__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

Christendom 3 - 4 VMBO


3

Feesten en rituelen

3 Feesten en rituelen

© Hollandse Hoogte / Caro Bonink

Kerstmis is één van de bekendste feesten ter wereld. In veel landen wordt dit feest gevierd. De meeste mensen hebben dan vrij. Christenen gaan naar de kerk, naar de nachtmis op kerstavond of naar de kerstdienst in de ochtend van de eerste kerstdag. Veel huizen zijn versierd met lichtjes, er hangen kerststerren voor het raam en kransen aan de deur. Binnen staat een kerstboom met kaarsjes en kerstballen en soms ook een kerststal. In veel landen leggen mensen cadeautjes voor elkaar onder de kerstboom. Een ander gebruik met Kerst is het kerstdiner, een feestelijke maaltijd met familie of met vrienden. Voor veel mensen is Kerst een feest van warmte en gezelligheid. Maar wat wordt er eigenlijk gevierd met Kerstmis? Dit hoofdstuk gaat over Kerstmis en andere christelijke feesten en rituelen.

In dit hoofdstuk leer je:

2

• de belangrijkste christelijke feest- en gedenkdagen, wat er dan wordt gevierd en hoe dat gebeurt, • de rituelen bij belangrijke momenten in het persoonlijk leven van een christen.


3.1  Christelijke feest- en gedenkdagen

3.1

Christelijke feest- en gedenkdagen Je leert: • wat de belangrijkste christelijke feest- en gedenkdagen zijn, • wat christenen dan vieren of herdenken, • welke gebruiken er zijn bij deze feest- en gedenkdagen.

1

Om te beginnen - Wat doe jij met Kerst? Kerstmis is een christelijk feest, maar in de westerse wereld vieren ook veel niet-christenen dit feest uitbundig. Vier jij Kerstmis? a Wat vieren christenen met het kerstfeest?

b Wat heb jij afgelopen jaar met Kerst gedaan?

c Welke van de dingen die je afgelopen jaar met Kerst hebt gedaan, kun je een traditie noemen? Leg je antwoord uit.

Christelijke feest- en gedenkdagen Het christendom kent net als andere religies feest- en gedenkdagen. De christelijke feesten gedenkdagen hangen samen met belangrijke gebeurtenissen uit het leven van Jezus, zoals zijn geboorte, zijn dood en zijn opstanding uit de dood. Elk jaar vieren of herdenken christenen deze gebeurtenissen opnieuw.

2

Christelijke feest- en gedenkdagen Je ziet op de volgende bladzijde een lijstje met de belangrijkste christelijke feest- en gedenkdagen. Weet jij op welke datum dit feest dit schooljaar gevierd wordt? Vul de datum bij het feest of de gedenkdag in. Kijk in je agenda of zoek op internet als je de datum niet uit je hoofd weet. Let op: een schooljaar is niet hetzelfde als een kalenderjaar! Een schooljaar loopt van het einde van de zomervakantie tot het begin van de volgende zomervakantie.

3


3

Feesten en rituelen

Feest- of gedenkdag

Datum

Eerste Adventszondag Kerstmis Driekoningen Carnaval Aswoensdag Palmzondag Witte Donderdag Goede Vrijdag Stille Zaterdag Paaszondag Hemelvaartsdag Pinksteren Allerheiligen Allerzielen

Kerstmis Kerstmis of Kerst is het feest van de geboorte van Jezus. Kerstmis wordt gevierd op 25 december. In Nederland duurt dit feest twee dagen: 25 december is eerste kerstdag en 26 december is tweede kerstdag. In alle westerse en christelijke landen is Kerst een officieel feest waarop de meeste mensen vrij zijn. Het kerstfeest werd pas eeuwen na de geboorte van Christus voor het eerst gevierd. In het Romeinse rijk vierden veel mensen op 25 december een ‘zonnefeest’. Na de kortste en donkerste dagen van het jaar bleef het elke dag weer iets langer licht. Rond het jaar 350 besloot de kerk dat op het zonnefeest voortaan de geboorte van Jezus zou worden gevierd. Want volgens christenen is Jezus immers het echte ‘licht in de wereld’. Advent is de periode die begint op de vierde zondag vóór kerst en duurt tot eerste kerstdag. Christenen bereiden zich dan voor op het kerstfeest. Het is een tijd van wachten op de komst van ‘het licht in de wereld’. Op de avond vóór eerste kerstdag is er een speciale dienst in de kerk: protestanten noemen dit de kerstnachtdienst, bij katholieken heet het de nachtmis. Op eerste kerstdag is er in de ochtend een kerkdienst. In de meeste kerken staat een kerstboom met versieringen. Katholieke kerken hebben ook een kerststal.

4


3.1  Christelijke feest- en gedenkdagen

Kerstdienst in de Laurentius & Elisabeth Kathedraal in Rotterdam.  © Hollandse Hoogte / ANP

Kerst is door de jaren heen een feest van warmte, gezelligheid, licht en vrede geworden. In dorpen en steden zijn kerstmarkten, soms zelfs met een levende kerststal. Overal zijn kerstliedjes te horen. Mensen komen bij elkaar, ze eten en drinken wat luxer dan normaal en vaak geven ze elkaar cadeautjes.

De kerstman In veel westerse landen is de kerstman degene die de cadeautjes onder de kerstboom legt. Dit doet denken aan een Nederlands feest: Sinterklaas. Bij dit feest geeft Sint Nicolaas elk jaar op pakjesavond op 5 december of op 6 december in de ochtend cadeautjes aan kinderen die 'zoet' zijn geweest. De naam Sinterklaas is door Nederlandse emigranten naar de Verenigde Staten en Canada overgebracht. Daar heet de kerstman nu Santa Claus. Volgens de © Getty Images verhalen woont de kerstman met zijn vrouw op de Noordpool. Hij draagt een rode muts en cape die met bont zijn afgezet. Bij het rondbrengen van de geschenken zit hij in een slee die door rendieren in de lucht wordt voortgetrokken.  

Bekijk het filmpje over Kerst. Op 6 januari wordt de tijd van Kerst afgesloten met het feest van Driekoningen. Dit feest herinnert de mensen aan het verhaal van de wijzen uit het oosten uit het evangelie van Matteüs. Ze volgden een ster die hen de weg wees naar de pasgeboren Jezus.

© Getty Images/iStockphoto

5


3

Feesten en rituelen

3

Gebruiken bij Kerst

© Shutterstock: v.l.n.r.: Smileus, Alexander Hoffmann, JpegPhotographer, Pixel-Shot

Noem drie voorwerpen of gebruiken die met Kerst te maken hebben en beschrijf de betekenis. Weet je niets te verzinnen? Kijk naar de afbeelding! Je mag voor je antwoord informatie zoeken op internet. 1

Voorwerp / gebruik:

Betekenis:

2

Voorwerp / gebruik: Betekenis:

3

Voorwerp / gebruik: Betekenis:

Ga naar eDition voor extra opdracht 1 Jouw Kerst.

Pasen Met Pasen gedenken christenen dat Jezus is opgestaan uit de dood. Pasen is voor christenen eigenlijk een belangrijker feest dan Kerstmis. De opstanding of verrijzenis van Jezus is de kern van het christelijk geloof, niet zijn geboorte. Door de opstanding geloven christenen dat het leven niet ophoudt bij de dood, maar dat er een eeuwig leven bij God is. Pasen wordt niet op een vaste datum gevierd zoals Kerstmis. Paaszondag is de eerste zondag na de eerste volle maan in de lente. Het paasfeest kan dus zowel in maart als in april gevierd worden. Net als bij Kerstmis bestaat het feest uit twee dagen: eerste paasdag en tweede paasdag.

6

De voorbereidingstijd voor het paasfeest begint veertig dagen voor Pasen (de zondagen niet meegerekend). Deze veertigdagentijd wordt ook lijdenstijd of vastentijd genoemd. De meeste Voorafgaand aan de vastentijd is het carnaval. christenen in Nederland vasten tegenwoordig niet Mensen verkleden zich en feesten uitbundig. Dit meer veertig dagen lang, maar sommigen eten en van oorsprong rooms-katholieke feest duurt drinken wel minder in deze periode, bijvoorbeeld drie dagen, van zondag tot en met dinsdag. Op minder of geen vlees, geen alcohol en geen snacks Aswoensdag begint de vastentijd. © Getty Images of snoep. De vastentijd is een periode van bezinning, mensen denken na over wat belangrijk in het leven is. Er zijn in de lijdenstijd vaak acties om mensen in nood te helpen.


3.1  Christelijke feest- en gedenkdagen

De laatste week van de veertigdagentijd noemen we de Stille week of Goede week. Deze week begint met Palmzondag, de zondag voor Pasen. Op deze dag wordt herdacht dat Jezus in Jeruzalem aankomt. Langs de kant van de weg stonden mensen die Jezus met palmtakken toejuichten. De donderdag erna is Witte Donderdag. Op die dag wordt de laatste maaltijd van Jezus met zijn leerlingen herdacht. Op Goede Vrijdag herdenken christenen het lijden en sterven van Jezus. In veel kerken zijn er sobere diensten. Om deze vrijdag ‘goed’ te noemen, lijkt een beetje vreemd, omdat Jezus op deze dag gekruisigd is. Maar voor christenen is dit uiteindelijk toch een goede dag, die leidt tot de opstanding van Jezus en het herstel van de band tussen God en de mensen. Op paaszaterdag wordt herdacht dat het dode lichaam van Jezus in het graf ligt. Deze dag wordt ook wel Stille Zaterdag genoemd, omdat op die dag de kerklokken niet worden geluid tot de avond. ’s Avonds houden veel kerken een paaswake. Tijdens deze wake wordt de paaskaars aangestoken. Dit is het symbool van het licht van Christus dat de duisternis van het kwaad verdrijft. In sommige kerken houden gelovigen hun eigen kaars vast: het vlammetje van de paaskaars wordt aan elkaar doorgegeven. Op paaszondag wordt de opstanding van Jezus Christus uit de dood gevierd in een feestelijke dienst.

4

Tijdens de paaswake in een orthodoxe kerk in Brussel geven de gelovigen elkaar het vuur van de paaskaars door. Pasen is in de orthodoxe kerk een belangrijk feest, dat na de lange kerkdienst wordt gevierd met lekker eten en drinken, muziek en dans. Orthodox Pasen valt meestal op een andere datum dan het paasfeest in de westerse wereld. Dat komt door een andere kalender.  © Shutterstock / Alexandros Michailidis

Gebruiken rondom Pasen In de tabel staan enkele gebruiken en voorwerpen in verband met de tijd rondom Pasen. Doen jullie thuis ook aan deze gebruiken mee? En wat betekenen deze gebruiken? Vul de tabel in. Je mag zoeken op internet. Geef je antwoord wel in eigen woorden.

Gebruik

Doen / ­hebben Betekenis wij ook

Paasvuur  © Shutterstock / Robert Hoetink

Paaseieren  © Shutterstock / malgosia janicka

Paastak  © Getty Images/Westend61

7


3

Feesten en rituelen

5

Kerst en Pasen Gebruik het werkblad. Deze opdracht gaat over de twee belangrijkste christelijke feesten: Kerst en Pasen.

Hemelvaartsdag en Pinksteren In de Bijbel (Handelingen 1) staat dat Jezus veertig dagen na zijn opstanding uit de dood is opgenomen bij God in de hemel. De dag waarop dit wordt gevierd, is Hemelvaartsdag. Hemelvaartsdag is dus op de veertigste dag na Pasen, op een donderdag. Vijftig dagen na Pasen (en dus tien dagen na Hemelvaartsdag) is het Pinksteren. Dan wordt gevierd dat de leerlingen van Jezus vervuld werden met de Geest van God. Daardoor kregen zij de kracht en het enthousiasme om overal de boodschap van Jezus te gaan verkondigen.

De leerlingen worden vervuld van de Heilige Geest. Een witte duif en vuur zijn symbolen voor de Heilige Geest. © Shutterstock / piosi Hemelvaartsdag © Shutterstock / Renata Sedmakova

Ga naar eDition voor de extra opdracht 2 Dauwtrappen.

6

De geest krijgen Met Pinksteren vieren christenen dat de discipelen vervuld werden van de Heilige Geest. Volgens het verhaal in de Bijbel verschijnen op de hoofden van de leerlingen dan vlammetjes als tongen. Het vuur deed hen geen pijn. Ze stonden ineens in vuur en vlam om de boodschap van Jezus te gaan verkondingen. Ze kregen de geest om dat te doen. Sta jij wel eens in vuur en vlam voor iets? Of kreeg je opeens de geest en ging je iets doen? Vertel daar iets over. Verwerk de volgende vier vragen in je verhaal: 1 waarover jij heel enthousiast bent (of vroeger was), 2 hoe het kwam dat je daar zo enthousiast over werd, 3 wat je toen bent gaan doen, 4 of je nog steeds zo enthousiast bent. Als je hier niet meer enthousiast over bent, vertel dan hoe dat komt.

8


3.1  Christelijke feest- en gedenkdagen

1

2

3

4

Herdenken Rooms-katholieken vieren op 1 november Allerheiligen. Ze herdenken dan alle heiligen. Dat zijn de mensen die volgens de kerk voorbeeldig hebben geleefd en daarom officieel heilig zijn verklaard. Heiligen hebben ook een eigen heiligendag, maar op Allerheiligen herdenken rooms-katholieken álle heiligen tegelijk.

Halloween Halloween is een feest dat steeds populairder wordt, ook in Nederland. Het wordt gevierd op 31 oktober, de avond voorafgaand aan Allerheiligen. Kinderen gaan met lampionnen langs de huizen om snoep op te halen. Dit lijkt een beetje op het feest van Sint-Maarten op 11 november. Maar bij Halloween is alles een beetje griezelig. De lampionnen zijn van pompoenen gemaakt en hebben vaak enge gezichten, huizen zijn met spinrag ‘versierd’ en sommige jongeren schminken zich als spook.

© Shutterstock / Daniel Schweinert

Op 2 november, dus een dag na Allerheiligen, is het Allerzielen. Katholieken herdenken dan alle mensen (alle 'zielen') die gestorven zijn. Kijk naar een kort filmpje over Allerzielen.

In Amsterdam is het gebruik ontstaan om met Allerzielen op de grote vijver van het Vondelpark een ‘bootje’ met een kaarsje erop te laten varen voor iemand die is overleden.  © Hollandse Hoogte / Caro Bonink

Kijk naar een video over Allerzielen in het Vondelpark. Protestanten kennen Allerheiligen en Allerzielen niet, maar ook zij gedenken meestal tijdens een speciale kerkdienst de overledenen. In veel kerken gebeurt dat op de laatste zondag van het kerkelijk jaar, dat is de laatste zondag voor advent. Deze speciale dag wordt Eeuwigheidszondag genoemd. 9


3

Feesten en rituelen

7

Wie herdenk jij? Iedereen heeft mensen in zijn of haar omgeving die belangrijk zijn. Als zo iemand overlijdt, mis je die persoon heel erg. Wat overblijft, zijn herinneringen aan die persoon. Soms is er een voorwerp dat met hem of haar te maken heeft, bijvoorbeeld een ring, een kledingstuk, een foto of een brief. a Is er iemand gestorven die belangrijk voor jou was? Vertel wie dat was. Dat kan iemand zijn uit jouw familie of iemand uit je vrienden- of kennissenkring. Je mag ook iemand kiezen die je niet persoonlijk hebt gekend, maar die erg bekend was.

b Waarom was die persoon belangrijk voor jou?

c Welk voorwerp herinnert je aan die persoon? Schrijf ook op wat dit voor jou betekent.

d Hoe blijf je die persoon herdenken?

En nu jij - Maak een kerkelijke kalender

K

Ke er Dr rstm stt iek on is i

t

stm

is

ijd /m

Ker

en ng

en

ing

on

k rie

D

As

n re rt aa n v i l P e em H

wo

te ks

en

sd

ag

10

n

Pasen

• Maak de kalender op een groot vel papier. ge Maak de kalender in een cirkel, zoals in het d a i jd g i Paa nt rt Pa voorbeeld, of in de vorm van een tijdlijn of tijdpad. s t ij d Vee vaste se n f t/m o pi n k s t • Zet in de kalender de belangrijkste christelijke feesteren en gedenkdagen. © Tiekstra Media • Zet er ook de datum bij. (Let op: dit ontbreekt in het voorbeeld!) • Teken bij elk feest of elke gedenkdag een of meer voorwerpen of symbolen die daarbij horen. Plaatjes plakken mag ook. • Schrijf een of meer kernwoorden bij de feest- en gedenkdagen. • Zorg dat de kalender er mooi en overzichtelijk uitziet.

Tijd door het jaar

Vorm groepjes van vier leerlingen. Maak samen een kalender van het kerkelijke jaar waarin we nu leven. Ga als volgt te werk.

Adven t

len en zie lig ler ei Al llerh A

Een kerkelijk jaar loopt niet als een gewoon jaar van 1 januari tot en met 31 december. Een kerkelijk jaar begint met de eerste adventszondag en eindigt een jaar later op de dag vóór die adventszondag. Vaak wordt de kerkelijke kalender weergegeven in de vorm van een cirkel. Een voorbeeld zie je hier.

Begin kerkelijk jaar

Tijd door he t ja ar

8


3.1  Christelijke feest- en gedenkdagen TIP Zet in de kalender alleen de belangrijkste voorwerpen, symbolen en kernwoorden, die bij dat feest of die gedenkdag horen. Hebben jullie de belangrijkste christelijke feest- en gedenkdagen in jullie kalender opgenomen? (Advent, Kerst, Driekoningen, Veertigdagentijd, Pasen, Hemelvaart, Pinksteren, Allerzielen/ Allerheiligen (katholiek) of Eeuwigheidszondag (protestant).

□ Nee, er ontbreken er meer dan 2. □ Nee, er ontbreken er 2. □ Nee, er ontbreekt er 1. □ Ja.

Staan de goede data bij de feest- en gedenkdagen. Let op: het gaat om het kerkelijk jaar waarin we nu leven.

□ Nee, meer dan 2 fout. □ Nee, 2 fout. □ Nee, 1 fout. □ Ja, allemaal goed.

Hebben jullie bij elke feest- of gedenkdag een afbeelding gezet (getekend of een plaatje geplakt)?

□ Nee, bij meer dan 2 feest- en gedenkdagen niet. □ Nee, bij 2 feest- en gedenkdagen niet. □ Nee, bij 1 feest-/gedenkdag niet. □ Ja, we hebben overal iets bij getekend of geplakt.

Hebben jullie bij elke feest- of gedenkdag een kernwoord gezet?

□ Nee, bij meer dan 2 feest- en gedenkdagen niet. □ Nee, bij 2 feest- en gedenkdagen niet. □ Nee, bij 1 feest-/gedenkdag niet. □ Ja, we hebben overal een kernwoord bij geschreven.

Is de kalender mooi geworden? Zie hij er netjes en overzichtelijk uit?

□ Nee, het is een rommeltje geworden. □ Ja, hij is wel mooi, maar het had wel wat netter gekund. □ Ja, hij is wel mooi, maar niet zo overzichtelijk. □ Ja, de kalender is mooi, overzichtelijk en netjes afgewerkt.

Heeft iedereen van jullie groepje evenveel gedaan?

□ Nee, 1 van ons groepje heeft het meeste werk gedaan. □ Nee, 2 van ons groepje hebben het meeste werk gedaan. □ Nee, 1 van ons groepje heeft niet zo veel gedaan, de andere 3 wel. □ Ja, we hebben alle 4 evenveel gedaan.

11


3

Feesten en rituelen

3.2

Christelijke rituelen Christelijke rituelen bij belangrijke momenten in het leven In alle culturen en religies komen rituelen voor. Een ritueel is een handeling met een symbolische betekenis. Die handeling verloopt meestal volgens strikte regels. Het samen uitvoeren van een ritueel geeft veel mensen een gevoel van verbondenheid. Die rituelen zijn vaak verbonden met belangrijke momenten in iemands leven, zoals geboorte, volwassen worden (zelf gaan nadenken en keuzes maken), verbintenis met een levenspartner en ziekte en dood. Ook het christendom kent rituelen bij deze belangrijke momenten in het leven.

Sacramenten In de kerk worden sommige belangrijke rituelen sacramenten genoemd. De roomskatholieke kerk kent zeven ‘heilige sacramenten’: de doop, de eucharistie (avondmaal), het vormsel, de biecht, het huwelijk, de priesterwijding en de ziekenzalving. De protestantse kerken kennen maar twee sacramenten: de doop en het avondmaal. Protestanten hebben wel meer kerkelijke rituelen, maar zij noemen alleen de rituelen die in het Nieuwe Testament genoemd worden, een sacrament.

9

Om te beginnen - Rituelen bij belangrijke momenten a Welke rituelen ken jij bij de belangrijke momenten in iemands leven? Vul de tabel in. Je hoeft niet bij elk moment of elke levensfase evenveel dingen te noemen. geboorte

12

volwassen worden

verbintenis met partner

dood


3.2 Christelijke rituelen

geboorte

volwassen worden

verbintenis met partner

dood

b Welke van de rituelen die je in de tabel ingevuld hebt, zijn christelijk, denk je? Markeer deze rituelen in de tabel.

Doop Veel christelijke ouders laten hun kind dopen. Het sacrament van de doop vindt plaats tijdens een speciale doopdienst in de kerk. Dat gebeurt soms een paar dagen, soms een paar maanden na de geboorte van het kind. Ook volwassenen kunnen worden gedoopt, bijvoorbeeld als ze op latere leeftijd kiezen voor het christelijk geloof en zich bij een kerk aansluiten.

© Getty Images/iStockphoto

Bij het dopen speelt water een grote rol. De priester of dominee schept wat water uit de doopvont (bekken met water) en giet dit over het hoofd van het kind. Daarbij noemt hij de volledige naam van het kind en zegt: ‘Ik doop je in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.’ De ouders beloven tijdens de doopdienst dat ze hun kind christelijk zullen opvoeden. Het ‘onder water gaan en weer boven komen’ is een symbool van de dood en opstanding van Jezus. De persoon die gedoopt wordt, wordt opnieuw als christen geboren en hoort nu bij de christelijke gemeenschap. Bekijk de video over de kinderdoop.

Onderdompeling Het ritueel van de doop bestaat al vanaf het begin van het christendom. Als iemand volgeling van Christus wilde worden, dan werd hij gedoopt. In die begintijd werden er dus geen baby’s gedoopt. Het doopritueel vond plaats door de volwassen man of vrouw onder te dompelen in een rivier of meer of een bassin. Er zijn protestantse kerken die dit oorspronkelijke ritueel navolgen. Ze vinden dat je pas gedoopt kunt worden als je bewust voor het christelijk geloof kiest. De doop gebeurt in die kerken ook vaak door onderdompeling. Bekijk de video over de doop door onderdompeling. 13


3

Feesten en rituelen

10

Wel of niet als baby laten dopen? Veel christelijke ouders laten hun kinderen kort na hun geboorte dopen. Hun kind is dan ‘officieel’ christen en lid van de kerkgemeenschap. Wat vind jij hiervan? Vind jij dat ouders dit mogen beslissen? Of vind je dat ouders moeten wachten totdat het kind zelf kan beslissen of het zich wil laten dopen? Geef jouw mening over de kinderdoop. Geef ook een argument voor jouw mening.

Eucharistie en avondmaal Het tweede kerkelijk ritueel dat zowel katholieken als protestanten een sacrament noemen, is het delen van brood en wijn. Bij katholieken heet dit sacrament eucharistie, bij protestanten avondmaal. Brood en wijn zijn bij dit sacrament symbolen voor het lichaam en bloed van Jezus Christus. Christenen voelen zich door deze rituele maaltijd verbonden met Christus en met elkaar. Het herinnert hen aan de laatste maaltijd die Jezus met zijn leerlingen had. Tegelijk denken ze ook aan zijn kruisdood en opstanding uit de dood. Rooms-katholieken vieren de eucharistie elke week op zondag in de kerk tijdens de mis. Na het ritueel van het zegenen van het brood en de wijn ontvangen de mensen van de priester de hostie. Dat is een rond schijfje ongegist brood. Je kunt alleen meedoen aan de mis, als je je eerste communie hebt gedaan. Kinderen doen dat meestal rond hun zevende jaar. Tijdens een speciale kerkdienst krijgen ze dan voor de eerste keer de hostie.

Eerste (heilige) communie. De priester deelt de hostie uit. © Shutterstock / wideonet

Bekijk de video over de eucharistie.

Protestanten vieren het sacrament van het avondmaal niet elke zondag, maar alleen tijdens een speciale dienst. De gemeenteleden geven eerst een schaal met brood en daarna een beker wijn aan elkaar door. Of ze lopen langs een tafel waarop schalen met stukjes brood en kleine glaasjes wijn en druivensap staan. In sommige protestantse kerken kunnen mensen pas deelnemen aan het avondmaal, als ze belijdenis hebben gedaan. © Shutterstock / Mike Kuhlman

14


3.2 Christelijke rituelen

11

Puzzel a In de tekst over eucharistie en avondmaal staan veel woorden die je niet elke dag gebruikt. Om je ze te helpen onthouden, ga je een puzzel maken. Vul het goede woord in. 1 Schijfje brood dat rooms-katholieken tijdens de mis ontvangen. 2 De protestantse naam voor het sacrament van het delen van brood en wijn. 3 De rooms-katholieke naam voor het sacrament van het delen van brood en wijn. 4 Symbool voor het lichaam van Christus. 5 Deze man of vrouw leidt de dienst in de protestantse kerk. 6 Het brood staat symbool voor het .... van Jezus. 7 De wijn staat symbool voor het ... van Jezus. 8 Eucharistie of avondmaal is het ritueel van brood en ... 9 Deze man leidt de mis in de rooms-katholieke kerk. 1 2 3 4 5 6 7 8 9

b Welk woord staat er van boven naar beneden?

Vormsel en belijdenis Het christendom kent enkele rituelen die horen bij het proces van volwassen worden en het bewuster keuzes maken. Vanaf hun twaalfde jaar kunnen rooms-katholieke jongeren verklaren dat zij bij de kerk willen horen. In een © Getty Images speciale kerkdienst ontvangen zij dan het vormsel. De bisschop maakt met gewijde olie een kruisje op het voorhoofd van de jongen of het meisje dat gevormd wordt. Symbolisch ontvangt de jongen of het meisje op die manier ‘de kracht van de heilige Geest’.  

In protestantse kerken doen jongeren rond hun achttiende jaar belijdenis van hun geloof. In een belijdenisdienst spreekt het meisje of de jongen in het openbaar uit dat hij of zij in God en Jezus Christus gelooft en bij de christelijke gemeente wil horen. Zowel in de rooms-katholieke als in de protestantse kerk gaat aan de rituelen een periode van voorbereiding vooraf. Samen met leeftijdgenoten spreken jongeren over de inhoud van het christelijk geloof en over hun persoonlijke keuze voor de christelijke geloofsgemeenschap. Bekijk de video over belijdenis doen. 15


3

Feesten en rituelen

12

Lid van een groep Van welke groep ben jij lid? Je kan denken aan een geloofsgroep, maar ook aan een vereniging of club of een groep mensen die over iets hetzelfde denken als jij. • Beschrijf die groep. • Vertel waarom je voor die groep hebt gekozen. • Beschrijf ook of er een bepaald gebruik of ritueel is om bij die groep te horen of er lid van te worden. • Zijn er dingen die je moet doen om erbij te blijven? Beschrijf die dan ook.

Nog vier sacramenten De rooms-katholieke kerk kent naast doop, eucharistie en vormsel nog vier sacramenten.

Biecht De biecht is een ritueel waarbij iemand zijn zonden opbiecht bij een priester. Na het doen van een straf (boete) wordt hij of zij weer verzoend met God. Dit ritueel heet officieel het sacrament van boete en verzoening.

Huwelijk Tijdens het kerkelijk huwelijk vraagt het bruidspaar aan een priester om hun huwelijk in te zegenen. Bruid en bruidegom beloven tegenover God dat ze elkaar trouw zullen blijven. Dit christelijk ritueel bestaat ook in de protestante kerk, maar wordt daar geen sacrament genoemd.

Priesterwijding Als een man priester wil worden, moet hij eerst een studie theologie doen. Hij moet ongehuwd zijn en ook na zijn priesterwijding mag hij niet trouwen en geen seks hebben. De priesterwijding gebeurt door de bisschop tijdens een speciale kerkdienst met allerlei rituelen. 16

Biechtstoel in een roomskatholieke kerk. De priester en degene die biecht zien elkaar niet. Ze praten door een luikje met elkaar. © Shutterstock / Gaia Conventi

Veel bruidsparen wisselen een trouwring uit tijdens het sluiten van het huwelijk. De ring staat symbool voor de trouw die ze elkaar beloven. © Shutterstock / Bogdan Sonjachnyj

Priesterwijding in de Christoffelkathedraal in Roermond. De aanstaande priester ligt tijdens een deel van de dienst voorover op de grond. Hij toont zo zijn overgave aan God. © Chris Keulen


3.2 Christelijke rituelen

Ziekenzalving De ziekenzalving vindt plaats als iemand zeer ernstig ziek is en misschien wel dood gaat. De priester zalft het voorhoofd en de handen van de ernstig zieke. Daarna ontvangt de zieke de hostie en wordt er samen met de mensen die erbij zijn, gebeden. Dit sacrament geeft de zieke meestal de kracht en de rust om zijn of haar ziekte zonder angst verder te ondergaan.  

© Getty Images

Ga naar eDition voor extra opdrachten 3 Biecht, 4 Huwelijk en 5 Priesterwijding.

Rituelen rondom dood en begrafenis Het christendom heeft geen vaste, verplichte rituelen rondom een begrafenis of crematie. Het is wel de gewoonte dat er een afscheidsdienst wordt gehouden voor de overledene. Vroeger gebeurde dat meestal in een kerk onder leiding van een priester of predikant, maar tegenwoordig vinden dergelijke bijeenkomsten ook in een rouwcentrum of ander gebouw plaats. Na de uitvaartdienst of afscheidsbijeenkomst wordt de overledene begraven op een begraafplaats of gecremeerd in een crematorium. Bij een crematie kunnen de nabestaanden na enkele weken de as van de overledene in een urn mee naar huis nemen of bijzetten in een muur met nissen op het crematorium. Ze kunnen de as ook (laten) uitstrooien.

Herdenken op een begraafplaats  © Getty Images



Uitvaartdienst in een katholieke kerk. De priester bewierookt de kist met de overledene met wierook uit het wierookvat.  © Guido Koppes

Herdenken bij een muur met urnen (columbarium).  © Hollandse Hoogte / Piet den Blanken

Ga naar eDition voor de extra opdracht 6 Overlijdensbericht.

17


3

Feesten en rituelen

13

Begraven of cremeren? Deze opdracht gaat over iets waar je misschien nog nooit eerder over hebt nagedacht. Wat wil jij dat nabestaanden met jouw lichaam doen als je bent overleden: begraven of cremeren? Denk hierover na door de volgende vragen te beantwoorden. a Noem twee argumenten voor begraven in plaats van cremeren. 1

2

b Noem twee argumenten voor cremeren in plaats van begraven. 1 2

c Wat heeft jouw voorkeur: na je dood begraven worden of gecremeerd worden? Geef uitleg bij je antwoord.

14

En nu jij - Rituelen Je hebt in dit hoofdstuk geleerd welke christelijke rituelen er zijn bij belangrijke momenten in het leven. Kies een van die rituelen. Het moet een ritueel zijn dat je zelf hebt meegemaakt. Als je nog geen enkel ritueel zelf hebt meegemaakt, vraag het dan aan iemand in je omgeving, bijvoorbeeld een van je ouders of grootouders. Schrijf een verhaal over het ritueel dat je gekozen hebt. Je verhaal moet minimaal 200 woorden bevatten. Zorg in elk geval dat de volgende punten in je verhaal staan: 1 2 3 4 5 6

18

Het ritueel waarover je schrijft. Welke mensen bij dat ritueel betrokken waren. Wanneer dat ritueel was. Waar het ritueel plaatsvond. Hoe het ritueel verliep (noem minstens twee dingen). Wat jij of degene met wie je deze opdracht maakt, vond van het ritueel. Met welk gevoel kijk jij (of kijkt hij/zij) hierop terug?


3.3 Tot slot

Nee, bij lange na niet.

□ Nee, ik heb net te weinig woorden. □ Ja, ik heb meer dan 200 woorden gebruikt.

Komen alle 6 punten aan bod in je verhaal?

□ Nee, 4 of minder. □ Nee, maar wel 5 van de 6 punten. □ Ja, alle 6.

3.3 Tot slot Weet je nog wat de belangrijkste christelijke feest- en gedenkdagen zijn en hoe ze herdacht en gevierd worden? En weet je nog welke sacramenten er zijn? Ga naar eDition voor de samenvattende opdrachten 1 Christelijke feest- en gedenkdagen en 2 De zeven sacramenten.

15

Groepspresentatie van een christelijk feest of ritueel Maak een presentatie over een christelijke feest- of gedenkdag of over een christelijk ritueel. Kies samen met jouw groepje één van de christelijke feesten of rituelen die in dit hoofdstuk zijn behandeld. Let op: elk christelijk feest of ritueel mag slechts één keer in de klas worden gekozen. Je mag nog meer informatie op internet verzamelen. Vertel ook wat jullie eigen ervaringen met dit feest of ritueel zijn of wat jullie vinden van dit feest of ritueel. Verdeel de taken. Zorg ervoor dat jullie alle drie evenveel doen voor de presentatie. Voor de presentatie kun je uit de volgende vormen kiezen: • collage op papier of digitaal, • powerpoint of prezi, • een filmpje. Presenteer samen het resultaat aan jullie klasgenoten. Hebben jullie je ervaringen en/of mening over het feest of het ritueel verwerkt in jullie presentatie?

□ Nee, dat hebben we niet gedaan. □ Een beetje. □ Ja, dat hebben we gedaan.

Heeft iedereen van het groepje zijn taak voor de presentatie gedaan?

□ Nee, eigenlijk heeft maar 1 van ons drieën wat gedaan. □ Nee, maar twee van de drie hebben de presentatie gemaakt. □ Ja, we hebben alle drie onze taak voor de presentatie gedaan.

19

Profile for ThiemeMeulenhoff

Van horen zeggen Christendom Hoofdstuk 3 proef  

Van horen zeggen Christendom Hoofdstuk 3 proef