Page 1

Marek Wróbel

Nowe stanowisko archeologiczne w Thrnowejłąc€, W dolinie Rowu Polskiego. Historia udokumentowanych odkryć archeologicznych na terenie gminy Rydzyta ticzy ponad 80 lat. Między innymi w I9I2 r, zandarm Pietsch z Rydzyny odnotował fakt przy-

padkowego odkrycia grobów kultury łużyckiej

w pobliżu Moraczewa. Wiedziano o grodziskach średniowiecznych w Dąbczu' Tworza-

nicach i Tworzankach, które jako ,,szańce szwedzkie'' funkcjonowały w świadomości okolicznej ludności. Znano gotycką metrykę rydzyńskiego zamku' Intensywniejsze bada. nia archeologiczne odnotowywane są dopiero od lat 7O-tych, kiedy prowadzono badania wykopaliskowe na terenie zamku w Rydzynie (1973

-

Thdeusz Makiewicz; 19'19

-

Emilia

Kihl-Szymańska). Ważnym okresem w archeologicznym poznawaniu terenu gminy był lat 70-80-tych, kiedy przeprowadzono tzw. Archeologiczne fdjecie Polski. Zarejestrowano

wówczas 367 stanowisk archeologicznych od epoki kamienia po okres nowożytny. W więk. szościbyły to stanowiska wcześniej nięznaCechą typową dla większościobiektów ar. cheologicznych z pradziejów i wczesnego śre-

dniowiecza jest ich lokalizacja w dolinach cieków wodnych. Sieć hydrograficzna na terenie gminy jest stosunkowo uboga. Podstawowym ciekiem jest

Rów Polski wraz z roz|egłym, obecnie zatorfionym dnem doliny, z dwoma poziomami terasowymi. Pozostałą częśćgminy zajmuje Sandr Leszczyński (Rydzyński). Na jego te-

renie dominują gliny zwałowe, w dolinie Rowu Polskiego piaski i żvtfty oraz gleby pobagienne. Między innymi okolice Tarnowejłąki ob. fitują w złoża piasku, które eksploatowane są do celów budowlanych od około 100 lat. Interesujace stanowisko archeologiczne zo-

stało odkryte około 750 m na pn. zach. od

zabudowań Thrnowejłąki, na terenie żwirow-

ryc' 1. Tarnowałcka, gm. Ędzyna, stan. 15. Loknlizncjasmnowiskn archeoloqicznego. Rys, M. Wóbel

ni (ryc. l), przez pana Aleksandra Kaaza z Przybyszevta, gm. Swięciechowa, pracowni-

ka Nadleśnictwa w Karczmie Borowej. Wedtug jego relacji, w profilu żwirowni zavwa-

iryN zarysy jam, wypełnionych ciemną ztemtą, nasyconą weglami drzewnymi. W jamach znajdowały się fragmenty naczyil' glinianych. Ubytki świadczą,tŻ zniszczenia dokonano w trakcie wydobywania piasku. Fragmenty naczyń częściowo wyklejono, Zarysy pierwotnej formy naczyń odtworzono graficzn\e. odkryte naczynia pochodzą zróznych okresów chronologicznych. Najstarszym naczyniem jest fragment misy (ryc. f:2). lest ona charakterystycznym naczyniem w zespołach kultury łużyckiej z okresu halsztackiego (około 700500 p.n.e.). Jakośćwykonania, lokalizacja stanowiska na piaszczystym wyniesieniu, pozvtalaja ptzypllszczać, że naczynte było częściąwyposażenia grobu. Najokazalszym fragmentem odkrytym w skarpie żwirowni jest esowate naczynie wazowate (ryc. 2:3), zdo-

23


datowanej tta póŹte średniowiecze (XV-

XVI

w.).

Nowo odkryte stanowisko archeologiczne ma dużą wartośÓ naukową, potwierdza ono bowiem opinię o penetracji tej części doliny Rowu Polskiego ponad 2500 lat temu' Doliny cieków wytyczały bowiem w pradziejach po Średniowiecze kierunki ekspansji etnicznej, kulturowej, cywilizaryjnej. Wartość odkrytego stanowiska umniejsza fakt ztacztej degta-

óacji okolicy, w efekcie niekontrolowanej,

eksiensywnej eksploatacji wybierzysk piasku i żwiru, a w konsekwencji częściowego zni-

szczelia obiektów archeologicznych. obiekty pozbawione dokumentacji naukowej utraciły podstawowy walor, walor Źródła archeologicznego.

Jak banał zabtzmi stwierdzenie, że ,'perłą'' gminy jest miasto, z jego zabytkami ar-

chitektury, uktadem urbanistycznym' Prawdopodobne jest też' że nie byłoby świetności miasta, gdyby nie stwierdzona od czasów sta-

rożytnych ciagłośĆosadnicza, wyznaczona

przez około 370 znanych stanowisk archeoryc,

2. Tamował4kn, gm. Ędqru, stan. 15' Fra9neno |n.

c4ń gliniattych. Ęs. M. WóbeI

bione na powierzchni maksymalnej wydętościbrzuśca ornamentem krokwiowym, załom brzuścazaznaczony jest poziomo ryta linia. Naczynie miało nastQPujące wymiary: średni.u *y1"*.' - L7 cm, średnica największej wydętości brzuśca- fL cm, Średnica dna s' s cm, wysokośĆttaczylla _ |6, 5 cm. Forma naczynia pozwala domniemywaĆ, iż było ono składnikiem grobu ludności kultury prze. worskiej, z póŹnego okresu wpływów rzymskich (III-IV w.n.e.). Najwyższy poziom zaawansowania technicznego prezentuje toczony, beczułkowaty kubek, z taśmowatym uóhwytem (ryc.2:I). Naczynie ma powierzchnię koloru ceglastego, zdobione płytko ryty-

mi żłobkami. Wymiary naczynia: średnica wylewu - 10, 5 cm, średnica najwiekszej *ydetoś"i brzuśca- |4,.l cm, średnica dna 8 cm, wysokoŚć naczynia - około -13 około cm. naczyniu towarzyszyły węgle drzewne, pochodzi ono prawdopodobnie z osady' 24

iogicznych, w tym z rysujacymi się w krajo-bńzie pozostałościamiwczesnofeudalnych siedzib możnowładczych w Dąbczu, Tworzanicach i Tworzankach. Podsumowaniem tej krótkiej refleksji niech będzie fragment wier-

sza autorstwa S.M. (prawdopodobnie Stefana Morawskiego) zamteszczotego w,,Przyjacielu

Ludu" z 1840 r.:

,

Wiersz przy ruinach zamku Tęczyna.

Gdy o chwile następne mniej dbajace plemre, Niszczy grody, gdzie przodki mieszkały waleczne, Każdy kto czci\cz sławę, kto kocha tę ziemię. Winien w sercu pomniki wystawiać im wieczne. Lud' któremu ojczyzne wydarli sąsiady' A duch silny pozostał, by uszedł znlszczenia, Niech zabytki przeszłościstrzeirc od zagł,ady, I te cnoty prz,ekaze w młode

pokolenia.

S.M.

Marek Wróbel - Nowe stanowisko archeologiczne w Tarnowejłące, w dolinie Rowu Polskiego  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you