Issuu on Google+


1

1

COLOFON ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs, Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie en Hoger Onderwijs Meer informatie over ThiemeMeulenhoff en een overzicht van onze leermiddelen: www.thiememeulenhoff.nl of via onze klantenservice (088) 800 20 16 ISBN 9781111262891 Eerste druk, eerste oplage, 2012 © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2012. Exemplaar voor verhuur. De eigendom blijft altijd bij de uitgever. Het is niet toegestaan deze uitgave te gebruiken zonder huurovereenkomst met de uitgever. Het is niet toegestaan deze uitgave onder te verhuren, te verkopen of anderszins ter beschikking van derden te stellen. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 Auteurswet j o het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl., dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.

1

1


2

2

2

2


3

3

Inhoudsopgave ................................................ 1

2

3

4

5

Geld onderweg 1.1 Inleiding 1.2 Hoe boek ik betalingen met plastic geld? 1.3 Hoe boek ik pinbetalingen? 1.4 Hoe boek ik betalingen met de chipknip? 1.5 Hoe boek ik betalingen met creditcards? 1.6 Hoe boek ik het gebruik van een tankpas? Begrippenlijst Aan het werk Evaluatie

4 5 5 7 9 12 16 17 32

Boekingen op de rekening Privé 2.1 Inleiding 2.2 Hoe boek ik privéopnamen en -stortingen? 2.3 Hoe boek ik de betaling van de inkomstenbelasting? 2.4 Hoe boek ik de omzetbelasting bij een privéopname? 2.5 Hoe verwerk ik de rekening Privé op de kolommenbalans? Begrippenlijst Aan het werk Evaluatie

36 37 39 40 42 49 50 61

Correctieboekingen en voorafgaande journaalposten 3.1 Inleiding 3.2 Hoe corrigeer ik fouten in de boekhouding? 3.3 Hoe maak ik voorafgaande journaalposten? Begrippenlijst Aan het werk Evaluatie

64 65 68 73 74 88

Overlopende kosten en opbrengsten 4.1 Inleiding 4.2 Hoe maak ik een onderscheid tussen kosten en uitgaven, en tussen opbrengsten en inkomsten? 4.3 Hoe houd ik rekening met overlopende kosten bij de jaarafsluiting? 4.4 Hoe houd ik rekening met overlopende opbrengsten bij de jaarafsluiting? Begrippenlijst Aan het werk Evaluatie

91 92 98 104 105 119

Offertes en bestellingen 5.1 Inleiding 5.2 Hoe wordt een voorraadtekort gesignaleerd? 5.3 Hoe bepaal ik de bestelhoeveelheid? 5.4 Waarom en hoe vraag ik een offerte aan? 5.5 Waar let ik op bij het plaatsen van een bestelling? 5.6 Hoe verwerk ik een orderbevestiging in het inkooporderregister? Begrippenlijst

122 123 125 128 132 134 137

© ThiemeMeulenhoff

3

90

1

3


4

4

Aan het werk Bijlagen Evaluatie 6

7

8

138 145 150

Vaste verrekenprijs 6.1 Inleiding 6.2 De inkoopwaarde van de verkopen bepalen met historische prijzen 6.3 De inkoopwaarde van de verkopen bepalen met toekomstige prijzen 6.4 Voorraden administreren tegen de vaste verrekenprijs 6.5 Creditnota’s 6.6 Wijzigen van de vaste verrekenprijs 6.7 Waarderen van de voorraad aan het einde van het boekjaar 6.8 Inkopen boeken tegen werkelijke inkoopprijzen Begrippenlijst Aan het werk Bijlagen Evaluatie

154 155 158 159 161 162 163 167 173 174 190 197

Goederenontvangst 7.1 Inleiding 7.2 Goederenontvangst altijd na ontvangst inkoopfactuur 7.3 Goederenontvangst altijd voor ontvangst inkoopfactuur 7.4 Geen vaste volgorde tussen goederenontvangst en ontvangst factuur 7.5 Retourinkopen Begrippenlijst Aan het werk Bijlagen Evaluatie

202 203 210 213 220 224 225 252 267

Inkoop en voorraden 8.1 Inleiding 8.2 Hoe bepaal ik de technische en de economische voorraad? 8.3 Hoe herken ik een inkoopcontract? 8.4 Hoe leg ik inkoopcontracten in de financiële administratie vast? Begrippenlijst Aan het werk Evaluatie

272 272 275 277 286 287 297

Trefwoordenregister

2

4

© ThiemeMeulenhoff

4


5

5

1

5

Geld onderweg

5


6

6

Theorie ................................................ 1.1

INLEIDING Er bestaan tegenwoordig steeds meer manieren om te betalen. Mensen betalen allang niet meer alleen met contant geld. In supermarkten, warenhuizen en parkeermeters, maar ook bij tankstations en via internetwinkels wordt steeds vaker betaald met plastic geld. Je noemt dit plastic geld, omdat een pinpas, chipknip ,creditcard en de klantenkaart zoals de tankpas niets anders zijn dan een plastic kaart waarmee je kunt betalen. Als in een winkel met plastic geld wordt betaald, wil de winkelier graag weten waar het geld blijft. De bedragen die klanten met hun pasjes betalen, komen namelijk nooit echt in de kas terecht. Toch wil hij in de financiële administratie controleren waar dat geld dan blijft. Je boekt het dan ook als geld onderweg. Hiervoor gebruik je de grootboekrekening Kruisposten. Als het geld na enkele dagen op de bankrekening van de winkelier is bijgeschreven, kun je het echt als bankontvangst boeken. Hoe dat allemaal in zijn werk gaat, leer je in deze leereenheid.

4

6

© ThiemeMeulenhoff

6


7

7

1.2

HOE BOEK IK BETALINGEN MET PLASTIC GELD? Contant betalen is de oudste manier van betalen. Dat doe je met eurobiljetten of -munten. Munten en biljetten noem je chartaal geld. Tegenwoordig zijn er veel meer mogelijkheden om te betalen: – met een pinpas; – met een chipknip; – met een creditcard; – met een klantenkaart, zoals de tankpas. In het dagelijkse leven noem je dit ook wel betalen met ‘plastic geld’. Maar eigenlijk is hier sprake van giraal geld. In deze leereenheid zie je vooral hoe winkeliers deze betalingen in hun boekhouding verwerken. Je leert ook hoe bedrijven betalingen van hun personeel met tankpassen boekhoudkundig verwerken.

1

Controlevragen Je kunt betalen met eurobiljetten en -munten. Op welke drie manieren kun je nog meer betalen?

2

Waarom is er bij een betaling met plastic geld sprake van giraal geld?

KORTOM

1.3

Plastic geld – Behalve met chartaal geld (eurobiljetten en -munten) kun je in veel winkels ook betalen met giraal geld: • een pinpas; • een chipknip; • een creditcard; • een klantenkaart (bijvoorbeeld een tankpas).

HOE BOEK IK PINBETALINGEN? Als een klant met zijn pinpas betaalt, betaalt hij via een betaalautomaat die bij de kassa in de winkel staat. Via de betaalautomaat is de winkelier rechtstreeks aangesloten op het betalingscircuit van banken dat Interpay B.V. beheert. Klanten kunnen zo in een winkel rechtstreeks vanaf hun bankrekening betalen. Het bedrag wordt direct van de bankrekening van de klant naar de bankrekening van de winkelier overgeboekt. Het duurt wel een paar dagen voor de winkelier het bedrag op zijn dagafschrift ziet. In de boekhouding gebruikt de winkelier het dagafschrift van de bank als boekingsdocument om de bankontvangsten te boeken. Als een klant in een winkel dus met zijn pinpas betaalt, is er voor de winkelier sprake van geld onderweg: – De winkelier boekt het geld op de dag dat hij het ontvangt, debet op de rekening Kas vanaf een kasstuk. – Pas een paar dagen later boekt hij deze ontvangst vanaf het dagafschrift van de bank op de rekening Bank. Geld onderweg boek je op de rekening Kruisposten. In het volgende voorbeeld zie je hoe je bij pinbetalingen de rekeningen Kas, Kruisposten en Bank gebruikt. Bij boekenwinkel de Boekelier werd op 20 januari 2010 het volgende kasstuk voor de winkelverkopen van die dag gemaakt.

© ThiemeMeulenhoff

7

5

7


8

8

TIP De inkoopwaarde van de verkopen boekt de Boekelier aan het eind van elke maand via een memoriaalpost. De manier van betalen heeft geen gevolgen voor de boeking van de contante winkelverkopen. Het maakt niet uit of de klant contant met eurobiljetten of -munten of met zijn pinpas betaalt. Het totale bedrag van € 3.392 boek je als ontvangsten debet op de rekening Kas. Wel boek je tegelijkertijd vanuit de kas € 1.441,60 als geld onderweg debet op de rekening Kruisposten. Dit bedrag moet je in de gaten houden. Daarvoor is ook de controlerende tussenrekening Kruisposten bestemd. Over een paar dagen moet dit bedrag op de bankrekening als een bijschrijving te zien zijn. De journaalpost van de contante winkelverkopen op 20 januari ziet er dan zo uit.

Het bedrag dat met de pinpas is betaald (€ 1.441,60), is nooit echt in de kas terechtgekomen. Vandaar dat je het op hetzelfde moment als geld onderweg boekt op de rekening Kruisposten. Op 22 januari ontvangt de Boekelier een dagafschrift van de bank waarop het volgende staat.

Nu is inderdaad het geld dat de klanten op 20 januari in de winkel met hun pinpas hebben betaald, bijgeschreven op de bankrekening van de Boekelier. Je maakt nu de volgende journaalpost.

6

8

© ThiemeMeulenhoff

8


9

9

Als je nu kijkt naar de rekening Kruisposten, dan loopt die rekening voor deze transactie glad.

3

KORTOM

1.4

Controlevragen Als een klant in een winkel met zijn pinpas betaalt, wordt het bedrag direct op de bankrekening van de winkelier bijgeschreven. Toch worden betalingen met de pinpas als geld onderweg op de rekening Kruisposten geboekt. Waarom? Pinbetalingen boeken – Als een ondernemer geld ontvangt bij een betaling met de pinpas, is er sprake van geld onderweg. – Geld onderweg boek je op de controlerende tussenrekening Kruisposten. – De rekening Kruisposten moet, meestal na een aantal dagen, voor elke transactie glad lopen. – Als een ondernemer geld ontvangt bij een betaling met een pinpas, boek je dat, net als eurobiljetten en -munten, als ontvangen kasgeld debet op de rekening Kas.

HOE BOEK IK BETALINGEN MET DE CHIPKNIP? Behalve met de pinpas wordt er in winkels steeds meer met de chipknip betaald. Het gaat hier vooral om betalingen van kleine bedragen, zoals bij de bakker, de groenteboer en de slager. De klant betaalt met de chipknip via de betaalautomaat die in de winkel bij de kassa staat. Via die betaalautomaat is de winkelier rechtstreeks verbonden met het betalingscircuit van banken dat Interpay B.V. beheert. Het bedrag dat de klant met de chipknip betaalt, staat direct op de bankrekening van de winkelier. Het duurt wel weer een paar dagen voor de winkelier dit bedrag op het dagafschrift van de bank ziet. Ontvangsten met de chipknip vormen daarom geld onderweg. Om controle over dit geld onderweg te houden, gebruik je in de boekhouding weer de rekening Kruisposten. Het volgende voorbeeld laat zien hoe dat gaat. Bakker Joppen heeft op 19 februari 2010 het volgende kasstuk voor de winkelverkopen van die dag gemaakt.

TIP De kostprijs van de verkopen boekt bakker Joppen aan het eind van elke maand via een memoriaalpost.

© ThiemeMeulenhoff

9

7

9


10

10

De manier van betalen heeft geen gevolgen voor de boeking van de contante winkelverkopen. Het maakt niet uit of de klant nu contant met eurobiljetten of -munten of met zijn chipknip betaalt. Het totale bedrag van € 2.491 boek je als ontvangsten debet op de rekening Kas. Wel boek je tegelijkertijd vanuit de kas € 265 als geld onderweg debet op de rekening Kruisposten. Het met de chipknip betaalde bedrag is immers nooit echt in de kas terechtgekomen. De journaalpost van de contante winkelverkopen op 19 februari ziet er zo uit.

Op 23 januari ontvangt bakker Joppen een dagafschrift van de bank waarop het volgende staat.

Je maakt nu de volgende journaalpost.

Als je nu kijkt naar de rekening Kruisposten, dan loopt die rekening voor deze transactie glad.

4

Controlevragen Winkeliers hebben bij kleine bedragen liever dat je met je chipknip betaalt dan met je pinpas. Waarom?

8

10

© ThiemeMeulenhoff

10


11

11

KORTOM

1.5

Chipknipbetalingen boeken – Als een ondernemer geld ontvangt bij een betaling met de chipknip, is er sprake van geld onderweg. – Als een ondernemer geld ontvangt bij een betaling met de chipknip boek je dat, evenals eurobiljetten en -munten, als ontvangen kasgeld debet op de rekening Kas.

HOE BOEK IK BETALINGEN MET CREDITCARDS? In ons land wordt de creditcard meestal alleen gebruikt voor het betalen van grote bedragen, bijvoorbeeld voor de aankoop van elektronica en juwelen. Maar ook voor betalingen op internet, bijvoorbeeld voor het boeken van theatervoorstellingen of vliegtickets, wordt steeds vaker de creditcard gebruikt. Daarnaast zijn er bedrijven die hun vaste klanten de mogelijkheid bieden met een zogenoemde klantenkaart te betalen. Een bekend voorbeeld van zo’n klantenkaart is de ‘Bijcard’ van de Bijenkorf. Deze klantenkaart werkt hetzelfde als andere creditcards, maar je kunt er alleen bij de betreffende winkel mee betalen, zoals in dit voorbeeld de Bijenkorf.

TIP Hoe vaak komt het voor dat er aan jou wordt gevraagd: Heb je al een klantenkaart van ons? De twee belangrijkste creditcardorganisaties in Nederland zijn Mastercard en Visa. Alle betalingen met creditcards van Mastercard lopen via het betalingscircuit van de banken dat Interpay B.V. beheert. Een creditcard is in feite een combinatie van pinnen en een incasso. Je machtigt de creditcardmaatschappij om bedragen van je rekening af te schrijven. Als je in een winkel wilt betalen met een creditcard, geef je de creditcard of het nummer van je creditdard aan de winkelier. Die laat je een zogenoemde salesslip tekenen waarop jouw gegevens en het te betalen bedrag staan. De salesslip bestaat uit drie exemplaren: – het originele exemplaar voor de boekhouding van de winkelier; – een kopie voor de klant; – een kopie die de winkelier opstuurt naar de creditcardmaatschappij. Nadat de ondernemer de kopie van de salesslip naar de creditmaatschappij heeft gestuurd, duurt het over het algemeen meer dan een week voordat de creditcardmaatschappij het geld heeft overgemaakt naar de ondernemer. De creditcardmaatschappij houdt op elke betaling een provisie in van 3 à 4% die voor rekening van de ondernemer komt. De kosten van betalingen door klanten met creditcards zijn voor winkeliers dus hoog. Ook creditcardbetalingen zijn geld onderweg. De creditcardmaatschappij heeft over het algemeen een week nodig om de ingezonden salesslips te verwerken. In de tussenliggende periode wil je natuurlijk controle houden over de betaling door de creditcardmaatschappij. Daarom gebruik je de rekening Kruisposten weer. In het volgende voorbeeld zie je hoe je betalingen met creditcards in de boekhouding verwerkt. Bij meubelzaak Comfortmeubel is op zaterdag 24 april 2010 het volgende kasstuk gemaakt van de winkelverkopen van die dag.

© ThiemeMeulenhoff

11

9

11


12

12

De manier van betalen heeft geen gevolgen voor de boeking van de contante winkelverkopen. Het maakt niet uit of de klant nu contant met eurobiljetten of -munten, met de pinpas of met de creditcard (salesslips) betaalt. Het totale bedrag van € 10.650,50 boek je als ontvangsten debet op de rekening Kas. Wel boek je vanuit de kas tegelijkertijd € 5.533,50 + € 2.582,30 = € 8.115,80 als geld onderweg debet op de rekening Kruisposten. Dit geld is immers niet echt in de kas terechtgekomen, maar automatisch overgemaakt naar de bankrekening van Comfortmeubel. De journaalpost van de contante winkelverkopen op 24 april ziet er zo uit.

Op 28 april ontvangt Comfortmeubel een dagafschrift van de bank waarop het volgende staat.

De journaalpost van dit dagafschrift ziet er zo uit.

Als je nu aan het eind van de maand april, uitsluitend voor deze transacties, naar de rekening Kruisposten kijkt, staat er nog een saldo voor de nog niet bijgeschreven salesslips als vordering open.

10

12

© ThiemeMeulenhoff

12


13

13

Op deze manier kun je de rekening Kruisposten als controlerende tussenrekening gebruiken. Op 6 mei ontvangt Comfortmeubel een dagafschrift van de bank waarop de salesslips van 24 april worden afgerekend.

Je ziet dat Mastercard voor haar diensten 4% provisie in rekening heeft gebracht. Je moet de rekening Kruisposten in ieder geval crediteren voor het hele openstaande bedrag van de salesslips: € 2.582,30. De provisie debiteer je op de kostenrekening Bankkosten. De journaalpost van dit dagafschrift ziet er dan zo uit.

5

KORTOM

Controlevragen Een winkelier stuurt salesslips ter waarde van € 4.000 naar Mastercard. Na tien dagen ontvangt de winkelier, na aftrek van de provisie door de creditcardmaatschappij, € 3.840 als bijschrijving op zijn bankrekening. Waarom wordt bij de ontvangst per bank de rekening Kruisposten toch voor € 4.000 gecrediteerd en niet voor € 3.840? Creditcardbetalingen boeken – Als een ondernemer geld ontvangt bij een betaling met een creditcard, is er sprake van geld onderweg. – Als een ondernemer geld ontvangt bij een betaling met een creditcard boek je dat, evenals eurobiljetten en -munten, als ontvangen kasgeld debet op de rekening Kas. – Bij betalingen met creditcards door klanten gebruik je een salesslip om de betalingsgegevens vast te leggen. – Een salesslip bestaat uit drie exemplaren: • het origineel voor de winkelier; • een kopie voor de klant;

© ThiemeMeulenhoff

13

11

13


14

14

• een kopie voor de creditcardmaatschappij. – Creditcardmaatschappijen brengen winkeliers bij ontvangsten met creditcards provisie in rekening voor hun diensten. – De provisie die de creditcardmaatschappijen in rekening brengen, boek je als kosten debet op bijvoorbeeld de rekening Bankkosten.

1.6

HOE BOEK IK HET GEBRUIK VAN EEN TANKPAS? WAAROM EN HOE GEBRUIK JE EEN TANKPAS? Tankpassen zijn ontstaan omdat de Belastingdienst eist dat een bedrijf de motorbrandstof betaalt met een tankpas, pinpas of creditcard. Als een medewerker van een bedrijf na het tanken contant betaalt, dan is de btw voor het bedrijf fiscaal niet (meer) aftrekbaar. De Belastingdienst erkent een gewone tankbon niet als een volwaardige factuur, omdat de naam van de afnemer er niet op staat. De Belastingdienst eist echter dat onomstotelijk vaststaat, dat het bedrijf de betaling heeft verricht. Dat kan volgens de Belastingdienst alleen als de bestuurder van het motorvoertuig heeft betaald met een zakelijk betaalmiddel van het bedrijf. Dat zakelijke betaalmiddel is de tankpas of een andere zakelijke betaalpas op naam van het bedrijf, zoals een pinpas of creditcard. Niet alle bedrijven vinden het plezierig een zakelijke pinpas of creditcard aan hun medewerkers mee te geven. Bovendien blijft het met deze betaalmiddelen nodig om elke tankbon afzonderlijk te boeken voor de btw-teruggaaf. De Belastingdienst stelt deze eis, omdat de betaalde btw niet op het bankafschrift van het bedrijf staat. Door de medewerkers een tankpas te geven, omzeilt een bedrijf deze problemen. De Belastingdienst controleert tegenwoordig intensief op btw die ten onrechte is teruggevorderd op aankopen van brandstof. Als de Belastingdienst bij een controle van de boeken vaststelt dat de btw ten onrechte is teruggevorderd, dan volgt er een naheffing tot vijf jaar terug. De naheffing wordt nog eens vermeerderd met een boete van 10% tot 25%. Er bestaan in Nederland twee belangrijke soorten tankpassen: – tankpassen van de grote brandstofmerken • In Nederland bieden de grote brandstofmerken zoals Shell, Esso, Texaco, Total, Gulf en BP de mogelijkheid aan bedrijven om hun medewerkers met een tankpas brandstof te laten aanschaffen. • Een nadeel is dat alleen de pomphouders van het eigen merk deze tankpassen accepteren. – tankpassen van enkele grote niet-merkgebonden ketens • De tankpassen van de niet-merkgebonden ketens, maken het mogelijk bij bijna alle tankstations in Nederland te tanken. Soms is het mogelijk om ook in het buitenland met deze tankpassen te betalen. • De bekendste organisaties die in Nederland deze betalingen via zakelijke tankpassen mogelijk maken zijn: MKB Brandstof, Multi Tank Card en Travelcard.

TIP Voor meer informatie over zakelijke tankpassen kun je de volgende website bezoeken: www.mkb-tankpas.nl.

HET BOEKEN VAN BETALINGEN MET EEN TANKPAS Het betalen met een tankpas is, net als een betaling met een pinpas of een creditcard, een vorm van geld onderweg. Toch zijn de boekingen voor het bedrijf dat zijn medewerkers tankpassen laat

12

14

© ThiemeMeulenhoff

14


15

15

gebruiken heel anders. Een bedrijf ontvangt van alle tanktransacties voor het hele wagenpark, per week of per maand, één verzamelfactuur van de organisatie waarvan het de tankpasssen gebruikt. Het bedrijf kan dus volstaan met het boeken van die verzamelfactuur. Dat betekent een forse besparing van administratieve rompslomp in vergelijking tot het boeken van alle losse brandstofbonnetjes. De verzamelfactuur betaalt het bedrijf achteraf, zoals dat vaak moet bij een gewone factuur. Als een medewerker van een bedrijf een tankpas aan de pomp gebruikt, wordt er dus niets van de bankrekening van het bedrijf afgeboekt. Dit zou bijvoorbeeld wel gebeuren bij betaling met een pinpas. De betaling vindt immers pas achteraf plaats. Het bedrijf betaalt, naast de brandstof, een vergoeding per pas aan de tankpasorganisatie. Deze vergoeding moet het bedrijf elke maand voldoen. Soms staat de vergoeding voor de tankpassen op de verzamelfactuur. Maar het komt ook voor dat het bedrijf de vergoeding elke maand vooruit moet betalen. Uiteraard wordt het brandstofverbruik pas achteraf in rekening gebracht. Je gaat nu in een voorbeeld leren hoe je het volgende boekt: de ontvangst en betaling van de verzamelfactuur van de tanktransacties met tankpassen, inclusief de vergoeding van de tankpasssen die in gebruik zijn. Handelsonderneming Brodo Handelsonderneming Brodo in Rotterdam heeft een contract met MKB-brandstof voor het gebruik van tankpassen voor haar medewerkers. MKB-brandstof stuurt na afloop van een maand een verzamelfactuur aan Brodo waarmee alle brandstofaankopen via tankpassen in de afgelopen maand en de maandelijkse pasvergoeding in rekening worden gebracht. Enkele dagen na verzending van de verzamelfactuur incasseert MKB-brandstof het bedrag automatisch. In de boekhouding van Brodo komen onder andere de volgende rekeningen voor: – 110 Bank – 140 Crediteuren – 180 Te vorderen OB – 455 Brandstofkosten Over het brandstofgebruik van de maand januari 2010 via tankpassen van MKB-brandstof vinden in februari 2010 de volgende financiële feiten plaats.

© ThiemeMeulenhoff

15

13

15


16

16

Brodo maakt de volgende journaalposten van deze financiële feiten.

TIP Let op: de kostenboeking van de brandstof van de maand januari 2010 vindt in dit voorbeeld pas in februari plaats. Bij sommige tankpasorganisaties moet de vergoeding voor het aantal tankpassen per maand worden vooruitbetaald. Er wordt in dit voorbeeld veronderstelt dat de vooruitbetaling plaastvindt via een automatisch incasso. Handelsonderneming ABRoosendaal Handelsonderneming ABRoosendaal heeft een contract voor het gebruik van tankpassen door medewerkers bij Travelcard. Travelcard int de pasvergoeding voorafgaand aan een maand per automatische incasso. Op 26 oktober 2010 wordt € 50,22 van de bankrekening van ABRoosendaal afgeschreven voor het gebruik van 10 tankpassen à € 4,22 = € 42,20 exclusief 19% btw gedurende de maand november 2010. ABRoosendaal maakt van de betaling op 26 oktober 2010 de volgende boeking.

6

Controlevragen Door welke eis van de Belastingdienst is het gebruik van tankpassen door bedrijven erg toegenomen?

7

Betalen met een tankpas is betalen met plastic geld, dus geld onderweg. Waarom is het toch niet nodig om de rekening Kruisposten te gebruiken bij betalingen met tankpassen?

8

Wat is het voordeel van de niet-merkgebonden tankpassen ten opzichte van de tankpassen van de grote benzinemerken?

KORTOM

Tankpassen – Bij contante betaling van motorbrandstof door medewerkers van een bedrijf is debtw niet aftrekbaar, omdat de Belastingdienst een bon zonder bedrijfsnaam niet als een volwaardige factuur beschouwt. – De Belastingdienst eist dat bedrijven motorbrandstof met een zakelijke tankpas, pinpas of creditcard betalen. Anders is de btw niet aftrekbaar. – Er bestaan twee soorten tankpassen in Nederland:

14

16

© ThiemeMeulenhoff

16


17

17

– – – – –

• tankpassen van de grote brandstofmerken die alleen geldig zijn bij de eigen pomphouders; • niet-merkgebondentankpassen. Betalen met een tankpas is een vorm van geld onderweg. Tankpasorganisaties sturen achteraf per week of per maand een verzamelfactuur over het brandstofverbruik in die periode. Betaling van de verzamelfactuur vindt pas plaats na ontvangst van de verzamelfactuur. Voor het gebruik van de tankpas wordt een pasvergoeding in rekening gebracht aan het bedrijf. De boeking van de verzamelfactuur is hetzelfde als van elke gewone factuur.

© ThiemeMeulenhoff

17

15

17


18

18

Begrippenlijst ................................................ salesslip Formulier dat uit drie exemplaren bestaat en dat wordt gebruikt om de betalingsgegevens van een creditcardbetaling te noteren.

16

18

Š ThiemeMeulenho

18


19

19

Aan het werk ................................................ In deze leereenheid kun je het verwerken van een aantal belangrijke vormen van geld onderweg oefenen. Daarbij kom je ook de moderne betaalmethoden tegen, zoals pinbetalingen, chipknipbetalingen en betalingen met creditcards. Als je eerst een paar eenvoudigere oefeningen wilt doen met journaalposten waarin geld onderweg voorkomt, kun je starten met de taak Routine.

VOORAF OPDRACHTEN 1a b

Zorg dat je beschikt over pen en papier om je berekeningen en journaalposten vooraf in klad te maken. Je maakt meerdere opgaven op aparte vellen papier die je later in je dossier moet opbergen. ROUTINE In deze taak kun je het verwerken van verschillende financiële feiten in de boekhouding oefenen waarbij er sprake is van geld onderweg.

2

Boek het geld onderweg bij Miranda Claudini. Miranda Claudini heeft een modezaak in Liftricht. Op vrijdag en zaterdag is de omzet in de winkel het grootst. In de zaak van Miranda kun je op allerlei manieren betalen. Er is een betaalautomaat om te pinnen en te chippen en Miranda accepteert ook de meeste creditcards. Hierna vind je de financiële feiten van de winkelverkopen op vrijdag 19 en zaterdag 20 maart 2010.

© ThiemeMeulenhoff

19

17

19


20

20

Je kunt de volgende grootboekrekeningen uit de boekhouding van Miranda Claudini gebruiken: – 100 Crediteuren – 110 Kas – 120 Bank – 130 Te vorderen OB – 140 Te betalen OB – 150 Debiteuren – 200 Kruisposten – 460 Bankkosten – 700 Voorraad kleding – 800 Omzet – 850 Inkoopprijs omzet De inkoopwaarde van de verkochte kleding boekt Miranda aan het eind van elk kwartaal aan de hand van een memoriaalstuk.

TIP Je hebt niet alle grootboekrekeningen nodig.

3

a

Maak de journaalposten van de financiële feiten bij Miranda Claudini op een apart vel papier.

b

Berg de uitwerking van de journaalposten op in je dossier. Geef duidelijk aan dat het om de journaalposten van Miranda Claudini (opdracht 1) gaat. Boek het geld onderweg bij Wim de Jong. Wim de Jong is eigenaar van een doe-het-zelfzaak in Liftricht. In de zaak van Wim kun je op allerlei manieren betalen. Er is een betaalautomaat om te pinnen en te chippen. Wim acccepteert ook de meeste creditcards. Hierna vind je een aantal financiële feiten waarbij sprake is van geld onderweg.

18

20

© ThiemeMeulenhoff

20


21

21

Je kunt de volgende grootboekrekeningen uit de boekhouding van Wim de Jong gebruiken: – 100 Kas – 120 Bank – 130 Crediteuren – 140 Debiteuren – 150 Te vorderen OB – 155 Te betalen OB – 250 Geld onderweg – 480 Provisiekosten – 700 Voorraad goederen – 800 Inkoopwaarde omzet – 810 Omzet De inkoopwaarde van de verkochte goederen boekt Wim de Jong aan het eind van elke maand aan de hand van een memoriaalstuk.

TIP Je hebt niet alle grootboekrekeningen nodig. a

Maak de journaalposten van de financiële feiten bij Wim de Jong op een apart vel papier.

© ThiemeMeulenhoff

21

19

21


22

22

b 4

Berg de uitwerking van de journaalposten op in je dossier. Geef duidelijk aan dat het om de journaalposten van Wim de Jong (opdracht 2) gaat. Boek tankpastransacties bij Marion Consultancy. Marion Groothuis is de eigenaresse van Marion Consultancy, een adviesbureau op fiscaal terrein. Zij heeft drie medewerkers in dienst die gespecialiseerd zijn op het fiscale terrein. Voor het bezoeken van klanten heeft haar bedrijf vier auto’s: voor elke consultant (inclusief zijzelf) dus een auto. Marion heeft een contract met MKB-Brandstof waar het bedrijf vier tankpassen heeft. De rekening voor het maandelijkse brandstofgebruik van de vier auto’s ontvangt Marion Consultancy van MKB-brandstof achteraf aan het begin van een nieuwe maand over de dan verstreken maand. Begin november ontvangt Marion dus de rekening over oktober. Betaling van de rekening vindt enkele dagen later plaats via een automatische incasso. Over de maand oktober 2010 zijn de volgende financiële feiten met betrekking tot het contract met MKB-brandstof begin november 2010 bekend.

In het grootboek van Marion Consultancy komen onder andere de volgende rekeningen voor: – 120 Bank – 150 Crediteuren – 160 Te ontvangen BTW – 440 Autokosten a

Geef op een apart blad papier de journaalposten van de financiële feiten uit november 2010. GELD ONDERWEG BIJ HET KLUSPALEIS Je schooljaar is net begonnen. Jouw stageadres is de komende tijd het Kluspaleis in Liftricht, waar je op maandag 30 augustus 2010 begint. Het Kluspaleis is een grote doe-het-zelfzaak in Liftricht. Er wordt uitsluitend tegen contante betaling aan particulieren geleverd. In de zaak staan bij de kassa’s apparaten waar de klanten met hun pinpas en chipknip kunnen betalen. Deze apparaten zijn aangesloten op een betaalautomaat die rechtstreeks verbonden is met het betaalcircuit van de banken: Interpay. Klanten kunnen bij grote aankopen boven de € 300 ook met een creditcard betalen. Daarbij worden alleen betalingen met Mastercard geaccepteerd.

20

22

© ThiemeMeulenhoff

22


23

23

Het Kluspaleis heeft twee bestelauto’s om bestellingen bij klanten te bezorgen. De chauffeurs van deze bestelauto’s maken gebruik van tankpassen van Travelcard. Travelcard brengt de pasbijdrage van €8,43 (exclusief 129% btw) per pas aan het eind van een maand vooraf in rekening via een automtische incasso voor de komende maand. Het Klusbedrijf ontvangt elke week een verzamelfactuur over de afgelopen week, waarop alle brandstofaankopen met de twee tankpassen uit die week in rekening worden gebracht. Enkele dagen later wordt het bedrag van de verzamelfactuur via een automatische incasso verrekend. De eerst opdracht die je krijgt, is het journaliseren van de financiële feiten van de laatste week van augustus 2010. Daarbij zitten nogal wat posten waarbij je te maken krijgt met geld onderweg. Op de grootboekrekening 210 Kruisposten stond vorige week maandag 23 augustus maar liefst € 75.806,15 open. De boekhouder bij het Kluspaleis, Herman Bernaards, legt je uit dat de winkel nog maar zo’n 25% van het geld contant (munten en bankbiljetten) ontvangt. De meeste klanten betalen met de pin en bij grote aankopen gebruiken ze steeds meer hun creditcard. Bij kleine aankopen wordt steeds meer gechipt. Gelukkig weet je hoe je met dit soort betalingen in de boekhouding moet omgaan. 5

Journaliseer de financiële feiten bij het Kluspaleis. Van Herman Bernaards ontvang je: – een overzicht waaruit blijkt hoe het debetsaldo van € 75.806,15 op de grootboekrekening 210 Kruisposten is samengesteld; – een lijst met de financiële feiten van week 34 (maandag 23 augustus tot en met zaterdag 28 augustus).

© ThiemeMeulenhoff

23

21

23


24

24

22

24

© ThiemeMeulenhoff

24


25

25

Je maakt gebruik van de volgende grootboekrekeningen bij het Kluspaleis: – 100 Kas – 120 Bank – 160 Crediteuren – 180 Te betalen OB – 185 Te vorderen OB – 210 Kruisposten – 450 Autokosten – 480 Provisiekosten – 700 Voorraad goederen – 820 Omzet

© ThiemeMeulenhoff

25

23

25


26

26

TIP De inkoopwaarde van de verkochte goederen kom je hier niet tegen, omdat het Kluspaleis aan het eind van de maand de inkoopwaarde van de verkochte goederen in één keer boekt aan de hand van een memoriaalstuk. a

Maak de journaalposten van week 34 in 2010 voor het Kluspaleis op een apart vel papier.

c

Berg de uitwerking van de journaalposten op in je dossier. Geef duidelijk aan dat het om de journaalposten van het Kluspaleis (opdracht 4) gaat.

6

Werk de rekening 210 Kruisposten bij. Herman Bernaards wil graag weten hoe het staat met het geld onderweg. Hij vraagt jou daarom de grootboekrekening 210 Kruisposten voor hem bij te werken en het saldo vast te stellen. a

Werk de grootboekrekening 210 Kruisposten bij.

AFRONDING Je hebt het journaliseren van geld onderweg kunnen oefenen. Daarbij kwam je stortingen van contant geld bij de bank tegen, maar ook pinbetalingen, chipknipbetalingen en betalingen met creditcards. Tijd voor een afsluiting met een paar kennisvragen en een grotere praktijktaak. PRAKTIJK Kees van Hooijdonk is eigenaar van een goedlopende groente-, fruit-, bloemen- en plantenwinkel. Met alle planten en bloemen voor de deur lijkt het wel een klein marktplaatsje. Dat marktgevoel is er helemaal op zaterdagmiddag als na vier uur alle bloemen en planten tegen steeds lagere prijzen weg moeten. In de winkel is het eigenlijk altijd druk. Betalen kan op verschillende manieren. Kees gaat wat dat betreft prima met zijn tijd mee. Behalve met eurobiljetten en -munten kun je er ook met je pinpas en je chipknip betalen. Kees doet samen met zijn zoon de inkoop. Daarvoor bezoekt hij drie keer per week de groente- en fruitveiling in Liftricht. Zijn zoon bezoekt twee keer per week de bloemen- en plantenveiling, meestal

24

26

© ThiemeMeulenhoff

26


27

27

in Naaldwijk. De boeren en tuinders die aan de veiling leveren, willen hun geld graag snel ontvangen. Daarom moeten de klanten op de veiling de facturen binnen een paar dagen betalen. ’s Zomers gaat de zaak niet dicht, maar vanaf kerst tot half januari is Kees onverbiddelijk en gaat de deur op slot: dan gaat Kees op wintersport. Op maandag 18 januari 2010 gaat de winkel voor het eerst open in het nieuwe jaar. Wil jij voor de twee weken in januari 2010 een paar boekhoudkundige klussen voor Kees opknappen? – Allereerst kun je de journaalposten maken van alle winkelverkopen, inkoopfacturen en dagafschriften van de bank. Oh ja, de inkoopwaarde van de verkochte goederen moet je ook nog boeken. Dat gebeurt bij Kees aan het eind van elke maand aan de hand van een memoriaalboeking. – Kees wil ook graag weten of al het geld onderweg netjes door de bank is verwerkt. Het gaat om flinke bedragen. Om hierin inzicht te krijgen, kun je de rekening 250 Kruisposten samenstellen. – Ten slotte houdt Kees zich altijd netjes aan de afspraak met de veiling. Hij betaalt zijn inkoopfacturen altijd heel snel. Om zeker te weten dat hij niets over het hoofd heeft gezien, vraagt hij je de crediteurenkaarten voor de veilingen samen te stellen. 7

Journaliseer de financiële feiten bij Kees van Hooijdonk. Van Kees krijg je het volgende overzicht met de financiële feiten uit de twee weken van januari 2010.

© ThiemeMeulenhoff

27

25

27


28

28

26

28

© ThiemeMeulenhoff

28


29

29

© ThiemeMeulenhoff

29

27

29


30

30

28

30

© ThiemeMeulenhoff

30


31

31

Je kunt de volgende grootboekrekeningen gebruiken: – 100 Bank – 120 Kas – 150 Crediteuren – 160 Te vorderen OB – 165 Te betalen OB – 250 Kruisposten – 700 Voorraad goederen – 800 Opbrengst verkopen – 850 Inkoopwaarde verkopen a

Maak de journaalposten van de financiële feiten van Kees van Hooijdonk op een apart vel papier.

© ThiemeMeulenhoff

31

29

31


32

32

Let er bij het journaliseren op dat je de crediteurenkaarten van de veilingen moet bijwerken. Dus bij het journaliseren gebruik je bij de Crediteuren de volgende subgrootboekrekeningen: – 150.01 Veiling Liftricht e.o. – 150.02 FloraHolland f

8

Berg je uitwerking van deze journaalposten op in je dossier. Geef duidelijk aan dat het om de journaalposten van Kees van Hooijdonk (opdracht 6) gaat. Stel de rekening Kruisposten samen. Kees wil graag weten of de bank keurig alle stortingen, pin- en chipknipbetalingen heeft verwerkt en wat er op 31 januari nog openstaat aan geld onderweg. Daarom vraagt hij je de grootboekrekening 250 Kruisposten samen te stellen. Hij wil graag weten waaruit het saldo op 31 januari bestaat.

a

Neem de journaalposten voor je. Vul de rekening 250 Kruisposten in en bepaal het saldo op 31 januari 2010.

b

Neem de ingevulde rekening 250 Kruisposten en de lijst met financiële feiten van januari voor je. Geef aan uit welke posten het saldo op 31 januari 2010 bestaat.

9

Stel de crediteurenkaarten samen. Van Hooijdonk moet de facturen van de veilingen binnen een paar dagen betalen. Volgens Kees heeft hij dat ook in januari 2010 steeds keurig op tijd gedaan. Volgens hem zou er maar één inkoopfactuur mogen openstaan: IF 10-010 van 29 januari 2010. Om te kunnen nagaan of dat klopt, vraagt hij of jij de crediteurenkaarten van de twee veilingen wilt bijwerken. a

Vul hierna de crediteurenkaarten van de twee veilingen in. Per 1 januari 2010 was er geen openstaand saldo bij de veilingen.

30

32

© ThiemeMeulenhoff

32


33

33

b

Ga na of inderdaad alleen IF 10-010 van 29 januari 2010 openstaat per 31 januari. TERUGKIJKEND

10 a

Hoeveel tijd heb je besteed aan deze leereenheid?

b

Welke fouten heb je bij het boeken van geld onderweg gemaakt?

c

Waar moet jij speciaal op letten bij het maken van boekingen die te maken hebben met geld onderweg?

d

Welk advies geef jij jezelf nadat je deze leereenheid hebt doorgewerkt? OPRUIMEN In deze leereenheid heb je de volgende documenten opgeborgen in je dossier. – opdracht 1: journaalposten van Miranda Claudini; – opdracht 2: journaalposten van Wim de Jong; – opdracht 4: journaalposten van het Kluspaleis; – opdracht 6: journaalposten van Kees van Hooijdonk. Er zijn geen documenten die je zou kunnen bewaren in je portfolio.

© ThiemeMeulenhoff

33

31

33


34

34

Evaluatie ................................................ 1 a

2 a

3 a

4 a

Vragen. Vink de juiste uitspraken aan. ○ Betalen met een pinpas is een manier van giraal betalen. ○ Je kunt in alle bedrijven met een pinpas betalen. ○ Pinbetalingen, creditcardbetalingen en betalingen met bankbiljetten noem je girale betalingen. ○ Munten en bankbiljetten noem je ook wel chartaal geld. ○ Een creditcard is chartaal geld. Vragen. Vink de juiste uitspraken aan. ○ De rekening Kruisposten heeft aan het eind van de boekperiode altijd een (positief of negatief) saldo. ○ De ontvangst van geld via een pinbetaling boek je credit op de rekening Kas. ○ Nadat de pinbetaling is afgehandeld, loopt de rekening Kas glad. ○ De rekening Kruisposten noem je ook wel een controlerende tussenrekening. ○ Pinbetalingen worden op dezelfde manier geboekt als contante betalingen; beide beschouw je als ontvangen kasgeld. ○ Bij afsluiting van de boekhouding boek je het saldo van de rekening Kruisposten direct op de winst-en-verliesrekening. ○ Er is bij een pinbetaling sprake van geld onderweg. ○ De rekening Kruisposten is een hulprekening van het eigen vermogen. Vragen. Vink de juiste uitspraken aan. ○ Ontvangen chipknipbetalingen boek je bij de verkoopopbrengst debet op de rekening Kas. ○ Bij chipknipbetalingen wordt behalve de boeking op de rekening Kas tegelijkertijd een boeking op de rekening Kruisposten gedaan. ○ Bij chipknipbetalingen is er sprake van geld onderweg. ○ Als het bedrag van de chipknipbetaling op het dagafschrift van de bank staat, boek je Bank aan Kruisposten. Vragen. Vink de juiste uitspraken aan. ○ Creditcardbetalingen kun je beschouwen als chartale betalingen. ○ Een salesslip wordt gebruikt om de betalingsgegevens van een creditcard te noteren. ○ Als een ondernemer geld ontvangt bij een betaling met een creditcard, boek je dat, net als eurobiljetten en -munten, als ontvangen kasgeld debet op de rekening Kas. ○ Creditcardmaatschappijen brengen de winkelier voor de betalingen een provisie in rekening. ○ De klant moet voor het gebruik van zijn creditcard een provisie betalen. ○ Bij een creditcardbetaling wordt het bedrag van de betaling in eerste instantie op de rekening Kas geboekt. ○ Het origineel van de salesslip is bij creditcardbetalingen voor de klant bestemd. ○ De provisie die de creditcardmaatschappij in rekening brengt, boek je als kosten credit op bijvoorbeeld de rekening Bankkosten. ○ De rekening Kruisposten loopt bij creditcardbetalingen niet glad. Er is namelijk sprake van provisie die moet worden betaald.

32

34

© ThiemeMeulenhoff

34


35

35

○ Als nog niet alle salesslips zijn bijgeboekt, staat er een saldo op de rekening Kruisposten. ○ De ontvanger van een creditcardbetaling krijgt altijd minder op zijn rekening bijgeschreven dan het bedrag van de verkopen, omdat de bank een bepaald bedrag inhoudt aan provisie. 5

Vragen. Beantwoordt de volgende vragen. Let op, er kunnen meerder juiste antwoorden zijn. a

De Belastingdienst eist betaling van brandstoffen met een zakelijke betaalkaart van een bedrijf om ○ zwart geld tegen te gaan. ○ betaling met giraal geld populairder te maken. ○ om onomstotelijk te kunnen vaststellen dat het om zakelijke aankopen op naam van dat bedrijf gaat. ○ om zo direct de btw op de brandstof te kunnen terugbetalen aan het bedrijf.

b

Vink de juiste uitspraak/uitspraken aan. ○ Betalingen met een tankpas boek je als geld onderweg, net als betalingen met een pinpas en een creditcard. ○ Betalen met een tankpas, is betalen met plastic geld. ○ Bij een betaling met een tankpas van een bedrijf wordt er direct geld van de bankrekening van dat bedrijf afgeschreven. ○ Van betalingen met tankpasssen van afgenomen brandstof, ontvangt een bedrijf achteraf een verzamelfactuur over een periode van bijvoorbeeld een week of een maand.

© ThiemeMeulenhoff

35

33

35


Elementaire bedrijfsadministratie 2, deel A