Issuu on Google+

ឆ្នាទំ ី ០២ ថេែ ២៥ ខែកឥរគរ ិ ថ្ងល

១៤ ថ្ងៃ ១ ។ ១០ ឆ្នាថោះ ด ំ ดររស ១១ ខែកញ្ញា ព. ស. ២៥៥៥ ី ័ក ររូវនង ឹ ថ្ងៃទី ด គ. ស. ២០១១

របភពព័តមា ៌ នសថីអំពខី ែមរដរោម

P

REYNOKORNEWS.BLOGSPOT.COM

ចេញផាយរបចា ំសប្តាហ៍រាល់ថ្ងៃអាទិត្យ

រដ្ឋាភិប្តលចវៀត្ណាមចបើកយុទធនាការចដើររ ឹប យកវត្ថបុ ុ រាណចៅតាមវត្ាអារាមខ្មមរចរកាម

ដោយ ដៅ សុ គនាន

រពះដៅអធោ ិ រវតថបានបដដិ សធ នូវសំ ណូមពរ

សារព័តមា ៌ ន ថ្រពនគរ អាជាញធរដវៀតណាមដែតថរពះរតពាំង ឬរតា វញ ដៅខតបនថោរបញ្ចុ ះបញ្ចូ លរពះដៅអធោ ិ ិ រ វតថសាវយពក

ឋត ូ សំ ិ កបុងរសុកថកូវឲយរបគល់រប

ណាករពះវសណ ិ ុ ខដលមានអាយុោលជាងពាន់ ឆ្នបដំ ៅឲយរោឌភបា ិ លរគប់រគង

ោរបញ្ចុ ះ

បញ្ចូ លដនះ អាជាញធរដវៀតណាមបានយកលិែត ិ អវម ួ ខដលដគអះអាងថាជា ី យ

«ចាប់»

របស់

រពះដៅអធិោរវតថដខដល

ជាសមផតថរិ ម ួ របស់វតថ ។

សួ រ ឬ គំរាមរពះអងគអំពោ ី រខដលរពះអងគហា៊ន

ោរវតថមុនីរងសស (សាវយពក) បានមាន ី ិ រវរារាម ី

(VOKK) ជុំវញករណ ិ ី ដនះ ោលពីដពលកនលង

រពះដតជរពះគុណ ថាច់ ដកឿង រពះដៅអធិ

ដថរដីោរបាប់ោលពីដពលថមីៗដនះថា

ថ្ថងអងាគរ ៍ទី ២៣ ខែសីហា អាជាញធរដវៀតណាម តាំងពថា ី ប ក់មូលោឌនដល់ថាបក់ដែតថ ដដើមផបញ្ច ី ុ ះបញ្ចូ លរពះអងគ

កបុងខផនដីកថី ជាសមផតថិរបស់រដឌ ដហើយជរមុញ

រគងវញ ិ ។

ឲយរពះដៅអធោ ិ រវតថ

របគល់រប ូ សំ ណាករពះ

វសណ ិ ុ ដនាះដៅឲយរដឌជាអបករគប់រគប់វញ ិ ។ ចំដពាះ

នដោបាយខផលល្វវ

របមាណ

ជាង ១០ នាក់ បានចូលមកវតថរបស់រពះអងគ

របដទសដវៀតណាម ថា វតទុខដលមានអាយុោល

យូរអខងវង ដោះបីធាលក់មកពីដលើអាោសកថី ដៅ

ោលពី

ណាករពះវសណ ិ ុ

ឲយរបគល់រប ូ សំ

ឲយដៅរោឌភបា ិ លយកដៅរគប់

មន ត ់បទសមាាសន៍ ិ មានសិទផ ិធ ល ដល់សារព័តមា ៌ នព័តមា ៌ ន

ពធ ធិ នជារថិ ើ ម ិ អ ី បអរទវា ិ សទ ិ ជ

រដបៀបថ្នោរបញ្ចុ ះបញ្ចូ លដនះ តាមរបភពី

របស់អាជាញធរដវៀតណាមដោយបានដលើកដហតុ

ផលថា របស់ខដលពុទនបរស័ ិ ទរបដគនដហើយ គឺ

ខែមរថរោមថៅកមពជាថរោងរារពធ ុ

របាប់ថា

បានមានដថរដីោ

ដំបូងអាជាញធរដវៀតណាមបានសាក

ផថល់បទសមាាសដល់វទយ ិ សំ ុ ដឡងកមពុជាដរោម

ដៅថមីៗ ។ ដរឿងដនះ អាជាញធរដវៀតណាមបានសួ រ រពះអងគថា

ដតើរពះអងគបានផថល់ដលែទូរស័ពធ

ផ្ទធល់ែួ នដៅឲយអប ល កណា ដទប ិ សំ ើ បានវទយ ុ ដឡង កមពុជាដរោមដៅមកសមាាសន៍ ។ រពះអងគបាន ដឆលើយតបវញថា ិ

ស័ពធដៅណាដទ

រពះអងគមន ិ បានឲយដលែទូរ

ខតរពះអងគជារពះឧបជាយ៍

និងរពះដៅអធិោរវតថ

ដលែទូរស័ពធមានដគ

សាគល់ដរចន ើ ោំងដៅកបុងនង ិ ដរៅរបដទសជាដរឿង ធមមតា ។

(ត្ចៅទំព័រ ២)

ំ រងាររបស់សមាគមខែមរដរោមដៅភបដំ ពញ កច ិ ចរបជុោ ដដម ើ ផព ី ភ្ន ិ កាោរងារកបុងដពលកនលងមក ។

សមាគមខែមរដរោមដៅកមពុជាដរោង

ជួបជុំោបដៅថ្ថងទី ១៣ ខែកញ្ញដខាងមុែ

ដនះ ដដម ពធ ួ ើ ផរបារពន ី ិ ីអបអរសាទរដល់ែប ៤ ឆ្នប ំ ថ្ថងខដលអងគោរសហរបជាជាតិរប

ោសនូវដសចកថីរបោសជាសកល សថីពី សិទជ និ នជាតដិ ដើម ។

«អងគោរ សមាគមខែមរកមពុជាដរោម

មានកិតថិយសសូ មដោរពអដញ្ជ ើ ញ

ឯក

ឧតថម ដល្វកជំោវ ដល្វករសីអបកនាង

ចវៀត្ណាមចដ្ឋះខ្លងអនកជាប់គុកជាង

កញ្ញដ

១០.០០០ នាក់ ខ្ត្គ្មមនចមមះ ចោក ចៅ ចហន

បងបអូនជនរួមមមខែមរកមពុជា

ដរោមោំងកបុងនង ិ ដរៅរបដទស រពមោំង អបកសារព័តមា ៌ នជាតិ (ត្ចៅទំព័រ ៣)

ដោយ ថាច់ ធារ ី

សារព័តមា ៌ ន ថ្រពនគរ តាមរបភពពីទីភ្នបក់ងារព័តមា ៌ ន AP

ដល្វក ដរតឿង តឹង សាង របធានរដឌដវៀត

រពះវ ិហារវតថមុនរី ងសស (សាវយពក) ឋត ិ ី ិរវរារាម ី

ណាមបានសដរមចដលើកខលងដោស ឲយ

ដៅកបុងរសុកថកូវ ដែតថរពះរតពាំង ។

អបកដោសជាប់គុក

រូបថតៈwww.srahku.com

១០.០០០ នាក់ ដៅកបុងទិវាបុណយជាតិ

ដោយ សឺង សដរមច

របដទសដវៀតណាម ោលពីថ្ថងទី ០២ ខែ

វទយ ិ សំ ុ ដឡងកមពុជាដរោម (VOKK) ដៅថ្ថងទី

២០១១

២៣

កនលងដៅដនះ

ដទសដវៀតណាម លផចថម ួ ិ ីមយ

ខែសីហា

កញ្ញដ កនលងដៅដនះ ។ ដល្វក ដៅ ដហន

ជាអបកតំណាងពលរដឌខែមរដរោម ដៅដែតថ

ឆ្នប ំ

មាត់រជូកកបុងោរតវា៉ ដរឿងដីធលី

អាជាញធរថ្នរប

ដមមះដៅកបុងបញ្ជ ី

បានសាកលផងកល

ខដលដមដឹកនាំបកស

ដឡយ ើ ។ ដរៅពី ដល្វក ដៅ ដហន ខដល

ដៅខដនដី

ជាខែមរដរោម សកមមជនសិទនិមនុសស និង

កមពុជាដរោមដោយយកដលសថា ដដើមផ ី ោក់តាង ំ ឱយអបកដទសចរណ៍ បានដ

មន ិ មាន

កុមុ យន ម ស ិ ថដវៀតណាម ដលើកខលងដោស

កបុងោររបមូលយកនូវ

បុរាណវតទុពវី តថអារាមនានា

របមាណជាង

អបកបដញ្ច ញដោបល់ខែវងគំនិតនឹងអាជាញ

ើញ

ធរដវៀតណាម

ដោសខដរ ។ សហរដឌអាដមរក ិ និងសហ

២០១១ របស់មនធីរកីឡា វបផធម៌ និង

ដវៀតណាមថា ោ៉ងធងនធ ់ ងរ

បថូរពីដមមះខែមរគឺដែតថរពះរតពាំង ចុះហតទ ថ្នសមាគមរពះសងឃដសបហាជាតិ

ជូន

ចំដពាះគណកមមោរ (ត្ចៅទំព័រ ២)

ោសជាសកេសតព ធិ ន ី ីសទ ិ ជ ជារថិ ើ មឲ្យមានររសទ ធិ ព ិ ភា អានចៅទំព័រ ៣

រពឹត្ាិការណ៍

២៨ កុមភៈ ១៩៧៥ ឯកសាររបវតថិសាស្តសស ថ ីអ ថ ព ំ ី

សមរភូមផ ិ ារកំពង់ ថែរតរពះររពាំង

ភ្នពអុរឺ ប ុ ជាដរឿយៗ ខតងរះគន់ រោឌភបា ិ ិ ល

ដទសចរណ៍ដែតថរតាវញ ខដលយួនបាន ិ ដលខាដោយអនុរបធាន ថាច់ សុ ែសានថ

ររូវអនុវរតតាមថសែកតីររ

ក៏មន ិ រតូវបានដលើកខលង

អំពីសាបថ្ដវបផធម៌ខែមរ ។ ោរអនុវតថនូវ

លិែត ចុះថ្ថងទី ១៦ ខែសីហា ឆ្នប ំ ិ

ចវៀត្ណាម

វតថអងគតាមញ ិ ជាយរកុងភបដំ ពញ ២៣ ធបូ ២០០៩: ដល្វក ដៅ ដហន កំពុងបងាាញ ឯកសារខដលអាជាញធរដវៀតណាមរបយកដ ធ ល ី លីរបស់ែួ នដៅកមព ឹ ុ ជាដរោម ។

បានរ ំដល្វភសិទនិមនុសស

ដោយរកុងហាណូយខតង

ចាប់ែួ នរកុ ល មអបកបដញ្ច ញមតិខែវងគំនិត

អបកមានគំនិតចង់ដវៀតណាមមាននដោ បាយខបបពហុបកស

និងរកុមដមដឹកនាំ

សាសនាជាដដើម ។ (ត្ចៅទំព័រ ៤)

អានចៅទំព័រ ៥/៦


ព័ត្៌មាន

គថងអាទិតយ ១៤ កកើត ខែភទ្ទបទ ឆ្ននកំ ោះ ទ្តីស័ក ព. ស. ២៥៥៥

សារព័ត្៌មាន ថ្រពនគរ

រដ្ឋាភិប្តលចវៀត្ណាមចបើកយុទធនាការចដើររ ឹបយកវត្ថបុ ុ រាណចៅតាមវត្ាអារាមខ្មមរចរកាម (ត្ពីទំព័រមុម)

រពះដតជរពះគុណ

ថាច់ ដកឿង បានមានដថរដីោថា៖«មក

អារាមខែមរដរោម ? ដោងតាមលិែិតឧដទធសនាមមួយ

តាំងពីរកសួ ង របធានសារមនធីរ អនុរប

ចាប់ចុះថ្ថងទី ១៨ ខែសីហា ឆ្នប ំ ២០១១

សិរសរសុក ដហយ ើ អនុរបធានគណៈកមាម

រពះហសទដលខាដោយរពះដតជរពះគុណ

ធានសារមនធីរ

ដហើយនឹងរកសួ ងរណ

ោរ ុំ រណសិរស ុំ ដគមកពថ្ី ថងទី ២៣ ខែ ៨» ។

វតទុមានតថ្មលជារបស់រដឌ៖

អំពម ី ូលដហតុខដលនាំឲយអាជាញធរ

របស់មស្តនថីសងឃខែមរដែតថរពះរតពាំង ចុះ

ចនធសិរ ី ថាច់ សុ ែសានថ របដគនដំណឹង ដល់រពះដៅអធិោរវតថោង ំ ១៤១ វតថ ដៅកបុងដែតថរពះរតពាំងថា សងឃបានឯកភ្នព

ដវៀតណាមចង់បានរូបសំ ណាករពះវសណ ិ ុ

មនធរី វបផធម៌

ថាច់ ដកឿង បានមានដថរដីោឲយដឹងថា

បុរាណ

ដនះដៅរគប់រគងដនាះ រពះដតជរពះគុណ អាជាញធរដវៀតណាមបានយកលិែិតមួយ

របស់ដែតថកុ បង

កឡា ី

សមាគម

នង ឹ ខផនោររបស់

នង ិ ដទសចរណ៍

«ោររបខមរបមូលនូវវតទុ

កផរកាច់ ូ

រូបចមាលក់រចនាបទម

ខែមរ» ខដលមានដៅតាមវតថអារាមនានា

781/UBND-NN ចុះថ្ថងទី ២៤ ខែមនា ិ

ប៉ុដណា ត ះ។

ំវញ ជនដែតថរតាវញជុ «ោររបខមរបមូល ិ ិ

មានដថរដីោថា៖ «ដសចកថីខថលងោរណ៍

បទម

វបផធម៌

ឆ្នប ំ ២០១១ របស់ គណៈកមាមធិោររបជា

នូវវតទុបុរាណ កផរកាច់ រប ូ ចមាលក់ រចនា ូ របស់ជនជាតខិ ែមរដៅដែតថរពះរត

អាតាមនង ៏ ិតថា តាំង ិ គណៈកមមោរវតថកគ

បរស័ ិ ទខែមរដរោមមាបក់ដៅជិតវតថ ែណៈ

កាច់ រូបចមាលក់ រចនាបទម របស់ ជន

របដគនវតថដហើយ

មានរបស់សំខាន់រតូវឲយដគ ក៏ោមនខដរ ។

ោរ

«របខមរបមូលនូវវតទុបុរាណ

ជាតិខែមរដៅដែតថរពះរតពាំង» ដដើមផោក់ តាង ំ បងាាញ ី

កផរូ

ខាងដលើ

រពះដតជរពះគុណ

ថាច់

ដកឿង

បានដថរដីោថា៖ «ពីថ្ថង ដគយកលិែិត មកអានហបឹង...ដគថា របស់ខដលដៅកបុង ខផនដី

របស់ខដលធាលក់ពីដលើអាោស

មក៍

ខដលមានអាយុោលរាប់ពាន់ឆ្នប ំ

របស់ហង បឹ រតូវខតរដឌរគប់រគង »។

ND ចុះថ្ថង ទី ០៨ ខែធបូ ឆ្នប ំ ២០០៩ នង ិ

កដើររបយកវតថ ឹ ុ បុរាណតាមវតថ

រពះដតជរពះគុណ

ដសចកថីរបោស (Công Văn ) ដលែ

ថ្នរគឹសថសករាជពីពុទន

ខដលពួកដគបានជក ី ដីដហយ ើ បានរបទះ ដ

ើញដៅកបុងដីភូមរិ បស់ែួ លន ៕

ថាច់

សងឃខែមរដនាះមន ិ មានែលឹមសារណាមួយ

2226/QĐ-UB

ដហើយក៏មន ិ អាចយកដៅ

ើញយក

០៧

អារាមខែមរដរោមពីសំណាក់អាជាញធរដវៀត

សងឃដែតថ ដដើមផជូ ី នដំណឹងដល់រពះដៅ ដសចកថស ��� ដរមចដលែ

ដៅផធះដទ

មន ិ ខដលដ

វតសរ ៍ទី

បានទទួលរូបសំ ណាករពះ

ោក់ទងោរអនុវតថនូវយុ ទននាោរ

ដកឿង បានមានដថរដោ ី ថា សារលិែត ិ

អធិោរវតថមានែលឹមសារថា «ដោងតាម

ខតរបស់ណាពុទនបរស័ ិ ទដគ

សាវយពក

ចរណ៍ឲយបានដឹងពវី បផធម៌របស់ ខែមរ ។

របស់មនធរី វបផធម៌ កឡា នង ី ិ ដទសចរណ៍ ដែតថរតាវញ ដផញើោន់គណៈកមមោរមស្តនថី ិ

ពដី ដម ើ មក

ដល់ដភញៀវដទស

ណាមដនះ

ដោយដោងដលើលិែិតមួយ

សូ មបញ្ញជក់ថា ោលពីថ្ថង ០៧ ខែ

តាមវតថអារាមនានា ដដើមផអ ី នុវតថនូវខផន

បាលរដឌ និងភ្នបក់ងារសារមនធីរចូលដៅ

នឹងបញ្ជូ នកមាមភិ

ចាប់ចុះថ្ថងទី ១៦ ខែសីហា ឆ្នប ំ ២០១១

កថីជារបស់ខដលរដឌរតូវរគប់រគង ។

នាមដនះ

ខដរ ។ រតូវខតោក់កុ ងវតថ ប ហបឹងដហើយ» ។

វសណ ិ ុ មួយខដលអាយុោលកបុងអំឡុងសត

ចរណ៍ដែតថរតាវញ ិ

ដដើរ «របមូល» វតទុបុរាណខែមរដៅតាមវតថ

ដោះធាលក់ចុះពីអាោសកថី ដៅកបុងខផនដី

កមមោរវតថមន ិ ឲយ ... អាតាមក៏មន ិ ហា៊នឲយ

វតថវា៉ចឹងណា ខតមន ិ ោក់ថា ដបើវតថណា

មានសិទដនិ ដរើ រសាវរជាវនូវវតទុបុរាណតាម

រតពាំងបានសដរមចដចញលិែិតឧដទធស

ខដលមានអាយុោលរាប់ពាន់ឆ្នប ំ

របស់សមាគមសងឃអនុញ្ញដតឲយរកសួ ង

ពាំង» មនធរី វបផធម៌ កឡា នង ី ិ ដទស

តថ្មល

ោរខដលមស្តនស ថី ងឃខែមរថ្នដែតថរពះ

ដកឿង

កមាៈ ឆ្នប ំ ២០១១ រពះដៅអធោ ិ រវតថ

ោំង ១៤១ ថ្នដែតថរពះរតពាំង ។

វតទុមាន

ថាច់

ក៏ដូចជារកសួ ងដបតក ិ ភណឍ

ចាប់ដោងដលើចាប់របស់រដឌ ដចញមក អានចំដពាះរពះភ័ស្តកថរពះអងគថា

រពះដតជរពះគុណ

ោក់ដៅសារមនធរី បានខដរ ។ ដបើគណៈ

ឧដទធសនាម ខដលបានដចញដោយមស្តនថី ថា

រពះដៅអធិោរវតថរតូវខតរបគល់វតទុ

បុរាណដល់អាជាញធរដវៀតណាម ដឡើយ ផធុយដៅវញែល សា ិ ឹ រថ្នលិែិត

រោន់ខត

អនុញ្ញដតឲយដគមកសិការសាវរជាវ

ខត

រូបសំណាកខដលបានរបទះដ ញ ើ ដៅខកផរវតថសាវយពក ។ រូបថតៈVOKK

នចោប្តយខ្ផលោវ

(បទវចារណកោរបស់ វទយ ិ ិ ុ សំ ក ១៤១

(ត្ពីទំព័រមុម)

វតថពុទន

ជនជាតកិ ដើម មានសិទទ្ិធ បតប ិ នូវទ្បគពណី ទំកនៀមទមាាប់ ជា ិ តតិ នង ិ កធវឱ្ ើ យរស់ក ង ើ វញ

សាសនាមហានិោយខែមរ ដែតថរតាវញ ិ បានដធវច ើ ំដពាះវតថខែមរមួយ

ដៅរសុកថកូវ

ដមមះវតថមុនីរងសស (សាវយពក) ី ិ រវរារាម ី ប៉ុខនថរតូវរគូដៅអធិោររពះនាម

ថាច់

ដកឿង បានរបខកកមន ិ រពមរបគល់ ឱយ ។

វបបធម៌របស់ែួ ន ា ។ សិទកិធ នះ រួមមានសិទក ន ការពារ នង ិធ ុ ងការខថរកា ិ អភវិ ឌ្ឍអវី ខដល

បង្ហាញពអ ា ខដលមានពអ ី តតសញ្ញាណវបបធម៌របស់ែួ ន ី តត ី កាល បច្ចុបបនននង ិ អនាគត ដូច្ជាតំបន់ បុរាណវទា ិ នង ិ សិលបៈ ទសសនយ ី ភាព នង ិ ការសខមែងសិលបៈនង ិ អកសរសាស្តសត ។

មារតា ១១ ថ្នដសចកថរី បោសជាសកលរបស់អងគោរសហរបជាជាតស ថ ព ំ ស និ នជាតដិ ដម ើ ិ ីអ ី ិ ទជ

របតក ិ មមជំោស់របស់ រពះរគូដៅអធិោរ

ថាច់ ដកឿង ដនះ ចាត់ទុកជាវរភ្នពគំ រូ ិ សរមាប់វតថដថ្៏ ទដទៀតោំងអស់

ថ្នខដន

ដីកមពុជាដរោមោំងមូល ។ គឺដពលដនះ

ដហតុអវីបានជា

ដល្វកឧកញ៉៉

សឺង

គុយ ដៅហាវយដែតថរពះរតពាំងបានរតូវ

ដហើយ ខដលរពះសងឃនិងរបជាពលរដឌ

យួនោត់កាលជាថបូរឱយយួន

ដយង ើ រតូវខតបងាាញថា

ដហតុអវី បានជាយួនបានបទ ិ មន ិ ឱយខែមរ

ខែមរជាទួដៅ ដៅដលើទក ឹ ដីកំដណើតរបស់ នឹកដ

យួនមន ិ ដចះខត

ើញដធវើអវីតាមខតចិតថ

របស់ែួ ន ល

រពមរកា

ទំដនៀមទមាលប់របថ្ពណីរបស់ខែមរ ? ចុះ ដរៀនសូ រតអកសរខែមរ

?

ដហើយដៅមាន

ដឡើយ ។ ទដងវើរបស់យួន ដបើដយើងសាថប់

ដរឿងរា៉ វដរចើនដទៀត ដោះជារតូវដរៀបរាប់ជា

ជាពួកដគគិតគូរខាលង ំ ណាស់ ចំដពាះោរ

ដចតនាដ៏អារកក់ល្វមករបស់អបកដក ឹ នាំ

ដោយពុំបានគត ិ ឱយដិតដល់

ហាក់ដូច

ខថរកាសមផតថិវបផធ៌ខែមរដៅដលើ

ខដនដី

ខដលពួកដគកំពុងោន់ោប់ ។ ប៉ុខនថដបើ រោន់ខតគិតមួយជំហា៊នែលី ចង់រកាវបផធម៌ ចុះដមថច

ថាដបើយួន

ដករដំខណលខែមរខមន

ក៏ដគចាំបាច់បូ រដម ថ ម ះដែតថរពះ

ងកមពុជាកទ្កាម)

ដសៀវដៅរាប់ពាន់ទំពរ័ ក៏មន ិ អស់ យួនចំដពាះខែមរ

អំពី

គឺមន ិ មានអវីដរៅពីោរ

ចង់រ ំល្វយដែឿនវបផធម៌របស់ខែមរ ខដល មនដៅដល់ោររ ំល្វយពូជសាសន៌ ខែមរដឡយ ើ ។

រូបសំ ណាករពះវសណ ិ ុ ដនាះ ខដលរប

របទះដ

ើញថមីៗនូវបុរាណវតទុ ជាសាបថ្ដ

ណាចរកកមពុជាសពវថ្ថងដនាះ

រាប់តំណរតកូលមកដហយ ើ

បញ្ញជក់អំពវី បផធម៌ និងអារយធម៌ ថ្ន ិ

ពូជសាសន៍ខែមរ ល្វតរតោងដលើទឹកដ៏

កប់កុ ងដ ប ីដៅដឡើយ

ពាសវាលពាស

ោលថ្នអតីតអាណាចរកមហានគរខែមរ និងកំណាយថមីៗខដលរបទះនឹងបុរាណ

វតទុោំងដនាះ ោន់ខតដធវឱ ើ យយួនមានោរ ែវល់ខាវយដដកមន ិ លក់បក់មន ិ ដលាើយ អំ

ដល្វក គឺមន ិ ែុសពីែំរបឹងយកចដងអរដៅ

សតវតសរ ៍ទី ៧ ថ្នរគឹសថសករាជ ។ ោរ

មន ិ ដឹងជាចុះដរបងដៅថ្ថងណា ។

ដហតុអវី

បានពួកដគបានបងខំបូ រដម ថ មះ

មនុសសខែមរដរោមឱយដៅជាយួន ? ចុះ

ឆ្នប ំ ២០១១ មានអាយុោលកបុងអំឡុង

ដទ ។ ដមដរៀនដ៏ជូរចត់ បានបដរងៀន

ជាអតថសញ្ញដណជាតរិ បស់ដយង ើ

ពី

រគូដៅអធិោរ ោលពីថ្ថងទី ៧ ខែកុមាៈ

ើញ ដហើយយកមករបដគនរពះ

ចាញ់ ដបាកកអបកដឹកនាំយួន បានដទៀត

ខែមរ ។ បុរាណវតទុខែមរដ៏ដរចន ើ ខដលដៅ

នង ឹ ពួកយួនបានរុករានទស្តនាធនយក

របស់ខែមរោំងអស់ឱយដៅជាយួន ? ចុះ

របទះដ

មន ិ អាច

ដយើងឱយមានដសចកថីោលហានហាន កបុង

ជាពលរដឌខែមរកបុងភូមជ ិ ិតវតថ បានជីកដី

ុំ រសុក និងដែតថ

ដរៅដមមកបុង ដូចខផលល្វវ របស់យួនដនាះ

ធំលឹ ង វ ដលវើយដលើដរជាយសុ វណតភូមិ មុន

រតពាំងមកជាដែតថរតាវញ ិ ? ចុះដហតុអវី បានជាដមមះភូមិ

ដយើងជាខែមរដរោមោំងអស់ោប

ខដលបានទទួលជាហូខហរ នូវលផច ិ លអ

ោន់ខត

ពីសចចភ្នពមួយខដលែលួនកំពុងពាោម

ោយលុ បកប់ជាន់ បំបាង ំ ខភបកសាកល បាំងសតវដំរមួ ី យ

ខដលកំពុងដឡង ើ ែលួន

កច ិ ចោរពារ ខថរកាសមផតថិវបផធម៌ ខដល ។

ដហើយកិចចោរពារដនះ គឺឋត ិ ដៅកបុងរកប ែណឍថ្នដសចកថីរបោសរបស់អងគោរស ហរបជាជាតិ

ខដលបងាាញពអ ី តថសញ្ញដណ

វបផធម៌របស់ែួ ន ល ខដលមានពអ ី តត ី ោល បចចុបផនបនង ុ ណ ិ អនាគត ដូចជាតំបន់បរា វទា ិ នង ិ សិលផៈ ទសសនយ ី ភ្នព និងោរ សខមឋងសិលផៈនង ិ អកសរសាស្តសថ ។

អបកដឹកនាំយួនគួរខតដឹងថា ចំដពាះ

ោរខថរកាសមផតថវិ បផធម៌ជាតិ

ដនាះ

ដយង ើ ជាខែមរដរោមដចះ រសឡាញ់ ដហយ ើ

ថ្នបុពវបុរសខែមរ ខដលមានរចនាបទមមន ិ

ែុសពីបុរាណវតទុនានា កបុងទឹកដីថ្នរាជា

អភវិ ឌណអវី

សថីពីសិទនិរបស់ ជនជាតិ

ោរពារបាន ដរពាះវតទុដនាះជារបស់ដយើង ដហើយ

ក៏មានតថ្មលដសមើនឹងអាយុ ជីវត ិ

របស់ដយើងខដរ ដហើយដយើងក៏មន ិ ដជឿថា

មានអបកដ៏ថ្ទរសឡាញ់ នង ិ ជួយោរពារ បានដូចដយង ើ ដឡយ ើ

មន ិ រតឹមខត

សមផតថិវបផធម៌បុដ៉ ណា ត ះដទ សូ មផរី ក ុ ខជាតិ ថ្រពរពឹកា

មានខតកបុងបរដវណមនធ ិ ីរវតថ

អារាមរបស់ខែមរដទ ខដលខែមររកាបាននូវ

ដដម ើ ដឈធ ើ ំៗ ោ៉ងរតឈង ឹ រតថ្ឈ មាន សតវបកាបកសហា ី ៊ នមកទំរជកដោន ដផញើ ជីវតោ ៉ ងសុ ែសានថ ិ ោំងដនាះ

ដរពាះសតវបកស ី

ហាក់ដូចជាបានដឹងថា

ដដើមខដលយួនបានចុះហតទដលខាទទួល

មនុសសណាជាអបកនាំសុែឬនាំទុកខ មក

មារតា ១១ ថ្នដសចកថីរបោសបានខចង

អបកខដលមានបំណងលអឬមន ំ ុែ ិ លអនាស

សាគល់ជាមដហាឡារករួ ិ ចដហយ ើ ។ តាម

ឱយែលួន ។ ដូចោបខែមរដរោមសាគល់ចាស់

ថា ជនជាតិដដើម មានសិទនិរបតិបតថិ និង

ឬនាំទុកខមកឱយែអួន។សូ មសពវសតវ បាន

ដធវើឱយរស់ដឡង នូវរបថ្ពណី ទំដនៀម ិ ើ វញ ទមាលប់ ជាវបផធម៌របស់ែួ ន ល ។ សិទដនិ នះ

រួមមានសិទក និ ុ ងោរខថរកា ប ោរពារ និង

របកបដៅដោយដសចកថីសុែសងប់ ៕


ព័ត្៌មាន

គថងអាទិតយ ១៤ កកើត ខែភទ្ទបទ ឆ្ននកំ ោះ ទ្តីស័ក ព. ស. ២៥៥៥

សារព័ត្៌មាន ថ្រពនគរ

ខ្មមរចរកាមចៅកមពជាចរគ្មងរប្តរពធ ពិធីអបអរទិវាសិទធិជនជាត្ិចដើម ុ (ត្ពីទំព័រចដើម)

ដោងតាមោលបរដចឆ ិ ី ិ ទ ថ្នកមមវធ

បាលមួយចំនន ួ ដៅរបដទសកមពុជា ផង

០៣:៤០ នាទី រហូតដល់ដមា៉ង ០៩:០០

សូ មបញ្ញជក់ថា ថ្ថងទី ១៣ ខែកញ្ញដ

បុណយដនះ

និងអនថរជាតិោង ំ អស់ ចូលរួមកបុង

ពិធីអបអរសាទរែួបដលើកទី ៤ ថ្នទិវា សិទនិជនជាតិដដើមភ្នគតិចរបស់អងគោរ

សហរបជាជាតិ» ។ ដនះដបដើ ោងតាម

នាទីយប់

ោរសមាគមខែមរដរោមដផសងៗ ណាងរាស្តសថ

រដឌសភ្នថ្នរបដទសកមពុជា ជំនស ួ មុែឲយ គណៈកមមោរបុណយមួយដនះ ។

ដភ្នជនយ ិ ដៅកបុង ី ោឌនរារតដី ពញចត ិ ថ ឋត

ភូមច ិ មាករឪឡក ឹ សងាកត់ោោប់ ែណឍ ដដងាក រាជធ���នីភដបំ ពញ នាថ្ថងទី ១៣ ខែ

កញ្ញដ ឆ្នប ំ ២០១១ ដរៀបចំដឡើងដោយ

នង ិ អងគោរមន ិ ខមនរោឌភិ

ឆ្នបដំ នះ ជាែួបឆ្នបទ ំ ី ៤ ខដលដសចកថីកថីរប

ោសជាសកល សថីពីសិទនិជនជាតិដដើម រតូវបានរបោស ដោយអងគោរសហរប

ជាជាតោ ិ លពថ្ី ថងទី ១៣ ខែកញ្ញដ ឆ្នប ំ

ដសចកថីរបោសរបស់អងគោរសហ

របជាជាតិ

សថីពស និ នជាតដិ ដើមដនះ ី ិ ទជ

បានអនុមត ័ ដោយដសចកថីសដរមចរបស់

មហាសនបិបាត ដលែ ៦១ / ២៩៥ ចុះ

ថ្ថងទី ១៣ ខែកញ្ញដ ឆ្នប ំ ២០០៧ មាន ៤៦ មារតា កបុងដនាះមារតាទី ៣ នង ិ ៤

តច្ ត ព ំ ឋា ា ិ កធវកើ សច្កស ីក កទ្មច្ច្ត ិ អ ី នៈនកោបាយរបស់ែួ នកោយកសរ ី សងគមកច្ ា »ី ។ ិ ច នង ិ វបបធម៌របស់ែួ នកោយកសរ «ជនជាតកិ ដម ើ ភាគតច្ ិ

ដោងតាមលិែិតអដញ្ជ ើ ញខាងដលើ

បានបញ្ញជក់ថា កមមវធ ិ ីដនះ របារពនដៅ

អបកតំ

ខដរ ។

«ជនជាតកិ ដម វ សកទ្មច្ ។ តាមសានរតគី នសិទកិធ នះជនជាតកិ ដម ើ ភាគតច្ ើ ភាគ ិ មានសិទស ិធ ័យ

០៨ ខែកញ្ញដ ឆ្នប ំ ២០១១ ចុះហតទដលខា វបផធម៌ខែមរកមពុជាដរោមនិងជាសមាជិក

ដោយមានោរចូលរួមខថលង

ោរណ៍ចំណាប់អារមមណ៍ ពីរបធានអងគ

ដសចកថល ី ិ ែត ិ អដញ្ជ ើ ញមួយចាប់ចុះថ្ថងទី

ដល្វក យនថ ថារូ របធានមជឈមណឍល

ពិធីនឹងរបរពឹតថដៅចាប់ពី

២០០៧ កនលងដៅដនះ ។

នង ិ កធវកា ើ រអភវិ ឌ្ឍកសដឋកច្ ិ ច

មាទ្តាទី ៣ គនកសច្កតទ្ី បកាសជាសកលសតីពស ធិ នជាតកិ ដម ើ ភាគតច្ ី ិ ទជ ិ

កនុងការអនុវតតសិទស វ សកទ្មច្របស់ែួ ន ា ិធ ័យ

មានសិទទ្ិធ គប់ទ្គង

កោយែាួនឯង ឬ កោយសវ័យ ភាពកលើបញ្ញាទាំងឡាយ ខដលទាក់ទងនង ច រគផទកុ ង ន និងកច្ ឹ កច្ ិ កា ិ ច ការកៅ

មូលោឋនរបស់ែួ ន ា ទ្ពមទាំងវធ ត ់កេរញ្ា វតថុ ិ សា ី ស្តសត នង ិ មកធាបាយកផសងៗ សទ្មាប់ផល

ដល់ដកំ ណើរការសវ័យភាពរបស់ែួ ន ា »។

មាទ្តាទី ៤ គនកសច្កតទ្ី បកាសជាសកលសតីពស ធិ នជាតកិ ដម ើ ភាគតច្ ី ិ ទជ ិ

អងគោរ សមាគមខែមរកមពុជាដរោម ។

បានខចងអំពី «សិទនិសដរមចវាសនាែលួន ដោយែលួនឯង» ថ្នជនជាតិដដើមភ្នគតិច ផងខដរ ។ ដោងតាមមារតាទី ៣ ថ្ន

ដសចកថីរបោសដនះបានខចងថា៖ «ជន ជាតិដដើមភ្នគតិច

មានសិទនិស័យ វ

សដរមច ។ តាមសាបរតីថ្នសិទនិដនះជន ជាតដិ ដើមភ្នគតិចដធវដើ សចកកស ី ដរមចចត ិ ថ អំពឋា ល ី នៈនដោបាយរបស់ែួ ន

ដោយ

ដសរ ី និងដធវើោរអភវិ ឌណដសដឌកិចច សងគម កិចច និងវបផធម៌របស់ែួ នដោយដសរ ល »ី ។ មារតាទី ៤ បានខចងថា៖ «ជនជាតិដដើម ភ្នគតច ិ

កបុងោរអនុវតថសិទនិស័យ វ

សដរមចរបស់ ែួ ន ល

មានសិទរនិ គប់រគង

ដោយែលួនឯង ឬ ដោយសវ័យភ្នពដលើ

បញ្ញាោំងឡាយ ខដលោក់ទងនឹងកិចច ោរថ្ផធកុ ងន ប ិងកច ិ ចោរដៅមូលោឌនរបស់

ែលួន រពមោំងវធ ិ សា ី ស្តសថ នង ិ មដធាបាយ ដផសងៗ

សរមាប់ផថល់ដហរញ្ដ វតទុដល់ដំ

ដណើរោរសវ័យភ្នពរបស់ែួ ន ល »៕

ចវៀត្ណាមរត្ូវអនុវត្ាតាមចសេកាីរបកាសជាសកលសាព ី ីសទ ិ ធិជនជាត្ិចដើមឲ្យមានរបសិទធិភាព ណាមជារបដទសហតទដលែម ួ ី យ

(ត្ពីទំព័រចដើម)

បណា ឋ របដទសោំង ១៤៣ បានរោំរទដលើ ខែមរផាយចូលពីរបដទសកមពុជា

ដោយ ថាច់ របជា ី ដគឿន

ដសចកថីអនុមត ័ ដនះ

ទវា និ នជាតដិ ដើមរតូវបានរបារឰ ិ សិទជ

ជាដរៀងរាល់ឆ្នបដំ ៅពាសដពញពភ ិ ពដល្វក

ោរមន រ ំដល្វភសិទនិពក ួ ដគ ិ

អនុញ្ញដតឲយពលរដឌខែមរដរោមរបារពន

ន ិ យ ។ សាធារណៈនិងបដញ្ច ញមតិដោយដសរ ី ។ ើញថា មន ិ មានោរ ដៅទីសាធារណៈ និងជាពិដសស ដៅកបុង ណាមឲយមានោររកចដរម ី ើ រគប់វស័ រកចដរម ន របធានបទដនះដខដល ខែមរដរោមមន ជាអនុសាសន៍សរមាប់រោឌភបា លុ បបំបាត់ោរដរសដអ ង ិ មានណាមួយ ជុវំ ញោរ ិ ី ើ ជាវជជ ិ មាន ិ ល ើ ើ ពូជសាសន៍ ដោរព

នង និ នជាតិដដម សិទរនិ បារពនពធ ើ ិ ដលើកសធួយសិទជ ិ ីអបអរសាទរទវា ិ សិទនិជន

ដោយរកុមជនជាតិដដើមនានា រួមោំងខែមរ ខែមរដរោមដៅខដនដីកមពុជាដរោម ដរោមដៅដរៅរបដទសផងនាថ្ថងទី ១៣ ខែ កំពុងដធវើអាណានិគម កញ្ញដ ។ ោលបរដចឆ ិ ទដនះ រតូវបានដរជើស ដវៀតណាមដឡយ ើ

ខដល ជាតិដដើម

ដៅកបុងរសុកដូចខែមរដរោមដៅ បាលដវៀតណាមពិចារណាដឡើងវញនូ វោរ ណៈ ិ

ដោយរោឌភបា ិ ល ដរៅរបដទសដទ ។

។ ចំណុចខដលគួរឲយ

ដវៀតណាម ដយង ើ សូ មដលើទឹកចត ិ ថឲយរោឌភិ ចំដពាះរបជាជាតខិ ែមរដរោមដោយបងកលកខ

ដដើមផដឆល ី យ ើ តបដៅនឹងោរដបថជាញចត ិ ថ

ដូចជា

ោរដរសដអ ័ ដនះដវៀតណាម ើ ើងពូជសាសន៍ពីសំ ោំរទចំដពាះដសចកថីអនុមត

សថីពីសិទនិជនជាតិដដើមដៅថ្ថងទី ១៣ ខែ ណាក់រោឌភបា ិ ល

និងជនជាតិយួនដលើ រតូវខតអនុវតថដៅតាមដសចកថីរបោស

ជា

ឲយពួកដគមានសិទនិដសមើនឹងជនជាតិ

អនុវតថតាមដសចកថីរបោសជាសកលសថីពី យួនខដលជាអាណានិគមជន ។ សិទជ និ នជាតដិ ដើម

នង រពួយបារមាជាដរចន ិ ើ ខដលកបុងដនាះរួមមាន របស់ដវៀតណាម ខដលបានចុះហតទដលខា ផុត

ោររបោសនូវដសចកថីរបោសជាសាកល

ដរពាះោរដោរពសិទនិ

ោត់បានដង ឹ អំពស ី ិ ទរនិ បស់ែួ លន ។

សារព័តមា ៌ ន ថ្រព មានសិទនិសខមថងមតិ អំពីបញ្ញាខែមរដរោម ជនជាតិដដើម គឺជាោរអភវិ ឌណរបដទសដវៀត ពិធីអបអរសាទរទិវាសិទនិជនជាតិដដើមជា

នគរ កត់សមាគល់ដ

ដរសដឡ ង ័ ើ ើ ដដើមផរី ំឮកដល់ោរអនុមត

កបុង ោរហាមពលរដឌខែមរដរោមដមល ើ ទូរទសសន៍ ជាងែលួនដរបើអំណាចដៅគំរាមកំខហងនង ិ

ឲយមានរបសិទនិភ្នពបំ

បញ្ឈប់ជាបនាធន់រាល់ោរសួ រចដមលយ ើ

ដហយ ើ អំពាវនាវសូ មដោរពសិទខនិ ែមរ នង ិ គំរាមកំខហងរពះសងឃនិងពលរដឌខែមរ

ដរោមដូចខាងដរោមដនះ ៖

ដរោមខដលមានសកមមភ្នព

រតូវដោះខលងដល្វក ដៅ ដហន ដៅ សធួយវបផធម៌ខែមរ

ដដើមផដល ី ើក

ខដលជាវបផធម៌ផ្ទធល់

កញ្ញដ ឆ្នប២ ំ ០០៧ ខដលគិតរហូតមកទល់ ពលររដឌខែមរដរោមមាចស់រសុក ោរគំរាមកំ សកលសថីពីសិទនិជនជាតិដដើមភ្នគតិចឲយ

ដែតថមាត់រជូក និងអបករសី រតឹង ធី ចូវ ដៅ របស់ខែមរដរោមដៅកមពុជាដរោមរសបតាម

ដហយ ើ ។ ដសចកថរី បោសជាសាកលដនះ ោរចាប់ោក់គុក ដោយរោន់ខតពួកដគរប ជវី ភ្នពពលរដឌខែមរដរោមជាមាចស់ រសុកថ្ន

បានចាប់ោក់គុក ោលពដី ពលថមៗ ី ដនះ ។ ជាតដិ ដម ើ ។ល។

ដពលដនះមានរយៈដពល ៤ ឆ្នប ំ កនលងដៅ ខហងរពះសងឃនង និ ពបំផុត ិ ពលរដឌខែមរដរោម មាន មានរបសិទភ្ន

ដដើមផដល ី ើ កសធួយ ដែតថរពះរតពាំង អបកតវា៉ ដីធលីខដលអាជាញធរ ដសចកថរី បោសជាសកល

បានទទួលសាគល់ នូវសិទនិនិងដសរភ្នពជា មូលផថុំោបដធវើោរោមោរ ី

ដោយសនថិវធ ិ ី ខដនដីកមពុជាដរោម និងជនជាតិភ្នគតិច

អស់ ោំងស្តសី ថ និងបុរសដៅរគប់ទីកខនលង របតិបតថិរពះពុទនសាសនា

និងបញ្ញាដីធលី ណាមឲយមានោររកចដរម ន ី ើ និងថ្ថលថូ ប

មូលោឌនរបស់ជនជាតិដដើមភ្នគតិចោំង

ោំងអស់កុ ងព ប ភ ិ ពដល្វក ដោយមន ិ មាន ោរដរសដអ ំ អស់ ើ ើងអវីោង

ជាពិដសសដៅ

កបុងមារតាថ្នដសចកថីរបោសដនះ ខចងអំពី

បាន

«សិទនិស័យ វ សដរមចវាសនាែលួន

ដោយែលួនឯង»របស់ជនជាតដិ ដើមខដរ ។ ចាប់តាង ំ ពរី តូវបានអនុមត ័ ដៅឆ្នប ំ

ផសពវផាយនូវដសចកថីរបោសជាស

ជរមុញឲយរោឌភបា ិ លដោរពសិទនិ កបុងោរ ោំង ៥២ ដថ្ទដទៀត ដៅកបុងរបដទសដវៀត កលសថីពីសិទនិជនជាតិដដើម

ការខដលអាជាាធរកវៀតណាមតបត ិ កតបៀត

ជា ខែមរដរោមបានរជាបជាព័តមា ៌ ន ដដើមផពួ ី ក និងមានគំនិតចដងអៀតចងអល់

ច្ំកពាះការកោរពសិទជា ធិ មូលោឋនរបស់ជនជាតកិ ដម ើ ខែែរកទ្កាមកនាះ ការកធវឲ្ ើ យទ្បកទសកវៀតណាមែាួនឯងកាាយជាទ្បកទសមួយ ថយកទ្កាយទ្គប់វស័ ិ យ

មួយ ថ្នសមទ ើ រគប់ ិ នផលរបស់ជនជាតិដដម

មន ិ កោរពនូវអវខី ដលែាួនបានច្ុះសនធស ិ ញ្ញាកផសងៗជាមួយអងគការសេទ្បជាជាតិ

“សថងោ ់ ររួម

របជាជាតោ ំ អស់” ខដលកបុងដនាះក៏មាន ិ ង

វាជា

មានដកំ ណើរ

២០០៧រួចមក ដសចកថីរបោសជាសកល ដនះរតូវបានចាត់ទុកថាជា

ជាចុងដរោយ ដយើងយល់ដ

ដល់ពលរដឌ ោរខដលអាជាញធរដវៀតណាម

នង ិ មានគំនត ិ ច្កងអៀតច្ងអល់

នង ិ កវៀតណាមទ្តូវបានសេគមន៍អនតរជាតក ិ ត់សមាគល់ក

ញ ើ ោ ។

អវី

ើញថា

តផតដតផៀត ិ

ចំដពាះោរ

ដោរពសិទជា និ មូលោឌនរបស់ជនជាតិដដម ើ

ខែមរដរោមដនាះ វាជាោរដធវើឲយរបដទសដវៀត

ណាមែលួនឯងោលយជារបដទសមួយ មាន ដដំ ណើរថយដរោយរគប់វស័ ិ យ និងដវៀត ណាមរតូវបានសហគមន៍អនថរជាតិ សមាគល់ដ

ញ ើ ថា

កត់

មន ិ ដោរពនូវអវខី ដល

ែលួនបានចុះសននិសញ្ញដដផសងៗជាមួយអងគ

ោរសហរបជាជាតិ ។ អវីសំខាន់ជាងដនះ ដៅដទៀតដនាះ

ពលរដឌខែមរដរោមនឹងបាន

យល់ោន់ចាស់ពម ួ ថ្ថងដៅមួយថ្ថង អំពី ី យ

របជាជាតខិ ែមរដរោមជាជា���ដិ ដម ើ ថ្នខដនដី

សំ ខាន់ជាងកនះកៅកទៀតកនាះ

ដវៀតណាមផងខដរ ។

មួយគថងអព ំ ព ី ុតតបុតខដលែាួនបានអនុវតតច្កំ ពាះពួកកគ កពលកនាះ អវៗ ី ខដលជាការកោស

ដពលដនាះ អវីៗខដលជាោរដោសនាដលើ

នាកលើបបូរមាត់របស់បកសកមែុយនស ធិ ពកទៀតកេយ ិ កត វៀតណាមវាខលងមានទ្បសិទភា ើ ។

វាខលងមានរបសិទនិភ្នពដទៀតដហើយ ៕

កមពុជាដរោម ឬ ភ្នគខាងតផងរបដទស ូ ថ្ថងទី ១៣ ខែកញ្ញដ ឆ្នប ំ ២០១១ ដនះ

មានរយៈដពល

៤ ឆ្នបដំ ហយ ខដលដវៀត ើ

ពលរដឋខែែរកទ្កាមនង ួ គថងកៅ ឹ បានយល់កាន់ច្ាស់ពម ី យ

សថីពស និ ន ី ិ ទជ

ពុតតផតខដលែល ុ ួ នបានអនុវតថចំដពាះពួកដគ បបូរមាត់របស់ បកសកមមុយនិសថដវៀតណាម


ព័ត្៌មាន

គថងអាទិតយ ១៤ កកើត ខែភទ្ទបទ ឆ្ននកំ ោះ ទ្តីស័ក ព. ស. ២៥៥៥

សារព័ត្៌មាន ថ្រពនគរ

ចវៀត្ណាមចដ្ឋះខ្លងអនកជាប់គុកជាង ១០.០០០ នាក់ ខ្ត្គ្មមនចមមះ ចោក ចៅ ចហន

ោ៉ងចាប់ែួ នោលព ល ថ្ី ថងទី ១៧ ខែធបូ ឆ្នប ំ បញ្ជ ី អបកជាប់គុកោំង ១០.០០០ នាក់ ខដលរតូវបានដមដឹកនាំដវៀតណាមដលើក

ខលងដោសដទ ដៅថ្ថងទី ០២ ខែកញ្ញដ ។

រពឹតថដលមើសចាប់

អបករសី ងា៉ បានមានរប សាសន៍

របធានរដឌដរតឿង តឹង សាង (Trương

រលួ យចំនន ួ ៣៣៥ នាក់ កបុងដនាះ មាន

នាក់ ដៅកបុងទវា ិ ០២ កញ្ញដ មួយដនះ

អបកដោសចំនន ួ ១០.២៤៤ នាក់ ។ កបុង

រោឌភបា ម ិ លបកសកុមុ យន ិសថ ដវៀតណាម

ដល្វក ដៅ ដហន (Châu Hên)

ប៉ុដណា ត ះ។

បដញ្ច ញមតិដទ ។ មានខតអបកខដលរប

ដនះ ។

តាមោរកត់សមាគល់របស់

AP

កបុងចំដណាមសកមមជនសិទនិមនុសស និង អបកោមោរឲយមានោរបថូររបបដៅកបុងរប ដទសដវៀតណាម ចាត់ទុកថា

ខដលរកុងហាណូយ

ណាមាបក់រតូវបានដគចាប់

ដោយោរ

រពត ត ះ ឹ ថដសមើសចាប់ខតប៉ុដណា

នង ិ រតូវ

បានពន ័ ដោសោ៉ងរតម ិ យ ឹ រតូវដៅតាម ចាប់របស់របដទសដវៀតណាម»។

កបុងសនបិសីទោខសតមួយោលពី

វ ី ដវឿង (Lê Quý Vương) បានខថលងថា Tấn Sang ) បានសដរមចឲយដោះខលង ចំដណាមអបកដោសខដលរតូវបានដលើក

ខលងដោសជាង ១០.០០០ នាក់ដនះ មាន ១១ នាក់ជាជនបរដទស ១.៣០០ នាក់ជាស្តសី ថ និង ២៩ នាក់ ខដលមាន អាយុជាង ៧០ ឆ្នប ំ ។

ថ្ថងទី ២៩ ខែសីហា ឆ្នប ំ ២០១១ រដឌមស្តនថី

គួរកត់សមាគល់ផងខដរ កបុងករណី

ដនះរបធានរដឌដវៀតណាមបានដលើកខលង

AFP វញ ោលពី ិ បានរ ំឮកដឡើងវញថា ិ

រកសួ ងនគរបាលដវៀតណាម ដល្វក ដឡ

ដហន បានរបាប់សារ ព័តមា ៌ ន ថ្រពនគរ ោលពថ្ី ថងទី ២៩ ខែសីហា កនលងដៅ

ចំខណកទភ្ន ៌ នបារា ំង ី ប ក់ងារព័តមា

របស់រោឌភបា ិ លខត

ោ៉ងដនះថា ៖ «ដៅដវៀតណាម ោមនអបក

ដៅ

នាោរ ។

អបករសី ដងវៀង ដភឿង ងា៉ អបកនាំពាកយរោឌភបា ិ លដវៀតណាម

ដនះដបដើ ោង

តាមរបភពពីរកុមរគួសារដល្វក

ថ្នចំនន ួ អបកខដលកំពុងជាប់ដៅកបុងពនន

ោ៉ងទ្តម ឹ ទ្តូវកៅតាមច្ាប់របស់ ទ្បកទសកវៀតណាម ។

ដវៀតណាមដៅដែតថមាត់រជូក ឬដែតថអាង ២០១០ ដនាះ មន ិ មានដមមះដៅកបុង

ជាតិឆ្នបដំ នះរបហាក់របខហលនឹង ១០%

មានខតអនកខដលទ្បទ្ពឹតកត សែើសច្ាប់ខតប៉ុកណា ណ ះ និងទ្តូវ បានពិនយ ័ កទាស

ដល្វក ដៅ ដហន រតូវបានអាជាញធរ

កនលងដៅដនះដឡយ ើ

អបកដលើកខលងដោសដៅ កបុងទិវាបុណយ

កៅកវៀតណាម ោែនអនកណាមានក់ទ្តូវបានកគចាប់កោយការបកញ្ច ញមតិកទ ។

(ត្ពីទំព័រចដើម)

ដោសអបក

ខដលបានរបរពឹតថអំដពើពុក

១៥០ នាក់ជាកមាមភបា ិ ល ឬជាមស្តនថី ថ្ន ផងខដរ ។

រដឌមស្តនថីរកសួ ងនគរបាលដវៀត

ណាម ដរតឿង វ ី ដវឿង (Lê Quý

ឆ្នបដំ ៅមញ ិ រោឌភបា ិ លដវៀតណាម បាន ដោះខលងអបកដោសជាង

១៧.០០០

ផងខដរ ។

ដកើតឆ្នប ំ ១៩៥៤ ដៅរកុមទី ១ ភូមអា ិ ង ដឡយ ើ

ុំដៅឡាំង

រសុកសាវយទង

ដែតថមាត់រជូក ( Tổ I ấp An Lợi xã

Vương ) បានបញ្ញជក់ថា សពវថ្ថង រប

Châu Lăng huyện Tri Tôn tỉnh An

ដទសដវៀតពណាម មានអបកដោសចំនូន

Giang ) រតូវបាននគរបាលដវៀតណាម

ជាង ១០០.០០០ នាក់ ។ ដូដចបះ ចំនន ួ

ចាប់ោក់គុកោលពីថ្ថងទី ១៧ ខែធបូ ឆ្នប ំ ២០១០ នង ិ របោសសាលរកម ដោយ

ដធវឲ ើ យអសនថស ិ ុ ែរបដទស

តុល្វោររបជាជនបកសកុមុ យន ម ស ិ ថដវៀត

ជាតិដនាះ ក៏មន ិ មានដមមះដៅកបុងបញ្ជ ី

ណាម ថ្ន ដែតថមាត់រជូក (An Giang )

ថ្នអបករតូវបានដលើកខលងដោសខដរ ។

ឲយជាប់គុក ២ ឆ្នប ំ ពីបទបំផលិចបំផ្ទលញ

ដឡង សហរដឌអាដមរកន ិ ើ វញថា ិ ង ិ សហ

សុ ែទសា ី ធារណៈ តាមមារតាទី ១៤៣

ទីភ្នបក់ងារព័តមា ៌ ន AP បានរ ំឮក

ភ្នពអុរឺ ប ុ ខតងរះគន់ ដវៀតណាម ិ ខាលង ំ

រទពយសមផតថិសាធារណៈ និងបងកអសនថិ

ោ៉ង

នង ិ ២៤៥ ថ្នចាប់រពហមទណឍ របស់

កបុងោរខដលរកុងហាណូយចាប់

ែលួនសកមមជនបំខបកែលួន

របដទសសាធារណរដឌសងគមនិយមដវៀត

អបកដធវើសកមម

ណាម ។

ភ្នពនដោបាយ នង ិ សាសនា ។ ដវៀត

ោរចាប់ែួ នដល្វក ល ដៅ ដហន ដនះ

ណាមក៏ជារបដទសមួយ ខដលមន ិ អាច

បនាធប់ពដី ល្វកនង ិ របពននដមមះ នាងផួ

ោំងឡាយណា ខដលផធុយពីគំនិតរបស់

ោន់ផធះរបស់ែួ លនវញដៅថ្ថង ទី ១៧ ខែធបូ ិ

ទទួលបាននូវរគប់រប ូ ភ្នព ថ្នោររះគន់ ិ

នបានដធវើដគហនិវតថពីរបដទស

ែលួនដហើយខតងខតយកចាប់អវីមយ ួ ខដល ដគដៅថា

ឆ្នប ំ ២០១០ កនលងដៅដនះ ដរោយពីអងគ

«ដធវឲ ើ យមានអសនថស ិ ុ ែដល់

ោរ UNHCR បដិដសធឋានៈជាជន

របដទសជាតិ» មកកំចាត់របជាជនខដល

ដភៀសែលួនរបស់ោត់ដហយ ើ មស្តនថោ ី រោ ិ

មានគំនិតផធុយនឹងែលួន ។ ផធុយដៅវញ ិ

ងា៉ បានមានរបសាសន៍ថា ដៅរបដទស ដវៀតណាម

ល័យ UNHCR បានបញ្ញជក់ របាប់ោត់

អបកនាំពាកយរោឌភិ

បាលដវៀតណាម អបករសី ដងវៀង ដផឿង

ដគចាប់ខតអបកណាខដលរប

ថ្ថដៅ

ថា រគួសារដល្វក ដៅ ដហន អាចដធវើ អបកជាប់គុកអងគុយរងចាំោរដោះខលងដៅកបុងមនធរី ោ ុំ ង ំ ថាន់សឹង វ (Thanh Xuân) ទីរកុងហាណូយ ោលពឆ្ន ី ប ំ ២០១០ កបុង ចំដណាមអបកដោសជាង ១៧.០០០ ខដលរតូវបានរោឌភបា ិ លដវៀតណាមដោះខលងមុនកំណត់ោលពឆ្ន ី ប ដំ ៅមញ ិ ។

សំចឡង

យោងតាមវចនានុ ក្រមខ្មែរក្រង់ទំព័រទី ១៤២៨ និោយអំពីពារយថា

«សំយេង» ខ្ែលខ្មែរយយើងភាគយក្ចើនសរយសរជា «សំយលង» ឬ «សយមេង»

យនាះ គឺអាចសរយសរបានខ្រមួ យខ្ែែគរ់គឺ «សំយេង» ។ ខាងយក្ោមជាអរថ

សមដីខ្ែលលាន់ឮ : សំយេងក្រអួ ន សំយេងខ្ែនធ្ងនរ់ ំពង ។ សំយេងក្រយៅ

ដោយអាជាញធរយួនមន ិ ដធវទ ើ ុកបុកដមបញ ដឡើយ ៕

សារព័ត្៌មាន ថ្រពនគរ អភបា ិ ល

សឺង យុង ឹ រត្នា

ចាងហ្វវង

លី ឈូន

និពនននាយក

ថាេ់ របីជា ចគឿន

ន័យននពារយ «សំយេង» ខ្ែលបានែរក្សង់យចញពីវចនានុ ក្រមខ្មែរ ។

សំចឡង ( ន. ) សទទជារិខ្ែលមរែ៉ះយោរែបោទឲ្យឮ, សូ រសពទឬ

ដំដណើររតឡប់ដៅរសុកកំដណើតវញបាន ិ

ការោល័ យនិពនធ ិ ទ្ពះរាជាណាច្ទ្កកមពុជាៈ ផទះកលែ 791

ឬ--ក្រឪសំយេងលាន់ឮយ៉៉ក្គលួ ច ។ សំយេងយង៉វ សំយេងយមេវសដួចរូ ចឆ្មែរ ទ្កុមទី 4 ភូមទ្ិ ទា 3 សង្ហកត់សឹ ង ទ មានជ័យ ។ សំយេងោា សំយេងគក្ារមនោ ា រ ។ល។ ិ ែណឌមានជ័យ, ភនកំ ពញ

ទូរស័ពទៈ (855) 017 369-683 (ดด ด កមពុជា)

(408) 550 5060 (ดดด អាកមរក) ិ Email: preynokornews@gmail.com www.preynokornews.blogspot.com

លិែត ិ អនុញ្ញាតច្ាប់ ដលែ ១១៤ ព.ម. របក/ថ្ថងទី ២១ ខែកុមាៈ ឆ្នប ំ ២០១១ កបាះពុមពច្ំនន ួ ១០០០ ច្ាប់ វទយ ន ិនដធើណិតដរៀងរាល់ថ្ថងតាមដគហទំពរ័ www.vokk.net ិ សំ ុ ដឡងកមពុជាដរោម (VOKK ) ដចញផាយតាមរបព័នអ

ករាងពុមពអងគរ ផទះកលែ ៦២ អាកប ផាូវ ៣៣៦ សង្ហកត់បង ឹ ទ្សឡាង ែណឌទួលកោក រាជធានភ ន ក ំ ពញ ី


ឯកសារ

គថងអាទិតយ ១៤ កកើត ខែភទ្ទបទ ឆ្ននកំ ោះ ទ្តីស័ក ព. ស. ២៥៥៥

សារព័ត្៌មាន ថ្រពនគរ

រពឹត្ាិការណ៍ ២៨ កុមភៈ ១៩៧៥ ឬ សមរភូមិផារកំពង់ ចមត្ារពះរត្ពា ំង ចាប់ពីកលែកនះកៅ សារព័តមា ៌ ន គទ្ពនគរ នឹងកច្ញផាយនូវឯកសារ «ទ្ពត ត រណ៍ ២៨ កុមៈា ១៩៧៥ ឬ សមរភូមផ ឹ កា ិ ារកំពង់ កែតតទ្ពះទ្តពាំង» បានទ្បមូលច្ងទ្កង

កោយ កោក ោច្់ កស បច្ចុបបនន ជាទ្បធានសភាតំណាងគនសេព័នធខែែរកមពុជាកទ្កាម (KKF) ជាអតត ី អគគកលខាធកា ិ រគណៈកមាែធិការគណៈពុទធសាសនាកថរវាទមជឈមណឌល គទ្ពនគរ នង ែ ស ី មពុជាកទ្កាម ។ ខាងកទ្កាមជាែាម ិ ជាអនកធាាប់ជាជនរងកទ្ោះកនុងរបបកុមុ យន ិ កត វៀតណាមកាលែាួនកៅជាសងឃកនុងខដនដក ឹ សារកដើមទាំងទ្សុងគនឯកសារកនះ ។ សាទនោរណ៍សឹក

តផងនាចុ ងទសវតសរ ៍ ូ

ដៅយួនខាង ៧០

ោលពដី ដម ើ

គឺចុងឆ្នប ំ

មានកំពង់ទឹកមួយខបកដចញពីខរពកធំ

១៩៧៤ និងដដើមឆ្នប ំ ១៩៧៥ កំពុង

ចូលមក មានពុទនបដិមាមួយអងគដធវើអំពី

ទទួលរងោរោ៉ប់យុឺនខមនខទន ។ យួន ខាងដជង ើ

ដៅមុែវតថកំពង់ដនះ

ែលឹមដឈើ

នង ិ ដយៀកកុងបានោន់ោប់

កបដៅកបុងកំពង់ទឹកតាំងពី

ោលណាមក

ឬក៏រសាត់មកពីទីណា

ដែតថជាដរចើនដៅ ១៩ យុទនភូមភ្ន ិ គ ទី

ដនាះ ក៏ោមននរណាមាបក់បានដង ឹ ខដរ ។

ទ័ពរត់ដចាលជួរដូចទឹកបាក់ទំនប់ ។ ចំ

ដឡើង អបករសុកដ

វញ ិ

យួនកុមុ យន ម ស ិ ថមន ិ ោន់បានោន់

ដធវោ ិ ដនាះ ើ ៉ ងណាក៏មន ិ អាចយកបដមា

ុំ

រសុកដៅកខនលងោច់រសោលរតូវ

ពាវនាវោ៉ងណាក៏ដោយចុះ ។ ដៅរារតី

១ នង ិ ទី ២ កងទ័ពយួនដសរ ី រតូវបាក់

ដៅដពលមួយដនាះ រសាប់ខតដ

ខណកដៅយុទនភូមភ្ន ិ គ ទី ៣ និង ៤

ដៅខសងរពះបដិមាដនាះដឡង ើ

ោប់ដែតថណាមួយនូវដឡើយដទ ប៉ុខនថភូមិ

ដឡើងបានខដរ ដោះបីែំបន់រសន់ ឬ អំ

បានយួនដយៀកកុង ោន់ោប់បានមួយ

មួយដនាះ រពះដៅអធិោរ មា យល់សបថដិ

ចំនន ួ ធំខដរ ។ ដៅដែតថរពះរតពាំង

រតាវញ ិ សាទនោរណ៍សឹកក៏មានសភ្នព

ដឡើយ

កំដទចជាដផះនូវភូមន ិ ិង ុំជាដរចើនអាជាញ

រពះរគូ មា

រសុកដៅជុំ

យុទននង ឹ ដយៀកកុងដៅសមរភូមម ិ ុែ ។

ដៅថ្ថង ១៨ ខែកុមាៈ អាជាញធរដែតថ

ដងវៀង វា៉ ន់ ដសើង បានបញ្ញជឲយនគរបាល ដដើរខឆកដឆរ ដែតថ

តាមវតថអារាមនានាទូោង ំ

មានរសុកកំពង់ធំ

ដផ្ទបោច់

កដញ្ញចង កំពង់សាពន ថកូវ នង ិ កនលង់ ។ រពះសងឃោំងឡាយណា អាយុពី ១៨-២៥

ខដលមាន

ដហើយោមនលិែិត

ផ្ទអកោហាន ( Giấy Hoãn Dịch ) រតូវចាប់យកមកផសក ឹ រងចាំថ្ថងបញ្ជូ នដៅ ដធវជា ើ យុទនជនដៅសមរភូមិ ។

ដៅថ្ថង ១៨ ខែកុមាៈ អាជាញធរដែតថ

ដងវៀង វា៉ ន់ ដសើង បានបញ្ញជឲយនគរបាល ដដើរខឆកដឆរតាមវតថអារាម ឬ ដៅតាមផលូវ ឲយខតជួបរបទះដហយ ើ ខឆកដឆរ

ដបើោមន

លិែិតផ្ទអកោហានដទ រតូវចាប់ផសកន ឹ ិង ុំរគង រងចាំថ្ថងបញ្ជួ នដៅសមរភូមិ ។ អំដពើថ្រពថ្ផសយង់

អាណានគ ិ មដែតថ

បងរបស់អាជាញធរ

បានដធវឲ ើ យរពះសងឃ

៤ ជាពិដសសដៅតំបន់ដីសណឋទដនលដម

ុំរគង

ដៅកបុងមណឍលរបមូលបថុំមយ ួ

ដៅខកផរអាោសោនោឌនកំពង់ធំយួន

ដៅថាភូវញ (Phú Vinh) គឺឋត ិ ិ ដៅ ខាងលិចវតថដ

ឿន ។

បញ្ញជកំខណនថមី

ដនះ ដចញពទ ថ ររបធានាធប ី ស ី ីោ ិ តី ដធវ (Nguyen Van Thieu) ផសពវផាយដល់

ដែតថនានា ដៅយុទនភូមភ្ន ិ គ ទី ៣ និង

វតថដពាធសា ិ លរាជកំពង់(១) បានក

ធរា ើ ។ ពាកយថា ិ ជ ឥស្តនាធធរា ិ ជ ធាតុដដម

ទឹកដមម

សាងនា គ.ស. ៦៤២ ។ កសាងដឡើង

ដសថចដនាះគឺជាមនុសសដូចោប

ដពលដនាះែញុំបាទ ថាច់ ដស ដៅជា

អាវ សងាកត់ដផ្ទបអខណថត រសុកកំពង់ធំ

ដែតថដរាងដំរ ី រពះរតពាំង

លង់ដហារ

ខរពកឫសស ី

ោលង ំ ពលល្វវ

រកមួនស និងមាត់រជូក ។ល។

ដៅដលើដីទល ួ ែពស់

ដមមះភូមក ិ ំដពាង

សងឃ រពះភក ិ ុ ខ ថាច់ ោ- គម ឹ ចាន់ថារា៉

ដែតថរពះរតពាំង ដៅជុំវញវតថ មានពុទនបរ ិ ិ

មកដែតថ រពះរតពាំង យួនដៅថាវញប ិ ិ

របុស-រសី ១៤៦០ រូប ។ ចំណុះដជើង

ខាងរកោសសាបម

ដសាមញ សាមច អូរឈូ ក និងអដនាលញ ។

- នង ិ ភក ិ ុ ខ ថាច់ សារា៉ ក់ មានដបសកកមម ញ

(Vinh Binh) ដដើមផជួ ី យសរមួល ។

គណៈរបតិភូ

ដយង ើ នម ិ នថមកដល់វតថកំពង់

ដៅដពល

ល្វងចនាថ្ថងទី ១៨ ខែកុមាៈ ។ មកដល់ ភ្នលមដយើងដៅរបណិបតថិបងគំសួរសុ ែទុកខ

រពះដមគណ ថាច់ រាជ ខដលកំពុងសាបក់ គង់ដៅោរោល័ យគណ ។ ដៅដពល ិ

ជាមួយោបដនាះខដរ រពះអគគដលខាធិោរ គណ

ថាច់

ហាវយ

ក៏បានរា៉ យរា៉ ប់

ដរឿងរា៉ វខដលបានដកត ើ ដឡើងដៅវតថអងគរ

ធំ ដផ្ទបោច់ ថកូវ

ជាង ១០០ អងគដៅដហើយៗក៏កំពុងរតូវ

គួរដរតកអរ កំពូល របមុែ របធាន ឬ ដសថច ។ រាជៈ ដូចរាជាធរា ិ ជ ចរកពរតា

ដូចជា

ដយើងរតូវអាណានិគម

ចាប់ផសក ឹ អស់

សតវតសរ ៍ទី ២០ ដដើមផទុ ី កឲយកូនដៅខែមរ ជំនាន់ដរោយសិកានង ិ រសាវរជាវ ។

គងគខដលមានខែមររស់ដៅកុះករ

រាជបូរ ី (អងគ) នាថ្ថងដនះ វតថដថ្ទដទៀត

រពះសងឃ

គឺរតូវយកខែសអំដបាះដៅរុ ំព័ទន

ដៅរុ ំព័ទនជុំវញ ិ រសួល

នង ិ បរស័ ិ ទរគប់អងគនង ិ រូបមានោររជួល រចបល់ខាលង ំ ទរមាំខតដឹងែលួន

បាន

ញ រពះសងឃមួយអងគមក ើ

ោំង ១៤៤ វតថថ្នរសុកោំង ៥ គឺ កំពង់ និងកនលង់

កដញ្ញចង កំពង់សាពន

ខដលរតូវអាជាញធរអាណា

និគម ដងវៀង វា៉ ន់ ដសើង ចាប់ផសកន ឹ ិង ុ ំ រគងអស់ជាង ១០០ អងគដហើយ ។ ឥឡូវដនះជាឱោសលអ

ណាែញុំបាទ សាស្តសថ

ែញុំរពះករុ

សូ មពណ៌នាអំពរី បវតថិភូមិ

សាទនីយរ៍ បវតថិសាស្តសថ

និង

ដរឿងរា៉ វខដលបានដកើតដឡើងដៅទសវតសរ ៍

៥០, ៦០ និង ៧០ និង ៨០ គដឺ ៅចុង

ស័ទខែមរ ២៩២ រគួសារ មានមនុសស

។ល។

ោំងបីបទខាងដលើដនះជាសមាសនាម របស់វតថមយ ួ គឺ

ដពាធិសាលរាជ

រសុកដៅថា”កំពង់”។ ចារទុកមកថា

អបក

ខដលមានរបវតថិ

១-តាបសវី ឥសី ដោគី ោលយជា

វតថមាន ៦ ភូមិ គឺ ដផ្ទបអខណថត បថ្រង

បពវជិតពុទនសាសនិក

ថ្ផធដរា ី ងបួនរជុងដសាមះ

អស់រយោល ៦៩ ឆ្នប ំ គ.ស. ៦៤២ -

មាន ១១ កុង

(គិតជាខម៉រតមាន ៣៩៦ ម

2

) ជាកមម

សិទនិរបស់ដល្វករគូ សឺង ញ៉ុ ង របដគន

សរមាប់កសាងវតថ ។ មានដីខរស ៨០

ដធវើពិធីដផសងៗ ដហើយយក

អំដបាះមួយសរថ្សធំ

រពះវហារវតថ ដពាធសា ួ ដែតថរពះរតពាំង ។ ិ ិ ដៅកបុងទរី ម ិ លរាជ (កំពង់) ឋត

ដមាល៉ ះដហើយពួកវារតូវ

ោរកំខណនថមី ដដើមផយកោហានដៅរប ី

ដោះជា

ដទើបអូសដឡើងបាន ។ លុ ះរពឹកដឡើង

ធងនធ ់ ងរណាស់ខដរ ។ យួនដយៀកកុងវាយ

វញរកុ ងប៉ុដណា ត ះ ិ

ើញដូដចាបះក៏បបួលោប

របាប់ថា កុំឲយយកខែសពួរដៅអូសមន ិ រួច

យួនដៅថា

ធរដែតថោន់ោប់បានខត ុំ

ើញផុស

អារាមរពហមញ្ដ

សាសនា សទិតដៅកបុងភូមិ កំដពាងអាវ

ឲយអបករសុកយក

រួចខសងមកបានដោយ

ោក់ខកផរមាត់កំពង់ទឹក ដហើយ

ប៉ងយកមកកល់ទុកជាទីសោករៈ ភូមក ិ ំដពាងអាវឯដណាះ ដទៀតខលងរួច

ដៅ

ខតអូសតដៅ

ដហយ ំ ើ ែំរបង ឹ អូសខាលង

ខែសអំដបាះដនាះក៏ោច់ភង ឹ ដទើបអបករសុក ក៏ោច់ចិតថ

ដរអារាមដនះដចញព ើ ីភូមិ

កំដពាងអាវ មកសង់ដៅកខនលងពុទនរប ូ ដនះ វញ ិ

ដហយ ំ ពដី ពលដនាះ ើ កសាងវតថតាង

មករួចបានរបសិទនា និ មថា «ដពាធសា ិ ល រាជឬកំពង់»រហូតមកទល់សពវថ្ថងដនះ ។ (ែញុំរពះករុណាែញុំបាទ

សរដសរវតថកំពង់

ដពលដនះគឺដៅឆ្នប ំ ១៩៧៥ ថ្ន គ.ស. ខត

៧១១ កបុងកំឡុង ៦៩ ឆ្នបដំ នះ មានតា

ឥឡួវ ១៩៩៧ ក៏មានោរផ្ទលស់បូ រម ថ ិន តិចខដរ ) ។

ដភទតាបសបួសជាភក ខ ុ ងពុទនសាសនា ិ ុ កប

ដរោយដពលកសាងវតថសង់ដរាងឧដបា

សាបដរពាះបណុ ថ ះពូជសមាមទដ ួ ិ ថ្និ ននាំពក

ហូរដជារជន់មក មានសតវ រកូចស ២

បសវីមាបក់ដមមះ មា

បានចាកដចញពី

មានដរឿងនិោនមួយដទៀតថា

ដហយ ើ បានដធវជា ើ ដនវាសិក (ដៅអធិោរ)

សថ (រពះវហារ) ដៅកំពង់ទឹក ដពលទក ិ ឹ

គឺដពាធិ ១ សាលៈ ១ និងរាជៈ ១ ។

រពាហមណិកឲយសមាោននិចចសីលបនថិច

កាល រាងធំ វារដឡើងតាមទឹកជំនន់ កបុង

ដឈជា ើ មូលោឌន

សីល ធម៌ សុ ែចិតថដោយែលួនឯងជរមុះ

ដរោមបលល័ងកពុទនរប ូ

កុង សពវថ្ថងដនះដៅខត ៥ កុងដទ ។ ពាកយថា «ដពាធិសាលរាជ» មានបីបទ ដពាធិ ខរបថារតាស់ដឹង សំ ដៅយកដដើម

មថងៗ

ដោត មបានរតាស់ដឹង

ដចាលសាសនារពាហមណ៍

ខដលរពះសមណ

បលល័ងកដរោមមលបដ់ ដើមដពាធិ

គង់ដលើរតន

ដដើមដឈើ

រហូតដល់ពក ួ ដនះយល់ចាស់

សរមាំងយកខតពុទនសាសនាមួយ ទុក

ដនាះមានដមមះថា ដពាធិរពក ឹ ស ។ (បា.

ជាសារណៈដ៏ឧតថម

ខរបថា ដដើមរា ំងភបំ ខដលមានផ្ទករកអូប

លំ ោប់លំដោយ៖

រពក ។ សាលៈ ឹ ស , សំ . វឫកស ឬវរកសា) ិ ឈងុយឈងប់

ដដើមវាដុះរោស់ដរចើនដដរ

ដរជើស

ជនចូលបួសជាភក ិ ុខ

ដហើយមានជនានុ សាមដណរ

ជា

២- ោររុះដរអារាមព ើ ីភូមិ កំដពាងអាវ

ោស់ ដៅថា សាលវន័ ខរបថាថ្រពរា ំងភបំ

ដៅកសាងជាវតថពុទនសាសនា ដៅមាត់

ឬសាលឧទានឬក៏សួនថ្រពរា ំងភបំ គស ឺ ំ

កំពង់ កណា ថ លផចិតរកុងរពះរតពាំងដៅ

រទង់របសូ រតនិងចូលរពះនិពាវន ។ រាជៈ

មានមូលដហតុដអ ៏ សាចរយ ១ ដូចតដៅ៖

ដៅយកទសា ី ទ ន ខដលរពះពុទនសកយមុនី

ព.ស. ១២៥៤ គ.ស. ៧១១ ដោយ

ដពលយប់ចូលដៅកបុងរពះវហារ ិ

ដដក

។ លុ ះដពលរពឹក

ោយោ ិ ដបាសសំ អាតវតថ ក៏បានដ

ញ ើ

សំ ដៅកំពង់ទឹកវញោ ៉ ងរបញ៉ប់ ិ

ដគ

សតវរកូចសដនាះ វារដចញមកពរី ពះវហារ ិ ដមល ើ ដ

ើញចាស់ថារកដពើមន ិ ខមនរកូច

ដនាះដទ លុ ះដគមក ដមល ើ ដៅដរោមបលល័ ងក រសាប់ខតដ

ញ ើ ពងរកដពើ ៤ ដគក៏នាំ

ដហតុដនាះដៅទូលដល់រគូ មា

ដល្វក

មានដថរដីោថា ”បួនដៅោ៉ន គបា ឺ ន ដៅយួន” ។

(ត្ចៅទំព័រទី ៦)


ឯកសារ

គថងអាទត ិ យ ១៤ កកត ើ ខែភទ្ទបទ ឆ្ននកំ ោះ ទ្តស ី ័ក ព. ស. ២៥៥៥ ដចតិយមួយខដលសង់មន ិ ដចះចប់

(ត្មកពីទំព័រទី ៥)

ដៅថា

វញ្ញ ិ ដ បណប័រតមធយមសិកា

សារព័ត្៌មាន ថ្រពនគរ ខាងដរោមដនះ

មានែណឍជាបនធបៗ ់

ដនះមានរាង ៤ រជុងដសមើ រជុងនិមយ ួ ៗ

បឋមភូមិ ឬឌីបូ លម ខតសមណសិសសរតូវ

សរមាប់សិសសខែមរសាបក់អារស័យដរៀន

រាជវងសដរចើនតំណពអ ន ័ម ី មផររពះបាទភវវរ ូ

ខហល ២ ខម៉រត ជញ្ញជំងដធវព ើ ីថមភបំ ដៅដលើ

បានទទួលវញ្ញ ិ ដ បណប័រត ។ សាស្តសាថ

ឈបួលដៅកបុងរកុង ។ កុដដិ នះរតូវដឆះ

រទង់បានោងដៅទតដទសភ្នពជីវភ្នព

ដែឿនដនះ របជាពុទនបរស័ ិ ទខែមរដយើងខតង

រគូមហា ថាច់ សុ ែ និង ឡម ឹ ឆ្នយ

ឆ្នបន ំ ិងខសនដូនតា ។

របវតថសា ិ ស្តសថ នង ិ គណិតសាស្តសថ រគូ ចូវ

៣-មានបុរសមាបក់ មានជាប់ជាខែស ទី ២ សម័យដចនឡា ដមមះបទុមវងស រសុកដទសរបជារាស្តសថ ពាំងដ

ដៅដែតថរពះរត

ញ ើ ថាមានសរមស់លអពណតរាយ

ដទប ើ ភសថុតាងអវី ើ រទង់មានបំណងបដងកត មួយទុកជាអនុសាវរយ៍ ី

ក៏រទង់កយ ៏ ក

ដដើមដពាធ៍មយ ួ ដដើមពីកខនលងដផសង មកោំ ដៅឦសានរពះវហារសពវ ថ្ថង ។ ខតពុទន ិ បដមា ិ នង ើ ដពាធដិ នះបានបាត់បង់ជា ិ ដដម យូរណាស់មកដហើយ

រួចក៏បានោក់

ដមមះវតថកំពង់ដនះថា

«វតថដពាធសា ិ ល

រាជ»ជាប់រហូតមកទល់នឹងសពវថ្ថងដនះ។ អារស័យដហតុដនះ

វតថកំពង់មាន

ដមមះដល់ដៅ ៤ គឺ កំដពាងអាវ ១ កំពង់ ១ ដពាធិសាលរាជ ១

និង

អាណានិគមយួនដៅថា ជួអុងដមៀក ១ (Chuā Ông Mẹt) ។

វតថដពាធសា ិ លរាជ ឬកំពង់ ជាមជឈ

មណឍលវបផធម៌

អរយធម៌ ខែមរដៅដែតថ ិ

រោំងដរតើយដកើត ។ វតថកំពង់ជាសាពនរដឌ បាលខាងវស័ ិ យទំនាក់ទំនងរវាងអាជាញ

ធរដែតថនង ិ សាល្វគណតំណាងខែមរដៅ កបុងដែតថ

វតថកំពង់ជាថាបលបណុ ថ ះ

អកសរសាស្តសថជាតិ ចរតមារោទកូ នដៅ ិ

ខែមរឲយមានគំនិតដសបហាជាតិមាតុភូមិ ។ ជាមូលោឌនជាទីតាង ំ ជាទីចាត់ោរដៅ ដពល

មានោររបឆ្នំងនឹងអាជាញធរអា

ណានគ ិ មយួន

វតថកំពង់ជាកខនលង

័ ឬទំពាង បណុ ថ ះបញ្ដ វនថ ំ សបងឫសស។ ី ល។ វតថកំពង់សិ ទតដៅចំកណា ថ លរកុង ថ្នផារ ដែតថ ចមាងយរបខហល ៤០០ ខម៉រត នា ទស ើ ថ្នសាល្វដែតថ ិ ខាងដជង

វតថ

កំពង់ មានរាង ៤ រជុងដសមើ ។ មានរបង

បនាលខដកព័ទនជុំវញជាខដនស ិ ី មា។ ដោលង ោវរវតថមានខតមួយគត់ដៅទិសខាងដកើត

។ ដៅទស ិ ិ ពាយ័ពយថ្នរពះវហារមានោំ ដដម ើ គគីរជាដរចើនមានដដម ើ ដូងែលះៗ ដៅ មុែកុដិសាល្វនិងដៅមាត់រចាំងថ្នរសះ

មានដដើមដតាបតមួយគូ ដៅរជុងឦសាន

ខកផរដែឿន ដចតិយ ឧកញ៉៉ សឺង គុយ ។ មានដដើមដឈោ ើ លមួយដដើមធំែពស់ផុត ចុងដឈនា ើ នាកបុងទរី កុង សាល្វឆ្នន់ ។

ឋត ិ ដៅមុែ

ចូលផុតដោលងោវរវតថភ្នលម

ដគក៏រប

ទះជួបដែឿនដចតិយ ឧកញ៉៉សឺង គុយ ឬ

សាទនយ ី រ៍ បវតថសា ិ ស្តសថ ដែឿនដចតយ ិ មហា វរបុ ី រសឧកញ៉៉ សឺង គុយ គឺជាដែឿន

របខវងរបខហល ១៥០ ខម៉រត កំពស់រប ដែឿនដគចាក់ដីែាច់ដពញ

ដៅដលើ

ខត មកបងសកូ ុ លដរៀងរាល់ថ្ថងបុណយចូល

ខតែញុំរពះករុណា

ែញុំបាទ មន ិ ខដលឮដគរបាប់ថា

ដនះជា

ចូលរបឡងដៅសាល្វរដឌ ដបជា ើ ប់ដទប ើ ចារយខដលបដរងៀនដៅសាល្វដនះរួមមាន

ខផបកភ្នសាបាលី ។ រគូ ដកៀង រាម ខផបក

ទដឺ លៀង ខផបក ចរយសាស្ត សថ នង ិ ិ ដល្វក

ដែឿនដចតយ ិ ឧកញ៉៉ សឺង គុយ ដទ គដឺ គ

រគូ

ស័ទយំ

របធាន ចូវ ទឺដលៀង និងរពះសងាធិបតី

មនថដល្វកសូ រតធម៌ោរបងសកូ ុ ល

រួចបរ ិ

កិចចអនុដមាទនាជាោរដរសច

គឹម អ៊យ ុ ខផបកភ្នសារបាំង ។

សាល្វដនះ

ជាសាប

ថ្ដរបស់ដល្វក

ដហើយនាំោបដៅផធះសំ ខបងដរៀងៗែលួន ។

ថាច់ ដងាះ ដៅ ខកវ ខសមរ ខដលបានសុំ

ញ៉៉ សឺង គុយ បានបូជាជីវតជូ ិ នជាតិ

ដដើមផសា ី ទ បនាអាោរសិកា

និោយឲយងាយសាថប់ មហាវរបុ ី រសឧក

ថវោព ិ ីរបធានាធិបតី

សាសនាខែមរដរោម

១៩៦៤ ។

គល់ែួ នឲយយួ ល ន

ដោយសុ ែចិតថរប

មញ ិ

មា៉ង

ោត់ក

ដងា៉

ឌន ី យម ី

ដនះដៅឆ្នប ំ

ដៅខាងដរោយពុទក និ អនុវទា ិ

នង យរដឌ ិ ិ វទាល័

នង ិ

ដែធចដោយយួនដសរន ី ិងដយៀកកុងបាញ់

យកមកដផញើនង ឹ រគូ គម ឹ ខកវ រតូវដឆះជា

ជាដមគណរង

ជាបាឡាតគណថ្នគណៈពុទនសាសនា

ធរគណ

។ បនាធប់មក គក ឺ ុដរិ គូសូរត ឯក ហាស ដថរវាទ ។

អតីតអនុវទាល័ យដពាធិខដលរតូវ ដមសៀ ិ

បំពាក់បពវជិតនិោយពុទនសាសនាដថរ

សលឹកោច់រហរដហវ

ោលដគមន ិ ដៅថា«វតថ» ដទ គឺ «អារាម»

ខដរ

សោករបូជា របស់រពាហមណិក គឺ រពហម

សរមាប់រពះសងឃ

ឥសូ រ នង ិ ដោរពរពះដពាធស ិ តវបដិមា អវ

វទាល័ យ កុដិដនះ រតូវែូចពាក់កណា ថ ិ

ដជើងថករបូជាសពឧកញ៉៉ ១ នង ិ

ល័យ ។ កុដិដនះក៏មាន ៤បនធបខ់ ដរ (គឺ

ដចតិយ រសុកថកូវ ១ មានដំកល់សំដលៀក

យម ី បទ ិ ោវរដៅឆ្នប ំ ១៩៥៧ ) ជញ្ញជំង

វាទ ។ រួចដល់ែធមតាមា៉ន ។ ពីអតីត

ដម

ដរពាះអារាមដនះ ជាលំ ដៅឋានសរមាប់

ជញ្ញជំងឥដឌ ដំបូលោត់ មានដរចើនបនធប់

ដមល ើ ដ

ញ ើ ើ ដជង

ខវងឆ្នងយ ឯដំបូលវញក៏ របក់សឹ ក ល ិ

គឺកុដិដសរ ី ខដលមាន ២ ជាន់ មកពវី តថនានាសាបក់

ោំងដនះ មានរដបៀបដរៀបរយណាស់ ។

៉ វតថដចករជំជាអនុ រពះរគូ សឺង វង់ រពះរគូ រស់ ថុក វតថដរតាកលិច ជា រពះរគូ គឹម ដញុើង វតថដោះសាល ជា

អនុគណរសុកថកូវ

រពះរគូ ថាច់ ដទព ជាអនុគណ

អនុគណរសុកកំពង់សាពននិងកនលង់

ថាច់ ជា ជាដដើម ។ ដរៅពប ំ ី ណុ ថ ះទំពាង

ដោយរពះដមគណផ្ទធល់ ។

មានដល់ថាបក់រដឌមស្តនថី មានដូច ដល្វក សបងឫសស ី

កុដិដនះក៏ជាោរោល័ យអ ិ

រពះរគូ គម ឹ មាច វតថកំពង់សាពន ជា

ដហើយអគគដលខាធិោរគណ

ចាត់ខចង

រពះដមគណដែតថរពះរតពាំងពឆ្ន ី ប ំ

ចិថ្ស្តនថយ៍ ថ្នគណៈពុទនសាសនាដថរវាទ

១៩៣៩ មកទល់ ២០០៦ មានដូចត

ទំនាក់ទំនងរវាង ពុទនបរស័ ិ ទខែមរកបុងដែតថ

រពះរគូ សឺង លី ដមគណទី ១

ដែតថរពះរតពាំង

ជាមជឈោឌនជាសាពន

ដៅដនះ ៖

ដហយ ើ នង ិ អាជាញធរអាណានិគមយួន ។

សម័យអាណានគ ិ មរបាំងខសស ។

សរមាប់ផថល់លុយោក់ឲយរបពននកូន

សម័យអាណានិគមរបាំងខសស ។

ល ដោយយួនដសរន ី ិងដយៀកកុងបាញ់

យុទនជនខែមរដសរខដលកំ ពុងតស៊ូ ដៅទល់ ី

ដហើយដបើមានមុែ ៤ គឺមានថ្ដ ៨ ។ ថ្ដ

រា ២០០១ ដល់ ខែកញ្ញដ ២០០៤

វតសរ ៍ ៥០ - ៦០ នង ិ ៧០ ។ កុដិដនះជា

ោន់ឧបករណ៍ដផសងៗ ។ កបុងអារាមដនះ

កុដិមយ ួ

ចំណុះវតថ ១៤១ កបុងដែតថ បានកសាង

រពះរគូ សឺង ធន វតថពស ិ យ ិ ី ជាវន័

ោហានប៉ុដណា ត ះ ខតដបើដៅរសុកខែមរវញ ិ

ដល្វកដិ តសវរៈ រពះរពហមមានសមនថមុែ

និមយ ួ ៗោន់រពះអាទិតយ

រពះរគូ ថាច់ ដឡយ វតថសិល្វរទ ើ

រសុកកដញ្ញចង

អារស័យ សិកាផលូវដល្វកនិងពុទក និ អនុ

ោបោលពីឆ្នប១ ំ ៩៦៨ ។ មកដល់ខែមក

វតថកំពង់

រគូ ឯក ហាស ដបដើ ៅកមពុជាដរោមគឺ

បរស័ ិ ទ អបកដោរពរពះមដហសវរៈ រពះ

២ ឬ ៤ ដបើមានមុែ ២ គឺមានថ្ដ ៤

លី

អនុគណ រសុកកំពង់ធំ

នាក់ខដលបានមកសាបក់អារស័យដៅ

ដចតយ ិ សរមាប់រគួសារដៅវតថចុល្វលមុនី

សឺង

លទនផលមានសមា

គណរសុកដទសាដសាម

រោន់បានខតដធវជា ើ រគូបដរងៀន ឬ នាយ

ខដលនម ិ នថមកពវី តថ

ដរោមអធិបតីរបស់ ដៅ

សិសសសាល្វោំងឡាយ រាប់រយ

នានាសិកាសាល្វរដឌនង និ អនុវទា ិ ិ ពុទក

របស់រពះសងឃ

រពះរគូ

សងាភបា ិ លដែតថផសក ឹ ដហើយញ៉ត់គុក

ដមសា ឆ្នប ំ ១៩៧៥ រគូ គឹម ខកវ រតូវ

៤ កខនលង គឺ ដែឿនដនះ ១ ដដើមដឈោ ើ ល

វហារ ។ សាទនីយរ៍ បវតថិសាស្តសថដនះ មាន ិ

បាននិមនថ

របជុំដរសរចនាសមព ន ័ នរពះ ើ

ហាវយដែតថរបាំង

ជាដមគណ

សិសសសាល្វោំងអស់ខដលដចញពីកុដិ

សគុះសាគយ ។

មកវតថកំពង់

ដផះខដរ ។ ដរោយរពឹតថិោរណ៍ ៣០ ខែ

ដៅខកផររសះ គឺកុដិសាបក់អារស័យ

ដែឿន

ដៅអធោ ិ ររគប់វតថកុ បងដែតថ

សភ្នពដូចខាងដរោមដនះ ។

ខដលបាន

ដចតិយដនះ ឋត ិ ដៅទិសឦសានថ្នរពះ

ជាដរៀងរហូតមកសពវថ្ថងដនះ

នាដៅខដនកូស័ងសុី ន ។ រពះសងឃជា

ពុទនបរស័ ិ ទចំណុះដជើងវតថ

ដទៀត មាស ដពរជ ខកវ កង រទពយសមផតថិ

រសងាត់ដពារដពញដោយចកនិងឈូ ករក ី

ណី

បងាគប់ ឲយបដងកើតរចនាសមពន ័ នពុទនសាស

សងឃកបុងដែតថ

និងរពះពុទនសាសនាខែមរឲយគង់វង់

របថ្ព

និងរកសួ ងធមមោរភបដំ ពញ

ោបោលពីឆ្នប១ ំ ៩៦៨ ។ ខថមពីដលើដនាះ

កបុងកុដដិ នះ សុ ទនខតរតូវដចះសូ រតធម៌ ថាវយបងគំរពះោំងអស់ ។សិសានុសិសស

ដហើយរកាទុកដៅទំដនៀមទមាលប់

ល័យគឺ រសះរសង់ ១ ខដលមានទក ឹ ដែៀវ

អនុវទាល័ យ ិ

ឥណូ ឍ សុី ន

ដរៅពដី នាះ

កុដដិ នះក៏ជាោរោល័ យ ិ

រពះរគូ សឺង ធន

ដមគណទី ២

រពះរគូ ថាច់ ដលឿក ដមគណទី៣

ខដនខែមរ—ដសៀម និងខែមរ-យួនដៅទស

សម័យរបាំង បាវោយ ។

រប ភពបណុ ថ ះគំនិតតស៊ូរបឆ្នំងនឹងអំដពើ

សម័យសាធារណរដឌយួន ទី ១ ។

សម័យោល ខដលបានគំរាមមកដលើរប

គណទី ៥ សម័យសាធារណរដឌទី ២

។ បនាធប់ពីកុដដិ នះមក គសា ឺ ល្វឆ្នន់សំ

ោរណ៍ ៣០ ខែដមសា ឆ្នប ំ ៧៥ ជាោរ ិ

រពះរគូ គម ឹ តុក ដចង ើ វតថដំបងពាក់

ភគវតី មដហសីរពះឥសូ រ រពមោំងមាន

ប៉ុដណា ត ះ ដហើយដធវើអំពីឥដឌរបក់ដកផឿង ។

មកក៏ជាោរោល័ យ ិ

អំពីឫសស ី ដឈើ របក់សឹ លកចាកផងខដរ ។

សាទបនាតាមរដបៀបមណឍប ដធវអ ើ ំពដី ឈើ

អឌណរដឌោរបា���ីដពាធិ (Trừơng Trung

សាល្វោនដនះមានដបើកថាបក់ដរៀនមួយ

គណ សឺង ធន កុដិដនះ បានកសាង

មាន ៤ បនធបដ់ រៀន ពីថាបក់ទី ៧ ដល់ទី

មាន តា ដអះ ជារគូបងាាត់ ។ បនាធប់

សឺង លី ោលដៅជារពះឧបជាយ៍ ។

សិសស

វហារគ ិ ឺកុដិដៅអធិោរ គឹម ខកវ ។ ដៅ

ពួករពហមបរស័ ិ ទ

រពះចនធ

បានកសាងឋានថ្ក

ដៅកខនលងដនះដមមះថា

«សមណកុដម ិ ហាសាមគគ»ី មានខរគរួត

ល្វស គឺផធះអសវតាទមាន ឬ ផធះតាមា៉ន

សរមាប់រពះសងឃ ៣២០ អងគសាបក់ដៅ

សិវលិងគឬលិងគឥសូ រនិងដោនីនាងឱម

រាប់កូនរសុក កុដិដនះមានខតមួយបនធប់

តូបសាល្វ ជាទអា ី រស័យថ្នបរស័ ិ ទ ដធវើ

បនាធប់មក គឺសាល្វោនមួយធំ ខដល

មានតាក់ខតង

អាសនាសរមាប់តំកល់

បនាធប់មកគឺពុទនិកអនុវទាល័ យ ិ

Học Bán Công Phḁn Ngư˜ Bồ Đề) ៤ ។ ដពលដរៀនចប់ ៤ ឆ្នប ំ សមណ

ខដលរបឡងដចញករមត ិ សិកា

ជញ្ញជំងឥដឌរបក់ដកផឿង

ដៅដរោម

សំ រាប់កុមារា កុមារ ី ដរៀនអកសរខែមរ ខដល ពសា ី ល្វោន

គដឺ ៅចំចំដពាះមុែរពះ

ចសេកាីកំណត្់សមាាល់អត្ថបទ៖ ១) របភពឯកសារ របវតថិវបផធម៌ខែមរកមពុជាដរោម ឆ្នប ំ ២០០៨ ដោយដល្វក សឺង តូ ដៅ រគូ ឌិន ដៅកបុងរសុក ដែតថរពះរតពាំង កមពុជាដរោម សពវថ្ថងរស់ដៅរកុងម៉ុងដរអាល ោណាោ ។

(៣)

អយុតថិធម៌របស់អាណានិគមយួនរគប់ ជាពលរដឌខែមរដរោម

ដរោយរពត ឹ ថិ

រពះរគូ ថាច់ ខណន ដមគណទី ៤ រពះរគូ ថាច់ រាជ វតថបឹង ជាដម

សមរភូមផ ិ ារកំពង់ ២៨ កុមាៈ ។

ោល័យសងាភបា ិ ល ។ ៦ ខែដរោយ

ដមគណទី ៦ សម័យកុមុ យន ម ិសថយួន ។

សមាគមរពះសងឃសាមគគី ដសបហាជាតិ

គណទី ៧

ថ្នសាល្វគណ

គស ម ស ឺ ម័យរបបយួនកុមុ យន ិ ថ ( ៣) ។ ខកផរកុដរិ គូសូរតគក ឺ ុដិអតត ី ដម

ដៅឆ្នប ំ

១៩១១

ដោយអតីតដមគណ

ដៅឆ្នប ំ ១៩៣៩-៤០ អគគដទសាភបា ិ ល (Governor General Indo China)

រពះរគូ ថាច់ ដសរ ី វតថដផ្ទបរា ំងដម រពះរគូ រតង យន់ វតថដីរកហម ឹ

ដមគណទី ៨ ។

រពះរគូ ថាច់ អង វតថតាដដវ រសុក

កំពង់សាពន ដមគណទី ៩ (ដមគណ បចចុបផនប)។

(ចៅមានត្ចលមចរកាយ)

សមាគមរពះសងឃសាមគគីដសបហាជាតិ គឺជាសមាគមរពះពុទនសាសនាខផបកដថរវាទខដលបានបដងកើត

ដឡើងដោយរពះសងឃខែមរដៅកមពុជាដរោម ដរោយពី អាណានិគមកុមុ មយនិសថយួនបានចូលោន់ោប់ខដន ដីកមពុជាដរោមោលពីថ្ថងទី ៣០ ខែដមសា ឆ្នប ំ ១៩៧៥ ។

បចចុបផនប សមាគមដនះ ឋិតដៅដរោមោរ រគប់រគងរគងរបស់សមគមពុទនសាសនាដវៀតណាម (Giao Hoi Phat Giao Vietnam ) ដហើយសមាគម

(២) (Minh Mạng ) ដសថវយួនរតកូល ដងវៀង ដសាយរាជយពីថ្ថងទី ១៤ មករា ១៨២៩ ដល់ថ្ថងទី ២០ មករា ពុទនសាសនាដវៀតណាម ឋិតដៅដរោមោរ រគប់រគងរបស់រណសិរសមាតុភូមិដវៀតណាម (Mat Tran To ១៨៤១ ( ២០ ឆ្នប ំ , ៣៤១ថ្ថង ) ។ Quoc Vietnam ) និងរណសិរសមាតុភូមិដវៀតណាម ឋិតដៅដរោមរោឌភិបាលបកសកុមុ យន ម ិ សថដវៀតណាម ។


គថងអាទិតយ ១៤ កកើត ខែភទ្ទបទ ឆ្ននកំ ោះ ទ្តីស័ក ព. ស. ២៥៥៥

ភូមិសាស្តសា

សារព័ត្៌មាន ថ្រពនគរ

អំពីទីរកុងថ្រពនគរ ឬ ទីរកុងហូ ជីមិញ ដោយ ថាច់ របជា ី ដគឿន

ំ ច ថ្រពនគរ ជាទរី កុងដ៏សំខាន់ នង ច រថ្នរដឌោរធំដៅកបុងខដនកមពុជាដរោម នង ៏ ំខាន់មយ ួ ថ្នអាណាចរកខែមរមុនដពលជនជាតយ ួ ិ ជាទរី បជុក ិ ោ ិ ជាអតត ី កំពង់ខផពាណិជជកមមដស ិ ន

ដភៀសែលួនមករស់ដៅកបុងអំឡងសតវតសរ ៍ទី ១៧ ។ ដរោយដពល ដសថចខែមរ រពះបាទ ជ័យ ដជោឌ ទី ២ (១៥៧៣–១៦២៧) បានដរៀបអភដិ សកជាមួយសបំដសថចយួនមក ថ្រពនគរ រតូវបាន ុ

ជនជាតយ ួ ដៅថា ដែតថោ៉ឌន ិ ន ិ ( Gia Định Thành) នាឆ្នប ំ ១៧៩០ តាមដសថចដមមះ ដងវៀង អាញ់ (Nguyễn Ánh) ។ ដរោយដពលបារា ំងោន់ោប់បានទរី កុងថ្រពនគរ នាឆ្នប ំ ១៨៥៩ ដៅថ្ថងទី ១៥ ខែមនា ឆ្នប ំ ១៨៧៤ របធានាធប ើ ថ្រពនគរ ដៅជាទរី កុងសាយហគន (Thành Phố Sài ី ិ តបា ី រា ំងដមមះ Jules Grévy បានដចញបទបញ្ញជមួយកបុងោរបដងកត

Gòn) ។ កបុងសម័យអាណានគ ំ សហព័នន ិ មនយ ិ មបារា ំង ថ្រពនគរ ជាមជឈមណឍលដ៏សំខាន់ មន ិ រតម ឹ ខតពាណិជជកមមដទ វាខថមោំងជាមជឈមណឍលរដឌបាល វបផធម៌ នង ិ អប់រ ំ ទូោង

ឥណូ ឍ ចន ពា៌របដទស» (Paris in the Orient) ។ ដរោយពរី បបសាធារណរដឌដវៀតណាមខដលមានសហរដឌអាដមរកោំ រទរតូវបានដួល ិ នង ិ រតូវបានដគចាត់ទុកថាជា «ទរី កុងបា៉រសថ្នបូ ិ ិ រលំនាថ្ថងទី ៣០ ខែដមសា ឆ្នប ំ ១៩៧៥ ទរី កុងថ្រពនគរ រតូវបានបកសកុមុយន ម ស ុិ (Thành phố Hồ Chí Minh) ដដម ី ញ ើ ផរី ំឭកដល់ ិ ដថ វៀតណាម បថូរដមមះជាភ្នសាយួនថា ទរី កុងហូជម ដមមះដមដក ម ស ថ ន ួ ហូ ជី មុញ ឹ នាំបកសកុមុយន ិ យ ិ ។ បចចុបផនប ថ្រពនគរ ជាទរី កុងខដលមានរបជាជនរស់ដៅដរចន ើ ជាងដគ នង ិ ជាមជឈមណឍលដសដឌកច ិ ច វបផធម៌ នង ិ អប់រ ំ ដ៏សំខាន់របស់ របដទសបកសកុមុយន ម ស ថ ធារណរដឌសងគមនយ ិ សា ិ មដវៀតណាម ។ (ត្ពីចលមមុន)

នគរចាប់ពី ៦ នគ ិ ម (quận) ដឡង ើ ដល់

គទ្ពនគរសម័យរដឋកវៀតណាម

៨ នគ ំ ៤១ ។ ិ មថ្នសងាកត់ោង

យួនខាងកជង ើ ជាង ១ ោន

(១៩៤៨-១៩៥៥)

នាក់បានជកមាៀសមកកៅគទ្ពនគរ

ឆ្នប ំ ១៩៤៨ រពះដតជរពះគុណ ឡាំ ឯម (១៨៩៨-១៩៧៩) បាននិមនថដឡើង

ឆ្នប ំ ១៩៥៤ ពលរដឌយួនភ្នគខាង

ទីរកុងថ្រពនគរ តាមោរនិមនថពីសំណាក់

ដជើងឬយួនរតកួន(Bắc Kỳ)រតូវបានរោឌ

របខមរបមូលពលរដឌខែមរដរោមកសាងវតថ

ពីភ្នគខាងដជើងមកតាំងទីលំដៅ

ពលរដឌខែមរដរោមដៅទដី នាះ ដដើមផដធវ ី ើ ោរ

ភបា ិ លសាធារណរដឌដវៀតណាមជដមលៀស

ចនធរងសទ ី ុកជាសមផតថិជាតិខែមរដរោម និង

រកុងថ្រពនគរ

ទុកជាមជឈមណឍល សរមាប់ពលរដឌខែមរ ដរោមរបតិបតថិ

ថ្នខដនដីកមពុជាដរោមរប

មាណជាង ១ ល្វននាក់ កបុង «រពឹតថិ

នង ិ ដធវប ើ ុណយសុ នធរោន

តាមមាោ៌ពុទនសាសនា

នាទី

ោរណ៍ជដមលៀសជនជាតយ ួ » (Cuộc di ិ ន

រពមោំងជា

cư Việt Nam) ឬ ដរោមដោលនដោ

កខនលងសរមាប់ខថរកាវបផធម៌ខែមរឲយបាន

បាយអវីមយ ួ ខដលរោឌភបា ិ លសាធារណ

គង់វងសតដរៀងដៅ ។ (សូ មរងចាំអានអតទ

រដឌដវៀតណាមដៅថា

បទ «រពះដតជរពះគុណ ឡាំ ឯម សាទប

«ដំដណើរដឆ្នពះដៅ

រកដសរភ្នព» (Passage to Freedom ី

នក ិ វតថចនធរងស»ី នាដលែដរោយ ) ។

ឬ Con đường đến Tự Do) ។

ដរោយពស ី ភ្នបារា ំងបានចុះហតទ

រពឹតថិោរណ៍ជដមលៀសរបជាជនយួន

ដលខាដលើចាប់ដលែ ៧៣៣/៤៩ នាថ្ថង

ដនះ បានដកើតដឡើងដរោយសស្តងាគមដដៀង

កមពុជាដរោម ឬ ខដនកូស័ងសុី ន បាន

រពមដរពៀងទីរកុងហសខឺ ណវ ខដលបានចុះ

ទី ០៤ ខែមថ ិ ុនា ឆ្នប ំ ១៩៤៩ មក ខដន

ដបៀងភូ ( Điện Biên Phủ) និងកិចច

ោលយដៅជារដឌចំណុះដវៀតណាម ដហយ ើ

ហតទដលខាដោយរោឌភបា ិ លសាធារណ

ពលរដឌខែមរដរោមបានឋត ិ ដៅដរោមោរ

រដឌរបជាធិបដតយយដវៀតណាម

រគប់រគងរបស់រោឌភបា ិ លរដឌដវៀតណាម

Nam Dân chủ Cộng hòa) និងសហ

(Quốc gia Việt Nam) ដឹកនាំដោយ

ភ្នពបារា ំង កបុងោរខចកែណឍសីមាោរ

អតត ី ដសថច បាវ ោយ (Bao Dai) ។

រគប់រគងរដឌជាបដណា ឋ ះអាសនបរវាងរោឌភិ

រដឌដវៀតណាម (l’État du Viêt

Nam)

បាលោំងពរី ចាប់ពខី ែសរសបទី ១៧ ។

ជារោឌភបា ិ លដវៀតណាមមួយ

ដពលដនាះ ោររគប់រគងរោឌភបា ិ លនិង

តាមខបបរាជធិបដតយយអារស័យរដឌធមម

កងទ័ពរបស់រោឌភបា ិ លសាធារណរដឌ

នុញ្ដ (Cons titutional monarchy ឬ Quân chủ lập hiến ) (មន ិ ោន់មាន រដឌធមមនុញ្ដនង ិ រដឌសភ្ន)

ឋត ិ ដៅដរោម

ោររតួតរតារោឌភបា ិ លសហភ្នពបារា ំង

(Union française) ចាប់ពីឆ្នប ំ ១៩៤៨

ដល់ ១៩៥៥ ខដលមានអតីតដសថច បាវ

ោយ (Bảo Đại) ជារបធានរដឌ ។ ចាប់ តាំងពីឆ្នប ំ ១៩៥៤ តាមកិចចរពមដរពៀងទី រកុងហសខណវ ឺ ១៩៥៤

របដទសសវិស

រោឌភបា ំ កង ិ លនិងកងកមាលង

ទ័ពរបស់រដឌដវៀតណាម បនាធយ

នាឆ្នប ំ

មានសិទដនិ បាះ

នង ិ រតួតរតាចាប់ពខី ែសរសបទី

១៧ រគបតណឋបោំងរសុងមកដលើខដន ដីកមពុជាដរោម ខដលែណៈដនាះ យួន ចាត់ទុកថាជា

ខដនដីដវៀតណាមខាង

(V i ệ t

របជាធប ិ ដតយយដវៀតណាមឈរដជើងដៅ ពលរដឌយន ួ ភ្នគខាងដជង ើ ជាងមួយល្វននាក់ភ្នគដរចន ើ ើ ជាអបកោន់សាសនាោតូឡច ិ បាននាំោបដំ ភៀសែលួនដចញពភ្ន ី គខាងដជង

មកតាំងទល ថ្នរោឌភិ ី មពុជាដរោម ោលពឆ្ន ី ំ ដៅៗថ្រពនគរ ខដនដក ី ប ំ ១៩៥៤ តាមដោលនដោបាយ «ដំដណើរដឆ្នពះដៅរកដសរភ្នព» ី បាលរដឌដវៀតណាមរបស់បាវោយ នង ិ សហភ្នពបារា ំង ។ រូបថត.Wikipedia.org

តផង ួ នា ូ ។ ដរោយពីោរដធវើរបជាមតិមយ ឆ្នប ំ ១៩៥៥ ដល្វក ង៉ូ ឌិន ដយម

នាយករដឌមស្តនថីចុងដរោយបំផុត ថ្នរោឌភិ បាលរដឌដវៀតណាម បានរបោសទមាលក់ បាវ ោយ ដចញពីរបធានរដឌ រួចបាន បដងកើតជារោឌភបា ួ ិ លថមីមយ

តាមរបប

សាធារណរដឌខដលមានដមមះថាសាធា រណរដឌដវៀតណាម (Việt Nam Cộng hòa)

ដហើយែលួនបានដឡើងោន់តួនាទី

ជារបធានាធិបតីមុនដំបូងបងអស់ ថ្នរោឌ ភបា ួ ដនះ ។ ិ លថមីមយ

គទ្ពនគរសម័យសាធារណរដឋ

កវៀតណាម (១៩៥៥-១៩៧៥)

បាលដនះ បានកំណត់���កដមមះថ្រពន គរជាផលូវោរតាមភ្នសាយួនថា

រដឌធានី

សាយហគន (Saigon ) ឬ (Đô thành Sài Gòn) ។ ដោងតាមរកិតយ ដលែ

រោឌភបា ិ លរដឌដវៀត

110-NV ចុះថ្ថងទី ២៧ ខែមនា ឆ្នប ំ ិ

ដវៀតណាម (Việt Nam Cộng hòa)

ដយម(Ngô Đình Diệm) ថ្នរោឌភបា ិ ល

ឆ្នប ំ ១៩៥៥

ណាម បានបថូរដមមះដៅសាធារណរដឌ

១៩៥៩ ដោយរបធានាធិបតី ង៉ូ ឌិន

ថ្រពនគរបានោលយដៅជាទរី កុងរដឌបាល

សាធរណរដឌដវៀតណាម

ថ្នរោឌភបា ួ ដទៀត ិ លថមីមយ

ដហើយរោឌភិ

ពរងីករដឌបាលភូមសា ិ ស្តសថ

បានសដរមច

រដឌធានីថ្រព

ភ្នគខាងដជង ើ ចំខណកោររគប់រគងរោឌ

ភបា ិ ល និងកងទ័ពរបស់ រោឌភបា ិ លស ហភ្នពបារា ំង

ឈរដជើងដៅភ្នគខាង

តផងរងចាំ ដល់ ថ្ថងទី ២០ ខែកកកោ ឆ្នប ំ ូ ១៩៥៦

ថ្ថងខដលដវៀតណាមោំងពរី

ដរោងឯកភ្នពោប មួយ

បដងកើតរោឌភបា ិ លខត

ឬោរបូកបញ្ចូ លខដនដីកមពុជា

ដរោមភ្នជប់ ខាងដជើង

នឹងខដនដីដវៀតណាមភ្នគ

ខដលដគចាត់ទុកជាោរឯក

ភ្នពទក ឹ ដដី វៀតណាមខតមួយ ។ ដោង តាមមារតាទី ១ កបុងជំពូក (d) ថ្នកិចច រពមដរពៀង

អនុញ្ញដតឲយពលរដឌោង ំ

(ត្ចៅទំព័រ ៨)


គថងអាទិតយ ១៤ កកើត ខែភទ្ទបទ ឆ្ននកំ ោះ ទ្តីស័ក ព. ស. ២៥៥៥

ភូមិសាស្តសា

សារព័ត្៌មាន ថ្រពនគរ អាលឺមង ៉ ខា ់ ងលិច កូដរខាងតផង ូ សហ

(ត្ពីទំព័រ ៧) សងខាងដធវដ ើ ំដណើរចុះដឡង ើ

រដឌអាដមរក ិ ជប៉ុន ភល ី ី ហវីន ញីវសា

ដៅមក

ខឡន

សាធារណរដឌរបជាមានត ិ ចន ិ

ដហយ ើ រោឌភបា ិ លោំងសងខាងជួយបងក

អូស្តសាថលី នង ិ អុតា ី លី ។ ដរៅពរី ោឌភិ

ោរផ្ទលស់បូ រទ ថ ីលំដៅ

UNICEF និងអងគោរបំដរខផប ើ កសាសនា

លកខណៈងាយរសួលដល់ពលរដឌ

កបុង

បាលដរៅរបដទស

កបុងអំឡុងដពល

៣០០ថ្ថង ដរោយពីកិចចរពមដរពៀងបញ្ច ប់

ក៏មានអងគោរ

ោតូឡិចជាដរចើនបានចូលរួមោំរទផង

សស្តងាគម (មារតា ២ ) ។ ោរជដមលៀសឬ

ខដរ ។

ោរផ្ទលស់បូ រទ ថ ល ី ំ ដៅដនះ របជាជនយួន

ថ្ថងទី ០៤ ខែសីហា ឆ្នប ំ ១៩៥៤

ដៅហាណូយមានរយៈដពល ៨០ ថ្ថង

សាពនអាោសមួយរបខវង ១.២០០ គីឡូ

ដៅហាយដយ៉ឿង (Hải Dương) មាន

ខម៉រតរតូវបានសាងសង់ជាសាទពរ ដដើមផ ី

១០០ ថ្ថង និងហាយផុង (Hải Phòng)

ភ្នជប់រពល្វនយនថដហាះ តឹង ដសុើ ង ញុឹក

ជាដំដណើរដភៀសែលួនចុងដរោយមានរយៈ

(Phi Trường Tân Sơn Nhứt) ដៅទី

ដពល ៣០០ ថ្ថង ។

រកុងថ្រពនគរ

ជាមួយនង ឹ រពល្វនយនថ

ដដើមផរតួ ី តពិនិតយោរអនុវតថដលើកិចច

ដហាះមួយចំនន ួ ដទៀត ដៅភ្នគខាងដជើង

ដដើមផរតួ ី តពន ិ ិតយដលើោរបញ្ឈប់សស្តងាគម

ដនះោក់ឲយដរបរើ បាស់មក រពល្វនយនថ

រពមដរពៀងដនះ

គណៈកមមោរអនថរជាតិ

ដវៀតណាម ។ ដរោយពីសដមាពធសាពន

បានបដងកត ើ ដឡើងតាម មារតាទី ៣៤ ថ្ន

ដហាះ តង ឹ ដសុើ ង ញុឹក បានោលយដៅជា

កិចចរពមដរពៀង ដោយមានរបដទសចំនន ួ

កខនលងសធះដោយពលរដឌយួនដភៀសែលួន

៣ ជាអបកតំណាង គឺ ឥណា ឍ ប៉ូឡូញ

មកពីខាងដជើង ដរពាះគិតជាមធយមភ្នគ

និង ោណាោ ។

កបុងអំឡុង ៦ នាទីមានយនថដហាះមួយ

អំពម ំ យរបជាជនយួន ី ូលដហតុនាឲ

ដរគឿងចុះចត ដហយ ើ កបុងមួយថ្ថងមានជន

ដៅភ្នគខាងដជង ើ នាំោបដភៀសែលួនឬបថូរទី លំ ដៅមកដៅទីរកុងថ្រពនគរដនាះ

តាម

បានរាយោរណ៍នាដពលដនាះថា

អបក

ដភៀសែលួនយួនមកពី

ដៅ

៤.២០០ នាក់ ដដើមផតាំ ី ងទីលំដៅ ។

សរុបដំដណើរចុះចតនាដពលដនាះ

របភពពីទសសនាវដឋីរបចាំសបាថហ៍ Time ខដលបានដភៀសែលួន

២.០០០

មានចំនន ួ ៤.២៨០ ដជើង ដហើយដឹក

ភ្នគដរចន ើ ជារកុម

ជដមលៀសពលរដឌយួនដភៀសែលួនមកចំនន ួ

ជនជាតយ ិ ួនអបកោន់សាសនាោតូឡច ិ

២១៣.៦៣៥ នាក់ ។

ដោយពួកដគបានដលើកដហតុផលថាែលួន

ដរៅពីរដបៀបថ្នោរជដមលៀសពលរដឌ

រតូវបានរោឌភបា ិ លសាធារណរដឌរបជាធិ

យួនចូលដៅខដនដីកមពុជាដរោម

ដនះ មានមនុសសជាដរចន ើ បានដភៀសែលួន

៨៦១ នាក់ បានខសវងរកផលូវដភៀសែលួន

បដតយយរ ំដល្វភសិទសា និ សនា ។ ដរៅពី ដោយបញ្ញាដសដឌកិចច

ដលើ ក៏មានពលរដឌយួនរបមាណ ១០២.

និងនដោបាយ

ដពញចត ិ ថចំដពាះោរដឹកនាំរដឌរបស់បកស

កុមុ យន ម ស ិ ថយួន ។ មានមនុសសជាដរចន ើ ជាប់ោក់ទិន នឹងដោលនដោបាយខក ខរបដីធលីដៅភ្នគខាងដជើង

ដហើយពួកដគ

រតូវបានបកសកុមុ យន ម ី ិសថយួន របយកដ ឹ ដករអស់

ោមនផធះសខមផងដៅដទប ើ

សដរមចចិតថដភៀសែលួន ។

ផធុយដៅវញ ិ រោឌភបា ិ លសាធារណ

រដឌរបជាធិបដតយយដវៀតណាម

បានបដិ

ដសធដចាលនូវោរដចាទរបោន់ោង ំ ដនះ ដហយ លឺ ើ បំភថា

ោរខដលមានរបជាជន

យួនជាង ១ ល្វននាក់ដភៀសែលួនមក

ខាងតផងដនាះ គឺមកពីមានោរញុះញង់ ូ ពីសំណាក់រោឌភបា ិ លបារា ំង

អាដមរក ិ

នង ោរដឆលយ ិ រកុមដសនារបស់អាដមរក។ ិ ើ បំភរលឺ បស់រោឌភបា ិ លសាធារណរដឌរបជា

ដចញពីភ្នគខាងដជើង មកខដនដីកមពុជា

របធានាធិបតី ង៉ូ ឌិន ដយម ខដលដទើប

ពីជនជាតិយួន ក៏មានជនភ្នគដដើមភ្នគ

គណៈកមមោរជាតិសាធារណៈ

ដរោមឬភ្នគខាងតផងដវៀតណាម។ ដរៅ ូ តច ិ ជាអបកខដលធាលប់បានបំដរ ើ កបុងជួរោ ហានបារា ំងរបឆ្នំងដវៀតមញ ិ

(V i ệ t

នាក់

ជនជាតថា ិ យ និង ខម៉វ (Thái,

ដជើងោន់សាសនាោតូឡិច

របមាណ

ជាង ៨០០.០០០ នាក់បានដភៀសែលួន

( Sơn La , Điện Biên) របមាណជិត

រកបៀបគនការអនុវតតខផនការ ជកមាៀសពលរដឋយួនមកគទ្ពនគរ ថ្ថងទី ០៩ ខែសីហា ឆ្នប ំ ១៩៥៤

រោឌភបា ិ លរដឌដវៀតណាម

ដឹកនាំដោយ

អគគបញ្ញជោរបារា ំង

(Bộ

lệnh

Pháp) រោឌភបា ិ ល ង៉ូ ឌិន ដយម បាន

ủy Di cư Tỵ nạn) មួយ ខដលមាន

១២ ដជង ើ ចំណាយដពលអស់ ២ ថ្ថង គឺ

ជនដភៀសែលួនបថូរទល ី ំ ដៅ (Phủ Tổng

ខាងតផងដវៀតណាម ភ្នគកណា ថ ល និង ូ

(Móng Cái) របមាណជិត ៤៥.០០០

ចំដពាះនិសសតមហាវ ទាល័ យ ថ្ន ិ ិ

ដដើមផ ី

ជាតិ ណុង (Nùng) ដៅតំបន់មុង ៉ ោយ

ជនជាតិដដើមភ្នគតិចោំងដនាះ មានជន

២.០០០ នាក់ ។

១៩៥៤ ដល់ ១៩៥៦ ពលរដឌយួនខាង

បានបដងកើត

មូលោឌនដៅកបុងតំបន់ោង ំ បីគឺ

ភ្នព Edward Lansdale ដឡយ ើ ។

ឆ្នប ំ

ខតដឡើងោន់អាណាចថមី

Minh)ក៏បានដភៀសែលួនផងខដរ ។ ចំនន ួ

Mèo) ពីតំបន់ដសុើ ងឡា និង ដដៀងដបៀង

គត ំ ពពា ឋ ល ិ ចាប់តាង ី ក់កណា

មករស់ដៅកមពុជាដរោមផងខដរ ។

ចាប់ពពា ត លទសវតសរឆ្ន ៍ ន ំ ១៩៦០ ដល់កដម ៍ ន ំ ១៩៧០ ការមាន ើ ទសវតសរឆ្ន ី ក់កណា វតតមានទាហ្វនសេរដឋអាកមរកច្ូ ិ លរួមកនុងសស្តង្ហគម កៅខដនដីកមពុជាកទ្កាមឬកវៀត ណាមខាងតបូងបានជះឥទធព ំ ដល់រដឋធានគី ទ្ពនគរ ដូច្ជាមានអាោរែពស់ៗខដលជា ិ លោ៉ងខាាង សំ ណង់អាោរបនាទយកោធាបានផុះក ង ផនតគ ់ ន ំ ត ើ ិ យុវជនខែែរកទ្កាម នង ិ យួនបានទទួលនូវ ឥទធព ិ លវបបធម៌កោកខាងលិច្ នង ិ រដឋធានគី ទ្ពនគរបានកាាយកៅជាមជឈមណឌលនកោបាយ កសដឋកច្ ិ ច វបបធម៌ និងជាកខនាងកមានតផងខដរ ។

ធិបដតយយដវៀតណាមដនាះ វាមន ិ ផធុយោប នឹងឯកសាររបស់អាដមរក ិ សថីអំពីសកមម

ដោយែលួនឯងតាមរយៈទូក និងដថមើដជើង

ពធ ិ រា ី ប់បារតកបុងពធ ិ ប ី ុណយចូលឆ្នបខំ ែមរដៅវតថចនធរងស ី ទរី កុងថ្រពនគរ ោលពខី ែដមសា ព.ស.២៥៥៤ គ.ស.២០១១ ។

ផងខដរ ពួកដគជាអបកដធវើោរកបុងជួររោឌភិ បាលបារា ំង ឬជារកុមមូលធនខដលមន ិ

ខាង

ទីរកុង

ថ្រពនគរថ្នខដនដីកមពុជាដរោម ឬ ភ្នគ ភ្នគខាងដជើង ដដើមផអនុ ី វតថនូវយុទននាោរ

ជដមលៀសជនដភៀសែលួន ។ បំដពញបខនទម ឲយគណៈកមមោរមួយដនះ

រោឌភបា ិ ល

ង៉ូ ឌិន ដយម បានបដងកើតមូលនិធិមយ ួ

សរមាប់ផគតផ ់ គង ដល់ជនដភៀសែលួនយួន ខដលបានមកតាំងទល ី ំ ដៅថមី ដៅខដនដី កមពុជាដរោមផងខដរ

មូលនិធិដនះ

មានោរចូលរូមឧបតទមា ពីសំណាក់សាទ ប័នឯកជនយួន ។

កបុងអំឡុងចុងទសវតសរ ៍ឆ្នប ំ ១៩៥០

ដោយដសដឌកច ន ិ ចមានោររកចដរម ី ើ សម័យសាធារណរដឌដវៀតណាម

កបុង នង ិ

មានជំនយ ួ ពីរោឌភបា ិ លជាសមពននមត ិ ថ

ដនាះ ថ្រពនគរ ឬ សាយហគន បានោលយ ដៅជា «រដឌធានផ្ទ ី ក » ខដលមានរហសស នាមថា «រោប់គុជថ្នបូពា៌របដទស» ។

ចាប់ពីពាក់កណា ថ លទសវតសរ ៍ ឆ្នប ំ

១៩៦០ ដល់ដដើមទសវតសរ ៍ ឆ្នប ំ ១៩៧០ ោរមានវតថមាន ោហានសហរដឌអាដម

ជដមលៀសមកដោយដជើងយនថដហាះ ចំនន ួ

រកចូ ិ លរួមកបុងសស្តងាគម ដៅខដនដីកមពុជា

ដៅថ្ថងទី ១២ និង ១៣ ខែសីហា ឆ្នប ំ

ពលោ៉ងខាលង ំ ដល់រដឌធានីថ្រពនគរ ដូច

១៩៥៤

ខដលមាននិសសត ិ របមាណ

១.២០០ នាក់បានដភៀសែលួនពីខាងដជើង មកកមពុជាដរោម ។

ដោយដហរញ្ដ វតទុ

មន ិ រគប់រោន់

សរមាប់ផគតផ ់ គង

កបុងោរជដមលៀសពលរដឌ

យួនដនាះ របធានរដឌ បាវ ោយ និង បារា ំងបានអំពាវនាវដល់រោឌភបា ិ លនង ិ

អងគោរអនថរជាតនា ួ ិ នា ជួយផថល់ជំនយ កបុងោរតាំងទីលំដៅ

ដល់ពលរដឌយួន

ខដលដទើបមកថមី ។ រោឌភបា ិ លខដលផថល់

ជំនយ ួ ដនាះរួមមាន អង់ដគលស ប៉ូឡូញ

ដរោម ឬដវៀតណាមខាងតផងបានជះឥទន ិ ូ ជាមានអាោរែពស់ៗ

ខដលជាសំ ណង់

អាោរបនាធយដោធាបានផុះដឡើង ផបត់ គំនត ិ យុវជនខែមរដរោម

នង ិ យួនបាន

ទទួលនូវឥទនព ិ លវបផធម៌ដល្វក

ខាង

លិច និងរដឌធានីថ្រពនគរបានោលយដៅ ជាមជឈមណឍលនដោបាយ

ដសដឌកិចច

វបផធម៌ នង ិ ជាកខនលងកមានថផងខដរ ៕

ឯកសារកោង៖ www.wikipedia.org


The Prey Nokor News number Vol.2 No.25