Page 1

TV-քիլլերթյն “like” us on

հիﬓադրվել է 1923 թ.

ՀԱԷԿ-ի ապագան

www.facebook.com/armherald

Աﬔնահամակրելի պատգամավորը № 5 (732), ԱՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ.

www.ThePioneer.am

Նրան թագադրեց Դեդ Հասանը

Ապրիլի 7-ը Մայրության և գեղեցկության տոնն է


Բ ՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ | 3

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

% Ե

Ր Կ Ր Ի

Շ Ա Բ Ա Թ Ը

…… .....................................................................5 % Խ

Մ Բ ԱԳ Ր ԱԿ ԱՆ

Մենք հայերս .............................................. 6 % Հ

Ա Ս Ա Ր ԱԿ Ո Ւ Թ Յ Ո ՒՆ

TV-քիլլերություն կամ հեռուստացույցը կարո՞ղ է ուտել ձեզ .... 8

% ԴԻՏ

Ա Չ ԱՓ

Ո՞վ է Ազգային Ժողովի «աﬔնահամակրելի պատգամավորը» ՇԱՊԻԿԻ ՎՐԱ

Կին լրագրողների աչքերով........................... 9

Վարդգես Սուրենյանց

%

Տիրամայրը մանկան հետ

Ժ

Ազնիվ ապրﬓերի երգիչը Էմմա Միհրանյանն աշխարհ էր եկել լրացնելու այն բացը, որ թողել էին ﬔր կոմպոզիտորները: Նա փոխեց մանուկների կյանքը, ցրեց մանկական երգարվեստի երկնակամարում կուտակված ամպերը… Կարդացեք՝ էջ 14

Ապրիլի 6-12 2011 թ. № 5 (732)

Ո Ղ Ո Վ Ր Դ ԱԳ Ր Ո Ւ Թ Յ Ո ՒՆ

Արգանդի վզիկի քաղցկեղը երիտասարդանում է ............................10 % Տ

Ն Տ Ե Ս Ո Ւ Թ Յ Ո ՒՆ

Հացահատիկի դեֆիցիտ չի նկատվի

TV-քիլլերթյն Մեր վիդեոկրատների ուժերով այսօր կերտվում է խաղով ընկած ﬕ մանկաﬕտ հասարակություն, որին վաղն ավելի դժվար է լինելու «տուն կանչել», որովհետև նա չի կողﬓորոշվելու՝ սովա՞ծ է, թե այլ պետք ունի: Կարդացեք՝ էջ 8

Ապրիլ, հունիս և օգոստոս աﬕսներին հացահատիկի ﬕջազգային գների անկում կգրանցվի ..........................................................11

Բեռնափոխադրուﬓերի ծավալն աճում է ...........................................................11

Գործադիր տնօրեն` Էրիկ Անանյան Խմբագիր` Արամ Անտինյան Գեղ. խմբագիր` Գրիգոր Հակոբյան Տառաձևերը` Էդիկ Ղաբ)զյանի և Անժելա Պողոսովայի Ոճաբան և սրբագրիչ` Սիրվարդ Կարապետյան Համարի պատասխանատ)` Արամ Անտինյան

Քանի դեռ ուշ չէ Ոսկու հանքաքարով ﬔր երկիրն ապահովված է ընդաﬔնը 25-30 տարի...................... 12

Կայքի ձևավոր)մը և ծրագրային ապահով)մը` Վարդան Թորոսյանի

%

Լրատվական գործ)նե)թյ)ն իրականացնող` «Ինվեսթմընթ ﬔդիա գր)պ» ՍՊԸ

Ժ

Իրավաբանական հասցեն`

Ազնիվ ապրուﬓերի երգիչը

0054, ՀՀ, ք. Երևան, Դավիթաշեն, I թաղ., 46 շ., 21 բն. Վկայական 03 Ա 086403, տրված` 27,10,2009թ. Հեռ./ֆաքս` +374 93 551083

Ա Մ ԱՆ ԱԿՆ Ե Ր

Մանկան աչքերում նա ﬕշտ տեսնում էր փոքրիկի ներաշխարհը .................................14

www.ThePioneer.am

%

Համար)մ օգտագործվել են «Արﬕնֆո», «ԱՌԿԱ», և «ՖՈՏՈԼRՐ»

Արգանդի վզիկի քաղցկեղը երիտասարդանմ է Քաղցկեղը Հայաստանում կանանց հիվանդացության ընդհանուր «բեռի» երրորդ առաջատար պատճառն է: Կանանց վերարտադրողական համակարգի չարորակ նորագոյացությունների կառուցվածքում արգանդի վզիկի քաղցկեղը գրավում է երկրորդ տեղը: Կարդացեք՝ էջ 10

գործակալ)թյ)նների, News.am, Tert.am, Azatutyun.am կայքերի նյ)թերը: Մեջբեր)ﬓեր անելիս հղ)մը «Պիոներին» պարտադիր է: Հանձնված է տպագր)թյան 2.04.2011 թ. ժամը 12:00 Տպաքանակ` 5000 Հանդեսը տպագրվ)մ է «Տիգրան Մեծ» տպարան)մ: Հասցեն` Երևան, Արշակ)նյաց 2: Հանդեսի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռստառադիոընթերցﬓ առանց «Պիոներին» հղման արգելվմ է: Ուրիշի ղղակի խոսքը չի խմբագրվմ: Նյթերը չեն գրախոսվմ և հեղինակներին չեն վերադարձվմ: Թերթմ արտահայտված կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն խմբագրթյան տեսակետի հետ: Գովազդների և R տառով հրատարակվող գովազդային նյթերի բովանդակթյան համար խմբագրթյնը պատասխանատվթյն չի կրմ:

Thinkers. Designers. Developers. http://disozavr.com


4 | Բ ՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

% Պ

Ա Տ Մ Ո Ւ Թ Յ Ո ՒՆ

• •

Անհատի պաշտամունքի վերացումը և Հայաստանը կամ թե ինչ եղավ, երբ Ստալինի մահից հետո հայ գրողները համակարգային փոփոխություններ պահանջեցին................ 16

%

Քանի դեռ շ չէ Առկա տեմպերով ոսկու արդյունահանում իրականացնելու դեպքում, պետական հաշվեկշռում գրանցված ոսկու հանքաքարով ﬔր երկիրն ապահովված է ընդաﬔնը 25-30 տարի: Այնինչ կարող էինք ապահովված լինել հարյուրամյակներ: Կարդացեք՝ էջ 12

ՀԻՇԱՏԱԿՎԱԾ ԱՆՁԻՆՔ

• • • •

ԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ՄԱՄՈՒԼ Ընկեր ՍՏԱԼԻՆԻ յելույթը ՀամԿ(բ)Կ Կենտկոﬕ պլենումում 1937թ. մարտի 3-ին ... 17

• • • •

%

• • •

Տ

Ն Տ Ե Ս Ո Ւ Թ Յ Ո ՒՆ

Ատոմակայանի կառուցումը ﬓում է օրախնդիր

• •

Չնայած իրենց մասնաբաժնի աճին, փոքր ՀԷԿ-երն ապահովում են սպառման ընդաﬔնը 7 %-ը ...............................................18

% Հ

Ա Ս Ա Ր ԱԿ Ո Ւ Թ Յ Ո ՒՆ

Facebook

• • • • • • •

Իմ երազ, իմ սեր, իմ ﬕակ .......................... 20

Իմ երազ, իմ սեր, իմ ﬕակ… Այսօր Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում գրանցված է 136240 հայ օգտատեր, որը կազմում է ՀՀ բնակչության 4,59 %: Ըստ օգտատերերի թվի՝ Հայաստանը 123-րդն է 213 երկրների շարքում: Կարդացեք՝ էջ 20

% Ի

Ր ԱՎ Ո ՒՆ Ք

«Հայհեղինակը» գումար է գանձում և բաշխում հեղինակներին .. 21 % Բ

ապրիլի 9 ապրիլի 10 ապրիլի 11 ապրիլի 12

Սպասվող եղանակը, 2011թ.

ապրիլի 8

Գրանցված առավելագույն ջերմաստիճանը

www.elur.am

ապրիլի 7

Գրանցված նվազագույն ջերմաստիճանը

Եղանակի տեսթյն

ապրիլի 6

• • • •

ՀԻՇԱՏԱԿՎԱԾ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ա Ր Ք Ե Ր

Նա թագադրվեց Դեդ Հասանի կողﬕց .......................................................... 22

÷ ÷É ñ ñ Û Çó ÷ ÷É ñ ñ Û ï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõ ñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ë ï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõ ñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ë ï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõ ñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ г۳ëï³ÝÇó ³Ù÷á÷ Éáõñ»ñ

• • •

Այվազյան Ս)րեն | գրող ................................ էջ 17► Ավագյան Հրաչյա | Երկրաբանական գիտթյնների դոկտոր .................................... էջ 13► Արզ)մանյան Սևակ | գրականագետ .............. էջ 17► Բերիա Լավրենտի | ԽՍՀՄ ներքին գործերի նախարար.......................................................... էջ 16► Բոստանջյան Վարդան | ՀՀ ԱԺ պատգամավոր ............................................. էջ 9► Գրիգոր Հար)թյ)նյան | ՀԿԿ կենտկոﬕ առաջին քարտղար ......................................... էջ 16► Գրիգորյան Արայիկ | ՀՀ ԱԺ պատգամավոր .. էջ 9► Դանիելյան Կարինե | բնապահպան ............... էջ 13► Թբիլիսկի Կամո | քրեական հեղինակթյն .. էջ 22► Թովմասյան Ս)րեն | ՀԿԿ կենտկոﬕ առաջին քարտղար ......................................... էջ 16► Թ)մաճյան Միհրան | երաժշտագետ ............. էջ 15► Լ)սինյան Արեգ | կոմպոզիտոր ...................... էջ 15► Խր)շչով Նիկիտա | ԽՄԿԿ կենտկոﬕ առաջին քարտղար.......................................... էջ 16► Կանևսկի Արﬔն | քրեական հեղինակթյն... էջ 22► Կարաբ)լատ Մատվեյ | քրեական հեղինակթյն.................................................. էջ 22► Կոﬕտաս | երգահան ....................................... էջ 15► Հովսեփյան Բաղիշ | գրող ............................... էջ 17► Ճիա)րելի Սոֆիկո | դերասանհի ................. էջ 15► Միհրանյան Էմմա | երգահան ......................... էջ 14► Մինալյան Ալիկ | քրեական հեղինակթյն.... էջ 22► Շարմազանով Էդ)արդ | ՀՀ ԱԺ պատգամավոր ............................................. էջ 9► Ուսոյան Ասլան (Դեդ Հասան) | քրեական հեղինակթյն.................................................. էջ 22► Սարգսյան Լևոն | ՀՀ ԱԺ պատգամավոր......... էջ 9► Սևակ Պար)յր | բանաստեղծ .......................... էջ 15► Սողոյան Անդրանիկ (Զապ) | քրեական հեղինակթյն.................................................. էջ 22► Ստալին Իոսիֆ | ԽՍՀՄ առաջնորդ ................ էջ 16► Վարդանյան Կարեն | ՀՀ ԱԺ պատգամավոր.. էջ 9► Քասրջյան Իվոն | երգչհի .............................. էջ 15► Քերեստեզյան Գեղամ | երաժշտագետ, ճարտարապետ .................................................. էջ 15►

-6,8 1965 -3,4 1965 -4,2 1933 -5,1 1933 -3,7 1926 -1,8 2009 -2,5 1924

27,3 1952 27,3 1952 26,7 1975 27,0 1962 26,0 2006 27,5 2006 26,3 1975

             

+16 +4 +16 +4 +18 +4 +18 +6 +18 +6 +14 +6 +18 +4

Աղյուսակում ներկայացված են Երևանի՝ օդի օրական բացարձակ առավելագույն և բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանները՝ ըստ www.pogoda.ru.net կայքի, իսկ կանխատեսումը՝ ըստ www.weather.com կայքի:

• «ԱՍՍԱԹ»..........................................................էջ 12► • «Ազատեկգոլդ» ՓԲԸ .........................................էջ 12► • «Արարատի ոսկ արդյնահանման ձեռնարկթյն» .................................................էջ 12► • «Գեոթիմ» ՓԲԸ...................................................էջ 12► • «ԳեոՊրոՄայնինգ Գոլդ» ՓԲԸ ..........................էջ 12► • «Հայհեղինակ» ...................................................էջ 21► • «Հարավկովկասյան երկաթղի» ընկերթյն . էջ 11► • «Մեգո Գոլդ» ՍՊԸ .............................................էջ 12► • «Մլտի Գրպ Կոնցեռն» ՍՊԸ ........................էջ 12► • «Պիոներ» պարբերական .................................... էջ 11► • «Ռսական երկաթղիներ» ընկերթյն ........ էջ 11► • «Սիփան-1» ՍՊԸ .................................................էջ 12► • «Վերարտադրողական առողջթյան բարելավման» գրասենյակ ..................................էջ 10► • SocialBakers ..........................................................էջ 20► • Առողջապահթյան համաշխարհային կազմակերպթյն (ԱՀԿ)...................................էջ 10► • Երևան ՋԷԿ .........................................................էջ 18► • Հանրային ծառայթյնները կարգավորող հանձնաժողով (ՀԾԿՀ) ........................................էջ 20► • ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայթյն (ԱՎԾ) ............................................էջ 10► • ՀՀ առողջապահթյան նախարարթյն .......էջ 10► • ՀՌԱՀ...................................................................էջ 8► • Հրազդանի ՋԷԿ ..................................................էջ 18► • ՄԱԿ-ի բնակչթյան հիﬓադրամ .......................էջ 10► • Մեծամորի ատոմակայան ...................................էջ 18► • Պերինատոլոգիայի, մանկաբարձթյան և գինեկոլոգիայի ինստիտտ ................................էջ 10►


Ե ՐԿՐԻ

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ . Քաղաքականություն

Առաջինն եմ լինել «Ես՝ Հայաստանի նախագահս, կլինեմ Երևան-Ստեփանակերտ չվերթի առաջին ղևորը», – հայտարարեց Սերժ Սարգսյանը՝ ﬔկնաբանելով Ադրբեջանի պաշտոնական անձանց այն հայտարարթյնները, թե Ադրբեջանը կարող է ոչնչացնել Ստեփանակերտի օդանավակայանմ վայրէջք կատարող ինքնաթիռները:

հին: Սարգսյանն անձնավորթյն է, ով ժամանակին անհրաժեշտ էր երկրի տնտեսթյնը որոշակի վիճակմ պահել համար», – նշեց «Նոր ժամանակներ» կսակցթյան նախագահ Արամ Կարապետյանը:

Սպասմ ենք՝ ասի «ցեղասպանթյն» «Մենք սպասմ ենք, որ ապրիլի 24-ի իր աﬔնամյա ղերձմ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման հստակ գնահատական տա 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանթյանը և օգտագործի «ցեղասպանթյն» տերﬕնը», – հայտարարեց Սերժ Սարգսյանը: Տնտեսություն

Կվճարեն արտոնյալ գին Ֆոտոլուր

Հացադլի վերջը Րաֆֆի Հովհաննիսյանը դադարեցրեց հացադլը, ինչի մասին հայտարարեց անձամբ՝ ելյթ նենալով Ազատթյան հրապարակմ հավաքված քաղաքացիների առջև: Նա նշեց, որ 360 ժամ տևած իր «Ազատթյան ծոմը» վերականգնել է հրապարակի «կարգավիճակը»՝ որպես անկախթյան և ժողովրդի ﬕասնթյան յրօրինակ սրբավայր:

Հայերի պառակտման գրավականը «Արևմտյան Հայաստանի վտարանդի կառավարթյան ստեղծմը հայ ժողովրդի՝ արևմտահայերի և արևելահայերի պառակտման գրավական է», – հայտարարեց Վահան Հովհաննիսյանը:

«Հայաստանի անապահով ընտանիքներն ապրիլի 1-ից գազի դիմաց կվճարեն արտոնյալ գին», – ասաց Տիգրան Սարգսյանը: Նա հավաստիացրեց, որ «ՀայՌսգազարդ» ՓԲԸ-ին առաջարկվել է ցցակ, որմ ընգդրկված բաժանորդները 300 խմ սպառած գազի համար յրաքանչյր խմ-ի դիմաց կվճարեն 100 դրամ:

կան իրավիճակմ, ինչպես նաև մասնավոր տրանսֆերտների ծավալների նվազման պայմաններմ վճարնակ պահանջարկը վերականգնել համար կպահանջվի առնվազն 3 տարի», – հայտարարեց «Առաջին հիփոթեքային ընկերթյն» վարկային կազմակերպթյան գլխավոր տնօրեն Դավիթ Աթանեսյանը:

Հայաստանի կեսը՝ հանքավայր «Շտով Հայաստանի կեսը կվերածվի արդյնաբերական հանքավայրի, իսկ մյս կեսը՝ հանքաﬓացկների պահեստարանի», – հայտարարեց բնապահպան Կարինե Դանիել յանը: Ըստ նրա ՄԱԿ-ը Հայաստանն արդեն գնահատմ է որպես ռիսկային գոտի:

Տնտեսական մրցակցթյան պաշտպանթյան պետական հանձնաժողովի նիստմ որոշվեց 100 ﬕլիոն դրաﬕ չափով տգանք կիրառել հավի ձվի շկայմ գերիշխող դիրք նեցող Լսակերտի տոհմային թռչնաբծական ֆաբրիկայի նկատմամբ:

««Երևան ջուր» ընկերությունը կնվազեցնի խմելու ջրի սակագինը»,- հայտարարեց ընկերության առևտրային տնօրեն Գագիկ Մարգարյանը: Նրա խոսքերով 1 խմ ջրի սակագինը նախատեսվում է 181 դրամից իջեցնել 175 դրամի: Ամենայն հավանականությամբ, նոր սակագինն ուժի մեջ կմտնի հուլիսի 8-ից:

Կպահանջվի 3 տարի

«Տիգրան Սարգսյանն այլևս պետք չէ նախագա-

«Անբարենպաստ ներքին և արտաքին սոցիալ-տնտեսա-

գներն

|5

աճեցին

Հասարակություն

Նոր փաստեր Դինքի գործի առնչթյամբ Հրանտ Դինքի սպանթյան գործով հերթական դատական լսման ընթացքմ ընտանիքի փաստաբան Ֆեթիե Չեթինը ﬕջնորդթյն ներկայացրեց կասկածյալ Օգյն Սամասթի հորը որպես վկա ներգրավել մասին: Իր ﬕջնորդթյնը Չեթինը հիﬓավորեց կասկածյալի հոր ցցմնքներով:

Տգանվեց չարաշահման համար

Խﬔլ ջրի սակագինը կնվազի

Նախագահը վարչապետի կարիքը չնի

րանքների 0,9 %-ով:

ՇԱԲԱԹԸ

Ֆոտոլուր

Փորձեց բանկ թալանել Նոր Նորքի Ոստիկանթյան աշխատակից, կապիտան Արթր Հակոբյանը ներխժեց «Կոնվերս» բանկի մասնաճյղերից ﬔկը և փորձեց կողոպտ իրականացնել: Նա բանկի մասնաճյղմ կատարեց 2-3 կրակոց, սակայն, շտով ﬖասազերծվեց՝ ստանալով մարﬓական ﬖասվածքներ:

Հայերենի դասավանդման ժամաքանակը կավելանա

Գներն աճեցին Հայաստանմ 2011 թվականի մարտին, փետրվարի հաﬔմատ պարենային ապ-

Արﬔն Աշոտյանը Վրաստան կատարած այցի ընթացքմ պայմանավորվածթյն ձեռք բերեց 2011 թվականից սկսած Վրաստանմ հայերենի դասավանդման ժամաքանակի ավելացման շրջ: t


6 | Խ ՄԲԱԳՐԱԿԱՆ

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

日本人論 Արման Խաչատրյան Մենք՝ հայերս

քաղաքատնտեսթյան դոկտոր

Այս օրերին աշխարհն ականատես է դարձել Ճապոնիայի  ճապոնացիների պայքարին աղետաբեր ցնաﬕի, երկրաշարժի և դամոկլ յան սրի նման երկրի վրա կախված անկանխատեսելի ատոմային ճգնաժաﬕ հետևանքների դեմ: Լավ թե վատ՝ կամքի, նվիրվածթյան  ներքին բարոյական ժի այս աննախադեպ դրսևորﬓերի գրավականը ճապոնական «հասարակական հյսվածքն» է կամ, ավելի ստյգ, հասարակական ինքնագիտակցթյնը, որը հենվմ է ճապոնական ազգային մշակյթի, պատմական ժառանգթյան և ճապոնացի լինել ընկալման  արժևորման վրա: Խոսելով իրենց մասին՝ ճապոնացիները ﬔծագյն հարգանքով և հպարտթյամբ կրկնմ են «նիհոնջինրոն» կամ թարգմանաբար՝ «ﬔնք՝ ճապոնացիներս»՝ շեշտադրելով և արժևորելով ոչ թե իրենց անհատական էթնիկ պատկանելիթյնը կամ ռասսայական առավելթյնը, այլ իրենց ազգային տարբերակﬓ  ինքնթյնը, մշակյթը, լեզն, հոգևոր ժառանգթյնը, աղետներին և զրկանքներին դիմակայել իրենց անկոտրմ կամքն  բացառիկ նվիրմը: Այս օրերին ﬕայն ճապոնական ինքնթյան մասնիկը լինել անհատական գիտակցման հպարտթյնն  նախապաշարմը, առավել բարեկեցիկ երկիր նենալ հաստատակամթյնն է, որ թյլ են տալիս դիմակայել ահասարսռ աղետներին  ապագայի մարտահրավերներին: Այս նյն օրերին ﬔր երկրմ հնչող հասարակական վերափոխﬓերի կոչերն, առաջին հայացքից, ընդհանր ոչինչ չնեն ճապոնական աղետների հետ: Սակայն ցանկացած վերափոխման հենքը մարդկային գործոնն է, նրա կողﬕց հասարակական/ազգային (հաճախ ոչ անձնական) գերակա շահի գիտակցﬓ  հասարակթյան համախմբﬓ այդ առանցքի շրջը: Իսկ հասարակթյան բարոյահոգեբանական վիճակն այն հայելին է, որն արտացոլմ է մարդկանց հյսերը, հյզերը և ընդվզﬓերը: Անկախթյնից 20 տարի անց գցե ևս ﬔկ անգամ ան-

C o m p a c t ,

հրաժեշտ է վերագնահատել ﬔր արժեքները, փորձել պարզել՝ ովքեր ենք «ﬔնք՝ հայերս»  դեպի ր ենք շարժվմ «ﬔնք՝ հայերս»: Գցե վերջապես ժամանակն է հրաժեշտ տալ խորհրդային արատավոր մտածելակերպին, «ﬔծ եղբոր» կրտսեր կցորդի բարդյթին և դառնալ իրապես հայաﬔտ՝ ի հակառակ ռսաﬔտթյան կամ արևմտաﬔտթյան: Գցե վերջապես ժամանակն է, որ ընդդիմթյնն առաջնորդվի ազգային շահի հրամայականով, այլ ոչ առանձին առաջնորդների մարգարեացմամբ, իսկ իշխանթյնները նյն ազգային շահի հրամայականով ցցաբերեն անկոտրմ քաղաքական կամք՝ ձեռնարկել առավել տեսանելի, թիրախային  երկարաժա‫﬘‬ետ վերափոխﬓեր՝ խթանել հավատը, վստահթյնը և հպարտթյնը սեփական պետականթյան, նրա համակարգերի և օրենքի գերակայթյան հանդեպ: Գցե վերջապես ﬔնք՝ հայերս, պարտավոր ենք առաջնորդվել այն պարզ ճշմարտթյան գիտակցմով, որ հզոր պետականթյան հիմքը ինքնազսպ  նվիրմով լեցն հասարակական ինքնագիտակցթյնն է: Արդյո՞ք ﬔր ազգային ինքնթյան, մշակյթի և ժառանգթյան վերաիմաստավորﬓ  վերարժևորմը ﬔզ՝ հայերիս, հնարավորթյն կընձեռի համախմբվել սեփական բարեկեցիկ երկրի ստեղծման գաղափարի շրջ, ցյց կտա ժամանակը: Սակայն ﬔնք՝ հայերս, արժանի և պարտավոր ենք նենալ ավելի լավ երկիր և հզոր պետթյն, ձևավորել հասարակթյն, որը կնպաստի այդ պետականթյան հզորացմանը, և պետականթյն, որը կձևավորի կարող  պահանջատեր հասարակթյն: Ու գցե ﬕ օր էլ ﬔզնից յրաքանչյրը, արտասանելով «ﬔնք՝ հայերս», կհպարտանա ոչ թե հայկական կոնյակով, այլ հայկական աշխարհի կերտման գիտակցմով  նվիրմով, անհատական շահի ստորադասման լայնախոհթյամբ, այդ աշխարհը կերտել ﬔր կարողթյամբ և ﬔր ձեռքերով կերտված արժանապատիվ  հզոր հայկական աշխարհով: t

R e l i a b l e ,

A c c u r a t e


S TO N E H E N G E It’s another Stonehenge


8 | Հ ԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Տեսակետ

TV-քիլլերթյն կամ հեռստացյցը կարո՞ղ է տել ձեզ Հեռստացյցը խաղալիք չէ և ոչ էլ հեռստաաշխարհից բողոքելց առաջ պարզ կենցաղային սարք: Հեռստա- և, ի սեր Աստծո, ﬕ հաﬔմատեք այն ցյցը հայ իրականթյան ﬔջ դարձել է րիշ աշխարհների հետ, ր եթերի «էկոﬔր նյարդային համակարգի մասը: Ուս- լոգիայի» խնդիրն իր հետ բերել է հատի, աﬔնևին էլ ﬕ զարմացեք հետևյալ զարավոր նոր գիտթյններ  առանախազգշացﬕց. «Հայկական հե- ջավոր տեխնոլոգիաներ: ռստաալիքների վրա «լողացող» ձեր հեռստացյցը ﬕ օր էլ կարող է տել Ինչպե՞ս «պոռնոն» տարբերել ձեզ կամ, ներեցեք, ձեր երեխաներին»: «էրոտիկայից» Ականջդ կանչի, ՀՌԱՀ, որ գլխիդ հավաքեցիր ազգիս գաղափարական ընտԻ՞նչ պահանջել րանն և այդպես էլ չկարողացար «պոռհեռստատեսթյնից Ասել, թե հայրենի իշխանթյնը հա- նոն» տարբերել «էրոտիկայից»: Այդ կազտկ է սնմ այդ TV-վամպիրին ﬔզ մակերպթյան անդաﬓերի ﬕջին տավերջնականապես սպանել համար, րիքը բավականին բարձր է, ստի նրանհաստատ ստ կլինի: Ուղղակի ձեռքնե- ցից գործնականմ չէր էլ ակնկալվմ րին կա ﬕ գործիք, որի մասին խիստ մո- պատասխան սյն հարցի վերաբերյալ: Սակայն հանձնաժողովականների տատավոր պատկերացմ նեն. իսկ գցե դա ակա՞ն է, դետեկտո՞ր, կամ էլ ղղա- րիքը չհարգեցին և ստիպեցին սեռական կի նվագարա՞ն… Ի վերջո, ի՞նչ է հեռս- օրգանների մանրազնին դիտարկﬓետատեսթյնը, ինչպե՞ս այն բանեցնել: րով հանդես գալ հեռստաեթերից: Այդ Այս պայմաններմ հարազատ կառա- ժաﬔրին, ի ﬕջի այլոց, խիստ ընկավ ﬕ վարթյանը հասկանալ և ներել է քանի զվարճալի հաղորդﬓերի վարպետք: Ովքեր համաձայն չեն սրա հետ, կանիշը, ինչն ապացցմ է, որ եթերաթող ﬕ պահ պատկերացնեն, որ, յին «շլխչիները» դեռ չեն գտել հայկաասենք, ձեռք են գցել ﬕ տիեզերանավ: կան ծիծաղի էրոգեն գոտիները… Ես ոչինչ չեմ հասկանմ ﬔր տան Պատկերացրի՞ք… Դե, հիմա անկեղծորեն ասեք՝ ճի՞շտ կլինի, որ ես հենց ջրամատակարարման ցանցից և, բնահիմա գամ, հարմար տեղավորվեմ դրա կանաբար, սարսափմ եմ, երբ որևէ ծոﬔջ և պահանջեմ, որ դք ինձ նվազա- րակ սկսմ է արտահոսել: Ի՞նչ եմ անմ գյնը Մարս մոլորակ հասցնեք: Արդար ես այդ ժամանակ: Նախ՝ անﬕջապես չի, չէ՞: Այնպես որ, մտածեք հայկական փակմ եմ մայր ծորակը՝ ջրազրկմը

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

«

Սերիական կոնվեյերի տակ ճզմված հանրթյնն ավելի շտ հայրենիքի դավաճան կդառնա, քան որևէ այլ բան:

»

գերադասելով ենթադրյալ աղետից: Քիչ հետո վարպետը գալիս է, ինձ ձեռք է առնմ իմ ձեռնարկած արտակարգ ﬕջոցառﬓերի համար և հաշված րոպեներմ կարգի է գցմ ամբողջը: Հայկական հեռստաաշխարհմ այսօր համարյա նյնն է կատարվմ. վարպետի հետ կապված «happy end»-ն, իհարկե, հանած, որովհետև այսօր ո՞վ ﬕ լավ վարպետի կթողնի մոտ գալ կոյղաջրերից արբեցած հեռստացանցին: Ոչ ոք: Ահա ﬔր հեռստասիրողները ﬕ փոքրիկ «արտահոսք» տեսնելց հետո բռնել  փակել են հայկական հեռստատեսթյնը, որովհետև այդ ոլորտից տեղյակ են այնքան, որքան ես եմ տեղյակ ջրային խողովակներից: Այո, ﬕ զարմացեք, փակել են՝ նրա տեղմ դնելով ﬕ «պսևդոհեռստատեսթյն», որն օրական 24ժամ «տրանսի» ﬔջ է պահմ հանրթյանը՝ խեղելով  թմրեցնելով:

Ինչպե՞ս կերտել մանկաﬕտ հասարակթյն Մեր հեռստաինդստրիան այսօր զբաղված է մանրբրժական մշակյթի թափոններից համահայկական նոր •


Հ ԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ | 9

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

• կարծրատիպեր թխելով  բազմացնելով: Իսկ այդ կարծրատիպերն աստիճանաբար ստեղծմ են զանգվածային ենթագիտակցթյն: Այնպես որ, ﬔր վիդեոկրատների ժերով այսօր կերտվմ է խաղով ընկած ﬕ մանկաﬕտ հասարակթյն, որին վաղն ավելի դժվար է լինել «տն կանչել», որովհետև նա չի կողﬓորոշվել՝ սովա՞ծ է, թե այլ պետք նի: Անկեղծ ասած համաձայն չեմ նրանց հետ, ովքեր ասմ են, թե հայկական հեռստաաշխարհը նպատակաղղված մանիպլ յատիվ քաղաքականթյն է իրականացնմ: Մանիպլ յացիան բավականաչափ լրջ փիառ ռեսրսներ պահանջող բան է և առաջին հերթին թիրախ է պահանջմ: Ո՞րն է այս դեպքմ թիրախը, այդ ի՞նչ հրատապ առասպել է զմ հրամցնել իշխանթյնը հեռստատեսթյան ﬕջոցով: Նայեք, թե ովքեր են այսօր հեռստապոդիﬕ վրա և պատասխանեք՝ կա՞ ﬔկը նրանցից, մ խոսքին հավատմ եք, ով դրս է ճակատային ագիտպրոպից: Մի էլ փնտրեք, չեք գտնի: Եթե կզեք, հենց առասպելաբանթյնն է ստեղծմ նոր մտքերի  գաղափարների շկան: Ժամանակակից աշխարհը հենց առասպելների սարքած աշխարհ է: Մեդիա գործիքներով են հենց պատռմ մարդկանց սրտերը և այդ աշխարհը տեղավորմ դրանց ﬔջ: Իսկ դք ասմ եք… Սերիական կոնվեյերի տակ ճզմված հանրթյնն ավելի շտ հայրենիքի դավաճան կդառնա, քան որևէ այլ բան: Չէ՞ որ դք աﬔն օր բոլոր ալիքներով  բոլոր ժաﬔրին նրան պահմ եք բարոյական դիսկոմֆորտի ﬔջ, պարտադրմ եք նրան ձեր հերոսների իրավիճակային ֆորս մաժորը, այն դեպքմ, երբ հեռստադիտողն այդ պահին գտնվմ է նյնականացման էյֆորիայմ: Հասարակթյան փոշիացմը պոզ  պոչով չի լինմ, բավական է զրկել նրան իր հակավիրսներից, և նրա դիմադրողականթյնն ընկնմ է,  յրաքանչյր զեռնի խայթոցից նա երկար ժամանակ շքի չի գալիս: Ո՞ւմ է պետք տեղաբարձ ընկած հասարակթյնը: Կասեք՝ իշխանթյա՞նը: Բայց արդյո՞ք իշխանթյնը կհասցնի այդ մանկաﬕտի տակի փալաս-փլսն այնպիսի արագթյամբ փոխել, որ գարշահոտթյնից անձամբ չխեղդվի… t Վարդհի Սիմոնյան

Դիտաչափ

Ո՞վ է Ազգային Ժողովի «աﬔնահամակրելի պատգամավորը» Կին լրագրողների աչքերով Ավարտին է մոտենմ կանանց ﬕամսյակը: Բնթյան զարթոնքն ազդարարող Մայրթյան  գեղեցկթյան տոնի նախօրեին ﬔր դիտաչափը որոշեց պարզել, թե ժողովրդի ընտրյալներից ո՞վ է աﬔնահամակրելին լրագրող կանանց աչքերով: Հայրենի խորհրդարանի «աﬔնահամակրելի պատգամավոր» տիտղոսը չորրորդ իշխանթյնը ներկայացնող հայհիներն, իրենց ճնշող ﬔծամասնթյամբ, շնորհեցին 35-ամյա Կարեն Վարդանյանին (35 %): «Աﬔնահամակրելի պատգամավորների» ցանկմ երկրորդ պատվավոր հորիզոնականը հարցման արդյնքներով զբաղեցրել է 43-ամյա Լևոն Սարգսյանը (21,5 %): Պատվավոր եռյակը եզրափակմ է 48-ամյա Արայիկ Գրիգորյանը (17,5 %): Առաջատար եռյակին զիջմ են, բայց հնգյակի ﬔջ են 36-ամյա Էդարդ Շարմազանովը (8 %) և 62ամյա Վարդան Բոստանջյանը (6 %): Ի դեպ, հարցման գրեթե բոլոր մաս-

Կարեն Վարդանյան 35 %

Լևոն Սարգսյան 21,5 %

նակիցներն առանձնացնմ էին վերջինիս «մարդամոտ» բնավորթյնը՝ նրան բնթագրելով որպես «բացառիկ կոլորիտային անձնավորթյն»: Ինչպես տեսնում եք, տարիքն առանձնապես դեր չի խաղացել մեր հարցման մասնակիցների պատասխանների ձևավորման հարցում: Դեր չի խաղացել նաև պատգամավորների կուսակցական պատկանելիությունը: Իրենց պատասխաններմ թե հատկապես ի՞նչ չափանիշներով են ղեկավարվել հարցման մասնակիցները, հայտնի չէ: Ուզմ ենք ﬕայն հիշեցնել ﬔր դիտաչափի վերջին հարցﬓերից ﬔկի արդյնքը: «Պիոներ»-ի դիտաչափը պարզել էր, որ հայաստանցի կանայք տղամարդկանց ﬔջ առանձնապես գնահատմ են համարձակթյնը, ինքնավստահթյնն … արտաքին տեսքը («Պիոներ», №1, 9-15 մարտի, 2011թ.): Եզրակացթյնները թողնմ ենք քեզ, սիրելի ընթերցող… t

Արայիկ Գրիգորյան 17,5 %

Էդուարդ Շարմազանով 8%

Լուսանկարները վերցված են ՀՀ ԱԺ պաշտոնական կայքից Հարցուﬓ անցկացրել է Արտակ Սաղաթելյանի սոցիոլոգիական խումբը

www.elur.am

Վարդան Բոստանջյան 6%


10 | Ժ ՈՂՈՎՐԴԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

Իրավիճակ

Արգանդի վզիկի քաղցկեղը երիտասարդանմ է Առողջապահթյան համաշխարհային կազմակերպթյնը 2010 թ-ին հրապարակեց Հայաստանմ «Մարդկային պապիլոման և հարակից քաղցկեղները» տեղեկատվական թերթիկը, որի արդյնքները ստորև հրապարակմ ենք: Վերջին տասնամյակմ Հայաստանմ սոցիալ-տնտեսական անկմը բացասաբար անդրադարձավ ազգաբնակչթյան, հատկապես կանանց  երեխաների առողջթյան վրա: Զգալիորեն աճեցին սոցիալական կախվածթյն նեցող հիվանդթյնները (քաղցկեղ/ նախաքաղցկեղ, տբերկլոզ, ՍՃՓՀ, անեﬕա): Արձանագրվեցին վերարտադրողական ցցանիշների վատթարացմ, ծնելիթյան կրկնակի, բնական աճի տասնապատիկ իջեցմ: Մայրական մահացթյան ինդեքսը ևս շարնակմ է բարձր ﬓալ ԱՀԿ-ի կողﬕց առաջարկվող մակարդակից՝ եռամյա կտրվածքով կազﬔլով մոտ 30/100 000 կենդանածնթյան հաշվարկով: Սրա հիﬓական պատճառներն են արյնահոսթյնները, հիպերտենզիաները, էքստրագենիտալ հիվանդթյնները, տրոմբոէմբոլիկ բարդթյնները և այլն: Վերջին տարիներին նկատվմ են ՍՃՓՀ-ի, չարորակ նորագոյացթյնների, մասնավորապես կրծքագեղձի և արգանդի պարանոցի քաղցկեղի, չբերթյան հաճախականթյան բարձրացման ﬕտմ (վերջինս կազմմ է շրջ 32 %՝ վերածվելով համազգային հիﬓախնդրի):

Կոորդինացմ և ֆինանսավորմ Արգանդի վզիկի նախաքաղցկեղի/ քաղցկեղի և սեռավարակների տարածվածթյան համաճարակաբանական հետազոտթյնը, որի դաշտային աշխատանքներն իրականացվել են 2004թ. մայիս-նոյեմբեր աﬕսների ընթացքմ, 1849 տարեկան 2600 կանանց շրջանմ, հանրապետթյան մակարդակով ներ-

կայացցչական հետազոտթյն է: Այն անց է կացվել ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայթյան և ՀՀ առողջապահթյան նախարարթյան կողﬕց: Հետազոտթյան համաձայնեցմը կատարվել է «Վերարտադրողական առողջթյան բարելավման» գրասենյակի կողﬕց, ՄԱԿ-ի բնակչթյան հիﬓադրաﬕ ֆինանսավորմամբ:

Արգանդի վզիկի քաղցկեղ Քաղցկեղը Հայաստանմ կանանց հիվանդացթյան ընդհանր «բեռի» երրորդ առաջատար պատճառն է: Ընդ որմ, կանանց վերարտադրողական համակարգի չարորակ նորագոյացթյնների կառցվածքմ արգանդի վզիկի քաղցկեղը գրավմ է երկրորդ տեղը՝ կաթնագեղձերի քաղցկեղից հետո: Թեպետ վերջին տասնամյակմ հանրապետթյնմ արձանագրվել է արգանդի վզիկի քաղցկեղի հիվանդացթյան՝ 100000 բնակչի հաշվով այլ երկրների հաﬔմատթյամբ ﬕջին ցցանիշ՝ 11-14, (Ռսաստանի Դաշնթյնմ՝

«

Երկրմ նկատվմ է չարորակ նորագոյացթյնների երիտասարդացման ﬕտմ:

»

15,94, Լատվիայմ՝ 25,09, Ֆրանսիայմ՝ 11,1, Ֆինլանդիայմ՝ 5,2), սակայն բարձր է բարձիթող փլերմ հայտնաբերված դեպքերի ցցանիշը, որը վերջին տարիներին կրկնակի անգամ աճել է: Եթե դրան ավելացնենք, որ այսօր բարձիթող է համարվմ արգանդի վզիկի քաղցկեղը I և II ստադիաներմ, որոնք հանրապետթյնմ հայտնաբերված նոր դեպքերի տեսակարար կշռմ շատ փոքր թիվ են կազմմ, ստի այսօր պրոբլեﬕ հրատապթյնը Հայաստանմ կասկած չի առաջացնմ: Բացի այդ, հանրապետթյնմ նկատվմ է չարորակ նորագոյացթյնների, մասնավորապես արգանդի վզիկի քաղցկեղի, երիտասարդացման ﬕտմ: Ի տարբերթյն այլ երկրների, որտեղ արգանդի վզիկի քաղցկեղն ավելի հաճախ հայտնաբերվմ է 50-ից բարձր տարիքային խմբմ, Հայաստանմ աﬔն 4-րդ դեպքմ այն արձանագրվմ է 25-35 տարիքային խմբմ: t

Արգանդի վզիկի քաղցկեղով հիվանդացության և մահացության իրավիճակը Հայաստանում, 1985 - 2004թթ. Տարեթիվը 1985 1990 1995 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004

Ցուցանիշը Հիվանդացության 100 000 բնակչի բացարձակ թիվը հաշվով 169 9,5 262 14,3 192 12,6 218 11,2 214 10,9 238 12,8 215 10,9 201 10,6 241 13,1 230 13,8

Մահացության բացարձակ թիվը 113 128 130 140 136 128 150 126 144 152

Աղբյուր՝ Հայաստանի Հանրապետության առող ջապահության նախարարություն

Բարձիթող դեպքերի Բարձիթող բացարձակ թիվը դեպքերը % 27 36 45 88 93 104 131 108 113 109

15,9 13,7 19,1 40,4 43,4 43,7 60,9 53,7 46,9 47,4


Տ ՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ | 11

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

Ճգնաժաﬕ վիճակագրություն

Հացի և ալյուրի գները

Հացահատիկի դեֆիցիտ չի նկատվի

450 400 350 300

Ապրիլ, հնիս և օգոստոս աﬕսներին հացահատիկի ﬕջազգային գների անկմ կգրանցվի

250 200 150

Բեռնափոխադրﬓերի ծավալն աճմ է

2010

2009

2007

2008

2005

2006

2003

2004

2001

2002

մասնաբաժինը համաշխարհային շկայմ կրճատվեց՝ 13,8-ից հասնելով Հաց առաջին տեսակի 2,6%-ի: Միացյալ Նահանգներն, ընդՀաց բարձր տեսակի հակառակը, բարելավեց դիրքը՝ շկայի Ալյուր սեփական մասնաբաժինը 18-ից հասց- Աղբյուրը՝ ԱՎԾ հաշվետվություններ նելով 26%-ի: րապես Միացյալ Նահանգներմ, հաՀացահատիկի էմբարգոն Ռսաս- ցահատիկի վիթխարի պաշարներ են տանմ կպահպանվի առնվազն ﬕնչև ամբարված: Թե ինչպե՞ս կանդրադառնա հացահա2011թ. օգոստոս, սակայն, շկայի վերլծաբանների համոզմամբ, դրա հե- տիկի ﬕջազգային գների նվազմը հայտևանքով աշխարհմ այս ապրանքա- րենական շկայմ հացի  հացամթերտեսակի զգալի դեֆիցիտ չի նկատվի: քի գների վրա, ցյց կտա ժամանակը: Բենզինի  ներկրվող ﬕ շարք այլ ապՆահանգներմ լավ բերք են հավաքել: Ընդհակառակը, մասնագետների րանքատեսակների գների դինաﬕկապնդմամբ, արդեն ընթացիկ տարվա յից դատելով՝ ﬔր ներքին շկան սկսել է ապրիլ, հնիս և օգոստոս աﬕսներին քիչ թե շատ համարժեք արձագանքել ﬕկնկատվի հացահատիկի ﬕջազգային ջազգային շկաներմ արձանագրվող գների անկմ, քանի որ խոշորագյն տատանﬓերին: Հսանք: t արտահանող երկրներմ, մասնավոՍոնյա Մսրյան 2000

«Պիոներ»-ի նախորդ տարվա համարներմ ﬔնք անդրադարձել էինք հացահատիկի գնին՝ կանխատեսելով ներքին շկայմ հացամթերքի գների աճ: Մեր կանխատեսﬓերն արդարացան 2011թ. առաջին իսկ շաբաթներին: Հացը թանկացավ ﬕջինը 10-15 տոկոսով: 2010թ. ամռան չոր եղանակի հետևանքով Ռսաստանմ հացահատիկի բերքի աննախադեպ անկմ արձանագրվեց: Կառավարթյնն ստիպված էր ժամանակավորապես դադարեցնել հացահատիկի արտահանմը: Արտահանման էմբարգոն արմատապես փոխեց իրավիճակը ﬕջազգային շկայմ: Ռսաստանը կորցրեց աշխարհմ հացահատիկ արտահանող երրորդ խոշորագյն երկրի դիրքը: Այդ երկրի

«Հարավկովկասյան երկաթղի» ընկերթյան կառավարմանը: Կոնցեսիոն կա2010 թվականի տվյալներով՝ բեռնա- պայմանագրով հայկական երկաթղին ռավարման ժա‫﬘‬ետը  կազմմ է 30 տարի՝ փոխադրﬓերի ծավալն աճմ է: Եթե փոխանցվել է «Ռսական երկաթղի- 10 տարի երկարաձգման իրավնքով: t ճգնաժամային 2009թ. ավիատրանս- ներ» ընկերթյան կողﬕց ստեղծված Սոնյա Մսրյան պորտով բեռնափոխադրﬓերի ծավալը նվազել էր շրջ 23 %-ով, ապա Բեռնափոխադրուﬓերի ծավալը (հազար տոննա) 3063 2984 2943 3000 2010թ.-ին այն որոշակի աճ է գրանցել: 2755 2720 2630 2612 16 Հատկանշական է, որ երկաթղային 2500 13,8 14 2126 2019 բեռնափոխադրﬓերի ծավալը ոչ 2000 12 11,4 10,8 10,0 9,3 ﬕայն չի նվազել ճգնաժաﬕ տարինե9,2 9,3 8,8 10 8,8 1394 1500 1423 8,4 8,4 8 րին, այլև շարնակմ է աճել: 1000 6 Հարկ է նշել, որ օդային բեռնափոխադ4 500 2 րﬓերի առավելագյն ծավալը ﬔր 0 0 երկրմ գրանցվել է 2000թ.: Դրանից հե2000 2002 2004 2006 2008 2010 տո այն շարնակաբար նվազել է: Ավիափոխադրուﬓեր Երկաթուղային փոխադրուﬓեր Աղբյուրը՝ ԱՎԾ հաշվետվություններ 2008թ. փետրվարի 13-ի կոնցեսիոն


12 | Տ ՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

Արամ Անտինյան խմբագիր

editor.img@gmail.com

Ոսկու արդյունաբերություն

Քանի դեռ շ չէ Ոսկ հանքաքարով ﬔր երկիրն ապահովված է ընդաﬔնը 25-30 տարի

«

Ոսկեգործթյան ոլորտմ զբաղվածների թիվը կազմմ է շրջ 4 հազ., ﬕջին աշխատավարձը՝ շրջ 75 հազ. դրամ:

»

Ոսկ արդյնահանմը հանքարդ- ոսկի և արծաթ պարնակող մանրազյնաբերթյան, թերևս, աﬔնաշահ- նին հետախզված արդյնաբերական թաբեր ճյղերից է: Միջազգային շ- պաշարներով պղինձ-մոլիբդենային և կայմ այս ﬔտաղի աճող գներն այն պղինձ-հրաքարային կազմավորﬓեանմշակ կամ կիսավերամշակված ոսկի առավել գրավիչ են դարձնմ (վերջին րի 10 հանքավայր։ և ոսկ փոշի: 10 տարիներին ոսկ ﬕջազգային Ոլորտի պատասխանատները գներն աճել են ավելի քան 4 անգամ): Արդյնահանմ և պնդմ են, որ Հայաստանմ այս հանվերամշակմ Պատմական ակնարկ Ոսկ արդյնահանմամբ երկրմ քաքարի արդյնահանﬓ այսօր լաՄինչև 20-րդ դարի 50-ական թվա- զբաղվմ է վեց ընկերթյն՝ «Գեո- վագյնս չի իրականացվմ: Արդյնկանները Հայաստանի հանքայնացված ՊրոՄայնինգ Գոլդ» ՓԲԸ (Սոթք), քմ ոսկ հանքավայրերն էականորեն տարածքները հիﬓականմ հետազոտ- «Մլտի Գրպ Կոնցեռն» ՍՊԸ տժմ են, իսկ առկա պաշարներն վմ էին պղնձի, կապարի, ցինկի, մո- (Մղարթ), «Սիփան-1» ՍՊԸ (Տերտերա- արագ տեմպերով սպառվմ: Փորձալիբդենի, այնհետև երկաթի հայտնա- սար, ոսկի՝ 3761 կգ), «Ազատեկգոլդ» գետները համակարծիք են, որ ոսկ (Ազատեկի ոսկի-ծարիրային արդյնահանման և արտահանման բերման նպատակով ﬕայն: Երկրմ ՓԲԸ ոսկ որոնողական աշխատանքներն 17481,3 կգ), «Գեոթիմ» ՓԲԸ (Ամլա- իրական ծավալները զգալիորեն գերասկսվեցին 1955-ին, երբ Սոթքի հանքա- սարի ոսկեբեր քվարցիտներ), «Մեգո զանցմ են պաշտոնական տվյալները: վայրի (պարնակմ է 165,22տ ոսկի) Գոլդ» ՍՊԸ (Թխմանկի ոսկ հանտարածքմ ստացվեցին առաջին դրա- քավայրի «Կենտրոնական» տեղամաս՝ Պաշարներն սպառվմ են 11տ): Վերամշակմամբ զբաղվմ է երկան արդյնքները: Մեր հանդեսին Էներգետիկայի և Կապար-ցինկային և պղինձ-կապար- կ ընկերթյն՝ «ԱՍՍԱԹ» և «Արա- բնական պաշարների նախարարթյան ցինկային հանքաքարերմ ոսկ և ար- րատի ոսկ արդյնահանման ձեռ- տրամադրած տվյալներով, առկա տեմծաթի առկայթյան առաջին իսկ բացա- նարկթյն»: պերով ոսկ արդյնահանմ իրակահայտﬕց հետո Հայաստանմ սկսվեց Էկոնոﬕկայի նախարարթյան նացնել դեպքմ, պետական հաշ«ոսկ տենդը»։ Մեկը մյսի հետևից տվյալներով՝ ոսկեգործթյան ոլորտմ վեկշռմ գրանցված ոսկ հանքաքահայտնաբերվմ էին նոր հանքավայ- զբաղվածների թիվը կազմմ է շրջ 4 րով ﬔր երկիրն ապահովված է ընդարեր, իսկ հետազոտﬓերն  հետա- հազ., ﬕջին աշխատավարձը՝ շրջ 75 ﬔնը 25-30 տարի: Ոլորտի պատասխանատները ցավով նշմ են, որ ոսկ խզﬓերը հաջորդմ էին ﬕմյանց: հազ. դրամ: հանրապետթյնն Այսօր Հայաստանի 29,8 հազ. քառ. կմ Վերջին 8 տարիների արդյնքներով պաշարներով տարածքմ նենք բն ոսկ 8, ոսկի- երկրմ տարեկան արդյնահանվմ է ապահովված կարող էր լինել հարյբազմաﬔտաղային 5 և տարբեր փլե- 630 կգ ոսկի, վերամշակվմ՝ 440 կգ, րամյակներ, եթե ﬕայն հավատարիմ րով հետազոտված 3 հանքավայր: Նաև իսկ արտահանվմ է շրջ 4,3 տոննա ﬓար ﬕնչանկախացման շրջանմ •


Տ ՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ | 13

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

• սահմանված նորﬔրին՝ երկրի հանքերից տարեկան արդյնահանել ոչ ավել, քան 2000 կգ ոսկի: «Կորստները պայմանավորված են հիﬓական տարրերի արդյնահանման, հարստացման և կորզման գործընթացներով։ Ոսկ կորզմը հանքավայրերից ﬕջին հաշվով կազմմ է 70-75 %, երբեﬓ էլ ավելի պակաս, ինչն անընդնելի ցածր ցցանիշ է, պարզապես բարբարոսթյն», – ասմ է երկրաբանահանքաբանական գիտթյնների դոկտոր Հրաչյա Ավագյանը: Ըստ նախագծի՝ Արարատի ոսկ կորզման ֆաբրիկայմ, օրինակ, կորզված ոսկ պարնակթյնը օքսիդացված հանքանյթերից պետք է կազﬔր 92,5 %, խառը հանքանյթերից՝ 90,6 %, իսկ սլֆիդային հանքանյթերից՝ 95,9-96,5 %: Փաստորեն, ﬕայն 2009 թվականին կորցրել ենք մոտ 9 մլն դոլարի ոսկի:

Հանքերի սխալ շահագործմ Բնապահպանները պնդմ են, որ հանքարդյնահանողները հանքավայրից լավագյն դեպքմ կորզմ են ﬔկ կամ երկ տարր, իսկ հարակից տարրերը թափոնների տեսքով լցնմ գետերն  ձորերը: «Նրանք արդյնահանմ են հեշտ արդյնահանվող, նվազ ծախսատար և ﬔծ շահյթ ապահովող հանքաքարերը ﬕայն՝ հիﬓականմ ոսկին  արծաթը։ Ուշագրավ է, որ թափոն համարվող տարրերի արժեքը գրեթե ﬕշտ գերազանցել է կորզված տարրերի արժեքը», – ասմ է բնապահպան Կարինե Դանիել յանը։ Մասնագետները պնդմ են, որ «ընտրանքային» շահագործﬕց հետո ընդերքմ ﬓացած ավելի ցածր պարնակթյններով ազնիվ ﬔտաղները, նյնիսկ հարակից տարրերով հանդերձ, մոտ ապագայմ հնարավոր չի լինել արդյնահանել: Դա տնտեսապես ձեռնտ չի լինել, իսկ արդյնահանված  թափոնված հանքաքարերն էլ խառնված են լինել «դատարկ» ապարների հետ և մշակման համար պիտանի չեն լինել։

Քանի դեռ շ չէ Պրն. Ավագյանը համարմ է, որ Հայաստանի լեռնահանքային արդյնաբերթյնը լավագյն արդյնավետթյան հասցնել համար պետք է կիրառել զարգացած երկրների տեխնոլո-

Սոթքի հանքավայրը Մխիթար Խաչատրյան/ Ֆոտոլուր

գիաներն  ներդնել ժամանակակից տեխնիկա: Ըստ նրա՝ ﬕայն այդ ճանապարհով հանքահմքային պաշարներից հնարավոր կլինի կորզել բոլոր օգտակար տարրերը: Գիտնականի կարծիքով՝ բոլոր հետախզված  գնահատված հանքավայրերը պետք է վերագնահատել այն տարրերի առկայթյամբ, որոնք նշված չեն հանքավայրերի հաշվեկշռային պաշարներմ: «Տեխնոլոգիաները պետք է մշակվեն հանքաքարերի համար, ոչ թե հանքաքարերը պետք է հարմարեցվեն գոյթյն նեցող  հնացած տեխնոլոգիաներին», – ասմ է պրն. Ավագյանը: t

Անմշակ կամ կիսավերամշակված ոսկու և ոսկու փոշու արտահանում քաշը/տոննա

արժեքը/հազ. $

2010 հունվ.-սեպ.

0,988

17089,0

2009

1,9

32825,1

2008

0,3

5336,3

2007

1,1

18297,9

2006

3,7

36664,6

2005

4,6

36454,2

2004

6,1

43546,4

2003

7,2

35403,9

2002

9,8

42121,2

2001

5,5

19241,6

2000

2,8

9306,1

Ոսկու ﬕջին պարունակությունը ոսկու հանքավայրերում կազմում է 7գ/տոննա* Աղբյուրը՝ ԱՎԾ հաշվետվություններ

Ոսկու արդյունահանման, փաստացի վերամշակման և հարստացված արտադրանքի ծավալները (տոննա) 2000 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0

Արդյունահանում Փ աստացի վերամշակում Հարստացված արտադրանք

2002

2003

Աղբյուրը՝ ԱՎԾ հաշվետվություններ

2004

2005

2006

2007

2008

2009


14 | Ժ ԱՄԱՆԱԿՆԵՐ

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

Մարինե Մանուկյան լրագրող

marinemanukyan@mail.ru

Էմմա Միհրանյան, 1985 թ. Անձնական արխիվ

Ճակատագիր

Ազնիվ ապրﬓերի երգիչը Մանկան աչքերմ նա ﬕշտ տեսնմ էր փոքրիկի ներաշխարհը Արդեն շրջ 20 տարի Էմմա Միհրանյանը ﬔզ հետ չէ: Կին, մ Հայաստանմ դեռ երկար կհիշեն: Նա աշխարհ էր եկել լրացնել այն բացը, որ թողել էին ﬔր կոմպոզիտորները: Նա փոխեց մանկների կյանքը, ցրեց մանկական երգարվեստի երկնակամարմ կտակված ամպերը…

Մանկական երգերի առաջին շարքը Եր գը փո խում է մար դու նե րաշխար հը: Այն ման կու թյան ե րա զանքն ի րա կան տես նե լու ա մե նա գե ղե ցիկ մի ջոցն է, որն, Էմ մա Միհ րան յա նի հա մոզմամբ, վտանգված էր: Լի նե լով ե րաժշ տա կան դպրո ցի ըն դու նող հանձ նա ժո ղո վի ան դամ՝ նա միշտ ապ շա հար պատ մում էր, թե ինչպես էին փոք րիկ նե րը եր գում «մե ծական» եր գեր: Եր գեր, ո րոն ցից մե-

ծերն ան գամ դժվա րա նում էին գլուխ հա նել: Այսպես, երգահանն իր առջև խնդիր է դնմ ստեղծել մանկական երգերի շարք, որպեսզի հայ մանկը մանկական երգի պակաս չնենա: Նրա ստեղծած մանկական երգերը՝ «Նապաստակն եմ ես սիրնիկ», «Դ ﬕշտ շողա, շողշողա, արեգակ» և այլն, 80-90-ականներին իսկական հիթեր դարձան: Մանկների շրթերից դրանք հնչմ էին աﬔնր՝ մանկապարտեզներմ, դպրոցներմ, տանը: Միհրանյան երգահանի երազանքն իրականացավ… Նա հեղինակ է նաև երկ գեղարվեստական («Մայրիկ անշ», որը նկարահանվել է հենց երգահանի տանը և «Ծերնին  քաﬕն»)  ﬕ շարք վավերագրական ֆիլﬔրի երաժշտթյան: Սակայն նրա աշխարհը մանկնե-

«

Էմմա Միհրանյանը մանկական երգեր գրեց և այդ երգերով լցրեց ﬔր հոգիները:

»

րինն էր: «Չկար ﬕ խնջյք կամ հավաքյթ, որտեղ Էմման երեխաներով շրջապատված չլիներ: Նա այնքան հոգատար էր և այնքան լավ էր կազմակերպմ խաղերն  զբաղմնքները, որ և՛ երեխաներն էին հաճյք ստանմ, և՛ ծնողներն էին հանգիստ, քանի որ նրանց հետ էր Էմման», – հիշմ է քյրը՝ Ասյա Միհրանյանը: Տկն. Ասյան պատմմ է, որ իրենք, լինելով 5 քյր և ﬔկ եղբայր, բոլորն էլ հնարավորթյն նեին երաժշտթյան ասպարեզմ լինել: Ծնողները հոգացել էին այդ մասին: Սակայն երաժշտթյնը ﬔծ նվիրմ է պահանջմ, որը կարողացավ դրսևորել ﬕայն Էմման: «Նա սարսափելի աշխատասեր էր և նպատակի մարդ էր: Մի քանի անգամ հորս դպրոց էին կանչել ﬕայն այն պատճառով, որ դասի ժամանակ Էմմայի ձեռքից գիրք էին վերցրել: Նա շատ էր կարդմ  դեռ դպրոցական տարիներից հետաքրքրված էր կոմպոզիտորներով՝ սﬓասիրմ էր •


Ժ ԱՄԱՆԱԿՆԵՐ | 15

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

• նրանց կյանքն  կենսագրթյնը», – ասմ է տկն. Ասյան:

Առաջին «Սպերսթարը» Դպրոցն ավարտելց հետո ընդնվմ է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական սﬓարան: Գերազանց է ավարտմ՝ «Աբ Հասանի մաշիկները» մանկական բալետը որպես դիպլոմային աշխատանք ներկայացնելով: Ուսանել տարիներին դառնմ է ﬕ շարք մանկական երգերի հեղինակ: Ավարտելց հետո գրմ է երաժշտթյն «Բարի գիշեր, երեխաներ» հաղորդման համար: Հետո ստեղծեց «Աղբյր» հաղորդաշարը՝ այն տարիների «Աստղերի ֆաբրիկան» կամ «Հայ սպերսթարը»՝ հնարավորթյն տալով պատանի ստեղծագործողներին բացահայտել իրենց տաղանդը: Նա հաճախ էր մանկատն այցելմ: «Այնքան եմ հզվմ, երբ տեսնմ եմ մանկատան երեխաների անընդհատ սպասող հայացքները: Նրանք այնքա՜ն են սպասմ իրենց ծնողներին», – ﬕ առիթով ասել է կոմպոզիտորը: Էմման րիշ էր: Իր ողջ կյանքը նա նվիրել էր րիշներին՝ ընտանիքին, հարազատներին, ընկերներին, երեխաներին: Զգյշ էր, նրբանկատ  անչափ հյրասեր: Նրա հաճախակի հյրերից էին Վլադիﬕր Շաինսկին, Էդվարդ Միրզոյանը, Գրիգոր Հախինյանը, Արզաս Ոսկանյանը, Արա Վահնին, Տիգրան Մանսրյանը…

Պարյր Սևակի նախաձեռնթյնը Հիշարժան է 1969թ.-ը: Կոﬕտասի 100-ամյակին նվիրված ﬕջոցառﬕց հետո Էմմա Միհրանյանը որոշեց ձեռքից բաց չթողնել ընձեռնված բացառիկ հնարավորթյնը: Իր տանը նա հյրընկալեց երաժշտագետ Միհրան Թմաճյանին, ֆրանսահայ երաժշտագետ, ճարտարապետ Գեղամ Քերեստեզ յանին, լիբանանահայ երգչհի Իվոն Քասրջյանին… Թվով 25 մարդ: Երեկոյի զարդը, սակայն, Պարյր Սևակն էր: Խնջյքն իսկական հեքիաթի վերածվեց: Այն ձգվեց ﬕնչ լսաբաց: «Լսաբացին ոչ ոք չէր ցանկանմ հեռանալ: Սևակի նախաձեռնթյամբ Կոﬕտասից ոտքով քայլեցինք ﬕնչև հրապարակ: Երբ պիտի արդեն բաժանվեինք, բոլորը մոտենմ էին, համբրմ Էմ-

Ձախից աջ՝ քրոջ դուստրը, Լև Դուրովը, Էմմա Միհրանյանը, Լիա Ախեջակովան, 1982 թ. Անձնական արխիվ

մայի ձեռքը և շնորհակալթյն հայտնմ», – հիշմ է Ասյա Միհրանյանը: Մի ֆիլﬕ նկարահանման ժամանակ Էմման ծանոթանմ է Սոֆիկո Ճիարելիի հետ: Նա իր ամբողջ ազատ ժամանակը Էմմայի հետ էր անցկացնմ: Արեգ Լսինյանը, ով նյնպես մտերիմ էր Էմմայի հետ, հիշմ է. «Մի քանի անգամ առիթ է եղել ճամփորդել Էմմայի հետ՝ մասնակցել համագմարների, մանկական երաժշտական շաբաթների: Նա իսկական ճամփի ընկեր էր»:

Արհամարհանքը ﬔծ զենք է «Մայրս երբեք չէր վրդովվմ: Միշտ ասմ էր, որ արհամարհանքը ﬔծ զենք է: Չի կարելի վրդովվել, պետք է պարզապես ժպտալ  անցնել, – հիշմ է դստրը՝ Անշ Դեղձնյանը: – Երբ հետադարձ հայացք եմ գցմ, ապշմ եմ՝ ինչպես էր նա հասցնմ համատեղել այդ աﬔնը: Աշխատմ էր դպրոցմ, հասցնմ էր եթերից առաջ լսել «Աղբյր»-ի երեխաներին, ռադիոյմ վարմ էր «Երաժշտական աշխարհ» հաղորդաշարը, հոդվածներ էր գրմ, ստեղծագործմ էր… Դրա հետ ﬔկտեղ տանը ﬕշտ ճաշը պատրաստ էր, աﬔն բան հարդարված  կարգին: Գործմ էր, կարմ և այս աﬔնի հետ ﬔկտեղ աﬔն բան հասցնմ: Երևի հենց այս լարվածթյնն էր պատճառը, որ նրա սիրտը չդիմացավ. ժերն արդեն սպառվել էին…»: Երկրաշարժը ցնցեց կոմպոզիտորին:

«

Երգը մանկթյան երազանքն իրական տեսնել աﬔնագեղեցիկ ﬕջոցն է:

»

Լենինականի հաﬔրգից հետո նա սրտի առաջին կաթվածն է ստանմ: Բժիշկների անփթթյան պատճառով ﬕ քանի օր անց այն կրկնվմ է: Միհրանյանը գամվմ է անկողնն: 1992թ. փետրվարին կոմպոզիտորը հեռացավ կյանքից…

Միշտ շողա, շող շողա, արեգակ Տիգրան Մանսրյանը, ով նրան «Ազնիվ ապրﬓերի երգիչ» էր անվանմ, ասմ է. «Էմմա Միհրանյանը մանկական երգեր գրեց և այդ երգերով լցրեց ﬔր հոգիները, նաև եթերը: Հայոց բառ  բան հնչեցրեց ռադիոյով, հեռատեսիլով, բեﬔրից: Այդ երգերը մանկներին ազնիվ  գեղեցիկ կյանքով ապրել երազը բերեցին, ﬔծերին էլ՝ իրենց մանկթյան երազանքը վերապրել րախթյն պարգևեցին… Նրա անժամանակ մահը ﬕայն սահմանագիծը եղավ այն քննթյան, որով ստգվմ է արվեստագետի ստեղծածի արժեքը: Իր երգերից քանի-քանիսն այսօր էլ ապրմ են, իսկ շատ-շատերը կարող են ապրել, եթե ﬔնք դրանք ապրեցնել ցանկթյն նենանք…»: <


16 | Պ ԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

Համո Ս)քիասյան պատմական գիտթյնների թեկնած

HamoSukiasyan@mail.ru

Ստալինի հուշարձանը Երևանում Ֆոտոլուր

Հայացք

Անհատի պաշտամնքի վերացմը և Հայաստանը կամ թե ինչ եղավ, երբ Ստալինի մահից հետո հայ գրողները համակարգային փոփոխթյններ պահանջեցին 1953թ. ճակատագրական էր ԽՍՀՄ քաղաքացիների համար: Մարտի 5-ին իր մահկանացն կնքեց «խորհրդային ժողովրդների հայր» Իոսիֆ Ստալինը: Նրա մահը ոչ ﬕայն վերադասավորﬓեր առաջ բերեց իշխանթյան բարձրագյն մարﬕններմ, այլև հանգեցրեց Ստալինի անձի պաշտամնքի վերացմանն  վարչահրամայական համակարգի թլացմանը: Հնիսի 26ին ձերբակալվեց ստալինյան բռնաճն-

«

Խորհրդային ﬔնթալիտետին բնորոշ էր ժողովրդի թշնամ համարմ նեցող նախկին պաշտոնյաներին մոռացթյան մատնելը, և Բերիան բացառթյն չդարձավ:

»

շﬓերն իրականացնող «առանցքային» գործիչներից ﬔկը՝ ԽՍՀՄ ներքին գործերի նախարար Լավրենտի Բերիան: Հլիսի 2-7-ը տեղի նեցած ԽՄԿԿ կենտկոﬕ պլենﬕ որոշմամբ նա հեռացվեց կսակցթյնից, իսկ այնհետև ԽՍՀՄ գերագյն դատարանի վճռով դատապարտվեց գնդակահարթյան: Պլենﬕ արդյնքները և այդ առնչթյամբ կսկազմակերպթյններին ղղված ԽՄԿԿ կենտկոﬕ փակ նամակը լայնորեն քննարկվեցին ﬕթենական հանրապետթյններմ, այդ թվմ՝ ՀԽՍՀ-մ: Հլիսի 14-ին գմարված ՀԿԿ կենտկոﬕ և Երևանի քաղկոﬕ ﬕացյալ պլենմը հավանթյան արժանացրեց Բերիայի առնչթյամբ ԽՄԿԿ կենտկոﬕ պլենﬕ որոշմը՝ դատապարտելով «դավաճան Բերիայի ստոր գործողթյնները»: Խորհրդային ﬔնթալիտետին բնորոշ էր ժողովրդի թշնամ համարմ նեցող նախկին պաշտոնյաներին մոռացթյան մատնելը, և Բերիան բացառթյն չդարձավ: Դրա աﬔնացայտն օրինակներից է Երևան քաղաքի Գյղական շրջանը, որը 1940թ. վերանվանվել էր Լ. Բերիայի անվան: Վերջինիս

«

Առաջարկվեց պատվանդանից իջեցնել Երևանմ կանգնեցված Ստալինի արձանը:

»

ձերբակալﬕց հետո այն սկսեց կոչվել Ս. Շահմյանի աննով: Ապա ՀԿԿ կենտկոﬕ պլենմը նոյեմբերի 30-ին որոշեց կենտկոﬕ առաջին քարտղարի պաշտոնից ազատել Գրիգոր Հարթյնյանին, որը ﬔղադրվմ էր «Բերիայի դրածո» հանդիսանալ ﬔջ: ՀԿԿ կենտկոﬕ նոր առաջին քարտղար ընտրվեց Սրեն Թովմասյանը: Փոփոխթյններ տեղի նեցան նաև հանրապետթյան բարձրագյն ղեկավարթյան կազմմ: Հայաստանմ կատարված իշխանափոխթյնը Ստալինի մահից հետո ԽՍՀՄ-մ տեղի նեցող վերափոխﬓերի ﬕ օղակն էր: Ստալինի մահից շրջ 3 տարի անց՝ 1956թ. փետրվարի 14-ին, ժա‫﬘‬ետից ﬕ քանի աﬕս շտ իր աշխատանքներն սկսեց ԽՄԿԿ 20-րդ համագմարը: Այն կոչված էր գնահատական տալ Ստալինի մահվանը հաջորդող շրջանմ տեղի նեցած իրադարձթյններին: Համագմարի վերջմ ԽՄԿԿ կենտկոﬕ առաջին քարտղար Նիկիտա Խրշչովը զեկցեց «Անհատի պաշտամնքի և նրա հետևանքների մասին»՝ վեր հանելով Ստալինի իրական կերպարը և նրա ﬕանձնյա ղեկավար- •


Պ ԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ | 17

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

• ման տարիների ողբերգական հետևանքները: Մարտի 12-ին տեղի նեցած ՀԿԿ հանրապետական ակտիվի ժողովմ, սակայն, Հայկո‫﬘‬սի ղեկավարթյնը չափից ավելի զգշավորթյն հանդես բերեց. ժողովի ընդնած բանաձևմ շրջանցվեց «անհատի պաշտամնքի» հարցը: Այլ էր իրավիճակը շրջանային ակտիﬖերի, ԲŒՀ-երի, ակադեﬕական ինստիտտների և, հատկապես, Հայաստանի գրողների ﬕթյան սկզբնական կսակցական կազմակերպթյնների ժողոﬖերմ, ր համակարգային փոփոխթյնների պահանջ էր դրվմ: Այսպես՝ ապրիլի 4-ին գմարված Գրողների ﬕթյան սկզբնական կսկազմակերպթյան ժողովմ գրականագետ Սևակ Արզմանյանը, գրող Բաղիշ Հովսեփյանը և գրող Սրեն Այվազ յանը վեր հանեցին ﬕ շարք սր հարցեր: Մասնավորապես, առաջարկվեց պատվանդանից իջեցնել Երևանմ

ԽՄԿԿ 20-րդ համագումար: Ձախից աջ՝ Անաստաս Միկոյանը, Լեոնիդ Բրեժնևը, Նիկիտա Խրուշչովը rodonews.ru

կանգնեցված Ստալինի արձանը: Սակայն ԽՍՀՄ նոր ղեկավարթյան կողﬕց տրամադրված «ազատթյան չափաբաժինը» սահմանափակ էր: Ուստի օրինաչափ է, որ ՀԿԿ Երևան քաղաքի Միկոյանի շրջկոﬓ ապրիլի 24-ին որոշմ ընդնեց Ս. Արզմանյանին և Բ. Հովսեփյանին

ԽՄԿԿ շարքերից հեռացնել, իսկ Ս. Այվազ յանին խիստ նկատողթյն հայտարարել մասին: Ինչ վերաբերմ է ԽՄԿԿ 20-րդ համագմարի նեցած հետևանքներին, ապա վերջինի կարևոր արդյնքը հանդիսացավ հարյրհազարավոր բռնադատված անձանց ազատ արձակմը: t

Այս մասին գրել է խորհրդահայ մամուլը

«Խորհրդային Հայաստան» N71, 28 մարտի 1937 թ.

Ընկեր ՍՏԱԼԻՆԻ յելյթը ՀամԿ(բ)Կ Կենտկոﬕ պլենմմ 1937թ. մարտի 3-ին Ոտարերկրյա պետթյնների գործակալները, այդ թվմ տրոցկիստները, սողոսկել եին վոչ ﬕայն ստորին կազմակերպթյնների ﬔջ, այլև վորոշ պատասխանատ պոստերի: Մեր ﬕ քանի ղեկավար ընկերներ, ինչպես կենտրոնմ, այնպես ել տեղերմ, վոչ ﬕայն չկարողացան տեսնել ﬖասարարների, դիվերսանտների, լրտեսների  մարդասպանների իսկական դեմքը, այլև այն աստիճան անհոգ, բարեհոգի  ﬕաﬕտ դրս յեկան, վոր վոչ սակավ դեպքերմ իրենք ոժանդակեցին ոտարերկրյա պետթյնների գործակալների անցնելն այս կամ այն պոստերը: <

ՀամԿ(բ)Կ Կենտկոմ, ԸՆԿԵՐ ՍՏԱԼԻՆԻՆ Առաջնորդվելով ընկեր Ստալինի ցցﬓերով, Հայաստանի Կ(բ)Կ Կենտկոﬕ պլենմը հրապարակ հանեց կսակցական աշխատանքի թերթյնները, անհոգթյան  կրթյան

իդիոտական հիվանդթյնը, վորից ոգտվելով լրտեսները, դիվերսանտները, ﬖասարարները, հայ ժողովրդի թշնաﬕները, ֆաշիզﬕ հավատարիմ շները՝ դաշնակները և նրանց գործակալ հակահեղափոխական վարձկան նացիոնալիստները, յերկերեսանի Խանջյանի հովանավորթյամբ, թափանցել եին վոչ ﬕայն խորհրդային  տնտեսական կազմակերպթյնների, այլև կսակցական որգանների ﬔջ: <

Պատհաս շինարարը Անցյալ տարի Ավտոռեմսնարը ﬔր, Աբով յան № 90 շենքին կից կառցեց յերեք բնակարանից բաղկացած յերեքհարկանի ﬕ փոքրիկ շենք: Ավտոռեմսնարի դիրեկտոր Ա.Գրիգորյանն արհամարհելով ﬔր շենքի ﬕ շարք բնակիչներին, իր ընդարձակ պատշգամբները կառցեց ղղակի նրանց բնակարանների դիմաց  փակեց նրանց լսամտներն  դռները, զրկեց նրանց վոչ ﬕայն արևից, այլև լյսից: Այդ քյալլագյոզթյան դեմ (յերեք բնակարան կառցելով յերեք բնակա-

րան փչացնելն այլ կերպ չի կարելի վորակել) ժամանակին ﬔնք բողոքեցինք Քաղխորհրդին, սակայն Ա.Գրիգորյանն աﬔնազոր դրս յեկավ և իր գործը հաջողթյամբ առաջ տարավ: Այսոր նյն այդ Ա.Գրիգորյանը դարձյալ Քաղխորհրդի «նախագծով» դիմմ ե ﬔկ այլ քյալլագյոզթյան: Իր ընդարձակ պատշգամբն ապակեպատելով, պատշգամբի կողքին կառցմ ե ﬕ նոր պատշգամբ, վորով ﬕ կողﬕց փակմ ե ﬔր շենքի բնակիչների ﬓացած լսամտները, մյս կողﬕց՝ փչացնմ ե բակը: Այդ նոր պատշգամբի հիմքերը փորել հենց առաջին որվանից ﬔնք կտրականապես բողոքեցինք, ﬕլիցիայից յեկան, կարգադրեցին դադարեցնել աշխատանքը, բայց ﬕլիցիայի ներկայացցիչը դեռ վոտքը չհեռացրած, Ա.Գրիգորյանը շարնակեց հիմքերը փորել  կառցել: Բողոքեցինք Կիրով յան ռայխորհրդին, դիﬔցինք Քաղխորհրդի նախագահ ընկեր Շահսվարյանին, բայց Ա.Գրիգորյանը համառ կերպով շարնակմ ե իր քմահաճ կառցմը, լյս և արևից զրկելով մյս բնակվողներին: <


18 | Տ ՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

Խնդիրն առավել քան արդիական է ﬔզանմ, քանզի Հանրային ծառայթյնները կարգավորող հանձնաժողովի պաշտոնական կայքմ տեղադրված տվյալների համաձայն՝ երկրմ սպառվող էլեկտրաէներգիայի ավելի քան 40 տոկոսն ապահովմ է Մեծամորի ատոմակայանը: Վերջինիս անվտանգթյան խնդիրն առաջ էլ, ﬔղմ ասած, կասկած էր հարցմ: Այսօր, ճապոնական իրադարձթյնների ֆոնին, այն առավել օրհասական է թվմ: էլեկտրաէներգիայի սպառմը Հայաստանմ 2010թ.-ին նախորդ տարվա հաﬔմատթյամբ աճել է 3,84 տոկոսով: Հատկանշական է, որ երկրմ ար-

Էլեկտրաէներգիայի հիﬓական աղբյրը Այդուհանդերձ, ինչպես գրաֆիկից երևում է, էլեկտրաէ ներգիայի հիմ նական աղբյուրը մեր երկրում շարունակում է մնալ ատոմակայանը: Փոքր ՀԷԿ-երն էլ, չնայած իրենց մասնաբաժնի աճին, դեռևս կարողանում են ապահովել սպառման ընդամե նը 7 տոկոսը: Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկական համակարգի հիﬓական արտադ-

»

րական հզորթյններն այսօր կազմմ են Մեծամորի ատոմակայանը (առավելագյն տնօրինելի հզորթյնը՝ 385 ՄՎտ), Հրազդանի ՋԷԿ-ը (850 ՄՎտ), հիդրոկայանների Սևան-Հրազ- • Էներգաարդյունաբերող ձեռնարկությունների տեսակարար կշիռը էլեկտրաէներգիայի սպառման կառուցվածքում 50% 2009

45%

2010

40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%

Աղբյուրը՝ ՀԾԿՀ վիճակագրություն

Փ ոքր էլեկտրակայաններ

Անվտանգթյան խնդիր

տադրվող էլեկտրաէներգիայի կառցվածքմ զգալիորեն (շրջ 63 տոկոսով) կրճատվել է Հրազդանի ՋԷԿ-ի մասնաբաժինը, որի առաքած հոսանքի ինքնարժեքն աﬔնաբարձրն է համակարգմ: Փոխարենն ավելացել է հիդրոէներգիայի արտադրթյնը: Ուրախալի է, որ արտադրվող էլեկտրաէներգիայի կառցվածքմ շարնակաբար աճմ է փոքր ՀԷԿ-երի արտադրանքը: Մասնավորապես, փոքր ՀԷԿ-երի տեսակարար կշիռն անցյալ տարվա հաﬔմատթյամբ ավելացել է 30 տոկոսով:

Որոտանի ՀԷԿ-երի համալիր

Ճապոնիան պատհասած աղետն ստիպեց ﬕջազգային հանրթյանը վերանայել սեփական դիրքորոշﬓերն ատոմային էներգիայի հեռանկարների մասին: Ծագող արևի երկրմ առկա «անխոցելի տեխնոլոգիաների» մասին առասպելի հետ ﬔկտեղ մոլեգնող ցնաﬕն ջարդփշր արեց նաև «խաղաղ ատոﬕ» մասին մարդկթյան սին երազանքը:

Երկրմ սպառվող էլեկտրաէներգիայի ավելի քան 40 %-ն ապահովմ է Մեծամորի ատոմակայանը:

Սևան-Հրազդան կասկադ

Չնայած իրենց մասնաբաժնի աճին, փոքր ՀԷԿ-երն ապահովմ են սպառման ընդաﬔնը 7 %-ը

«

Երևանի ՋԷԿ

Ատոմակայանի կառցմը ﬓմ է օրախնդիր

Հրազդանի ՋԷԿ

Հիﬓահարց

Հայկական ատոմակայան

Մեծամորի ատոմակայանը Ֆոտոլուր


Տ ՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ | 19

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

• դան կասկադը (450 ՄՎտ), Որոտանի ՀԷԿ-երի համալիրը (440 ՄՎտ), Երևանի ՋԷԿ-ի նոր էներգաբլոկը (220 ՄՎտ) և Հրազդանի ՋԷԿ-ի V էներգաբլոկը (430 ՄՎտ): Հայաստանն այսօր կարող է արտադրել է 1,4 մլրդ կՎտ*ժ ջերմային (առանց Հրազդանի ՋԷԿ-ի), 2,1 մլրդ կՎտ*ժ ջրային (առանց փոքր ՀԷԿ-երի) էլեկտրաէ ներգիա: Փոքր ՀԷԿ-երը տարեկան կարող են արտադրել շրջ 500 մլն կՎտ*ժ, իսկ Մեծամորի ատոմակայանը՝ 3,1 մլրդ կՎտ*ժ էլեկտրաէ ներգիա: Հավելենք, որ հաշվարկներն արված են առանց Հրազդանի ՋԷԿ-ի գործող էներգաբլոկների: Վերջիններս այսօր խիստ անարդյնավետ են: Հաﬔմատթյան համար. 1 կՎտ*ժ էլեկտրաէներգիա ստանալ համար վերջիններս ծախսմ են 360-370 գ պայմանական վառելիք այն դեպքմ, երբ

Երևանի ՋԷԿ-ը ծախսմ է 250-270, իսկ նյն՝ Հրազդանի ՋԷԿ-ի V էներգաբլոկը շարք մտնելց հետո կծախսի 270-290 գ:

Տնտեսական արդյնավետթյն Ասվածից հետևմ է, որ ﬔր հասարակթյնն արդեն որերորդ անգամ կանգնած է այլընտրանքի առջև՝ կառցել նոր ատոմակայան և նենալ էժան էներգիա, թե՞ չորս անգամ թանկ վճարել էլեկտրաէներգիայի համար: Ինչո՞ւ: Այն պարզ պատճառով, որ բնական աղքատիկ պաշարներ նեցող Հայաստանմ ատոմային էներգիայի ﬕակ իրական այլընտրանքն առաջիկա տասնամյակներմ լինել է ջերմային էներգիան: Իսկ ջերմայինն էներգիայի աﬔնաթանկ տեսակն է, քանզի այն ստացվմ է գազից: Էլ չենք խոսմ էներգետիկ անկա-

խթյան մասին՝ հաշվի առնելով, որ բնական գազը Հայաստան է բերվմ Ռսաստանից՝ Վրաստանի և Հյսիսային Կովկասի հանրապետթյնների տարածքով: Ճիշտ է, այս ռիսկը մասամբ հակակշռվմ է Իրան-Հայաստան գազամղի առկայթյամբ: Հասարակթյան գնողնակթյնն  տնտեսթյան զարգացման արդի մակարդակը, հարևանների հետ ﬔր նեցած, ﬔղմ ասած, ոչ այնքան բարեկամական հարաբերթյնների հետ ﬔկտեղ, այլընտրթյան հնարավորթյն, կարծես թե, չեն թողնմ: Այսօրվա բարեկեցթյան  սերնդների անվտանգթյան մշտական գոյամարտմ կշեռքի նժարն ինքնաբերաբար հակվմ է այսօրվա սերնդի բարեկեցթյան կողմը: Այնպես որ, նոր ատոմակայանի կառցմը շարնակմ է օրախնդիր ﬓալ Հայատանի համար: t Արﬔն Սահակյան


20 | Հ ԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

բաց են բոլորի առաջ, ընդնմ են անծանոթների ընկերթյան առաջարկները, սոցիալապես ակտիվ են և արձաԸստ Հանրային ծառայթյնները կարգավորող հանձնաժողովի՝ Հայաստա- գանքմ են նորթյններին, կիսվմ նմ ինտերնետ օգտագործողների թիվը ներկայմ հասնմ է 1,5 մլն-ի (ներառյալ են տեղեկատվթյամբ, նեն անձնական բլոգ կամ կայք, ինչ-որ առﬓերով GPRS կապի բաժանորդները, ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք): ճանաչված են առցանց հասարակ2010 թվականը բեկﬓային դարձավ կանայք գերակշռմ են՝ 53 % կին և 47 % թյան ﬔջ և այլն: Հենց այս մարդիկ են, որ ձևավորել են յրահատկ ընկերաառցանց (օնլայն) հասարակթյան աշ- տղամարդ: Անցկացված առցանց հարցման արդ- կան շղթա, կարողանմ են ազդել հախժացման համար. ﬔկը մյսի հետևից ավելանմ էին ինտերնետի յնքների համաձայն՝ ֆեյսբքահայերի սարակական կարծիքի վրա և ստեղծել բաժանորդները, բլոգային պորտֆել- 58 %-ն իրենց ֆեյսբքյան գործնե- հետաքրքիր  բազմազան առցանց ﬕներն  սոցիալական ցանցերի օգտա- թյնը գնահատել են ակտիվ, 23 %-ը՝ ջավայր: t տերերի թիﬖ էլ աճմ էր ոչ թե ըստ շատ ակտիվ, 18 %-ը՝ պասիվ, և ընդաﬔՍոնյա Մսրյան օրերի, այլ ժաﬔրի: Հատկանշական էր, նը 1 %-ը՝ շատ պասիվ: Հայերը Ֆեյսբոր այդ տարվանից սկսվեց «ադնակ- քմ աﬔնաշատը սիրմ են չաթ անել լասնիկային» դաշտից ﬕգրացիա դեպի (22 %), տեղեկանալ նորթյններին Ֆեյսբուքահայության տարիքային կազմը 4% 1% 1% 5% նոր  ավելի գրավիչ ցանց՝ Ֆեյսբք: (21 %), նկարներ ներբեռնել, ստատս6% 8% Արդյնքմ ձևավորվեց նոր հասարա- ներ գրել, թողնել երգերի հղﬓեր կթյն՝ ֆեյսբքահայթյն: (20 %), ﬔկնաբանթյններ թողնել Ըստ SocialBakers ինտերնետային կայ- (14 %) և նկարներ դիտել (14 %): Ընդաﬔքի՝ այսօր Ֆեյսբք սոցիալական ցան- նը 6 %-ն է Ֆեյսբքը օգտագործմ սեցմ գրանցված է 136 240 հայ օգտատեր, փական բիզնեսի կամ կայքի փիառի որը կազմմ է ՀՀ բնակչթյան 4,59 %: համար: Ֆեյսբքահայերի 70 %-ը Ֆեյս32% 44% Ըստ օգտատերերի թվի՝ Հայաստանը բք մտնմ է բավականին հաճախ, 13-15 55-64 18-24 35-44 123-րդն է 213 երկրների շարքմ: Գրանց- 23 %-ը գրեթե ﬕշտ առցանց է, 6 %-ը 16-17 25-34 45-54 65+ ված հաշիﬖերի 65,44 %-ը թափանցիկ է, Ֆեյսբք է մտնմ ﬕայն խիստ անհայսինքն բաց է անծանոթների կող- րաժեշտթյան դեպքմ և ընդաﬔնը ﬕց էջերի դիտﬓերի համար: Վերջին 1 %-ն է, որ Ֆեյսբք է մտնմ շատ հազ- Աղբյուրը՝ www.socialbakers.com վեց աﬕսների ընթացքմ Ֆեյսբք սո- վադեպ: Հարցվածների 17 %-ը առցանց է ցիալական ցանցմ գրանցվել է 57 040 օրական յոթ ժաﬕց ավելի, 12 %-ը՝ 5-7 Ֆեյսբուքում գրանցված հայերի թվի դինաﬕկան նոյեմբերի 16-ից ﬕնչ օրս նոր հայ օգտատեր՝ 79 200-ից դառնալով ժամ, 17 %-ը՝ 3-5 ժամ, 35 %-ը՝ 1-3 ժամ և հազ. 136 240: Ստացվմ է՝ ֆեյսբքահայ- ﬓացած 20 %-ը՝ օրական հազիվ ﬔկ 140 թյան թիվը վեց աﬕսների ընթացքմ ժամ: Ի դեպ, հայերի 19 %-ի կարծիքով՝ 135 աճել է 72 տոկոսով: Հիշեցնենք, որ Ֆեյսբքն իրենց կյանքմ անհրաժեշ130 2010 թ. թվականի հնիսի դրթյամբ, տթյն է, 50 %-ի կարծիքով՝ Ֆեյսբքն ֆեյսբքահայերի թիվը չէր գերազան- օգնմ է շփվել ընկերների հետ և նոր- 125 ցմ 50 000-ը: թյններ ստանալ, 18 %-ի կարծիքով՝ 120 115 Ֆեյսբքահայթյան գերակշիռ մասը այն խանգարմ է սմանը և աշխա110 կազմմ են երիտասարդները (44 %-ը տանքին, իսկ հայերի 12 %-ն էլ կարծմ 18-24 տարիքային խմբմ են, իսկ են, որ Ֆեյսբքը սովորական սոցիալա- 105 32 %-ը՝ 25-34 տարիքային խմբմ): 16-17 կան ցանցերից ﬔկն է, որին չարժի ﬔծ 100 տարեկանները կազմմ են 6 %, իսկ 13- շադրթյն դարձնել: 95 Ֆեյսբքահայթյանը կարելի է բա15 տարեկան դեռահասները՝ 5 %: 90 16.11.10 28.12.10 8.02.11 22.03.11 Ինչ վերաբերմ է ֆեյսբքահայ- ժանել երկ խմբի՝ փակ և բաց: ՎերԱղբյուրը՝ www.socialbakers.com թյան սեռային կազﬕն, ապա այստեղ ջին խմբի ﬔջ այն մարդիկ են, ովքեր

Իմ երազ, իմ սեր, իմ ﬕակ…


Ի ՐԱՎՈՒՆՔ | 21

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

i n v e s t m e n t

Մարինե Ֆիդանյան մտավոր սեփականթյան իրավնքի մագիստրոս

ffidanyan@yahoo.com

Մեկնաբանություն

«Հայհեղինակը» գմար է գանձմ և բաշխմ հեղինակներին

«Հայհեղինակը» հասարակական կազմակերպթյն է, որն իրականացնմ է ինչպես տեղական, այնպես էլ արտասահմանյան հեղինակների գյքային և տնտեսական իրավնքների պաշտպանթյն: Նմանատիպ կազմակերպթյններ ստեղծվեցին 18-րդ դարի երկրորդ կեսին, երբ հեղինակներն սկսեցին արդարացի վարձատրթյն պահանջել իրենց ստեղծագործթյնները հանրթյան առջև ցցադրել համար: Ստեղծման մյս նախադրյալը տպագրական ﬔքենայի կիրառﬓ էր, որը հնարավորթյն տվեց կարճ ժամանակահատվածմ գրքերի ﬔծաքանակ կրկնօրինակներ ստեղծել: Հեղինակները ﬕավորվելով հիﬓադրեցին կոլեկտիվ կառավարման կազմակերպթյններ, որոնց հիﬓական գործառյթներն են՝ օգտագործողների հետ պայմանագրերի կնքմ, հոնորարների գանձմ և բաշխմ: Աշխարհմ կոլեկտիվ կառավարման կազմակերպթյնների հաճախ հանդիպող մոդելներից է, երբ յրաքանչյր կատեգորիայի իրավնքի համար ստեղծվմ է առանձին կազմակերպթյն: «Հայհեղինակը» պայմանագրեր է կնքմ հեռստա և ռադիո կազմակերպթյնների, ռեստորանների, թատրոնների, հաﬔրգ կազմակերպող կազմակերպթյնների հետ՝ ստեղծագոր-

ծթյնների հրապարակային կատարման, ﬔխանիկական վերարտադրթյան համար: Օգտագործվող գործերի համար կազմակերպթյնը գմար է գանձմ և բաշխմ հեղինակներին: Վերջիններիս թվմ կան նաև արտասահմանյան հեղինակներ, որոնց երկրներմ գործող նմանատիպ կազմակերպթյնների հետ «Հայհեղինակը» կնքել է երկկողմ պայմանագրեր: Կնքելով լիցենզիոն պայմանագիր օգտագործողի հետ կոնկրետ գործի կամ կազմակերպթյան ողջ ռեպերտարի համար՝ օգտագործողը պարտավորվմ է ներկայացնել օգտագործված ստեղծագործթյնների ցանկը և վճարել պայմանագրով նախատեսված գմարը: Այնհետև գանձված գմարը բաշխվմ է կատարված գործերի քանակին համապատասխան, ինչի արդյնքմ ստացվմ է ﬔկ կատարված գործի ﬕավորը, որը հետագայմ բազմապատկվմ է այն թվով, քանի անգամ կատարվել է տվյալ գործը: Եթե Դք հեղինակ եք և տվյալներ նեք սեփական ստեղծագործթյան կատարման մասին, և եթե «Հայհեղինակը» իրականացնմ է ձեր կողﬕց ստեղծված գործերի գյքային իրավնքների պաշտպանթյնը, այցելեք «Հայհեղինակ» և տեղեկթյն ստացեք Ձեր հասանելիք գմարի մասին: t

Լայն հնարավորթյններ

Այսօր հաճախ է հնչմ «Հայհեղինակ» կազմակերպթյան աննը: Գիտեմ, որ շատ հեղինակներ են դրանմ գրանցված: Գրանցվել դեպքմ ես նյնպե՞ս կստանամ ամսական վարձատրթյն: Բ. Գալստյան քաղ. Սպիտակ


22 | Բ ԱՐՔԵՐ

Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ .

Քրեական աշխարհ

Նրան թագադրեց Դեդ Հասանը Արﬔն Կանևսկի… Ազգթյամբ հայ «օրենքով գող» Արﬔն Հարթյնյանը քրեական աշխարհին հայտնի է հենց այս մականնով: Նա ծնվել է 1970թ. Երևանմ: Գործի բերմով լքելով հայրենիքը՝ 90-ականներին հաստատվմ է Կրասնոդարի երկրամասի Կանևսկի շրջանմ, որտեղից էլ «սերմ է» նրա մականնը: Կարճ ժամանակ անց նա արդեն հայտնի էր քրեական աշխարհին… Զբաղվմ էր նավթային բիզնեսով: 1997թ.-ին Կանևսկին անձամբ Դեդ Հասանի կողﬕց «օրենքով գող» է կարգվմ: Նրա ազդեցթյնն աստիճանաբար ընդլայնվմ է, և կարճ ժամանակահատվածմ նա դառնմ է Ռսաստանի հարավի աﬔնաազդեցիկ «օրենքով գողերից» ﬔկը: 2009թ.-ին Արﬔնը դատապարտվմ է 11 տարով: Նրան և ծագմով վրացի «օրենքով գող» Մատվեյ Կարաբլատին ﬔղադրմ էին մարդասպանթյան ﬔջ: Դաժան ծեծի էին ենթարկվել ազգթյամբ հայ գործարար Վանեցյանն  նրա 4 համակիրները, որոնցից ﬔկը՝ Գալստյան ազգաննով, հիվանդանոցմ մահացել էր: Կանևսկին Վանեցյանին ﬔղադրմ էր իրենից գմարներ թաքցնել ﬔջ: Բացի այդ, Վանեցյանը ﬔկ այլ ճակատագրական սխալ էր թյլ տվել,

ժամադրել էր «օրենքով գողի», ինչը «ժանրի կանոններով» արգելվմ է: Արﬔնի փաստաբաններն, ի սկզբանե, պնդմ էին, որ նա տառապմ է չորս քրոնիկ հիվանդթյնով, այդ թվմ՝ շաքարախտով: Սա առողջական վիճակի պատճառով վաղաժա‫﬘‬ետ ազատ արձակվել հիմք էր նախապատրաստմ: 2004-ին Արﬔնն աչքի ցանցաթաղանթի վիրահատթյն էր տարել, ապա անդամահատել էին ոտքի երկ մատը: 2006-ին տեղադրված արհեստական երիկամը չէր սերտաճել օրգանիզմմ: 2010թ. հլիսին Արﬔնին տեղափոխմ են Աստրախանի հիվանդանոց: Այստեղ էլ աﬕսներ անց՝ դեկտեմբերի 18-ին, վերակենդանացման բաժանմնքմ 40-ամյա «օրենքով գողը» վախճանվմ է: Ինչպես հետո հայտնմ են բժիշկները, մահը վրա էր հասել ﬕանգաﬕց ﬕ քանի կենսական օրգանների աշխատանքի դադարի պատճառով: Այդպիսով, Արﬔն Կանևսկին դարձավ 6-րդ «օրենքով գողը», ով 2010-ին մահացավ ազատազրկման վայրմ: Դեկտեմբերի 19-ին նրա մարﬕնը տեղափոխեցին Հայաստան: Հղարկավորթյան արարողթյանը շատերն էին ցանկանմ մասնակցել, բայց իշխանթյնները փակել էին երկրի դարպասները քրեական հեղինակթյնների

Արﬔն Կանևսկի

առջև: Հայաստանի սահմանը թյլատրվմ է հատել ﬕայն 3 մարդ՝ Դեդ Հասանի թոռանը, Կամո Թբիլիսկիին և Անդրանիկ Սողոյանին՝ Զապ մականնով: Հատկանշական է, որ անձամբ Դեդ Հասանին այդպես էլ չթյլատրվեց Հայաստան մտք գործել: Արﬔնին չհաջողվեց ի կատար ածել իր վաղեﬕ ցանկթյնը՝ «օրենքով գող» կարգել փոքր եղբորը՝ Արտյոﬕն, որի թագադրման արարողթյնն ընդհատվել էր դեռ 2008-ին Յալթայմ կայացած հավաքին տեղի իրավապահների ﬕջամտթյան հետևանքով: Հիշեցնենք, որ Արﬔն Կանևսկին կապ ներ նաև 2009-ին Մոսկվայմ 37-ամյա «օրենքով գող» Ալիկ Մինալյանի սպանթյան հետ, որին, ըստ որոշ աղբյրների, մահից ﬕ քանի օր առաջ Կանևսկին թագազրկել էր: t Ահարոն Մելիքյան

´²Üìàð²Î²Ü вز¼¶ºêîÆ Ð²Ø²¼¶ºêî Æ ØºÌ ÀÜîð²ÜÆ


thepioneer-732  

Աﬔնահամակրելի պատգամավորը TV-քիլլերրթյյն № 5 (732), Ա ՊՐԻԼԻ 6-12 2011 Թ . www.ThePioneer.am հիﬓադրվել է 1923 թ. www.facebook.com/armherald “...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you