Page 27

Actief handelen in dialoog met elkaar leidt tot een kritisch democratisch burgerschap. In de openheid en ontvankelijkheid ontstaat ruimte voor dialoog en echte ontmoeting. Deze relatie met de ander wordt ingevuld door het gelaat van de ander. Het morele appel dat de ander op ons doet (Levinas)52. Verbinding leidt tot verandering en dat vindt plaats in de ontmoeting. Dit is transcultureel omdat het de grenzen van culturen, religies en etniciteiten overstijgt. Transcendent omdat de mens in de ontmoeting met die ander vanuit een levensbeschouwelijk zelfbewustzijn, geworteld is in eigen cultuur en levensbeschouwing, zichzelf overstijgt en pas dan kan uitvliegen53. Identiteit ontwikkelt zich dus duidelijk ook in relatie tot de leefwereld en de ander. Het is het beeld dat je van jezelf hebt en het beeld dat je denkt dat de ander van jou heeft. Omdat de mens zich bewust is van zichzelf, zijn verleden, heden en toekomst en daarnaast ook kennis heeft van de kosmos zoekt hij verklaringen voor de dingen die hij ziet en naar de zin van datgene wat hem overkomt. De multiculturele levensbeschouwelijke tradities kunnen in hun verwijzende functies mogelijke antwoorden geven op de gemeenschappelijke pluriforme trage vragen naar de zin van het bestaan. Er kan daardoor een nieuw bewustzijn ontstaan van transcendente waarden waarin de noodzaak van de pluraliteit, kritiek en de leerzame wrijving in het lege midden van de dialectiek nieuwe hoop geeft54. Dit leidt tot een bepaalde levenshouding die de grenzen van verzuiling, de smalle moraal en smalle identiteit overstijgt. De verandering in de ontmoeting ontwikkelt zich dan naar een transculturele en transnationale attitude. Deze bestaat uit een cognitief, affectief en conatief aspect, waarbij het laatste gaat om de wil en bereidheid zich aan te passen aan de ander. Niet uitgaan van bepaalde verwachtingen en gefixeerde beelden, maar streven naar een gelijkwaardige positie van iedereen en profiteren van de verschillen die er tussen mensen zijn. Een attitude waarbij je in elk contact openstaat voor de waarden, normen en attributies van de ander55. In de Nederlandse samenleving bestaat ondanks de globalisering en ontzuiling nog steeds een hokjesgeest. Er wordt nog veel in ‘wij-zij‘ termen gedacht, gesproken en gehandeld56. In het Nederlandse onderwijs komen we deze verzuiling ook nog steeds tegen. Het openbaar onderwijs kenmerkt zich echter al heel lang als een onderwijsinstelling die plaats biedt aan alle kinderen juist met respect voor de diversiteit van hun levensbeschouwingen. In 1806 is de expliciete formulering over de maatschappelijke en christelijke deugden uit de schoolwet gehaald. Vanaf die tijd zou de openbare school actief aandacht moeten besteden aan de pluriformiteit van waarden die ook toen al kenmerkend geworden was voor onze Nederlandse samenleving. De tendens die we nu

52

Kunneman, Harry, Voorbij het dikke ik, p. 160-161

53

Ter Avest, Ina, Verandering in Ontmoeting, in: Miedema, Siebren, Levensbeschouwelijk leren samenleven, p. 241-252

54

Kunneman, Harry, Voorbij het dikke ik, p. 167

55

Endt-Meijling, Martha van, Met nieuwe ogen, Bussum: Uitgeverij Coutinho, 2003, p. 57 en 81

56

Manuela Kalsky, in: LUX, Grote Denkers over de toekomst, IKON, januari 2010 27

"Laat me meedoen en ik begrijp het.. "  

Scriptie van Ineke Struijk over de zin van levensbeschouwing in het openbaar onderwijs. In dit onderzoek is geprobeerd een antwoord te vind...

"Laat me meedoen en ik begrijp het.. "  

Scriptie van Ineke Struijk over de zin van levensbeschouwing in het openbaar onderwijs. In dit onderzoek is geprobeerd een antwoord te vind...

Advertisement