Page 17

Eerste stadium Kleuters starten in het onderwijs op het eerste niveau in het eerste stadium. Zij letten in hun handelen vooral op de directe consequenties voor zichzelf. Iets is fout als er straf op volgt. Iets is goed als er geen straf op volgt of als er een beloning volgt. Er wordt niet op langere termijn gedacht. Ze houden er geen rekening mee dat andere kinderen een ander standpunt kunnen hebben. Justine zit in de kring in groep 1/2 bij meester Olaf. Ze zit wat onderuitgezakt. Ze ziet dat meester Olaf de kring rondkijkt. Ze gaat snel rechtop zitten. Meester Olaf beloont het gedrag: ‘Jij zit al keurig klaar, Justine!’ De meester steekt zijn duim omhoog en geeft een grote glimlach.

Het is duidelijk dat Justine weet dat de meester een afkeurende reactie (straf) zal geven als ze onderuitgezakt zal blijven zitten. Ze weet ook dat ze door rechtop te gaan zitten een beloning zal krijgen voor haar gedrag (of tenminste geen afkeurende reactie). Tweede stadium In een van de groepen 2, 3 of 4 zal een kind de overstap maken naar het tweede stadium. Dit moment verschilt per kind. In het tweede stadium gaat het bij het kind om ‘wat levert het mij op?’ Op basis van deze ervaring zal het kind goed en kwaad definiëren. In deze fase is er wel degelijk interesse voor het standpunt van een ander kind. Deze interesse is echter gebaseerd op wederkerigheid. Er is hier nog geen sprake van loyaliteit en nog geen sprake van intrinsiek respect voor andere kinderen. Karel en Jesper zitten samen in de bouwhoek. Karel bouwt een fort en Jesper maakt een kasteel. Jesper ziet dat Karel een paar kubusvormige blokken heeft die hij goed kan gebruiken als kantelen (het woord kent hij nog niet, maar hij ziet er een afbeelding van op de bouwplaat staan). ‘Mag ik die blokken?’ vraag Jesper. Karel kijkt en ziet dat Jesper nog een paar rechthoekige blokken heeft liggen die hij kan gebruiken. ‘Goed, als ik die blokken mag.’

Prima dat Jesper het hier vraagt en niet gewoon de blokken pakt. Karel kijkt duidelijk wat het hem oplevert. Zou hij nog in het eerste stadium hebben gezeten, dan had hij dat besef niet gehad.

16

Bouwen aan je groep  

Werken in het onderwijs is vooral het werken met groepen. Het is het eerste waar je tegenaan loopt in het onderwijs en het is dan ook verwon...