Page 1

DIENSTVERLENING & PRODUCTEN

DIENSTVERLENING & PRODUCTEN

LEERWERKBOEK

9006627497_DP_pres_prom.indd All Pages

EK

 BB / KB / GL • LEERJAAR 3 & 4

PRESENTEREN, PROMOTEN & VERKOPEN 9 789006 627497

LE E RW E R KBO

22/06/16 09:42


PRESENTEREN, PROMOTEN EN VERKOPEN Dienstverlening & Producten


COLOFON Auteur Inge Berg

Auteur oriëntatie op het beroep RadarTalent Assessment & Ontwikkeling

Eindredactie Judy Tienhoven

Bureauredactie Singeling Tekstproducties

Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff Over is dé educatieve en levert educatieve oplossingen voor We het ThiemeMeulenhoff ontwikkelt zich vanmediaspecialist educatieve uitgeverij tot een learning design company. Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs, Middelbaar Beroepsonderwijs en Hoger Onderwijs. Deze brengen content, leerontwerp en technologie samen. Met onze groeiende expertise, ervaring en oplossingen worden ontwikkeld in voor nauwe samenwerking met de onderwijsmarkt enonderwijs. dragen bij leeroplossingen zijn we een partner scholen bij het vernieuwen en verbeteren van aan verbeterde leeropbrengsten en individuele talentontwikkeling. Zo kunnen we samen beter recht doen aan de verschillen tussen lerenden en scholen en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt. ThiemeMeulenhoff haalt het beste uit élke leerling. Samen leren vernieuwen. Meer informatie over ThiemeMeulenhoff en een overzicht van onze educatieve oplossingen: www.thiememeulenhoff.nl of via de Klantenservice 033 448 36 00 www.thiememeulenhoff.nl leerwerkboek wordt wordtopoptwee twee manieren geleverd: Dit leerwerkboek manieren geleverd: -– leerwerkboek plus plus startlicentie startlicentie(ISBN (ISBN978 9789006627497) 90 06 62749 7) plus totoaallicentie totaallicentie (ISBN 9789006627572) –- leerwerkboek plus (ISBN 978 90 06 62757 2)(combi-pakket) (combi-pakket) druk,eerste eersteoplage, oplage,2016 2016 Eerste druk, ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, Amersfoort,2016 2016 © ThiemeMeulenhoff, rechten voorbehouden. voorbehouden.Niets Nietsuituitdeze deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in Alle rechten uitgave magmag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, enigeof vorm of op enige wijze, geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enigeinvorm op enige wijze, hetzij hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enigmanier, anderezonder manier, zonder elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere voorafgaande voorafgaandetoestemming schriftelijkevan toestemming schriftelijke de uitgever.van de uitgever. hetmaken makenvan vankopieën kopieën uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Voor zover het uit uit dezedeze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B AuAuteurswet 1912 het Besluit 23 augustus 1985, 471 en 17 Auteurswet teurswet 1912 j° hetj° Besluit van 23van augustus 1985, Stbl. 471Stbl. en artikel 17 artikel Auteurswet 1912, dient 1912,dedient menwettelijk de daarvoor wettelijk vergoedingen verschuldigdetevergoedingen te voldoen aan Stichting men daarvoor verschuldigde voldoen aan Stichting Publicatieen Publicatie- en Reproductierechten Organisatie Postbus 3060, 2130(www.stichting-pro. KB Hoofddorp (www. Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus (PRO), 3060, 2130 KB Hoofddorp stichting-pro.nl). Voor hetvanovernemen uitgave in readers bloemlezingen, readers nl). Voor het overnemen gedeelte(n)van uit gedeelte(n) deze uitgaveuitin deze bloemlezingen, en andere en andere compilatiewerken (artikel 16 dient Auteurswet) zich tot de uitgever wenden. compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) men zichdient tot demen uitgever te wenden. Voortemeer Voor meerover informatie over van het muziek, gebruikfilm vanenmuziek, film van en kopieën het maken vanonderwijs kopieën zie in www. het oninformatie het gebruik het maken in het derwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. auteursrechtenonderwijs.nl. uitgever heeft heefternaar ernaargestreefd gestreefd auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalinDe uitgever de de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. gen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog zich tot de alsnog tot de uitgever wenden. uitgever wenden. Deze uitgave is volledig co2-neutraal geproduceerd. Deze uitgave is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw voor het geDeze uitgave is volledig geproduceerd. bruikte papier op eenCO2-neutraal verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.


WOORD VOORAF Het voortgezet onderwijs verandert voortdurend onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen. Ook de beroepspraktijk verandert hierdoor en daarmee ook het onderwijs. Met de start van het nieuwe examenprogramma voor de beroepsgerichte profielen in het vmbo introduceert ThiemeMeulenhoff de nieuwe methode MIXED. Deze methode is voor leerlingen in leerjaar 3 en 4 voor de niveaus basis beroepsgerichte leerweg, kader beroepsgerichte leerweg en de gemengde leerweg. Wij hebben MIXED ontwikkeld in nauwe samenwerking met pilotscholen. Belangrijke kenmerken van MIXED: ■ Beroepspraktijk staat centraal. Door een krachtige didactiek met realistische werkplekken en werkbedrijven bereiden de leerlingen zich goed voor op hun examen. ■ Loopbaanoriëntatie en -begeleiding zijn geïntegreerd in het lesmateriaal en sterk gekoppeld aan de werkplek en het werkbedrijf. ■ Ieder zijn eigen MIXED. Scholen kunnen kiezen uit leerwerkboeken, een volledige digitale leeromgeving of de mogelijkheid om deze te combineren. ■ De lesstof is gedifferentieerd op basis van de exameneisen, zodat elke leerling de lessen kan volgen op zijn eigen niveau. ■ Werkkaarten helpen de leerling stap voor stap belangrijke vaardigheden zich eigen te maken. ■ Video's verduidelijken de theorie in realistische settings. Leerlingen en docenten kunnen snel aan de slag dankzij de overzichtelijke opbouw: ■ Het leerwerkboek bestaat uit acht blokken, gevolgd door de theorie en een begrippenlijst. ■ Een blok begint met een introductie en een overzicht van de inhoud en leerdoelen. ■ In een blok maakt de leerling praktijkopdrachten en theorieopdrachten. ■ Elk blok sluit af met Oriëntatie op het beroep. Deze opdrachten helpen de leerling met het kiezen van een passende vervolgopleiding. ■ Achter in het boek staat alle theorie op alfabetische volgorde. ■ Achter de theorie staat ook een uitgebreide begrippenlijst. De vetgedrukte woorden in de theorie worden hier uitgelegd. Wij hebben de methode MIXED met de grootste zorg ontwikkeld. Meer informatie kunt u vinden op www.thiememeulenhoff.nl/mixed. Hebt u vragen of suggesties? Neem dan gerust contact op met onze klantenservice via 033 448 3600. Wij wensen u en uw leerlingen een fijne en leerzame tijd met MIXED!

De auteurs, het ontwikkelteam en de uitgever


TOELICHTING OP DE PICTOGRAMMEN

A

Oriënteren Opdracht voor tweetal Opdracht voor drietal Groepsopdracht Computeropdracht Theorie-opdracht Rollenspel Tip Werkkaart Let op: opdracht voor BB of KB of KB/Gl


INHOUDSOPGAVE Start Presenteren, promoten en verkopen Over dit deel

9

11

Blok 1 Marketing

17

Over dit blok 19 Gemeente Mixdam 20 Supermarkt ABC 26 Dienstenhuis Weergaloos 31 Stichting Duurzaam in Mixdam 36 Oriëntatie op het beroep (LOB) 42

Blok 2 Promotie

49

Over dit blok 51 SchoolMediaal 52 Personal sports 57 Webwinkel Gadgetmix 61 Oriëntatie op het beroep (LOB) 66

Blok 3 Manieren van communiceren

73

Over dit blok 75 Webwinkel Gadgetmix 76 Gemeente Mixdam 83 Supermarkt ABC 89 Oriëntatie op het beroep (LOB) 93

Blok 4 Social media

97

Over dit blok 99 Webwinkel Gadgetmix 100 Gemeente Mixdam 108 Personal Sports 112 Oriëntatie op het beroep (LOB) 118

Blok 5 Zakelijk presenteren, promoten en verkopen Over dit blok 125 Innotrack 126 Personal Sports 131 Scholengemeenschap Mixer 134 Dienstenhuis Weergaloos 137 Oriëntatie op het beroep (LOB) 141

Blok 6 Zakelijke gesprekken Over dit blok 149 Innotrack 150 Webwinkel Gadgetmix 156 Supermarkt ABC 161 Oriëntatie op het beroep (LOB) 166

147

123


Blok 7 Verkoopgesprek

171

Over dit blok 173 De Telefoonwinkel 174 Webwinkel Gadgetmix 185 Oriëntatie op het beroep (LOB) 194

Blok 8 Omgaan met reacties

199

Over dit blok 201 Webwinkel Gadgetmix 202 Gemeente Mixdam 208 Supermarkt ABC 212 Oriëntatie op het beroep (LOB) 216

Theorie

221

Aanspreekvormen 223 Advertenties 224 Adviseren over diensten 225 Agressie 226 Beeld 227 Bericht voor een website 228 Blogs en vlogs 229 Campagnes via social media 230 Complimenten krijgen 231 Contact met de klant 232 Crossmedia 233 Demonstreren 234 Diapresentatie maken 235 Diensten verkopen 236 Doel en doelgroep van media-uitingen 237 Doelgroep van social media 238 Doelen van promotie van een product 239 Doelen van promotie van diensten 240 Doorvragen 241 Facebook 242 Feedback 243 Flyer 244 Gesprek afsluiten 245 Gevoel en verstand 246 Handleiding en checklist 247 Informatiemarkt 248 Informeren 249 Informeren en adviseren 250 Instagram 251 Instructie 252 Instructiefilm 253 Klachten 254 Klachtenafhandeling per e-mail 255 Klanten begroeten 256 Koopbehoefte en koopmotieven 257 Landingspagina van een website 258


Lichaamstaal tijdens het zakelijke gesprek 259 LinkedIn 260 Manieren van promotie van diensten 261 Manieren van promotie van een product 262 Media-uitingen voor amusement 263 Media-uitingen voor informatie 264 Media-uitingen om te overtuigen 265 Media-uitingen voor promotie 266 Netwerken 267 Nieuwsbrief 268 Ofine promotie 269 Onbegrip 270 Overval 271 Plaatsvervangende verkoop en bijverkoop 272 Poster maken 273 Presenteren, promoten en verkopen 274 PresentatieďŹ lm 276 Presentatie voorbereiden 277 Presenteren 278 Problemen oplossen 280 Productpresentaties 281 Programma van eisen 282 Promotie van diensten 283 Promotie van een product 284 Promotieplan maken 285 Reacties op internet 286 Representatie 287 Rondleiding 288 Sellogram 289 Small talk 290 Social media 291 Soorten social media 292 Twitter 294 Uitleg geven 295 Verkoopargumenten 296 Voorlichting 297 Vragen beantwoorden 298 Wat wil de klant? 299 Weerstand 300 Woord- en stemgebruik 301 YouTube 302 Zakelijke gesprekken 303 Zakelijke telefoongesprekken 304

Begrippen

307


BLOK 1 MARKETING

OVER DIT BLOK

19

GEMEENTE MIXDAM Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht

1 2 3 4 5 6

Werk voorbereiden 21 Leuk, zo’n evenement! 21 Mensen amuseren 22 Amuseer de inwoners 24 Kiezen voor een media-uiting (amuseren) - KB Controleren en opruimen 26

SUPERMARKT ABC Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht

20

26

7 Werk voorbereiden 26 8 Meer klanten voor ABC 26 9 Meer verkopen 28 10 Meer klanten voor het bedrijf 29 11 Kiezen voor een promotie - KB 30 12 Controleren en opruimen 31

DIENSTENHUIS WEERGALOOS Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht

13 14 15 16 17 18

31

Werk voorbereiden 31 Heeft u alle informatie? 32 Voor wie is de informatie bedoeld? Meer informatie graag! 34 Kies de juiste informatie - KB 35 Controleren en opruimen 36

STICHTING DUURZAAM IN MIXDAM Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht

25

19 20 21 22 23 24

32

36

Voorbereiden 36 Hoe kun je iemand overtuigen? 37 Overtuigen: doel en doelgroep 37 Overtuig de inwoners van Mixdam 39 Kiezen voor een media-uiting (overtuigen) - KB Controleren en opruimen 41

ORIËNTATIE OP HET BEROEP (LOB)

42

Opdracht 25 Werken bij een stichting 42 Opdracht 26 Jij en de wereld: duurzaamheid

44

40


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

18


BLOK 1 MARKETING

Over dit blok Met marketing kun je verschillende dingen bereiken. Je kunt mensen amuseren, maar ze ook overtuigen. Je kunt ze overhalen om jouw product te kopen, of je kunt ergens informatie over geven. In dit blok leer je waar je dan rekening mee houdt.

Waar werk je? Gemeente Mixdam Mixdam is een kleine stad aan het water. Er zijn verschillende bedrijven. Het gemeentehuis van de stad ligt midden op de markt tegenover de oude kerk. De gemeente vindt sport en welzijn belangrijk. Daarom organiseert de gemeente veel gezonde activiteiten die ook leuk zijn voor de inwoners van Mixdam. Je werkt er als medewerker op de afdeling Sport en Welzijn.

Supermarkt ABC Supermarkt ABC heeft een grote winkel in Mixdam. De supermarkt verkoopt veel kant-en-klare maaltijden aan mensen in de stad die geen tijd hebben om zelf te koken. Er is ook steeds meer vraag naar de bezorgservice van ABC. Veel mensen hebben het te druk om zelf boodschappen te doen. Er zijn ook veel ouderen die niet meer met boodschappen willen sjouwen. Je werkt al een hele tijd bij de supermarkt. Eerst als vakkenvuller, maar nu als teamleider.

Dienstenhuis Weergaloos Dienstenhuis Weergaloos is een begrip in Mixdam. Je kunt hier allerlei diensten regelen. Heb je iemand nodig die boodschappen voor je doet? Wil je oma een dagje naar de dierentuin? Ben je ziek en heb je kinderoppas nodig? Het dienstenhuis kan het allemaal voor je regelen. De gemeente Mixdam betaalt mee aan de diensten, maar mensen moeten zelf ook een deel betalen. Jij werkt als adviseur bij Weergaloos.

19


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Stichting Duurzaam in Mixdam Stichting Duurzaam in Mixdam is een nieuwe stichting. Het doel is om de inwoners van Mixdam te informeren over manieren om van de stad een duurzame leefomgeving te maken. Je kunt er terecht voor vragen over milieu en energiebesparing, maar ook voor vragen over bijvoorbeeld zonnepanelen of het aanleggen van een moestuin. Jij werkt als communicatiemedewerker bij de stichting.

Wat leer je? Je leert: □ wat marketing is en waarvoor je het gebruikt; □ hoe je media-uitingen met elkaar vergelijkt; □ hoe je kiest voor de juiste media-uiting; □ hoe je media-uitingen maakt; □ hoe je onderzoek doet naar media-uitingen - KB.

Hoe ga je het doen? Plannen is belangrijk voor je beroep en voor je studie. Aan het begin van elk blok maak je een planning voor de rest van de week. Bekijk wat je deze week allemaal moet doen en verdeel de opdrachten over de lesuren. 1 Open het document Planning. 2 Bekijk hoeveel tijd voor de opdrachten gepland is. 3 Vul in wanneer je welke opdracht doet. 4 Bewaar de planning in je map 5 Ga je aan Mixed werken? Bekijk dan telkens eerst je planning. 6 Ben je klaar met je werk? Open dan je planning en vul in wat je hebt gedaan.

Gemeente Mixdam

De gemeente Mixdam vindt sport en welzijn belangrijk. Daarom organiseert de gemeente veel gezonde activiteiten die ook leuk zijn voor de inwoners van Mixdam. Binnenkort komt er een grote wielerwedstrijd in Mixdam. Je werkt bij de gemeente als medewerker op de afdeling Sport en Welzijn. Je leidinggevende heet Frank.

20


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 1 Werk voorbereiden

Je hebt allerlei documenten nodig om je werk goed te kunnen doen. Daarom ga je eerst je werkplek inrichten.

Opdracht 1.1 Maak een map. Geef de map een logische naam, bijvoorbeeld ‘Mixdam Marketing’. Opdracht 2 Leuk, zo’n evenement!

De gemeente organiseert binnenkort een grote wielerwedstrijd. Honderden wielrenners zullen in en om Mixdam fietsen. Heel spannend, want het is de eerste keer dat je zoiets organiseert. Jij zorgt dat het evenement bekend wordt. En je wilt het liefst dat de mensen het heel erg leuk vinden dat de gemeente dit organiseert.

Lees de theorie Presenteren, promoten en verkopen. Voer daarna de volgende opdrachten uit. Opdracht 2.1 Frank wil reclame maken voor het evenement op de regionale tv-zender. Er moet daarom een film gemaakt worden, zodat de inwoners van Mixdam kunnen zien dat er een wielerwedstrijd komt. Geef van deze film aan wie de communicatierollen invullen. De zender is:

De boodschap is:

Het middel is:

21


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

De ontvanger is:

Opdracht 2.2 Noem vijf functies van media-uitingen.

Welke functies heeft de film over de wielerwedstrijd?

Opdracht 2.3 Noem minimaal vijf voorbeelden van marketing die bedoeld zijn om te amuseren.

Opdracht 2.4 Wat vind jij goede voorbeelden van marketing die als doel ‘amuseren’ hebben? Schrijf op wat jij leest of waar jij naar kijkt/ luistert als je amusement wilt. Geef minimaal vijf voorbeelden en leg uit waarom je deze dingen leuk vindt.

Opdracht 2.5 - BBA Maak een poster over de media-uiting die jij het afgelopen jaar het leukst en het meest amuserend vond. Gebruik hierbij de werkkaart Poster maken. Afbeeldingen kun je zelf maken of van internet halen en printen. Je mag ook een poster op de computer maken. Opdracht 3 Mensen amuseren

Tijdens het werkoverleg wil Frank met jullie praten over de doelgroepen van het wielerevenement. Eerst vraagt hij je om wat voorbeelden te geven. Je maakt een overzicht voor Frank.

22


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Lees de theorie Doel en doelgroep van media-uitingen. Voer daarna de volgende opdrachten uit. Opdracht 3.1 Zet vormen van amusement die jij leuk vindt uit de vorige vraag in de eerste kolom van het overzicht. Zet daarna kruisjes in de juiste kolommen. Er is een voorbeeld gegeven. Dit amuse-

Iedereen Jongeren Ouderen Gezinnen Een andere Hoor jij tot

ment is be-

doelgroep: de doel-

doeld voor:

groep? Ja/nee

Soort amusement: 9GAG

x

ja

Opdracht 3.2 De wielerwedstrijd is bedoeld om de inwoners van Mixdam te amuseren. Alle reclame die ervoor gemaakt wordt, is er ook op gericht om mensen te vermaken. Daarnaast hoopt de gemeente dat er veel mensen naar het evenement komen. De gemeente wil dus mensen informeren over bijvoorbeeld de datum en de plek waar de wedstrijd begint.

23


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Kruis in de tabel de marketing aan die behalve amuseren nog een andere functie heeft. Bijvoorbeeld: een YouTube-ďŹ lmpje over snowboarden kan amusement zijn, maar tegelijkertijd bedoeld zijn om ervoor te zorgen dat meer jongeren gaan snowboarden (promotie). Kies uit: promoten/ verkoop bevorderen/ informeren/ overtuigen. Soort amuse-

Deze media-uiting is bedoeld om te amuseren, maar ook om te:

ment (neem over uit de vorige tabel):

Opdracht 3.3 - BBA Bekijk de ingevulde tabel. Welke media-uiting vind jij het leukst? De media-uitingen die alleen gemaakt zijn om te amuseren, of de media-uitingen die ook nog een ander doel hebben? Bespreek samen met een andere leerling welke media-uiting jij het leukst vindt. Opdracht 4 Amuseer de inwoners

Frank vraagt of jij nog meer manieren weet om de inwoners van Mixdam te amuseren. Je zegt dat je erover zult nadenken. Misschien kun je tijdens het volgende werkoverleg iets laten zien.

Lees de theorie Media-uitingen voor amusement. Voer daarna de volgende opdrachten uit. Opdracht 4.1 Noem drie mogelijke kenmerken van media-uitingen die vooral gemaakt zijn om te amuseren.

24


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 4.2 - BBA

Werk voor deze opdracht in een groepje van vier leerlingen.

Bekijk een amusementsprogramma op televisie en beschrijf welke kenmerken je ziet.

Opdracht 4.3 - KBA ■ Werk voor deze opdracht in een groepje van vier leerlingen. ■ Zoek op internet naar voorbeelden van kenmerken van media-uitingen die gemaakt zijn om te amuseren. ■ Maak hiervan een presentatie: bij ieder kenmerk laat je twee voorbeelden zien. Gebruik de werkkaart Diapresentatie. ■ Houd de presentatie in de klas. Overleg met je docent over hoe je dat gaat doen. Opdracht 5 Kiezen voor een media-uiting (amuseren) - KBA

Frank vertelt dat de gemeente het wielerevenement ook op een amuserende manier wil promoten. De filmpjes voor de regionale tv moeten daarom grappig en vermakelijk zijn. Hij vraagt jou om ideeën te verzamelen.

Opdracht 5.1 Bedenk een idee voor een grappig promotiefilmpje voor het wielerevenement. Je hoeft het filmpje niet te maken, maar alleen een idee te bedenken. Schrijf zo duidelijk mogelijk op wat er in het filmpje te zien zou zijn.

Opdracht 5.2 Je werkt in groepjes van vier leerlingen. Ga bij elkaar zitten en bespreek jullie ideeën. Voldoen de ideeën aan de kenmerken voor amusement? Opdracht 5.3 Kies samen het beste idee uit. Opdracht 5.4 Overleg met je docent of jullie een klassikale verkiezing van het leukste idee kunnen houden.

25


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 6 Controleren en opruimen

Klaar! Je werkdag zit erop. Of toch niet?

Opdracht 6.1 ■ Controleer of je alle opdrachten hebt gemaakt. ■ Controleer of je de volgende resultaten hebt: ■ poster over media-uiting - BB; ■ diapresentatie - KB; ■ idee voor promotiefilm - KB. ■ Maak de vergeten opdracht(en) alsnog. ■ Bewaar de resultaten in je map. ■ Ruim je werkplek op.

Supermarkt ABC

Supermarkt ABC heeft een grote winkel in Mixdam. De supermarkt verkoopt veel kant-en-klare maaltijden aan mensen in de stad die geen tijd hebben om zelf te koken. Er is ook steeds meer vraag naar de bezorgservice van ABC. Veel mensen hebben het te druk om zelf boodschappen te doen. Er zijn ook veel ouderen die niet meer met boodschappen willen sjouwen. Je werkt al een hele tijd bij de supermarkt. Je bent begonnen als vakkenvuller, maar werkt nu als teamleider.

Opdracht 7 Werk voorbereiden

Je hebt allerlei documenten nodig om je werk goed te kunnen doen. Daarom richt je eerst je werkplek in.

Opdracht 7.1 Maak een map. Geef de map een logische naam, bijvoorbeeld ‘Media-uitingen ABC’. Opdracht 8 Meer klanten voor ABC

Supermarkt ABC heeft veel klanten. Jij wilt graag dat er nog meer klanten bijkomen. Hoe ga je dat aanpakken? Eerst maar eens kijken hoe andere supermarkten dat doen.

26


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Lees de theorie Media-uitingen voor promotie. Voer daarna de volgende opdrachten uit. Opdracht 8.1 Noem drie media-uitingen waarmee je iets kunt promoten.

Opdracht 8.2 Wat vind jij goede voorbeelden van promotie van supermarkten? Schrijf op welke supermarkten volgens jou heel goed aan promotie doen. Leg uit waarom.

Opdracht 8.3 - BBA Maak samen met drie andere leerlingen een collage van afbeeldingen van promotie door de supermarkt die jij het best vindt. Gebruik hierbij de werkkaart Collage maken. ■ Vergelijk jullie lijstjes van goede promotie van de supermarkt. ■ Kies samen uit welke jullie de vijf beste vinden. ■ Schrijf ook op waarom jullie dit de beste promoties vinden. ■ Maak de collage van de vijf beste promoties. ■ Afbeeldingen kun je van internet halen en printen. Je mag ook op de computer een collage maken.

27


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 9 Meer verkopen

Tijdens het werkoverleg praten jullie over de doelen van de promotie van de supermarkt. Het doel kan bijvoorbeeld zijn: meer verkopen. Maar er zijn ook andere doelen. Je vraagt de anderen om voorbeelden te bedenken van promoties en de doelen die daarbij horen. Zelf denk je er ook over na.

!

Lees de theorie Doel en doelgroep van media-uitingen nog eens.

Tip

Opdracht 9.1 Zet de namen van de tien promoties die je goed vindt uit de vorige vraag in de eerste kolom van het overzicht. Zet daarna vinkjes onder de juiste kolom. Soort promotie

Doel: informeren Doel: bekendheid geven

Doel: verkoop

Doel: over-

bevorderen

tuigen

Opdracht 9.2 - BBA

Markeer de reclames die meer dan ĂŠĂŠn doel hebben.

Bijvoorbeeld reclames voor nieuwe producten waarop je ook prijskorting krijgt. 28


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 9.3 - BBA Bekijk de ingevulde tabel. Welke reclames vind jij het leukst? De reclames voor nieuwe producten? Of de reclames waarin het gaat om een voordeel van een product? Of een van de andere doelen? Bespreek samen met een andere leerling welke jij het leukst vindt. Opdracht 10 Meer klanten voor het bedrijf

De supermarkt gebruikt allerlei promotiemiddelen. Er worden bijvoorbeeld ook reclamefilmpjes op tv vertoond. Wat vinden de klanten daar eigenlijk van?

Lees de theorie Media-uitingen voor promotie. Voer daarna de volgende opdrachten uit. Opdracht 10.1 Noem drie kenmerken van promotiemiddelen.

Opdracht 10.2 - BBA Werk voor deze opdracht in een groepje van vier leerlingen. Zoek minimaal vijf reclamespotjes voor een supermarkt op YouTube. Beschrijf welke kenmerken je ziet.

Opdracht 10.3 - KB A

■ Zoek op internet naar voorbeelden van promotiemiddelen die gemaakt zijn om te promoten. Let

er op dat ze verschillende kenmerken hebben.

■ Maak een presentatie. Bij ieder kenmerk van promotiemiddelen laat je twee voorbeelden zien.

Gebruik de werkkaart Diapresentatie.

■ Houd de presentatie in de klas. Overleg met je docent over hoe je dat gaat doen.

29


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 11 Kiezen voor een promotie - KBA

De supermarkt heeft jarenlang reclamefilmpjes gemaakt rond een populaire bedrijfsleider, meneer Overbroek. Helaas wil de acteur die de bedrijfsleider speelde niet meer meewerken. Nu moet er iets anders bedacht worden voor de reclame. Het hoofdkantoor heeft een prijsvraag uitgeschreven: de medewerker met het beste idee wint een reis naar Amerika. Je gaat meteen aan de slag!

Opdracht 11.1 Bedenk een idee voor een reclamefilmpje voor een supermarkt. Je hoeft het filmpje niet te maken, maar alleen een idee te bedenken. Schrijf zo duidelijk mogelijk op wat er in het filmpje te zien zou zijn.

Opdracht 11.2 Je werkt in groepjes van vier leerlingen. Ga bij elkaar zitten. Bespreek jullie ideeën. Voldoen de ideeën aan de kenmerken voor promotie?

Opdracht 11.3 Kies samen het beste idee uit. Opdracht 11.4 Overleg met je docent of jullie een klassikale verkiezing van het leukste idee houden.

30


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 12 Controleren en opruimen

Klaar! Je werkdag zit erop. Of toch niet?

Opdracht 12.1 ■ Controleer of je alle opdrachten hebt gemaakt. ■ Controleer of je de volgende resultaten hebt: ■ collage - BB; ■ presentatie - KB; ■ idee reclamefilm - KB. ■ Maak de vergeten opdracht(en) alsnog. ■ Bewaar de resultaten in je map. ■ Ruim je werkplek op.

Dienstenhuis Weergaloos

Dienstenhuis Weergaloos is een begrip in Mixdam. Je kunt hier allerlei diensten regelen. Heb je iemand nodig die boodschappen voor je doet? Wil jouw oma een dagje naar de dierentuin? Ben je ziek en heb je kinderoppas nodig? Het dienstenhuis kan het allemaal voor je regelen. Ook kun je er allerlei hulpmiddelen huren: van rollator tot kinderbadjes. De gemeente Mixdam betaalt mee aan de diensten, maar mensen moeten zelf ook een deel betalen. Jij werkt als adviseur bij Weergaloos. Je leidinggevende heet Dave.

Opdracht 13 Werk voorbereiden

Je hebt allerlei documenten nodig om je werk goed te kunnen doen. Daarom ga je eerst je werkplek inrichten.

Opdracht 13.1 Maak een map. Geef de map een logische naam, bijvoorbeeld ‘Media-uiting Dienstenhuis’.

31


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 14 Heeft u alle informatie?

Weergaloos geeft veel informatie mee aan de bezoekers. Over de diensten, de prijzen, de gebruiksaanwijzingen van hulpmiddelen, enzovoort. Dave vraagt jou om eens kritisch te kijken of dat wel op de goede manier gebeurt.

Lees de theorie Media-uitingen voor informatie. Voer daarna de volgende opdrachten uit. Opdracht 14.1 Noem minimaal vijf voorbeelden van media-uitingen die bedoeld zijn om te informeren.

Opdracht 14.2 Wat vind jij goede voorbeelden van media-uitingen die als doel ‘informeren’ hebben? Schrijf op wat jij leest of waar jij naar kijkt/ luistert als je informatie wil. Geef minimaal vijf voorbeelden en leg uit waarom je deze zaken informatief vindt.

Opdracht 14.3 - BBA Maak een presentatie over de media-uiting die jij het afgelopen jaar het meest informatief vond. Gebruik hierbij de werkkaart Diapresentatie. Maak een diapresentatie. Afbeeldingen kun je van internet halen.

Opdracht 14.4 Bespreek met je docent of en hoe je de presentatie gaat presenteren in de klas. Opdracht 15 Voor wie is de informatie bedoeld?

Tijdens het werkoverleg wil Dave met de medewerkers praten over de doelgroepen van de informatie van Weergaloos. Eerst vraagt hij je om wat voorbeelden te geven. Je maakt een overzicht voor Dave.

32


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 15.1 Zet vormen van informatie die jij goed vindt uit de vorige vraag in de eerste kolom van de tabel. Zet daarna vinkjes in de juiste kolom. Soort infor- Deze infor- Iedereen Jongeren Ouderen matie:

matie is

Gezinnen

Een andere Hoor jij tot doelgroep:

de doel-

bedoeld

groep?

voor:

Ja/nee

Opdracht 15.2 Kruis in de tabel de informatiemiddelen aan die meer dan ĂŠĂŠn functie hebben. Bijvoorbeeld: een documentaire over straaljagers kan informerend zijn, maar tegelijkertijd bedoeld zijn om ervoor te zorgen dat meer jongeren bij defensie willen werken (dus overtuigen). Kies uit: promoten/ verkoop bevorderen/ informeren/ overtuigen.

33


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Soort amuse-

Deze media uiting is bedoeld om te amuseren, maar ook om te:

ment (neem over uit de vorige tabel):

Opdracht 15.3 - BBA Bekijk de ingevulde tabel. Welke media-uitingen vind jij het leukst? De media-uitingen die alleen gemaakt zijn om te informeren? Of de media-uitingen die ook nog een ander doel hebben? Bespreek samen met een andere leerling welke jij het leukst vindt. Opdracht 16 Meer informatie graag!

Dave twijfelt of Weergaloos wel goed informatie geeft. Ondanks het grote aantal brochures en nieuwsbrieven bellen mensen nog steeds met allerlei vragen. Hij vraagt jou uit te zoeken waar goede informatie aan moet voldoen.

Lees de theorie Media-uitingen voor informatie. Voer daarna de volgende opdrachten uit. Opdracht 16.1 Noem drie mogelijke kenmerken van media-uitingen die gemaakt zijn om te informeren.

Opdracht 16.2 - BBA

Werk voor deze opdracht in een groepje van vier leerlingen.

Bekijk een documentaire op tv en beschrijf welke van de kenmerken van opdracht 16.1 je ziet.

34


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 16.3 - KBA Zoek op internet naar voorbeelden van de kenmerken van informatie. Maak een posterpresentatie: bij ieder kenmerk laat je twee voorbeelden zien. Gebruik de werkkaart Poster maken.

Opdracht 16.4 Overleg met je docent of en hoe je de poster gaat presenteren in de klas.

Opdracht 17 Kies de juiste informatie - KBA

Weergaloos heeft een nieuwe dienst: je kunt via het dienstenhuis een huisoppas regelen. Heel

handig als je een paar dagen weg moet en als je huisdieren of veel planten hebt. Er moet iets

gemaakt worden om mensen te informeren over de nieuwe dienst. Heb jij een idee?

Opdracht 17.1

Bedenk een idee voor een informatiemiddel over de huisoppasdienst. Je hoeft het middel niet te

maken, maar alleen het idee te bedenken.

Schrijf zo duidelijk mogelijk op hoe je mensen zou informeren.

Opdracht 17.2

Je werkt in groepjes van vier leerlingen. Ga bij elkaar zitten en bespreek jullie ideeĂŤn.

Hebben de ideeĂŤn alle kenmerken van informatie? Leg uit waarom wel of waarom niet.

35


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 17.3 Kies samen het beste idee uit. ■ Beschrijf het idee in een verslag. ■ Sla het verslag op in je map. Opdracht 17.4 Overleg met je docent of jullie een klassikale verkiezing van het leukste idee kunnen houden. Opdracht 18 Controleren en opruimen

Klaar! Je werkdag zit erop. Of toch niet?

Opdracht 18.1 ■ Controleer of je alle opdrachten hebt gemaakt. ■ Controleer of je de volgende resultaten hebt: ■ presentatie - BB; ■ poster - KB; ■ informatiemiddel huisoppas - KB. ■ Maak de vergeten opdracht(en) alsnog. ■ Bewaar de resultaten in je map. ■ Ruim je werkplek op.

Stichting Duurzaam in Mixdam

Stichting Duurzaam is een nieuwe stichting in Mixdam. Het doel is om de inwoners van Mixdam te informeren over manieren om van de stad een duurzame leefomgeving te maken. Je kunt er terecht voor vragen over milieu en energiebesparing, maar ook over bijvoorbeeld zonnepanelen of het aanleggen van een moestuin. Jij werkt als communicatiemedewerker bij de stichting. Je leidinggevend heet Shauna.

Opdracht 19 Voorbereiden

Je hebt allerlei documenten nodig om je werk goed te kunnen doen. Daarom ga je eerst je werkplek inrichten.

Opdracht 19.1 Maak een map. Geef de map een logische naam, bijvoorbeeld ‘Duurzaamheid marketing’. 36


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 20 Hoe kun je iemand overtuigen?

Stichting Duurzaam maakt een plan voor betere scheiding van afval in de gemeente. Hoe overtuigen jullie de mensen ervan dat het beter is als plastic apart wordt ingezameld? Shauna vraagt jou om hulp bij het uitwerken van het plan.

Lees de theorie Media-uitingen om te overtuigen. Voer daarna de volgende opdrachten uit. Opdracht 20.1 Noem vijf voorbeelden van marketing die bedoeld zijn om te overtuigen.

Opdracht 20.2 Wat vind jij goede voorbeelden van media-uitingen die als doel ‘overtuigen’ hebben? Welke boeken, films, websites of blogs/ vlogs lees jij die als doel overtuigen hebben? Geef vijf voorbeelden en leg uit waarom je deze media-uitingen overtuigend of juist niet overtuigend vindt.

Opdracht 20.3 - BBA Maak een diapresentatie over de media-uiting die jij het afgelopen jaar het meest overtuigend vond. Geef in de presentatie duidelijk aan waarom je deze media-uiting overtuigend vond. Welke kenmerken van de media-uiting zorgde ervoor dat je overtuigd werd? Welke tekst, afbeeldingen, boodschap? Gebruik hierbij de werkkaart Diapresentatie. Afbeeldingen kun je zelf maken of van internet halen. Opdracht 21 Overtuigen: doel en doelgroep

Tijdens het werkoverleg wil Shauna praten over de doelgroepen van Stichting Duurzaam en overtuigen. Shauna vraagt je hierover na te denken en voorbeelden van het overtuigen van doelgroepen te zoeken.

37


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Lees de theorie Doel en doelgroep van media-uitingen nog eens. Voer daarna de volgende opdrachten uit. Opdracht 21.1 Zet vormen van overtuigende media-uitingen die jij goed vindt uit de vorige vraag in de eerste kolom van de tabel. Zet daarna vinkjes onder de juiste kolom. Soort

Dit is bedoeld voor:

Iedereen

Jongeren

Ouderen

Gezinnen

Een andere

Hoor jij tot

doelgroep:

de doelgroep? Ja/nee

Opdracht 21.2 Kruis in de tabel de media-uitingen aan die meer dan ĂŠĂŠn functie hebben. Bijvoorbeeld: een campagne over afvalscheiding kan overtuigend zijn, maar ook informerend. Kies uit: promoten/ verkoop bevorderen/ informeren/ overtuigen. Media-uiting (neem over uit de vorige tabel):

38

Deze media-uiting is bedoeld om te overtuigen, maar ook om te:


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 21.3 - BBA Bekijk de ingevulde tabel. Welke media-uiting vind jij het meest overtuigend? De media-uitingen die alleen gemaakt zijn om te overtuigen? Of de uitingen die ook nog een ander doel hebben? Bespreek samen met een andere leerling welke jij het leukst vindt. Opdracht 22 Overtuig de inwoners van Mixdam

De pogingen van een andere gemeente om het plastic apart in te zamelen zijn mislukt. De meeste mensen vonden het onzin en bleven het plastic in de gewone afvalcontainer gooien. Hoe pak je dat anders aan in Mixdam?

Lees de theorie Media-uitingen om te overtuigen. Voer daarna de volgende opdrachten uit. Opdracht 22.1 Noem drie mogelijke kenmerken van media-uitingen die gemaakt zijn om te overtuigen.

Opdracht 22.2 - BBA Werk voor deze opdracht in een groepje van vier leerlingen. Bekijk een milieucampagne op internet. Beschrijf welke kenmerken om te overtuigen je ziet. Opdracht 22.3 - KBA Zoek op internet naar voorbeelden van kenmerken van media–uitingen die gemaakt zijn om te overtuigen. Maak een collage. Bij ieder kenmerk laat je twee voorbeelden zien. Geef aan welk kenmerk dit is, bijvoorbeeld: tekst en beeld zijn gebruikt; moeilijke woorden worden uitgelegd. Gebruik de werkkaart Collage maken.

Opdracht 22.4 Overleg met je docent of en hoe je de collage gaat presenteren in de klas.

39


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 23 Kiezen voor een media-uiting (overtuigen) - KBA

Shauna wil graag dat jij een plan bedenkt om ervoor te zorgen dat het plastic apart wordt ingezameld. Het moet wel een milieuvriendelijke manier zijn, dus liever geen brieven aan alle bewoners van Mixdam.

Opdracht 23.1 Bedenk een idee om mensen ervan te overtuigen dat ze het plastic apart moeten inzamelen. Je hoeft het niet te maken, maar alleen het idee te bedenken. Schrijf zo duidelijk mogelijk op hoe je mensen zou overtuigen.

Opdracht 23.2 Je werkt in groepjes van vier leerlingen. Ga bij elkaar zitten en bespreek jullie ideeĂŤn. Voldoen de ideeĂŤn aan de kenmerken voor overtuigen? Opdracht 23.3 Kies samen het beste idee uit. Beschrijf het idee in je eigen woorden in een verslag. Sla het verslag op in je map. Opdracht 23.4 Overleg met je docent of jullie een klassikale verkiezing van het leukste idee kunnen houden.

40


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 24 Controleren en opruimen

Klaar! Je werkdag zit erop. Of toch niet?

Opdracht 24.1 ■ Controleer of je alle opdrachten hebt gemaakt. ■ Controleer of je de volgende resultaten hebt: ■ diapresentatie - BB; ■ collage - KB; ■ idee voor plastic inzameling - KB; ■ Maak de vergeten opdracht(en) alsnog. ■ Bewaar de resultaten in je map. ■ Ruim je werkplek op.

41


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Oriëntatie op het beroep (LOB) Je hebt meer geleerd over presenteren, promoten en verkopen binnen verschillende organisaties. Een van de organisaties is een stichting. Een stichting heeft vaak een bepaald doel, zoals duurzaamheid. In de volgende opdrachten ga je onderzoeken wat een stichting is, wat duurzaamheid is en of deze onderwerpen bij je passen. Opdracht 25 Werken bij een stichting Opdracht 25.1 Een van de organisaties uit eerdere opdrachten is Stichting Duurzaam. Wat is een stichting? Zoek de betekenis op internet op. Beschrijf het in je eigen woorden.

Opdracht 25.2 Zoek twee stichtingen op, waarvan één in jouw buurt. Schrijf ook op wat deze stichtingen willen bereiken. Dat heet een doel, bijvoorbeeld ‘mensen meer laten sporten’ of ‘natuur beschermen’. Naam stichting: Doel: Naam stichting: Doel:

Opdracht 25.3 Welke van deze twee stichtingen lijkt jou het leukst om bij te werken? Leg je antwoord uit.

Opdracht 25.4 Een stichting kan soms een goed doel hebben. Bijvoorbeeld dat mensen gezonder gaan leven of beter op het milieu letten. Is het belangrijk voor jou dat jij met jouw werk aan een goed doel werkt? Bijvoorbeeld helpen aan een beter milieu of goed zijn voor andere mensen? Leg je antwoord uit.

Opdracht 25.5 Wat zijn andere dingen die jij belangrijk vindt in jouw leven? Kruis aan. □ plezier; □ geloof; □ vriendschap; □ schoonheid; 42


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

□ □ □ □ □ □ □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

gezondheid; betere leefwereld; veiligheid; familie; rechtvaardigheid; verantwoordelijkheid; respect; uiterlijk; een comfortabel leven; leren; geluk; vrijheid; geld; waardering; goed doen; anders, namelijk:

Opdracht 25.6 Maak een top drie van je keuzes uit de vorige opdracht. Leg uit waarom je dit belangrijk vindt. 1 2 3 Opdracht 25.7 Zoek op internet een test op over ‘waarden’. Dat zijn dingen die jij belangrijk vindt. Welke test heb je gevonden?

Maak de test. Wat is de uitslag van de test? Schrijf op.

Opdracht 25.8 Passen jouw waarden bij een beroep binnen de sector van promotie, presenteren en verkopen? Leg je antwoord uit.

Opdracht 25.9 Passen jouw waarden bij een van de beroepen binnen dit blok? Kruis aan welke. □ communicatiemedewerker; □ adviseur diensten;

43


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

□ □

teamleider; medewerker afdeling sport en welzijn.

Zou je dit beroep ook willen doen? Leg je antwoord uit.

Opdracht 26 Jij en de wereld: duurzaamheid Opdracht 26.1 Stichting Duurzaam heeft als doel dat mensen meer duurzaam worden. Zoek op internet op wat duurzaamheid is. Leg uit in je eigen woorden.

Opdracht 26.2 Lees de volgende zinnen. Leg uit waarom dit wel of niet duurzaam is. Je laat de verwarming altijd aan staan.

Je gaat met de fiets naar je werk.

Je laat je posters en folders afdrukken op gerecycled papier, zoals FSC of kringloop printpapier.

Jullie gaan lunchen met producten van boeren en bakkers bij jouw in de buurt.

Je gaat met de auto naar je werk.

Je gaat met het openbaar vervoer naar je werk.

Alleen gezonde mensen mogen bij je werken.

Je laat de lader van je elektrische apparaten altijd in het stopcontact zitten.

Je print dubbelzijdig en zwart/wit.

Je gebruikt plastic bekers bij de koffieautomaat.

44


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Je gooit papier, glas, metaal, plastic en vuilnis in ĂŠĂŠn vuilnisbak.

Je adopteert met jouw organisatie een windmolen of ontwikkelingsproject.

Opdracht 26.3 Beschrijf hoe een organisatie geld kan besparen met behulp van de voorbeelden uit de vorige opdracht. Geef drie voorbeelden.

Opdracht 26.4 Zou jij thuis of op school meer duurzaam kunnen zijn? Bedenk twee dingen die jij kunt doen om meer duurzaam te zijn. Je mag hierbij internet gebruiken.

Opdracht 26.5 Het is steeds meer een trend om spullen te delen. Bijvoorbeeld je gereedschap, je auto of je huis. Zoek op internet twee voorbeelden van websites waar je je spullen kunt aanbieden om te delen of verhuren aan andere mensen.

Opdracht 26.6 Past het delen van spullen volgens jou bij duurzaamheid? Leg je antwoord uit.

Opdracht 26.7 Zou jij jouw spullen, zoals een boormachine of auto, gratis willen delen? Leg je antwoord uit.

Opdracht 26.8 Zou jij jouw spullen willen delen als je er geld voor krijgt? Leg je antwoord uit.

45


Presenteren, promoten en verkopen Blok 1 Marketing

Opdracht 26.9 Is duurzaamheid iets dat bij jou zou passen? Bedenk een reden waarom het wel bij je zou passen en waarom niet. Duurzaamheid past wel bij mij, omdat:

Duurzaamheid past niet bij mij, omdat:

46


DIENSTVERLENING & PRODUCTEN

DIENSTVERLENING & PRODUCTEN

LEERWERKBOEK

9006627497_DP_pres_prom.indd All Pages

EK

 BB / KB / GL • LEERJAAR 3 & 4

PRESENTEREN, PROMOTEN & VERKOPEN 9 789006 627497

LE E RW E R KBO

22/06/16 09:42

Profile for ThiemeMeulenhoff

Mixed Dienstverlening & Producten Presenteren, promoten en verkopen leerwerkboek  

Mixed Dienstverlening & Producten Presenteren, promoten en verkopen leerwerkboek BB/KB/GL leerjaar 3&4

Mixed Dienstverlening & Producten Presenteren, promoten en verkopen leerwerkboek  

Mixed Dienstverlening & Producten Presenteren, promoten en verkopen leerwerkboek BB/KB/GL leerjaar 3&4