Issuu on Google+

Արցախը և մենք

We and our Artsakh ՀԱՅԱՍԱ Բելգիայի Հայ Ուսանողական Միություն


Արցախ • Պատմական ակնարկ • «Ղարաբաղ. թաքնված գանձ» ֆիլմ • Արցախը այսօր • Բարեգործական ծրագրի առաջարկ


Պատմություն • Արցախը (Ղարաբաղը ) պատմական Հայաստանի անբաժանելի մասն է • Արցախի` որպես Հայաստանի մաս, հիշատակվում է Ստրաբոնի, Կլավդիոս Պտղոմեասի, Պլուտարքոսի և այլ անտիկ հեղինակների • Ուրարտական ժամանակաշրջանում (մ.թ.ա. 9-6դդ.) Արցախը հայտնի էր Ուրտեխե-Ուրտեխինի


Մեծ Հայք

Այդ պատմական օրը Հայաստանը նշում էր իր անկախության 20 ամյակը, և մենք որոշեցինք հենց այդ օրը սկսել մեր երկար ճանապարհը` խորհրդանշելով սերտ կապը մեր հայրենիքի հետ:


Տիգրանակերտ Տիգրանակերտը կառուցվել է մ.թ.ա. 1-ին դարում, հայոց արքա Տիգրան  Մեծի կողմից, որը նորաստեղծ հայկական կայսրության մեջ հիմնել էր իր  անունը կրող չորս քաղաք 


Միջին դարեր • 387 թ. Մեծ Հայքը բաժանվեց Հռոմեական կայսրության և Պարսից տերության միջև, Արցախը և Ուտիքը միացան Պարսկաստանին •

5-րդ դար - Հայոց գրերի գյուտ - սբ. Մեսրոպ Մաշտոց Ամարասում առաջին հայկական դպրոցն է բացում

• Արցախը մաս է կազմել Հայկական Բագրատունյաց թագավորության (9-11դդ.), ապա Զաքարյանների հայկական իշխանության (12-13դդ.):


Միջին դարեր • ինչպես և ամբողջ Հայաստանը` Արցախը ևս ընկնում է Արաբական, այնուհետև Մոնղոլական և Պարսկական տիրապետության տակ • (7 - 9-րդ դարեր) Խաչենի իշխանությունը գերիշխում է Արցախում։ 13րդ դարում կառուցում է Գանձասարի մայր տաճարը • մինչև 18-րդ դարն այստեղ իշխում էին հինգ փոքր հայկական իշխանություններ. Գյուլիստան, Ջրաբերդ, Խաչեն, Վարանդա և Դիզակ - Խամսայի հայկական մելիքություններ


Ռուսական տիրապետություն •

1804-1813թթ. ռուս-պարսկական պատերազմի ավարտին Արցախը անցնում է Ռուսաստանի տիրապետության տակ

Արցախը սկսում է տնտեսապես և մշակութային զարգանալ. Շուշին դառնում է Արցախի մայրաքաղաք և 1920 թ. 60.000 բնակչությամբ (78% հայ), Անդրկովկասի ամենամեծ քաղաքն էր

Արցախի բնակչությունը 1918 թ. շուրջ 350.000 էր, որից 95 տոկոսը՝ հայեր, 3 տոկոսը՝ ադրբեջանցիներ, 2 տոկոսը՝ ռուսներ, քրդեր և այլ փոքրամասնություններ


1917թ. - 1921թ. •

1917թ. - փլուզվեց Ռուսական կայսրությունը և սկսվեց Հայաստանի, Ադրբեջանի և Վրաստանի կազմավորման շրջանը

Արցախի բնակչությունը գումարեց առաջին համագումարը, որը Լեռնային Ղարաբաղը հռչակեց անկախ միավոր

1918թ. - 1920թ. Ադրբեջանը եւ Թուրքիային հայ ազգաբնակչության հանդեպ իրագործեցին բռնություններ եւ ջարդեր (1920թ. մարտին միայն Շուշիում կոտորվեց և տեղահանվեց շուրջ 40 հազար հայ)

Ազգերի լիգան Արցախը ճանաչում էր, որպես վիճելի տարածք


Խորհրդայնացում •

1920թ. նոյեմբերի 30-ին Ադրբեջանի Հեղկոմը Լեռնային Ղարաբաղը, Զանգեզուրը եւ Նախիջեւանը, ճանաչեց որպես Հայաստանի անբաժանելի մաս

1921թ. հունիսի 12-ի հռչակագրով Լեռնային Ղարաբաղը հռչակում է Հայկական ԽՍՀ անբաժանանելի մաս

1921թ. հունիսին, Հայաստանը նույնպես Լեռնային Ղարաբաղը հայտարարեց իր անբաժանելի մաս:

1921թ. հուլիսի 4-ին Ռուսաստանի ԿոմԿուսը նույնպես հաստատվում է Լեռնային Ղարաբաղը Հայկական ԽՍՀ մաս

Սակայն ,Ստալինի անմիջական միջամտությամբ , հուլիսի լույս 5-ի գիշերը վերանայվում է նախորդ օրվա որոշումը եւ ընդունվում է Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմում ընդգրկելու որոշում

ԱՌԱՆՑ ՈՐԵՎԷ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՀԻՄՔԻ


Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ


Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ •

Սկսվեց իրագործվել Արցախի հայաթափման ծրագիրը 1923 - հայ բնակչությունը 94,4 տոկոս 1989 - հայ բնակչությունը 76,9 տոկոս

Արցախի ժողովուրդը և Հայկական իշխանությունները Ղարաբաղն Ադրբեջանին փոխանցելու որոշումը վերանայելու խնդրանքով բազմաթիվ դիմումներ են հղել Սովետական իշխանություններին (1945 – 1963 – 1965 - 1977)

Արցախում սկսեցին խոսել գերազանցապես ռուսերեն


Արցախյան շարժում •

1988թ. փետրվարին Արցախի պատգամավորների խորհուրդը, դիմեց Ադրբեջանին և Հայաստանին խնդրելով լուծել Ադրբեջանի կազմից դուրս գալու և Հայաստանի կազմում ընդգրկելու հարցը

Հայաստանում սկսվեց համաժողովրդավարական շարժում

Ի պատասխան Ադրբեջանը կազմակերպեց հայ բնակչության ջարդեր Սումգայիթ, Բաքու, Կիրովաբադ և այլ հայաշատ քաղաքներում

1991թ. դեկտեմբեր 10-ին հանրաքվեում բնակչության 99,89% քվեով ամրագրվեց անկախ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հռչակումը


1991թ. սեպտեմբերի 2 – Ստեփանակերտում ընդունվեց հռչակագիր «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հռչակման մասին »


Պատերազմ 5 հիմնական փուլերը •

Առաջին փուլ ՝ 1988-ի փետրվարի 22 – 1990-ի հունվարի 19-ը. Հյուսիսային արցախի և Մարտունիի շրջանի հայկական բնակավայրերի վրա հարձակումներ

Երկրորդ փուլ ՝ 1991-ի ապրիլի 30 – 1992-ի մայիսի 18-ը. «Օղակ» ռազմական գործողություն, Լաչինի կրակակետերի ճնշում և Հայաստանի հետ ցամաքային կապի վերականգնում

1992թ . մայիսի 9-ին ազատագրվում է Շուշին •

Երրորդ փուլ ՝ 1992-ի հունիսի 12 – 1993-ի հունվարի 20-ը. սկսվել է ԼՂՀ Ասկերանի, Շահումյանի, Մարտակերտի, Մարտունիի և Հադրութի շրջանների ուղղություններով հակառակորդի խոշորածավալ հարձակումներ


Պատերազմ 5 հիմնական փուլերը •

Չորրորդ փուլ ՝ 1993-ի փետրվարի 5 – նոյեմբերի 1-ը. սկսվել է Մարտակերտի ռազմաճակատում Արցախի ուժերի լայնածավալ հակահարձակում ազատագրվել են Հորադիզ, Կուբաթլու, Ջաբրայիլ, Ֆիզուլի և Զանգելան

Հինգերորդ փուլ ՝ 1993-ի դեկտեմբերի 15 – 1994-ի մայիսի 17-ը. ԼՂՀ սահմանագծի ողջ երկայնքով հակառակորդի լայնածավալ անհաջող հարձակմամբ և եզրափակվել ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտության գոտում զինադադարի հաստատումով

1994 թվականի մայիսի 4-5-ը Բիշքեկ քաղաքում կնքվեց զինադադարի պայմանագիրը


Հայաստան


ՂԱՐԱԲԱՂ ԹԱՔՆՎԱԾ ԳԱՆՁ


Արցախի Հանրապետություն

Պետական լեզու

հայերեն

Քաղաքամայր

Ստեփանակերտ

Մակերես

11.458 կմ²

Ազգաբնակչություն

141.400 (2010) (12,02/կմ²)


Արցախի ձեռքբերումները • Ինքնիշխան պետական միավոր • Տարածաշրջանի ամենամարտունակ բանակ • Դեմոկրատական ընտրություններ • Մշակութային օջախների վերականգնում • Կրթություն Հայոց լեզվով • Փոխադարձ հարգանքի մթնոլորորտ


Արցախի խնդիրները • Հետպատերազմյա վերականգնում • Միջազգային ճանաչում • Տնտեսության զարգացում • Ազատագրված տարածքների վերաբնակեցում • Հասարակական և քաղաքացիական կյանքի վերականգնում


Հայասա-ն և Արցախը • Քաղաքական գործիչ Ազգային վերածնունդ կուսակցություն The European Movement in Artsakh

• Լրագրող (CIVILNET) • Քաղացիական ակտիվիստ Ծանոթ լինելով Հայասա-ի հասարակական ակտիվության հետ Հայկը առաջարկեց հայացքը ուղղել դեպի Արցախը


Բարեգործական ծրագրեր

Հեռուստամարաթոն 2013-ի  դրամահավաքը կուղղվի  Վարդենիս-Մարտակերտ  ավտոճանապարհի կառուցմանը Կառուցվել է ավելի քան 476 կմ ճանապարհ Հայաստանում և Արցախում 517 կմ ջրագիծ ու ջրամատակարարման համակարգ 144 կմ գազատար 70 կմ էլեկտրական հոսանքի  գիծ


Բարեգործական ծրագրեր Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միության (ՀԲԸՄ)

ՆՈՒՌ. ՄԵԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻՉ ՅՈՒՐԱՔԱՆՉՅՈՒՐ ԵՐԵԽԱՅԻՆ» ԾՐԱԳԻՐԸ ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂՈՒՄ


Բարեգործական ծրագրեր «Թուֆենկյան հիմնադրամը» Արցախում Հադրութի շրջանի նոր գյուղը'  Առաջամուղը, կառուցվել է «Թուֆենկյան  հիմնադրամի» նախաձեռնությամբ:

Pomegranate Cultivation


Մշակութային ծրագրեր Շուշիի կերպարվեստի թանգարան

Նկարների հավակածուն բաղկացած է բացառապես նվիրատվություններից


Ռազմական ծրագրեր Արցախում Սուվորովի եւ Մադաթովի անվան  ուսումնարան է կառուցվում

Շինարական աշխատանքները գլխավորում է լեգենդար Կոմանդոսը`  Արկադի Տեր-Թադեւոսյանը Ռազմական նման ուսումնարան ունենալու գաղափարը Լեւոն Հայրապետյանինն է` ծագումով Արցախից  գործարարն իր վրա է վերցրել նախագծի ֆինանսավորումը


Գյուղատնտեսական ծրագրեր Գյուղմթերքի էլեկտրոնային շուկա


Քաղացիական ծրագրեր Քաշաթաղի    ՔԱՐԻ ՄԵՂՐ Ներդրումային ծրագիր` մեղվաբույծը ստանում է մեղվաընտանիքներ, փեթակներ և կատարում է իր տարեկան պարտավորությունները որոշակի քանակի մեղր հանձնելով:

Արդեն 7 տարի <Քարի Մեղր> ծրագիրը հաջողությամբ գործում է Քաշաթաղի  շրջանում: Շնորհիվ այդ ծրագրի շուրջ 20 ընտանիք սկսել է զբաղվել  մեղվաբուծությամբ Ծրագիրը իրականացնում է Տիգրան Կյուրեղյանի ՛՛Մենք՛՛ միությունը


Սպորտային ծրագրեր Street Workout Artsakh

4 տարի է, ինչ Շուշիում Տիգրան Բաղդասարյանը  մարզում է մի քանի տասնյակ պատանիների

<<Բնատաճարը >> աջակցում է Արցախի Street  Workout շարժմանը և ցանկանում է երկրի հինգ  քաղաքներում՝ Ասկերան, Հադրութ, Մարտունի,  Մարտակերտ, Բերձոր կառուցել Street Workout  մարզահրապարակներ: 


Street Workout Artsakh - Ասկերան 

Ապրես Զոհրաբյան 1. Գումարի խոստում 2. Գումարի գոյանալուն պես սկսվում է դրանց հավաքում 3. Նվիրատուների անունների տարածում 4. Գումարի փոխանցման ժամանակ նվիրատուն ստորագրում է փաստը արձանագրող ձևաթղթի (բլանկ) տակ 5. Մարզահրապարակ-ի բացման մասին տեղեկացվում է


Street Workout Artsakh - Բերձոր Հայասա-ի նախաձեռնությունը Բելգիայից

Մարզահրապարակ - 850 000 դրամ - 1 537 Euro Երեխաների խաղասարքերով խաղահրապարակ - 650 000 դրամ - 1 176 Euro


Քննարկում


Եթե կորցնենք Արցախը , մենք կփակենք մեր պատմության վերջին էջը Մոնթե Մելքոնյան


"We and our Artsakh" by Hayasa