Issuu on Google+

2011|2012

vwo

M. Reints P. Merkx

Nederlands

– theorie voor het centraal examen met oefenopgaven – oriëntatietoets – 9 examens met uitwerkingen – 4 examens zonder uitwerkingen waaronder 2011-I


vwo nederlands

Voorwoord Met deze examenbundel kun je je goed voorbereiden op het centraal examen voor het vak Nederlands op niveau vwo. Je kunt met deze examenbundel je leesvaardigheid oefenen in je eigen tijd en in eigen tempo. De

examenbundel

bevat de volgende onderdelen:

deel 1

Hier vind je een overzicht met theorie, gebaseerd op het examenprogramma. In de eerste paragraaf staat beschreven wat je kunt verwachten op het centraal examen. Ook is er een lijst opgenomen met woorden die veel in examens voorkomen. Dit overzicht wordt gevolgd door oefenopdrachten om te toetsen of de theorie is begrepen, met daarachter de uitwerkingen.

oriëntatietoets

Na het theoretische deel volgt een oriëntatietoets. De antwoorden vind je op www.examenbundel.nl. Na het invullen van je scores krijg je een handig studieadvies.

deel 2

In dit deel staan negen examens die zijn voorzien van uitwerkingen met duidelijke toelichtingen.

deel 3

Hierin vind je nog vier recente examens zonder uitwerkingen. De antwoorden vind je op www.examenbundel.nl. Op deze site kun je nog veel meer gratis oefenexamens downloaden.

bijlagen

Achter in deze bundel staan tabellen om je cijfer te bepalen voor de in deel 2 opgenomen examens. Ook vind je er een register waarbij je examens kunt zoeken op onderwerpen uit de theorie.

Op www.examenbundel.nl staat een Quickscan, een digitale toets, waarmee je snel je leesvaardigheid test en waarbij je een goed studieadvies krijgt voor verdere examentraining met de examenbundel. Het centraal examen Nederlands vwo 2012 wordt afgenomen op maandag 14 mei tussen 13.30 en 16.30 uur. De makers van de examenbundel wensen je daarbij alvast heel veel succes! Voor reacties, zowel van leerlingen als van docenten, houden wij ons graag aanbevolen. Mail naar info.avo@thiememeulenhoff.nl. Amersfoort, mei 2011

Opmerking De overheid stelt regels op die betrekking hebben op de specifieke examenonderwerpen in 2012, de hulpmiddelen die je tijdens je examen mag gebruiken, duur en datum van je examen, etc. Hoewel deze examenbundel met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is samengesteld, kunnen auteur en uitgever geen aansprakelijkheid aanvaarden voor de aanwijzingen die betrekking hebben op publicaties van de overheid. Het is altijd raadzaam je docent of onze website www.examenbundel.nl te raadplegen voor actuele informatie die voor jouw examen van belang kan zijn.

© ThiemeMeulenhoff

3


Examenbundel 2011 | 2012

Inhoud 3 voorwoord

7

deel 1

het centraal examen: theorie met oefenopgaven

9 10 11 12 14 16 19 21 22 24 26 28

1 het centraal examen 2 signaalwoorden/signaalzinnen 3 tekstsoort, schrijfdoel 4 citeren, eigen woorden 5 hoofdgedachte, hoofdvraag 6 functie van tekstgedeelte 7 standpunten en argumenten 8 redeneringen (of: argumentaties) 9 drogredenen 10 beoordelingsvragen 11 samenvatten 12 veelvoorkomende woorden in de examens 32 oefenopgave A 35 oefenopgave B 38 uitwerkingen

oriĂŤntatietoets

41 nagaan wat je nu kunt 43 opgaven

47

deel 2

het centraal examen: negen examens met uitwerkingen

examen 2003-I 49 tekstverklaring: De tijdgeest en de doodstraf 55 samenvatting: Democratie gaat zonder debat failliet examen 2004-I 63 tekstverklaring: Nederland bestaat niet meer 69 samenvatting: De uitverkoop van ‘68 examen 2005-I 77 tekstverklaring: De sublieme sigaret 83 samenvatting: Tegen de tirannie van het persoonlijke examen 2006-I 93 tekstverklaring: De illusies van de kenniseconomie 99 samenvatting: De appel en de mand examen 2007-I 07 tekstverklaring: Het poreuze zelf 1 113 samenvatting: Wie spreek je aan, als niemand de macht heeft? examen 2008-I 22 tekstverklaring: Overheid en kunst 1 128 samenvatting: Geschonden beroepseer examen 2009-I 36 tekstverklaring: Grenzeloze literatuur 1 142 samenvatting: Regeerders in een rijtjeshuis examen 2009-II 152 tekstverklaring: De vloek van het feminisme 158 samenvatting: De overbodigheid van artikel 6 examen 2010-I 167 tekstverklaring: Maatwerk contra kuddegeest 174 samenvatting: De liefde tot zijn land is ieder aangeboren ...

4

Š ThiemeMeulenhoff


vwo nederlands

183

deel 3

het centraal examen: vier examens zonder uitwerkingen

bijlagen cijferbepaling cijferbepaling tekstverklaringen cijferbepaling samenvattingen register

examen 2007-II 185 tekstverklaring: De macht aan de burger 192 samenvatting: Overvloed en onbehagen examen 2008-II 195 tekstverklaring: Wie de beschaving terug wil, moet weer leren balanceren 203 samenvatting: Over oorlog en vrede wordt niet rationeel beslist: waarom haviken vaak winnen van duiven examen 2010-II 207 tekstverklaring: Dieren zijn geen burgers – hooguit hamburgers 214 samenvatting: Gebrek aan diepgang leidt tot desinteresse examen 2011-I 17 tekstverklaring 2 samenvatting

Š ThiemeMeulenhoff

5


vwo nederlands

examen vwo Nederlands 2010-I Tekst tekst1 1

Maatwerk contra kuddegeest

5

10

15

20

25

30

35

40

(1) Politiek is iets voor mensen met idealen. De Wiardi Beckman Stichting, het wetenschappelijk bureau van de PvdA, was benieuwd naar de idealen van de generatie jonge mensen die nu tussen de twintig en dertig jaar oud zijn, en liet er onderzoek naar verrichten. (2) De uitkomsten van dit onderzoek zijn verrassend. Het lijkt wel of de huidige twintigers zich nergens druk om maken. Ze consumeren en communiceren erop los, maar organiseren zich nauwelijks en al helemaal niet voor ‘de Goede Zaak’. Ze kunnen maar moeilijk begrijpen wat hun ouders tijdens de studentenprotesten van de roerige jaren zestig bezielde en wanneer ze ergens nog een oude sticker met de tekst ‘Kernenergie? Nee bedankt!’ tegenkomen, hebben ze geen idee van het fanatisme dat achter deze protestkreet schuilging. Het idealisme van hun ouders hebben ze, naar het lijkt, niet meegekregen. (3) Dat dit idealisme hun vreemd lijkt te zijn, zou wel eens kunnen komen doordat ze zijn opgegroeid in de zorgeloze jaren negentig. Die jaren vormden de kroon op een lange periode waarin de maatschappij met forse stappen vooruitging. In de tweede helft van de vorige eeuw werd de verzorgingsstaat opgebouwd, werden instituties gedemocratiseerd en nam de vrouwenemancipatie een hoge vlucht. De Verenigde Naties werden opgericht, het verschijnsel ‘ontwikkelingssamenwerking’ kreeg vorm en in 1989 kwam er met de val van de Berlijnse muur een definitief einde aan de Koude Oorlog. De maatschappij leek af. In de jaren negentig kreeg je de indruk dat zo ongeveer iedereen een eigen huis bezat, er was genoeg te eten en er was werk, veel

45

50

55

60

65

70

75

80

85

werk. Het gemakkelijk verdiende geld werd in het weekend met handen vol weer uitgegeven. Het was de tijd van de houseparty’s, de drankfestijnen, van coke en pillen. Natuurlijk gebeurde er wel eens wat in de wereld, maar aan de jongeren die in deze tijd opgroeiden ging dat grotendeels voorbij. De Golfoorlog, de moordaanslag op de Israëlische premier Rabin en het dodelijke ongeluk van prinses Diana: het waren berichten uit een andere werkelijkheid. (4) Aan dit zorgeloze tijdperk kwam tegen het eind van de jaren negentig plotseling een eind. Investeerders in internetbedrijven bleken uit te gaan van veel te rooskleurige verwachtingen en nogal wat kleine beleggers verloren in één klap hun kapitaal. De terroristische aanslagen op New York van 9/11 zorgden wereldwijd voor een schokeffect. In korte tijd maakten de jongeren van toen alsnog kennis met het fenomeen ‘maatschappelijk vraagstuk’. Fundamentalisme, xenofobie, werkloosheid en politiek getinte moordaanslagen: het nieuws was opeens op de hoek van de straat te vinden en eiste van iedereen, jong of oud, een standpunt. (5) De jonge generatie van, inmiddels, twintigers moest een inhaalslag maken. Maar dat betekende niet dat idealisme meteen haar grootste hobby werd, laat staan het soort idealisme van vorige generaties. Deze twintigers gaan maar voor weinig de straat op en compromisloze wereldverbeteraars zul je er zelden onder aantreffen. Hun houding lijkt ongeïnspireerd, maar misschien gaat daar wel juist het optimisme achter schuil waarmee ze als jongeren zijn opgegroeid. Juist omdat stabiliteit en overvloed voor hen altijd zo normaal 167

VW-1001-a-10-1-b

2

lees verder ►►►


vwo nederlands

2010-I

uitwerking

TEKST 1 MAATWERK CONTRA KUDDEGEEST 1p

1 D De schrijver vergelijkt het idealisme van de huidige generatie twintigers met die van eerdere generaties. De eerste alinea noemt de aanleiding: het onderzoek van de Wiardi Beckman Stichting.

1p

2 alinea 5 Alinea 5 is de eerste alinea waar de schrijver kenmerken van het idealisme onder de huidige twintigers noemt: ‘Deze twintigers gaan maar voor weinig de straat op en compromisloze wereldverbeteraars zul je er zelden onder aantreffen. Hun houding lijkt ongeïnspireerd, maar misschien gaat daar wel juist het optimisme achter schuil waarmee ze als jongeren zijn opgegroeid.’ (regels 80-87).

1p

3 alinea 11 Zie regels 184-190: ‘Publicist Evert Nieuwenhuis toonde zich erg enthousiast over dit verschijnsel, dat hij benoemde als ‘Nieuw Idealisme’. Maar niet iedereen heeft zo’n positieve kijk op de manier waarop de huidige twintigers zich inzetten voor het goede doel.’

1p

4 B De schrijver concludeert dit uit het voorgaande: ‘Ze kunnen maar moeilijk begrijpen wat hun ouders tijdens de studentenprotesten van de roerige jaren zestig bezielde en wanneer ze ergens nog een oude sticker met de tekst ‘Kernenergie? Nee bedankt!’ tegenkomen, hebben ze geen idee van het fanatisme dat achter deze protestkreet schuilging.’ (regels 14-22).

1p

5 B In alinea 3 stelt de schrijver dat de generatie jongeren opgroeide in een zorgeloos tijdperk, waarin het nieuws werd gevormd door ‘berichten uit een andere werkelijkheid’ (regel 56). Maar eind jaren negentig was het nieuws opeens ‘op de hoek van de straat te vinden en eiste van iedereen, jong of oud, een standpunt’ (regels 71-74). Dat de jonge generatie een inhaalslag moest maken, is het gevolg van die plotselinge omslag.

1p

6 B Het argument luidt: ‘want de laatste jaren is duidelijk geworden dat sommige idealen (…) moeilijk verenigbaar zijn.’ (regels 146-151). De schrijver had ook kunnen zeggen: dat is heel begrijpelijk, want de ervaring leert …

1p

7 D De schrijver ziet een zekere tegenstrijdigheid in het organiseren van een Diner tegen Honger – hij is waarschijnlijk geneigd zoiets ongepast te vinden. Daarom vermeldt hij dat de netwerkgeneratie geen ironie bedrijft wanneer ze zo’n diner organiseert.

1p

8 individualisme In alinea 6 lees je dat de huidige twintigers zich niet langdurig binden aan één stroming of instituut (zie regels 98-100). Deze generatie wordt geen lid van een vakbond, een omroep of een vereniging (zie regels 101-107). Het verdwijnen van de saamhorigheid (zie regels 108-109) wijst op individualisme.

© ThiemeMeulenhoff

177


Bundels voor al je vakken bestel je op

www.examenbundel.nl

examenbundels vwo Duits

978-90-06-07665-3

Meer kans van slagen met de Examenbundel!

vwo Frans

978-90-06-07664-6

uitleg bij de antwoorden, zodat je leert tijdens

vwo Engels vwo Nederlands vwo biologie

vwo natuurkunde vwo scheikunde

vwo wiskunde A vwo wiskunde B vwo wiskunde C

vwo aardrijkskunde vwo economie

vwo geschiedenis vwo m&o

vwo maatschappijwetenschappen

978-90-06-07666-0 978-90-06-07663-9 978-90-06-07670-7 978-90-06-07675-2

978-90-06-07674-5 978-90-06-07671-4 978-90-06-07672-1

978-90-06-07673-8

De Examenbundel bevat oefenexamens met het oefenen.

De bundel is speciaal samengesteld voor dit schooljaar, dus je oefent altijd de juiste stof.

Test je kennis met de OriĂŤntatietoets en kijk voor meer tips om te slagen op www.examenbundel.nl.

978-90-06-07667-7

978-90-06-07669-1

978-90-06-07668-4 978-90-06-07676-9 978-90-06-07677-6

vwo

samengevat vwo biologie

978-90-06-07377-5

Meer kans van slagen met Samengevat!

vwo scheikunde

978-90-06-07381-2

overzicht van alle examenstof.

978-90-06-07383-6

snel herhalen en overzien.

vwo natuurkunde vwo wiskunde A vwo wiskunde B vwo wiskunde C

vwo aardrijkskunde vwo economie vwo m&o

978-90-06-07380-5 978-90-06-07382-9 978-90-06-07384-3

978-90-06-07376-8 978-90-06-07378-2

978-90-06-07379-9

Samengevat biedt je een helder en beknopt Met Samengevat kun je grote hoeveelheden stof Kijk op www.examenbundel.nl. De Examensurvivalgids geeft je een handleiding om het examenjaar te overleven!

Het geeft je een structuur in het leren en plannen in je examenjaar.

Engels in de praktijk Duits in de praktijk Frans in de praktijk

978-90-06-07397-3 978-90-06-07396-6 978-90-06-07398-0

examensurvivalgids

978-90-06-07633-2

Al onze uitgaven zijn verkrijgbaar via de erkende boekhandel.


Examenbundel Vwo Nederlands