Page 1

Leerdoelen maatschappijvakken aardrijkskunde geschiedenis economie


Aardrijkskunde Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Burgerschap Leefbaarheid in de woonomgeving

Ik vertel wat bewoners kunnen doen aan leefbaarheid. Ik vertel wat gemeenten doen aan de leefbaarheid. Ik noem regels die gelden in woon- en schoolomgeving. Ik leg uit hoe wijken saamhorigheid vergroten. Ik geef voorbeelden van stereotypen en vooroordelen.

Ik herken gegeven criteria leefbaarheid in een woonomgeving.

Ik noem criteria Ik maak een voor leefbaarheid vergelijking van licht ze toe. buurten en wijken op basis van vastgestelde criteria.

Ik beoordeel verschillende initiatieven om de leefbaarheid in buurten en wijken te verbeteren.

Multiculturele samenleving Aanwezigheid van verschillende culturen in een samenleving

Ik noem de belangrijkste geloofsregels van de wereldgodsdiensten.

Ik zoek de spreiding van verschillende bevolkingsgroepen op.

Ik leg de spreiding van verschillende bevolkingsgroepe n uit.

Ik beschrijf de ruimtelijke segregatie in steden in samenhang met de multiculturele samenleving.

Ik wijs de woonomgeving van verschillende bevolkingsgroepen aan en verklaar waarom bevolkingsgroepen daar bij elkaar wonen.

2

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Wereldburgerscha Ik ken de 100 p Internationale belangrijkste samenwerking en steden in mondiale kwesties Nederland. Ik ken de 100 belangrijkste steden in Europa. Ik ken de 100 belangrijkste steden in de wereld. (zie cito lijst)

Ik noem vormen van internationale samenwerking.

Ik beoordeel mondiale kwesties en beno em de rol van internationale organisaties.

Ik beschrijf hoe Ik laat zien dat een individu in jij verbonden bent Nederland is met de mondiale verbonden met samenleving. de mondiale samenleving.

De rol van de leerling in de wereld

Ik omschrijf een Ik zet een eigen eigen wereldbeeld. wereldbeeld uiteen.

Multiculturele samenleving (vervolg)

Datum / bewijzen

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik noem de belangrijkste feesten en gebruiken van de wereldgodsdienst en en licht ze toe. Ik benoem belangrijke kenmerken van godsdienstige gebouwen. Ik leg uit wat humanistisch denken betekent.

Ik beargumenteer een ingenomen standpunt over mondiale kwesties.

Ik bekijk een mondiale kwestie vanuit meerdere dimensies en licht ze toe.

3

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik laat de complexiteit van een milieuvraagstuk zien. Ik beschrijf de eigen milieugebruiksruimte en vergelijk die met anderen.

Ik beschrijf enkel e milieuvraagstukken en deel ze in op ruimtelijk schaalniveau. Ik licht het verband tussen welvaart en milieugebruiksruimte toe.

Ik omschrijf de draagkracht in relatie tot bevolkingsgroei in een gebied.

Ik abstraheer draagkracht overschrijdende factoren uit een casus.

Datum / bewijzen

Duurzaamheid Milieuvraagstukken nu en in de toekomst Milieugebruiksruim te als maatstaf voor duurzaamheid

Ik leg de verstoring van het evenwicht uit door: houtkap, visserij, jacht, mestoverschot en luchtvervuiling. Ik noem voorbeelden van oplossingen.

Draagkracht en bevolking

Natuurgebieden als kwaliteit van/voor leven

Ik beschrijf het belang van natuurgebieden vanuit verschillende perspectieven. Ik noem manieren van natuurbehoud en bescherming.

Ik beschrijf en vergelijk verschillende natuurgebieden.

Ik orden natuurgebieden op verschillende schaalniveaus en duid hun betekenis voor de omgeving.

4

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Ecologische voetafdruk Relatie welvaart en leefwijze

Ik noem gevolgen van consumptie voor het milieu. Ik leg verbanden tussen consumptiegedra g, afval en gezondheid. Ik noem maatregelen thuis en op school voor een milieuvriendelijk consumptiepatro on.

Ik bereken mijn ecologische voetafdruk en vergelijk die met anderen.

Ik leg de betekenis van je eigen ecologische voetafdruk uit.

Bronnen van energi e Verdeling energi ebronnen Energievraagstukk en nu en in de toekomst

Ik noem energi ebronnen in Nederland en de wereld in volgorde van belangrijkheid. Ik geef voorbeelden van energi evraagstukk en.

Ik beschrijf de ruimtelijke spreiding van energi ebronnen. Ik benoem duurzame bronnen van energi e.

Ik verklaar de ruimtelijke spreiding van energi ebronnen. Ik beargumenteer de keuze voor duurzame energi ebronnen.

Het broeikaseffect, de rol van en gevolgen voor de mens

Ik leg de Ik omschrijf de werking van het gevolgen van het (menselijk) (menselijk) broeikaseffect uit. broeikaseffect voor gebieden.

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik omschrijf energi egebruik wereldwijd omschrijven en benoem toekomstige energi eprobleme n.

Ik omschrijf de overgang naar een sam enleving met duurzaam energi egebruik.

Ik beschrijf de gevolgen van het broeikaseffect voor verschillende gebieden.

Ik onderzoek de relatie tussen menselijk handel en en het broeikaseffect.

Datum / bewijzen

5

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8 Voedselvoorziening Voedselzekerheid nu en in de toekomst

Datum / bewijzen

Ik noem bedreigingen voor voedselvoorzienin g voor mens en dier.

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Ik beschrijf de voedselsituatie in een gebied.

Ik vergelijk Ik omschrijf gebieden op het oorzaken van onderwerp voedselzekerheid voedselzekerheid. in verschillende gebieden.

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik leg verbanden tussen voedselzekerheid en internationale positie van gebieden uit.

Bevolking en ruimte Demografische veranderingen

Ik begrijp de Ik herken het bevolkingspiramid model van e. demografische transitie.

Ik herken en verklaar fasen in het verloop van het model van demografische transitie.

Relatie tussen Ik noem bevolking en oorzaken voor fysische omgeving dicht- en dunbevolktheid.

Ik beschrijf de spreiding van de wereldbevolking.

Ik leg verbanden tussen bevolkingsdichthe id en fysische omgeving.

Ik beschrijf en verklaar de spreiding van de wereldbevolking Ik beschrijf en verklaren.

Groei van de wereldbevolking

Ik deel de Ik beschrijf de bevolkingsgroei gevolgen van van de wereld op toenemende in regio’s. bevolkingsgroei in verschillende regio's.

Ik beschrijf en verklaar de groei van de wereldbevolking per macro-regio.

Ik noem factoren die van invloed zijn op de afname/toename van de wereldbevolking.

Ik verklaar de fasen in het model van demografische transitie en licht ze toe.

Ik voorspel de groei van de wereldbevolking en de consequenties er van voor verschillen-de gebieden.

6

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Oorzaken van migratie

Ik leg het verschil uit tussen emigratie en immigratie. Ik noem redenen voor emigreren en immigreren.

Ik leg het begrip migratie uit.

Ik licht oorzaken van migratie toe.

Ik beschrijf het migratieproces en pas het toe op de Nederlandse situatie.

Ik licht het migratiebeleid van verschillende politieke machten toe.

Ruimtelijke ordening Ruimtelijke vraagstukken

Ik geef voorbeelden van ruimtelijke vraagstukken in de eigen woonplaats. Ik geef voorbeelden van belangrijke voorwaarden bij ruimtelijke ordening.

Ik benoem verschillende landgebruikers.

Ik leg conflicterend ruimtegebruik uit en geef er een oordeel over.

Ik beschrijf de processen van urbanisatie, suburbanisatie en re-urbanisatie en beschrijf de gevolgen voor de ruimtelijke ordening.

Ik laat ontwikkelingen in drie gebieden en beoordeel de belangenafwegin gen die er spelen.

Wonen in Nederland

Ik noem soorten gebouwen en hun kenmerken.

Ik herken verschillen tussen stad en platteland.

Ik benoem Ik onderscheid verschillende de opbouw van soorten steden en de verschillende vergelijk hun wijken in een opbouw. Nederlandse stad.

Ik onderscheid de opbouw van de verschillende woningtypen in de stad.

Ik zoek vakantiegebiede n op en stel attractiviteit vast.

Ik beschrijf de ontwikkeling van toerisme in een gebied.

Ik omschrijf de gevolgen van toerisme voor een gebied.

Recreatie en Ik beschrijf toerisme belangrijke Vrijetijdsbesteding vormen van recreatie en toerisme in Nederland en Europa.

Ik vergelijk de voorwaarden voor de ontwikkeling van toerisme in een gebied.

Datum / bewijzen

7

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik beschrijf vormen van vervoer in Nederland in volgorde van belangrijkheid. Ik leg het begrip infrastructuur en het belang hiervan uit met verschillende voorbeelden.

Ik noem kenmerken van een transportnetwerk en herken schaalvergroting in transport.

Ik verklaar toenemende mobiliteit en duid de ruimtelijke gevolgen in een gebied.

Ik licht de rol van Nederland in het wereldwijde transportsysteem toe.

Ik beschrijf de gevolgen van de ontwikkelingen in de transporttechnologie op het wereldhandelssysteem.

Global Shift Economische wereldbeeld na 1950

Ik benoem de belangrijkste exportproducten van Nederland.

Ik noem economisch belangrijke gebieden.

Ik vergelijk de wereldeconomie na 1950 en beschrijf veranderingen economisch zwaartepunt.

Ik vergelijk verschillende economische gebieden met elkaar op wereldschaal en benoem de overeenkomsten en verschillen.

Ik analyseer de rol van ontwikkelde landen en landen in ontwikkeling in de wereldeconomie.

Internationale arbeidsverdeling van inwoners van verschillende gebieden

Ik noem de belangrijkste middelen van bestaan in Nederland.

Ik beschrijf de globale arbeidsverdeling in de wereld.

Ik licht Ik licht de verbanden tussen gevolgen van der arbeidsverdeling veranderende en welvaart toe. internationale arbeidsverdeling voor verschillende gebieden toe.

Transport en vervoer Infrastructuur en schaalvergroting in transport en vervoer

Datum / bewijzen

Datum / bewijzen

Globalisering

Ik verklaar het patroon van veranderende arbeidsverdeling voor drie gebieden in de wereld.

8

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik noem verschillen tussen ontwikkelingsgebieden.

Ik benoem kenmerken van ontwikkelingsgebieden en beschrijf de situatie van bewoners.

Ik beschrijf de diversiteit tussen ontwikkelingsgebieden.

Datum / bewijzen

Arm en rijk Kenmerken en beeldvorming ontwikkelingsgebi eden

Ik noem voorbeelden van lager ontwikkelingspeil in ontwikkelingslanden.

Ik benoem kenmerken van ontwikkelingsgebieden.

Centrum-periferie relatie

Ik noem redenen voor ontwikkelingshulp.

Ik leg de Ik verklaar afhankelijkheidsrel afhankelijkheid atie tussen arme tussen arme en en rijke landen uit rijke landen. met een voorbeeld.

Ik beschrijf, beoordeel en verklaar de handelsrelatie tussen centrum, semi-periferie en periferi e.

Ik beoordeel politieke en financiĂŤl e machtsstructuren tussen centrum, semiperiferi e en periferi e.

Nut en noodzaak van ontwikkelingshulp

Ik geef voorbeelden van kleinschalige en grootschalige hulp.

Ik benoem verschillende soorten hulp.

Ik maak keuzes in verschillende vormen van Nederlandse ontwikkelingshulp.

Ik beschrijf het Nederlandse ontwikkelingsbelei d en beno em soorten hulp.

Ik geef een oordeel over Nederlandse ontwikkelingshulp en draag punten ter verandering aan.

Verschillen in eigen omgeving en Nederland

Ik noem kenmerken van armoede.

Ik herken arm en rijk in de eigen omgeving.

Ik noem oorzaken van arm en rijk in eigen omgeving en Nederland.

Ik onderzoek de verschillen tussen arm en rijk in de eigen omgeving.

Ik beargumenteer maatregelen om toenemende welvaartsverschill en tegen te gaan.

9

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Grenzen en identiteit Voorkomen van verschillende culturen op verschillende schaalniveaus

Ik leg met voorbeelden het begrip cultuur uit. Ik geef voorbeelden van culturen in Nederland.

Ik wijs de grote cultuurgebieden op de wereld aan en geef daarvan in Nederland een voorbeeld.

Ik benoem kenmerken en verspreiding van belangrijkste culturen wereldwijd. Ik geef voorbeelden in eigen omgeving en Nederland.

Ik benoem de grote cultuurgebieden op de wereld aan de hand van criteria en geef van elk cultuurgebied een voorbeeld in Nederland.

Ik beschrijf de grote cultuurgebieden op de wereld met specifieke kenmerken en de invloed op de Nederlandse samenleving.

Regionale identiteit

Ik noem voorbeelden van regionale kenmerken binnen Nederland.

Ik geef voorbeelden van regionale identiteit

Ik geef voorbeelden geven van regionale identiteit waaronder in de eigen omgeving.

Ik onderzoek geografisch gebonden identiteit.

Ik onderscheid soorten regionale identiteit.

Veranderende grenzen

Ik leg met voorbeelden het belang van grenzen uit.

Ik herken verschillende soorten grenzen.

Ik licht oorzaken van veranderingen van grenzen toe.

Ik herken veranderingen van grenzen en beschrijf de geografische gevolgen hiervan.

Ik verklaar veranderingen van grenzen en beschrijf de gevolgen vanuit verschillende dimensies.

10

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8 De betek enis van Europa en Europese Uni e voor inwoners van Europa

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik leg met de begrippen regering en parlement uit hoe Nederland wordt bestuurd. Ik leg uit hoe een wet totstandkomt. Ik leg de begrippen Koninkrijk der Nederlanden en monarchie uit. Ik licht de rol van het koningshuis in het Nederlandse bestuur uit. Ik noem redenen voor Europese samenwerking. Ik leg uit wat de EU do et.

Ik benoem verschillen en overeenkomsten tussen EU-landen.

Ik beschrijf de betekenis van de EU in Europa en de wereld.

Ik deel de eenheid en identiteit van Europa en de Europese Uni e in naar verschillende aspecten.

Ik beoordeel de gevolgen van toekomstige uitbreidingen van de Europese Unie vanuit verschillende dimensies.

Ik beschrijf het weerbeeld van elk seizoen. Ik leg een verband tussen zonnestand en temperatuur.

Ik leg het verschil tussen weer en klimaat uit.

Ik benoem de onderdel en van het weer en klimaat.

Ik benoem de onderdel en van het weer en de werking van de atmosfeer.

Ik verklaar de werking van atmosfeer .

Datum / bewijzen

Weer en klimaat Onderdel en van weer en klimaat

11

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

De invloed van het weer op de samenleving

Ik geef voorbeelden van maatregelen bij bepaalde weersomstandigheden.

Ik noem voorbeelden van beroepen en activiteiten die met het weer te maken hebben.

Ik noem voorbeelden van beroepen en activiteiten die met het weer te maken hebben.

Ik leg verbanden tussen activiteiten van de mens en het weer.

Verschillen tussen klimaten

Ik noem en benoem de klimaten in Europa. Ik noem verschillen in flora en fauna in de verschillende klimaatzones. Ik benoem de relatie tussen flora en fauna en het aanwezige klimaat. Ik noem de kenmerken van overige klimaten. Ik noem de spreiding van deze klimaten in de wereld.

Ik wijs de verschillende grote klimaatzones op een kaart aan.

Ik licht kenmerken van de belangrijkste klimaten toe.

Ik verklaar kenmerken en spreiding van de hoofdklimaten.

Ik leg verbanden tussen klimaatbepalende factoren en een klimaat.

Ik noem Ik noem Ik beschrijf warme en koude bewijzen voor klimaatverandetijden op aarde klimaatwisselingen ringen in het met voorbeelden. op aarde. verleden op verschillende tijdschalen.

Ik verklaar klimaatwisselingen .

Klimaatveranderingen op aarde

Datum / bewijzen

12

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8 Het leven in verschillende klimaten op aarde

Datum / bewijzen

Ik noem gevolgen van deze klimaten voor mens, dier, plant en landschap.

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Ik beschrijf hoe Ik vergelijk het leven en woon- en wonen in een leefsituaties in ander klimaat is. verschillende klimaten.

Zeestromen op aarde

Ik noem zeestromen op aarde en wijs ze aan.

De werking van endogene krachten

Ik geef een voorbeeld van invloed door endogene krachten.

Ik noem Ik leg de voorbeelden van werking van endogene endogene krachten. krachten uit.

De relatie tussen endogene krachten en bewoning

Ik beschrijf de werking van vulkanen. Ik noem en beschrijf vulkaangebieden in Europa.

Ik noem maatregelen die mensen treffen tegen endogene krachten.

Exogene krachten Ik geef een en landschapsvoorbeelden van vorming invloeden door exogene krachten.

Ik noem maatregelen die mensen treffen tegen endogene krachten in verschillende gebieden.

Ik beschrijf Ik licht toe gevolgen van welke exogene exogene krachten factoren op het landschap. landschappen vormen.

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik noem voorbeelden van aangepast leefgedrag van mens en dier in een bepaald klimaat.

Ik onderzoek waaruit blijkt dat mens en dier zich aanpassen aan verschillende klimaten.

Ik leg het begrip (warme) zeestroom uit en benoem de invloed hiervan op een gebi ed.

Ik leg de circulatie van zeestromen uit.

Datum / bewijzen

Ik geef de opbouw en samenstelling van de aarde weer. Ik beschrijf hazardmanagem ent in dichtbevolkte gebieden.

Ik schat risico’s in en anticipeer op endogene krachten in relatie tot welvaartsniveau.

Ik beschrijf de landschapsvorme nde werking van exogene krachten.

Ik duid de relatie tussen klimaat en exogene krachten.

13

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik noem oorzaken van natuurrampen.

Ik beoordeel preventieve maatregelen tegen natuurrampen.

Ik verklaar oorzaken van natuurrampen en benoem gevolgen van verschillende natuurrampen.

Ik benoem de ligging van de huidige landschapsvorme n in Nederland.

Ik verklaar het ontstaan en de ligging van de huidige landschapsvormen in Nederland.

Ontstaan en gevolgen van natuurrampen

Ik geef voorbeelden van natuurrampen en benoem ze kort.

Ik benoem verschillende natuurrampen.

Verschillende landschapsvormen in Nederland

Ik beschrijf de meest voorkomende landschappen. Ik beschrijf de belangrijkste grondsoorten. Ik beschrijf de spreiding van grondsoorten.

Ik wijs de Ik noem hoofdlandschapp kenmerken van en in Nederland Nederlandse aan op een kaart. landschappen.

Het Nederlandse landschap als cultuurlandschap

Ik leg het ontstaan van afzetting door zee, rivier, ijs en wind uit. Ik leg het proces van veenvorming en verlanding uit.

Ik duid bijzondere kenmerken van het Nederlandse landschap.

Datum / bewijzen

Ik beschrijf unieke kenmerk en van het Nederlandse landschap en vergelijken ze met landschappen elders.

14

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Water Het functioneren van de waterkringloop

Ik benoem de functies van water voor handel, landbouw, energi e en zingeving.

Ik leg de kringloop van het water uit.

Ik benoem de verschillende fasen van de waterkringloop.

Drinkwater voor de mens

Ik leg het proces van waterzuivering in Nederland uit.

Ik noem bronnen van drinkwater uit de waterkringloop voor de mens.

Ik beschrijf het proces van drinkwatervoorziening en sanitatie en de waterkringloop.

Waterproblematie k te veel, te weinig, te vies Het natuurlijk aanbod van water

Ik noem voorbeelden van natuurlijk aanbod in Europa. Ik leg het gebruik van deze bron uit.

Ik beschrijf het natuurlijk wateraanbod in bepaalde gebieden.

Ik noem voorbeelden van be誰nvloeding van het natuurlijk wateraanbod door de mens.

Verschillen in Ik geef watergerelateerd voorbeelden van e problemen in en watervraagstukke tussen gebi eden n in Europa en de rest van de wereld.

Ik noem voorbeelden van watertekorten, overschotten of watervervuiling.

Ik noem oorzaken van watertekorten, overschotten en watervervuiling.

15

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Ik omschrijf de bijzondere relatie van Nederland met het water. Ik noem opvallende Nederlandse waterwerken.

Ik leg de bijzondere inrichting van Nederland als gevolg van water uit. Ik noem voorbeelden van de diversiteit van de Nederlandse watersector.

Duurzaam gebruik Ik noem van water voorbeelden van bedreigingen van drinkwatervoorzie ning.

Ik leg uit wat duurzaam watergebruik is en geef voorbeelden.

Ik leg uit waarom duurzaam watergebruik nodig is.

Beschikbaarheid van schoon water in verschillende gebieden

Ik benoem gebieden met waterproblemen in de toekomst.

Ik noem oorzaken voor waterproblemen in de toekomst en geef daarvan een voorbeeld.

Water in Nederland, water van Nederland

Datum / bewijzen

Ik beschrijf de Nederlandse bescherming tegen water uit met de begrippen: terpen, duinen, dijken, gemalen, boezem-gebied, polders, droogmakerijen en dynamisch rivierbeheer.

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

16

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Geschiedenis Tijdvak 1 De tijd van jagers en boeren

Tussendoelen groep 7-8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

De levenswijze van jagersverzamelaars.

Ik leg uit op welke manieren jagersverzamelaars gebruik maakten van de natuur.

Ik beschrijf hoe Ik leg uit jagerswaarom jagersverzamelaars verzamelaars leefden. nomaden waren.

Ik leg uit dat het ontbreken van schriftelijke bronnen in de prehistorie van belang is voor onze kennis van deze tijd.

Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenl evingen.

Ik leg uit hoe de mensen gewassen verbouwden en verhandelden.

Ik herken In voorbeelden verandering en in de samenleving als gevolg van de agrarische revolutie.

Ik verklaar veranderingen die het gevolg waren van de agrarische revolutie. Ik beschrijf hoe de boeren dachten over het leven na de dood.

Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.

Ik leg uit waarom mensen kozen voor een vaste verblijfplaats.

Ik beschrijf veranderingen die het gevolg waren van de agrarische revolutie.

Tussendoelen H

Ik beschrijf politieke, economische en sociale veranderingen die het gevolg waren van het ontstaan van stedelijke gemeenschappen.

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik verklaar politieke, economische en sociale veranderingen die het gevolg waren van het ontstaan van stedelijke gemeenschappen. 17

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tijdvak 2 De tijd van Grieken en Romeinen (3000 vC - 500 nC)

Tussendoelen groep 7-8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Burgerschap en Ik noem de wetenschappelijk rangen in de denken in de Griekse Griekse stadstaat. samenleving. Ik benoem de rol van de filosofen. Ik benoem de invloed van de Griekse wereld op de wereld van nu.

De verspreiding van de GrieksRomeinse cultuur en de confrontatie met de Germaanse cultuur.

Ik leg uit hoe de Romeinen hun cultuur verspreidden. Ik vertel waardoor het Romeinse rijk verdween.

Ik herken voorbeelden van de Griekse en Romeinse bouwkunst en beeldhouwkunst. Ik herken voorbeelden van de wederzijdse be誰nvloeding van de GrieksRomeinse en de Germaanse cultuur.

Ik noem voorbeelden van de Griekse en Romeinse bouwkunst en beeldhouwkunst.

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik herken het verschil tussen een mythologische en een rationeelwetenschappelijke verklaring van de wereld. Ik noem verschillen en overeenkomsten tussen de Atheense democratie en de huidige vorm van democratie in Ned.

Ik leg het verschil uit tussen een mythologische en een rationeelwetenschappelijk e verklaring van de wereld. Ik vergelijk de Atheense democratie met de huidige vorm van democratie in Nederland.

Ik herken voorbeelden van de uitwisseling van de GrieksRomeinse en de Germaanse cultuur.

Ik noem voorbeelden van de uitwisseling van de GrieksRomeinse en de Germaanse cultuur.

Datum / bewijzen

18

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8 Het christendom in het Romeinse Rijk: van verboden tot enig toegestane godsdienst.

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Ik leg uit waarom de Romeinen het christendom verboden. Ik leg uit waardoor christendom werd toegestaan. Ik leg het begrip staatsgodsdienst uit.

Ik beschrijf de leer van het christendom op hoofdlijnen. Ik herken in voorbeelden hoe het christendom zich in het Romeinse rijk verspreidde.

Ik beschrijf hoe Ik beschrijf hoe het christendom het christendom zich in het ontstond. Romeinse rijk kon verspreiden.

Ik leg uit wie het christendom verspreidden in Europa (i.h.b. Nederland). Ik vertel welke rol monniken en kloosters speelden in het dagelijks leven. Ik vertel waarom heersers de godsdienst van de bevolking bepaalden.

Ik herken in voorbeelden hoe het christendom zich in Europa verspreidde.

Ik geef voorbeelden van de wijze waarop het christendom zich in Europa verspreidde.

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Tijdvak 3 De tijd van monniken en ridders (500 1000) De verspreiding van het christendom in Europa.

Ik leg uit hoe het christendom zich in Europa heeft verspreid.

19

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Ontstaan en verspreiding van de islam.

Ik vertel over de openbaringen aan Mohammed. Ik vertel over de rol van Mohammed in de islam vroeger en nu.

Ik herken in voorbeelden de leer van de Islam. Ik beschrijf de verspreiding van de Islam.

Ik beschrijf de leer van de Islam op hoofdlijnen. Ik beschrijf hoe de Islam ontstond. Ik beschrijf hoe de Islam zich verspreidde.

Hofstelsel en horigheid

Ik vertel hoe boeren landbouwgrond kregen. Ik vertel hoe heren de bevolking beschermden.

Ik herken hofstelsel en horigheid in voorbeelden.

Ik beschrijf hofstelsel en horigheid.

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik beschrijf de agrarische samenleving aan de hand van het hofstelsel en het verschijnsel horigheid. Ik beschrijf het feodale stelsel.

Tijdvak 4 De tijd van steden en staten (1000 1500) De strijd tussen kerk en staat.

Ik vertel waarom kerk en staat met elkaar streden.

Ik herken het karakter van de strijd tussen kerk en staat in voorbeelden.

Ik leg aan de hand van voorbeelden de strijd tussen kerk en staat uit.

20

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Ik leg uit waarom de steden zelfstandiger werden t.o.v. de adel. Ik beschrijf de samenstelling van de stedelijke burgerij.

Ik beschrijf de opkomst van handel en het ontstaan van steden.

Opkomst van handel en ontstaan van steden. Opkomst van de stedelijke burgerij en toenemende zelfstandigheid van steden.

Ik beschrijf een middeleeuwse stad. Ik leg uit wat de (goede) landbouw te maken heeft met de opkomst van de handel. Ik leg uit waarom mensen zich concentreren in steden. Ik leg uit waarom steden samenwerkten.

Ik herken in voorbeelden de opkomst van handel en het ontstaan van steden. Ik herken in voorbeelden de samenstelling van de stedelijke burgerij.

Het begin van staatsvorming en centralisatie

Ik vertel hoe het bestuur van de stad was georganiseerd. Ik leg uit waarom er een stadsbestuur en een gewestelijk bestuur was.

Ik beschrijf het ontstaan van staten aan de hand van een voorbeeld (bijvoorbeeld Nederland).

Ik beschrijf aan de hand van een voorbeeld de politiek van centralisatie.

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik beschrijf het ontstaan van staten en de politiek van centralisatie.

21

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tijdvak 5 De tijd van ontdekkers en hervormers (1500 -1600)

Tussendoelen groep 7-8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Veranderend mens- en wereldbeeld in de Renaissance.

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik herken in voorbeelden aspecten van het veranderend mens- en wereldbeeld in de Renaissance.

Ik leg aspecten van het veranderend mens- en wereldbeeld in de Renaissance uit. Ik leg motieven voor de ontdekkingsreizen uit.

Het begin van de overzeese Europese expansie

Ik vertel waarom ontdekking van nieuwe gebieden belangrijk was. Ik vertel hoe Europese landen hun nieuwe gebieden beschermden.

Ik herken in voorbeelden motieven voor de ontdekkingsreizen. Ik herken een voorbeeld uit de eerste fase van de Europese expansie.

Ik beschrijf voorbeelden uit de eerste fase van de Europese expansie.

De Reformatie en de splitsing in de christelijke kerk.

Ik leg uit welke kritiek er was op de kerk van Rome. Ik leg uit hoe de kerk van Rome reageerde.

Ik herken in Ik herken een voorbeeld gevolgen van de denkbeelden van splitsing in de de Reformatie. Christelijke kerk.

Ik leg aan de Ik leg gevolgen hand van een van de splitsing voorbeeld van de christelijke denkbeelden van kerk uit. de Reformatie uit.

Datum / bewijzen

22

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8 De Opstand en het ontstaan van een onafhankelijke Nederlandse staat.

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Ik beschrijf de aanleiding voor de strijd tegen Spanje. Ik leg de betekenis uit van Willem van Oranje. Ik beschrijf hoe de Nederlanden streden tegen Spanje. Ik beschrijf welke tegenmaatregele n Spanje nam.

Ik beschrijf op hoofdlijnen hoe de Opstand in een onafhankelijke Nederlandse staat resulteerde.

Ik leg uit waarom een handelsmaatschappij als de VOC werd opgericht. Ik leg het begrip wereldeconomie uit.

Ik herken de overzeese expansie en het ontstaan van een wereldeconomie aan de hand van de VOC.

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik leg uit hoe de Opstand in een onafhankelijke Nederlandse staat resulteerde.

Tijdvak 6 De tijd van regenten en vorsten (1600 1700) Ontstaan van handelskapitalism e en begin van een wereldeconomie.

Ik beschrijf de overzeese expansie, het handelskapitalism e en het ontstaan van een wereldeconomie.

Ik leg een relatie tussen overzeese expansie, het ontstaan van handelskapitalism e en het begin van een wereldeconomie.

23

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik vertel met welke overzeese gebieden Nederland vooral handelde. Burgerlijk bestuur en stedelijke cultuur in Nederland.

Ik leg uit waarom kooplieden een grote rol speelden in het bestuur. Ik leg uit hoe het bestuur van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden was georganiseerd.

Ik herken in voorbeelden hoe de Nederlandse staatsinrichting zich onderscheidde van die in andere landen. Ik herken burgerlijk bestuur en stedelijke cultuur in Nederland in voorbeelden.

Ik beschrijf waarin de Nederlandse staatsinrichting zich onderscheidde van die in andere landen. Ik beschrijf met voorbeelden burgerlijk bestuur en stedelijke cultuur in Nederland.

Ik leg uit waarin de Nederlandse staatsinrichting zich onderscheidde van andere landen. Ik noem voorbeelden van burgerlijk bestuur en stedelijke cultuur in Nederland.

Het streven van vorsten naar absolute macht.

Ik vertel hoe de bevolking inspraak had in het bestuur. Ik vertel waarom veel vorsten in Europa kozen voor absolute macht.

Ik beschrijf aan de hand van een voorbeeld (het streven van vorsten naar) absolute macht Ik herken kernmerken van absolute macht in voorbeelden.

Ik leg aan de hand van voorbeelden (het streven van vorsten naar) absolute macht uit,

Ik herken kenmerken van absolutisme.

Ik beschrijf kenmerken van absolutisme.

24

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tussendoelen groep 7/8 De wetenschappelijke revolutie.

Datum / bewijzen

Ik vertel op welke gebieden grote ontdekkingen werden gedaan. Ik noem voorbeelden van ontdekkingen. Ik vertel hoe werd gedacht over tolerantie en vrijheid van mening en godsdienst. Ik vertel wat de officiĂŤle godsdienst in Nederland was en hoe werd omgegaan met andersdenk enden .

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik herken in voorbeelden/bron nen het nieuwe (revolutionaire) wetenschappelijke denken.

Ik beschrijf met voorbeelden de kenmerken van het nieuwe (revolutionaire) wetenschappelijke denken.

Ik herken denkbeelden van de Verlichting op het gebied van politiek, godsdienst en sociale verhoudingen in voorbeelden.

Ik leg denkbeelden van de Verlichting op het gebied van politiek, godsdienst en sociale verhoudingen uit.

Datum / bewijzen

25

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tijdvak 7 De tijd van pruiken en revoluties (1700 1800)

Tussendoelen groep 7-8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Het denken over staat en maatschappij in de Verlichting

Ik leg uit hoe in deze tijd over standsverschillen werd gedacht. Ik leg uit hoe mensen een goede maatschappij dacht en te kunnen maken.

Slavenarbeid op plantages en de opkomst van het abolitionisme

Ik vertel waar Nederland slaven haalde en waar ze op plantages moesten werken. Ik vertel waardoor het abolitionisme (strijden voor afschaffing) vandaan kwam.

Ik herken slavernij en slavenhandel in voorbeelden. Ik herken in voorbeelden motieven tegen slavernij en slavenhandel.

Het streven naar grondrecht en en naar politieke invloed van de burgerij in de Franse en Bataafse revolutie

Ik leg uit wat grondrecht en zijn. Ik vertel op welke gebieden de invloed van de burgers groter werd.

Ik herken voorbeelden van grondrecht en en toenemende politieke invloed van de burgerij in de Franse en Bataafse revolutie.

Tussendoelen GT

Ik beschrijf voorbeelden van slavernij en slavenhandel. Ik beschrijf motieven voor afschaffing van slavernij en slavenhandel.

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik herken denkbeelden van de Verlichting op het gebied van politiek, godsdienst en sociale verhoudingen in voorbeelden.

Ik leg denkbeelden van de Verlichting op het gebied van politiek, godsdienst en sociale verhoudingen uit a.d.h.v. voorbeelden.

Datum / bewijzen

Ik leg een relatie tussen slavenhandel en slavenarbeid op plantages. Ik leg een relatie tussen het abolitionisme en het Verlichtingsdenke n. Ik leg een relatie tussen het Verlichtingsdenke n en het streven naar grondrechten en politieke invloed van de burgerij in de Franse en Bataafse revolutie.

Ik leg een relatie tussen het Verlichtingsdenke n en het streven naar grondrechten en politieke invloed van de burgerij in de Franse en Bataafse revolutie. 26

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tijdvak 8 De tijd van burgers en stoommachines (1800 -1900)

Tussendoelen groep 7-8

De industriële revolutie en de opkomst van emancipatiebew egingen.

Ik leg uit wat veranderde op het gebied van werk en productie door de industriële revolutie. Ik geef een voorbeeld van een emancipatiebew eging.

Datum / bewijzen

Ontstaan van een Ik leg uit parlementair waarom politieke stelsel en de partijen toename van ontstonden. volksinvloed. Ik vertel wat algemeen kiesrecht is.

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Ik herken de belangrijkste kenmerken van de industriële revolutie in voorbeelden. Ik noem voorbeelden van gevolgen van de industriële revolutie voor de werk- en leefomstandighed en van de arbeiders. Ik herken in voorbeelden de relatie tussen de industriële revolutie en emancipatiebewegingen.

Ik beschrijf de belangrijkste kenmerken van de industriële revolutie. Ik beschrijf de gevolgen van de industriële revolutie voor de werk- en leefomstandighed en van de arbeiders. Ik leg een relatie tussen de industriële revolutie en emancipatiebew egingen.

Ik leg uit wat een parl ementair stelsel. Ik beschrijf hoe mensen steeds meer politieke invloed kregen.

Ik leg uit waardoor mensen steeds meer politieke invloed kregen

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik leg een relatie tussen de toename van de invloed van het volk (en een parlementair stelsel) en het Verlichtingsdenken. 27

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tijdvak 8 De tijd van burgers en stoommachines (1800 -1900)

Tussendoelen groep 7-8

Datum / bewijzen

Ik noem voorbeelden van wat er in de grondwet is geregeld.

De politiekmaatschappelijke stromingen nationalisme, liberalisme en socialisme.

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik leg een relatie tussen de toename van de invloed van het volk (en een parlementair stelsel) en het Verlichtingsdenken en de gevolgen van de industriĂŤle revolutie. Ik beschrijf kenmerken van liberalisme, socialisme en nationalisme. Ik leg een relatie tussen de politiekmaatschappelijke stromingen nationalisme, liberalisme, socialisme en de (gevolgen van) de industriĂŤle revolutie.

28

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tijdvak 8 De tijd van burgers en stoommachines (1800 -1900)

Tussendoelen groep 7-8

Het moderne imperialisme.

Ik leg uit wat een kolonie is. Ik vertel waarom veel Europese landen koloniĂŤn hadden. Ik vertel hoe mensen dachten over kolonisering.

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Ik herken in een voorbeeld dat grondstoffen en afzetmarkten belangrijke aspecten waren van het moderne imperialisme. Ik herken in een voorbeeld dat nationalisme een belangrijke rol speelde in het modern imperialisme.

Ik leg een relatie tussen modern imperialisme, grondstoffen en afzetmarkten. Ik beschrijf de relatie tussen modern imperialisme en nationalisme.

Ik leg uit dat toegang tot grondstoffen en afzetmarkten belangrijke aspecten waren van het moderne imperialisme.

Ik herken in voorbeelden enkel e kenmerken van het totalitaire karakter van het nationaal-soc. Ik geef een voorbeeld van het racistische karakter van het nationaal-soc.

Ik geef voorbeelden van het totalitaire karakter van het nationaalsocialisme. Ik beschrijf het racistische karakter van het nationaalsocialisme.

Ik herken in voorbeelden kenmerken van het totalitarisme in de Sovjet-Uni e en Duitsland. Ik leg het racistisch karakter van het nationaalsocialisme.

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Tijdvak 9 De tijd van de wereldoorlogen (1900 -1950) Het racistisch en Ik vertel tegen totalitair karakter welke groepen van het nationaal- nazi-Duitsland zich socialisme. keerde.

Ik beschrijf kenmerken van het totalitarisme in de Sovjet-Uni e en Duitsland.

29

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tijdvak 9 De tijd van de wereldoorlogen (1900 -1950)

Tussendoelen groep 7-8

De economische wereldcrisis.

De Duitse bezetting en de Jodenvervolging.

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Ik vertel hoe de wereld omging met de grote werkloosheid

Ik herken in voorbeelden sociale, economische en politieke gevolgen van de economische crisis.

Ik geef voorbeelden geven van sociale, economische en politieke gevolgen van de economische crisis.

Ik leg sociale, economische en politieke gevolgen van de economische crisis uit.

Ik vertel hoe de bez etting van Nederland verliep. Ik vertel op welke manieren mensen zich in Europa verzetten. Ik vertel hoe Duitsland joden deporteerde. Ik leg uit wat het belang is van het dagboek van Anne Frank

Ik herken voorbeelden van collaboratie en verzet van de Nederlandse bevolking herkennen. Ik beschrijf voorbeelden van de Jodenvervolging uitmondend in de Endlรถsung.

Ik beschrijf voorbeelden van collaboratie, verzet en aanpassing van de Nederlandse bevolking.

Ik beschrijf voorbeelden van collaboratie, verzet en aanpassing van de Nederlandse bevolking. Ik beschrijf de Jodenvervolging uitmondend in de Endlรถsung..

Datum / bewijzen

30

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tijdvak 10 De tijd van televisie en computer (vanaf 1950)

Tussendoelen groep 7-8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Nationalistische Ik leg uit hoe bewegingen in de koloniën streefden koloniën en het naar streven naar zelfstandigheid. onafhankelijkheid. Ik vertel hoe koloniën van Nederland na de tweede wereldoorlog zelfstandig werden.

Ik herken in voorbeelden welke rol nationale bewegingen speelden bij het verkrijgen van onafhankelijkheid.

Ik herken in voorbeelden welke rol de Tweede Wereldoorlog heeft gespeeld bij het streven naar onafhankelijkheid.

Ik beschrijf de nationalistische bewegingen in de koloniën. Ik leg aan de hand van een voorbeeld uit waarom de Tweede Wereldoorlog het streven naar onafhankelijkheid van koloniën heeft versneld. Ik beschrijf aan de hand van een voorbeeld de rol die nationalistische bewegingen speelden in het verkrijgen van onafhankelijkheid.

Ik leg uit waarom de Tweede Wereldoorlog het streven naar onafhankelijkheid van koloniën heeft versneld. Ik leg de rol uit die nationalistische bewegingen speelden in het verkrijgen van onafhankelijkheid.

De blokvorming Ik leg met het tussen Oost en begrip wapenWest en de Koude wedloop uit Oorlog. waarom Oost en West tegenover elkaar kwamen te staan.

Ik herken in voorbeelden de spanningen tussen de Sovjetunie en de V.S. ten tijde van de Koude Oorlog.

Ik geef voorbeelden van de spanningen tussen de Sovjetunie en de V.S. ten tijde van de Koude Oorlog.

Ik beschrijf het tot stand komen van de blokvorming tussen Oost en West aan de hand van voorbeelden.

Ik beschrijf het proces van blokvorming tussen Oost en West.

Datum / bewijzen

31

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Tijdvak 10 De tijd van televisie en computer (vanaf 1950)

Tussendoelen groep 7-8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Ik leg het begrip Koude Oorlog uit.

Ik leg het begrip Koude Oorlog uit aan de hand van voorbeelden.

De Europese integratie.

Ik vertel waarom Europa na WO II samenwerking belangrijk vond. Ik noem gebieden waarop Europese landen samenwerken. Ik leg uit wat de integratie te maken heeft met handel. Ik vertel waarvoor de EU en NAVO dienen.

Ik leg een relatie tussen Europese eenwording, de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog.

Sociaal-culturele veranderingen en toenemende pluriformiteit vanaf de jaren '60.

Ik noem vbn. van grote veranderingen in het leven na WO II. Ik vertel welke rol media spelen bij wereldnieuws en grote veranderingen.

Ik herken in vbn. sociaalculturele veranderingen v/a de jaren '60. Ik herken in vbn. het pluriforme karakter van de samenleving v/a de jaren '60.

Ik geef vbn. van de sociaalculturele veranderingen sinds de jaren '60. Ik geef vbn. van het pluriforme karakter van de samenleving v/a de jaren '60.

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik beschrijf sociaal-culturel e veranderingen vanaf de jaren zestig. Ik beschrijf voorbeelden van de toenemende pluriformiteit v/a de jaren '60. 32

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Economie Consumptie en consumentenorganisaties

Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Schaarste van middelen en tijd en urgentie van behoeft en

Ik leg met voorbeelden uit wat basisbeho eften zijn.

Ik omschrijf Ik leg het basis- en overige begrip ruilhandel behoeft en. uit. Ik leg het begrip zelfvoorziening uit. Ik omschrijf collectieve voorzieningen. Ik leg het begrip natura uit.

Ik onderscheid basisbeho eften en overige behoeft en. Ik leg een relatie tussen consumentenged rag, prijs- en inkomensverander ingen omschrijven.

De positie van de consument

Ik begrijp eenvoudige producttesten..

Ik herken vormen van inkomen. Ik maak een overzicht van huishoudkomsten en uitgaven (budget). Ik leg stappen in koopbeslissingen uit.

Ik kan consumenteninformatie raadplegen. Ik kan eigen consumptieve keuzen begroten.

Invloed op het consumentengedrag

Ik noem voorbeelden van sociale invloeden op consumentengedrag.

Ik leg veranderende behoeft en uit. Ik kan consumenteninformatie vergelijken.

Ik geef vbn. van de invloed van het inkomen op het doen van consumptieve uitgaven.

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik leg het gebruik van een aantal marketinginstrumenten uit.

33

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Consumptie en consumentenorganisaties

Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Ik noem goede manieren om een product te kiezen.

Ik leg het begrip marketing uit. Ik herken technologische ontwikkelingen.

Bescherming van consumenten

Ik noem met voorbeelden de verschillende belangen van consument en producent.

Ik omschrijf het begrip consumentenrech t. Ik benoem functie van consumentenorg anisaties.

Ik omschrijf gevolgen van het aangaan van overeenkomsten op consumptief gebied.

Geld

Ik noem verschillende betaalmiddelen en leg uit hoe ze werken. Ik kan rekenen met (wissel)geld.

Ik leg het belang van het geld uit. Ik typeer vormen van betalingsverkeer.

Ik bereken koersen van vreemd geld

Sparen en lenen

Ik noem de functie van sparen.

Ik omschrijf het proces van sparen en van lenen.

Ik leg de rol Ik licht met van de banken bij argumenten sparen en lenen keuzen tussen uit. sparen en lenen toe, met een afweging van de (mog.) gevolgen.

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik geef eigen beĂŻnvloeding door marketing van (niet) commerciĂŤle organisaties aan. Ik noem marketinginstrumenten.

34

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Consumptie en consumentenorganisaties

Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik geef aan de hand van de levensloop van gezinnen vbn. van waarom mensen sparen en lenen. Ik maak rekenopgaven over sparen, lenen en rente (niveau 2F getallen en verhoudingen). Ik beargumenteer gevolgen van sparen en lenen, aan de hand van enkele eenvoudige rekenvbn. Verzek eren

Ik geef voorbeelden van doelen van verzekeringen. Ik leg het belang van verzekeringen uit.

Ik leg Ik voer verzekeringsmotie berek eningen uit ven uit. over premie en uitkering.

Ik beschrijf de bel. soorten verzekeringen. Ik leg uit waarom mensen zich verzekeren. Ik beschrijf motieven om bepaalde verzekeringen wel of niet verplicht voor te schrijven. 35

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Arbeid, productie en bedrijfsleven

Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Arbeid en productie

Ik onderscheid Ik omschrijf productiefactoren fases van . productie. Ik leg het begrip waarde toevoeging uit. Ik leg het begrip bedrijfskolom uit. Ik bereken kosten, opbrengsten, winst en verlies.

Arbeid en bedrijfsleven

Ik omschrijf de verschillende sectoren. Ik leg het begrip arbeidsmarkt uit. Ik leg het begrip CAO uit. Ik omschrijf de begrippen betaalde en onbetaalde arbeid.

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik leg het begrip arbeidsverdeling uit. Ik leg het begrip arbeidsproductivit eit uit. Ik noem kenmerken van welvaart. Ik leg het begrip werkloosheid uit. Ik herken technologische ontwikkelingen.

36

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Arbeid, productie en bedrijfsleven

Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Ondernem en

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Evt. opzetten van een eigen minionderneming / schrijven van een businessplan.

Evt. opzetten van een eigen minionderneming / schrijven van een businessplan.

Ik beschrijf het stelsel van sociale zekerheid in NL op hoofdlijnen. Ik geef vbn. van hoe jongeren door de overheid beschermd worden op de arbeidsmarkt (jeugdloon, werktijdenregeling). Ik leg de AOW regeling in NL uit. Ik leg uit waarom deze is ingevoerd. Ik geef vbn. van 'sparen' voor pensioen(en).

Ik beschrijf de samenhang tussen de groei van de consumptie en de groei van de productie. Ik onderscheid maatschappelijke kosten ten opzichte van bedrijfskosten Ik verklaar waarom de overheid via wetgeving of andere maatregelen tracht de positie van bepaalde sociale groeperingen op de arbeidsmarkt te be誰nvloeden.

Datum / bewijzen

Overheid en bestuur De rol van de overheid

Ik noem voorbeelden van taken van de overheid.

Ik leg de rol van de overheid uit als leverancier en werkgever en bij sociale zekerheid

Ik omschrijf aanvullende, corrigerende en voorwaardenscheppende activiteiten van de overheid. Ik benoem overheidsontvang sten en -uitgaven.

37

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Arbeid, productie en bedrijfsleven

Tussendoelen groep 7/8

Datum / bewijzen

Tussendoelen BB/KB

Tussendoelen GT

Tussendoelen H

Tussendoelen V

Datum / bewijzen

Ik beschrijf de functies van het heffen van belastingen, mede a.d.h.v. eenvoudige rekenvbn. Internationale ontwikkelingen De rol van Nederland in de wereld

Ik leg het belang van import en export uit.

Ik leg verbanden tussen NL en de EU. Ik leg het belang v.d. euro voor de Monetaire Unie uit. Ik leg het begrip onderontwikkeling uit.

Ik leg de begrippen meer open- en meer gesloten economie uit. Ik beschrijf manieren van het verkleinen van mondiale welvaartsverschillen.

Ik geef voorbeelden van het verband tussen consumptie, productie en milieu.

Ik benoem de nadelige gevolgen van de groei van de productie voor het milieu. Ik benoem de rol van de burger in relatie tot het milieu.

Ik beschrijf de samenhang tussen de groei van de consumptie en de groei van de productie. Ik onderscheid maatschappelijke kosten t.o.v. bedrijfskosten.

Enkele mondiale verdelingsvraagtukken (arbeid en inkomen)

Natuur en milieu De samenhang tussen consumptie, productie en het milieu

38

Bronnen: tule.slo.nl en leerplaninbeeld.slo.nl


Leerdoelen maatschappijvakken  

leerlijnen

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you