Issuu on Google+

2. tbl. 2009


Tilkynning:

Landsรพing รžroskahjรกlpar 16. - 17. oktรณber 2009                 

                  !" # $% &'( ')( *+(++ รžingiรฐ verรฐur sett meรฐ hefรฐbundnum hรฆtti.

,!" !# !" # $-( &'(.#/ ')( 0(++1$*(++ Aรฐalfundur landssamtakanna samkvรฆmt dagskrรก.

2!!#3)4 ') $5(++ Eftir matarhlรฉ hefst rรกรฐstefna um stรถรฐu ungs fรณlks meรฐ รพroskahรถmlun.

             6     7 โ€ข โ€ข โ€ข โ€ข

89 :/)! 3; !9 ; !#9!#.#!:3!) '<)!=/: =" :>==! :>9 ?#&'!3:)= @A<9!=B .#!:3!) '<)!( C; !9 DE 9# 3!== FF/ G

H/: / 3/'<)!I" I #>J=)K 3" :J= !.#L9I &" .#!:M9!#E =( N>J=) =>:>= ! :>9 ?#&'!3:)= !. =/:I ; I9 2>==!; MI= !; I9 C/'<)! O)!= (

โ€ข

P=" .<)' :>9 . )=K 3; !9 ; I)Q : ; I9K 3; !9 ?#.: ; I9 !9 ">#! Q/).( 4)!" ?/' =" .! )!9 .<)'(

โ€ข

C; !9! ; L=I=" !# 3>.# =" .! )!9 .<)'I) .))&#9I=/#!==!K 3; !9 '#.# ">#I# !:. 4)!" I9G

โ€ข

6     R S    T U      VWXY 6   Z       TR     [  \ VX

2


Z     2. tbl. รกrg. 2009

 Landsamtรถkin รžroskahjรกlp

   Suรฐurlansbraut 22 108 Reykjavรญk Sรญmi: 588 9390 Fax: 588 9272 Netfang: asta@รพroskahjalp.is

Q <#I Sigurรฐur Sigurรฐsson NI NI =>. =  Birna Bjรถrg gunnarsdรณttir,

Eirรญkur รžorlรกksson, Helga Gรญsladรณttir, Hrรถnn Kristjรกnsdรณttir, Katrรญn Friรฐriksdรณttir og Lilja Guรฐmundsdรณttir.

 DJ #" 9!#:!9#

Friรฐrik Sigurรฐsson

J #'!#)M=# Markaรฐsmenn 8:D#& P#   Sigurรฐur Sigurรฐsson >= = Guรฐjรณn ร“ - vistvรฆn prentsmiรฐja ''= Vinnustofan รs og Vinnustofan Iรฐjuberg

6 Z 7 Forsรญรฐumyndin er af Soffรญu Rรบn Kristjรกnsdรณttur รญ World Class, รพar sem hรบn hefur รฆft og tekiรฐ รพรกtt รญ verkefninu Breyttum lรญfstรญl. Nรกnar er fjallaรฐ um verkefniรฐ รญ blaรฐinu.

,>I9!#I Q<#=!# Anna Kristinsdรณttir .......................  9'I)I==  >I Nรฝjar รกherslur............................... N4I= !:/) Rรฉttur til vinnu................................... ; I==:/) Frรฉttir frรก Workability Europe............. ; I==:/) รlyktun aรฐalfundar Hlutverks............. 8!:=I=" # 8 / !9'I) :  >!........................... C>I)! Breyttur lรญfstรญll.............................................. NI <:# Kรฆri Gabrรญel ........................................... :!# .#4I# ............................................................. HE /3" !;>#9 D<' ................................................... #4I# .#/ !'I Nรฝr formaรฐur................................ ,I /= )!= !:L#!.................................................... 8'<)!:/) Fjรถlbreytt nรกm........................................

I9!) Guรฐjรณn รžรณr Lรกrusson.................................... N4I= !:/) Fรฉlag um sjรกlfstรฆtt lรญf........................ N4I= !:/) Notendastรฝrรฐ persรณnuleg aรฐstoรฐ...... HE /3" !;>#9 D<' ................................................... ))# !# M ; L9I#/9:...........................................

# =!9!#:>== .! )!9#! ........................................... PFF)E I=" !# : #&'!3Q /)F................................... Q <='#I.&.# ..................................................  9I) !#. 4)" #&'!3Q /)F!# &" .&#:>== ..................

5 7 9 12 13 14 15 17 18 20 21 22 23 24 26 28 30 32 32 33 33 34

รžetta tรกkn รพรฝรฐir auรฐskilinn texti

3


Þroskahjálp þakkar eftirtöldum stuðning: Aðalblikk Aðalvík ehf AKA bílaleiga Akrahreppur Akraneskaupstaður Allrahanda ferðaleiðir Alþýðuflokksfélag Kópavogs Alþýðusamband Íslands Anný SU-071 Argos ehf arkitektastofa Arinbjörn Guðbjörnsson Arkform Álfur sf útgerð Álnabær Álnabær Árbæjarapótek Árnesprófastdæmi Árni Valdimarsson Árni Þór Þórðarson Ás Styrktarfélag Bak Höfn Baldvin Már Friðriksson Barnatannlæknastofan ehf Baugsbót ehf Betra Líf Betri bílar ehf Bifreiðastillingar Nicolai Birkitré sf Bisk-Verk ehf Bílaverkstæði Sverris Egilssonar Bj og Co ehf Bjarnarhöfn ferðaþjónusta Bjarney Finnbogadóttir Bjarni G Bjarnason Bjarni S Hákonarson Björn Harðarson Björn Málari ehf Blikkrás ehf Blikksmiðjan Vík

4

Bókasafn Reykjaness Bókasafn Vestmannaeyja Bókhalds og Tölvuþjónustan Bókhaldsþjónstan Viðvik Bókhaldsþjónusta Þórhalls Bónus Brauðhúsið ehf Breiðholtskirkja Brimborg ehf Brunavarnir Suðurnesja BSRB Búr ehf Búsetudeild Byggðasafnið Skógum Byr AK-120 Dansrækt JSB Dixxill DK hugbúnaður ehf Dúndur hf E Ólafsson ehf Eðal Katla ehf Efling Stéttarfélag Efnalaugin Glæsir Egilssíld Einar Beinteins ehf Einingaverksmiðjan Ekran ehf Eldhestar ehf Endurskoðun Péturs Endurskoðunarþjónustan Enskuhúsin gistiheimili Ernst og Young Fagafl ehf byggingafélag Fagsmíði ehf Fakta ehf Farsæll hf útgerð Faxaflóahafnir Ferðaþjónusta fatlaðra Ferðaþjónustan Húsafelli Ferðaþjónustan Ytri Vík

Félag málmiðnaðarmanna Félagsbúið Fagurhlíð Félagsbúið Mófellsstöðum Félagsbústaðir Félagssvið Kópavogs Félagsþjónustan Mýrarhús Fisk Seafood Fiskmarkaður Íslands Fiskval Fínpússning ehf Fjarðarkaup Fjármálaeftirlitið Flakkarinn ehf Flataskóli Flóahreppur Flúðasveppir Flúðir stangaveiðifélag Foss ehf Fossvélar hf Frár ehf Fröken Júlía ehf G.G. Sprungu og steypuviðgerðir G.S. Varahlutir Garðabær Garðsapótek Gjögur hf Glámakim Grásteinn ehf Gróandi garðyrkjustöð Grundarfjarðarbær Grunnskóli Ljósaborg Grunnskólinn Blönduósi Grunnskólinn í Grímsey Guðjón Guðmundsson Guðmundur Heiðar Guðmundsson Guðnabakarí Guðný Aðalsteinsdóttir Gullborg leikskóli GV heildverslun H.S.A. Teiknistofa


Anna KristinsdĂłttir:

LeiĂ°ari stjĂłrnar !9 )I9=: )=" : ;>#I( 8:!# :!#I9 ># !9 :!#" #! :!I >I=3;># D>I M:I 8/#I =( >! ># /M:I ?!# >: .Q)'J ) # &" >I=!')I=" !# !'! 4# )!=" ?#/9 .#M.#/ >#)I 3;># !" I= &" =Q <! !:; I! ; I9 .Q)'J )  &" ; I=I( >! ># )M'! /M:I ?!# >: '<)!.<)' 3;>#.# SumariĂ° aĂ° Ăžessu sinni, er Þó um margt ĂłlĂ­kt Ăžeim sumrum sem ĂĄ undan komu. Ă liĂ°nu hausti gerĂ°ust atburĂ°ir Ă­ Ă­slensku samfĂŠlagi sem engum hefur tekist aĂ° skĂ˝ra nĂŚgjanlega. Efnahagslegur jarĂ°skjĂĄlfti varĂ° um allan heim sem kom hvaĂ° harĂ°ast niĂ°ur ĂĄ samfĂŠlagi okkar og enn er ekki ljĂłst hvaĂ°a afleiĂ°ingar hann hefur. Ă&#x17E;aĂ° er Þó ljĂłst aĂ° Ă­slenskt samfĂŠlag stendur ĂĄ krossgĂśtum og Ăžarf aĂ° forgangsraĂ°a upp ĂĄ nĂ˝tt. Ă&#x17E;ĂĄ er mikilvĂŚgt aĂ° forgangsrÜðunin sĂŠ rĂŠtt.

# =/:I &" . >!# Q !. =;>) M= .J # '#>. / ; I==:!#'!9I( >! ># Q !. =.#!: M:I FF'># &" =E ##! &" F>==!= I /.!=" !!9!( !==I" ># :!#I9

M :M=: 3" ! &" /= >.!. )>#! ?>I##! >: M)>=' !:. 4)!" DJ""Q !( 8:!#I9 >#M:I==(

hvað raunverulega gerðist. � Üllum erfiðleikum må greina sóknarfÌri og frammi fyrir Því sóknarfÌri standa stjórnvÜld í dag, tÌkifÌrinu til að skapa nýtt samfÊlag Þar sem jafnrÌði og mannrÊttindi allra hópa eru tryggð. Menntun,

EitthvaĂ° fĂłr ĂşrskeiĂ°is Ă­ samfĂŠlagi okkar og ĂžaĂ° verĂ°ur sagnfrĂŚĂ°inga framtĂ­Ă°arinnar aĂ° greina hvaĂ° ĂžaĂ° var sem raunverulega brĂĄst og jafnvel hverjir brugĂ°ust. Ă&#x17E;aĂ° er ekki ĂĄ fĂŚri okkar aĂ° meta alla ÞÌtti mĂĄls Ăžegar sagan er aĂ°eins hĂĄlfskrifuĂ°. Kannski getum viĂ° horft til baka eftir einhvern tĂ­ma og skĂ˝rt fyrir Ăžeim sem yngri eru

        

atvinna, heimili og ĂžjĂłnusta, fyrir alla Ă­ samfĂŠlaginu, sama hvar eĂ°a hvernig Ăžeir standa. Ă&#x17E;aĂ° hefur aldrei veriĂ° mikilvĂŚgara en nĂş aĂ° gĂŚta Ăžess aĂ° velferĂ°inni, eins og viĂ° Ăžekkjum hana, verĂ°i ekki kastaĂ° fyrir róða. NĂş Ăžegar samfĂŠlagiĂ° verĂ°ur byggt upp aĂ° nĂ˝ju, aĂ° samhliĂ°a verĂ°i byggt betra samfĂŠlag, nĂ˝tt samfĂŠlag ĂĄ grunni Ăžess gamla og Þå verĂ°i notaĂ° Ăžetta einstĂŚĂ°a tĂŚkifĂŚri og bĂşiĂ° til betra samfĂŠlag til handa Ăžeim sem hĂśllum fĂŚti standa. NĂ˝tt Ă?sland meĂ° nĂ˝ gildi. ViĂ° sem stĂśndum vĂśrĂ° um rĂŠttindi fatlaĂ°s fĂłlks verĂ°um aĂ° tryggja aĂ° skerĂ°ing ĂĄ ĂžjĂłnustu sem fyrirsjĂĄanleg er aĂ° verĂ°i Ă­ Ă­slensku samfĂŠlagi ĂĄ nĂŚstu misserum komi ekki niĂ°ur ĂĄ

Ă?slenskt samfĂŠlag stendur nĂş ĂĄ krossgĂśtum. EitthvaĂ° fĂłr ĂşrskeiĂ°is Ă­ samfĂŠlagi okkar .

Margir sigrar hafa unnist Ă­ barĂĄttu fatlaĂ°ra. NĂş Ăžarf aĂ° gĂŚta Ăžess aĂ° missa ekki ĂžaĂ° sem hefur unnist.

Nú er tÌkifÌri til að skapa nýtt samfÊlag Þar sem jafnrÊtti allra eru tryggð.

Allir Ăžurfa aĂ° axla hluta af niĂ°urskurĂ°inum.

Menntun, atvinna, heimili og ĂžjĂłnusta fyrir alla Ă­ samfĂŠlaginu.

Ă&#x17E;Ăł er ekki rĂŠttlĂŚtanlegt aĂ° fatlaĂ°ir og Ăśryrkjar taki fyrstir Þått Ă­ niĂ°urskurĂ°inum.

NĂş er tĂŚkifĂŚri til aĂ° byggja upp betra og rĂŠttlĂĄtara samfĂŠlag.

Ă&#x17E;eir tĂłku aldrei Þått Ă­ Ăženslunni. 5 5


Frh.: LeiĂ°ari stjĂłrnar

kjÜrum Þessa hóps. Baråttan fyrir Því að fatlaðir geti lifað mannsÌmandi lífi verður að vera forsendan nú Þegar skapa å nýtt samfÊlag. Krafan um að Þessum samfÊlagshópi verði ekki mismunað

Ă­ ĂžjĂłnustu og aĂ° lĂ­fsgĂŚĂ°i hans verĂ°i Ăžau sĂśmu og annarra hĂłpa hefur aldrei mikilvĂŚgari en nĂş Ăžegar breytingar Ă­ samfĂŠlaginu eru fyrirsjĂĄanlegar.

BarĂĄttan fyrir rĂŠttindum fatlaĂ°ra hefur tekiĂ° ĂĄratugi. Margir sigrar hafa unnist en aldrei er sigurinn Þó endanlegur og enn er margt ĂłunniĂ°. Flutningur ĂžjĂłnustu fatlaĂ°ra frĂĄ rĂ­ki til sveitarfĂŠlaga er einn af Ăžeim ĂĄfĂśngum sem nĂş eru vonandi Ă­ sjĂłnmĂĄli. SĂş barĂĄtta hefur staĂ°iĂ° lengi. Fyrst Ăžegar okkur hefur tekist aĂ° byggja upp samfĂŠlag sem hefur gert Ăžessum einstaklingum kleift aĂ° taka fullan Þått Ă­ samfĂŠlaginu ĂĄ sĂśmu forsendum og Ăśllum Üðrum, Þå verĂ°ur til samfĂŠlag ĂĄn ĂžrĂśskulda, samfĂŠlag fyrir alla. Ă&#x17E;ĂĄ geta allir hĂłpar samfĂŠlagsins axlaĂ° hluta af niĂ°urskurĂ°i, en ĂĄĂ°ur en ĂžaĂ° hefur nĂĄĂ°st er ekki rĂŠttlĂŚtanlegt aĂ° fatlaĂ°ir og Ăśryrkjar taki jafnvel fyrstir Þått Ă­ niĂ°urskurĂ°inum. Ă&#x17E;eir tĂłku aldrei Þått Ă­ Ăženslunni.

Nýr ritstjóri

     

Dyggir lesendur TĂ­maritsins Ă&#x17E;roskahjĂĄlpar munu eflaust taka eftir ĂžvĂ­ aĂ° tĂ­maritiĂ° er nĂş meĂ° nokkuĂ° breyttu sniĂ°i. BĂŚĂ°i hafa veriĂ° gerĂ°ar Ăştlitsbreytingar ĂĄ blaĂ°inu og einnig er efnisumfjĂśllun nokkuĂ° Ăśnnur. Meiri ĂĄhersla verĂ°ur lĂśgĂ° ĂĄ umfjĂśllun og kynningu Ă˝missa mĂĄla sem efst er ĂĄ baugi en dregiĂ° Ăşr vĂŚgi langra viĂ°tala. Frekari breytingar munu sĂ­Ă°an lĂ­ta dagsins ljĂłs Ă­ nĂŚstu tĂślublÜðum og eru allar ĂĄbendingar Ăžar um vel Ăžegnar.

Til aĂ° veita Ăžessum breytingum forystu hafa samtĂśkin fengiĂ° SigurĂ° SigurĂ°sson ĂžroskaĂžjĂĄlfa. SigurĂ°ur er einnig foreldri fatlaĂ°ra stĂşlku Ăžannig aĂ° hann Ăžekkir aĂ°stĂŚĂ°ur fatlaĂ°s fĂłlks og foreldra Ăžess mjĂśg vel. Auk Ăžess hefur SigurĂ°ur kynnt sĂŠr sĂŠrstaklega framsetningu auĂ°skilins texta sem koma mun aĂ° góðum notum viĂ° ĂştgĂĄfu tĂ­maritsins. LandssamtĂśkin Ă&#x17E;roskahjĂĄlp bjóða SigurĂ° velkominn til starfa og vĂŚnta mikils af samstarfi viĂ° hann.

6


Nýjar åherslur:

AuĂ°skilinn texti

 R\      Z                           

                          

!  !     "       

!

Noregur hefur verið framarlega å ýmsum sviðum målefna fatlaðra eins og mÜrgum lesendum er sjålfsagt kunnugt um. � Noregi hafa verið gefnar út Þúsundir bókatitla å lÊttlesnu måli og er Þå notast við Það form sem framvegis verður hÊr å síðum blaðsins (til að skoða nånar er hÌgt að fara å: http://www.lesersokerbok.no).

MĂĄ Ăžar helst nefna â&#x20AC;&#x17E;Guidance about making easy informationâ&#x20AC;&#x153; , gefiĂ° Ăşt af Norah Fry Research Centre University of Bristol og â&#x20AC;&#x17E;Am I making myself clear? â&#x20AC;&#x201C; Mencap´s guidelines for accessible writingâ&#x20AC;&#x153; gefiĂ° Ăşt af Mencap organisation UK. Auk erlenda efnisins var gerĂ° kĂśnnun hĂŠrlendis ĂĄ meĂ°al fĂłlks sem tilheyrir Ăžeim marhĂłpi sem auĂ°skilinn texti er hugsaĂ°ur fyrir. Ă&#x161;tkoma Ăžeirrar kĂśnnunar var Ă­ langflestum tilvikum Ă­ samrĂŚmi viĂ° erlendu gĂśgnin.

Baldur Hafstað, prófessor við Menntavísindasvið Håskóla �slands, hefur fylgst með Þróun Þessa verkefnis og eru uppi hugmyndir um að nýta Það til kennslu å Menntavísindasviði, enda engin rit eða kennslugÜgn til um gerð slíks texta å íslensku svo vitað sÊ. às styrktarfÊlag kemur til með að gefa ritið út, og hefur Það hlotið heitið Auðskilinn texti.

UndirritaĂ°ur hefur unniĂ° aĂ° gerĂ° kennslurits um auĂ°skilinn texta Ăžar sem ĂĄhersla er lĂśgĂ° ĂĄ aĂ° umorĂ°a setningar, nota styttri orĂ° og einfalda uppsetningu textans. Ă&#x17E;ĂĄ er letrinu breytt og ĂžaĂ° stĂŚkkaĂ°. Fyrirmyndir aĂ° ritinu eru fengnar frĂĄ stofnunum og fĂŠlagasamtĂśkum Ă­ Bretlandi, Noregi og vĂ­Ă°ar Ă­ EvrĂłpu sem stundaĂ° hafa rannsĂłknir ĂĄ Ăžessu sviĂ°i til margra ĂĄra.

S.S.

Ă? Ăžessu blaĂ°i verĂ°ur notuĂ° nĂ˝ tegund af auĂ°skildum texta. Fyrirmynd textans er fengin frĂĄ Noregi, Bretlandi og vĂ­Ă°ar.

Ă hersla er lĂśgĂ° ĂĄ aĂ° umorĂ°a setningar, nota styttri orĂ° og einfalda uppsetningu textans. BĂłk um gerĂ° auĂ°skilins texta kemur Ăşt Ă­ haust.

Letrinu er breytt og ĂžaĂ° stĂŚkkaĂ°. 77


Þroskahjálp þakkar eftirtöldum stuðning: Hafgæði sf Hagall ehf Hagtak Heiðarbær veitingar Heilbrigðisráðuneytið Heilbrigðisstofnun Sauðárkróks Helgi Sigurðsson Hellur og Garðar ehf Hengill Héðinn Schindler lyftur Héraðsdómur Norðurlands HGK ehf Hitatækni hf Hjálparstarf kirkjunnar Hjálræðisherinn Hlaðbær Colas Hótel Djúpavík Hótel Dyrhólaey Hótel Norðurljós HP Pípulganir Hreingerningafélag Karls Hreyfimyndasmiðjan Húnavatnshreppur Húnaþing vestra Húsið fasteignasala Höfðakaffi Iðntré ehf Innheimtustofnun sveitafélaga Ísfélag Vestmannaeyja Ísfugl ehf Íslandspóstur Íslandsspil Ísleifur Jónsson Íslensk Ameríska ehf Íslenska félagið ehf Íþróttamiðstöðin Glerártorgi Íþróttamiðstöðin Versölum Janus ehf Járnsmiðja Óðins ehf Jeppasmiðjan

8

Jóhanna Garðarsdóttir Jóhannes Þór Egilsson K Pétursson Kaffitár Kapalvæðing Karl Kristmannsson Kaupfélag Skagfirðinga Kaþólska kirkjan Kemis ehf Kerfi hf Kia umboðið KJ Málun ehf Kjarnafæði Kjósahreppur Kópahvoll leikskóli Kópavogsbær Kópavogsskóli Kópavogssundlaug KPMG Kranaleiga Ben.Le.ehf Krappi ehf Kríunes ehf Kvennfélagið Tilraun Lagnagæði Lakkskemman Lambeyri ehf Landar ehf Landbúnaðarháskólinn Landsamtök Hjartasjúklinga Langanesbyggð Laugardalslaug Laxnes ehf Litaland ehf Litla Kaffistofan Ljósmyndastofa Þóris Loft og Raftækni ehf Loftorka Lyf og Heilsa Lyfjaver Lögfræðistofa Gústafs


RĂŠttindamĂĄl:

RĂŠttur til vinnu                      

C)J=#  <=&= 3>.# =E)>" ! 3!.I9 #. / 3L.I=" !9I==I !);>" I >.I#;>""Q ! /#! =/: / 2>==!; MI= !; I9I C/'<)! O)!= ( !#.<# 3!== M ; &'!))!9 IF)<:!=/: &" ; !) I =/:)>I9 >: '#I.!# 3!== >: !9&9!#:!== ?#&'!?Q/).!( à námstímabilinu sótti hann starfsþjálfun á hæfingarstöðinni Lækjarás. Hann kemur til með að útskrifast úr skólanum nú í vor. Hlyni líkar starfið vel á Dalveginum og hann hefur fullan hug á því að starfa þar áfram. Starfið hans felst í

Því að aðstoða aðra starfsmenn við ýmis verkefni, tiltektarstÜrf í eldhúsinu og ýmislegt fleira sem lÊttir undir í amstri dagsins. Hlynur er stoltur og ånÌgður með vinnuna og samkvÌmt umsÜgn forstÜðumanns hÌfingarstÜðvarinnar

hefur Hlynur staĂ°iĂ° sig vel Ă­ vinnunni og er ÞÌgilegur Ă­ samskiptum. NĂş er Þó svo komiĂ° aĂ° starf hans er Ă­ uppnĂĄmi. Hlynur sĂłtti um starfiĂ° Ă­ gegnum Atvinnu meĂ° stuĂ°ningi (AMS). RĂĄĂ°ning hans var samĂžykkt meĂ° Ăžeim formerkjum aĂ° hann fengi tĂ­ma til aĂ° aĂ°lagast starfinu ĂĄ eigin forsendum. AMS gerĂ°i vinnusamning viĂ° Tryggingastofnun rĂ­kisins (TR) fyrir vinnuveitendur. Samningurinn felur Ă­ sĂŠr aĂ° vinnuveitandi fĂŚr endurgreidd 75% af launum starfsmanns frĂĄ TR fyrstu tvĂś ĂĄrin, sem minnkar sĂ­Ă°an um 10% ĂĄr hvert, en stÜðvast Ă­ 25%. Ă&#x17E;egar vinnusamningnum er skilaĂ° inn til TR er honum synjaĂ° af starfandi lĂśgfrĂŚĂ°ingi TR ĂĄ Ăžeim forsendum aĂ° einstaklingurinn vinni ĂĄ hĂŚfingarstÜð, en samkvĂŚmt reglum tryggingarrĂĄĂ°s frĂĄ 29. jĂşnĂ­ 2001 um afgreiĂ°slu umsĂłkna um atvinnusamninga Ăśrykja 3.gr. eru ekki gerĂ°ir vinnusamningar viĂ° verndaĂ°a vinnustaĂ°i, hĂŚfingarstaĂ°i

Ă? Ăžessari grein er vakin athygli ĂĄ ĂžvĂ­ hvaĂ°a rĂŠttindi fatlaĂ°ir hafa Ă­ raun til aĂ° stunda vinnu.

Hlynur fĂŠkk starfiĂ° Ă­ gegnum Atvinnu meĂ° stuĂ°ningi (AMS) og var sĂłtt um vinnusamning hjĂĄ Tryggingastofnun.

Ă? greininni er fjallaĂ° um Hlyn JĂłnsson sem er aĂ° ljĂşka 2 ĂĄra nĂĄmi Ă­ HĂĄskĂłla Ă?slands (HĂ?).

Tryggingarstofnun (TR) neitar aĂ° borga hluta af launum Hlyns.

Hann vinnur sem aðstoðarmaður ÞroskaÞjålfa å hÌfingarstÜðinni å Dalvegi. Hlynur hefur staðið sig vel í starfi að mati forstÜðumannsins å Dalvegi.

TR segir að reglurnar banni að greiða laun Þegar fólk vinni å hÌfingastÜð. AMS segir að rÜk TR sÊu byggð å misskilningi. 9 9


Frh.: RĂŠttur til vinnu

eða aðra vinnustaði fatlaðra sem opinberir aðilar styrkja. (FordÌmi er til um að undantekningar hafi verið gerðar å Þessum reglum.) � brÊfi frå SMFR sem sent var til TR hinn 8. júní síðastliðinn kemur fram athugasemd um að umrÌdd regla eigi engan veginn við í tilfelli Hlyns Þar sem hann sÊ råðinn inn sem stuðningsfulltrúi. Hann njóti engrar Þjónustu eins og Þjónustunotendur hÌfingarstÜðvarinnar, heldur sinni hann verkefnum eins og aðrir starfsmenn. Vinnudagur Hlyns byrji å morgunfundi starfsfólks. Hans helstu verkefni sÊu í vinnusÜlum hÌfingarstÜðvarinnar, Þar sem hann aðstoði Þjónustunotendur við að vinna ýmis verkefni. Hann aðstoði meðal annars við að finna verkefni og eftir kaffitíma aðstoði hann Þjónustunotanda sem bundinn er í hjólastól við Þau verkefni sem hann å að inna af hendi.

   

 !             

!       



          







         

      

 

              !  

    

                      



         

        

     !  



    

RĂśk TR virĂ°ast byggĂ° ĂĄ veikum grunni ĂžvĂ­ aĂ° ĂžaĂ° hafa veriĂ° gerĂ°ar undantekningar ĂĄ Ăžessum reglum. Ă&#x17E;aĂ° Þýðir aĂ° til er fĂłlk sem vinnur ĂĄ hĂŚfingarstÜð og er meĂ° vinnusamning frĂĄ TR. 10 10

  

Foreldrar Hlyns hafa kÌrt målið til úrskurðarnefndar almannatrygginga. Samningur Sameinuðu Þjóðanna um rÊttindi fatlaðra segir að vernda eigi rÊtt Þeirra til að vinna hjå opinberum aðilum.


Frh.: RĂŠttur til vinnu

Hann aĂ°stoĂ°i einnig ĂžjĂłnustunotendur Ă­ kaffi- og matartĂ­mum. Ă&#x17E;aĂ° er mat starfsfĂłlks SMFR aĂ° Hlynur rĂĄĂ°i vel viĂ° ĂžaĂ° starf sem honum er ĂŚtlaĂ° aĂ° sinna. Honum er treyst fyrir Ăžeim verkefnum sem honum er ĂŚtlaĂ° aĂ° inna af hendi. Hlynur er rĂĄĂ°inn til starfsins ĂĄ sĂśmu forsendum og aĂ°rir sem fĂĄi vinnu ĂĄ vegum AMS. Ă? svarpĂłsti Tryggingastofnunarinnar vegna fyrirspurnar ritstjĂłra um mĂĄliĂ°, kemur fram aĂ° hĂşn svarar ekki tilteknum mĂĄlum, en sĂŠ tilbĂşin aĂ° svara almennum spurningum er lĂşta aĂ° vinnusamningum Ăśryrkja. Einnig bendir hĂşn ĂĄ ÞÌr reglur sem TR fer eftir Ă­ Ăžessum mĂĄlum. Ă? Ăžeim greinum og reglugerĂ°um kemur ekkert fram sem styĂ°ur Ăłyggjandi Ăžau rĂśk sem TR notar Ă­ Ăžessu mĂĄli. Ă&#x17E;aĂ° mĂĄ sĂ­Ă°an vekja athygli ĂĄ 27. grein samnings SameinuĂ°u Ăžjóðanna um rĂŠttindi fatlaĂ°ra. Ă&#x17E;ar er fjallaĂ° um vinnu og stĂśrf fatlaĂ°ra og rĂŠttindi Ăžeirra ĂĄ ĂžvĂ­ sviĂ°i. Ă?slenska rĂ­kiĂ° hefur skrifaĂ° undir Ăžennan samning og Ăžar meĂ° skuldbundiĂ° sig til aĂ° framfylgja honum Ă­ einu og Ăśllu. S.S.

  !              

  !                   

 



            !                                 !  !   





                   !    !                

11


AtvinnumĂĄl:

FrĂŠttir frĂĄ Workability Europe [            \    

 &#'!DI)IJ #&F> ; !# &. =!9 /#I9 $00 &" ># !:'

?Q<=.J #I#L'Q ! &" ; I==;>I >= !.! )!9#! >I=!')I=" !(  &#'!DI)IJ #&F> !:!= >= # !.  + !9I) !#!:': >: ># .))# !# $K  :I))Q <=!.! )!9#! >I=!')I=" ! ; M9;>" !# : ; #<F( Dagana 25. til 29. maĂ­ 2009 hĂŠldu Motivation Romania og Shaw Trust ĂĄsamt Workability Europe ĂĄrlega rĂĄĂ°stefnu Workability Europe um â&#x20AC;&#x17E;fjĂĄrhagslegar og efnahagslegar ĂĄskoranir: 2009 og ĂĄframâ&#x20AC;&#x153; Ă­ BĂşkarest. Ă&#x17E;ĂĄtttakendur frĂĄ 30 aĂ°ildarsamtĂśkum frĂĄ 17 lĂśndum, sem

og fulltrúar rúmenskra stjórnvalda, Evrópusambandsins og annarra sjålfstÌðra samtaka voru viðstaddir råðstefnuna. Kynningar og umrÌður å råðstefnunni sýndu sameiginlegar åhyggjur Þåtttakenda af framtíðarstarfsemi geirans å Þessum tímum efnahagsumbrota.

SamtĂśkin Workability Europe voru stofnuĂ° ĂĄriĂ° 1995

12 12

Flestir meĂ°limir Workability Europe skĂ˝rĂ°u frĂĄ ĂžvĂ­ aĂ° heimskreppan hefĂ°i Ăžegar haft bein ĂĄhrif ĂĄ Þå. Sum aĂ°ildarsamtĂśk greindu frĂĄ allt aĂ° 30% minnkun atvinnu og tekna, sem tefldi sjĂĄlfbĂŚrni yfirstandandi starfsemi Ă­ tvĂ­sĂ˝nu ĂĄ meĂ°an Ăžessir efnahagslegu erfiĂ°u tĂ­mar standa yfir. Ă&#x17E;etta ĂĄ sĂŠrstaklega viĂ° um stĂśrf Ă­ iĂ°naĂ°i. Hans Vrind, forseti Workability Europe (annar frĂĄ vinstri ĂĄ mynd), skĂ˝rĂ°i svo frĂĄ: â&#x20AC;&#x17E;NĂşverandi stĂśrf fatlaĂ°ra eru Ă­ hĂŚttu og ĂŚ erfiĂ°ara er fyrir Ăžennan varnarlausa hĂłp aĂ° finna nĂ˝ stĂśrf. ViĂ° viljum fjĂĄrfesta Ă­ Ăžeim sambĂśndum sem til staĂ°ar eru viĂ° alla Þå sem hlut eiga aĂ° mĂĄli til Ăžess aĂ° takast ĂĄ viĂ° Ăžetta mikilvĂŚga mĂĄlefni.â&#x20AC;&#x153; Ă&#x17E;ĂĄtttakendur rĂĄĂ°stefnunnar lĂŠtu Ă­ ljĂłs ĂĄhyggjur sĂ­nar af aĂ° ĂĄrangur sĂ­Ă°ustu ĂĄra, jafnvel ĂĄratuga, vĂŚri um Ăžessar mundir Ă­ hĂŚttu, sĂŠrstaklega yfirlĂ˝sing ReykjavĂ­kurĂĄlyktunarinnar frĂĄ 2003 um jĂśfn atvinnutĂŚkifĂŚri fyrir fatlaĂ°a. Workability Europe og meĂ°limir samtakannavilja minna rĂ­kisstjĂłrnir og EvrĂłpustofnanir ĂĄ aĂ° koma ĂĄ fĂŠlagslegu jafnvĂŚgi og aĂ° ĂĄ tĂ­mum Ăłvissu Ă­ efnahagsmĂĄlum Ăžurfi aĂ° auka mikilvĂŚgi Ăžessara kerfa fyrir samfĂŠlagiĂ°.

DĂŚmi er um 30% samdrĂĄtt Ă­ atvinnu og tekjum sem kemur niĂ°ur ĂĄ stĂśrfum fatlaĂ°ra Ă­ EvrĂłpu.

Ă? Workability Europe eru 40 aĂ°ildarsamtĂśk vĂ­Ă°svegar um EvrĂłpu.

Ă&#x17E;etta ĂĄ sĂŠrstaklega viĂ° um stĂśrf Ă­ iĂ°naĂ°i.

25. â&#x20AC;&#x201C; 29. maĂ­ var haldin rĂĄĂ°stefna Ă­ RĂşmenĂ­u um hvernig eigi aĂ° bregĂ°ast viĂ° efnahags â&#x20AC;&#x201C; ĂĄstandinu.

SamtĂśkin vilja minna rĂ­kisstjĂłrnir Ă­ EvrĂłpu ĂĄ aĂ° standa vĂśrĂ° um stĂśrf fatlaĂ°ra.


AtvinnumĂĄl:

Ă lyktun aĂ°alfundar Hlutverks  [          Z YY  S  R    S      

  !          

      !    





   !                                    !       !   !  



              



Hlutverk beinir Ăžeirri ĂĄskorun til stjĂłrnvalda og sveitarfĂŠlaga aĂ° ĂžaĂ° sĂŠ mikilvĂŚgt aĂ° styrkja og tryggja ĂĄframhaldandi starfsemi Ăžeirra aĂ°ila sem ĂžjĂłnusta Þå einstaklinga sem bĂşa viĂ° mikla fĂśtlun og skerĂ°ingu. StyĂ°ja Ăžarf sĂŠrstaklega ĂžaĂ° nĂ˝skĂśpunarstarf sem Ăžegar fer fram hjĂĄ vinnu- og ĂžjĂĄlfunarstÜðum fyrir einstaklinga meĂ° skerta vinnugetu. Gera Ăžarf vinnustÜðunum kleift aĂ° ĂžrĂła nĂ˝ja framleiĂ°slu m.a meĂ° nĂ˝ju fjĂĄrmagni til ĂžrĂłunarstarfs. Huga Ăžarf sĂŠrstaklega aĂ° starfi hĂŚfingarstÜðva sem veita Ăžeim ĂžjĂłnustu sem bĂşa viĂ° minnsta starfsgetu. HagrĂŚĂ°ing og sparnaĂ°ur Ă­ rekstri mĂĄ ekki bitna ĂĄ ĂžjĂłnustu viĂ° Ăžennan hĂłp. MikilvĂŚgt er aĂ° stuĂ°la aĂ° jafnstÜðu fatlaĂ°ra og ĂłfatlaĂ°ra. Ă&#x17E;vĂ­ Ăžarf aĂ° standa vĂśrĂ° um

starfsemi Þeirra sem Þjónusta og veita atvinnu Þeim einstaklingum sem búa við mikla fÜtlun og skerta vinnugetu. Hlutverk leggur åherslu å að allir taki hÜndum saman um að tryggja og standa vÜrð um Það velferðarÞjóðfÊlag sem tryggir jafnstÜðu og afkomu allra. Fundurinn skorar Því å atvinnurekendur og samtÜk Þeirra að hvetja fyrirtÌki sem aðild eiga að samtÜkunum til að råða fólk með skerta starfsgetu og að gera sÊrstakt åtak til að skapa ný atvinnutÌkifÌri fyrir Þå sem standa hÜllum fÌti å vinnumarkaðinum. Hlutverk skorar einnig å atvinnurekendur að beina verkefnum til og leita samstarfs við vinnustaði sem veita fÜtluðum einstaklingum atvinnu.

Ă&#x17E;essi ,,fyrirtĂŚkiâ&#x20AC;&#x153; og starfsemi Ăžeirra skilar gjarnan engum skĂśttum og gjĂśldum til samfĂŠlagsins og Ăžau eyĂ°ileggja mĂśguleika alvĂśru fyrirtĂŚkja Ă­ heilbrigĂ°ri samkeppni. AĂ° lokum minnir Hlutverk ĂĄ aĂ° meĂ°al einstaklinga meĂ° skerta vinnugetu eru margar vinnufĂşsar hendur. Ă&#x17E;ennan mannauĂ° Ăžarf aĂ° nĂ˝ta. Hlutverk minnir ĂĄ aĂ° viĂ° ÞÌr aĂ°stĂŚĂ°ur sem nĂş rĂ­kja er mikilvĂŚgt aĂ° allir sĂ˝ni samfĂŠlagslega ĂĄbyrgĂ° og hvetur ĂžvĂ­ Ă­slenska framleiĂ°endur og nĂ˝skĂśpunar- og ĂžjĂłnustufyrirtĂŚki og aĂ°ra aĂ°ila vinnumarkaĂ°arins til samstarfs viĂ° vinnu- og hĂŚfingarstaĂ°i fatlaĂ°ra.

Skera Ăžarf upp herĂśr gegn starfsemi Ăžeirra aĂ°ila sem stunda svarta atvinnustarfsemi og taka verkefni frĂĄ fyrirtĂŚkjum sem eru Ă­ alvĂśru rekstri.

à aðalfundi Hlutverks var rÌtt um stÜðu atvinnu- og hÌfingarmåla fatlaðra.

HagrĂŚĂ°ing og sparnaĂ°ur mĂĄ ekki bitna ĂĄ Ăžeim sem bĂşa viĂ° skerta vinnugetu.

Ă&#x17E;aĂ° er mikill hugur Ă­ fĂłlki Þótt atvinnutilboĂ°um hafi fĂŚkkaĂ°.

Fundurinn skorar å atvinnurekendur að skapa ný stÜrf fyrir Þå sem standa hÜllum fÌti å vinnumarkaðinum.

Hlutverk skorar å stjórnvÜld og sveitarfÊlÜg að tryggja åframhaldandi starfsemi vinnustaða og hÌfingarstÜðva

Ă&#x17E;arna er mannauĂ°ur sem Ăžarf aĂ° nĂ˝ta. 13 13


Samningur Sรž รก auรฐskildum texta S \R            T               [       V  X     7 V    Markmiรฐ samningsins er aรฐ fatlaรฐir hafi sรถmu rรฉttindi og allir aรฐrir.

X     Meginreglur samningsins eru: 1.

Virรฐing fyrir fรณlki.

2.

Frelsi til aรฐ taka eigin รกkvarรฐanir.

3.

Aรฐ fรณlk haldi sjรกlfstรฆรฐi sรญnu.

4.

Aรฐ fรณlki sรฉ ekki mismunaรฐ.

5.

Aรฐ fatlaรฐir geti tekiรฐ fullan og virkan รพรกtt รญ samfรฉlaginu.

6.

Aรฐ fรถtluรฐum sรฉ sรฝnd virรฐing og skilningur.

7.

Aรฐ fatlaรฐir fรกi sรถmu tรฆkifรฆri รญ lรญfinu og aรฐrir.

8.

Aรฐ aรฐgengi sรฉ รญ lagi allstaรฐar.

9.

Aรฐ jafnrรฉtti kynjanna sรฉ virt.

10. Aรฐ rรฉttur fatlaรฐra sรฉ virtur.

 Almennar meginreglur: รžaรฐ eru aรฐalreglur samningsins. Aรฐ mismuna: รžegar einhver einn fรฆr meira en annar. Aรฐgengi: Hvernig maรฐur kemst รก milli staรฐa og hvernig aรฐstรฆรฐur eru รก staรฐnum. 14


Heilsa:

Breyttur lĂ­fstĂ­ll    Z                     \ ZZ       R 

Ă&#x17E;etta var lokatĂ­minn hjĂĄ Ăžeim og nĂ˝bĂşiĂ° aĂ° afhenda viĂ°urkenningarskjaliĂ° til Ăžeirra ĂĄsamt Üðru skjali sem sĂ˝ndi ĂĄrangur hvers og eins ĂĄ lĂ­nuriti og tĂśflum. Ă? byrjun nĂĄmskeiĂ°sins voru Ăžau Ăśll mĂŚld, mittismĂĄl og Ăžyngd. Ă&#x17E;yngdin var sĂ­Ă°an mĂŚld Ă­ hverri viku.

>#'>. =I9.<# FF3!. )>" ! !. !9

>: ; !# ; I9 ?; M 3;># >#.I ?!9 3>.# ;>#I9 3I=" !9 I) .J #I#.<)' :>9 ?#&'!3:)= !9 =/)" ! FF)E I=" !# &" .#L9) : 3#>J.I="  &" 3&)) :!!##L9I(

Ă&#x2020;ft er Ăžrisvar sinnum Ă­ viku, fariĂ° yfir matar- og hreyfidagbĂŚkur, auk frĂŚĂ°slu. NĂĄmskeiĂ°iĂ° er hefĂ°bundiĂ° ĂĄtaksnĂĄmskeiĂ° og Ăžau sem hafa sĂłtt nĂĄmskeiĂ°in hafa haft einkaĂžjĂĄlfara frĂĄ World Class. Hann heitir Geir Gunnar MarkĂşsson, en auk Ăžess aĂ° vera einkaĂžjĂĄlfari er hann nĂŚringarfrĂŚĂ°ingur. Auk hans hefur SigrĂ­Ă°ur KristjĂĄnsdĂłttir ĂžroskaĂžjĂĄlfi veriĂ° Ăžeim innan handar. NĂş hafa veriĂ° haldin ĂžrjĂş nĂĄmskeiĂ° sem hvert um sig tekur um ĂĄtta vikur. Mikill ĂĄhugi hefur veriĂ° ĂĄ Ăžessu verkefni og fĂŚrri komist aĂ° en viljaĂ°. Vegna mikillar eftirspurnar verĂ°ur ĂĄframhald ĂĄ nĂĄmskeiĂ°inu Ă­ haust.

Ă&#x2030;g spurĂ°i Ăžau fyrst hvort Ăžau vĂŚru ĂĄnĂŚgĂ° meĂ° nĂĄmskeiĂ°iĂ° og persĂłnulegan ĂĄrangur sinn. SoffĂ­a var mjĂśg ĂĄnĂŚgĂ° meĂ° nĂĄmskeiĂ°iĂ°, enda vĂŚri Ăžetta Ă­ ĂžriĂ°ja sinn sem hĂşn sĂŚkti ĂžaĂ°. !  "     HĂşn stefnir ĂĄ aĂ° fara aftur og Þå ĂŚtlar maĂ°urinn hennar lĂ­ka UndirritaĂ°ur fĂłr ĂĄ stjĂĄ og heimsĂłtti aĂ° koma meĂ°. Ă&#x17E;Ăłtt tĂ­minn meĂ° World Class, en Ăžau sem tĂłku Þått Ă­ einkaĂžjĂĄlfaranum sĂŠ ĂĄ milli hĂĄlftvĂś og sĂ­Ă°asta nĂĄmskeiĂ°inu voru aĂ° taka ĂĄ hĂĄlfĂžrjĂş, mĂŚti Ăžau oftast um eittleytiĂ° mĂłti viĂ°urkenningu fyrir góðan og byrji ĂĄ ĂžvĂ­ aĂ° hjĂłla Ă­ tuttugu ĂĄrangur og ĂĄhuga ĂĄ breyttu lĂ­ferni sem mĂ­nĂştur til hĂĄlftĂ­ma. Fyrst um sinn fellst Ă­ aukinni hreyfingu og hollara voru Ăžau alltaf ĂĄ sama staĂ°num Ă­ matarrĂŚĂ°i. Ă mĂłti mĂŠr tĂłku Ăžau tĂŚkjunum, en ĂžaĂ° hefur breyst og Ăžau SoffĂ­a, Elmar, Haraldur og Einar, auk nĂ˝ta nĂş fleiri staĂ°i Ă­ lĂ­kamsrĂŚktinni, SigrĂ­Ă°ar. ĂžroskaĂžjĂĄlfa.

   "          

    

15


Frh.: Breyttur lĂ­fstĂ­ll

fara jafnvel Ăşt Ăžegar veĂ°riĂ° er gott og gera ĂŚfingarnar Ăžar. Ă&#x17E;aĂ° er ekkert gefiĂ° eftir, fariĂ° Ă­ spretthlaup og lyftingar. Haraldur spyr hvort ĂŠg sĂŠ eitthvaĂ° aĂ° lyfta eĂ°a stundi einhverja lĂ­kamsrĂŚkt, en ĂžvĂ­ miĂ°ur gat ĂŠg ekki stĂŚrt mig af ĂžvĂ­. Haraldur ĂştskĂ˝rir sĂ­Ă°an hvernig tĂ­marnir fara fram. Fyrst sĂŠ fariĂ° Ă­ salinn og tĂŚki valin til aĂ° byrja Ă­. Ă&#x17E;ar sĂŠ verulega tekiĂ° ĂĄ ĂžvĂ­! En breyttur lĂ­fsstĂ­ll snĂ˝st ekki aĂ°eins um aĂ° hreyfa sig, heldur verĂ°ur aĂ° vanda valiĂ° Ăžegar kemur aĂ° matarrĂŚĂ°inu. Hver Þåtttakandi fĂŚr afhenta mĂśppu meĂ° upplĂ˝singum um Ă˝msan mat,

hversu mikill sykur sĂŠ Ă­ vĂśrunum, hvaĂ° beri aĂ° varast og hvaĂ° sĂŠ gott aĂ° borĂ°a. Ă&#x17E;au kalla mĂśppuna â&#x20AC;&#x17E;biblĂ­unaâ&#x20AC;&#x153; sĂ­na og reyna aĂ° fylgja ĂžvĂ­ sem Ă­ henni stendur. Ă? biblĂ­unni eru Ă˝msar aĂ°rar upplĂ˝singar eins og aĂ° ef maĂ°ur fĂŚr sĂŠr eina keypta pizzusneiĂ° Ăžurfi maĂ°ur aĂ° labba hĂĄlftĂ­ma til aĂ° losa sig viĂ° hana. Ă&#x17E;ĂĄ sĂŠ mun hollara aĂ° bĂşa sĂŠr til sĂ­na eigin pizzu og velja eitthvaĂ° hollt sem ĂĄlegg ĂĄ hana. Og Ă­ staĂ° Ăžess aĂ° fĂĄ sĂŠr eitthvert snakk eĂ°a nammi sĂŠ gott aĂ° skera niĂ°ur nokkra ĂĄvexti og borĂ°a Þå. SĂ­Ă°an sĂŠ ein gullin regla sem vert sĂŠ aĂ° fara eftir

  og Það sÊ að sleppa Því að få sÊr að borða eftir klukkan åtta å kvÜldin. Mappan er sett upp å myndrÌnan og einfaldan hått og auðvelt að fylgja Þeim leiðbeiningum sem í henni eru. Elmar segist vera alveg hÌttur að drekka kók, en viðurkennir Þó að sÊr finnist erfiðara að standast pizzurnar!

   

Ă s styrktarfĂŠlag og World Class eru meĂ° nĂĄmskeiĂ° Ă­ lĂ­kamsrĂŚkt. NĂş hafa veriĂ° haldin 4 nĂĄmskeiĂ°. Hvert nĂĄmskeiĂ° er Ă­ 8 vikur og er ĂŚft 3 daga vikunnar. Geir Gunnar MarkĂşsson er einkaĂžjĂĄlfari og nĂŚringar-frĂŚĂ°ingur. Hann sĂŠr um aĂ° ĂžjĂĄlfa fĂłlkiĂ°. FĂłlkiĂ° fĂŚr lĂ­ka rĂĄĂ°leggingar um hollan mat. 1616



Nú var sólin farin að gÌgjast milli skýjanna og ómÜgulegt að halda fólkinu inni svo að Êg Þakkaði kÌrlega fyrir mig og kvaddi, staðråðinn í Því að fara nú að gera eitthvað í eigin målum. S.S.

Hver Þåtttakandi fĂŚr mĂśppu um hvaĂ° sĂŠ gott aĂ° borĂ°a og hvaĂ° eigi aĂ° varast. Ă&#x17E;aĂ° er ekkert gefiĂ° eftir, fariĂ° Ă­ spretthlaup og lyftingar. Ă? staĂ°inn fyrir aĂ° borĂ°a snakk eĂ°a nammi er gott aĂ° fĂĄ sĂŠr ĂĄvexti. Mappan er meĂ° myndum sem sĂ˝na til dĂŚmis hversu mikill sykur er Ă­ Ă˝msum mat.


RitdĂłmur:

KĂŚri GabrĂ­el .I# C!).

!=  ( #>I3& 2/) &" :>==I="K N>J 'Q !; M' *++-(

L#I A!D#M>) DJ"" I / D#4.I .9# I) Q /#! &=!# M= >: ># :>9 < L:I">#9! >I=3;>#. &" !3J" )ID#> :>9 &.; I#'=I   C( Ă? brĂŠfinu reynir faĂ°irinn aĂ° skilja hvaĂ° greinir GabrĂ­el frĂĄ Üðrum bĂśrnum, hvernig heimurinn lĂ­tur ĂĄ hann og hvernig hann skynjar heiminn. Einhverfa er svokĂślluĂ° gagntĂŚk ĂžroskarĂśskun. RĂśskunin er gagntĂŚk vegna Ăžess aĂ° grundvallarhĂŚfni eins og skilningur og tjĂĄning ĂĄ upplifun annarra er skert og Ăžess vegna mĂłtast hegĂ°un hins einhverfa af Ăžessari rĂśskun. OrsĂśk einhverfu mĂĄ rekja til vanĂžroska Ă­ taugakerfinu sem veldur ĂžvĂ­ aĂ° tiltekin heilastarfsemi Ăžroskast ekki ĂĄ sama hĂĄtt og hjĂĄ Üðrum (Freihow, Halfdan W. 2006). Helstu einkennum einhverfu er skipt Ă­ Ăžrennt. Ă? fyrsta lagi er erfitt aĂ° nĂĄ tengslum viĂ° barniĂ°, Ă­ Üðru lagi er mĂĄlĂžroska Ăžess ĂĄbĂłtavant sem kemur fram Ă­ sĂŠrkennilegu tali og skrĂ˝tinni mĂĄltjĂĄningu. Ă? ĂžriĂ°ja lagi er ĂĄrĂĄttukennd hegĂ°un rĂ­kjandi sem getur hindraĂ° eĂ°lileg samskipti viĂ° aĂ°ra lĂ­kt og sĂ­felldar endurteknar handahreyfingar (Evald SĂŚmundsen,2003). Ă? bĂłkinni er ĂłdĂŚmigerĂ° einhverfa skilgreind Ăžannig aĂ° barn uppfyllir ekki Ăśll greiningarviĂ°miĂ° barnaeinhverfu en hefur engu aĂ° sĂ­Ă°ur sams konar vandamĂĄl. ErfiĂ° hegĂ°un getur veriĂ° til staĂ°ar en ekki eins mikil og viĂ°miĂ°in kveĂ°a ĂĄ um. Einstaklingar meĂ° athyglisbrest meĂ° ofvirkni eiga erfitt meĂ° aĂ° einbeita sĂŠr aĂ° vissum hlut Ă­ langan tĂ­ma og finna fyrir ĂłkyrrĂ° Ă­ lĂ­kamanum. Ă&#x17E;etta getur leitt til aukinnar ĂĄrĂĄsarhneigĂ°ar, reiĂ°i og hvatvĂ­si.

BĂłkin byggist ĂĄ upplifun og reynslu fÜður af ĂžvĂ­ aĂ° eiga son meĂ° ĂłdĂŚmigerĂ°a einhverfu. â&#x20AC;&#x17E;Barn er greint meĂ° â&#x20AC;&#x17E;ĂłdĂŚmigerĂ°a einhverfuâ&#x20AC;&#x153; ef ĂžaĂ° sĂ˝nir ekki nĂłgu sterk einkenni eĂ°a uppfyllir ekki Ăśll greiningarviĂ°miĂ° barnaeinhverfu en glĂ­mir engu aĂ° sĂ­Ă°ur viĂ° greinileg vandamĂĄl af sama togaâ&#x20AC;&#x153; (Freihow, Halfdan W. 2006, bls 168).

Bókin er fyrst og fremst hugsuð sem upplýsingarit fyrir foreldra, kennara og aðra sem koma að målefninu. Markmið bókarinnar eru aðallega tvÜ, annars vegar að koma hugmyndum og upplifun um að eiga barn með einhverfu å framfÌri og hins vegar hvernig hegðun er viðeigandi í nåvist barna með einhverfu. � bókinni fjallar faðirinn um líf sonar síns, rifjar upp ýmis vandamål sem hafa komið upp og hvernig hann tók å Þeim. Segir hann jafnframt frå Því af hverju hann tók svona å målunum og hvernig hann hefði getað tekið Üðruvísi å Þeim Þegar hann hugsar um Þau aftur. Hann talar jafnframt um nauðsyn Þess að hafa fasta stundaskrå fyrir Gabríel til að fylgja Því annars geta heilu dagarnir klúðrast, farið í rifrildi og leiðindi.

Ă? bĂłkinni er reynt aĂ° koma upplĂ˝singum ĂĄ framfĂŚri um aĂ°ferĂ°ir sem foreldrar geta notaĂ° Ă­ samskiptum viĂ° bĂśrn meĂ° einhverfu. FaĂ°irinn lĂ˝sir vel Ăžeim aĂ°ferĂ°um sem hann notar en jafnframt hversu erfitt sĂŠ aĂ° bregĂ°ast viĂ° Ăśllu ĂžvĂ­ ĂłvĂŚnta sem kemur upp. LĂ­kt og Ăžegar GabrĂ­el spyr hann hver muni bĂşa meĂ° honum Ăžegar foreldrar hans falla frĂĄ. FÜður finnst erfitt aĂ° svara svona spurningu vegna Ăžess aĂ° ekki er hĂŚgt aĂ° ĂştskĂ˝ra alveg fyrir honum hvernig lĂ­fiĂ° verĂ°ur. BĂłkin er skrifuĂ° ĂĄ einfĂśldu mĂĄli, er sett vel fram og einhverfan og ĂĄhrif hennar ĂĄ fjĂślskylduna eru ĂştskĂ˝rĂ° ĂĄ skilmerkilegan hĂĄtt. Einnig getur hĂşn aĂ° okkar mati nĂ˝st sem verkfĂŚri til aĂ° nĂĄlgast og vinna meĂ° einhverfu ĂĄ ĂĄrangursrĂ­kan hĂĄtt. BĂłkin skilar markmiĂ°um sĂ­num vel. Okkur finnst Ăžessi bĂłk vera mjĂśg góð vegna Ăžess aĂ° hĂşn gefur greinagóða mynd af einhverfu og hvernig hĂŚgt er aĂ° bregĂ°ast viĂ° atvikum sem koma upp. ViĂ° teljum aĂ° meĂ° lestri bĂłkarinnar geti foreldrar og kennarar fengiĂ° hagnĂ˝tar upplĂ˝singar um einhverfu. JĂłhanna JĂłhannesdĂłttir og KristĂ­n Inga Ă&#x17E;rastardĂłttir

17


Ă?msar frĂŠttir:

EvrĂłpsku samtĂśkin Inclusion Europe hĂŠldu Ăžing sitt dagana 24. - 27. jĂşnĂ­ Ă­ Tampere Ă­ Finnlandi. Yfirskrift rĂĄĂ°stefnunnar var â&#x20AC;&#x17E;Ă&#x17E;etta er mitt lĂ­fâ&#x20AC;&#x153; - full Þåtttaka og jafnrĂŠtti. RĂĄĂ°stefnan var aĂ° stĂŚrstum hluta vera byggĂ° upp ĂĄ forsendum fĂłlks meĂ° ĂžroskahĂśmlun og fjallaĂ° um efni sem ĂžaĂ° hafĂ°i sjĂĄlft ĂłskaĂ° eftir aĂ° yrĂ°u tekin til skoĂ°unar. MeĂ°al Þåtttakenda frĂĄ Ă?slandi var SÌÞór Jensson stjĂłrnarmaĂ°ur Ă­ Ă taki - fĂŠlagi fĂłlks meĂ° fĂśtlun. Meira verĂ°ur fjallaĂ° um Ăžessa spennandi rĂĄĂ°stefnu Ă­ nĂŚsta tĂślublaĂ°i.

Norðmenn taka nú Þått í Evrópusambandsverkefni sem gengur út å að tilraunakeyra austurrískt kerfi Þar sem fólk með ÞroskahÜmlun er sjålft spyrjendur. Karl Elling Ellingsen, sem hefur um margra åra skeið unnið að Því að Þróa aukna aðkomu fólks með ÞroskahÜmlun að åkvarðanatÜku um eigið líf, er einn af Þeim sem munu fylgjast með framkvÌmd Þessa verkefnis. HÌgt er að kynna sÊr Þetta verkefni betur m.a. å heimasíðu norsku samtakanna www.nfunorge.org og www.naku.no en Naku er upplýsinga - og Þróunarsetur um målefni fatlaðra í Noregi.

Z    

SvĂ­ar hafa um margra ĂĄra skeiĂ° veriĂ° aĂ° ĂžrĂła kerfi hjĂĄ sĂŠr sem hefur hlotiĂ° heitiĂ° BUKU sem er skammstĂśfum fyrir Brukarastyrd Utvärding och Kvalitets Utvekling og Þýða mĂŚtti sem â&#x20AC;&#x17E;NotendastĂ˝rt mat og gĂŚĂ°aĂžrĂłunâ&#x20AC;&#x153;. BUKU - kerfiĂ° gengur Ăşt ĂĄ aĂ° meta meĂ° heildstĂŚĂ°um hĂŚtti alla ÞÌtti ĂžjĂłnustunnar. ViĂ°horf og vĂŚntingar notandans sjĂĄlfs eru miĂ°lĂŚg Ă­ matinu. HĂŚgt er aĂ° kynna sĂŠr BUKU betur ĂĄ heimasĂ­Ă°u sĂŚnsku â&#x20AC;&#x17E;Ă&#x17E;roskahjĂĄlparâ&#x20AC;&#x153; samtakanna, www.fub.se.

18 18

mun reyna eftir fremsta megni að fylgjast með Því sem er að gerast í målefnum fólks með ÞroskahÜmlun í Üðrum lÜndum, sÊrstaklega å NorðurlÜndum. à bendingar um åhugavert efni eru vel Þegnar. � blÜðum systursamtaka okkar, bÌði í Noregi Samfunn for alla, og í SvíÞjóð, Unik, er að finna frÊttir um gÌðamat å Þjónustu við fólk með ÞroskahÜmlun sem gert er af notendum sjålfum.


Þroskahjálp þakkar eftirtöldum stuðning:

Lögmannstofa SS ehf Lögsýn Löndun ehf Mark-Hús ehf Marpól ehf Matstofa Vesturbæjar Málingaþjónusta Jóhanns Menningarmiðstöð Hornafjarðar Menntaskólinn Laugarvatni Merking Miðstöð ehf Miðstöð Símenntunar Miðstöðin Mirandas á Íslandi Myllubakkaskóli Mælifell ehf Nesbrú ehf Nonnabiti Norðurpóll ehf Nýbarði Nýji Tónlistaskólinn O Johnson og Kaaber Orkuvirkni ehf Orlofsbygging Illugastaðir Ostahúsið ehf Ólafur Helgason Óli Gunnarsson og Þórunn Ósal ehf Ósmann ehf Papyrus Parlogis Pottagaldur PricewaterhouseCoopers Promens -Dalvík Pökkun og flutningar Rafal hf Rafgeymslan Rafha ehf Raflagnavinnustofa Sigurðar Rafstilling

Rafsvið Raftæknivinnustofa Einars Raftækniþjónusta Trausta Raförninn Rekstrarvörur Reykjagarður hf Reykjanesbær Reykjavíkurborg Reykjavíkurprófastdæmi vestra Rolf Johansen og co Rótur ehf Runólfur Hallfreðsson Rúnar Gíslason Rúnar Óskarsson hf Ræktunarsamband Flóa og Skeiða Ræstingaþjónustan Samband íslenskra banka Samband sveitafélagana Samhent VGI Samhjálp Samstaða stéttarfélag Seljakirkja Set ehf Setberg bókaútgáfa Seyðisfjarðarkaupstaður Sigríður Sigurðardóttir Sigrún EA 052 Sigurjónsson og Thor SÍBS Sjálfstæðisflokkurinn Sjávariðjan Rifi ehf Sjómannafélag Ólafsfjarðar Sjóvélar ehf Sjúkraliðafélag Íslands Sjúkraþjálfun Georgs Skalli hf Skinney Þinganes Skógrækt ríkisins Skóvinnustofa Sigurbergs Skúlagarður í Kelduhverfi

19


Frรฉttir frรก rannrรณknarsetri รญ fรถtlunarfrรฆรฐum:

Nรฝ รกhugaverรฐ bรณk      

                   

! ; !# ">.I9  #I M 'Q).!# !)?Q<9)>" #!# H#!E)>"<' == =!#/9 >. = >: 3!) I= ; !# ; I9 C/'<)!== M N>J 'Q !; M' 3! 9 *++-K >: : $%+ I==)>= I# &" >#)>= I# "> # < ( I 9 ># #I#E = " #>I=!!. = ?!# >: $5 N.#L9I: >== &" 1'&=# DI#! " #>I=!# : 3I== =EQ ! / :/)! 8!:>I=9 ?Q<9!==! : :!==#4 = I .<)' :>9 .! )!=I# >: <' " I) I M :!# *++!( IQ <#!# ># " =E 2Q))  #=!# <I#K N#<. F >&# ; I9 C/'<)!== M N>J 'Q !; M' &" #I==K F#<. >&# ; I9 H!I&=!) A>#!# P=I;>#IJ &. $#>)!= ( Ritiรฐ er afrakstur alรพjรณรฐlegrar rannsรณknarรกรฐstefnu sem haldin var รญ Hรกskรณlanum รญ Reykjavรญk haustiรฐ 2007, sem um 160 innlendir og erlendir gestir sรณttu. Rรกstefnan var hluti af Evrรณpuรกri jafnra tรฆkifรฆra. Aรฐ rรกรฐstefnunni stรณรฐu lagadeild HR og mannrรฉttindaskrifstofa รslands รญ samvinnu viรฐ ร–ryrkjabandalagiรฐ og Landssamtรถkin รžroskahjรกlp, meรฐ styrk frรก Evrรณpusambandinu og fรฉlagsmรกlarรกรฐuneytinu. Um er aรฐ rรฆรฐa fyrsta alรพjรณรฐlega frรฆรฐiritiรฐ um sรกttmรกlann og markar รพaรฐ รพau tรญmamรณt aรฐ staรฐsetja mรกlefni fatlaรฐra meรฐal kjarnasviรฐa alรพjรณรฐlegrar mannrรฉttindaverndar. Ritiรฐ er gefiรฐ รบt af Martinus Nijhoff Publishers รญ Hollandi, sem sรฉrhรฆfir sig รญ รบtgรกfu vandaรฐra frรฆรฐitรญmarita og bรณka รก sviรฐi รพjรณรฐarรฉttar, mannrรฉttinda og mannรบรฐarlaga. Ritiรฐ er einkum รฆtlaรฐ rannsakendum og hรกskรณlanemum รก sviรฐi lรถgfrรฆรฐi, fรฉlagsfrรฆรฐi, stjรณrnmรกlafrรฆรฐi og fรถtlunarfrรฆรฐi, en einnig รถllum รพeim sem รกhuga hafa รก rรฉttindum fรณlks meรฐ fatlanir Hรฆgt er aรฐ kaupa ritiรฐ รญ Bรณksรถlu stรบdenta.

20


FrĂŠttir frĂĄ Ă taki:

Nýr formaður

Aðalfundur à taks fÊlags fólks með ÞroskahÜmlun var haldinn í lok apríl. à fundinum hÌtti �na Valsdóttir sem formaður fÊlagsins eftir 8 åra formennsku. à tak Þakkar �nu fr��bÌrt starf í Þågu fÊlagsins.

Nýr formaður à taks er Aileen Soffía Svensdóttir.

AĂ°rir Ă­ stjĂłrn voru kosnir: MarĂ­a HreiĂ°arsdĂłttir varaformaĂ°ur, SÌÞór Jensson gjaldkeri, Ă gĂşsta Ă&#x17E;orvaldsdĂłttir ritari og MagnĂşs Ragnar MagnĂşsson meĂ°stjĂłrnandi.

Varamenn eru: Ă&#x17E;Ăłrey Rut JĂłhannesdĂłttir og SĂŚunn JĂłhannesdĂłttir. Ă tak var meĂ° kaffihĂşsa kvĂśld ĂĄ Kaffi HressĂł Ă­ lok aprĂ­l Ă­ tengslum viĂ° List ĂĄn landamĂŚra.

 !      ! 

 

Ă&#x17E;ar komu fĂŠlagsmenn fram og fluttu frumort ljóð, sungu og lĂŠku ĂĄ hljóðfĂŚri viĂ° góðar viĂ°tĂśkur. SÌÞór Jensson sĂłtti Ă­ lok jĂşnĂ­ EvrĂłpu rĂĄĂ°stefnuna â&#x20AC;&#x17E;Mitt lĂ­fâ&#x20AC;&#x153; og Ă­ framhaldi af henni norrĂŚnan fund Ă­ Tampere Ă­ Finnlandi. SÌÞór mun gera grein fyrir Ăžessari ferĂ° sĂ­Ă°ar.

21


Tilkynning:

List ĂĄn landamĂŚra

       

,I /= )!= !:L#! 3>.# M /# 3!. / 4# =&##L= J.I#D#!" 9( CI== *!( >F >:D># =('(.#/ ')( 0(++I) $%(++ ;>#9# 3!) I= #/9 >. =! / = 3< >)I : M:J= .! )!9#! AM .#! Q):I9): &" )I:( /9 >. =!= ># !:!#.;>#'>. =I N,I!# /= )!= !:L#! / O)!= IK &##L= ;>). >#9!# H:I99 ; !#I==!# &" :>==!:/)!#/9=>JII= / O)!= I( RĂĄĂ°stefna Ăžessi er jafnframt hluti af verkefni Ă?slands sem formennskulands Ă­ norrĂŚnu samstarfi ĂĄriĂ° 2009. Ă rĂĄĂ°stefnunni verĂ°ur sjĂłnum manna beint aĂ° ĂžvĂ­ hvernig fatlaĂ°ir og fĂśtlun birtist Ă­ fjĂślmiĂ°lun og listum. SamhliĂ°a er tekiĂ° til umrĂŚĂ°u m.a. hvaĂ°a skyldur felast Ă­ 30. grein samnings SameinuĂ°u Ăžjóðanna um rĂŠttindi fatlaĂ°ra Ăžar sem segir: â&#x20AC;&#x17E;AĂ°ildarrĂ­kin skulu gera viĂ°eigandi rĂĄĂ°stafanir til Ăžess aĂ° fatlaĂ°ir fĂĄi tĂŚkifĂŚri til aĂ° Ăžroska og nota skĂśpunargĂĄfu sĂ­na og listrĂŚna og vitsmunalega getu, ekki einvĂśrĂ°ungu Ă­ eigin Þågu heldur einnig Ă­ ĂžvĂ­ skyni aĂ° auĂ°ga mannlĂ­f Ă­ eigin samfĂŠlĂśgum.â&#x20AC;&#x153; Einnig verĂ°ur hugmyndafrĂŚĂ°i og mikilvĂŚgi hĂĄtĂ­Ă°ar eins og Listar ĂĄn landamĂŚra tekiĂ° til skoĂ°unar. Um kvĂśldiĂ° verĂ°ur svo boĂ°iĂ° til veislu Ăžar sem listahĂłpurinn Dissamillis frĂĄ Noregi mun sĂ˝na okkur list sĂ­na ĂĄ stĂłra sviĂ°i BorgarleikhĂşssins.

22

Nånari dagskrå verðu birt å heimasíðu samtakanna Þegar hún liggur endanlega fyrir. List ån landamÌra í útrås. Meðfylgjandi auglýsing vakti athygli íslensku Þåtttakendana å Evrópuråðstefnu hagsmunasamtaka fólks með ÞroskahÜmlun sem haldin var í Tampere í Finnlandi nýlega.

Segja mĂĄ aĂ° â&#x20AC;&#x17E;List ĂĄn landamĂŚraâ&#x20AC;&#x153; sĂŠ komin Ă­ ĂştrĂĄs, ĂžvĂ­ aĂ° ĂĄ myndlistarhĂĄtĂ­Ă° sem haldin var Ă­ rĂĄstefnuhĂşsinu samhliĂ°a rĂĄĂ°stefnunni var yfirskrift hĂĄtĂ­Ă°ar okkar notuĂ° og Þýdd ĂĄ Ă˝mis tungumĂĄl. MeĂ°al sĂ˝nenda voru Ă­slenskir myndlistarmenn Ăşr rÜðum fatlaĂ°s fĂłlks.


Skรณlamรกl:

Fjรถlbreytt nรกm                     !== *+( Q =M )( D#!'#/9 ** =>:>=

# #

!#. >="  IF)<:!=/:I .J #I#.<)' :>9 ?#&'!3:)= .#/ 2>==!; MI= !; I9I C/'<)! O)!= ( H/:I9 3<. 3!I9 *++- >= ?/ ; !# M .J #! I== D&9I9 FF / 3/'<)!=/: .J #I# .<)' :>9 ?#&'!3:)= 34# / )!= I(

ร nรกminu var lรถgรฐ รกhersla รก aรฐ tengja saman frรฆรฐilegt nรกm og starfsnรกm og stunduรฐu nemendur starfsnรกm รก fjรถlbreyttum vettvangi, s.s. รญ skรณlum, leikskรณlum, bรณkasรถfnum, fรฉlagsmiรฐstรถรฐvum og รพar sem fatlaรฐ fรณlk sรฆkir รพjรณnustu.

รštskriftarhรณpurinn รกsamt kennurum og fleiru gรณรฐu fรณlki

Um var aรฐ rรฆรฐa nรกmsleiรฐ รก รพroskaรพjรกlfabraut sem var skipulรถgรฐ sem tveggja รกra rannsรณknartengt รพrรณunarverkefni. Nรกmiรฐ var skipulagt รญ samrรฆmi viรฐ yfirlรฝsta alรพjรณรฐlega stefnu hagsmunasamtaka fรณlks meรฐ รพroskahรถmlun, mannrรฉttindasรกttmรกla sem og stefnu Hรกskรณla รslands. Tilgangur nรกmsins var aรฐ veita fรณlki meรฐ รพroskahรถmlun mรถguleika til fullgildrar samfรฉlagsรพรกtttรถku og tรณku nemendur รพรกtt รญ nรกmskeiรฐum meรฐ รถรฐrum nemendum hรกskรณlans. ร รพeim tilgangi var รพrรณaรฐ stuรฐningskerfi, svonefnt mentorakerfi, รพar sem samnemendur veittu diplรณmanemendum stuรฐning eftir รพรถrfum og รณskum hvers og eins. Nรกmiรฐ var afar fjรถlbreytt og sem dรฆmi um nรกmskeiรฐ mรก nefna fรถtlunarfrรฆรฐi, siรฐfrรฆรฐi รญ starfi meรฐ fรถtluรฐum, upplรฝsingatรฆkni og miรฐlun, รพjรณรฐsรถgur, goรฐsรถgur og รฆvintรฝri, framsรถgn og leikrรฆna tjรกningu, matreiรฐslu og mรกlun.

Umsjรณn meรฐ skipulagi og รพrรณun nรกmsins hรถfรฐu Guรฐrรบn V. Stefรกnsdรณttir og Vilborg Jรณhannsdรณttir sem eru bรกรฐar lektorar รก Menntavรญsindasviรฐi. Aรฐ รพeirra mati hefur nรกmiรฐ skilaรฐ nemendum auknu sjรกlfstrausti og hรฆfni รญ fรฉlagslegum samskiptum auk รพess sem nemendur hafa bรฆtt viรฐ frรฆรฐilega รพekkingu sรญna og รถรฐlast aukna hรฆfni รก รพeim starfsvettvangi sem รพeir vรถldu. Nemendur hafa lรฝst รกnรฆgju sinni meรฐ aรฐ fรก tรฆkifรฆri til aรฐ stunda nรกm meรฐ รณfรถtluรฐum jafnรถldrum sรญnum og telja รพaรฐ afar mikilvรฆgan รพรกtt รญ nรกminu. Fjรถlmennt, fullorรฐinsfrรฆรฐsla fatlaรฐra, styrkti nรกmiรฐ, m.a. meรฐ rรกรฐgjรถf og aรฐstoรฐ viรฐ kennara og leiรฐbeinendur รก vettvangi. Kennarahรกskรณli รslands sem sameinaรฐist Hรกskรณla รslands รญ jรบlรญ รก sรญรฐasta รกri setti nรกmsleiรฐina รก laggirnar en รก alรพjรณรฐadegi fatlaรฐra 2007 hlaut skรณlinn Mรบrbrjรณtinn, viรฐurkenningu Landssamtakanna รžroskahjรกlpar, fyrir frumkvรฆรฐi sitt aรฐ nรกminu. Skรณlinn var einnig tilnefndur til Hvatningarverรฐlauna ร–ryrkjabandalags รslands fyrir frumkvรถรฐlastarf.

23


Viรฐtal:

Ljรณsiรฐ og myrkriรฐ                          

       !    !    

                   



          "        

                                  





          !              !       !  

                             !        

"     !                  

              

                              !     







  



                   

                        !           





Textinn hรฉr aรฐ ofan er formรกli รบr ljรณรฐabรณk sem Guรฐjรณn รžรณr Lรกrusson gaf รบt รญ tilefni af รพvรญ aรฐ hann









      ! 

Hann รกkvaรฐ aรฐ gefa รบt ljรณรฐabรณk og gefa vinum sรญnum og kennurum.





 

          !    

รบtskrifaรฐist รบr 10. bekk รญ Vogaskรณla nรบ รญ vor. Bรณkin inniheldur 17 frumsamin ljรณรฐ sem hann gaf

Guรฐjรณn var aรฐ รบtskrifast รบr 10. bekk รญ Vogaskรณla. Hann er meรฐ รณdรฆmigerรฐa einhverfu.





bekkjarfรฉlรถgum og nokkrum kennurum sรญnum aรฐ skilnaรฐi. Fram aรฐ รบtgรกfu รพessarar bรณkar vissi enginn aรฐ hann vรฆri aรฐ fรกst viรฐ ljรณรฐagerรฐ, hvorki รญ skรณlanum nรฉ heima fyrir. ร ljรณรฐunum lรฝsir hann tilfinningum sรญnum, hvernig hann sรฉr lรญfiรฐ og รกstina og flest รพaรฐ sem 16 รกra unglingur hugsar um aรฐ รถllu jรถfnu. Guรฐjรณn er greindur meรฐ รณdรฆmigerรฐa einhverfu. Undirritaรฐur heimsรณtti hann รก gรณรฐviรฐrisdegi รญ jรบnรญ sรญรฐastliรฐinum. รžegar komiรฐ var aรฐ hรบsinu sรก รฉg til hans รญ garรฐinum รพar sem hann lรก รญ grasinum, hallaรฐi sรฉr upp aรฐ trรฉi og las รญ bรณk. ร‰g hรณf viรฐtaliรฐ meรฐ รพvรญ aรฐ spyrja hann hvernig stรฆรฐi รก รพvรญ aรฐ honum datt รญ hug aรฐ gefa รบt ljรณรฐabรณk. Hann tjรกรฐi mรฉr aรฐ hann hefรฐi kannski fengiรฐ ljรณรฐagรกfuna frรก langafa sรญnum,

Guรฐjรณn รฆtlar รญ framhaldsnรกm รญ Iรฐnskรณlanum รญ Hafnarfirรฐi. Guรฐjรณn รฆtlar aรฐ klรกra stรบdentinn og fara sรญรฐan รญ hรกskรณla. Nรบna eiga ljรณรฐin รพรณ hug hans allan.

Honum finnst gott aรฐ semja ljรณรฐ um รพaรฐ hvernig honum lรญรฐur. 24 24


Frh.: LjĂłsiĂ° og myrkriĂ° en hann hafĂ°i fengist viĂ° ljóðagerĂ° og dĂŚgurtexta. Stundum yrĂ°i hann lĂ­ka leiĂ°ur og Þå vĂŚri gott aĂ° koma tilfinningunni frĂĄ sĂŠr Ă­ ljóðaformi. à Üðrum stundum kĂŚmi bara andinn yfir hann og Þå vĂŚri eins gott aĂ° setjast niĂ°ur og skrifa. NĂş Ăžegar hann er nĂ˝bĂşinn meĂ° 10. bekk spurĂ°i ĂŠg hann hvaĂ° hann hefĂ°i hugsaĂ°i sĂŠr aĂ° gera varĂ°andi ĂĄframhaldandi nĂĄm. Hann sagĂ°ist hafa mestan ĂĄhuga ĂĄ aĂ° gerast rithĂśfundur, en einnig hefĂ°i hann mikinn ĂĄhuga ĂĄ fornleifafrĂŚĂ°i og gĂŚti alveg hugsaĂ° sĂŠr aĂ° verĂ°a fornleifafrĂŚĂ°ingur. GuĂ°jĂłn sĂłtti um aĂ° komast Ă­ MenntaskĂłlann Ă­ KĂłpavogi og einnig Ă­ BorgarholtsskĂłla, en ĂžvĂ­ miĂ°ur komst hann ekki inn Ă­ Þå. Ă&#x17E;aĂ° varĂ° Ăşr aĂ° honum bauĂ°st aĂ° fara Ă­ IĂ°nskĂłlann Ă­ HafnarfirĂ°i og Þåði hann ĂžaĂ°. Hann stefnir ĂĄ aĂ° klĂĄra stĂşdentinn og skella sĂŠr sĂ­Ă°an Ă­ einhvern hĂĄskĂłlann. En Ăžessa



stundina eru Það ljóðin sem eiga hug hans allan. Hann sagðist stundum hafa velt Því fyrir sÊr hvort hann Ìtti ekki að senda Ìttingjum ljóð Þegar hann vÌri ósåttur við Þå, en hann

   

Þyrði Því ekki alveg Því að Þeir gÌtu móðgast við hann. En honum fyndist ljóðaformið samt góð leið til Þess að tjå tilfinningar sínar, Það hentaði honum ågÌtlega. S.S.

  



Oh, you cruel world. Why did you leave me in this scary foggy night? Now I have to walk this road all by myself And totally alone without support

Ă&#x17E;aĂ° er til orĂ°atiltĂŚki sem segir aĂ° ĂžaĂ° er ljĂłs Ă­ myrkrinu. Ă&#x17E;aĂ° er satt, alveg dagsatt. Ă&#x17E;aĂ° er sagt aĂ° ĂžaĂ° tĂĄkni ljĂłs vonarinnar. Ă&#x17E;aĂ° er ekki alveg satt.

I promised myself long ago To keep going no matter what. Even if I would collapse I would still keep my promise. I don´t know if I can do it anymore Because everyone has left me alone. I will still keep going.

ViljiĂ° ĂžiĂ° vita hvaĂ° ĂŠg ĂĄ viĂ°? Ă&#x2030;g skal segja ykkur ĂžaĂ° svo ĂžiĂ° fĂĄiĂ° aĂ°eins meira vit. Ă&#x17E;aĂ° Þýðir Ă­ rauninni aĂ° ĂžaĂ° er alltaf ljĂłs Ă­ myrkrinu og myrkur Ă­ ljĂłsinu.

It´s okay to take a brake As long as I keep going forward Something will happen to me.

Enginn er fullkominn. Allir hafa eitthvaĂ° ljĂłst og myrkt.

Even though it is war all around I will keep going forward. Even though I have lost all hope

Ljósið og myrkrið geta ekki lifað ån hvors annars, svo ekki dÌma alveg strax eftir útliti Ljósið kastar skugga og skuggi býr til fugla, stundum líka ugga. à n hvors annars myndi allt falla.

Oh you cruel world Why did you leave me in this scary foggy night? Now I have to walk this road all by myself And totally alone without support. GĂ&#x17E;L

GĂ&#x17E;L

25


Rรฉttindamรกl:

Samtรถk um sjรกlfstรฆtt lรญf R  S Z

                 

TZ   V  Z YY  T  T  \R             T Z RS   [T   Daninn Evald Krog, formaรฐur Muskelsvind fonden รญ Danmรถrku (samtรถk fรณlks meรฐ vรถรฐvarรฝrnun) var staddur รก landinu og var hann gerรฐur aรฐ fyrsta heiรฐursfรฉlaga samtakanna. Aรฐ stofnfundi loknum var        heilsaรฐ upp รก afmรฆlisbarniรฐ Jรณn Stofnfundurinn var haldinn รก Hรณtel Sigurรฐsson, styttuna รก Austurvelli. Borg viรฐ Austurvรถll รพar sem samรพykkt voru lรถg fรฉlagsins og kosin Markmiรฐ fรฉlagsins er aรฐ valdefla og stjรณrn. Hana skipa: Kolbrรบn D. styรฐja fatlaรฐa einstaklinga samkvรฆmt Kristjรกnsdรณttir formaรฐur, รsdรญs hugmyndafrรฆรฐi um sjรกlfstรฆtt lรญf, efla Jenna รstrรกรฐsdรณttir gjaldkeri, Aileen lรญfsgรฆรฐi fatlaรฐs fรณlks og vinna aรฐ Soffรญa Svensdรณttir ritari, Arnรพรณr rรฉtti einstaklingsins til aรฐ hafa stjรณrn Karlsson og Andri Valgeirsson รก eigin lรญfi sem aรฐrir meรฐstjรณrnendur. samfรฉlagsรพegnar taka sem gefnum.

Nรฝ samtรถk um sjรกlstรฆtt lรญf (SSL) voru stofnuรฐ 17. jรบnรญ sรญรฐastliรฐinn.

26 26

Fรฉlagiรฐ รก aรฐ gรฆta rรฉttar einstaklingsins til fullrar รพรกtttรถku og jafnrรฆรฐis รญ samfรฉlaginu, til aรฐ hafa stjรณrn รก eigin aรฐstoรฐ og รพar meรฐ lรญfi sรญnu. Fรฉlagiรฐ er hluti af hinni alรพjรณรฐlegu Independent Living hreyfingu, alรพjรณรฐlegri borgarahreyfingu fรณlks meรฐ fรถtlun. Upphaf hreyfingarinnar mรก rekja til rรฉttindabarรกttu fatlaรฐs fรณlks รญ Berkeley - hรกskรณla รญ Bandarรญkjunum, sem รก sjรถunda og รกttunda รกratug sรญรฐustu aldar barรฐist fyrir รพvรญ aรฐ lifa sjรกlfstรฆรฐu lรญfi og fรก รพรก รพjรณnustu/ aรฐstoรฐ sem til รพess รพyrfti. Gagnrรฝnin beindist aรฐ รพvรญ hversu mikil vรถld heilbrigรฐisstarfsfรณlk hafรฐi yfir daglegu lรญfi fatlaรฐs fรณlks. รžessu var mรณtmรฆlt meรฐ รพeim rรถkum aรฐ fatlaรฐ fรณlk vรฆri ekki sjรบkt og รพyrfti ekki รก umรถnnun heilbrigรฐisstarfsfรณlks aรฐ halda.

Hรณpur fatlaรฐs fรณlks stofnaรฐi fรฉlagiรฐ.

Fรฉlagiรฐ er hluti af hinni alรพjรณรฐlegu Independent Living hreyfingu alรพjรณรฐlegri borgarahreyfingu fรณlks meรฐ fรถtlun.

Sjรกlfsbjรถrg, ร–Bร og รžroskahjรกlp hafa stutt viรฐ framtakiรฐ รกsamt starfsfรณlki รญ  fรถtlunarfrรฆรฐi viรฐ Hรกskรณla รslands

ร tilefni af stofnun SSL var fรฉlags- og tryggingamรกlarรกรฐherra, รrna Pรกl รrnasyni fรฆrรฐ gjรถf (torf รก silfurbakka).

Markmiรฐ samtakanna er aรฐ vinna aรฐ rรฉtti einstaklingsins til aรฐ hafa stjรณrn รก eigin lรญfi.

Hann fรฉkk lรญka brรฉf til รพess aรฐ vekja athygli rรกรฐuneytisins รก: Aร HLUSTA ร GRASRร“TINA!


Frh.: Samtรถk um sjรกlfstรฆtt lรญf

Barรกttan hafรฐi รกhrif, og รกkveรฐiรฐ var aรฐ setja upp nรฝtt fyrirkomulag รก aรฐstoรฐ viรฐ fatlaรฐa stรบdenta. รžรกtttaka รพeirra รญ hรกskรณlalรญfinu jรณkst og frammistaรฐa รพeirra รญ nรกmi var mun betri.

og skipti meรฐ sรฉr verkum. รkveรฐiรฐ var aรฐ sinna grunnรพรกttum nรบ รญ sumar eins og aรฐ sรฆkja um kennitรถlu og bankareikning og รพรฝรฐa lรถg SSL yfir

einnig ber aรฐ hafa รญ huga aรฐ รพegar nรฝtt lรญf kemur รญ heiminn รพรก รพurfa nรฝbakaรฐir foreldrar og afkvรฆmi svigrรบm og sinn tรญma til aรฐ kynnast

Hugmyndafrรฆรฐin um sjรกlfstรฆtt lรญf fรณr aรฐ breiรฐast รบt til annarra landa og hafa samskonar samtรถk veriรฐ stofnuรฐ vรญรฐa um heim (sjรก The European Network on Independent Living (ENIL) www.enil.eu) ร Svรญรพjรณรฐ var haldiรฐ upp รก 25 รกra afmรฆli samtaka um sjรกlfstรฆtt lรญf รญ nรณvember รญ fyrra. Hรฆgt er aรฐ nรกlgast upplรฝsingar รก ensku รก www.independentliving.org. รžaรฐ var orรฐiรฐ lรถngu tรญmabรฆrt aรฐ fatlaรฐir รslendingar tรฆkju mรกlin รญ sรญnar hendur og ynnu aรฐ raunverulegu sjรกlfstรฆรฐi og fullveldi yfir sรญnu eigin lรญfi. Loksins erum viรฐ aรฐ komast รก kortiรฐ! ร tilefni af stofnun SSL var fรฉlags-og tryggingamรกlarรกรฐherra, รrna Pรกl รrnasyni fรฆrรฐ gjรถf (torf รก silfurbakka) รกsamt brรฉfi hinn 19. jรบnรญ sl. til รพess aรฐ vekja athygli rรกรฐuneytisins รก: Aร HLUSTA ร GRASRร“TIA! Stjรณrn SSL hittist รก sรญnum fyrsta stjรณrnarfundi viku eftir stofnundinn

    !  รก ensku til รพess aรฐ sรฆkja um aรฐild aรฐ ENIL. Verkefnin eru รฆrin og eftir gleรฐilegt sumarfrรญ mun stjรณrnin huga aรฐ heimasรญรฐugerรฐ meรฐ upplรฝsingum um hugmyndafrรฆรฐi samtakana รก รญslensku og kynna hana fyrir fรณlki meรฐ fรถtlun, stjรณrnvรถldum og almenningi. Nauรฐsynlegt er aรฐ vel sรฉ staรฐiรฐ aรฐ kynningu รก samtรถkunum og hamra jรกrniรฐ meรฐan รพaรฐ er heitt, en

og koma undir sig fรณtunum รกรฐur en rokiรฐ er รบt meรฐ kornabarniรฐ รญ Kringluna eรฐa รญ fjรถlmiรฐla. รhugasamir um samtรถkin geta sent pรณst รก sjalfstaettlif@simnet.is eรฐa samtokumsjalfstaettlif@gmail.com. Sjรกlfstรฆtt lรญf kveรฐjur, Kolbrรบn Dรถgg Kristjรกnsdรณttir, formaรฐur SSL

27


Rรฉttindamรกl:

Notendatรฝrรฐ persรณnuleg aรฐstoรฐ         

T     T    

     \  Z    YY



    





    

   

 



    

  

   

    !      !  ! !  ! 

  

 









            !         





    !        !  









    

   



  



Hรณpurinn hefur viรฐaรฐ aรฐ sรฉr รพekkingu um hugmyndafrรฆรฐina, auk รพess sem hann hefur lagt grunn aรฐ stefnumรณtun miรฐstรถรฐvarinnar og er aรฐ leggja lokahรถnd รก stofnskrรก hennar. Til aรฐ kynna รพessa tegund รพjรณnustu fyrir notendum og aรฐstandendum รพeirra, telur hรณpurinn mikilvรฆgt aรฐ รบtbรบa kynningarefni. Hefur Freyja Haraldsdรณttir hlotiรฐ Nรฝskรถpunarstyrk frรก Rannsรณknarmiรฐstรถรฐ รslands รกsamt styrk frรก Sjรกlfsbjรถrgu,

landssambandi fatlaรฐra og MND fรฉlaginu til aรฐ gera eigindlega rannsรณkn รก stรถรฐu NPA รก รslandi og afla upplรฝsinga erlendis frรก sem hรบn mun, undir leiรฐsรถgn Rannveigar Traustadรณttur prรณfessors รญ fรถtlunarfrรฆรฐum viรฐ Hร, setja saman รญ handbรณk um sjรกlfstรฆtt lรญf og notendastรฝrรฐa persรณnulega aรฐstoรฐ. ร รพeirri stefnumรณtun sem hefur veriรฐ sett fram en er enn รญ mรณtun, kemur fram aรฐ markmiรฐ miรฐstรถรฐvarinnar er aรฐ veita รพjรณnustu sem miรฐar aรฐ รพvรญ aรฐ fatlaรฐ fรณlk geti รพrรณaรฐ lรญf sitt og lifaรฐ รพvรญ รญ samrรฆmi viรฐ eigin รณskir. รžannig stรฝrir notandinn sรญnu eigin lรญfi og รพeirri aรฐstoรฐ sem hann รพarf.

Skipaรฐur hefur veriรฐ hรณpur til aรฐ stofna miรฐstรถรฐ fyrir notendastรฝrรฐa persรณnulega aรฐstoรฐ (NPA). รžaรฐ รพรฝรฐir aรฐ notandinn รกkveรฐur sjรกlfur hvaรฐa รพjรณnustu hann vill fรก. รžeir sem รพurfa aรฐstoรฐ viรฐ aรฐ stรฝra รพjรณnustunni fรก hjรกlp.

28 28

Freyja Haraldsdรณttir vinnur nรบ aรฐ gerรฐ handbรณkar um sjรกlfstรฆtt lรญf og notendastรฝrรฐa persรณnulega aรฐstoรฐ (NPA).

Grunnur รพjรณnustunnar er valdefling og valdatilfรฆrsla yfir til notandans sem sjรกlfur tekur รกkvarรฐanir um fyrirkomulag eigin รพjรณnustu. Hรบn felur รญ sรฉr aukiรฐ frelsi og sjรกlfstรฆรฐi einstaklingsins og gefur notanda รพjรณnustunnar tรฆkifรฆri til virkrar รพรกtttรถku รญ samfรฉlaginu. Slรญk รพjรณnusta eykur jafnrรฆรฐi og jafnrรฉtti og eykur lรญfsgรฆรฐi notandans. Slรญk รพjรณnusta hentar fรณlki รณhรกรฐ skerรฐingu en gengiรฐ er รบt frรก รพvรญ aรฐ รพeim sem รพurfa

Handbรณkin รก aรฐ hjรกlpa fรณlki aรฐ skilja hvaรฐ รพaรฐ รพรฝรฐir aรฐ vera meรฐ notendastรฝrรฐa persรณnulega aรฐstoรฐ (NPA). Markmiรฐiรฐ meรฐ รพessari miรฐstรถรฐ er aรฐ notandinn hafi meira vald yfir รพjรณnustu sinni. Miรฐstรถรฐin er gerรฐ eftir fyrirmynd meรฐal annars frรก Norรฐurlรถndunum รพar sem slรญkar miรฐstรถรฐvar hafa reynst vel.


Frh.: Notendastýrð persónuleg þjónusta

aðstoð við að stýra þjónustunni gefist kostur á því. Handbókin sem skrifuð verður í sumar mun fjalla um hugmyndafræði um sjálfstætt líf og NPA á hagnýtan hátt en lykilatriði er að hugmyndafræðin sé skýr og þekking sé til staðar á markmiði þjónustunnar. Því þarf að byggja upp þekkingarbanka á íslensku sem verður hafður að leiðarljósi við uppbyggingu á þjónustu sem stuðlar að fullum mannréttindum fatlaðs fólks.Á fundum vinnuhópsins hafa verið líflegar umræður um hvaða leiðir skuli farnar í uppbyggingu á þessu þjónustufyrirkomulagi og hvaða heiti skuli notað yfir þjónustuna. Niðurstaða okkar hefur verið að kalla þjónustuna „notendastýrða persónulega aðstoð“. Það heiti teljum við endurspegla vald notenda yfir þjónustu sinni og lífi og hve persónuleg og einstaklingsbundin aðstoðin er. Þetta heiti samsvarar einnig heiti annarra Norðurlanda og fleiri þjóða. Hópurinn hefur fengið til sín breiðan hóp fólks á fundi, m.a. fræðafólk í fötlunarfræði og þroskaþjálfafræði frá Háskóla Íslands, framkvæmdastjóra Þroskahjálpar og lögfræðing. Innkoma þeirra hefur skipt sköpum og leitt hópinn áfram á réttri braut. Mynduð hafa verið tengsl við NPA miðstöðvar í Danmörku, Svíþjóð og Noregi og hafa ákveðnir meðlimir vinnuhópsins farið á ráðstefnur erlendis og hefur hópurinn notið góðs af þeirri mikilvægu þekkingu sem þar hefur fengist.

Til þess að NPA geti orðið að veruleika er mikilvægt að unnið verði að því að sett verði ákvæði í lög sem tryggja rétt og aðgengi fólks að þessari tegund þjónustu. Slíkt þarf að vinna í samvinnu við stjórnvöld og þá einna helst félags- og tryggingamálaráðuneytið en endurskoðun laga um málefni

fatlaðra fer af stað fljótlega. Tryggja þarf fjárhagslega afkomu miðstöðvarinnar en ljóst er að íslensk stjórnvöld munu þurfa að leggja til stofnstyrk svo að hægt verði að setja starfsemina á laggirnar. Hugmyndin er að miðstöðin verði starfrækt án fjárhagslegs ágóða sjónarmiðs. Mikilvægt er, eins og komið hefur fram, að standa vörð um hugmyndafræðina og að nægilega mikil þekking sé til staðar til þess að þjónustan sé sannanlega veitt á réttum forsendum, þ.e. að hún sé alfarið skipulögð af fötluðu fólki og/ eða talsmönnum þess. Slík þekking þarf að skapast meðal yfirvalda, sveitarfélaga, fagfólks og fatlaðs

fólks. Hópurinn telur að standa þurfi vörð um réttindi fatlaðs fólks í þeirri fjármálakreppu sem nú steðjar að. Sá niðurskurður sem stjórnvöld standa fyrir nú má ekki skerða þá fáu möguleika sem nú eru til staðar heldur er nauðsynlegt að nýta hina nýju hugsun og tækifæri til að byggja upp notendastýrða persónulega aðstoð. Sú hugmyndafræði þarf að flytjast með málaflokknum til sveitarfélaga og brýnt er að fatlað fólk sé í forsvari fyrir sjálft sig í þeirri stefnumótun og nýsköpun á þjónustu sem mun eiga sér stað í samfélaginu næstu árin. NPA er grundvallaratriði til að uppfylla markmiðsákvæði íslenskra laga um málefni fatlaðs fólks og ákvæði í samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólk til að lifa eðlilegu lífi. Það er algjört lykilatriði að fatlað fólk standi saman á ferðalaginu að fullum mannréttindum og frelsi. Það fyrirkomulag sem nú er í boði af hálfu svæðisskrifstofa og sveitarfélaga er langt frá því að samræmast hugmyndafræði um sjálfstætt líf og vera í takt við þróun Norðurlandanna og annarra þjóða. Fatlað fólk eru bestu og hæfustu sérfræðingarnir í eigin lífi og þar með þeir einu sem geta fullkomlega hannað eigin þjónustu. Vinnuhópur um stofnun miðstöðvar fyrir notendastýrða persónulega aðstoð.

29


FrĂŠttir frĂĄ rannrĂłknarsetri Ă­ fĂśtlunarfrĂŚĂ°um:

NĂ˝ ĂĄhugaverĂ° bĂłk                  MeistararitgerĂ° Helgu EinarsdĂłttur Ă­ fĂśtlunarfrĂŚĂ°i viĂ° HĂĄskĂłla Ă?slands hefur veriĂ° gefin Ăşt ĂĄ bĂłk . Ă bĂłkarkĂĄpu segir: â&#x20AC;&#x17E;Hvernig tekst ungt, blint og sjĂłnskert fĂłlk ĂĄ viĂ° daglegt lĂ­f Ă­ samfĂŠlagi sem gerir rĂĄĂ° fyrir aĂ° allir hafi fulla sjĂłn? Ă? Ăžessari bĂłk er kynnt fyrsta Ă­slenska rannsĂłknin sem leitar svara viĂ° Ăžeirri spurningu. BĂłkin byggist ĂĄ rannsĂłkn Helgu EinarsdĂłttur meĂ° blindu og sjĂłnskertu fĂłlki ĂĄ aldrinum 16 til 26 ĂĄra ĂĄ ĂžvĂ­ aĂ° vera â&#x20AC;&#x17E;ÜðruvĂ­siâ&#x20AC;&#x153; Ă­ Ă­slensku samfĂŠlagi. BĂłkin veitir einstaka innsĂ˝n Ă­ verĂśld Ăžeirra. Ă? umfjĂśllun sinni samÞÌttir Helga persĂłnulega, faglega og frĂŚĂ°ilega Ăžekkingu, innblĂĄsin af barĂĄttuanda fyrir jafnrĂŠtti, mannrĂŠttindum og samfĂŠlagsÞåttĂśku blinds og sjĂłnskerts fĂłlks.â&#x20AC;&#x153; BĂłkinni fylgir hljóðbĂłk sem Ă&#x17E;Ăłrunn HjartardĂłttir les.

Bragi GuĂ°mundsson ehf 30


Þroskahjálp þakkar eftirtöldum stuðning: Smárinn söluturn Smurstöð Akraness Smurstöðin Stórahjalla Snyrtistofa Grafarvogs Snælandsskóli Sólarfilma

Útfarastofa Hafnarfjarðar Útrás ehf Val ehf Valhúsgögn hf Varmamót ehf Veitingaskálinn Víðigerði

Sparisjóður Ólafsfjarðar Sparisjóður Skagafjarðar Spennubreytar ehf Spor ehf Starfsgreinasambandið Stál-Orka Stálsmiðjan ehf Stálvélar ehf Stegla ehf Stilling hf Stífluþjónustan ehf Stoð hf Stórkaup Stykkishólmsbær Suðurverk hf Sundlaug Akureyrar Sundlaugin Laugardal Suzuki bílar Sveitafélagið Ölfus Svæðisfélagið í Mjódd Sögusetrið Sögusvuntan hf Tandur Tannlæknastofa Árna Páls Tannréttingar sf Tark teiknistofa Trésmiðja Helga Trésmiðja Stefáns og Ara Tréverk hf Tæknivík ehf Tölvuþjónustan á Akranesi Umslag ehf Unglingaheimilið Búðargerði Ungó

Verkalýðs og sjómannafélag Keflavikur Verkalýðsfélagið Hlíf Verkfræðistofa Austurlands Verslunarmannafélag Suðurnesja Verslunin Brynja Verslunin Vöruval Vélaverkstæði Kristjáns Vélaverkstæðið Þór Vélstjórafélag Austurlands Vélvirki ehf Vélvirkinn sf Við Fjöruborðið Vignir G Jónsson ehf Vinnslustöðin Virkni byggingaverktakar Víking hús Vísir félag skipstjórnarmanna Vísir hf VR Vörslusviptingar sf Vörumerking ehf Zeus ehf Þingeyjarsveit Þjóðleikhúsið Þóra Kristinsdóttir Þrastarhóll ehf

31


Fulltrรบar landssamtakanna รžroskahjรกlpar รญ svรฆรฐisrรกรฐum 

    

!      

รsdรญs Aรฐalsteinsdรณttir Austurvegi 7, 730 Reyรฐarfirรฐi

Sigurgeir Vagnsson Klรถppum, 601 Akureyri

Til vara Kolbrรบn Erla Pรฉtursdรณttir Tรบngรถtu 6, 710 Seyรฐisfirรฐi

Til vara Lilja Guรฐmundsdรณttir Lรถnguhlรญรฐ 8, 603 Akureyri

  

  

Freyja Haraldsdรณttir Melhรฆรฐ 3, 210 Garรฐabรฆ

Atli Lรฝรฐsson Blesugrรณf 21, 108 Reykjavรญk

Til vara Sรฆmundur Pรฉtursson Sjafnarvรถllum 12, 230 Keflavรญk

Til vara รsta Friรฐjรณnsdรณttir Hryggjarseli 16, 109 Reykjavรญk



   

Guรฐmundur Halldรณrsson Hjallastrรฆti 12, 415 Bolungarvรญk

Harpa Dรญs Harรฐardรณttir Bjรถrnskoti, 801 Selfossi

Til vara Guรฐrรบn Jรณnsdรณttir Mรณholti 2, 410 รsafirรฐi

Til vara Unnur Baldursdรณttir รshamri 13b, 900 Vestmannaeyjum

!     

   

Ingirรญรฐur รsta รžรณrisdรณttir Hlรญรฐarbraut 19, 540 Blรถnduรณsi

รslaug Inga Kristjรกnsdรณttir ร†gisgรถtu 7, 340 Stykkishรณlmi

Til vara Guรฐmundur Kristjรกnsson Syรฐri Jaรฐri, 500 Staรฐ

Til vara Hrefna Gissurardรณttir Silfurgรถtu 45, 340 Stykkishรณlmi

Trรบnaรฐarmenn fatlaรฐra

N>J 'Q !; M'  N>J 'Q !=> Kristรญn J. Sigurjรณnsdรณttir, sรญmi: 588-1133

>.I#9I# Stรญna Gรญsladรณttir, Hรถlti ร–nundarfirรฐi, sรญmi: 456-7672 ) H&#9# != ;>#! Jรณfrรญรฐur Jรณnsdรณttir, Svangrund, 541 Blรถnduรณsi, sรญmi: 452-4667 / 858-7867 H&#9#)!= >J #! Sighvatur Karlsson, Ketilsbraut 20, 640 Hรบsavรญk, sรญmi: 464-1317  .I#9I# Gunnlaugur Stefรกnsson, Heydรถlum, 760 Breiรฐdalsvรญk, sรญmi: 475-6684 / 892-7635, 89#)!=

32

netfang: heydalir@simnet.is

 Kristรญnn รgรบst Friรฐfinnsson, Bankavegi 8, 800 Selfossi, sรญmi: 482-3033


http://www.throskahjalp.is 

 !

          !    !

  !    !  

 



             !     !

HĂĄaleitisbraut 11-13 108 ReykjavĂ­k SĂ­mi: 588-9390 Fax: 588 9272 NetfĂśng: asta@throskahjalp.is fridrik@throskahjalp.is gerdur@throskahjalp.is addy@throskahjalp.is       ! 

FriĂ°rik SigurĂ°sson, framkvĂŚmdastjĂłri ArnheiĂ°ur SĂ­monardĂłttir Ă sta FriĂ°jĂłnsdĂłttir SĂŚunn JĂłhannesdĂłttir



      

GerĂ°ur A. Ă rnadĂłttir formaĂ°ur Atli Lýðsson, varaformaĂ°ur Anna KristinsdĂłttir, Sigmundur StefĂĄnsson Gunnar B. Valdimarsson Ă rdĂ­s G. AĂ°alsteinsdĂłttir Hannes HeiĂ°arsson RĂşnar Arnarson Lilja GuĂ°mundsdĂłttir Aileen SoffĂ­a SvensdĂłttir BryndĂ­s SumarliĂ°adĂłttir SigurĂ°ur Ă&#x17E;Ăłr SigurĂ°sson, BryndĂ­s GuĂ°mundsdĂłttir

 

      

Gerður A. à rnadóttir formaður Atli Lýðsson, varaformaður Anna kristinsdóttir Sigmundur Stefånsson Lilja Guðmundsdóttir !  

GerĂ°ur A. Ă rnadĂłttir Netfang: gerdur@throskahjalp.isFormaĂ°ur hefur viĂ°veru ĂĄ skrifstofu samtakanna mĂĄnudaga og miĂ°vikudaga kl. 13:00 - 16:00 og fimmtudaga kl. 09:00 - 12:00

 

  

FriĂ°rik SigurĂ°sson Netfang: fidrik@throskahjalp.is

    !    RitstjtĂłri: SigurĂ°ur SigurĂ°sson SĂ­mi: 691-1005 Netfang: ssigurdsson@gmail.com

        

  !

Sími: 554-5166 Helga HjÜrleifsdóttir forstÜðukona Sími: 868-7024

Ă&#x17E;jĂłnustuskrifstofur

   !   

SĂ­Ă°umĂşla 39, 108 ReykjavĂ­k SĂ­mi: 553-1388, fax: 533-1399 Netfang: afgreidsla@ssr.is HeimasĂ­Ă°a: www.ssr.is

   !   

FjarĂ°argĂśtu 13, 220 HafnarfirĂ°i SĂ­mi: 525-0900, fax: 525-0909 Netfang: smfr@smfr.is HeimasĂ­Ă°a: www.smfr.is

   !    

   !



  

HafnarstrĂŚti , 400 Ă?safirĂ°i SĂ­mi: 456-5224, fax: 456-4462 NetfĂśng. framkv@svest.is / skrifstofa@svest.is HeimasĂ­Ă°a: www.svest.is    !   

     





 

GlerĂĄrgĂśtu 26, 600 Akureyri SĂ­mi: 460-1400





          

Bjarnarbraut 8, 310 Borgarnesi SĂ­mi: 437-1780, fax: 456-4462 Netfang: magnus@sfvesturland.is HeimasĂ­Ă°a: www.sfvesturland.is

Ketilsbraut 22, 640 HĂşsavĂ­k SĂ­mi: 464-1430



        

Tjarnarbraut 39e, 700 EgilsstÜðum Sími: 470-0100, fax: 471-2139 Netfang: svskaust@eldhorn.is Heimasíða: www.saust.is

!     

SkagfirĂ°ingabraut 21, 550 SauĂ°arkrĂłki SĂ­mi: 455-6060

  

! 

   ! 

Hafnarbraut 27, 780 HornafirĂ°i SĂ­mi: 470-8019

   !

   

Eyrarvegi 25, 2. h. 800 Selfossi SĂ­mi: 480-6900 Netfang: skrifstofa@smfs.is HeimasĂ­Ă°a: www.smfs.is

     !

    

   !

 "

      !

900 Vestmannaeyjum SĂ­mi: 488-2000

   !     

33


Ás styrktarfélag Skipholti 50c, 105 Reykjavík Sími: 414-0500 Heimasíða: www.styrktarfelag.is/ Formaður: Sigurður Þór Sigurðsson Sóleyjarrima 17 112 Reykjavík Sími: 864-0887, Netfang: siggi@aburdur.is Átak, félag fólks með þroskahömlun Háaleitisbraut 13, 108 Reykjavík heimasíða: www.lesa.is Netfang: atak@throskahjalp.is Formaður: Aileen Soffía Svensdóttir, Sími: 568-2406, 857-7769 aileen@simnet.is Félag áhugafólks um Downs-heilkenni Háaleitisbraut 13, 108 Reykjavík Netfang: downs@downs.is Heimasíða: www.downs.is Formaður: Marta K. Pétursdóttir Ásvallagötu 39 101 Reykjavík Sími: 562-5845, 699-2670 Félag Þroskahjálpar í Skagafirði og Húnavatnssýslum Formaður: Sigríður Gunnarsdóttir Jöklatúni 1 550 Sauðárkróki sími 862-8293 Netfang: siggaogtoti@simnet.is Foreldra- og styrktarfélag Öskjuhlíðarskóla Formaður: Ragnheiður Sigmarsdóttir Reykjabyggð 16 270 Mosfellsbær sími 899-9999 Heimasíða: http://oskjuhlidarskoli.ismennt.is/ foreldrafelag/ Netfang: ragga@saemundarskoli.is

34

Foreldra- og styrktarfélag blindra og sjónskertra Formaður: Elín Rún Þorsteinsdóttir Blikahöfði 3 270 Mosfellsbæ Sími: 566 8666 og 899 1188 Netfang: erh@centrum.is Foreldra og styrktarfélag Greiningarstöðvar Heimasíða: http://www.greining.is/ greiningarstod.nsf/pages/ efnifor_foreldrogstyrkt.html Foreldra- og vinafélag Kópavogshælis Formaður: Birgir Guðmundsson Naustahlein 23, 210 Garðabæ Sími: 555-1208 birgirgud@islandia.is Foreldra- og vinafélag Sólheima í Grímsnesi Formaður: Ásta Jónsdóttir Vallarhúsum 2, 112 Reykjavík Sími: 557-9532 Foreldrasamtök fatlaðra Formaður: Helga Hjörleifsdóttir Öldugranda 1, 107 Reykjavík Sími: 562-3815 og 855-4648 Styrktarfélag fatlaðra á Vestfjörðum Formaður: Auður Finnbogadóttir Völusteinsstræti 2a 415 Bolungarvík Sími: 456-7434 848-6016 Netfang: rarnarson@hotmail.com


Styrktarfélag lamaðra og fatlaðra Háaleitisbraut 13, 108 Reykjavik s. 595-0900 Netfang: slf@slf.is Heimasíða: www.slf.is Formaður: Sturla Þengilsson Sjafnargötu 9, 101 Reykjavík Þroskahjálp á Austurlandi Formaður: Árdís G. Aðalsteinsdóttir Austurvegi 7, 730 Reyðarfirði Sími: 474-1249 Netfang: ardis1@simnet.is Þroskahjálp á Norðurlandi eystra Kaupangi v/Mýrarveg, 600 Akureyri Sími: 461-2279 Netfang: botn@islandia.is Formaður: Kolbrún Ingólfsdóttir Kolgerði 3, 600 Akureyri Sími: 462-2472 og 862-2472 Þroskahjálp á Siglufirði Formaður: Sigrún Þ. Björnsdóttir Eyrargötu 20, 580 Siglufirði Sími: 467-2043 Þroskahjálp á Suðurlandi Formaður: Sighvatur Blöndahl Laugabraut 5, 840 Laugavatni Sími: 486-1007, 892-9700 Netfang: sighvaturb@simnet.is. Þroskahjálp á Suðurnesjum Suðurvöllum 9, 230 Keflavík Sími: 421-5331 Formaður: Halldór Leví Björnsson, Njarðargötu 3, 230 Keflavík

Þroskahjálp á Vesturlandi Formaður: Valgerður Björnsdóttir Steinum II, 311 Borgarnesi Sími: 435-1343 Þroskahjálp í Vestmannaeyjnum Formaður: Benóný Gíslason, Höfðavegi 19, 900 Vestmannaeyjum Sími: 481-2602 Þroskaþjálfafélag Íslands Borgartúni 6, 105 Reykjavík Sími: 564-0225 Talhólfsnúmer 881-8845 Heimasíða: www.throska.is Formaður: Salóme Þórisdóttitr, Skipholti 44, 105 Reykjavík Sími: 588-1788 og 863-7787 Umsjónarfélag einhverfra Háaleitisbraut 13, 108 Reykjavík Sími: 562-1590 Heimasíða: www.einhverfa.is og www.asperger.is Formaður: Eva Hrönn Steindórsdóttir Víðimel 25, 107 Reykjavík Sími: 553-2121, 691-4433 netfang: evahronn@internet.is Vinir Skaftholts Formaður: Axel Árnason Eystra-Geldingarholti 801 Selfoss Sími: 486-6057 Vinafélag Skálatúns Formaður: Ólafur Sæmundsson Móaflöt 51, 210 Garðabæ, Sími: 567-5596, 822-5353

35


36


Þroskahjálp tímarit júlí 2009 2