешае буруз кард, ки фишурдааш чунин аст: Тураљонзода бо ин айёрї даќиќан мехоњад, наќши миёнљигарї ва далолиро байни мамолики абарќудрати њоло ба њам даргир, бо як шеваи хатарзо ва гўё оштиомез бозї кунад. Дар ин мавридњо, бењиљобиву пољомаи танги љинс, яъне «либоси ѓайришаръи»-и рўзноманигор (манзур А.Саркорова), дигар монеаи мулоќот барои ќозї нест, зеро ин љо манфиат нуњуфта асту њољї ба њаќаш соњиб. Дар назараш изњори тарањњуми он кишвар муњим метобад, шояд аз оне ки А. Тураљонзода бо бародараш «њазрат»-и Нуриддин сари њарчанд ваќт «чантаи ниёзмандон» (таъбири А. Лоњутї) дар пушт, пеши муњољирони мењнатї мераванд. Беасос рањми сохторњои ќудратї ва сиёсиии он кишварро мехўранд. Ӯ дар назди хабарнигории њукуматии ВВС њай фалсафафурўшї мекунад. «Русияи бечораро» пуштибонї менамояд. Русияе, ки дар шашяки рўйи замин ќанот пањн кардааст. Бузургтарин имконоти ядроии дунёро дорост. Донотарин тањлилгарони стратегї дорад. Њамин Русия бо ин ќудрат ба Тураљонзода аз ќишлоки Туркобод, ки масљидаш барои сафсатагўйї (истифодаи калимањои «синабандак» «таги турсик», «размери ришу», дар халољо коѓаз бояд истифода кунї ё кулух», «бастани мактабњои тањсилоти умумї» ва ѓайра беодобињо бо ќарори суд баста шудааст), бењад «сахт

ниёз дорад». Бе фикри А. Тураљонзода дигар ягон масъалаи минтаќавї ва геополитикии дунё гўё њал намешавад. Дунё як даќиќа нафас намекашад ва интизори онро дорад, ки њамин эшонњои ќишлоќи Туркобод А. Тураљонзода ва Н. Тураљонзода чї мегуфта бошанд? Акнун, ки инњо гуфтанд, дигар масъала њал. Дунё мисли буњрони њавзаи Кариб оњи сабук мекашад. Тасаввур кардан мумкин аст, ки њазрати Акбари Тураљонзода пеш аз мусоњиба бо духтари бобои Саркор аввал як ба осмон назар карда, баъд ангушт ба манањ бурда, бо чашмони нимпўш мутафаккирона як ба суолњо андеша ронда, ба дурињои дур нигоњ карда, посух додагист. Аммо гап сари ин нест. Њарф атрофи он аст, ки Тураљонзода гумон мекунад, ки фурсати муносиб аст, барои чоплусї, худнамої, пайти мувофиќ барои сангандозист. Тураљонзода хеле фазлфурушї ва фалсафасавдої мекунад. Худро дўсти Русия нишон медихад. Њангоме ки дар бораи мењру муњаббат нисбати Русия-матушка гап мезанад, аз риќќат чашмони Акбари шастсолаи мо пури об мешавад, гиря гулўгираш мекунад, ќариб нафасаш мегирад, фишораш баланд мешавад, ба хонум Анора мурољиат мекунад: «Об, балам! об!» - мегўяд. Баъди обро нўшидан, «Об-бооо, пир шудем –да, балам, набошад, љойи мо он љост» - мегўяд. Хонум Анора, мантиќро сарфањм намеравад, «куљо бошад он љо Ялта ё Славянск, лекин мефањмад, ки бобо таљрибааш калон, худаш медонад, куљоро бояд интихоб кунад. Ба њар њол лабонаш пир-пир мепарад. Ӯ њам худро моил ба гиря нишон медињад. Охир, чї хел мешавад, ки мусоњиба ба охир нарасида… одамї дигар-дия, њаяљон.

«Њељ гап не, балам, тобистон он љо меравем…» гуфта њамсуњбати ташнаи сухани боборо ором карданї мешавад… Аммо бобои Тураљонзода одами сода нест. Муллои раќами 1-и дењаи Туркобод худро ба даст гирифта, лаљоми сафсатаро мекушояд. Ӯро ин замон арвоњњои 25 нафар русбачаи дидбонгоњи сарњадии раќами №12-и ноњияи Шурообод, ки шаби сешанбеи 12 ба 13-уми моњи июли соли 1993 мањз бо фармони ў кушта шуда, чандтоашро зинда ба зинда сар буриданд, ба ёдаш наёмад. Ба ёди ў куштани 17 нафар сарбозони 18-20-солаи ќазоќ, аз љониби мулло Љунайд ва мулло Умар –шогирдони дастпарвардаи мактаби худаш (Яндарбиев барои ин ба Тураљонзода шамшери тилої туњфа карда буд) дар ноњияи Дарвоз наёмад. Ба ёди ў рўзи 22-уми ноябри соли 1994 тарконидани автобуси хизматчиёни дивизияи 201-ум, дар мањаллаи 102-юм, ки дар асари он 15 афсари рус, аз љумла се зан бо ду кўдак пора – пора шуданд, наёмад, ба ёди ў њодисаи дар як шаби 23-юми майи соли 1995 шаш нафар афсарони бегуноњи Русия, ки дар назди подъездњои хонаашон, бо фармони ў паронда шуданд, наёмад. Ба ёди Тураљонзода дар рўзи равшан – 28уми марти соли 1996 соати 14.20 кушта шудани падару писар – журналистњои ОРТ Никулинњо наёмад. Ба ёди ў содир кардани фармонаш барои нобуд кардани колоннаи барои мардуми Бадахшон равонашуда дар Сичароѓ ва ќатли сарњадчиёни тољик бо роњбарии ќањрамон Љангихон Давлатов наёмад. Охир њамин гурўњњои шибњанизомии вафодори Тураљонзода солњои 1992-94 дар атрофи шањри Душанбе барои куштани сарњадбонони рус сафарбар нашуда буданд,

шоњидони њол то њол зинданд, ки гурўњи дигаре аз мардуми русзабонро дар мактаби №8-и Душанбе воќеъ дар рў ба рўйи ќозиёти чумњурї гаравгон гирифта буданд. Боз дањњо мисолу далели дигар шањодат аз он медињанд, ки Тураљонзода ташкилкунандаи террор кардани мардуми русзабон буд, аз оќибати амалњои шитобзада ва хилофи шерозаи вањдати миллати ќозикалон њазорон мардуми бегуноњ кушта ва бехонумон гаштанд (нигаред ба сомонаи радиои «Озодї)». Дар он љо овози хирросии А.Тураљонзода дар бораи шахсан ба уњда гирифтани њамаи ин амалиётњои террористї пурра мањфуз аст. Ин маълумот шояд дар бойгонињои ВКД, КДАМ ва Прокуратураи генералї боз даќиќтару аниќтар бошанд. На барои коњи кўњнаи нињоят ќимати њаёти одамиро бод кардан, барои таърих, барои миллат. Барои он ки на танњо Русия, Украина, балки худи мардуми тољик аз паси ин васвосї нараванд. Њамин лаѓзишњои рафторї ва равоннажандиву изтиробангезї буд, ки марњум Саид Абдуллои Нурї аз кирдору пиндори ќозї ба маротиб норозї буд, дар тасмимгирињои куллї ўро сарфи назар мекард ва њароси пинњонї дошт, ки дар лањзањои буњронї њатман ба ѓаризањои шахсї кулоњпушонї хоњад кард. Бењуда нест, ки дар тамоми давраи дар сари њокимият будан Акбар Тураљонзода аввал то Рањмон – Гитлер зинда будан хеле ќотеона ва баъди нобуд кардани ин шогирди вафодори ќозї бо зораву нола хоста буд ќонуне ќабул шавад, ки тамоми архиве, ки дар ВКД, КДАМ, Прокуратураи Генералї ва Суди олии Љумњурии Тољикистон аст, сўзонида шавад. Ањсант! Ана аќл! Ана њушёрї! Ана, доногї. Дар архивњои Британияи Кабир бойгонии сесадсолаи ними дунё аз љумла Њиндустони бостон њаст, эњтиёткорона њифз карда мешаванд, муллои мо Британияро дарс медињад, англисњоро давлатсозї меомўзад. Ањсант! Ањсант! Акбар Турачонзода медонад, аз бойгончињо њам хубтар, ки дар ин бойгонињо нодиртарин чизњои таърихи миллат мањфуз њастанд. Нишондодњои конкретии гунањкорон, террористњо, ќотилон, роњбарони онњо. Кї? Кай? Дар куљо? Дар шоњидии ки фармон дар бораи террор кардани ин ё он сарбоз, афсар, ходими давлатї, корманди прокуратура, судњо, олимон, журналистњо, ходимони дини содиќ ба миллат, колоннаи автомашинњо, авто-


минбари бањс

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014 бусњо, маршруткањо, гаравгон гирифтани кормандони давлатї, фарзандон, хешу таборони наздики онњо, роњбарон ва кормандони бонкњои давлатї, соњибкорони сармоядор, хешу таборони онњо, тарконидани пулњо, роњњо, иншоотњои давлатї, њуљум ба ќисмњои њарбї, биноњои маъмурии ВКД, КДАМ, прокуратура ва дигар муассисањо дода шудааст, мањфузанд. Кадом ташкилоти хориљї кай? Ба кї? Барои чї? Чанд сум маблаѓ додаст? Барои амалњои террористї кї чанд сум гирифтааст? А.Тураљонзода хуб медонад, ки дар ин бойгонињо парвандањои шахсї ва кории агентњои органњои љосусии КГБ СССР «Собит» ва писари ў агент «Абдукаримов» бо дастхатњо мањфузанд. Аммо њамаи давлатњо медонанд, агентњои замони Шўравї њаргиз собиќ нестанд. Онњо ба он давлат хизмат карданд. Дар он кишвар дар шуъбаи 0055 дар ќайд буданд. Њастанд. Мемонанд. Дар байни ин агентњо кањрамонони миллї, шерамардњо њам буданд. Аммо «Дар љое, ки шерон мегарданд, шаѓолон њам њастанд». Хадамотњои махсуси дунё дар дохили мамлакаташон бо шерон дар хориљи кишвар шаѓолонро мекобанд. Ягон миллат бе шаѓол намешавад. Онњоро меёбанд. Сахт истифода мебаранд. Пул медињанд, бозї мекунанд. Бозї мекунанд, пул медињанд. Ин љузъи таърихи фољианоки њар миллат аст. Мутаассифона, гоњо мешавад, ки як шаѓол сари чанд шерро мехўрад. Чунки соњиби шаѓол имкони бештар дорад – пул медињад, барои муолиља мебарад, путёвкаи курортї медињад, фарзандонро дар хориљи кишвар мехононад. Чи хеле, ки дар китобњои дарсии мактабї мехондем: «Методњо гуногун мешаванд». Инчунин, «Сиёсат санъати имкон ва истифода аст». Лекин њаминро гуфтанї њастем, ки истилоњи зоологии (љонваршиносии) «шаѓол» аз лињози орфоэпї вазни мантиќии шакли русии «шакал»-ро ифода карда наметавонад. Табиат ва сифати палидии ин њайвонро њамин истилоњи русї бештар, хубтар, возењтар ва даќиќтар ифода мекунад. Бозињои бобои А. Тураљонзода дар амалияи сиёсат нав нест. Дар «Библия» омадааст, ки «Шайтон хеле маккор аст, барои он, ки хеле пир аст». Ба ёд биёред. Митингњои тирамоњи соли 1991-и шањри Душанберо чї тавр рањматии дотсент А.Собчак ва академик Е.Велихов 07-уми ок-

тябри соли 1991 ба Душанбе омаданд. Бо А.Тураљонзода гарм вохўрї карданд. Дар интернет-ресурњо бинед, чї навишта шудааст. «При общении Тураджонзода щептал Собчаку на уши: «Здесь собрались коммунисты, а не русские». Магар ин гушакињо ба миллати тољик фоидае овард? Баъди хамин гушакињо мо њамзамон ба сохтани Роѓун, туннелњо, роњи Душанбе-Кулоб–Хоруѓ сар кардем? Сангтудаи 1-2-ро сохтем? Садњо мактабу шифохона бунёд кардем? Ба вањдати миллї расидем? Чї шуд, љаноби оѓои Тураљонзода? Сиёсатмадор, руњонии саршинос, ки гоњо дар либоси мулло, гоњо дар либоси коршиноси масоили минтаќавї, олими соњаи теология, танзимгари муносиботи љамъиятї, њомии дин? Дар кадом соња шумо мутахассис хастед, ки мардум, фарзандони он заррае фоида бурданд? Дар куљо? Кай? Ягон мисол доред? Ку номбар кунед. Нест. Надоред. Шумо њозир худро дар либоси љадид–љилвагар мекунед – соњаи нави муносиботи байналмилалї - соњаи низоъшиносї. Аммо маќсаду орзу шумо, домуллои муњтарам низоандозї аст. Шумо мутаххассиси бузурги низоандозї њастед. Мехоњед Ватане, ки дар он хуни нофатон рехтааст, нон хўрдед, бузург шудед, њамчунон одам шудед, онро дар њолати ногувор гузоред. Падари њумоюни шумо њазрати Тураљон ягон њунари дигар шуморо ёд надодааст? Магар арвоњи ў, ки хам ба дин ва њам давлат хизмат кардааст, аз хурсандии шумо нисбати фољиаи Сурияи валангор, мардуми бехонумони он хурсанд мешавад? Ва ахиран, бузургтарин њамсуњбати инсон худи инсон аст. Дар танњої. Њангоми муколама бо виљдон. Шахсияти шумо дар муќобили худи шумо кї бошад? Чї гуна инсон бошад? Чї некие ба ёди шумо меомада бошад? Ва аз њама бештар чї наќшае дар дил мепарваред? Дар байни онњо љузъиёте пайдо мешавад, ки номи он «некї ба мардум» аќаллан дар шакли нињоят хоксорона бошад? Бўйи сулњ аз машоми шумо ба мардум расад. Дар фикри вањдат ва ободї бошад? Ба фикри банда шумо ягона марди шастсолаи дунё њастед, ки таъљилан ниёз ба мутолиаи осори инсондўстонаи Саъдї доред. Аќаллан дар ѓуруби офтоби умри кўтоњи инсонї… Сайёфи Хуросонї

НАЗАРИ ДИГАР ДОРЕД? НАВИСЕД, ЧОП МЕКУНЕМ! tojikiston@pressa.tj, tojikiston-1992@mail.ru Телефон барои тамос: 238-54-51

Тољикистон 13

Дар кишвари мо њуќуќи инсон мањдуд нест?

Њ а ф т а н о м а и «Тољикистон»-ро пайваста мутолиа мекунам, маърифати њуќуќии ман ба ин васила таќвият меёбад. Оё шањрвандон воќеан њам њуќуќњои худро њифз карда метавонанд? Мехостам оид ба њифзи њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд дар асоси Конститутсияи кишвар маълумот дињед. Ќумрї Кабирова, вилояти Хатлон

Мо аз судяи Суди Оли Улуѓбек Мањмадшоев љавоби ин саволро љўё шудем: Конститутсияи (Сарќонуни) Љумњурии Тољикистон аз рўйи мазмун, моњият ва сохти худ ба сифати санади олии њуќуќї, ифодакунанда, таъминкунанда ва њимояткунандаи кулли њуќуќу уњдадорињои инсон, шањрванд, ташкилот, муассиса ва корхонањои давлатию хусусї, сарфи назар аз шакли моликиятдорї ва тарзи амалашон буда, фаъолияти рукнњои њокимияти давлатї: ќонунгузор, иљроия ва судиро таљзия намуда, тамоми соњањои њаёти иќтисодї, сиёсї, иљтимої ва фарњангию њуќуќии давлату љомеаро фарогир буда, дар таъмини волоияти ќонун наќши аз њама сазоворро дорро мебошад. Њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд ба воситаи Конститутсия, ќонунњои љумњурї ва санадњои њуќуќии байналмилалие, ки аз тарафи Тољикистон эътироф шудаанд, њифз мегарданд. Њуќуќ ва озодињои инсон ва шањрванд бевосита амалї мешаванд. Онњо маќсад, мазмун ва татбиќи ќонунњо, фаъолияти њокимияти ќонунгузор, иљроия, мањаллї ва маќомоти худидоракунии мањаллиро муайян мекунанд ва ба воситаи њокимияти судї таъмин мегарданд. Мањдуд кардани њуќуќ ва озодињои шањрванд танњо ба маќсади таъмини њуќуќ ва озодии дигарон, тартиботи љамъиятї, њимояи сохти конститутсионї ва тамомияти арзии љумњурї раво дониста мешавад. Њифз ва амалї шудани њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд, агар дар Конститутсия, ќонунњо, дигар санадњои меъёрии њуќуќї пешбинї ва ифода наёфта бошанд, онњо самти татбиќи худро гум мекунанд. Гузашта аз ин њолатњое, ки дар Конститутсия оид ба њифзи њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд инъикос ёфтаанд ва кафолат дода шудаанд, инкишофи худро дар ќонунњо ва дигар санадњои меъёрии њуќуќие, ки маќомоти давлатї ќабул мекунанд, пайдо намуда,

тартиби иљроиши онњо муайян карда мешавад. Тартиби иљрои њуќуќи инсон ба мењнат, тањсил, њифзи саломатї ва ѓайра дар Кодекси мењнат, ќонунњо дар бораи маориф, тандурустї, санадњои меъёрии њуќуќи Њукумати Љумњурии Тољикистон ва вазоратњои дахлдори соњањои мазкур нишон дода шудаанд. Дар сурати иљро нашудани њуќуќу озодињои инсон ќонунњо љавобгарї ва татбиќи љазоро муайян мекунанд, ки ин кафолати њифз гардидани онњо мебошад. Масалан, моддаи 164 Кодекси Љиноятии Љумњурии Тољикистон монеъ шудан ба гирифтани тањсилоти њатмии умумии асосиро љиноят эътироф намудааст ва барои ин кирдор љазои љиноятиро пешбинї намудааст. Тавре аз мазмуни моддаи 14 Конститутсия бармеояд, њуќуќу озодињои инсон на танњо бо ќонунњои миллї, инчунин ба воситаи санадњои њуќуќии байналмилалие, ки Тољикистон онњоро эътироф кардааст, њифз карда мешавад. Бевосита амалї шудани њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд, пеш аз њама, ба он асос меёбад, ки онњо дар Конститутсия, ќонунњо ва дигар санадњои меъёрии њуќуќї иникос ёфтаанд ва иљрои онњо кафолат дода мешаванд. Дар Конститутсия пешбинї гардидани њуќуќу озодињои инсон мазмуни онро дорад, ки онњо уњдадории њуќуќии шахсони мансабдор ва њамаи кормандони маќомоти давлатиро муќаррар мекунанд ва њамаи шахсони мансабдор ва маќомотњои давлатї вазифадоранд риояи ин њуќуќу озодињоро таъмин намоянд. Инчунин меъёрњои Конститутсия эътибори олии њуќуќї доранд ва онњо бевосита, мустаќиман амал мекунанд. Шахс ва шањрванд Конститутсияро ба роњбарї гирифта, метавонад њуќуќу озодињои худро амалї намояд, ё дар њолати вайрон кардани онњо ба меъёрњои Конститутсия такя намуда, онњоро њифз кунад. Бевосита амалї шудани њуќуќу озодињои инсон ва шањрвандро эътироф намудан мазмуни онро дорад, ки њамаи шахсони мансабдор ва маќомоти давлатї бояд онњоро эњтиром, риоя ва њифз намоянд. Онњо бояд маќсад, мазмун ва татбиќи ќонунњоро муайян намоянд. Яъне ќонунњо набояд ќоидањои рафтореро муайян намоянд, ки ба њуќуќу озодињои инсон мувофиќ набошанд ё онњоро халалдор созанд. Дар фаъолияти худ маќомоти њокимияти ќонунгузор, иљроя, мањаллї ва худидоракунии

мањаллї, пеш аз њама бояд њуќуќу озодињои инсонро ба назари эътибор гиранд, риоя гардидан ва иљро шудани онњоро таъмин намоянд. Фаъолияти онњо дар ягон маврид набояд њуќуќу озодињои инсонро халалдор созанд ё мањдуд намоянд. Агар њуќуќу озодињои инсон бевосита амалї ва риоя нашаванд, онњо ба воситаи њокимияти судї аз роњи татбиќи чорањои маљбуркунї таъмин карда мешаванд. Ба њамин тартиб давлат ба воситаи Конститутсия, ќонунњо, санадњои меъёрии њуќуќї, аз тариќи фаъолияти маќомоти давлатї бояд чунин шароитеро фароњам оварад, ки инсон дар љомеа худро озод њис намояд, имконият дошта бошад, ки тамоми нерўи зењнї, аќлї ва љисмонии худро пурра истифода бурда тавонад. Таъмини риоя ва бевосита амалї шудани њуќуќу озодињои инсон ва њифз намудани онњо маънои онро надорад, ки дар њељ як маврид онњо мањдуд карда намешаванд. Конститутсия ва ќонунњо њолатњои истисноиеро пешбинї ва муайян кардаанд, ки дар сурати мављудияти онњо давлат метавонад њуќуќу озодињои шахси алоњида ё гурўњи алоњидаи шањрвандонро мањдуд намояд. Масалан, Конститутсияи Љумњурии Тољикистон њолатњои зерини истисноиро муайян кардааст, ки дар с��рати мављудияти онњо мањдуд кардани њуќуќу озодињои инсон иљозат дода мешавад; -бо маќсади таъмини њуќуќу озодињои дигар шахсон; -бо маќсади таъмини тартиботи љамъиятї; -бо маќсади њимояи сохти конститутсонї; -бо маќсади њимояи тамомияти арзии љумњурї. Албатта, дар сурати мављуд будани ин омилњо низ набояд ба сўйистеъмол ва худсарї роњ дода шавад. Мањдуд кардани њуќуќу озодињо бояд танњо бо тартиби дар ќонунњо муайянгардида амалї карда шаванд. Дар ин маврид низ бояд ба мављуд будани асоси мањдудкунї, ба кадом муњлат, дар кадом њадду њудуд ва бо кадом тарзу усул амалї намудани он диќќат дода шавад. Дар Конститутсия омадааст, ки мањдудкунии њуќуќу озодињо танњо дар њолати мављуд будани њамон чањор омил раво дониста мешавад. Ин маънои онро дорад, ки ќонунњо ва дигар санадњои меъёрии њуќуќии маќомоти давлатї наметавонанд ягон асоси иловагии дигареро барои мањдудкунии њуќуќу озодињои инсон пешбинї намоянд.


14 Тољикистон

фароѓат

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014


мавлуднома

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Ба ёди Садриддин Мањкамов Дарди маро ту пинњон Медоштї ба љонат. Рози маро ту бурдї Дар хеш чун амонат.

Дар љони ту гуњар буд, Дар панљаат њунар буд. Хоке, ки мегирифтї Бар даст, симу зар буд.

Дар чењраат накўї Огандаи сафо буд. Аз панљањои найранг Домони ту рањо буд.

Мисли мусофире буд Умрат, ки зуд мерафт, Месўхт дарди љонат В-аз лаб чу дуд мерафт.

Покизадил, фурўнафс, Худ садри дин ту будї, Эй Садридини некў, Нури замин ту будї.

Ашке, ки рехтам ман Дар рўзи маргат,эй дўст, Ман рехтам худамро Дар сўзи маргат, эй дўст.!

Зайниддин Насриддинов ситорае, ки аз осмони фарњанг парид Зайниддин Насриддинов бо мављхезии хос ба майдони матбуоти тољик ворид гардида буд. Яке аз журналистони тањлилгару баљуръати замонаш ба шумор мерафт. Њанўз басо нављавон буд, ки варо яке аз сарварони рўзномаи вилоятї таъин намуданд. Баъд ба Панљакент фиристоданд, њамчу сармуњаририри рўзномаи ин ноњия. Зеро Панљакент он замон бо суръати афзун нумуъ мекард ва зиёда аз дањ заводу фабрика дошт, њамчунин ин љо азимтарин заводи коркарди тамоку ва консерв ва биринљи Осиёи Миёна бунёд меёфт ва калонтарин экспедисияи геологии Тољикистон, (экспедитсияи геологии Моѓиён) ин љо буд, калонтарин њафриётњо археологї ин љо амалї мешуд, азимтарин савхози боѓу токпарварї («Марѓедар») ин љо доман пањн мекард ва ѓайра. Барои инъикос ва пешбурд ва таконбахшї ба ин њама,

дар он замон, матбуот наќши азим мебозид. Ва рўзномаи «Зарафшон», ки Зайниддин Насриддиновро сарвараш таъйин гардида буд, аз боиси маводњои тањлиливу нодири хонданибобаш, даст ба даст мегашт, теъдодаш ба 24 њазор нусха расида буд, ки аз рўзнономањои вилоятї бештар буд. Роњбари аввали љумњурї Љаббор Расулов корбарї ва хираду назокати љавонмардо-

наи вайро ба назар гирифта, њамчун мудири шуъбаи матбуоти Кумитаи Марказии кишвар овардаш ва баъди чанд соли ин љо ифои вазифа карданаш Насриддиновро раиси идораи иттилоотии «Тољикта» таъйин намуданд, ки онро ба маркази бонуфузи иттилоотї бадал дода тавонист. Вай марди фидокор ва сарсупурдаи матбуот буд ва гармии дилашро ва умри азизашро дар ин љода бубахшид… Зайниддин Насриддинов дар хотири њамаи мо бо ќатъият ва љиддияти хос, бо назокату муњаббати арзанда ва ќомати болои ориёї ва табассуми ба худаш зебандаи пурмаъно ва хираду тамкин ва талошгарии мудомаш ва тањлилгарии амиќаш ва садоќаташ ба ќаламу ќоѓаз боќї хоњад монд. Зиндагинома ва корномаи ў мисли як навиштаи зебо буд дар сањфаи китоби журналистикаи тољик. Шераки ОРИЁН, дорандаи панљ љоизаи байналхалќї

Тољикистон 15

Таквими 15 май

Равшания Каримова (1949), 65- солагии зодрўзи олимаи соњаи биология. Майрам Мамадазимова ( 1964), 50- солагии зодрўзи китобхонашинос. Неъматулло Рањматзода (1944), 70- солагии зодрўзи шоир. Њољиќул Рањматуллоев (1909-1983), 105- солагии зодрўзи актёр ва режиссёри театр, Њунарпешаи халќии Тољикистон. Саъдї Табаров (1949), 65- солагии зодрўзи олими соњаи физика. Абдуќодир Холиќзода (1944-2000), 70- солагии зодрўзи муаррих. Солиљон Холиќов (1929), 85- солагии зодрўзи актёр ва коргардони театр. Љунайдулло Шарифов (1964), 50 - солагии зодрўзи олими соњаи иќтисод. Боймирзо Шукуров (1929-1993), 85- солагии зодрўзи арбоби фарњангї, Корманди шоистаи маданияти Тољикистон. Муродљон Юлбарсов (1929), 85- солагии зодрўзи сароянда, Корманди шоистаи маданияти Тољикистон.

16 май Рањим Бобољон (1939-1997), 75- солагии зодрўзи журналист. Салом Насриддинов (1929), 85- солагии зодрўзи бинокор, Ќањрамони Мењнати Сотсиалистї. Евгения Парамонова (1929), 85- солагии зодрўзи актрисаи балет, Њунарпешаи шоистаи Тољикистон. Миркалон Љўраев (1939), 75- солагии зодрўзи олими соњаи математика.

17 май Ќурбон Арбоб (1954), 60- солагии зодрўзи шоир. Валентина Ѓафурова (1939), 75- солагии зодрўзи, олимаи соњаи биология. Тоњири Мањмадризо (1964), 50- солагии зодрўзи нависанда. Сабурї (Абдулњаким Ќосимов) 1924), 90- солагии зодрўзи шоир.

18 май Насриддин Садриддинов (1949), 65- солагии зодрўзи доктори илми иќтисод.

19 май Салом Нуриёни Баравнї (1939), 75- солагии зодрўзи шоир ва адабиётшинос. Абдуљалил Сатторов (1964), 50- солагии зодрўзи журналист. Мансур Яњёев (1924-1991), 90- солагии зодрўзи журналист-суратгир. Масъуди Миршоњї (1954), 60- солагии зодрўзи донишманди эронии муќими Фаронса, узви хориљии АИ Тољикистон.

20 май Рауф Азизов (1954), 60- солагии зодрўзи журналист. Ањмад Алиев (1944), 70- солагии зодрўзи забоншинос. Халил Ѓоиб (1939), 75- солагии зодрўзи шоир. Мамадшо Ќадамшоев (1939), 75- солагии зодрўзи олими соњаи педагогика. Њусейни Нарзулло (1954), 60- солагии зодрўзи нависанда. Амирљон Њасанов (1924), 90- солагии зодрўзи пахтакор, Ќањрамони Мењнати Сотсиалистї. Масъули гўша Ёрмуњаммади Сучонї. • E-mail: rahimzoda@pressa.tj


таблиѓ

16 Тољикистон

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

ед. нед эълонњои ба мо фирист 7 7 Шумо метаво 7 7 и м а ќ а р ти смс бо худро тавассу 238-78-78 т о м у л ъ а м и о Телефон бар

Мефурўшам Њавлї Бўстонсаро

•• 2-њуљрагї, ошёнаи 8, кўчаи И. Сомонї, х.14, њуљ 59. Тел: 918-750-750

Хизматрасонї

•• Насби антенаи моњворавїАндрей. Тел: 918-76-74-08 •• Панљара, панљраи оњанин, дарвоза, дарвозањои оњанин, пештоќ, ќатораи панљарањо, ароба месозем. Тел: 918-44-0233, 935-44-02-33, 907-44-02-33 •• Панљара, панљарањои оњанин, панљарањои зина, дарвоза, дарвозањои оњанин, пештоќ, крани борбардор месозем. Тел: 900-98-70-51, 936-000-451, 98909-01-49

Иљора медињам •• 2-њуљрагї, мањаллаи Фурўдгоњ. Барои зану шавњари танњо, ки ба сафари хизматї омадаанд, дода мешавад. Њуљра дар њолати хуб. Тел: 226-05-06, 919-55-7574

Саломатї •• 3 намуди мањс дар хона. Аз соати 08:00 то 19:00 занг занед. Тел: 915-88-88-47, Люба. •• Маркази тибби халќии “Кимиёи саодат”: њамаи намуди паразитњо, кирмњо ва гиљањо “шлакњо”, дисбактериоз, сангњои рўда, (лямбля, остритса, аскарида ва ѓ.) суроѓа: н.Рўдакї, љамоати Зайнабобод, дењаи Сароб (Коммунизми пештара), тел: 901-500-760, 919-01-71-73, 917-33-33-55, 918-12-52-12

Эътибор надорад •• Дипломи гумшуда, ДТО №0019454, ки онро соли 2010 Донишкадаи иќтисодии Тољикистон ба Саидов Шоимардон Абдуллоевич додааст, аз эътибор соќит дониста шавад. •• Дафтарчаи имтињонии гумшуда, ки онро соли 2010 Донишкадаи соњибкорї ва хизмат ба Шаимардонов Бахтиёр додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Дафтарчаи имтињонии гумшуда, ки онро соли 2009 Донишкадаи соњибкорї ва хизмат ба Камбаров Исматулло додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Шартномаи хариду фурўши гумшуда дар фењрасти тањти № ВШ-542 хонаи истиќоматї ба номи Шарњиддини Илњомуддин бо суроѓаи Айнї 76/5, х.28, дар таърихи 24.04.2013с. дар идораи нотариалии давлатии н. Шоњмансури ш. Душанбе ба ќайд гирифта шудааст, бе эътибор дониста шавад. •• Дафтари њавлї ва шиносномаи техникии гумшуда, бо су-

роѓаи кўч. Умед 664, ба номи Ишонќулова Мањбурат Нарзиевна бе эътибор дониста шавад. •• Шиносномаи техникии гумшуда бо суроѓаи кўч. Неъмат Ќарабоев 67, њуљ. 98, ба номи Абдуллоев Мењнаталї бе эътибор дониста шавад. •• Дафтарчаи имтињонии гумшуда, ки онро соли 2013 Донишкадаи молия ва иќтисод ба Њомидзода Шамсиддин додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Дипломи гумшуда, тањти БТ-1, №511, 945, №11560, ки онро Техникуми Политехникии ш. Душанбе ба Умарќулова Машњура Абдувањобовна додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Шиносномаи техникии гумшуда бо суроѓаи кўчаи Айнї 32, њуљ. 56 ба номи Мањмадиев Иброњим Ятимович бе эътибор дониста шавад. •• Дафтарчаи имтињонии гумшуда, ки онро соли 2013 Донишкадаи молия ва ќарз ба Љабборов Акрам Мунарвашоевич додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Шањодатномаи ронандагии гумшуда, бо № 327224 ба номи Хољаев Нозим Зиёвидинович бе эътибор дониста шавад. •• Шањодатномаи ронандагї ва шиносномаи гумшуда ба номи Ќаюмов Ањмадљон Ханљарович бе эътибор дониста шавад. •• Аттестати гумшуда бо № 0003226, ки онро соли 2004 мактаби миёнаи № 9, ноњияи М.С. Њамадонї (Московский) ба Назаров Сафармад Валиматович додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Шањодатномаи гумшудаи РЯМ 0230019295, РМА 025034987, ки онро соли 2010 Нозироти андози н. И. Сомонии ш. Душанбе ба Бобокалонов Шуњратљон Маматќулович додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Аттестати гумшуда бо № 442322, ки онро соли 1976 мактаби миёнаи №5-и ш. Норак ба Назарова Бибикарайш Темуровна додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Дафтарчаи имтињонии гумшуда, ки онро соли 2008 Донишгоњи давлатии тиљоратии Тољикистон ба Олимов Насриддин Шарбатович додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Шиносномаи гумшуда, серияи А 4837411, ки о��ро 13 майи соли 2008 ШКД н. Фирдавсї ба Шарифов Муњиддин Мусофирович додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Аттестати маълумоти миёнаи нопурраи гумшуда, тањти раќами АБ № 069467, ки онро соли 2001 мактаби миёнаи № 3-и н. Рўдакї ба Љураев Ѓулом Алибоевич додааст, бе эътибор дониста шавад.

•• Шиносномаи техникии гумшуда бо суроѓаи кўчаи 50 солагии Тољикистон, х.41, њуљ.21 ба номи Назаров Њаким Тешаевич, бе эътибор дониста шавад. •• Дипломи гумшуда серияи ШВ № 678308, ки онро соли 1992 Донишкадаи Политехникї ба Ярашев Тимур Зафарович додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Шинономаи гумшуда, серияи А 5212038, ки онро 10 июни соли 2009 ШКД-и н. Балљувон ба Мирзошоев Султонмурод Рањматуллоевич додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Дафтарчаи имтињонии гумшуда, ки онро соли 2011 Донишкадаи тарбияи љисмонї ба номи С. Рањимов ба Абдуназаров Ќањрамон Давлаталиевич додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Дафтари њавлии гумшуда, бо суроѓаи кўчаи Ломоносов, х. 143/2, њуљ. 21 ба номи Разоќов Саид Рањмидинович, бе эътибор дониста шавад. •• Шиносномаи гумшуда, ки онро ШКД-и н. Њисор (н. Шањринав) ба Разоќова Раъно Донаевна додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Дипломи гумшуда, Г-№542422, ки онро соли 1991 ПТУ №55 ба Њикматов Хуршед Фозилович додааст, бе эътибор дониста шавад. •• Шањодатномаи гумшуда, РЯМ 0330142670, РМА 045798621 ба номи Шамсудинов Муњаммади Њайдарович бе эътибор дониста шавад.

Барњам мехўрад •• Соњибкори инфиродї Худоиева Моњистон Гадоиевна, ки бо шањодатномаи № 0071320, РЯМ 0430155239, РМА 045072784 соњибкорї дошт, фаъолияташро ќатъ менамояд.

•• Соњибкори инфиродї Каримов Давлатманд, ки бо шањодатномаи № 0146367, РЯМ 0330105573 РМА 037109501 соњибкорї дошт, фаъолияташро ќатъ менамояд. •• Соњибкори инфиродї Азизов Абдуњомид Рањматович, ки бо шањодатномаи № 0009407, РЯМ 0330002081, РМА 015002026 соњибкорї дошт, фаъолияташро ќатъ менамояд. •• Соњибкори инфиродї Мањмудова Моњру Эргашевна, ки бо шањодатномаи № 0071327, РЯМ 0430154441, РМА 045889795 соњибкорї дошт, фаъолияташро ќатъ менамояд. •• Соњибкори инфиродї Ќурбонбеков Азам Султонович, ки бо шањодатномаи № 0069984, РЯМ 0130096615, РМА 046199498 соњибкорї дошт, фаъолияташро ќатъ менамояд. •• Шањодатнома дар бораи ба ќайдгирии давлатии иттињодияи Љамъиятї, ташкилоти љамъияти «Дасти нек» раќами ќайди ИЧ 1538 аз 2 майи соли 2013, ВАТЧ № 0000434, РМА 040042699 фаъолияташро ќатъ менамояд. Њамаи арзу шикоятњо муддати 1 моњ ќабул карда мешаванд. •• Соњибкори инфиродї Бойхунов Алишер Абдулањатович, ки бо шањодатномаи № 0106338, РЯМ 0130026985, РМА

015158547 соњибкорї дошт, фаъолияташро ќатъ менамояд. •• Соњибкори инфиродї Сафарова Дилбар Бобокалоновна, ки бо шањодатномаи № 0151604, РЯМ 0330110761, РМА 037167495 соњибкорї дошт, фаъолияташро ќатъ менамояд. •• Соњибкори инфиродї Зоиров Сафаралї, ки бо шањодатномаи № 0132851, РЯМ 1230046373, РМА 125062976 соњибкорї дошт, фаъолияташро ќатъ менамояд. •• ЉДММ «Ибни Синомед», воќеъ дар н. Шоњмансур, РЯМ 0110005005, РМА 010017860 барњам мехўрад. Њамаи арзу шикоятњо муддати 1 моњ ќабул карда мешаванд. •• ЉДММ «Љоми 2012», воќеъ дар н. Шоњмансур, № 0200340, РЯМ 0110014218, РМА 010088475 барњам мехўрад. Њамаи арзу шикоятњо муддати 1 моњ ќабул карда мешаванд. •• Соњибкори инфиродї Шерова Гулбањор Мањмадиевна, ки бо шањодатномаи № 0009780, РЯМ 0130002758, РМА 015041826 соњибкорї дошт, фаъолияташро ќатъ менамояд. •• ЉДММ «Ронанда Умед», воќеъ дар н. Ќумсангир, № 0221152, РЯМ 3610002862 барњам мехўрад. Њамаи арзу шикоятњо муддати 1 моњ ќабул карда мешаванд.


фароѓат

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Тољикистон 17

 

JOB VACANCIES 

UNDP is the United Nations' global development network, an organization advocating for change  and  connecting  countries  to  knowledge,  experience  and  resources  to  help  people  build  a  better  life. We are on the ground in 177 countries, working with them  on their own solutions to global  and  national  development  challenges.  UNDP  has  been  on  the  ground  in  Tajikistan  since  1994.  UNDP’s  programme  in  the  country  consequently  represents  a  broad  spectrum  of  activities,  including  Poverty  reduction;  Good  governance;  Crisis  prevention;  Energy  and  environment  and  Reducing burden of HIV/AIDS, Malaria and Tuberculosis 

UNDPTajikistan is seeking to recruit:  •

National Consultant – on developing of normative documents and SOPs for HR Management, Sub‐recipient  and contract management in the NC AIDS, TB Centre and   Centre to Fight the Tropical Diseases. (UNDP  UNDP HIV, TB and Malaria Control Programme;  Contract Type: IC;  Duty Station: Dushanbe,  Deadline: 29  May 2014) 

  For  detailed  Job  Descriptions  and  instructions  for  submission  of  applications  please  visit  our  website:  http://www.undp.tj.  Applications  without  the  completed  application  form  will  be  treated  as  incomplete  and  will  not be considered for further assessment.     Only shortlisted candidates will be contacted.Qualified female candidates are strongly encouraged to apply. To stay  on  our  Vacancy  Announcements  please  join  us  on  Facebook:  updated  http://www.facebook.com/pages/RecruitmentUNDP‐Tajikistan/141125059321554 

Озмуни умумиљумњуриявии «Китобдор, китобхона ва китобхонаи шахсии бењтарини Тољикистон» дар соли 2014 Натиљаи овоздињї аз санаи 2.04 то 13.05.с.2014 Аз рўи номинатсияи «Китобдори бењтарин»

Аз рўи номинатсияи «Китобхонаи бењтарин» № р/т

Номи китобдор

1

Њиљораќам (Код)

Раќами ирсоли SMS

Миќдори овозњо

Китобхонаи вилояти Суѓд Kb015 ба номи Тошхоља Асирї

4545

86

2

Китобхонаи давлатии ба- Kb044 чагонаи љумњуриявї ба номи Мирсаид Миршакар

4545

65

3

Китобхонаи шањрї ба но- Kb045 ми Абулќосим Лоњутї

4545

19

4

Китобхонаи давлатии па- Kb043 тентию техникї

4545

18

5

Китобхонаи вилояти Хат- Kb001 лон ба номи Шамсиддин Шоњин

4545

8

6

Китобхонаи марказии Тур- Kb035 зунзода

4545

3

7

Китобхонаи марказии Kb016 ш.Исфара

4545

2

8

Китобхонаи вилояти Хат- Kb002 лон ба номи Садриддин Айнї

4545

1

№ р/т

Номи китобдор

Њиљо раќам (Код)

Раќами ирсоли SMS

Миќдори овозњо

1

ш. Хуљанд, Раљабова Марњабо

Kt037

4545

88

2

ш.Душанбе, Шарипова Kt001 Валъамат

4545

74

3

ш. Хуљанд, Эргашева Му- Kt024 яссар

4545

56

4

ш.Истаравшан, Зокирова Kt015 Мукаррама

4545

36

6

ш.Душанбе, Ахмедова Kt004 Мавзуна

4545

27

7

ш.Панљакент, Собирова Kt025 Сољида

4545

11

8

н. Мастчоњ, Сафарова Фа- Kt017 рзона

4545

9

9

ш.Исфара, Хакимова Сай- Kt014 фура

4545

9

9

Китобхонаи марказии Kb044 н.Данѓара

4545

1

10

ш.Турсунзода, Саидова Kt034 Гавњарой

4545

6

10

Китобхонаи марказии Kb022 н.Айнї

4545

1

11

ш. Норак, Нозимова Гул- Kt027 бањор

4545

5

11

4545

1

14

н.Вањдат, Нурова Хайри- Kt033 ниссо

4545

4

Китобхонаи Донишгоњи Kb047 авлатии тиљорати Тољикистон

15

н.Ашт, Шарипова Биби- Kt029 раъно

4545

4

16

н.Зафаробод, Наимова Kt018 Умеда

4545

3

17

н. Панљ, Сафарова Назира

Kt009

4545

2

18

ш.Душанбе, Юсупова Муњаб- Kt003 бат

4545

1

19

н.Файзобод, Толибов Са- Kt035 идмурод

4545

1

20

ш.Ќурѓонтеппа, Тоирова Kt006 Майсара

4545

1

Намунаи овоздињї: Бо телефонии мобилї њиљораќами (Код)-и китобдор ё китобхонаро дар шакли паёмак њуруфчинї намуда ба раќами 4545 ирсол менамоем ва мунтазири љавоб мешавем. Пас аз ирсоли паёмак оиди овози додаи шумо ба телефонии мобилї дар шакли паёмак маълумот дода мешавад. Эзоњ: Овоздињї дар озмун ихтиёрист! Арзишнокии 1 (як) паёмак 2 (ду) сомониву 90 дирамро (бо назардошти ААИ) ташкил медињад. Натиљаи овоздињї дар сомонаи www.gptb.tj дарљ мегардад! Дигар китобдорон ва китобхонањо дар санањои нишондодашуда овоз нагирифтаанд. Оиди овоз додан ба дигар китобхона ва китобхонањо метавонед аз сомонаи www.gptb.tj истифода намоед. Телефонњо барои тамос: 918-90-75-86, 917-23-28-16

љавоби сканворди №19

•• њамал (21 март- 20 апрел)

Дар соњаи тиљорат мувафаќиятњо шуморо њамсафар мешавад. Дар муњаббат каме нофањмињо ба байнатон пайдо мешавад. Роњбаратон барои кори дигар гузаштанатон норозигиашро баён медорад. Дар муносибат бо атрофиён эњтиёткор бошед, зеро ранљиши онњо ба пешрафтатон мусоидат мекунад.

•• Савр (21 апрел - 20 май) Сарвњоро њафтаи пурбарор интизор аст. Ситорањо тавсия медињанд, ки корњое, ки дар наќша доред, ба баъд гузоред. Бењтараш ин њафта ба тамошои табибат бароед, то њолати руњиятон хуб шавад. Дар коргоњ муносибати худро таѓийр дињед, зеро ин рафтори шумо ба кори ояндаатон халал мерасонад.

•• љавзо (21 май- 21 июн)

Марњилаи хубест, барои ба даст овардани малбаѓњои калон. Њама фикратонро ба пул банд накунед, зеро муњаббате, ки дар паси даратон истодааст, ќабул кунед. Дар роњ њамеша эњтиёткор бошед.

•• саратон (22 июн- 22 июл) Саратонњо дар ин њафта хеле серташвиш мешаванд. Дар коргоњ ва хона корњои нотамомашон аз нав рў мехезад. Бењтараш њамаашро ба як њафта намонда, таќсим кунед, зеро дар фасли бањор ќувваи зиёд сарф кардан, ба саломатиатон каме хатар дорад.

•• • асад (23 июл- 23 август)

Њафтаи навин бароятон мушкилињоро пешгўйї мекунанд, вале аз ин дилсард нашуда, барои ба њадаф расидан талош намоед. Чанд ваќт аст, ки сару либоси нав хариданиед, акнун фурсаташ фаро расидааст. Муносибати даѓалро аз худ дур кунед. Њамеша камбудии дигаронро кофтан низ дарди саратон мешавад.

•• сунбула (24 август- 23 сентябр) Бо сабабњои номаълум аввали њафта худро нороњат њис мекунед, вале дар миёни њафта аз дур хабаре мешунавед, ки руњияи шуморо дигар мекунад. Њангоми сари чанбари мошин нишастан, кўшиш кунед, ки њамаи пролемањоятонро як тараф гузоред, то аз хатар эмин бошед.

•• мизон (24 сентябр- 23 октябр)

Кўшиш кунед, ки бештари ваќтатонро ба тамошо, сайру гашт, вохўрии шиносон гузаронед. Барои маблаѓе, ки дар ин муддат сарф шудааст, ѓам нахўред. Ситорањо ба даст омадани даромади пулиро пешгўйї мекунанд. Нисбати мањбубаи худ бепарво набошед, зеро њар як занги ту ўро нерўи тоза мебахшад.

•• Аќраб (24 октябр - 22 ноябр Нафароне, ки зери ин бурљ ќарор доранд ва љойи кори худро иваз карданианд, ситорањо тавсия медињанд, ки аз њозир њуљљатњояшонро омода намоянд. Кўшиш кунед, ки бо њамкорон муносибати хубро ба роњ монед. Њар як ќадами шумо дар тањти назорат аст. Барои њамин њар сухане, ки мегўед фикр кунед.

•��� ќавс (23 ноябр- 21 декабр)

Ваќти кам барои амилишавии орзуњоятон боќї мондааст. Метавонед, ки ками дигар кўшиш намоед. Роњбаратон шуморо ба вазифаи дигар гузаронидан мехоњад. Њар чанд розї набошед њам, аз гуфтаи роњбаратон саркашї накунед.

•• љаддї (22 декабр- 20 январ) Дар рўзњои истироњат ба худатон љабр накунед. Корњоятонро дар доираи ваќти муайян иљро намоед, чунки мондашавии зиёд, хастагии руњиро ба миён меорад. Љаддињои зањматталаб бояд ба саросемагї роњ надињанд, зеро хуш муомилагї ва забон шириниатон душманонатонро зиёд мегардонад. Ба гапњое, ки дар гирдатон давр мезанад, ањамият надињед, чунки ваќт довар аст.

•• давл (20 январ- 21 феврал) Дар муносибати ошиќона каме нофањмињо ба миён меояд. Дар ин лањза худатонро ба даст гиред. Ваќтњои охир саломатиатон шуморо азият медињад. Нисбати ин чизи ќиматњо бетараф набошед. Дар охири њафта ба айёдати падару модар рафтанро фаромўш накунед.

•• њут (21 феврал - 20 март) Аввали њафта бо муноќиша рў ба рў мешавед. Дар як муддати кўтоњ мегузарад, чунки њаќ ба њаќдор мерасад. Аз нобарории корњоятон ѓамгин нашавед, зеро охири њафта амалї шуданаш мумкин аст. Муносибати хубро бо атрофиён фаромўш насозед.


18 Тољикистон

љашнвора

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Забони форсї ва марзњои љуѓрофиёии он

Ба Бухоро рафта будам, то оромгоњи Амир Исмоили Сомониро аз наздик бубинам. Хонуме сисола машѓули тазйини суфрае барои фурўши зардолу буд. Бо дўсте фаронсавї аз канори ў мегузаштем. Баъд аз каме гап ў гуфт, аз лањни суњбати ман мутаваљљењ шуд, ки эронї њастам. Пули зардолуњоро нагирифт ва гуфт, ки агар бештар исрор кунем, тамоми сармояамро дар оби рўд мерезам. Ў идома дод, ки ин љо пур аз эронитабор аст, чиро ки њамаи мо эронї њастем. Бояд диќќат шавад, ки мо се муњити фарњангї дорем: Осиёи Миёна, Эрон ва Ќафќоз. Эрониён аз назари фарњангї бо Ќафќоз ва Осиёи Миёна муштараканд. Аммо ин иштирок аз назари адабиву забонї бо Осиёи Миёна барќарор аст. Барои намунае аз иштирокоти фарњангї метавон маросими љашни Наврўзро мисол зад, ки назди мардуми љумњурии Озарбойљон, курдони Туркия, Сурияву Ироќ њамон андоза ањамият дорад, ки дар Тољикистон, Узбакистон, Афѓонистон ва Эрон муњим шумурда мешавад. Эрон бештарин иртиботи забониро бо Осиёи Миёна дорад. Забони муштарак зебоии инро дорад, ки њамфањмиии муштарак миёни мо эљод кунад. Мо метавонем бо њамфањмии бештар ояндаи бењтаре дошта бошем. Мардуми кишварњои Тољикистон, Афѓонистон ва бахше аз Узбакистон худро ба далели забону адабиёти муштарак эронї медонанд. Адабиёти муштарак ба машоњири Эрони Бузург бозмегардад. Агар Тољикистонро ба таври мисол дар назар бигирем, мутаваљљењ мешавем, ки Камоли Хуљандї ё аз њама муњимтар, Рўдакї, Носири Хусрав ва Абўалии Сино фарзандони ин минтаќаанд. Дар солњои ахир низ беш аз 1200 адиби самарќандї доштаем. Бо нигоње ба торихи адабиёти Эрон мутаваљљењ мешавем, ки бисёре аз адибону шуаро зодаи кишварњое њастанд, ки имрўза дохили хоки Эрон ќарор надоранд. Ба назари ман, метавон ба њамон андоза ки Њофизу Саъдиро дар Самарќанду Бухоро тољикї донист, Рўдакї ва Носири Хусравро низ дар дохили Эрон эронї пиндошт. Дар забону адабиёт марзе вуљуд

Масъуд Миршоњї зиёда аз 30 сол инљониб бо Тољикистон пайвандї дорад. Њамкорињои ў дар самти тарѓиби бонувони сухансаро тањти унвони «Хубони порсигў», «Шеърњои занони афѓон», «Адабу фарњанги Тољикистон» бо њамзабонони кишварњои њамсоя судманду ќобили таваљљуњанд. Ў аслан пизишкї саратоншинос буда, бо донишкадаи тиббї дар риштаи саратоншиносї дар Тољикистон ба як ќатор дастовардњо ноил шудааст. Мавриди тазаккур аст, ки мавсуф бобати нигањдошти забони ноби модарї (тољикї) ва мероси пурарзиши ниёгон дар шањрњои бостонии тољикон мисли Самарќанду Бухоро низ корњои чашмгире ба сомон расонидааст. Бо ибтикори љаноби доктор Масъуд Миршоњї дар шахри Истаравшан «Фарњангсарои ориёї» эъмор гардид. Ин марди фозилу донишманд имрўз ба остонаи 60–умин соли умри хеш пой менињад. Ќаламкашони «Тољикистон», ки Устод Миршоњї узви њайати тањририяи ин нашрия мебошанд ва хонандагони он ин фарди миллатдўстро бо љашни мавлуд ва шасти камолоти љавонмардї тањният намуда, ба эшон сињатмандии комил, осоиштагии руњу љон, саъодатмандии њамешагии хонаводаро таманно доранд.

надорад. Мо дар Эрон хиёбони Носири Хусрав дорем, мадорисе ба њамин ном дорем. Агарчи эронињо ўро эронї медонанд, аммо агар нигоњ кунем, ки Носири Хусрав дар куљо ба дунё омада, мутаваљљењ мешавем, ки ў дар Марв ба дунё омада, дар Афѓонистон даргузашта ва дар кўњњои Бадахшон дафн шудааст. Мо Носири Хусравро эронї медонем, аммо ў зодаи хориљ аз марзњои Эрон аст ва њам он сўйи марзњо даргузашта. Рўдакиро метавон мисоли дигаре донист. Ў зодаи Панљакент, воќеъ дар шимоли Тољикистон, аст. Касеро, ки падари шеъри форсї ќаламдод шудааст, эронї медонем. Аммо Рўдакї канори рўдхонаи Зарафшон ба дунё омада, аммо таъсираш дар адабиёти мо он гунааст, ки мо ўро эронї медонем. Оромгоњи Рўдакї низ дар њамон Панљакент аст. Агар зиндагии машоњир ва адибони дигарро низ баррасї кунем, ба натиљаи мушобење мерасем. Бояд пазируфт, ки њама аз бистари муштарак буданд. Бештари “Шоњнома” дар Эрону Систону Зобул ва Кобул мегузарад, аммо мо“Шоњнома”-ро сад дар сад эронї медонем ва намеписандем, ки афѓонњо бигўянд, ки “Шоњнома”ба онњо таъаллуќ дорад, аммо агар Рудобаро дар назар бигирем, мутаваљљењ мешавем, ки шахсиятњои бисёре аз шуаро аз кишварњои форсизабони дигар њастанд, мисли Рудоба, ки ба Афѓонистон наздик аст. Дар мусиќї њам ба њамин шакл. Форобиро аз худ медонем, аммо Фороб, ки зодгоњи ўст, шањре дар Афѓонистон аст, аммо мо ўро эронї медонем. Бо нигоње ба торихи адабиёти Эрон мутаваљљењ мешавем, ки бисёре аз адибону шуаро зодаи кишварњое њастанд, ки имрўз дохили хоки Эрон ќарор надоранд. Эрон кишварест, ки њукумати он мекўшад доштањои худро аз замони омадани Ислом ба баъд баршумурад. Ин масъала дар се кишвари дигар њам вуљуд дорад. Афѓонистонро мисол бизанем. Ин кишвар низ робитаи

худро бо њар он чи пеш аз 200 соли ахир дошта, ќатъ кардааст. Мардуми Афѓонистон нисбат ба торихи ќадимии Эрон, ки бахше аз торихи худи онњо њам њаст, бегонаанд, чаро ки таблиѓоти мазњабї беш аз андоза шадид аст. Аз замоне ки ќавми паштун саъй карданд, ки давлати људогона ташкил дињанд, мушкили забон низ дар ин кишвар љиддитар шуд. Онњо бар сари як калимаи “донишгоњ” даргирињои бисёре доштанд. Аммо Тољикистон кишварест, ки 4000 сол пеш то кунун, њарчи эрониён доранд, худро бо онњо сањим медонад ва худро љузъе аз Эрони Бостон муъаррифї мекунад. Мардум дар Тољикистон Курўшро аз худ медонанд. Дар њар шањре аз Тољикистон хиёбони Саъдї ё Њофиз доранд. Аммо дар Афѓонистон кўшиш шуда, ки мардум худро аз гузаштаи таърихишон људо бидонанд. Ин мушкилот танњо забонї нест, балки фарњангї њам ба њисоб меояд. Дар Афѓонистон на хиёбоне ба номи Носири Хусрав доранд ва на ба номи дигар машоњир. Дар Самарќанду Бухоро, воќеъ дар Ўзбакистон, мардум форсиро бисёр зебо суњбат мекунанд. Наќши ин ду шањр ва хусусан Бухоро дар зинда нигањ доштани забони форсї ва тарвиљи он бисёр арзанда аст. Беш аз 2000 адиб дар торихи адабиёти форсї дорем, ки онњо аз Осиёи Миёна омадаанд. Аммо ба таври мисол, нигоње ба зиндагии Хуљандї таѓйироти маконии ўро ба мо нишон медињад. Ў аз Хуљанд омадаву дар Табрез дафн шуда. Марзњо, ки вуљуд надошт, љо ба љойии мардум низ роњат буд, ки метавонистанд дар њудуди забониву фарњангии худ рафтуомад кунанд. Аммо пас аз эљоди марзњо ба андозае, ки љанбањои сиёсии амр матрањ шуда, ба љанбањои фарњангиву адабї пардохта нашудааст. Бояд бештар ба ин иштирокот пардохт. Донишмандону пажуњишгарони ин манотиќ метавонанд бо роњандозии њамоишњо ба якдигар наздик шуда ва ин наздикиро ба дигарон низ таълим дињанд, то њам-

фањмї, ки бояд, падидор шавад. Чи онњое, ки дар Самарќанду Бухоро њастанд, чи касоне ки дар Хуљанду Душанбе зиндагї мекунанд ва чи ононе ки дар Кобулу Мазори Шариф мезиянд ва чи касоне ки дар Машњаду Тењрону Табрез сокинанд, тамоми ин мардум бистарњои муштарак доранд. Дуруст аст, ки забони мањаллї, мисли пашту, курдї, озарї дорем ва бархе аз забонњо бо Авесто њамзамон аст, аммо аз назари густараи фарњангии эронї дар забонњо форсї бисёр ѓанї аст. Забони форсї аз они форсњо нест, балки њар адибу файласуф ва њунарманде, ки дар ин манотиќ буда, ба забони форсї навиштањои худро мунташир карда, забони форсї аз они њама аст. Бузургони ин аќвом агар мехостанд, њарферо ба сабт бирасонанд ва ба гўши њамагон бирасонанд, аз забони форсї бањра бурдаанд. Дар Тољикистон мушкиле барои навиштан вуљуд надорад. Озодї сад дар сад дар њавзаи адабиёт ва нашри китоб вуљуд дорад. Дуруст аст, ки баргузории њамоиш наметавонад кофї бошад, аммо акнун яке аз бењтарин роњњо маљаллоти интернетї аст. Телевизиюнњои моњвораї яке дигар аз бистарњоест, ки метавон барои эљоди наздикї миёни форсизабонон аз он истифода кард. Аз худам мисол мезанам, ки ба Бухоро рафта будам. Аз хонањо садои таронањои эронї шунида мешуд. Бояд таваљљуњ дошт, ки њунармандон наќши бисёр муњимме дар тарвиљи забон доранд. Дар љое мисли Ўзбакистон, ки мекўшад забони форсиро камањамият љилва дињад, мардум бо моњворањо таронањои эрониро гўш медињанд. Дар Тољикистон њам ба њамин шакл аст. Дар як нокуљои обод мебинед, ки мардум бо таронањои эронї шодї мекунанд. Албатта, дуруст аст, ки мусиќї дар ин кишварњо њам хуб пешрафт карда, аммо њамчунон мусиќии форсї дар гўша ва канори шањрњои ин кишварњо ба гўш мерасад. Чи онњое ки дар Самарќанду Бухоро њастанд, чи касоне ки дар Хуљанду Душанбе зиндагї мекунанд ва чи ононе ки дар Кобулу Мазори Шариф мезиянд ва чи касоне ки дар Машњаду Тењрону Табрез сокинанд, тамоми ин мардум бистарњои муштарак доранд. Дуруст аст, ки забони мањаллї, мисли пашту, курдї, озарї дорем ва бархе аз забонњо бо Авесто њамзамон аст, аммо аз назари густараи фарњангии эронї дар забонњо форсї бисёр ѓанї аст. Забони форсї аз они форсњо нест, балки њар адибу файласуф ва њунарманде, ки дар ин

манотиќ буда, ба забони форсї навиштањои худро мунташир карда, забони форсї аз они њама аст. Бузургони ин аќвом агар мехостанд, њарферо ба сабт бирасонанд ва ба гўши њамагон бирасонанд, аз забони форсї бањра бурдаанд. Мо дар њавзаи адабиву фарњангї бисёр кўшидаем. Ман саъй кардаам, ки бо нашри китоб ва шеърњои бонувони афѓон ё бонувони Ўзбакистон ба забони форсї заминаи ин наздикиро эљод кунам. Њамин ки мекўшам, то адабиёти форсиро ба забонњои нигоришии дигар дар кишварњои форсизабон баргардонам, то ќобили истифода барои онон низ бошад. Дар Тољикистон агарчи мардум форсї суњбат мекунанд, аммо дабираи онњо сириллик аст. Ин вазифаи мост, ки бикўшем, то табодулоти адабиву фарњангї бештар шавад. Бист сол пеш анљуманеро бунёдгузорї кардам. Њадафи Анљумани Рўдакї ин буд, ки заминае фароњам кунем, хориљ аз марзњои сиёсї, ки њар кишваре метавонад номи худро дошта бошад, адибону фарњехтагони ин кишварњоро даври њам љамъ кунам, то дар бораи забон, фарњанг ва адабиёти муштараки ин хиттањо суњбат кунанд. Мо дар клосњои анљуманамон омўзиши хатти ниёкон – форсиро – низ дорем. Дар Афѓонистон ба ин далел, ки нигориши форсї мутолеа мешавад, аз китобњои нависандагони эронї бисёр бањра мебаранд. Дар китобхонањои Афѓонистон китобњое, ки тавассути нависандагони эронї навишта шуда, вуљуд дорад, аммо мушкили Тољикистон ва Осиёи Миёна ин аст, ки хатти нигориши онњо форсї нест. Дар Ўзбакистон низ ба тозагї лотин менависанд. Ба њамин далел, китобњо бурдеро, ки бояд надоранд. Давлат низ китобњоеро, ки бештар ба ин кишварњо мунтаќил мекунад, китобњои мазњабї ё адабиёти клосик аст, вале китобњое, ки имрўза лозим аст, андешамандони тољик мутолеа кунанд, камтар дастрас аст. Бо он ки фарогирии забони форсї аз сўйи давлат иљборї унвон шуда, аммо боз њам хатти сириллик миёни мардуми Тољикистон нигориши аслист. Бояд таваљљуњ кунем, ки агарчи омўзиши хатти форсї иљборї аст, аммо набояд иљоза дод, ки хатти сириллик гум шавад. Барои таѓйири хат сад сол замон лозим аст, чиро ки адабиёти мардум гум мешавад. Дар сурати дигаргунии алифбои як кишвар, мардуми он кишвар ба таври ногањонї бесавод мешаванд. Масъуди Миршоњї, Фаронса, Порис махсус барои «Тољикистон»


20 Тољикистон Ширкати «Cоcа cоlа» як љузъи маводи хатарнокашро нест кард Ширкати «Соса-соlа», яке аз ширкатњои калони љањонї вобаста ба нўшокї ба шумор меравад, ки тавонист як љузъи маводи хатарноки худро аз байн барад. Яке аз намояндагони ин ширкати бузург Джон Голд хабар дод, ки аз рўйхати маводњо равѓани растании бромро бароварданд ва барои бењтар сохтани тамъи ин нўшокї њамчун маводи муњофизатї аз илтињобёбии инсонњо њамроњ карданд. Джош Голд ќайд кардааст, ки њама маводњои кимиёвие, ки барои хуштамъ шудан истифода мебарем, ба меъёрњои байналмилалї љавобгў мебошанд. Мо ба он хотир ин маводро аз рўйхат гирифтем, ки аз номи чандњазор истеъмолкунандагон шикоят омадааст. Ёдовар мешавем, ки соли 2012 ширкати «Кока кола», рўйхати нўшокиашро иваз кард, зеро маводњои буда, ба ќисми зиёди истеъмолкунандагон аксуламал нишон додааст.

Боз тўфони магнитї мешавад Дар моњи май боду њавошиносон, њавои наонќадар офтобиро пешгўйи кардаанд. Ин аз он шањодат медињад, ки њолати боду њаво дар моњи охири фасли бањор муътадил боќї мемонад. Новобаста аз ин таѓйирёбї дар кураи замин рўзњои 15, 16, 21, 22 ва 26 май дар назар аст. Дар ин рўзњо ќисми зиёди одамон аз дарди сар, дарди нимсара, бехобї, худро бад њис кардан, паст шудани тонусњо, таѓйир ёфтани кори дил, пасту баланд шудани фишори шараёнї азият мекашанд. Барои бартараф кардани норасоии кори узвњои бадан бояд бештар ба корњои физикї машѓул шуд. Тез-тез санљидани фишори шараёнї, нўшидани ќањва ва хўрокњои сабукро тавсия медињем. Барои таъсир накардани ин тўфон, истеъмоли ќиёми тўси сафедро (березы) аз тиби мардумї тавсия медињем. Тибќи оморњо тўфони магнитї аз 50-75 дарсади ањолии љањонро бетаъсир намегузорад.

тандурустї

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Беморињои нодир ташхиси он осон нест…

…Он рўз Аскарљон Сатторов дар беморхонаи шањрї навбатдор буд. Ба беморхона бемореро дар њолати хеле вазнин оварданд. Бемор чунон бењолат буд, ки њатто ќуввати њаракат кардан надошт. Аз пешобаш хун меомад. Аз дарди љонкоњ бемор хеле азоб кашида, рангу рўяш зањир шуда буд. Бемор чанд маротиба дар беморхонањо хобида, табобат гирифта бошад њам, шифо наёфта буд. Духтурон ба ў иллати бо пешоб хун омаданашро аз љигар медонистанду љигарашро табобат мекарданд. Њарчанд, ки табобат мегирифт ў шифо намеёфт. Аз ин рў бемор аз њаёту зиндагї хеле дилсард шуда буд. Ба ояндааш ноумедона менигарист. Табиби љавон Аскарљон Сатторов, ки таљрибаи хеле ками корї дошт, табобати ин беморро ба уњдаи худ гирифт. Ў хуни беморро дар њолатњои гуногун гирифта ташхис кард. Зеро, ки бемор ваќте сањар аз хоб мехест аз љояш наљунбида пешоб мекард, пешобаш тоза бехун буд. Њангоми њаракат кардан њатман аз пешобаш хун меомад. Барои аниќу даќиќ ташхис кардани ин беморї табиби љавон китобњои зиёдеро вараќ зада хонд. Соатњо назди интернет нишаста, љустуљў мекард. Оќибат ў сабаби ба кадом беморї гирифтор шудани ин шахсро ёфт. Ин беморї «маркиесфова» ном дошта, онро бори аввал олими англис Маркиесфова Викели кашф карда будааст. Аз ин рў ин беморї номи табиби англисро гирифта буд. Яъне ба забони тољикї онро бемории камхунии гемотикї меноманд. Беморї хеле нодир буда, шумораи хело ками одамон гирифтори он мешаванд. Табиб Аскарљон Сатторов ба ин намуди беморї хуб шинос шуда, мувофиќи донишу малакаи худ ба табобати бемор машѓул шуд. Бемор пас аз табобатњои гирифтааш мувофиќи ташхис духтури љавон худро рўз то рўз бењтару бардам њис мекард. Оќибат шифо ёфта, бо руњи болида ба назди зану фарзандонаш баргашт. -Ба чунин беморї дар муддати понздањ соли кориям бори аввал вохўрдам,-наќл мекунад,-духтури дараљаи олї Аскарљон Сатторов. Ин бемории нодир, ки дар бадани бемор хеле кўњна ба таври дигар гўем музмин (хронический) шудааст, лозим аст, ки соле ду маротиба

дар беморхона бистарї шуда, табобати махсус гирад. Њар як табобат ба дарозшавии умри бемор мусоидат карда, аз чунин беморї намефавтад. Барои он ки шахси бемор беморияшро ављ нагиронад бояд, ки аз хунукї, корњои вазнин эњтиёт карда, асабї нашавад, дар ин сурат бемори оњистаоњиста дар вуљуди бемор ба нестї рафта мерасад. Хуб мешуд, ки шањрвандон њангоми гирифтор шудани ягон беморї бахудмуолиљакунї машѓул нашуда, сари ваќт ба табибон мурољиат мекарданд. …Аскарљон Сатторов 18 феврали соли 1976 дар дењаи Ѓозиёни ноњияи Б. Ѓафуров дар оилаи коргар ба дунё омада, ба воя расидааст. Мактаби миёнаи №11-и ноњияро аъло тамом карда, соли 1993 ба филиали Донишгоњи тиббии ба номи А.И. Синои шањри Хуљанд дохил шуд. Соли 1999 ў донишгоњро бомуваффаќи-

www.pressa.tj

Ба чунин беморї дар муддати 15 соли кориам бори аввал вохўрдам...

ят хатм карда, барои кор ба беморхонаи шањрї њамчун табиби муолиљавї ба кор омад. Дастгирии устодон ва пайваста омўзишу азхудкунии илми тиб буд, ки Аскарљон Сатторов дар як муддати кўтоњ њамчун табиби номї ном бароварду бисёр беморон ба ў мурољиат мекардагї шуданд.

Моњи декабри соли 2009 беморхонаи беморињои сўхтаро бо сабаби фартут шудани бинояш аз беморхонаи шањрї ба дигар љой кўчониданд. Дар љойи ана њамин бинои вайрона бо ташаббуси духтури физиотерапевтї Бойматов Фаррух ва духтури асаб Тољибоев Ином бинои нави Маркази табобатї бо номи ЉДММ «Наргиз» МТТЛ сохта ба истифода дода шуд, ки аз ду шуъба иборат аст. Шуъбаи беморињои даруни ва асаб. Ба маркази табобатии беморињои асаб Ином Тољибоев ва ба Маркази табобати ташхиси лазерї Сатторов Аскарљонро сардор таъин карданд. Дар ин љо беморињои рудаву меъда, илтихоби гурда, газаки шадиди шушњо, фишорбаландї ва ѓайра табобат карда мешавад. Табибони ботаљриба, духтурони дараљаи

олї Нуъмонов Насимљон Рофиевич, Абдувањоб Муродов њамроњи Аскарљон Сатторов беморонро табобат мекунанд. «Дар муддати 15-соли корї дар беморхона дар байни њазорон беморони табобат гирифта, танњо ду бемории нодир якеро дар боло ќайд намудем. Дувум марде, ки бо бемории саркандоз, яъне бемори варами гирди шуш вохўрдам. Дар нн беморї лимфањо варам карда, ташхиси он аз њар љињат мушкил мегардад. Барои њамин њам беморї аз табибон дониши амиќ чусту чолокї ва ташхиси аниќро талаб мекунад. Агар табиб донишу малакаи хуб дошта бошад, беморро ташхиси дуруст дињад, бемор сари ваќт шифо меёбад»-мегўяд Сатторов. Тољинисои Азиз, рўзноманигор


фарњанг

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Тољикистон 21

Адаб��ёт «шањрї» шуд кї онро ба мардум бармегардонад?

мисли савдогари сарироњї мардумро зорї мекунанд, то китобашонро бихаранд. Ваќте хонанда дид, ки худи муаллиф китобфурўшї дорад, њељ гоњ китоби ўро намехарад, гарчанде арзишманд њам бошад. Ин масхарабозї дар ягон давлати дунё нест. Дар ягон давлат муаллиф борхалтаи китоб дар китф кўча ба кўча намегардад, њатто дар Афѓонистони љангзадаву дар Зимбабвеи ќафомонда њам.

«Мунозира»-и Абдурауфи Фитратро хондаед? Њамон мубоњисаи фарангї бо Мударрисро. Дар њамон асар ба чунин маънї чизе њаст. Фарангї аз мударрис- вакили мактаби кўњна мепурсад: – Оё шумо љуѓрофиё мехонед? Мударрис љавоб медињад: –На, мо афсона намехонем… … агар ин гуна китобњо њам бошанд, пас дар хонаи ягон мансабдор ё бое њаст… Гарчанде таърих «хизматњои» Фитратро нахоњад бахшид, аммо нигоштањои ў бархўрди доѓи љомеаи мо низ њаст. Тариќи њафтаномањо ё радио хушхабари чопи китоберо мешунавему баъди як рўз ба маѓозаи китоб медавем, то онро дастрас кунем. Дар маѓозаи китоб чиро мебинем? Ё нархњои осмонбўсе, ки ба киссањои мо мувофиќ нест ё аз он китоб тамоман дараке нест. Чаро? Дар асри тараќќии технологияи навин, ки мошинњои имрўза метавонанд дар як соат миллионњо нусха китобро чоп кунанд, дар маѓозањои мо китоб нест? Ё дар замоне, ки дар дунё аз њама арзон коѓаз аст, дар мо нархи як китоби 300 сањифагї ба 80 -100 ва њатто ба 200-250 сомонї баробар аст. Барои гирифтани љавоб ба ин суолњо дари Вазорати фарњанги Љумњурии Тољикистонро кўфтем, чунки њамаи марказњои табъу нашр ва нуќтањои хариду фурўши китобу китобхонањо дар зери назорати он аст. Назар мекунем ба оморњо: шумораи умумии нашриётњо52, нашриётњои давлатї- 10, нашриётњои ѓайридавлатї42. 52 нашриёт дар љумњурї теъдоди кам нест. Њол он ки замони Шўравї ин теъдод ба маротиб кам буд, аммо теъдод (тираж)- и китобњо ба маротиб зиёд. Шумораи китобхонањои давлатию оммавї- 1332, ба истиснои китобхонањои донишгоњу донишкада, институтњову академияњо, макотиби миёнаву боѓчањои бачагона ва ташкилотњои хориљиву давлатї, муассисањои фарњангиву фароѓатї. Њамаи ин китобхонањо дар вазорати фарњанг ба ќайд гирифта намешаванд ва аз итоати он берунанд, ки мо онњоро тахминан 1000 адад муаррифї мекунем. Љамъулљамъ дар Тољикистон ба њисоби миёна (ё тахмин) 2332 китобхона фаъолият дорад. Меравем боз сари табъу нашр. Мо танњо китобњоеро мехоњем ба инобат гирем, ки дар 10 соли охир чоп шудаанд. Китоби Урун Кўхзод- «Њайљо» (Адиб 2007) теъдод- 1000 нус-

Сари ин масъала чанд пешнињод дорем:

ха, «Гардиши девбод»- А. Самад, (Адиб 2007)- 1000 нусха, «Зимистони умр»- и Саттор Турсун 1000- нусха, Куллиёти Сорбон дар 11 љилд- 200 нусха, «Намунаи адабиёти тољик» -и Айни (Адиб 2010 ) 1000 нусха ва Туркия 500 нусха, «Мунтахаби осор»-и Саттор Турсун (Адиб 2013) 1000 нусха, «Фарњанги тафсири забони тољикї» 5000, «Донишномаи кўдак» 800 ва «История таджикского народа» (зери тањрири Рањим Масов дар 6 љилд) бо забони русї ва ѓайрањо…. Акнун модоме, ки дар Тољикистон 2332 китобхона арзи њастї мекунад, чаро теъдоди аз њама баланди китобњои тозанашр 1000 нусха бошад? Мантиќ дар куљост? Дар як шуъбаи (фарњанги) вазорати фарњанг 1332 китобхона ба ќайд гирифта шудаасту дар шуъбаи дигараш (табъу нашр) табъу нашри китоб дар зери назорат аст, китобњо аз 100 то 1000 нусха нашр мешавад, ки аќаллан ба китобхонањо 1 (як) донагї намерасад. Агар имрўз теъдоди аз њама баланди китоб 1000 нусха аст, њозир мо онро таќсим мекунем. Китоб 1000 нусха чоп шуд. 10 нусхааш ба когарони нашриёт, китобхонаи нашриёт, 10 нусхаи дигар ба муњаррир, ороишгар, сањифабанд ва умуман ба дастандаркорони нашри китоб. 100 нусха ба атрофиён, дўстон, њамкорон ва умуман ба наздикони муаллиф, 10 нусха ба дўстони муњаррир. Њамин тавр 1000 -10-10-100-10= 870. Ќазоват кунед, боќимонда 870 китобро чї гуна ба 1332 китобхонаи тањти назорати Вазорати фарњанг ва 1000 (тахминан) китобхонаи берун аз итоати Вазорати фарњанг таќсим кард. 870:1332=0,65… ё 870: 2332=0,3…. Масъалаи дигар нарху навои китобњо. Албатта, шумора њамон ќадар кам бошад, нарх

њамон ќадар зиёд мешавад. Мо мегирем чанд китоби тозанашрро. «Донишномаи кўдак» њоло лоињаи чопаш омода набуд, ки њамњамаю валвалае дар атрофи он китоб чарх мезад. Хушбахтона ё мутаассифона он чоп шуд, бо теъдоди 800 нусха. Аммо нархаш 300 сомонї, ки ин баробар аст ба якмоња маоши фарроши њамон нашриёт, ё ду нафаќаи як нафаќахўр. Чаро тиражи ин китоб 10000 нусха набошад, чаро нархаш лоаќал 100 сомонї набошад, ки ба њама дастрас бошад. «Фарњанги тафсири забони тољикї» дар ду љилд (чопи нав) нарх 500 сомонї, чопи куњна 1500 сомонї. «Намунаи адабиёти тољик» нарх 80-100 -130 сомонї, «История таджикского народа» (дар 6 љилд зери тањрири Р. Масов бо забони РУСЇ???) 850-900 сомонї (кї инро мехараду кї мехонад, зеро баробари шунидани ин нарх даст аз китобхонї мешўйї), китобњои бадеї: «Духтари оташ» -и Љ.Икромї -50 сомонї, «Мунтахаби осор»-и Саттор Турсун -50 сомонї, Куллиёти Сорбон- 350 сомонї… бо ин нархњо кї китоб бояд хонад, боз танњо бойњое, ки китоб барояшон умуман лозим нест? Камбаѓал ё донишљўйи ташнаи китоб, аммо бепул он китобњоро њељ гоњ харидорї намекунад ва он солњо дар маѓоза чанг гирифта мехобанд. Њоло дар дењањои дурдаст мардум умед аз адабиёту китоб кандаанд. Бо Фармони Президенти кишвар ё Ќарори Њукумат дар љумњурї бояд 80 маѓозаи китоб расман фаъолият кунад, аммо мувофиќи оморе, ки аз Вазорати фарњанг ба мо доданд, шумораи маѓозањои китоб чунин аст: Шумораи умумии нуќтаи фурўши китоб-38, нуќтаи фурўши китоби давлатї-3, нуќтаи фурўши китоби ѓайридавлатї -35.

Ду нашрияе, ки солњои Шўравї бо нигоштањои «Садои Шарќ» ва « Памир»,њарчанд имрўз њам фаъолият доранд, аммо мисли пирони фартут, ки дигар наметавонанд, аз њуљраашон бароянд, аз Душанбе берун намераванд. Њарчанд дар њамаи ноњияву љамоатњо ва дар њамаи мактабњои миёна мардум ба онњо маљбурию хоњишї обуна шудаанд. Агар дар тамоми мактабњои љумњурї 5 нусхагї ба «Адабиёт ва санъат» як нусхагї ба «Садои Шарќ» обуна шуда бошанд, њисоб кунед, ки ин теъдод бояд чанд бошад? Аммо њафтаномаи «Адабиёт ва санъат» «ними нон роњати љон» гуфта 8215 нусха чоп мешавад, «Садои Шарќ» бошад, дар нуќтаи 1000 таваќќуф намуда, ба њамин њам шукр мегўяд. Њоли маљаллаи русизабони «Памир», ки замоне адабиёти тољикро дар тамоми Шўравї муаррифї мекард, табоњ аст. Ин маљалла гоњнома шудаву бо теъдоди 200-300 нусха гоњ-гоње чоп мешавад. Аљаб нест, агар рўзе аз интернет хабаре меёбем, ки њамаамонро ба «љаноза»- и адабиёту китобу маљаллаву гоњномањои тољик даъват кунанд… Њоло китобу маљаллаю њафтаномаву рўзномаву гоњномањо ва дар маљмўъ адабиёти тољик њама шањрї шудаанд. Сабаб он аст, ки масъулон баъд аз чопи китобњо дигар дар души худ ягон масъулиятро эњсос намекунанд. Китоб бо дастгириву маблаѓгузории њукумат чоп шуд? Шуд. Нашриётњо маблаѓи чопашонро аз давлат канданд? Канданд. Барои муаллифон давлат њаќќи ќалам дод? Дод. Дигар касеро парвои китобу, китобхонї нест. Баъзе «китобњо» њатто дар назди муаллифи худ дигар арзиш надорад. Аммо муаллифони дигар, ки бо маблаѓи худ китобашонро чоп кардаанд, борхалта дар китф

•Теъдоди маводњои чопї-китобњо зиёд карда шаванд, ки лоаќал ба њамаи китобхонањои оммавию макотиби олию миёна як нусхагї расад. •Тиражи маљаллаи «Садои Шарќ» ва «Памир»у њафтаномаи «Адабиёт ва санъат» 3-4 маротиба зиёд карда шавад, то муаллимони фанњои адабиёт тавонанд ба онњо дастрасї дошта бошанд •Нарху навои маводи чопї ба маошу сатњи зиндагии мардум мувофиќ карда шавад. Дар баъзе дењањои дурдасти Тољикистон мардум њатто намедонанд, ки адабиёти тољик њоло њам њаст ва эљодкорон њам њастанд. Онњо ягон нависанда ё шоиреро, ки дар давраи ду дањаи охир пайдо шудаанд, намешиносанд. Бањманёр, муаллифи асарњои хело љаззоби «Сармаддењ», «Шоњаншоњ»-ро, ки асарњояш дар хориља тарљумаву нашр мешаванд ва дар атрофи асарњояш тањќиќотњо ба анљом расидаанду худаш дорандаи љоизаи ба номи С. Айнї аст, дар дењањои Тољикистон хеле кам хонанда дорад, аниќтараш ўро кам мешиносанд, зеро китобњои ў низ мисли дигар китобњо шањрї шудаанд ва бўйи таппаку оѓили ќишлоќро намеписанданд. Чунин адибон ба назари банда зиёданд : Юнус Юсуфї, Абдурауф Муродї, Маљид Салим… Инњо нависандањои одї нестанд, аммо аз сабаби набудани шароити пањн намудани чакидаи хомаашон онњоро мардум кам мешиносанд. Ба мутасаддиёни табъу нашр мегўем: Эй мардум, аз барои Худо бас кунед, хок пошидан ба чашми мардумро. Аз барои Худо бас кунед ѓарќ кардани адабиёти хеле пурѓановати даврони истиќлоли тољикро! Роњи халосї аз ин вартаро љўед… Одили НОЗИР


22 Тољикистон Сирпиёз чї сир дорад? Дар тамоми хўришњо ва бештар оши палав сирпиёзро истифода мебарем, вале намедонам, ки он то чї андоза барои организм манфиатовар мебошад. Дар бораи таркиби муолиљавии ин мањсулот маълумот дињед.

канзи шифо

Рўй чї сир дорад

ва чї хел духтурон аз он бемориро мефањманд? Дар рўйи баъзе инсонњо доѓ, ожангњои бармањал ва рахњои даѓалро мебинам ва њайрон мешавам, ки чаро чунин мешуда бошад. Ин нишонаи беморињост ё хосияти ирсї дорад?

Диловари Аминљон, сокини н. Панљ

Нилуфар Холиќова, сокини ш. Душанбе

Сирпиёз сабзавотест, ки аз ќадим натанњо њамчун маводи ѓизої, балки табобатї низ машњур аст. Ханўз дар Мисри ќадим сирпиёзро воситаи ќувватбахшандаи тан мењисобиданд.

Њар як беморї дорои нишонаи худ буда, он тавассути пўст, махсусан пўсти рўй зоњир мегардад. Ранги муќаррарии пўст гулобранг буда, сурх, сафед, зард, кабуди сиёњтоб шудани он нишонаи пайдоиши ин ё он беморист. Масалан, сурхшавии пўст аз баландшавии њарорати бадан ва фишори хун, бемории дил, беморињои хун, сили шуш дарак медињад. Сафедшавии ѓайритабии пўст низ хавфи худро дорад. Дарди сахт, камхунї, хунравї, паст шудани фишори хун, зањролудшавии организм ранги пўстро сафеди бенур мегардонад. Њамагуна беморињои љигар, талхадон

Юнонињо ва римињо боварї доштанд, ки сирпиёз барои болидасозии руњи љанговарон бењтарин ѓизо аст ва ба хўроки аскарон бештар сирпиёз њамроњ менамуданд. Хитоињо дар тиб барои табобати беморињои сироятї, узвњои роњи нафас ва меъда аз сирпиёз васеъ истифода мебурданд ва ин намуди табобат натиљањои дилхоњ њам медод. Табибони ќадимаи рус ин намуди сабзавотро ба беморони моргазида бањри рафъи зањр, беморињои сироятї ва њатто тоун (чума) тавсия мекарданд. Асрори ба дардњои гуногун даво будани ин растаниро доктор Девид Мирелман аз донишгоњи тиббии Байтулмуќаддас, ошкор намуд. Девид баъди омўзишњои чандинсола муайян намуд, ки таркиби сирпиёз аз моддаи аллтисин бой аст. Аллитсин-моддаи махсусест, ки њангоми истеъмол микробњои зараровару зањролудро дар бадан нобуд мекунад. Ба воситаи сирпиёз бе ягон дармони кимиёвии дигар шикамдард ва ислоњи хунинро (дизентерия) табобат намудан мумкин аст. Сирпиёзро бо усулњои махсус барои табобати катаракт, артрит, ќанд, бемории рагњои дил, стенокардия истифода мебаранд. Сирпиёз метавонад дарди дандонро гум карда, нарак, пучак ва ярањои рўйро нафъ бахшад.

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

зањролудии музмини организм ва ѓайра пўстро таѓйир медињанд. Ранги кабуду сиёњтоб гирифтани пўст ба беморињои дилу шуш ва ѓадуди зери гурда тааллуќ дорад. Ожанг дар ќисме аз инсонњо агар бо рафтани синну сол дар рўю гардан ва дигар ќисмњои бадан пайдо шавад, дар баъзењо пеш аз муњлат, яъне дар синни љавонї пайдо

мешавад, ки он њам нишонаи беморист. Агар дар пешонї рахи рости горизонталї пайдо шавад, он аз беморињои музмини асаб, дарди доимии сар, дарак медињад. Агар ожанг аз боло ба поён аз тарафи абрўйи рост бошад, нишонаи дарди талха ва љигар буда, агар аз тарафи абрўйи чап бошад, ба бемории ѓадуди

Хардал

зери меъда ва сипурз далолат мекунад. Ожанги вертикалї дар лаби боло нишонаи беморињои занона буда, ожангњои назди бинї нишонаи беморињои роњњои меъдаву рўда мебошанд.Љамъшавии пўст дар зери манањ, инъикоскунандаи норасогие дар пешобдон аст. Варам дар тамоми рўй хоси беморињои ѓадуди сипаршакл ва норасоии ѓадуди гурдањо мебошад. Варами субњгоњон дар таги чашм пайдошуда аз бемории гурда шањодат медињад. Бемории меъдаро бошад, варами пилки поёни чашм, бемор будани ѓадуди зери меъдаро варами пилки болои чашм нишон медињад. Доѓњои хираи рўй ба беморињои љигар, рўдаи ѓафс, илтињоби музмини бачадон ва њомиладорї хос мебошанд. Доѓи сафеди равшан гувоњи беморињои пўст буда, доѓњои майдаи сафедча њангоми дар узвњои њозима пайдо гардидани кирм ё замбурўѓ (грибок) падид меояд.

мўйи сарро дароз мекунад Дар баробари дигар маводњои тиббї, хардал низ барои муолиља истифода мешавад, ки хеле маъмул аст. Дар бораи ин растанї маълумот дињед. Хуршед Љабборов, дониљўйи колељи тиббї Хардал (горчица) гиёњи шинохтаест, ки аз ќадим то имрўз њамчун маводи доругї ва ѓизої истифода мешавад. Ду намуди асосии он хардали сиёњ ва сафед маъмул аст. Дар тиб бештар хардали сиёњро истифода мебаранд. Хардал растании яксола буда, донањояш гуногунранг, масалан, сафеди ќањваранг ё сабзи беранг буда, таъми тунд дорад. Ватани аслиаш Осиёи Марказї ва Њиндустони Шимолї мебошад. Хардалро дар Чину Њиндустон, Аврупо ва Осиёи хурд њамчун гиёњи шифобахш парвариш мекунанд. Дар саноати хўрокворї ва дар тиб асосан донањояшро истифода мебаранд. Онро барои хушхўр намудани хўрок ва муњлати зиёд аз вайроншавї нигоњ доштан истифода мекунанд. Аз он ки табиати хардал

гарму хушк аст, њамчун растании давої серистеъмол мебошад. Агар хардалро бо об пухта, дањону гулўро ѓар-ѓара кунанд, балѓамро људо мекунад. Оби хардал барои табобати маризии саръ (эпилепсия) табобати хубест. Яъне, њангоми ављ гирифтани беморї оби хардалро аз сари бемор бояд

бирезанд. Хардал хосияти балѓамронї, гиљљаронї, (нест кардани кирмњои меъдаву рўда)-ро дошта, барангезандаи атса ва њайзовар аст. Оби хардал мўйи сарро инкишоф дода, шукуфаро нест карда, рўйро тоза мегардонад ва омосњои гарму музминро даво мебахшад. Давои хуби дарди дандону пайвандњо низ

мебошад. Кўфташудаи хардал бо оби ангур ба бемории шуш нафъ мебахшад. Хардалро њангоми парешонхотирї, лакнати забон, фалаљ, беморињои илтињоби найчањои шуш истифода мебаранд. Инчунин, хардал бо омехтаи асал барои тангнафасї ва таб њам тавсия дода мешавад. Молидани равѓани хардал њангоми зуком ба бинї, барои табобати дарди артрит, рехтани мўйи сар ва варамњои гуногун фоида мебахшад. Хокаи онро њангоми зуком, ревматизм ва дигар беморињои илтињобї ба тарзи «ванночка» ва хардалкоѓазњо истифода мебаранд. Хардал ба гардиши хун таъсири мусбат расонда, њаракати фаъолияти гармонњои ѓадуди рўйи гурдањоро хуб мекунад. Хардалкоѓазњоро барои тамоми намуди илтињоби узвњои бадан истифода бурдан мумкин аст. Вале лозим ба ёдоварист, ки хардалкоѓазњоро дар мавзеи дил ва гурда гузоштан хавфнок аст, зеро он метавонад ба фишорбаландї оварда расонад.

Масъули Масъулисањифа сањифаИззатбек Мањина Давлатова. Идиев. Мо интизори Мо интизори мавод мавод ва пешнињодоти ва пешнињодоти шумоем! шумоем! E-mail: E-mail: izzatbek@pressa.tj mahina@pressa.tj •• Шўъбаи Шуъбаи реклама: реклама: saodat@pressa.tj saodat@pressa.tj••Тел: Тел:(44) (44)601-35-95 601-35-95


варзиш

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Тољикистон 23

Лигаи якум оѓоз шуд 15-уми май чемпионати Тољикистон оид ба футбол миёни дастањои Лигаи якум оѓоз мешавад.

Голњо

ба дарвозаи худ Автоголњои «Равшан», шикасти «Энергетик» ва ѓалабаи «Далерон» аз њодисањои муњими даври чоруми чемпионати Тољикистон оид ба футбол буданд. Баъди ду њафтаи танаффус, ки дар ин муддат дастаи мунтахаби футболи Тољикистон бо дастаи мунтахаби Афѓонистон вохўрии рафиќона доир кард, чемпионати Тољикистон оид ба футбол миёни дастањои Лигаи олї идома пайдо кард. Дар Душанбе дастаи «Истиќлол» мењмононро аз шањри Хуљанд ќабул кард. Шогирдони Мубин Эргашев ба дарвозаи шогирдони Нўъмон Юсуфов чор голи бељавоб заданд. Дар ќисми якум Фатњулло Фатњуллоев ва Љањонгир Эргашев якголї заданд. Дар ќисми дуюм Дилшод Восиев ва Ањтам Назаров ин ќањрамонии њамдастањояшонро такрор карданд. «Истиќлол» ягона дастаест, ки то њол дар ягон вохўрї шикаст нахўрдааст ва бо 10 хол дар зинаи якум ќарор дорад. Дастаи «Парвоз» аз ноњияи Бобољон Ѓафуров дар мењмонї бозигарони «Вахш»-ро бо њисоби камтарин маѓлуб кард. Голи ягонаро Рашид Мирхолиќов дар охирњои вохўрї зад. Ин ѓалабаи дуюми «Парвоз» дар мењмонї аст, ки дастаро дар љойи дуюм ќоим кард. Кори дастаи «Равшан» дар ин давр њам омад накард. Ин дафъа кўлобињо дар шањри Турсунзода ба муќовимати сахти «Регар-ТадАЗ» дучор шуданд. Дар ин бозї бозигари «Равшан» Зарифљон Рустамов ду маротиба ба дарвозаи дастаи худ гол зад. Рост, ки Алишер Шарипов њам дар навбати худ аз «Регар» бо як гол ба дарвозаи дастаи худ љавоб гардонд. Дар маљмўъ ин вохўрї бо њисоби 5:2 ба фоидаи соњибони майдон анљом ёфт. Фирўз Рањматов дар ин вохўрї дубл кард ва бо 4 гол ба ќатори яке аз голзанњои бењтарини чемпионат шомил шуд.

Дастаи «Энергетик» аз Душанбе аввалин бохтро тањаммул кард. Душанбегињоро дар майдони сунъии Варзишгоњи марказии пойтахт футболбозони дастаи «Хайр» маѓлуб карданд. Вањдатињо ду голи бељавоб ба дарвозаи «Энергетик» заданд ва бо ин ѓалабаи худ ба зинаи чоруми љадвал баромаданд. Дастаи «Далерон-Уротеппа», ки аввалин бор дар Лигаи олии мамлакат ширкат мекунад ва бо як ќатор навбозигаронаш дар дили мухлисони истаравшанї шўълаи ќањрамониро фурўзон кардааст, аввалин ѓалабаи худро ба даст овард. Аъзам Њусейнов аз «Далерон» голи ягонаро ба дарвозаи КМВА «Помир» зад. Ин ѓалаба ба истаравшанињо имкон дод, ки аз зинаи 9-ум ба зинаи 6-уми љадвал бароянд.

Даври 4-ум «Истиќлол» - «Хуљанд» - 4-0 Голњо: Фатњулло Фатњуллоев, 27 (1:0). Љањонгир Эргашев, 36 (2:0). Дилшод Восиев, 59 (3:0). Ањтам Назаров, 90 (4:0). Огоњонида шуданд: Сиёвуш Асроров, Нуриддин Давронов, Дилшод Восиев («Истиќлол»), Бенљамин Авуку («Хуљанд»). Душанбе, Варзишгоњи марказии љумњуриявї. 2000 тамошобин. «Вахш» - «Парвоз» - 0-1 Гол: Рашид Мирхолиќов, 83.

Огоњонида шуданд: Улуѓбек Абдулхайров, Худойдод Узоќов, Абдухалил Боронов, Далер Шарифов («Вахш»), Шоњрух Раљабмадов («Парвоз»). Ќурѓонтеппа, варзишгоњи «Пахтакор». 3500 тамошобин. «Регар-ТадАЗ» - «Равшан» 5-2 Голњо: Зарифљон Рустамов, 2 – ба дарвозаи худ (1:0). Фирўз Рањматов, 16 (2:0). Фирўз Рањматов, 47 (3:0). Алишер Шарифов, 50 – ба дарвозаи худ (3:1). Зарифљон Рустамов, 56 – ба дарвозаи худ (4:1). Наврўз Рустамов, 73 (4:2). Абдурасул Рањмонов, 87 (5:2). Огоњонида шуданд : Њикматулло Расулов, Абдурасул Рањмонов («Регар-ТадАЗ»), Хуршед Абдуллоев («Равшан»). Турсунзода, варзишгоњи «Металлург». 2000 тамошобин. «Далерон-Уротеппа» - ССКА «ПОМИР» - 1-0 Гол: Аъзам Њусейнов, 22. Истаравшан, Варзишгоњи марказї. «Энергетик» - «Хайр» - 0-2 Голњо: Бањодур Шарифов, 6 (0:1). Мўњсин ��арпиев, 51 (0:2). Душанбе, майдони сунъии Варзишгоњи марказии љумњуриявї. Голзанњои бењтарини чемпионат инњоянд: Хуршед Мањмудов («Истиќлол»), Фирўз Рањматов («Регар-ТадАЗ») – 4 голї, Наврўз Рустамов («Равшан») – 3 гол.

Мавќеи дастањо дар љадвал баъди даври 4-ум Љ

Дастањо

В

Ѓ

М

Б

Гол

Хол

1

«Истиќлол» (Душанбе)

4

3

1

0

10-2

10

2

«Парвоз» (Бобољон Ѓафуров)

4

3

0

1

8-4

9

3

«Регар-ТадАЗ» (Турсунзода)

4

2

1

1

9-4

7

4

«Энергетик» (Душанбе)

3

1

2

0

4-3

5

5

«Хуљанд» (Хуљанд)

4

1

2

1

2-5

5

6

«Хайр» (Вањдат)

3

1

1

1

6-5

4

7

«Вахш» (Ќурѓонтеппа)

4

1

0

3

1-3

3

8

«Равшан» (Кулоб)

4

1

0

3

6-13

3

9

«Далерон-Уротеппа» (Истаравшан)

3

0

2

1

1-4

2

10

КМВА «Помир» (Душанбе)

3

0

1

2

2-6

1

Лигаи миллии футбол имсол њам ин чемпионатро мисли мавсими гузашта дар ду минтаќа – Душанбе ва Суѓд баргузор хоњад кард. Дар марњилаи аввал мувофиќи анъана вохўрињо дар ду давр – дар хона ва мењмонї доир мешаванд. Баъди анљоми мусобиќањои минтаќавї ду дастаи љойњои аввал ба нимфинал мебароянд. Дастаи љойи якуми минтаќаи Душанбе бо дастаи љойи дуюми минтаќаи Суѓд ва њамин тавр, баракс, ду дастаи дигар бо њам бозї мекунанд. Бозињо дар хона ва мењмонї мегузаранд. Ѓолибони нимфинал дар даври финалї ба њам ќувва месанљанд. Ду дастаи дигар барои љойи сеюм мубориза мебаранд. Интизор меравад, ки имсол чемпионати Лигаи якум аз соли гузашта шавќовартар мегузарад, зеро дар маљмўъ 22 даста дар он ширкат мекунанд. Дањ дастаи минтаќаи Душанбе инњоянд: «Панљшер» (Љалолиддини Румї), «Кўктош» (Рўдакї), «Нури Норак» (Норак), «Саройкамар» (Панљ), «Бохтар» (Бохтар), «Њулбук» (Восеъ), «Пахтакор» (Ќубодиён), «Чашма» (Шањритус), «Њосилот» (Фархор) ва «Локомотив» (Душанбе). Вохўрињои даври якум фардо 16-уми май баргузор мешаванд. Дар минтаќаи Суѓд 12 даста дар чемпионат ширкат мекунанд: «Љавонї» (Љаббор

Расулов), «Спитамен» (Спитамен), «Шањристон» (Шањристон), Маркази омодагии олимпї - «МОО» (Хуљанд), «Зарафшон» (Панљакент), «Мастчоњ» (Мастчоњ), «Эсхата» (Хуљанд), «Ќайроќум» (Ќайроќум), «Канд» (Конибодом), «Сайњун» (Бобољон Ѓафуров), «Исфара» (Исфара) ва «Вањдат» (Ашт). Бозињои даври якум имрўз ва фардо -15 ва 16уми май доир мешаванд. Чемпионати Тољикистон. Лигаи якум. Минтаќаи Душанбе. Даври 1-ум. 16-уми май Оѓози бозињо – соати 17.00 «Панљшер» (Љалолиддини Румї) – «Локомотив» (Душанбе) «Кўктош» (Рўдакї) – «Њосилот» (Фархор) «Нури Норак» (Норак) – «Чашма» (Шањритус) «Саройкамар» (Панљ) – «Пахтакор» (Ќабодиён) «Бохтар» (Бохтар) – «Њулбук» (Восеъ) Минтаќаи Суѓд. Даври 1-ум. 15-уми май Оѓози бозињо – соати 17.00 «Љавонї» (Љаббор Расулов) – «Спитамен» (Спитамен) «Шањристон» (Шањристон) – «МОО» (Хуљанд) «Зарафшон» (Панљакент) – «Мастчоњ» (Мастчоњ) 16-уми май Оѓози бозињо – соати 17.00 «Эсхата» (Хуљанд) – «Ќайроќќум» (Ќайроќќум) «Канд» (Конибодом) – «Сайњун» (Бобољон Ѓафуров) «Исфара» (Исфара) – «Вањдат» (Ашт)

Ўзбек Комроншоњро маѓлуб кард Дар мусобиќаи байналмилалии дзюдо аз силсилаи “Кулањхўди бузург” пањлавони шинохтаи тољик Комроншоњи Устопириён аз варзишгари ўзбекистонї Шералї Љўраев шикаст хўрда, аз идомаи мусобиќа мањрум гардид. Мусобиќаи мазкур дар шањри Бокуи Озарбойљон аз 9 то 11 май баргузор шуд. Комроншоњи Устопириён ягона варзишгар аз Тољикистон буд, ки дар ин мусобиќа ширкат кард. Вай дар вазни то 90 кило ба майдон баромад. Комроншоњи 20-сола охирњои соли гузашта дар чемпионати љањон дар гуштии кураш дар вазни то 90 кило дар Туркия барои аввалин бор барандаи медали тилло гардида буд. Ў ба љуз гуштии кураш, дар соли 2013 њамчунин боз дар ду

намуд – самбо ва дзюдо ба натиљањои баланд ноил шуда буд. Устопириён дар чемпионати љањон дар мусобиќаи риштаи самбои варзишї байни мардон дар вазни то 90 кг дар Санкт-Петербург бо медали биринљї сарфароз гашта, дар Универсиадаи љањонї дар Ќазон дар њамин њамин намуд дар вазни то 90 кг барандаи медали нуќра гардид, инчунин дар чемпионати љањонии самбо байни нављавонон дар Юнон ѓолиб шуд.

Масъули сањифа Шўњрат Давлатшоев. Мо интизори мавод ва пешнињодоти шумоем! E-mail: shuhrat@pressa.tj • Шуъбаи реклама: saodat@pressa.tj • Тел: (44) 601-35-95


фароѓат

24 Тољикистон

№ 20 (1062) 15 майи соли 2014

Хандеду забонбо биомўзед! Як латифа ду забон

Беаќлу бефаросат Рўзе сардор Афандиро ба наздаш даъват карда пурсид: — Ба шумо кї иљозат дод, ки сирру асрори маро фош кунед? — Кадом сирро? –њайрон шуд Афандї. — Худро ба нодонї назанед! Ба њама гуфтед, ки сардор беаќлу бефаросат ва бекалла аст. Афандї гуфт: — Мебахшед, ман аз сирри махфї будани ин тамоман хабар надоштам…

NEITHER INTELLEcT NOR TALENT One day a chief called Afandi and pelted with him: «Who entitled you to reveal my secrets?» «What secrets?» Afandi asked. «Do not pretend you are some kind of a patsy! You tell everybody that your chief has neither intellect nor talent». Afandi answered, «I am sorry, I hardly suspected it to be a secret».

Ќонуншиканї — Додситонро чаро аз кор ронданд? – пурсид шахсе аз њамкораш. — Барои ќонуншиканї. — Наход, додситон њам ќонун шиканад? Афандї, ки он љо буд, гуфт: — Бори вазнин на танњо миён, ќонунро њам мешиканад.

VIOLATION OF LAW «Why was the attorney dismissed?» a man asked his colleague. «For violation of law». «Does the attorney also violate laws?» Afandi standing nearby said, «Heavy burden breaks not only a chariot, but also the laws».

Дар дег бошад…

Дар омади гап «Аз дўсти ноўњдабаро душмани ўњдабаро бењ» гуфта, бо њаннот ќудо шуд. *** . -О, ту чї хел олим, ки ѓайр аз рисолаи номзадї дигар чизе наменависї? -Роњбарам мурд. *** . Дар таърифи њозиру ѓайбати ѓоиб њамто надошт, ки ба вазифањои баланд мушарраф гардид. *** . Марги љавонмардона бењ аз зиндагии бешарафона. *** . Ќариб буд, ки ба дидаи

навкиса чоњи сари роњ холи лаби ёр тобад. *** . Шиками гурусна бо дуохонї сер намешавад. *** . Хоњед, ки асабатон харобу саломатиатон накоњад, аз камбудиву норасоињои корхона ба ташкилотњои боло арзу шикоят накунед. *** . Агар аќлдузду фиребгар ва берўй намебуд, болонишин намешуд. *** . Чињо банди чигилу мушки-

лотро тез мекушоянд? -Ришваву тўњфањои гаронбањо. *** . Ќариб буд, ки таккаву буќќа гаронии нархи ќаймоќро шунида, шир дињанд. *** .- Дар гўри кињо на алаф мерўяду на хор? -Бахилон. *** Хайрият, ки њама сабўс барин сабук нестанд, вагарна дар бозор дўкон не, дор мегузоштанд. С.њалимзода

Аз сардоре пурсиданд: — Бист сол боз сардори ин корхона бошед, чаро таљрибаатонро ба љавонон ёд намедињед? — Бисёр мехоњаму кор зиёд, ваќт намерасад, - бањона пеш овард сардор. — Наход, сабзиши љавононро нахоњед? Афандї, ки он љо њузур дошт, гуфт: — Агар, љанобашон, таљрибаашонро ёд медоданд, бист сол сардор кор намекарданд.

SIMpLE ExpLANATION A chief was asked, «You have been the head of this organization for 20 years. Why don’t you want to share your experience with the youth?» «I do, but I’m short of time as I have a lot of work to do», the chief found the pretext. «Don’t you need young people in your office?» Afandi standing nearby explained, «If this gentleman had shared his experience with the youth, he would not have been the chief for twenty years». Сафо њалимї


Точикистон №20