Issuu on Google+

Հեղափոխ թյան րվականը հեռան մ է հիﬓադրվել է 1923 թ.

12-ամյան փաստ է, 10-ամյան՝ պատմ թյ ն Մերժել հնարավոր չէ հաստատել

№ 10 (737), ՄԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ.

www.ThePioneer.am

Վենչ րային կապիտալի հասանելի թյ նը` 0

“like” us on

www.facebook.com/armherald


Բ ՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ | 3

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

' Ե

Ր Կ Ր Ի

Շ Ա Բ Ա Թ Ը

Ոչ ոքի չի զիջի ...........................................5 ' Խ

Մ Բ ԱԳ Ր ԱԿ ԱՆ

«Պիոներ»-ի հաջողության տարին. պարբերականի տպաքանակն աճել է տասն անգամ ................................................... 6

' Ժ

Ո Ղ Ո Վ Ր Դ ԱԳ Ր Ո Ւ Թ Յ Ո ՒՆ

Հեղափոխության ուրվականը հեռանում է

ՇԱՊԻԿԻ ՎՐԱ «Պիոներ»-ի վերջին տասը համարներում առավել հաճախ հիշատակված անձինք.

Հնարավոր է, արդյո՞ք, ֆեյսբուքյան հեղափոխություն Հայաստանում: Միջին Արևելքն ալեկոծող հեղափոխությունների հուժկու ալիքի տարածմանը զուգընթաց այս հարցն առավել հաճախ է հնչում ﬔզանում: .......................................................... 8

Հեղափոխ թյան րվականը հեռան մ է Հարցման մասնակիցների 24,3 %-ն է ﬕայն պատրաստ մասնակցելու քաղաքացիական անհնազանդության այնպիսի գործողությունների, ինչպիսիք են չթույլատրված հանրահավաքները: Ընդ որում՝ որքան ավելի արմատական է «ակցիան», այնքան քիչ թվով հարցվածներ են մասնակցել կամ պատրաստ են գոնե տեսականորեն դրան մասնակցելու: Կարդացեք՝ էջ 8

Սերժ Սարգսյան (15), Լևոն Տեր-Պետրոսյան (11),

'

Դﬕտրի Մեդվեդև (10), Վլադիﬕր Պուտին (8), Բագրատ Ասատրյան (7), Վլադիﬕր Ուլյանով (7),

Մ

Տիգրան Սարգսյան (7), Իոսիֆ Ստալին (7), Գագիկ

Հայերը Ֆեյսբուքում.............................. 9

Ե Ր

Տ Ե Ղ Ե Կ ԱՆ Ք Ը

Ծառուկյան (5), Ռոբերտ Քոչարյան (5), Բարաք

'

Օբամա (5), Հրանտ Բագրատյան (4), Կարեն Կարապետյան (4), Վահան Հովհաննիսյան (4),

ԴԻՏ

Արամ Մանուկյան (4), Կարինե Դանիելյան (3),

«Տեր-Պետրոսյանի վերադարձը ﬔծ քաղաքականություն երկար տարիների պայքար չէր նախատեսում» ................................10

Մարինե Պետրոսյան (2), Զարուհի Փոստանջյան (2) Ֆոտոլուր, Ինտերնետի բաց աղբյուրներ

Ա Չ ԱՓ

'

Մայիսի 18-24 2011 թ. № 10 (737) Գործադիր տնօրեն` Էրիկ Անանյան Խմբագիր` Արամ Անտինյան Գեղ. խմբագիր` Գրիգոր Հակոբյան

Հ

Ա Ս Ա Ր ԱԿ Ո Ւ Թ Յ Ո ՒՆ

12-ամյան փաստ է, 10-ամյան՝ այլևս պատմություն..... 12

Տառաձևերը` Էդիկ Ղաբ)զյանի և Անժելա Պողոսովայի Ոճաբան և սրբագրիչ` Սիրվարդ Կարապետյան

'

Համարի պատասխանատ)` Արամ Անտինյան Կայքի ձևավոր)մը և ծրագրային ապահով)մը` Վարդան Թորոսյանի

Հ

Հասցե՝ 0010, ՀՀ, ք. Երևան, Վ. Սարգսյան 10,

Blog.armenianherald.com-ն ամփոփում է իր գործունեությունը ...........13

Պիացցա Գրանդե II հարկ, 99 գրասենյակ

Ա Շ Վ Ե Տ Վ Ո Ւ Թ Յ Ո ՒՆ

Հեռ.` +374 60 440727, www.ThePioneer.am

նյ)թերը: Մեջբեր)ﬓեր անելիս հղ)մը «Պիոներին» պարտադիր է:

Ի

Հանձնված է տպագր)թյան 14.05.2011 թ. ժամը 12:00

Մերժել հնարավոր չէ հաստատել .............................................................14

Տպաքանակ` 5000

«Այժմ Տեր-Պետրոսյանը ստիպված դիﬔլու է հետևողական ընդդիմադիր պայքարի, իսկ այս տեսակի պայքարը ﬔր հասարակության ﬔջ լավ համբավ չունի՝ քիչ վստահություն է ներշնչում», – գտնում է Իզաբելլա Ղազարյանը: Կարդացեք՝ էջ 10

'

Համար)մ օգտագործվել են «Արﬕնֆո», «ԱՌԿԱ», և «ՖՈՏՈԼJՐ» գործակալ)թյ)նների, News.am, Tert.am, Azatutyun.am կայքերի

«Տեր-Պետրոսյանի վերադարձը ﬔծ քաղաքական թյ ն երկար տարիների պայքար չէր նախատես մ»

Ր ԱՎ Ո ՒՆ Ք

Հանդեսը տպագրվ)մ է «Տիգրան Մեծ» տպարան)մ: Հասցեն` Երևան, Արշակ)նյաց 2:

Լրատվական գործ նե թյ ն իրականացնող` «Ինվեսթմընթ ﬔդիա գր պ» ՍՊԸ: Իրավաբանական հասցե` 0054, ՀՀ, ք. Երևան, Դավիթաշեն I թաղ., 46 շ., 21 բն.: Վկայական 03 Ա 086403, տրված` 27.10.2009թ. Հանդեսի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռ ստառադիոընթերց ﬓ առանց «Պիոներին» հղման արգելվ մ է: Ուրիշի ղղակի խոսքը չի խմբագրվ մ: Նյ թերը չեն գրախոսվ մ և հեղինակներին չեն վերադարձվ մ: Թերթ մ արտահայտված կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն խմբագր թյան տեսակետի հետ: Գովազդների և R տառով հրատարակվող գովազդային նյ թերի բովանդակ թյան համար խմբագր թյ նը պատասխանատվ թյ ն չի կր մ:

Thinkers. Designers. Developers. http://disozavr.com


4 | Բ ՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

ՀԻՇԱՏԱԿՎԱԾ ԱՆՁԻՆՔ

Կատարողների իրավունքները պաշտպանվա՞ծ են ................................. 15 Մերժել հնարավոր չէ հաստատել «Կազմակերպության նշանն ընտրելիս շատ հնարավոր է, որ «Մաքուր ջուր» ընկերությունն սպառողներին մոլորության ﬔջ գցելու նպատակ է հետապնդել: Սակայն հայաստանյան սպառողը Nestle Waters-ին բացարձակապես ծանոթ չէ, ուստի «Մաքուր ջուրը» դրա հետ շփոթել չի կարող». Աբգար Եղոյանի վերջին հարցազրույցը: Կարդացեք՝ էջ 14

' Տ

Աբով Գևորգ | բանաստեղծ ...............................էջ 22►

Բերիա Լավրենտի | ԽՍՀՄ

Բլեյան Աշոտ | Մխիթար Սեբաստացի

կրթահամալիրի տնօրեն ......................................էջ 12► Եղոյան Աբգար | «Սպառողների շահերի պաշտպա-

հիﬓադիր ...........................................................էջ 14► Ենգիբարյան Բագրատ | «Ձեռնարկ'թյ'նների

ինկ'բատոր» հիﬓադրաﬕ տնօրեն...................էջ 16► Թոթովենց Վահան | գրող, արձակագիր .........էջ 22►

Իսահակյան Ավետիք | բանաստեղծ.................էջ 22►

պետական գործիչ ...............................................էջ 22►

Ն Տ Ե Ս Ո Ւ Թ Յ Ո ՒՆ

Վենչուրային կապիտալի հասանելիությունը՝ 0...........................16 ' Պ

Ա Տ Մ Ո Ւ Թ Յ Ո ՒՆ

1918թ. մայիսին Հայաստանի անկախության հռչակումը ...............18

ն'թյ'ն» հասարակական կազմակերպ'թյան

Լիլ) | երգչ'հի ..................................................էջ 20►

Լյ)դվիգ վան Բեթհովեն | գերմանացի

Խաչիկյան Անդրանիկ | Էկոնոﬕկայի

կոմպոզիտոր .......................................................էջ 15► նախարար'թյան մտավոր սեփական'թյան

' Խ

Ո Ր Հ Ր Դ Ա Հ Ա Յ

Մ Ա Մ Ո Ւ Լ

Անկոչ հյուրը .............................................. 19 ' Բ

«Ծրագրավորող տղաների ոչ ﬕ հինգ հոգանոց խումբ Հայաստանում բանկից վարկ վերցնել չի կարող, եթե նույնիսկ ներկայացնում է շատ լավ ծրագիր: Նրանց ուղղակի բանկ չեն թողնում, քանի որ վերջիններիս գործունեությունը չափից դուրս ռիսկային է բանկի համար, և ներկայացվող ծրագրի էությունն էլ դժվար թե բանկի աշխատողի համար հասկանալի լինի», – ասում է Բագրատ Ենգիբարյանը: Կարդացեք՝ էջ 16

' Ա Մ ԱՆ ԱԿՆ Ե Ր

Ինչպես վախճանվեց Չարենցը ...................................................... 22

Հովհաննիսյան Նարինե | Կրթ'թյան և գիտ'թյան

Ղազարյան Իզաբելլա | սոցիալ-

Ուլյանով Վլադիﬕր (Լենին) | ԽՍՀՄ

հիﬓադիր ............................................................էջ 22► Չարենց Եղիշե | բանաստեղծ ............................էջ 22►

Սարգսյան Սերժ | ՀՀ նախագահ .....................էջ 10►

Տեր-Պետրոսյան Լևոն | ՀՀ առաջին նախագահ,

ՀԱԿ առաջնորդ ...................................................էջ 10► Քոչարյան Ռոբերտ | ՀՀ երկրորդ նախագահ..էջ 10►

քաղաքական հոգեբան ........................................էջ 10►

ՀԻՇԱՏԱԿՎԱԾ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ • «Բելաջիո» զվարճանքի կենտրոն....................... էջ 14► • «Մետրոպոլ» հյ րանոց..................................... էջ 14► • «Մոլորակ» հանդես ........................................... էջ 22► • «Շողակաթ» հեռ ստաընկեր թյ ն.................. էջ 15► • «Պատկոմ» ամսագիր ......................................... էջ 6► • «Պիոներ» պարբերական .................................... էջ 6►

մայիսի 19 մայիսի 20 մայիսի 21 մայիսի 22 մայիսի 23 մայիսի 24

+5,2 1954 +4,7 1925 +1,8 1932 +1,3 1932 +4,5 1932 +6,4 1945 +5,1 1892

• «Ռից» հյ րանոց ............................................... էջ 14►

+34,1 1962 +31,3 1953 +32,2 1953 +32,9 1980 +33,6 1974 +33,4 1989 +34,2 1989

• «Սիտրոնիքս» ընկեր թյ ն ............................... էջ 17► • «Սպառողների շահերի պաշտպան թյ ն»

Սպասվող եղանակը, 2011թ.

Գրանցված առավելագույն ջերմաստիճանը

Գրանցված նվազագույն ջերմաստիճանը մայիսի 18

Ավանդույթները ﬕշտ էլ պետք է հարգել, բայց նրանց պահպանելը յուրաքանչյուրի ընտրությունն է: Այսօր շատերի համար հասարակության կարծիքը ﬔծ նշանակություն ունի, և շրջապատի վատ կարծիքից խուսափելու համար ոմանք ավանդապաշտության քողի տակ ազատ սեռական կյանք են վարում, սակայն այս վարագույրն ուշ թե շուտ բացվելու է: Կարդացեք՝ էջ 20

նախարար և երկրորդ վարչապետ ......................էջ 18► Ծառ)կյան Գագիկ | ԲՀԿ առաջնորդ..............էջ 10►

վարչ'թյան պետ.................................................էջ 12►

Եղանակի տես'թյ'ն

«Վարագ յրն շ թե շ տ բացվել է»

նախարար'թյան հանրակրթ'թյան

Սեքսն աﬔն ինչի սկզբնաղբյուրն է, կյանքի իմաստն ու շարունակությունը .................... 20

Ժ

հանրապետ'թյան առաջին արտաքին գործոց

Ա Ր Ք Ե Ր

«Վարագույրն ուշ թե շուտ բացվելու է» Վենչ րային կապիտալի հասանելի թյ նը՝ 0

գործակալ'թյան պետի տեղակալ .....................էջ 14► Խատիսյան Ալեքսանդր | Հայաստանի Առաջին

             

+26 +12 +26 +12 +26 +13 +26 +13 +26 +13 +26 +13 +27 +14

Աղյուսակում ներկայացված են Երևանի օդի օրական բացարձակ առավելագույն և բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճաններն ըստ www.pogoda.ru.net կայքի, իսկ կանխատեսուﬓ ըստ www.weather.com կայքի:

հասարակական կազմակերպ թյ ն ................. էջ 14► • Blog.armenianherald.com ...................................... էջ 13► • Facebook ինտերնետային ցանց............................ էջ 8► • SocialBakers ինտերնետային կայք ........................ էջ 9► • Անդրկովկասի Սեյմ ............................................ էջ 18► • Լ սժողկոմատի սոցիալական դաստիարակ թյան վարչ թյ ն ......................................................... էջ 6► • Կրթ թյան և գիտ թյան նախարար թյան հանրակրթ թյան վարչ թյ ն ...........................էջ 12► • ՀԱԿ.....................................................................էջ 10► • Համաշխարհային բանկ ..................................... էջ 17► • Հայ ժողովրդական կ սակց թյ ն ................... էջ 18► • Հայ հեղափոխական դաշնակց թյ ն ................ էջ 18► • Հայ սոցիալ-դեմոկրատներ ................................ էջ 18► • Հայ սոցիալիստ-հեղափոխականներ ................. էջ 18► • Հայաստանի պատկոﬓերի կենտրոնական շտաբ .......................................... էջ 6► • Հայոց ազգային խորհ րդ ................................. էջ 18► • ՀՀ Էկոնոﬕկայի նախարար թյան մտավոր սեփական թյան գործակալ թյ ն .................... էջ 14► • «Ձեռնարկ թյ նների ինկ բատոր» հիﬓադրամ ... էջ 16► • ՄԱԿ-ի բնակչ թյան հիﬓադրաﬕ հայաստանյան ներկայաց ցչ թյ ն ........................................... էջ 8► • Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր................էջ 12►


Ե ՐԿՐԻ

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ . Քաղաքականություն

Ոչ ոքի չի զիջի «Հայաստան մ արտահերթ էլեկտորալ գործընթացների մասին բոլոր հայտարար թյ ններն առնվազն ﬕաﬕտ են, քանի որ Հայաստան մ արտահերթ ընտր թյ ններ տեղի չեն նենա: ՀԱԿ-ը պատրաստվ մ է հերթական խորհրդարանական ընտր թյ ններին, որի արդյ նք մ Սերժ Սարգսյանը Լևոն Տեր-Պետրոսյանի շրջապատին կհատկացնի մանդատների 25 %-ը, իսկ ﬓացած 75 %-ը նախագահը ոչ ոքի չի զիջի», – ասաց Ղարաբաղ յան պատերազﬕ հերոս Ժիրայր Սեֆիլ յանը:

ղաքական դաշինքի ստե��ծման մասին: Ըստ Դավիթ Հակոբյանի դաշինքի գլխավոր խնդիրը կլինի պառլաﬔնտարիզﬕ սկզբ նքորեն նոր ինստիտ տի ձևավոր մը, ինչպես նաև նոր տնտեսական քաղաքական թյան ներդր մը: Ընդ որ մ՝ ըստ նրա այդ փոփոխ թյ ններն ազգը կփրկեն կենսաբանական մահաց ﬕց:

Հրաժարվել բարձր տ գանքներից Եվրախորհրդի մարդ

իրավ նքների գծով հանձնակատարը Հայաստանի իշխան թյ ններին կոչ արեց հրաժարվել ԶԼՄ-ների դեմ քաղաքացիական գործեր մ չարդարացված բարձր տ գանքներից: Տնտեսություն

ԱՊՊԱ պոլիսներ անցակետեր մ

Ֆոտոլուր

Բացասաբար է անդրադառն մ երկրի հեղինակ թյան վրա «Ցանկացած վաղաժամկետ ընտր թյ ն բացասաբար է անդրադառն մ երկրի հեղինակ թյան վրա: Դրա փոխարեն իշխան թյ ններն ընդդիմ թյան հետ համատեղ պետք է ապահովեն թափանցիկ արդար ընտր թյ նների անցկաց մ 2012 թվականին», – հայտարարեց ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը:

Նոր քաղաքական դաշինք Հայաստանի գլխավոր մարքսիստը հայտարարեց նոր «Ազգային ճակատ» քա-

Վրաստանից Հայաստան մտնելիս անցակետեր մ կտրամադրվեն ԱՊՊԱ պոլիսներ: Այս հարցի լ ծ մը կառավար թյան նիստ մ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը հանձնարարեց Կենտրոնական բանկին: Վարչապետը հանձնարարեց նաև անցակետեր մ տարածքներ հատկացնել ապահովագրական ընկեր թյ ններին, որտեղ կիրականացվեն ԱՊՊԱ-ի հետ կապված գործառ յթներ:

Էկո ﬔքենաներ Երևան մ «Շ տով երևանցիները կարող են անձամբ զգալ ժամանակակից էկո ﬔքենաների հարմարավետ թյ նը», – հայտարարեց Սպորտի և երիտասարդ թյան հարցերի փոխնախարար Արսեն Քարամյանը: Ըստ նրա ներկայ մ բանակց թյ ններ են վարվ մ հայկական բանկերի հետ՝ երիտասարդ ըն-

տանիքներին մատչելի ավտովարկեր տրամադրել

ղղ թյամբ:

ՇԱԲԱԹԸ

|5

նացավ նաև Թ րքիան, որն աﬔն տարի նախանձելի մշտական թյամբ առաջին տասնյակ մ էր ընդգրկվ մ:

Գլխավոր մ է խոշոր հարկատ ների ցանկը Հայաստանի խոշոր հարկատ ների ցանկը 2011 թ.-ի առաջին եռամսյակի արդյ նքներով գլխավոր մ է «Զանգեզ րի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ» ՓԲԸ-ն՝ երկրի բյ ջե վճարելով 7,450 մլրդ. դրամ գ մարով հարկեր: 7,356 մլրդ. դրամ գ մարով երկրորդ տեղ մ է «Հայռ սգազարդ» ՓԲԸ-ն, երրորդ տեղ մ՝ «Ալեքս Գրիգ» ընկեր թյ նը (4,572 մլրդ. դրամ):

Աստղադիտարանի արդիականաց մ Ռ սաստանցի գիտնականներն այցելեցին Բյ րականի աստղադիտարան՝ վերջինիս արդիականացման հայ-ռ սական համատեղ նախագծի իրականացման նպատակով:

Ֆոտոլուր

www.eurovision.tv

Առաջինը ճանաչվեց «Կարին» համ յթն առաջինը ճանաչվեց Պալմա դե Մայորկայի ﬕջազգային մրց յթփառատոնի «Լավագ յն պարեր» անվանակարգ մ:

«Կիլիկիան» դարձյալ ջ րը կիջեցվի Լեգենդար «Կիլիկիա» առագաստանավը, որը 20042006 թթ. աննախադեպ նավարկ թյ ն իրականացրեց Եվրոպայի 7 ծովերով, շ տով դարձյալ ջ րը կիջեցվի և իր հանգրվանը կգտնի Սևանա լճ մ: Նավարկ թյ նից վերադառնալ ց հետո նաﬖ արդեն ﬕ քանի տարի «ﬔծ ջ ր» չի տեսել և «ծով» դ րս գալ ն լ րջ նախապատրաստման կարիք նի:

Չանցավ եզրափակիչ

Սրտային հիվանդ թյ ններով մարդկանց թիﬖ ավելացավ

Եվրատեսիլի կիսաեզրափակիչը հաջող թյ ն չբերեց Հայաստանին. մրց յթին մասնակց թյան վեց տարիների ընթացք մ առաջին անգամ Հայաստանը չկարողացավ եզրափակիչ դ րս գալ: Ուշագրավ է, որ ն յն ճակատագրին արժա-

«Գարնան գալ հետ ﬕասին սրտային հիվանդ թյ ններով մարդկանց թիվը հիվանդանոցներ մ ավելացել է», – նկատեց «Դիագնոստիկա» բժշկական ﬕավորման սիրտ-թոքային կլինիկայի ղեկավար Մարինե Օրդյանը: }

Հասարակություն


6 | Խ ՄԲԱԳՐԱԿԱՆ

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

«Պիոներ»-ի հաջող թյան տարին. պարբերականի տպաքանակն աճել է տասն անգամ Ոչ հեռ անցյալ մ մայիսի 19-ը դեռևս տոն էր՝ Պիոներիայի ծննդյան օրը: Այն համարվ մ էր նաև պատանի կոմ նարների տպագիր օրգանի՝ «Պիոներ» ամսագրի հիﬓադրման օրը: Պատմ թյ նն սկիզբ առավ այսպես. 1923թ. հ նվարի 1-ին լ յս տեսավ «Պատկոմ» թերթի առաջին և ﬕակ համարը, իսկ 1923թ. մայիսից սկսեց հրատարակվել «Պատկոմ» ամսագիրը, նախ՝ որպես լ սժողկոմատի սոցիալական դաստիարակ թյան վարչ թյան, ապա Հայաստանի պատկոﬓերի կենտրոնական շտաբի պարբերական: 1925թ. ինչպես կազմակերպ թյ նը վերակազմավորվեց պիոներական կազմակերպ թյան, այնպես  էլ ամսագիրն սկսեց հրատարակվել «Պիոներ» ան նով: Ամսագրի հրատարակ մը դադարեցվեց 1990թ.-ին, սակայն ղիղ 20 տարի անց վերսկսվեց «Պիոներ»-ական արդեն նորագ յն պատմ թյ նը : Վերահրատարակվող «Պիոներ»-ի առաջին՝ փորձնական համարը լ յս տեսավ 2010թ. մարտի 8-ին 500 տպաքանակով: Օգոստոսի 31-ից վերսկսվեց շաբաթաթերթի պարբերական վերահրատարակ մը: 140 օրվա ընթացք մ թերթի տպաքանակն աճեց ավելի քան հինգ անգամ՝ հասնելով 2600 օրինակի: Իսկ արդեն 2011թ. մարտից սկսեց հրատարակվել «Պիոներ» պատկերազարդ շաբաթական հանդեսը: «Պիոները» նվաճեց իր ընթերցողին, դարձավ սպասված սիրելի: Այսօր այն արդեն լ յս է տեսն մ 5000 տպաքանակով: «Պիոները» հասանելի է իր ընթերցողին երկրի բոլոր 10 մարզերի մայրաքաղաքի 683 համայնքներ մ, Արցախ մ Ջավախք մ: Սիրելի ընթերցող, Ձեր նախասիր թյ նների հետաքրքր թյ նների, կենաց կարևոր թյ նների հրատապ տեղեկատվ թյան, շագրավ քննարկ ﬓերի վերլ ծ թյ ն-

C o m p a c t ,

ների հարթակ հանդիսացող «Պիոները» իր անաչառ, բարձրակարգ աշխատանքով այս հետ էլ պատրաստակամ է լինել Ձեր կողքին Ձեզ համար: «Պիոներ»-ի մասնագիտական պատրաստված թյ նն

Ձեր՝ ընթերցողի, հավատարմ թյ նը ﬔզ վճռական թյ ն է հաղորդ մ շար նակել ﬔր աշխատանքն առավել ջանասիրաբար: Մենք վստահ ենք, որ «Պիոները» սպասված կﬓա հին բարեկաﬓերի ցանկալի կդառնա նոր ընթերցողների համար: 88-ամյա փորձառ թյամբ «Պիոներն» այսօր էլ առ յգ է

կենսախինդ՝ հավատարիմ իր անվանն առաջամարտիկի իր առաքել թյանը: «Պիոներն» այն է, ինչ հարկավոր է տեղեկցված լինել համար, այնտեղ է, որտեղ իր ընթերցողի հետաքրքր թյ ններն են և այնժամ է, երբ անհրաժեշտ է օբյեկտիվ, վստահելի խոսք: Առաջիկայ մ էլ ﬔր հանդեսի էջեր մ ﬔր ընթերցողին սպասվ մ են բազմաթիվ նոր անակնկալներ: Եվ ինչպես ﬕնչ օրս, յ րաքանչյ ր ոք, անկախ իր տարիքից մասնագիտ թյ նից, ﬔր հանդեսի էջեր մ կգտնի իր նախասիր թյ նները գոհացնող հոդվածներ փորձագիտական վերլ ծ թյ ններ: Սպաս ﬓերը, որ անաչառ սկզբ նքներին նվիրված ﬔր աշխատանքով կշահենք ընթերցողի վստահ թյ նը, արդարացան: «Պիոներն» այսօր հայ ընթերցողի հ սալի

ցանկալի ղեկիցն է բազմաշերտ իրարաﬔրժ լրատվական աշխարհ մ: Ուստի, ﬔր հերթական ձեռքբեր ﬓ

նպատակն է՝ հագեցած բովանդակ թյամբ և հար ստ ձև

տեսքով դառնալ նորօրյա մամ լի առաջամարտիկը՝ հայ բազմադարյան տպագիր մամ լը հարստացնելով վառ գ յներով, նոր թյան շնչով: }

R e l i a b l e ,

A c c u r a t e


S TO N E H E N G E It’s another Stonehenge


8 | Շ ՐՋԱՆ

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

Մենթալիտետ

Հեղափոխ թյան րվականը հեռան մ է Հնարավոր է, արդյո՞ք, ֆեյսբ քյան հեղափոխ թյ ն Հայաստան մ: Միջին Արևելքն ալեկոծող հեղափոխ թյ նների հ ժկ ալիքի տարածմանը զ գընթաց այս հարցն առավել հաճախ է հնչ մ ﬔզան մ: Արդյո՞ք ﬔր համաքաղաքացիները դ րս կգան փողոց: ՄԱԿ-ի բնակչ թյան հիﬓադրաﬕ հայաստանյան ներկայաց ցչ թյան աջակց թյամբ անցկացված հարցման ընթացք մ հարց է

ղղվել՝ մասնակցե՞լ եք կամ կարո՞ղ էիք մասնակցել այնպիսի ակցիաների, ինչպիսիք են հավաքական հայտարար թյ նների ստորագր մը, թ յլատրված հանրահավաքները, չթ յլատրված հանրահավաքներն պիկետները կառավարական շենքերի մոտ: Հարցման մասնակիցների 23,4 %-ն է ﬕայն պատրաստ մասնակցել քաղաքացիական անհնազանդ թյան այնպիսի գործող թյ նների, ինչպիսիք են չթ յլատրված հանրահավաքները: Ընդ որ մ՝ այստեղ առավել ակտիվ են կանայք: Հատկանշական է քաղաքացիական անհնազանդ թյան ակցիաներին մասնակցած կամ մասնակցել պատրաստակամ թյ ն հայտնողների տարիքային կազմը: Պարզվ մ է, չարտոնված հանրահավաքներին մասնակցել պատրաստակամ թյ ն է հայտնել ﬕնչև 30 տարեկան երիտասարդ թյան ընդաﬔնը 4,1 %-ը: Ստացված տվյալները հստակ հայտած մ են հետևյալ ﬕտ մը. որքան ավելի արմատական է «ակցիան», այնքան քիչ թվով հարցվածներ են մասնակցել կամ պատրաստ են գոնե տեսականորեն

դրան մասնակցել : Այս եզրակաց թյ նը ճիշտ է հարցվածների բոլոր սոցիալ-ժողովրդագրական խմբերի պարագայ մ (ընտրանք մ պատասխանողներն առանձնացված են ըստ սեռի, տարիքի, կրթ թյան մակարդակի, տարածաշրջանի բնակ թյան վայրի և անգամ հասարակական կազմակերպ թյան կամ քաղաքական կ սակց թյան պատկանելի թյան): Համաձայն ստացված տվյալների՝ կանանց տոկոսը, ովքեր մասնակցել են կամ կմասնակցեին քաղաքական ընդվզ ﬓերին, զգալիորեն ցածր է, քան տղամարդկանց շրջան մ: Այսպես, եթե տղամարդկանց 27,1 %-ն է մասնակցել արտոնված և 8,2 %-ը՝ չարտոնված հանրահավաքների, ապա կանանց՝ ընդաﬔնը 17,5 %-ը և 4,2 %-ը՝ համապատասխանաբար: Բավական անսպասելի է տարիքի և այդ ﬕջոցառ ﬓերի մասնակց թյան աստիճանի ղղակի կապը: Պարզվ մ է, առավել տարեց քաղաքացիներն ավելի ակտիվորեն են մասնակց մ նման ակցիաներին: Ստացվ մ է, որ երիտասարդ թյ նն այնքան էլ ակտիվ չէ, որքան ավելի ﬔծ տարիքի անձինք: Փաստորեն, աﬔնաերիտասարդ խմբի անձինք (ովքեր տեսականորեն քաղաքական և քաղաքացիական առ մով առավել ակտիվ պետք է լինեին) երկ

«

Չարտոնված հանրահավաքներին մասնակցել պատրաստակամ թյ ն է հայտնել ﬕնչև 30 տարեկան երիտասարդ թյան ընդաﬔնը 4,1 %-ը:

»

անգամ ավելի քիչ ակտիվ են, քան աﬔնաավագ տարիքային խմբի ներկայաց ցիչները: Եթե երիտասարդ թյան քաղաքացիական իներտ թյան և քաղաքական չեզոք թյան ﬕտ մը հաստատվի մասնակց թյան ամբողջ սպեկտրի դեպք մ և թեկ զ ﬕջնաժա‫﬘‬ետ հեռանկար մ, ապա դա հասարակ թյանը որևէ լավ բան չի խոստան մ: Ժամանակակից աշխարհ մ հենց երիտասարդ թյ նն է նախաձեռն մ, պաշտպան մ և իրականացն մ բարեփոխ ﬓերի գործընթացը: Բավական կանխատեսելի էր հասարակական կազմակերպության կամ քաղաքական կուսակցության անդամության և նշված միջոցառումներին մասնակցության հստակ կապը: Այսպես, եթե հասարակական կազմակերպությունների անդամ ների շրջանում հավաքական հայտարարություններն ստորագրող, արտոնված ու չարտոնված հանրահավաքներին մասնակցող հարցված ների տոկոսը համապատասխանաբար կազմել է •


Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

• 51,6 %, 37,1 % և 12,9 %, ապա ՀԿ-ների անդամ չհանդիսացողների շրջանում՝ համապատասխանաբար՝ 33,9 %, 20,1 % և 6,2 %: Այլ կերպ ասած, առաջինների շրջան մ ակտիվ թյ նը 1,5-2 անգամ ավելի բարձր է, քան երկրորդների շրջան մ: Ն յն ﬕտ ﬓ է նկատվ մ (իհարկե, ﬕ փոքր նվազ ցայտ ն) նաև քաղաքական կ սակց թյ նների անդաﬓերի և անկ սակ��ականների ակտիվ թյան հաﬔմատ թյան դեպք մ: Հարցման ընթացք մ ստացված տվյալները վկայ մ են նոր, բավականին անսպասելի ﬕտ ﬓերի մասին, որոնք դրսևորվ մ են հայկական սոցի մ մ: Նախ, որքան հայտնի է, վերջին 10-12 տարիներին առաջին անգամ սոցիոլոգիական հարցախ յզ մ քաղաքական կ սակց թյ նների անդամ հարցվածների թիվը գերազանց մ է հասարակական կազմակերպ թյ նների անդաﬓերի թիվը (համապատասխանաբար՝ 10,7 % և 5,2 %): Դա անվերապահորեն վկայ մ է ժամանակակից հայ հասարակ թյան հարաճ ն քաղաքականացման մասին: Վերջինս, սակայն, անհրաժեշտ, բայց ոչ բավարար պայման է հեղափոխ թյ ն իրականացնել համար… } Մեր տեղեկանքը

Հայերը Ֆեյսբ ք մ SocialBakers ինտերնետային կայքի տվյալներով՝ այսօր Facebook սոցիալական ցանց մ գրանցված է 136 240 հայ օգտատեր (երկրի բնակչ թյան 4,59 %-ը): Վերջին վեց աﬕսների ընթացք մ Ֆեյսբ ք մ գրանցվել է 57 040 նոր հայ օգտատեր: Ստացվ մ է, որ վերջին վեց աﬕսների ընթացք մ ցանցի հայաստանցի օգտատերերի թիﬖ աճել է 72 տոկոսով: Ֆեյսբ քահայ թյան գերակշիռ մասը կազմ մ են երիտասարդները (44 %-ը 18-24 տարիքային խմբ մ են, իսկ 32 %-ը՝ 25-34 տարիքային խմբ մ): 16-17 տարեկանները կազմ մ են 6 %, իսկ 13-15 տարեկան դեռահասները՝ 5 %: Ինչ վերաբեր մ է ֆեյսբ քահայ թյան սեռային կազﬕն, ապա այստեղ կանայք գերակշռ մ են՝ 53 %: }

Շ ՐՋԱՆ | 9


10 | Ք ԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

Հայկ Բադալյան/Ֆոտոլուր

Դիտաչափ

«Տեր-Պետրոսյանի վերադարձը ﬔծ քաղաքական թյ ն երկար տարիների պայքար չէր նախատես մ» «Եթե կիրակի օրը կայանար նախագահական ընտր թյ ն, ո՞ւմ կտայիք Ձեր ձայնը» հարցով երկրի բոլոր տասը մարզեր մ մայրաքաղաք մ ապրիլի 10-17-ին ﬔր դիտաչափի անցկացրած սոցիոլոգիական հարցման արդյ նքները հետաքրքիր պատկեր արձանագրեցին: «Ըստ ներկայացված տվյալների՝ հարցվողների շ րջ 50 տոկոսն այս կամ այն կերպ որևէ ﬔկի ան ն չի տվել: Սա բավականին բարձր ց ցանիշ է, – աս մ է սոցիալ-քաղաքական հոգեբան Իզաբելլա Ղազարյանը: – Իհարկե, նախընտրական ժամանակահատված մ այս թիվը կնվազի. նախընտրական տեխնոլոգիաների ներգործ թյ նն իր դերը կխաղա: Ինչ վերաբեր մ է նրան, թե մ ընտրազանգ-

վածն են նշված մարդիկ՝ առավել հավանական է, որ դա այն տոկոսն է, ովքեր ընդհանրապես չեն մասնակցի ընտր թյ ններին՝ մանավանդ, եթե սոցիալ-տնտեսական վիճակը Հայաստան մ գնալով վատթարանա»: Լևոն Տեր-Պետրոսյանի վարկանիշը շար նակ մ է ցածր ﬓալ: Թեև պետք է նշել, որ այն կրկնակի անգամ գերազանց մ է ՀԱԿ-ի վարկանիշը («Պիոներ», № 9, մայիսի 11-17, 2011թ.): Առաջին նախագահի նման վարկանիշը փորձագետը բացատր մ է այնպիսի քաղաքական հիմքերի բացակայ թյամբ, որոնք թ յլ կտան նրան տարիներ շար նակ ﬔծ ընտրազանգված

նենալ: «Տեր-Պետրոսյանի վերադարձը քաղաքական ասպարեզ չէր նախատես մ երկար տարիների պայ-

քար՝ դա նրա ոճը չէ: Այժմ նա ստիպված դիﬔլ է հետևողական ընդդիմադիր պայքարի, իսկ այս տեսակի պայքարը ﬔր հասարակ թյան ﬔջ լավ համբավ չ նի՝ քիչ վստահ թյ ն է ներշնչ մ», – եզրահանգ մ է տկն. Ղազարյանը: Ավելին, ﬔր դիտաչափը նաև պարզել է, որ ﬕջին վիճակագրական հայաստանցիների կեսից ավելին դժվարան մ է մատնանշել երկրի աﬔնաազդեցիկ քաղաքական գործչին: Փորձագետի դիտարկմամբ՝ «ﬔր հասարակ թյ նն արդեն առաջին տարին չէ, որ ապր մ է առանց ազդեցիկ գործիչների, և դրա հետևանքներն արդեն կան՝ մարդկանց տոտալ անտարբեր թյ նը քաղաքական գործընթացների նկատմամբ: Չ նենալով իրական մրցակց թյ ն քաղաքական դաշտ մ՝ ժամանակակից հայ քաղաքական գործիչները հակված չեն հեռանկարներ կառ ցել , ինչը է՛լ ավելի կ ժեղացնի քաղաքական ճգնաժամը մոտակա տասնամյակ մ»: }

Եթե այս կիրակի կայանար նախագահական ընտրություն, ո՞ւմ կտայիք Ձեր ձայնը (ապրիլ 2011 / սեպտեմբեր 2010)

Սերժ

Լևոն

Գագիկ

Ռոբերտ

Չեմ մասնակցի/

Չեմ

Սարգսյան

Տեր-Պետրոսյան

Ծառուկյան

Քոչարյան

Բոլորին դեմ

կողﬓորոշվել

կքվեարկեմ 38,3 % 36,5 %

3,5 %

3,6 %

2,5 %

2,9 %

2,2 %

09.2010

09.2010

04.2011

09.2010

04.2011

09.2010

04.2011

Հարցուﬓ անցկացրել է Արտակ Սաղաթելյանի սոցիոլոգիական խումբը

2,5 %

04.2011

35,8 % 27,5 %

09.2010

04.2011

13,0 % 20,9 %

09.2010

04.2011


̱̣͘ʺ̨̡̨̭̦͕̏́ϯϭ̴̨̛͕̭ϳϰ ʫ̬̖̦͕̏̌ϬϬϬϮ͕ʤ̛̬̥̖̦́ ̴̡̯̖̣̭̌͗͘+374 10 53 67 97 EͲŵĂŝů͗ĞƵrŽůƵĐĞΛĞƵrŽůƵĐĞͲĂƌŵĞŶŝĂ͘ĐŽŵ www͘ĞƵrŽͲůƵĐĞ͘ĐŽŵ

TRESOR Ͳʿ̨̨̨̛̖̭̦̣̥̪̭̭̯̯̔̏̌́̌̌ ̛̚ϵ̵̡̨̡̨̛̬̱̼̭͕̐̏̔̏ ̵̨̛̭̪̣̖̯̖̦̦̼̬̱̭̬̱̥̔̐̔̐̚ ϯϵϬϬ̸̵̡̡̨̛̛̹̯̱̥̖̯̣̣̖̭̥̦̖̯̌͘ ʺ̸̡̨̨̛̛̖̯̣̣̖̭̖̥̦̖̯̼̥̱̯̼̯̌̐̍̽ ̨̡̨̨̨̨̛̛̪̬̼̯̼̣̣̯̼̥̪̼̣̖̦̖̥̍̚ ̨̛̛̣̭̖̬̖̬̭̯̼̥̍̍͘

ˈ̨̨̛̛̯̯̖̪̬̯̔̌̽ ̨̹̖̥̱̥̱̦̖̼̖̥̼̜̏̌̔̌̍̏̌̚ ̴̡̨̨̛̣̥̱̬̥̬̯͍̐̌ʺ̨̖̣̔̽ ̸̨̛̭̦̖̼̦̼̥̦̦̖̥̍̌̏̌̚ G.R.Ǎ̛͕̭̪̣̖̯̖̦̦́̚ϰϬϬ ̸̵̶̡̡̨̛̛̥̖̯̣̣̖̭̣̖͕̌ ̨̡̨̨̪̬̼̯̣̯̼̥͕̌́̚ ̛̛̛̭̖̬̖̬̭̯̼̥̣̍ ̡̨̛̛̦̖̣̖̼̥̪̼̣̖̦̖̥͕̏ ̸̨̨̨̨̛̭̯̥̙̦̭̯̪̣̱̯̔̌̏̽̽̚ ̴̨̡̨̨̛̯̯̣̥̱̬̥̬̯̾̐̌.

Ͳ

MAGDALENA

ATLANTIS A ˄̸̨̨̯̦̖̦̦̥̖̣̌́̔̽

ʺ̨̖̣̔̽DAGDALENA ʺ̨̔ ̖̣̔̽DAGDALENA ̨̡̨̛̭̪̬̖̯̬̦̏̌̌ ̵̡̨̨̛̬̯̖̯̬̥̌͘ ZĂŝŶĂůĚŝ̨̛̯̔ ̯ ̖̣̦̌̌ ZĂŝŶĂůĚŝ̨̛̯̖̣̦̔̌̌ ̸̨̨̨̛̪̣̖̦̦̼̥̚ ̸̨̨̨̛̪̣̖̦̦̼̥̚ ̛̛̣̭̯̥̌͘ ̥ ʿ̨̨̭̬̖̭̯̥̔̏ ̛̛̣̭̯̥̌͘ʿ̨̨̭̬̖̭̯̥̔̏ ̨̣̖̬̦̜̌̚ ̨̬̦ ̨̦ ̦ ̨ ̨̪̬̬̥̥̼̐̌ϯ ̨̨̣̖̬̦̜̪̬̬̥̥̼̌̐̌̚ϯ ̵̡̨̛̬̯̖̯̬̌ ̸̨̛̪̣̱̣ ̸̨̛̪̣̱̣ ̴̴̡̖̯̾ ̵̡̨̬̱̱̼̐̏ ̨ ̯̖̦̖̜͘ ̵̡̨̬̱̼̯̖̦̖̜̐̏͘

̸̨̡̨̛̥̖̯̬̥̖̯̣̣̖̭̜̏̌ ̶̛̛̖̪̥̭̯̖̬̥̌̌ ̡̨̛̛̥̪̦̌ ̶̡̨̛̛̛̛̖̪̥̭̯̖̬̥̥̪̦̌̌̌ TTerzĂŶŝ̨̛̪̜̦̱̔̌̚aylar͘ Ter zĂŶŝ̨̛̪̜̦̱̔̌̚aylar͘ r ˇ̛̛̦̯̯̱̬̌ ̶̛̖̪ ̛̬̬̱̖̯̭̏̌̽́ ˇ̶̛̛̛̛̦̯̱̬̖̪̬̬̱̖̯̭̌̏̌̽́ ̸̨̡̡̡̨̨̛̯̯̖̦̦̖̣͕̖̬̦̌́̐ ̸̨̡̡̨̨̛̯̯̖̦̦̖̣͕̖̬̦̌́̐ ̡̨̨̛̛̦̖̣͕̣̯́́̌̚ ̡̨̨̛̛̦̖̣͕̣̯́̌̚ ̨̥̖̦̔ ̨Ͳ̶̡̨̨̬̭̦̖̯̌̐̏̌͘ ̨̥̖̦̔Ͳ̶̡̨̨̬̭̦̖̯̌̐̏̌͘ ʶ̸̸̡̛̙̭̯̌̔̌̌́̌̌ ʶ̸̸̡̛̙̭̯̌̔̌́̌̌ ̨̥̖̣̔ ̨̛̛̣̭̬̖̯̭̍̌́ ̨̨̛̛̥̖̣̭̬̖̯̭̔̍̌́ ̸̛̬̱̦̱̱̏̀ ̸̛̬̱̦̱̏̀ ̨̛̛̛̦̱̣̦̔̏̔̌̽͘

ORTENZIA ʦ̨̨̨̛̭̪̬̏̔́̚ ̡̨̦̯̱̬̣̦̱̬̭̯̱̌̌̽̀̌ ̶̡̨̛̖̯͕̯̦̪̣̦̼̖̏̌̾̌̽ ̸̡̛̛̛̛̭̖̯̣̦̣̱̯̭̖̯͕̏̽̌̀̏̚ ̨̨̨̛̭̪̭̦̼̜̪̬̯̹̖̜̍̔̌̽̏̌ ̶̡̨̛̥̦̯̖̥̖̬̺̖̖̌̌̀ ̨̛̛̛̦̯̬̱̺̖̖̭̖̺̖̦̖̐̀̏͘ ʸ̶̡̡̛̛̖̪̖̭̯̖̯̭̪̯̭̏̌̌̏̌̀́ ̸̨̛̬̱̦̱̥̱̯̼̯̏̀̐̍̽ ̨̡̛̛̛̯̖̣̦̼̦̖̣̖̥̣̔̌ ̨̨̨̣̯̥̏̚Ϯϰ̡̬̯̌̌.

GLAMO OUR GLAMOUR ʶ̸̡̡̛̛̭̣̯̖̣̦̼̜̌̀̽ ʶ̸̡̡̛̛̭̣̯̖̌̀ ̖̣̦̼̽ ̡̛̖̥̪̣̬̖̣̾́̀̏̚ ̨̛̬̦̐ ̡̨̨̛̖̥̪̣̬̖̣̬̦̾́̀̏̐̚ ̛̖̔̚ ̨̛̣͕̥̖̣́̔ ̥ ̨̛̛̖̣͕̥̖̣̔́̔̽̚ '>DKhZ̨̡̭̯ ̡̛̦̌̌ '>DKhŽ̨̡̛̭̯̦̌̚ ̥̖ ̸̵̡̡̨̛̛̯̣̣̖̭̬̱̌̐ ̸̵̡̡̨̛̛̥̖̯̣̣̖̭̬̱̌̐̏ ̸̨̨̛̛̪̬̖̏̀̔ ̭̯̯̣̖̌̏́ ̸̨̨̛̛̪̬̖̭̯̣̖̯̏̀̔̌̏́ ̨̨̡̨̨̨̨̭̜̖̥̪̣̬̬̍̾́̔̐̐̚ ̨̙̖̬̖̣̽́͘ʺ̸̡̛̛̖̯̣̣̖̭̖̌ ̡̨̡̛̬̱̭̯̦̼̐̌̏ Ϯϰ̡̨̨̬̯̣̯̌̌̌̚͘


12 | Հ ԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

Հայկ Բադալյան/Ֆոտոլուր

Կրթություն

12-ամյան փաստ է, 10-ամյան՝ այլևս պատմ թյ ն Մոտեն'մ են ավարտական քնն'թյ'նները, բայց երկրի դպրոցներն այս տարի շրջանավարտներ չեն տալ': Անցյալ տարվա 17655 դիմորդի փոխարեն այս տարի դիմորդների թիﬖ ընդաﬔնը 1209 է: 2006 թվականից Հանրապետ թյան դպրոցները 10-ամյա կրթական համակարգից անց մ կատարեցին 12-ամյայի: Չնայած համակարգն արդեն գործ մ է 5 տարի, բայցևայնպես քննարկ ﬓերն այս ղղ թյամբ չեն դադար մ: Նորամ ծ թյան ընդդիմախոսների հիﬓական փաստարկների թվ մ է այն, որ 10-ամյա կրթական համակարգը արդեն հասցրել էր արմատավորվել, ընդ նվել հասարակ թյան կողﬕց և կայանալ, իսկ համակարգը ներդրողները հակադարձ մ են, որ վերջինս այլևս սպառել էր իրեն, և նորամ ծ թյ նը պարզապես անհրաժեշտ թյ ն էր: «Անց մը 12-ամյա կրթական համակարգին պայմանավորված էր ﬕ շարք գործոններով, որոնք այլևս օրախնդիր էին: Դրանցից, թերևս, գլխավորը ՀՀ կրթական համակարգը ﬕջազգային ստանդարտներին համապատասխանեցնել ձգտ ﬓ էր: Այսօր աշխարհի երկրների ընդաﬔնը 23 %- մ է գործ մ 10-ամյա կրթ թյ ն: Մեծապես կարևորվ մ էին նաև դպրոցականների ծանրաբեռնված թյ նը թեթևացնել , ինչպես նաև նոր առարկաներ ներդնել խնդիրները, որոնք

լ ծել պարզապես անհնար էր 10-ամյա կրթական համակարգի պայմաններ մ», – աս մ է Կրթ թյան և գիտ թյան նախարար թյան հանրակրթ թյան վարչ թյան պետՆարինե Հովհաննիսյանը: 12-ամյա կրթ թյան համակարգի առանձնահատկ թյ ններից էր Հայաստան մ ﬕջնակարգ ընդհան ր կրթ թյ նն իրականացնել եռաստիճան համակարգով՝ տարրական դպրոց՝ 4 տարի (1-4-րդ դասարաններ), ﬕջին դպրոց՝ 5 տարի (5-9-րդ դասարաններ), ավագ դպրոց՝ 3 տարի (10-12-րդ դասարաններ): Արդեն 3 տարի է, ինչ ընթան մ են ավագ դպրոցների ստեղծման աշխատանքները և շ տով երկր մ կգործի 104 ավագ դպրոց: Ըստ Նարինե Հովհաննիսյանի՝ մասնագիտական պատրաստված թյան հատ կ խնդիր 12-ամյա կրթ թյ նը չի դն մ: Ուս ցիչները վերապատրաստվ մ են և կշար նակեն վերապատրաստվել ինչպես նախկին մ, բայցևայնպես ավագ դպրոցի

ս ցիչների պատասխանատվ թյ նը շատ ավելի բարձր պետք է լինի, քան տարրական և ﬕջին դպրոցներ մ։ «Այսօր աﬔն ինչ արվ մ է նրա համար, որ

«

Ավագ դպրոցի ս ցիչների պատասխանատվ թյ նն ավելի բարձր պետք է լինի, քան տարրական և ﬕջին դպրոցներ մ։

»

ավագ դպրոցները բավարարեն այն մակարդակը, որ երեխաներն առանց լրաց ցիչ պարապել կարողանան ընդ նվել բարձրագ յն ս ﬓական հաստատ թյ ններ։ 10-րդ դասարան մ երեխայի սովորած առարկաների 30 տոկոսը իր նախասիրածն են լինել , 11-րդ դասարան մ՝ 50 %-ը, իսկ 12-րդ դասարան մ՝ 70 %-ը», – աս մ է տկն. Հովհաննիսյանը: Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրի տնօրեն Աշոտ Բլեյանի պնդմամբ՝ 10ամյա կրթական համակարգից անց մը 12-ամյայի այքան արագ կատարվեց, որ երկրի դպրոցները չհասցրեցին ինչպես հարկն է արձագանքնել դրան: «Ասածիս աﬔնավառ ապաց յցն է փոփոխ թյան առաջին տարիներին դպրոցական դասագրքերի ակնհայտ սակավ թյ նը, որը և ﬔծապես խոչընդոտ մ էր ﬔր աշխատանքին: Այն աﬔնայնիվ, 12-ամյա հանրակրթական դպրոցը փաստ է, իսկ 10 կամ 11-ամյա հանրակրթական դպրոցը՝ այլևս պատմ թյ ն: Աﬔն ինչ պետք է անենք նոր համակարգը կենս նակ դարձնել համար», – կարծ մ է պրն. Բլեյանը: } Անի Սարգսյան


Հ ԱՇՎԵՏՎՈՒԹՅՈՒՆ | 13

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

Blog.armenianherald.com-ն ամփոփ մ է իր գործ նե թյ նը 256 հրապարակ մ, 1225 ﬔկնաբան թյ ն, 27008 այցել թյ ն և 62738 դիտ մ. սրանք պարզապես թվեր չեն, այլ ց ցանիշներ, որոնք գալիս են ապաց ցել , որ Blog.armenianherald.com-ն այսօր պահանջված է: Բլոգ, որը չնայած հաﬔմատաբար երիտասարդ տարիքին (գործ մ է շ րջ 7 աﬕս) արդեն հասցրել է ճանաչվել և սիրվել ընթերցողների կողﬕց: Ավելին՝ շատերի համար այլևս առօրյայի պարտադիր մաս է դարձել: Այն այսօր վստահորեն մարտահրավեր է նետ մ ճանաչված բլոգներին և աﬔն օր ապաց ց մ, որ ինքն էլ այս արևի տակ ապրել իրավ նք նի: Blog.armenianherald.com-ը դարձավ այն հրապարակը, որտեղ ազատ մտքեր և տեսակետներ արտահայտել իրավ նք

նի բացառապես յ րաքանչյ րը: Բնավ էլ պատահական չէ, որ դեռ ընդաﬔնը ﬕ քանի շաբաթվա կյանք նեցող բլոգն ադրբեջա��ական հակերների հարձակման զոհը դարձավ: Այցել ների ﬔծ քանակը, որ այն հավաքել էր այդ ընթացք մ, չէր վրիպել վերջիններիս աչքից և որոշել էին բլոգի վերջակետը դնել: Բայց հակերներին հաղթանակը երկար տոնել չհաջողվեց: Հաշված օրեր անց բլոգը վերագործարկվեց և սկսեց առաջ շարժվել նոր թափով

վճռական թյամբ: Հառնեց ց յց տալ , որ քաﬕները սարը ճոճել ի զոր չեն: Blog.armenianherald.com- մ ﬔծամասամբ քննարկվ մ են երիտասարդ թյանը հ զող օրախնդիր հարցեր: Թեմաներ, որոնց հետ գրեթե աﬔն օր ենք

առնչվ մ, բայց չենք բարձրաձայն մ: Բլոգն առաջինն էր, որ հնչեղ թյ ն տվեց այնպիսի հարցերի, ինչպիսիք են ﬕջսեռական հարաբեր թյ նները, կնոջ և տղամարդ դավաճան թյ նը, ազատ սեքսը և այլն: Մեր լրագրողները, փորձագետներն վերլ ծաբանները մ նետիկները դարձան այն ազատ գաղափարախոս թյան, որի տարած ﬓ այսօր կենսական անհրաժեշտ թյ ն է հայ հասարակ թյան համար: Ի սկզբանե պարզ էր, որ նոր որակի արժեքները հեշտ չեն ընկալվել ﬔր կարծրատիպային հասարակ թյան կողﬕց: Շատերն էին քննադատ մ, շատերը չարագ յժ կանխատես մներ էին ան մ, որ գոյատևել չի հաջողվի: Բայց բլոգին հաջողվեց կարճ ժամանակահատված մ ջարդել անտար-

բեր թյան պատնեշը և լսելի դառնալ բոլորի համար: Եվ աﬔնը շնորհիվ այն կ ռ թիﬕ, որը օրը 24 ժամ նոր մտքեր և գաղափարներ է առաջարկ մ: Օրնիբ ն աշխատանքի արդյ նք է այն սերը, որը ﬔր հեղինակները վայել մ են ընթերցողների շրջան մ: Բլոգի թեմաների աշխարհագր թյ նն այսօր չափազանց լայն է: Նրա էջեր մ կարելի է կարդալ ինչպես տնտեսաքաղաքական վերլ ծ թյ ններ ﬕջազգային անց դարձ, այնպես էլ հասարակական շատ շատ թեմաների մասին: Բլոգի բաժինների բ յլ մ իր արժանի տեղն է գրավ մ Հայաստանի համար աննախադեպ ﬕ էջ՝ հայկական և արտասահմանյան հին և նոր ֆիլﬔրի վերլ ծ թյ ններ: Մեծ մասսայական թյ ն են վայել մ նաև առանձին անհատների կյանքի պատմ թյ նները, որոնց ողբերգական կամ ինտրիգային հատվածներն էլ հետագայ մ քննարկվ մ են քննարկվ մ... }

Blog.armenianherald.com-ի հաճախելիության ցուցանիշները վերջին 7 աﬕսներին


14 | Ի ՐԱՎՈՒՆՔ

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

Նամակ խմբագրին

Մերժել հնարավոր չէ հաստատել* Հարգելի խմբագր'թյ'ն. Մենք վաղ'ց արդեն համակերպվել ենք այն մտքի հետ, որ չինական աﬔնատարբեր ապրանքատեսակների վրա կարող ենք հանդիպել համաշխարհային ճանաչ'մ 'նեցող ապրանքանշաններ: Մեզ մոտ էլ «անվանահեն'թյ'նը» բացառիկ երև'յթ չէ: Բավական է նշել «Մետրոպոլ» հյ'րանոցը, «Բելաջիո» զվարճանքի կենտրոնը… Դեռ լավ է՝ «Ռից» հյ'րանոցը ստիպեցին անվանափոխել: Վերջերս, սակայն, հեռ'ստատես'թյամբ ց'ցադրվող գովազդային հոլովակ'մ պատահաբար նկատեցի Nestle Waters հանրահայտ ապրանքանիշը: Այն ինձ ﬕանգաﬕց հիշեցրեց հայրենական արտադրողներից ﬔկի «Մաք'ր ջ'ր» ապրանքային նշանը: Հաﬔմատելով՝ համոզվեցի, որ դրանց'մ որևէ էական տարբեր'թյ'ն չկա: Ի դեպ, պարզեցի, որ «Մաք'ր ջ'ր» ապրանքանիշը գրանցված է մտավոր սեփական'թյան գործակալ'թյ'ն'մ: Հարց է ծագ'մ. եթե անբարեխիղճ արտադրողները նման քայլի են գն'մ սպառողներին մոլոր'թյան ﬔջ գցել' համար, ապա պատկան մարﬕններն ինչո՞ւ չեն կանխ'մ նրանց: Հ. Գալստյան, Երևան

Մեր թղթակցի խնդրանքով ﬔկնաբանելով խնդիրը՝ Էկոնոﬕկայի նախարար թյան մտավոր սեփական թյան գործակալ թյան պետի տեղակալ Անդրանիկ Խաչիկյանն ասաց. «Մտավոր սեփական թյան գործակալ թյ նը ոչ ﬕ լծակ չ նի այս հարց մ ընկեր թյան վրա ազդել կամ ստիպել փոխել իր ապրանքային նշանը: Առհասարակ, դա ﬔր խնդիրն էլ չէ: Դրանով պետք է ավելի շատ հետաքրքրված լիներ հենց Nestle Waters-ը, որի համապատասխան հայցից ելնելով՝ գործին ընթացք կտրվեր: «Մաք ր ջ ր» ընկեր թյ նն իր ապրանքանիշի գրանցման դիմ մը ներկայացրել է 2005թ.-ին, իսկ Nestle Waters-ը ﬕնչ այժմ Հայաստան մ գրանցված չէ *

և իր արտադրանքն այստեղ չի իրացն մ: Մենք տեղ յակ էլ չէինք նրա գոյ թյան մասին, քանզի ﬔնք աշխարհի բոլոր ապրանքանիշnերն ս ﬓասիրել և ﬕմյանց ﬔջ նման թյ ններ փնտրել պարզապես ի վիճակի չենք: Ուստի, այդ ժամանակ դիմ մը ﬔրժել հիմք չ նենալ պատճառով ապրանքանիշը գրանցել ենք: Իհարկե, 2010թ. հ լիսին ընդ նված ապրանքանիշների գրանցման մասին նոր օրենքն ավելի խիստ պայմաններ է թելադր մ, ստի, կարծ մ եմ, ներկայ մ գրանցման փորձ անել դեպք մ հարցին ավելի կոշտ մոտեց մ կց ցաբերվեր: Բացի այդ, ներկայ մ ﬔնք ապրանքանիշը չեղ յալ հայտարարել

Սիրելի ընթերցող, այս արտահայտության ﬔջ բացակայում է ստորակետը: Ո՞ր բառից հետո դնել ստո-

րակետ: Նյութը տպագրության պատրաստող ﬔր թղթակիցները որոշեցին քո հայեցողությանը թողնել այս հարցի պատասխանը:

չենք կարող, քանզի ընկեր թյ նները նման լոգոներով համագոյատևել են 5 տար ց ավելի»: «Սպառողների շահերի պաշտպան'թյ'ն» հասարակական կազմակերպ թյան նախագահ Աբգար Եղոյանն էլ «Պիոներ»-ին տված իր վերջին հարցազր յց մ հետևյալ կարծիքը հայտնեց. «Կազմակերպ թյան նշանն ընտրելիս շատ հնարավոր է, որ «Մաք ր ջ ր» ընկեր թյ նն սպառողներին մոլոր թյան ﬔջ գցել նպատակ է հետապնդել: Սակայն հայաստանյան սպառողը Nestle Waters-ին բացարձակապես ծանոթ չէ,

ստի «Մաք ր ջ րը» դրա հետ շփոթել չի կարող: Միջազգային այդ հայտնի ապրանքանիշը կարող է ծանոթ լինել ﬕայն նրանց, ովքեր շատ են ճամփորդ մ և այդ բեր մով գնել են այդ արտադրանքը»: «Ապրանքանշանի նման թյ նն ի սկզբանե սպառողներին մոլորեցնել

նպատակ չի հետապնդել, քանզի Nestle Waters-ը Հայաստան մ ներկայացված չէ և, ﬔր տիրապետած ինֆորմացիայի համաձայն, ն յնիսկ հեռավոր ապագայ մ չի պատրաստվ մ հայաստանյան շ կա մտնել: Nestle Waters ընկեր թյան ապրանքանշանը հավանաբար գրավել է ﬔր ապրանքանիշը պատրաստող դիզայներին, ստի նա այն ﬕ փոքր փոփոխելով ներկայացրել է ընկեր թյան տնօրենների խորհրդին, որի կողﬕց էլ այն հաստատվել է: Հստակ չեմ կարող պատասխանել այն հարցին, թե ընկեր թյան տնօրենների խորհ րդը գիտակցաբար է հաստատել այլ ընկեր թյան ապրանքանշանին այսքան նման ապրանքանշանը, թե գրանց ﬕց հետո է ﬕայն այդ մասին իմացել, բայց չէ՞ որ բոլորն են ապրանքանշաններ գողան մ»,– ﬔր թղթակցին ասել է «Մաք ր Ջ ր» ընկեր թյան մարքեթինգի և կոմ նիկացիաների բաժնի ղեկավար Իրինա Բաղդյանը: }


Ի ՐԱՎՈՒՆՔ | 15

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

Մեկնաբանություն

Կատարողների իրավ նքները պաշտպանվա՞ծ են Վերջերս «Շողակաթ» հեռ'ստաընկեր'թյան եթեր'մ հնչ'մ էին Բեթհովենի ստեղծագործ'թյ'նները: Հաղորդավարը հայտարարեց. «Արման Փափազ յանը ﬔկնաբանեց Բեթհովենի ստեղծագործ'թյ'նը»: Ո՞ւմ իրավ'նքն է այս դեպք'մ պաշտպանվ'մ:

Մարինե Ֆիդանյան մտավոր սեփական'թյան իրավ'նքի մագիստրոս

ffidanyan@yahoo.com

Ա. Մելիքյան, Վանաձոր

Գոյ թյ ն նի ﬕջազգային պայմանագրեր մ, ինչպես նաև ՀՀ «Հեղինակային և հարակից իրավ նքների մասին» օրենք մ ամրագրված է համընդհան ր ﬕ սկզբ նք, ըստ որի արվեստի, գիտ թյան և գրական թյան ստեղծագործ թյ նների եթեր հեռարձակման համար հեռարձակող ընկեր թյ նը պարտավոր է լիցենզային պայմանագիր կնքել հեղինակների կամ նրանց իրավ նքները կառավարող կազմակերպ թյ նների հետ և վճարել հեղինակային հոնորար: Հաշվի առնելով արվեստագետների գ յքային իրավ նքների պաշտպան թյան ժա‫﬘‬ետը, ինչը ներառ մ է հեղինակի ողջ կյանքի ընթացքը և մահվանից հետո 50 (կատարողների համար) 70 տարվա (հեղինակների համար) ժամանակահատվածը, տվյալ հարց մ խոսքը երկ տարբեր իրավ նքների պաշտպան թյան մասին է: Հարցից պարզ է դառն մ, որ հեղինակի (Բեթհովեն) և կատարողի (Արման Փափազ յան) անձնական իրավ նքները պատշաճ կերպով պաշտ-

պանվել են, այսինքն լիարժեք կերպով նշվել են: Սակայն կա ﬕ զգալի տարբեր թյ ն. Բեթհովենի գ յքային իրավ նքների ժա‫﬘‬ետը վաղ ց արդեն ավարտվել է և, լինելով հանրային սեփական թյ ն, կարող են ազատ օգտագործվել, իսկ նշված կատարողի իրավ նքները դեռ շատ երկար ժամանակ ժի ﬔջ կլինեն: Սակայն գոյ թյ ն նի ևս ﬕ մտահոգ թյ ն կատարողի գ յքային իրավ նքների պաշտպան թան կապակց թյամբ. կատարողները համարվ մ են հարակից իրավ նքների ս բյեկտներ և պաշտպանվ մ են օրենքով: ՀՀ օրենսդր թյամբ նրանք

նեն և՛ անձնական, և՛ գ յքային իրավ նքներ: Սակայն ՀՀ տարածք մ դեռևս գոյ թյ ն չ նի կատարողների իրավ նքները կառավարող կազմակերպ թյ ն, որը կիրականացներ կատարողների (իրենց կատար ﬓերի) հեռարձակման իրավ նքները: Նշեմ, որ նման կազմակերպ թյ նները հիﬓվ մ են հենց կատարողների կողﬕց:

Հաղորդավարը հավանաբար ի նկատի է նեցել տվյալ ստեղծագործ թյան կատար մը, քանի որ յ րաքանչյ ր՝ դասական կամ ժամանակակից երաժշտ թյան կատարող, նի ստեղծագործ թյան մատ ցման իր ր յն տարբերակը: Եթե տվյալ ﬔկնաբան ﬓ իրենից ներկայացն մ է ստեղծագործ թյան փոփոխված տարբերակը, ապա այն ստեղծագործ թյան վերամշակ մ է, ինչն իր հերթին հեղինակային իրավ նքի առարկա է հանդիսան մ: Օրիգինալ գործի վերամշակման համար ևս պետք է ստանալ հեղինակի թ յլտվ թյ նը: Արդեն նշվել է, որ Բեթհովենի գ յքային իրավ նքները այլևս դադարել են և կարիք չկա ստանալ այդ իրավ նքը: Բացի այդ, վերամշակ մ կատարած անձը (լինի հենց կատարող կամ ﬔկ այլ անձ) ձեռք է բեր մ հեղինակային իրավ նք իր նորաստեղծ աշխատանքի նկատմամբ: Փաստացի նման գործը կոչվ մ է ածանցյալ ստեղծագործ թյ ն: Այս երկ առանձին ստեղծագործ թյ նների հանդեպ հեղինակային իրավ նքները գործ մ են առանձին: }

´²Üìàð²Î²Ü вز¼¶ºêîÆ Ð²Ø²¼¶ºêî Æ ØºÌ ÀÜîð²ÜÆ


16 | Տ ՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

Սոնյա Մսրյան լրագրող

Sona-ms@rambler.ru

Ներդրուﬓեր

Վենչ րային կապիտալի հասանելի թյ նը՝ 0 Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի զարգացման հայեցակարգի ընդ ն ﬕց անցել է 10 տարի, սակայն Հայաստան մ դեռ ոչ ﬕ վենչ րային հիﬓադրամ չի գործ մ: Վենչ րային հիﬓադրաﬓերի ստեղծման մասին խոսակց թյ ններն սկսվեցին ﬕայն 2005 թվականին, իսկ «Վենչ րային հիﬓադրաﬓերի մասին» օրենքի նախագիծը Ազգային ժողով մ շրջանառ թյան ﬔջ դրվեց 2007 թվականին: Վենչ րային հիﬓադրամը ֆինանսական ներդր մային կազմակերպ թյ ն է, որը ներդր ﬓեր է կատար մ նոր հիﬓադրվող ռիսկային ոլորտներ մ, հիﬓական մ բարձր տեխնոլոգիաների, բիոտեխնոլոգիաների, գիտական հետազոտ թյ նների կամ ՏՏ ոլորտներ մ: Վենչ րային հիﬓադրաﬓերը ներդր ﬓեր են կատար մ հիﬓական մ փոքր և ﬕջին բիզնես մ՝ առանց գրավի պահանջի (ի տարբեր թյ ն բանկերի): Ըստ Համաշխարհային տնտեսական ֆոր ﬕ 2010/2011թթ. Համաշխարհային մրց նակ թյան զեկ յցի՝ Հայաստանը վենչ րային կապիտալի մատչելի թյամբ 139 երկրների ﬔջ զբաղեցրել է 131-րդ տեղը: Առաջին վենչ րային հիﬓադրամ��երն ստեղծվել են 2-րդ համաշխարհա-

յին պատերազﬕց հետո՝ 1950-ական թվականներին, և իրենց տնտեսական գործ նե թյան բ ﬕն են հասել 1970-ականների վերջին 1980-ականների սկզբին: Ցանկացած երկր մ այսպիսի հիﬓադրաﬓերի զարգացման համար անհրաժեշտ է ձևավորված և կայացած օրենսդրական դաշտ, տնտեսական նախադրյալներ, գիտահետազոտական ներ ժի և մարդկային կապիտալի առկայ թյ ն: Այս գործոններից Հայաստան մ առկա են ﬕայն վերջին երկ սը: Մեզ տված հարցազր յց մ Ձեռնարկ թյ նների ինկ բատոր հիմնադրաﬕ տնօրեն Բագրատ Ենգիբարյանն այս կապակց թյամբ ասել է. «Պետական աջակց թյ նը նորարական տեխնոլոգիաների և ՏՏ ոլորտի զարգացման համար, նախ և առաջ, պետք է լինի վենչ րային հիﬓադրաﬓերի ձևավորման ﬔջ: Հայաստան մ ֆինանսական ռես րսների ներգրավման աղբյ րները չափազանց սահմանափակ են: Հիﬓական ֆինանսական կապիտալը ձևավորվ մ է բանկային համակարգի ﬕջոցով, իսկ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտ մ գործող ձեռնարկ թյ նները ոչ ﬕայն Հայաստան մ, այլև ամբողջ աշխարհ մ սովորաբար բանկային

«

Վենչ րային հիմնադրաﬓերը պատրաստ են կորցնել տասը ծրագիր, բայց շահել ﬔկը, որը հարյ րապատիկ անգամ ավելի եկամ տ կբերի, քան այն տասը ծրագրի ֆինանսավոր մը:

»

ֆինանսական ռես րսներ չեն օգտագործ մ, քանի որ դրանք ռիսկային բիզնես են, և դրանց համար ֆինանսավորման աղբյ ր պետք է լինեն վենչ րային հիﬓադրաﬓերը: Ծրագրավորող տղաների ոչ ﬕ հինգ հոգանոց խ մբ Հայաստան մ բանկից վարկ վերցնել չի կարող, եթե ն յնիսկ ներկայացն մ է շատ լավ ծրագիր: Նրանց ղղակի բանկ չեն թողն մ, քանի որ վերջիններիս գործ նե թյ նը չափից դ րս ռիսկային է բանկի համար, և ներկայացվող ծրագրի է թյ նն էլ դժվար թե բանկի աշխատողի համար հասկանալի լինի: Իսկ վենչ րային հիﬓադրաﬓերը պատրաստ են •


• կորցնել տասը ծրագիր, բայց շահել ﬔկը, որը հարյ րապատիկ անգամ ավելի եկամ տ կբերի, քան այն տասը ծրագրի ֆինանսավոր մը»: Ավելացնենք նաև, որ Հայաստան մ վենչ րային հիﬓադրաﬓերի ստեղծման առաջին լ րջ ծրագրերը կապված են եղել ռ սաստանյան «Սիտրոնիքս» ընկեր թյան հետ, որը 2009թ. նախատես մ էր կատարել 40 մլն դոլարի ներդր մ: Ծրագիրը, ցավոք, հետաձգվեց համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժաﬕ պատճառով: Այ-

«

Տ ՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ | 17

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

ն հետև Էկոնոﬕկայի նախարար թյան և Համաշխարհային բանկի կողﬕց մշակվեցին ﬕ շարք ծրագրեր հիﬓադրաﬕ ստեղծման համար: Ըստ նախնական ծրագրերի, նախատեսվ մ է հիﬓադրամ մ պետ թյան 20 % մասնակց թյ ն: Հիﬓադրաﬕ բյ ջեն կազﬔլ է 30 մլն դոլար, և նախատեսվ մ է իրականացնել 2011 թվականին, իսկ ﬕնչ այդ վենչ րային կապիտալի հասանելի թյ նը Հայաստան մ կշար նակի ﬓալ զրոյական մակարդակի վրա: }

€ž|²x¢ž¢²¢xxt²tž°¸v‚ ЭНЕРГОРЕМГАРАНТ ЗАО ENERGYREPAIRGUARANT CJSC

Վենչ րային հիմնադրաﬓերը ներդր ﬓեր են կատար մ հիﬓական մ փոքր և ﬕջին բիզնես մ՝ առանց գրավի պահանջի:

»


18 | Պ ԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

Համո Ս)քիասյան պատմական գիտ'թյ'նների թեկնած'

HamoSukiasyan@mail.ru

Հայաստանի I-ին հանրապետության կառավարության շենքը Հանրապետության 37 հասցեում: Ֆոտոլուր

Հայացք

1918թ. մայիսին Հայաստանի անկախ թյան հռչակ մը 1917թ. հոկտեմբերյան հեղաշրջման հետևանքով Ռ սաստանից անջատված Անդրկովկասի երեք հիﬓական ժողով րդները՝ վրացիները, ադրբեջանցիները (կովկասյան թաթարներ, թ րքեր) և հայերը տարբեր կերպ էին պատկերացն մ ինչպես երկրամասի, այնպես էլ այստեղ բնակվող ժողով րդների հետագա ճակատագիրը: Նրանց ﬕջև ﬕասն թյ ն

փոխվստահ թյ ն չկար հատկապես արտաքին կողﬓորոշման, չլ ծված ներանդրկովկասյան սահմանների, չկարգավորված ազգաﬕջյան հարաբեր թյ նների, վիճելի տնտեսական հարցերի պատճառով: Եթե իրենց ազգային խնդիրների լ ծման գործ մ վրացիները հ յսեր էին կապ մ Գերմանական կայսր թյան, իսկ ադրբեջանցիներն՝ Օսմանյան կայսր թյան հետ, ապա հայերը նման իրական հովանավորներ չ նեին և կողմ էին Անդրկովկասի ﬕասն թյան պահպանմանը և երկրամասի ժողով րդների համատեղ ժերով թ րքերին Անդրկովկասից վտարել ն՝ հ յսեր կապելով ռ սների վերադարձի հետ: Գոյ թյ ն նեցող հակաս թյ նների պատճառով երկար չէր կարող պահպանվել Անդրկովկասի Դաշնային Դեմոկրատական Հանրապետ թյան երև թական ﬕասն թյ նը:

Հայտարարեցին անկախ թյան մասին 1918թ. մայիսի 26-ին վրացի ﬔնշևիկների նախաձեռն թյամբ լ ծարվեց Անդրկովկասի Սեյմը (խորհրդարանը): Ն յն օրը վրացիները հայտարարեցին Վրացական Հանրապետ թյան անկախ թյ նը, իսկ մայիսի 27-ին ադրբեջանցիներին ներկայացնող Մ ս լմանական ազգային խորհ րդը հայտարարեց Ադրբեջանական Հանրապետ թյան անկախ թյան մասին՝ յ րացնելով Պարսկաստանի հյ սիսային նահանգ Ատրպատական-Ադրբեջանի պատմական անվան մը: Վրաստանի և Ադրբեջանի անկախաց ﬕց հետո Թիֆլիս մ տեղակայված Հայոց ազգային խորհ րդը, որը տվյալ պահին հայ թյան հավաքական կամքը ներկայացնող գլխավոր քաղաքական մարﬕնն էր, այլընտրանք չ ներ, քան Անդրկովկասի հայկական գավառների քաղաքական ղեկավար թյ նն իր ձեռքը վերցնելը: Այս խնդր մ վճռական նշանակ թյ ն նեցավ նաև թ րքերի՝ մայիսի 26-ի վերջնագիրը, որով վերջիններս պահանջ մ էին ոչ ﬕայն Արևմտյան Հայաստանն

1918թ. մարտի 3-ի Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրով Օսմանյան կայսր թյանն անցնող Արդահանը, Կարսը և Բաթ մը, այլև Երևանի նահանգի

Ս րմալ ի գավառը, գրեթե ամբողջ Նախիջևանի գավառը, Շար ր-Դարալագյազի, Երևանի, Էջﬕածնի և Ալեքսանդրապոլի գավառների զգալի մասը, ինչպես նաև Թիֆլիսի նահանգի ﬔջ մտնող հայաբնակ Ախալքալաքի

Ախալցխայի գավառները: Այդ օրերին Հայոց ազգային խորհրդի մաս կազմող կ սակց թյ նների (Հայ հեղափոխական դաշնակց թյ ն, Հայ ժողովրդական կ սակց թյ ն, Հայ սոցիալիստ-հեղափոխականներ, Հայ սոցիալ-դեմոկրատներ) ղեկավար կազﬕ և Խորհրդի անդաﬓերի շրջան մ Հայաստանի անկախ թյ նը հռչակել

առնչ թյամբ ﬕասնական դիրքորոշ մ չկար: Թեև ակնհայտ էր, որ Օսմանյան կայսր թյ նը խրախ ս մ է Անդրկովկաս մ անկախ հանրապետ թյ նների ի հայտ գալը, սակայն մտավախ թյ ն կար, թե անկախ թյան հայտարար մը կարող է նոր կոտորածների

գրավ ﬓերի առիթ տալ թ րքերին:

Ընդ նե՞լ ներկայացված վերջնագիրը Երկար քննարկ ﬓերից հետո մայիսի 28-ի երեկոյան կայացած նիստ մ Հայոց ազգային խորհ րդը որոշեց ընդ նել Օսմանյան կայսր թյան ներկայացրած վերջնագիրը և, վերջինիս պատվիրակ թյան հետ բանակց թյ ններ վարել և հաշտ թյան պայմանագիր կնքել նպատակով, Ալեքսանդր Խատիսյանի նախագահ թյամբ պատվիրակ թյ ն ղարկել Բաթ մ: Այդ օրը ավանդաբար ընդ նված է համարել Հայաստանի անկախ թյան օր, •


Պ ԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ | 19

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

• քանի որ հաշտ թյան բանակց թյ ններ վարել համար թ րքերի կողﬕց նախապայման էր հանդիսան մ անկախ թյան հայտարար մը: Սակայն հայտնի իրող թյ ն է, որ Հայաստանի անկախ թյան վավերագիրը համարվող Հայոց ազգային խորհրդի հայտարար թյ նը կատարվել է մայիսի 30-ին: Ըստ այդմ՝ Ազգային խորհ րդն իրեն հայտարար մ էր «հայկական գավառների գերագ յն և ﬕակ իշխան թյ ն» և ժամանակավորապես ստանձն մ «կառավար թյան բոլոր ֆ նկցիաները հայկական գավառների քաղաքական և վարչական ղեկը վարել համար»: Հայտարար թյ ն մ հիշատակ թյ ն չկար ո՛չ անկախ թյան, ո՛չ Հայաստան պետ թյան, ո՛չ էլ, առավել ևս, նորանկախ հանրապետ թյան սահման-

ների մասին: Այս հայտարար թյան դր յթները բխ մ էին ժամանակի հայ ղեկավար գործիչների գերակշիռ մասի դիրքորոշ ﬕց: Դրանով Հայոց ազգային խորհ րդը ﬕ կողﬕց զգ շան մ էր հարևան պետ թյ նների հետ հակաս թյ նների ﬔջ հայտնվել ց, մյ ս կողﬕց՝ քողարկված կերպով ակնարկ մ էր իր իրավ նքների մասին հայկական բոլոր (այդ թվ մ՝ վիճելի) տարածքների նկատմամբ: Ի դեպ, Հայաստանի անկախ թյան մասին հետագայ մ ևս հատ կ որոշ մ չի ընդ նվել՝ չնայած Հայոց ազգային խորհ րդն ստեղծել էր անկախ թյան հայտարար թյ նը նախապատրաստող հանձնախ մբ, իսկ 1918թ. հ նիսի 4-ին Բաթ մ մ կնքված հայ-թ րքական հաշտ թյան պայմանագրի ներածական մաս մ խոսվ մ է «իրեն ան-

կախ հռչակած Հայաստանի Հանրապետ թյան» մասին: Միայն հ նիսի 13-ին Հայոց ազգային խորհրդի և ՀՀ կառավար թյան ան նից Քառյակ դաշինքի անդամ և չեզոք պետ թյ ններին տեղեկացվել է Հայաստանի անկախ թյան մասին: Պատմական Հայաստանի ﬕայն ﬕ փոքր տարածք մ ստեղծված անկախ հայկական պետ թյ նը կենս նակ թյան սաղﬔր ստացավ 1918թ. մայիսի վերջին տասնօրյակ մ Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի Ղարաքիլիսայի ճակատամարտեր մ գոյատևման պայքար մղող ﬕ բռ նցք դարձած հայ թյան հաղթանակների շնորհիվ: Առանց այս հաղթանակների՝ Հայոց ազգային խորհրդի մայիսի 30-ի հայտարար թյ նը կﬓար որպես սոսկ պատմական փաստաթ ղթ: }

Այս մասին գրել է խորհրդահայ մամուլը

«Խորհրդային Հայաստան» N100, 4 մայիսի 1937 թ.

Անկոչ հյ րը Մարդիկ խաղաղ ապր'մ եյին իրենց բնակարան'մ, անտեղ յակ այն խռով'թյանը, վոր շ'տով ծագել' յեր իրենց հարկի տակ: Փոթորիկը մոտեն'մ եր: Յերևանի քաղխորհրդի կոմ'նալ բաժնի վարիչ Յերեմ Սարգսյանի և նրա բարեկամ, ռեկլաﬓերի բյ'րոյի նախագահ Գեվորգ Գաբրիել յանի ﬕջև արդեն տեղի յեր 'նեցել «ախպերական» խոսակց'թյ'ն: –Ինձ նոր տ'ն տ'ր: –Բա քո հի՞նը: –Կասենք յերկրաշարժից փչացել ե…

Յեվ ﬕ այսպես ասած գեղեցիկ որ Գեվորգ Գաբրիել յանը թ'ղթը ձեռքին կանգնեց ինժեներ Հար'թյ'ն Ոքս'զյանի դռանը: –Ձեր տ'նն ինձ պիտի տաք: ...Սարգսյանի օգն'թյամբ ինժեներ Ոքս'զ յանի բնակարանի սենյակներից ﬔկը խլել'ց հետո, Գաբրիել յանն այն'հետև կնոջ հետ ﬕասին անցավ տակտիկական այլ ﬕջոցի՝ իր տերիտորիան ընդարձակել' համար: Նրանց նոր քաղաքական'թյան իմաստն այսպես եր արտահայտված Մար'սյա Գաբրիել յանի կողﬕց…

–Պիտի զզվեցնեմ ձեզ, ենպես պիտի անեմ, վոր դ'ք թողնեք գնաք: Յերրորդ տարին ե, ինչ Ոքս'զ յանն ապր'մ ե այդ բնակարան'մ: Վոչ վոք իրավ'նք չ'ներ նրանից սենյակ վերցնել'՝ առանց քաղխորհրդի նախագահ'թյան վորոշման: Այդպես ե որենքը: Իսկ թե ինչո՞ւ Սարգսյանի ջանքերով ինժեներ Ոքս'զ յանի սենյակը խլվել և տրվել ե 'րիշի, այս հարցին պետք ե դատարանի առաջ պատասխան տա ինքը՝ Յերեմ Սարգսյանը: U Ի.

«Խորհրդային Հայաստան» N104, 9 մայիսի 1937 թ.

Կայարանի բեռնակիրները Յերևան կայարանի բեռնակիրները դրամ «վաստակել'» ﬕ քանի աղբյ'ր 'նեն: Նրանք աﬔնափոքր իրը 5-10 քայլ փոխադրել' համար ﬕ քանի ռ'բլի յեն վերցն'մ: Բացի դրանից, չնայած վաղ'ց ե, ինչ բեռնակիրներին արգելված ե 'ղևորների համար գնացքի տոմս գնել, սակայն նրանք ոգտվելով իրենց հնարավոր'թյ'նից նախորոք 'ղևորից վերցն'մ են իրենց «աշխատանքի վարձը» և նր�� համար տոմս գն'մ: Վերջերս №4 բեռնակիրը ﬕ քանի ժամ'մ այդ ճանապարհով «վաստա-

կեց» հսկայական գ'մար, իսկ 'ղևորները ժաﬔրով հերթ կանգնել'ց հետո դարձյալ չեն կարողան'մ տոմս գնել: Կայարանի պետ ընկ. Քերոբովը պետք ե ընդﬕշտ վեջ տա այս խայտառակ'թյ'ններին: U Հ.Հար'թյ'նյան

«…կախաղան ել հանեն՝ չեմ ընդ նի» Աշխատ'մ եյի ԽՍՀՄ-ի ﬔտաքսարդյ'նաբեր'թյան գլխավոր վարչ'թյան Հայաստանի բաժանմ'նք'մ, վորպես վիճակագիր: Մեկ ամսից հետո պետք ե ֆիզիոլոգիական արձակ'րդ

ստանայի: Մեր հիﬓարկի կառավարիչ Սեդրակ Թ'մանյանն ինձ ապորինաբար վորակեց վորպես գործալիք, բայց չկարողանալով այդ հաստատել, հրամանը փոխեց և շտատների կրճատման պատրվակով ինձ ազատեց աշխատանքից: այս առթիվ իմ բողոքն անհետևանք թողին թե ﬔր հիﬓարկի գնահատ'կոնֆլիկտային հանձնաժողովը և թե ﬔր պրոֆﬕ'թյ'նը: Բյ'րոկրատ Ս.Թ'մանյանն ինձ վոչ ﬕայն աշխատանքի չի ընդ'ն'մ, այլև շար'նակ հայտարար'մ ե՝ «…կախաղան ել հանեն՝ չեմ ընդ'նի աշխատանքի»: U Աշխեն Լազարյան


20 | Բ ԱՐՔԵՐ

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

Արամ Անտինյան խմբագիր

editor.img@gmail.com

Անձնական արխիվից

Լիլ

«Վարագ յրն շ թե շ տ բացվել է» Սեքսն աﬔն ինչի սկզբնաղբյ րն է, կյանքի իմաստն շար նակ թյ նը Հարց. Մեր օրեր մ երիտասարդ թյ նը, կարծես, առավել ձերբազատված է, ավելի ազատ է իր հայացքներ մ

վարքագծ մ: Ըստ Ձեզ, արդյո՞ք արդեն կարելի է խոսել Հայաստան մ սեքսի ազատ թյան մասին, թե դեռ վաղ է: Պատասխան. Ինձ թվ մ է՝ դեռ 40 տարի էլ այս երկր մ չենք կարողանա խոսել ազատ հարաբեր թյ նների՝ առավել ևս սեքսի մասին: Դա գալիս է ﬔր շատ պահպանողական լինել ց: Այնինչ ինքներս գիտենք, որ այս պահպանողական թյ նը շատ հաճախ ձևական է և արվ մ է զ տ արտաքին աշխարհին պատշաճ ներկայանալ համար: Հաճախ ենք կրկն մ, որ ﬔր ղեծիրը Եվրոպան է, բայց տեսն մ ենք, թե որքան տարբեր ենք եվրոպացիներից: Մենք դեռ չենք սովորել հարգել ﬔր զգացմ նքներն ցանկ թյ նները: Հայերը սեքսին շատ գռեհիկ են վերաբեր մ: Մոռան մ են, որ այն աﬔն ինչի սկզբնաղբյ րն է, կյանքի իմաստն

շար նակ թյ նը: Աճող սեր նդն, իհարկե, շատ ավելի զերծ է կարծրատիպերից ավանդական մտածելակերպից և կախ մ չ նի շրջապատի կարծիքից: Դա լավ է, եթե չափի ﬔջ է: Հ. Ավանդապաշտ թյ նն, ըստ Ձեզ, դեռ որքանո՞վ է ամ ր հայ երիտասարդ թյան ﬔջ:

Պ. Ավանդ յթները ﬕշտ էլ պետք է հարգել, բայց նրանց պահպանելը յ րաքանչյ րի ընտր թյ նն է: Այսօր շատերի համար հասարակ թյան կարծիքը ﬔծ նշանակ թյ ն նի, և շրջապատի վատ կարծիքից խ սափել համար ոմանք ավանդապաշտ թյան քողի տակ ազատ սեռական կյանք են վար մ, սակայն այս վարագ յրն շ թե շ տ բացվել է: Հ. Ինչպե՞ս եք վերաբեր մ ﬕնչամ սնական սեքսի գաղափարին: Այս առ մով, տարբեր թյ ն պե՞տք է լինի երիտասարդ աղջկա և երիտասարդ տղայի վարքագծեր մ, թե կանոնները ն յնն են երկ սի համար էլ: Պ. Ի լ ր հայ տղամարդկանց ասեմ, որ կինը ևս մարդ է, և կնոջ ցանկ թյ նների հետ պետք է հաշվի նստել: Այսօր ﬕտ մ եմ նկատ մ՝ զ յգերն սկսել են ﬕ քիչ ավելի ազատ ապրել: Շատ եմ կարևոր մ, որ ﬕնչև ամ սն թյ նը կինը և տղամարդը իրար հետ շփվեն այնպես, որ ամ սն թյ նից հետո անակնկալի չգան: Շատ աղջիկներ ամ սն թյ նից առաջ գաղափար անգամ չ նեն՝ ինչ է սեռական կյանքը: Այսպես պահպանելով ավանդ յթները՝ ինքդ քեզ զրկ մ ես հաճ յքներից, չես կարողան մ կյանքը վայելել: Դա անընդ նելի է:

«

Շատ եմ կարևոր մ, որ ﬕնչև ամ սն թյ նը կինը և տղամարդը իրար հետ շփվեն այնպես, որ ամ սն թյ նից հետո անակնկալի չգան:

»

Հ. Հայ երիտասարդնե՞րն են ավելի ձերբազատված, թե հայ աղջիկները: Պ. Միանշանակ՝ աղջիկները: Նրանք ﬕ քիչ ավելի շ տ սկսեցին զարգանալ: Այսօր առաջացել է աղջիկների ﬕ խավ, որն իր վարքով մտածելակերպով չի զիջ մ Եվրոպայի իր հասակակիցներին: Այս «ֆենոﬔնալ» զարգացման հիﬓական պատճառը հեռ ստատես թյ նն ինտերնետն են: Այսօր ն յնիսկ ցերեկային ժաﬔրին կարող ես որևէ ալիքով էրոտիկ ֆիլմ դիտել: Հեռարձակվ մ են սեքսի մասին ﬔծաքանակ հաղորդ ﬓեր: Ինտերնետը լցված է սեքսին վերաբերող նյ թեով և պոռնոգրաֆիկ բն յթի ֆիլﬔրով, որոնք հասանելի են դիտել ցանկացողների համար: Հ. Սիրո և սեքսի հարցեր մ, ըստ Ձեզ, սեռերը կարո՞ղ են հավասարապես նախաձեռնող լինել, թե նախաձեռնողն, այն աﬔնայնիվ, տղամարդը պետք է լինի: Պ. Սեքսի ﬔջ երկ սն էլ պետք է նախաձեռնող լինեն, չնայած Հայաստա- •


Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

Արթուր Գևորգյան

• ն մ ավանդաբար այդ դերը վերապահ- Նա պետք է լինի գործ նյա, զարգացած, վ մ է տղամարդ

մարդ ն: Եթե գիտես, որ որպեսզի նրա հետ դյ րին լինի շփվելը, դիմացինդ քո տղամարդն է և սիր մ ես որ աﬔն անգամ նրանից ինչ-որ նոր բան նրան, պետք է համաձայն թյան գալ սովորեմ: Պետք է լինի ճաշակով. նանրա հետ: Ինչ վերաբեր մ է սիր ն, ապա, օրինակ, ես շատ պարփակված եմ և երբեք չեմ կարողան մ արտահայտվել: Դի մա ցինս միշտ էլ դժվար է հասկացել իմ զգացմունքները: Եթե իրոք իրար սիր մ են, զգացմ նքների մասին գլխի ընկնելը բնավ էլ դժվար չէ: Հ. Ո՞րն է տղամարդ Ձեր իդեալը: Պ. Իմ տղամարդն առաջին հերթին պետք է խնամված լինի: Չեմ հանդուրժի, որ նա ինչ-որ խնդիր նենա եղ նգների կամ մազերի հետ:

Բ ԱՐՔԵՐ | 21 խընտր մ եմ դասական ոճը: Իմ կողքին, իհարկե, կան այդպիսիք: էտալոն չեն, բայց շատ նման են իմ իդեալին: Ափսոս, որ ամ սնացած են: Հ. Լիլ ն հասանելի՞ է հասարակ հայ տղայի համար, թե ընտր թյան հարց մ բացառիկ չափորոշիչներ նի: Պ. Հասանելի չեմ, և դա ընդհանրապես կապ չ նի գ ո ռ ո զո ւ թ յ ա ն հետ: Ընկերների ընտր թյան հարց մ շատ պահանջկոտ եմ: Ինձ շրջապատող մարդիկ շատ յ րահատ կ են: Ինչ վերաբեր մ է ինձ հետ շփվել, ընկերություն անել ցանկա ցող նեես րին, նրանց հետ ﬕշտ չեզոք դիրք մ եմ և աշխատ մ եմ չխորացնել հարաբեր թյ ններս: }


22 | Ժ ԱՄԱՆԱԿՆԵՐ

Մ ԱՅԻՍԻ 18-24 2011 Թ .

Ճակատագիր

Ինչպես վախճանվեց Չարենցը Ինչպե՞ս է մահացել Չարենցը: Այս մասին շատ է խոսվել, իսկ թե ի՞նչ է զգացել նա, թե ի՞նչ է կատարվել իրական մ, դժվար է ասել: Փորձագետներից շատերը համոզված են, որ Չարենցի դեմ ծավալված պայքարի գլխավոր դերակատարը բանաստեղծ Գևորգ Աբոﬖ է եղել: Նա Չարենցի մասին աս մ էր. «Ընկերներ, ﬔզ բոլորիս համար պարզ է, որ Չարենցն

նեցել է նացիոնալիստական ռեակցիոն տրամադր թյ ն, դա դաշնակցական կոնցեպցիա է»: Մնացածը հստակ է: Եղիշե Չարենցը պիտի դատապարտվեր կալանքի և մահվան: Այս ծանր ժամանակաշրջան մ Ավետիք Իսահակյանն այցել մ է Չարենցին և նրա տանն ականատես լին մ շատ տխ ր ﬕ տեսարանի: Նրա ընտանիքի անդաﬓերը ծանր վիճակ մ էին, Չարենցը կտրված էր նյ թական հատկաց ﬓերից, ինչի հետևանքով նրա կինն երեխաները կարիքի ﬔջ էին: Նման պայմաններ մ Չարենցը ստիպված էր վաճառել իր գրասեղանը, գրքերը և ﬕ շարք իրեր: Չարենցն արտասվ մ էր… Անտանելի ցավերի պատճառով նա ստիպված էր աﬔն օր դեղեր ընդ նել: Նրա դեղերը վերջացել էին, ցավերից գալարվ մ էր: Կինը՝ Իզաբելլան, խնդր մ է Իսահակյանին, որ այդ դեղերից հայթայթի: Իսահակյանը խոսք է տալիս և կատար մ է իր խոստ մը: Որքան էլ շատերին զարմանալի թվա, ըստ որոշ վկայ թյ նների, այդ դեղ կոչվածը մորֆի էր: Աﬔնաﬔծ ցավը հենց այդ գրասեղանի վաճառքն էր, որի վրա աﬔն օր Չարենցը գր մ էր այն գործերը, որոնք պիտի դառնային հայ գրական թյան նշանավոր էջերը: Իր գործերի ﬔջ նա իր հոգին էր դրել, դրա համար էլ լաց եղավ, երբ ստիպված եղավ վաճառել այդ հասարակ, բայց և այնքան թանկ

հարազատ իրը: 1937թ.-ի հ լիսի 26-ին Չարենցին հան մ են տնային կալանքից տան մ բանտ: Նա ﬔղադրվ մ էր խորհրդային իշխան թյան դեմ պայքար մղել համար:

Բանտ մ էլ շար նակ մ էր ստեղծագործել: Իսկ ն յն թվականի հոկտեմբերի 6-ին կնոջը գր մ է. «Ամ ր եղիր, հարազատս, եթե ն յնիսկ փողոց գցեն: Չէ՞ որ ﬕայն ﬔնք չենք տառապ մ, այլ շատ շատերը»: Իզաբելան ԽՍՀՄ ժողկոﬗորհի նախագահի տեղակալ Ա.Միկոյանին նամակ է գր մ և խնդր մ ազատել Չարենցին՝ հաշվի առնելով նրա անﬔղ թյ նն առողջական վիճակը: Ըստ որոշ տվյալների՝ Բերիայի վարձկան լրտեսների «թեթև ձեռքով» այդ նամակն անգամ հասցեատիրոջը չի հասել: Չարենցի օգտին գրված բոլոր նամակները հետագայ մ գտն մ են Բերիայի գրասեղանի գզրոց մ: Ն յն թվականի նոյեմբերի 27-ին հաղորդվ մ է, որ Չարենցը մահացել է բանտ մ, որտեղ էլ դիահերձվել է: Սակայն դրանից ﬔկ աﬕս առաջ նա Իսահակյանին գր մ էր, որ հոգով պայծառ է առ յգ: Եթե նա մահացել է նման հանգամանքներ մ, ապա ինչո՞ւ նրա մարﬕնն օրինավոր չհ ղարկավորվեց, որևէ կոնկրետ տեղ մ չհանձնվեց հողին: Սա շատերին հիմք է տալիս կարծել , որ նա նման հանգամանքներ մ չի մահացել: Չարենցի ծննդյան հարյ րամյակի առիթով «Մոլորակ» հանդես մ լ յս է տեսն մ ﬕ հոդված «Ո՞վ սպանեց Եղիշե Չարենցին» խորագրով: Հոդված մ նկարագրվ մ է, որ Սամսոն Ստեփանյան ան նով ﬕ մարդ, ով գնդապետ էր և արժանացել էր Լենինի շքանշանի, եղել է Չարենցի դահիճներից ﬔկը: 1937թ.-ի նոյեմբերի 27-ի վաղ առավոտյան կոﬕսար Մ ղդ սի գլխավոր թյամբ, ով նաև կազմակերպել էր Վահան Թոթովենցի սպան թյ նը, Չարենցը հանվ մ է Երևանի իր բանտախցից և տեղավորվ մ ﬔքենայի ﬔջ: Մահﬔդ ան նով վարորդը վար մ է ﬔքենան, որի ﬔջ էին Մ ղդ սին, Չարենցը, Սամսոն Ստեփանյանը և ﬕ բժիշկ: Գն մ են դեպի Ֆանտան գյ ղը: Ց րտ էր, Չարենցը մրս մ էր: Զգ մ էր, որ տան մ են սպանել : Մերժ մ է առաջարկված վերարկ ն:

Մելիք Բաղդասարյան/Ֆոտոլուր

Ֆանտանի կամրջի մոտ կանգն մ են, իսկ ձորաբերանի մոտ գյ ղացիներն արդեն փոս էին փորել, իբրև սյ ն տեղադրել նպատակով: Փոսի մոտ Մ ղդ սին արձակ մ է հրամանը. «Սամսոն, վերջացրո՛ւ սրան»: Կրակ մ են Չարենցի ծոծրակին և գց մ փոսի ﬔջ: Բժիշկը վկայ մ է, որ թեև մարﬕնը դեռ տաք է, բայց նա դադարել է շնչել: Հողով ծածկ մ են փոսը, հարթեցն մ տեղը: Այս պատմ թյ նը հետագայ մ՝ 1970թ.-ի սեպտեմբերի 3-ին, Սամսոն Ստեփանյանը պատﬔլ է իր եղբոր դստերը և նրա ամ սն ն՝ Մայիս Հայրապետյանին: Վերջինս էլ այս վկայ թյ նը հրատարակել է «Մոլորակ» հանդեսի 1997թ.-ի մարտի 18-ի համար մ: } Թամարա Պողոսյան



The Pioneer