Issuu on Google+

Maandblad van Tot Heil des Volks Evangelisatie, hulpverlening en profetisch geluid mei 2012 jaargang 75 880

Media aan de macht?

Smachten naar mediahypes Oordeel of alverzoening?


2

Inhoud

4

De Oogst mei 2012

Smachten naar mediahypes

Peter Bergwerff: ‘De journalistiek creëert hypes voor verveelde Nederlanders.’ 

14

De manipulator in onszelf

26

Oordeel of alverzoening?

De woorden van de lasteraar zijn als lekkernijen 

8

Met andere ogen

Bram: ‘Eerst zag ik vrouwen als lustobject’ 

16

­ aarheid W en leugen

Het negende gebod wordt dagelijks met voeten getreden 

Rob Bell verkondigt een misleidende boodschap 

18

Leve de ­monogamie!

Seks en liefde is een spannende combinatie 

Inhoud   4 Smachten naar mediahypes

14 De manipulator in onszelf

24 Als alles tegenzit

Interview met Peter Bergwerff

Hans Frinsel

Marten Visser

  8 Met andere ogen

16 Waarheid en leugen

26 Oordeel of alverzoening?

Tineke Smith

Gert-Jan Segers

Oscar Lohuis

10 Veranderd door Christus

18 Leve de monogamie!

30 Worstelen met Israël

Gertjan de Jong

Lana Kooijman

Willem Glashouwer

12 EO, stop ermee!

20 Amsterdam50

33 Vier evangelisten, één evangelie

Redactie Habakuk

Krijn de Jong

Pieter de Boer

13 Wraak of liefde?

22 Omgaan met dwazen

34 Een verdoofd rabbijn

Jan Vermeer

Cees Stavleu

Gertjan de Jong


De Oogst mei 2012

Hoofdredactioneel Henk van Rhee

3

Opgeleukt nieuws Nieuwsonderwerpen zijn vaak complex en daardoor in principe niet geschikt voor korte en boeiende berichten. Geen probleem, zeggen de alomtegenwoordige moderne media. Dan leuken we het gewoon op. Bijvoorbeeld door op de man te spelen, bijzaken op te blazen of moeilijke dingen weg te laten. Tegenwoordig is vooral de zogenaamde ‘treiter- en afzeikjournalistiek’ populair als opleukmethode. PowNed is er net zo bekend door geworden als Geert Wilders. En als je met het nieuws op zich niks leuks kunt doen, dan zijn er altijd nog de media zelf waar je het over kunt hebben. Let wel: niet de inhoud, maar de manier waarop de media daarmee om­ gingen, wordt dan het ‘echte’ nieuws. Een mooi voorbeeld daarvan zag je tijdens de strijd om het fractievoorzitterschap van de PvdA. Jeroen van Dam werd bij ‘De Wereld Draait Door’ flink aangepakt. En mevrouw Albayrak bij ‘Pauw & Witteman’. De discussie ging vervolgens alleen nog maar over die ‘aanpak’.

Journalistiek cabaret We kunnen dit natuurlijk een vermakelijke ontwikkeling vinden. En af en toe valt er inderdaad wel wat te gniffelen. Maar per saldo vind ik deze ontwikkeling heel gevaarlijk en een risico voor het functioneren van onze democratische rechtsstaat. Want als de feiten ons niet meer boeien en we alleen nog geïnteresseerd zijn in een soort journalistiek cabaret, waarop baseren we ons dan als we bij de verkiezingen straks weer onze stem gaan uitbrengen? De deur voor manipulatie en volksmennerij staat dan

wagenwijd open, met de media die moeten scoren aan het roer. God behoede ons ervoor! De meeste media brengen ook nog eens min of meer hetzelfde nieuws. De stijl en invalshoek ­variëren. Maar het is bijzonder vermoeiend al die laatste nieuwtjes zonder inzicht in een samen­ hangend verband te volgen. De Prediker zei het al: ‘Het oog wordt niet verzadigd van zien, het oor wordt niet vol van horen. Wat er geweest is, dat zal er weer zijn. Wat er plaatsvindt, dat zal weer plaatsvinden. Er is niets nieuws onder de zon.’

Henk van Rhee

Dorpsroddel Mijn oproep aan alle weldenkende mensen – en christenen in het bijzonder – is daarom: houd op met het lezen van Spits en Metro, kijk niet meer naar ‘De Wereld Draait Door’, wat minder Teletekst en nu.nl, laat ‘Geen Stijl’ lekker schelden en ga gewoon slapen als ‘s avonds laat op het dorpsplein Pauw en Witteman de Nederlandse ‘dorpsroddel’ doornemen. Dan houdt u ook vast nog wel een kwartiertje over om na te denken over wat nu écht een belangrijke ontwikkeling is. En vergeet dan niet die ontwikkeling in gebed met de God van de Bijbelse openbaring door te spreken. Henk van Rhee is algemeen directeur van Tot Heil des Volks.

Colofon Jrg. 75, nummer 880, mei 2012

Uitgave Oogst Publicaties Onderdeel van Stichting ‘Tot Heil des Volks’, sinds 1855 actief in evangelisatiearbeid en hulpverlening.

Redactie Eveline de Boer Marijke Duifhuizen Gertjan de Jong (eindredacteur) Krijn de Jong Henk van Rhee (hoofdredacteur)

Aan dit nummer werkten mee Pieter de Boer Hans Frinsel Willem Glashouwer

Lana Kooijman Oscar Lohuis Gert-Jan Segers Tineke Smith Cees Stavleu Gerry Velema Jan Vermeer Marten Visser

Vormgeving, opmaak en druk Buijten & Schipperheijn Motief Amsterdam

Dreamstime

De Oogst is voor visueel gehandicapten ook verkrijgbaar in gesproken vorm. Nadere informatie hierover is te krijgen bij de CBB, Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden te Ermelo, tel. 0341-565499.

Redactie en administratie

Abonnement

Oogst Publicaties, O.Z. Voorburgwal 241, 1012 EZ Amsterdam, tel. 020-3446310, fax 020-4202394, e-mail info@deoogst.nl, website www.totheildesvolks.nl

De Oogst kost € 22,50 per jaar inclusief verzendkosten. Nieuwe abonnees kunnen zich aanmelden via de coupon elders in dit blad of via www.totheildesvolks.nl.

Omslagfoto en stockfoto’s


4

Interview Gertjan de Jong

De Oogst mei 2012

Smachten naar

mediahypes De journalistiek faalt als controlerende macht en zij creëert hypes om de verveelde Nederlanders te bevredigen. Dat beweert Peter Bergwerff, hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad. Waar het op uitloopt? ‘Je mag het absoluut niet wensen, maar soms denk ik: deze samenleving vraagt er gewoon om dat er een oorlog overheen gaat.’

Een bescheiden baardje, twee ronde brillenglazen en daarachter twee ogen die helder en bedachtzaam de wereld in kijken. Zo praat hij ook: helder, beheerst, zijn woorden zorgvuldig afwegend. Nu en dan kan hij echter onverwacht fel uit de hoek komen. Want Peter Bergwerff kan zich boos maken: over de verdomming van Nederland, de sensatiezucht en het machtsmisbruik van media. Over de misvorming van ‘zijn’ vak: de journalistiek. Het vak waar Peter Bergwerff zich nu al bijna veertig jaar mee bezighoudt en al die tijd voor dezelfde krant: het Nederlands Dagblad. De laatste negentien jaar als hoofdredacteur. Het werk verveelt hem na al die jaren nog niet. ‘Dat is het mooie aan nieuws: het is elke dag nieuw. Nieuws is spannend, het kan me echt een kick geven.’

Van het geloof valt geen systeem te maken Bergwerff komt uit een vrijgemaakt nest en is nog steeds lid van een gereformeerd-vrijgemaakte kerk. Thuis kreeg hij een warme geloofsopvoeding. De manier waarop hij wil geloven omschrijft hij als ‘gezond bevindelijk’. Niet te verwarren met ‘ongezond bevindelijk’ – een geloof waarbij je allerlei stadia van zonde­besef moet doorlopen om je misschien uiteindelijk een uitverkoren kind van God te mogen noemen. ‘Daar gruw ik van. Van het geloof

valt geen systeem te maken. God is ongrijpbaar. Daarom is het gebod om geen afgoden te maken zo cruciaal. Van God kun je geen beeld maken en toch blijven mensen het altijd proberen, want een beeld kunnen ze beetpakken.’ Onder ‘gezond bevindelijk’ verstaat de journalist: een intieme, levende omgang met je Schepper en Verlosser. Het besef dat God een levende realiteit is, hier en nu. ‘Het heeft ook veel te maken met gevoel, in dat opzicht heeft mijn geloof iets mystieks. Ik voel mij sterk verwant met Luther, ondanks zijn extreme uitspraken over bijvoorbeeld de Joden. Luthers ontdekking dat we helemaal niets aan ons behoud kunnen bijdragen en dat ­alles genade is, zie ik als heel fundamenteel. Luther ondervond zijn leven lang sterke aanvechtingen, dat herken ik. Dat God bestaat is voor mij nooit een vraag geweest. Wel: is God er ook voor mij?’

Permanent opgewonden De journalistiek is de laatste jaren volop in beweging. Steeds vaker lijken kranten en tv-journaals mee te golven op mediahypes. Of zoals columnist Bas Heijne pas schreef in NRC Handelsblad: ‘De helft van Nederland is permanent opgewonden. De andere helft windt zich permanent op over de opwinding.’ Een rake typering, vindt Peter Bergwerff. ‘Het aantal mediahypes neemt onmiskenbaar toe. Dat komt door de diarree aan media. Er zijn ontzettend veel media en allemaal hebben ze de behoefte om met iets nieuws te komen. Iedereen schreeuwt het hardst om aandacht.’


De Oogst mei 2012

Peter Bergwerff: ‘De verleiding om mee te doen met een hype kan heel sterk zijn.’ 

‘Het ongeluk van prins Friso is een goed voorbeeld. Wekenlang viel er eigenlijk niets nieuws over de prins te melden, maar kranten stonden elke dag weer bol van Friso. Ook het NOS-journaal deed mee. Het ging nérgens meer over. Wij hebben dagenlang bewust niets gepubliceerd over Friso, alleen als er echt iets nieuws te melden viel. De verleiding om mee te doen met een hype kan heel sterk zijn en soms ontkom je er gewoon niet aan.’

De helft van Nederland is permanent opgewonden Op 17 januari stond in dagblad Trouw een artikel te lezen van Marije van Beek over Different. In het artikel werd gesproken over ‘homotherapie’ die ‘ondeugdelijk’ en ‘zelfs gevaarlijk’ is. Hierop barstte een storm van publiciteit los en haastte minister Schippers van volksgezondheid zich om de hulpverlening als ‘bizar’ te bestempelen. Een

Interview Gertjan de Jong

5

FOTO ND

mediahype? ‘Ik zie dit als ideologisch gedreven actiejournalistiek. Dat hoeft niet verkeerd te zijn, zolang je de waarheid maar geen geweld aandoet. Marije Verbeek heeft dat wel gedaan. Ze wilde Different een hak zetten en zocht daar een verhaal bij. De berichtgeving over Different in Trouw zie ik als een vilein georganiseerde haatcampagne tegen Different. Objectieve journalistiek bestaat niet, maar je kunt wel streven naar eerlijkheid en de ander rechtdoen – al ben je het met hem of haar diametraal oneens.’

Joel Jablabla ‘Christelijke journalistiek zie ik als een middel, een instrument. Ik hoop dat onze krant lezers ’s morgens een steuntje in de rug geeft om te leven voor Gods aangezicht, of klassiek gezegd: om te leven in de vreze des Heren. Ons uiteindelijke doel is: goed spreken van God en het goede zoeken voor mens en wereld. Als journalistiek een doel in zichzelf wordt, beland je in een krampachtige zoektocht naar spraakmakende…’ Plotseling veert Peter op uit zijn stoel. ‘Kijk nou!’


6

Interview Gertjan de Jong

De Oogst mei 2012

Hij wijst naar de televisie in de hoek van zijn werkkamer, waar teletekst op staat. Een korte nieuwskop: ‘Kamerlid Leerdam stapt op.’ John Leerdam reageerde in de 3FM-show van Giel Beelen uiterst serieus op verzonnen berichten, zoals de vrijlating van de niet-bestaande straatterrorist Joel Jablabla. Bergwerff: ‘Leerdam had natuurlijk gewoon eerlijk moeten zijn, maar één zo’n blunder wil nog niet zeggen dat hij als Kamerlid niet capabel is. Dit is een goed voorbeeld van misbruik van media.’

Christelijke journalistiek zie ik als een instrument

gen wel uit op stammenstrijd, een burgeroorlog. Of het PVV-gedachtegoed wordt met geweld opgelegd, dan krijgen we hier een dictatuur. Het blijft speculatie, maar onze westerse cultuur is stervende, daar ben ik van overtuigd.’ ‘Je mag het natuurlijk absoluut niet wensen, maar soms denk ik: deze samenleving vraagt er gewoon om dat er een oorlog overheen gaat. Ja, het kan dat Jezus snel terugkomt en ik hoop dat. Anderzijds: dat dacht Luther ook. Hij was ervan overtuigd dat Jezus tijdens zijn leven zou terugkomen, want de maatschappij en de kerk waren in zijn dagen zo decadent en losgeslagen, dat kón gewoon niet erger. Nu weten we: het kan altijd erger.’

Weggepest ‘Mediahypes zijn er ook omdat mensen gewoon vragen om hypes. Waarom? Omdat ze zich stierlijk vervelen. Zeker, er is armoede in Nederland, maar veel Nederlanders zwelgen nog steeds in materiële geneugten, christenen incluis. Ze hebben alles en vervelen zich. Ze willen spannende verhalen en sappige hypes om de sleur te doorbreken. De halve wereld beweegt in die cadans van zinloosheid en verveling. De onderlinge solidariteit verdwijnt. Ik moet vaak denken aan Christus’ woorden over de voleinding van de wereld: “En de liefde van velen zal verkillen…” ‘Van de hemel wordt wel eens gezegd dat het er saai is en dat je je er wel kapot moet vervelen: de hele dag in witte klederen Gods lof bezingen. Ik geloof er helemaal niets van. In de hemel is God, dus daar kan het geen moment saai zijn. Weet je waar het saai is? In de hel. De massale verveling die je nu om je heen ziet, is het voorportaal van de hel.’

Dick Pels, directeur van het wetenschappelijk ­bureau van GroenLinks, schreef recent op de opiniesite Joop.nl: ‘Gewone burgers en kijkers onderschatten nog steeds hoezeer de media de werkelijkheid kunnen maken en breken, en dus ook de personen die ze politieke bekendheid en een podium verschaffen.’ Hij doelde op het getreiter van Job Cohen door journalisten.

Weet je waar het saai is? In de hel Bergwerff deelt de mening van Pels. ‘Qua opvattingen ben ik het lang niet altijd eens met Cohen, maar hij is een wijs man, iemand die nadenkt. Bovendien verzorgt hij al jarenlang trouw zijn gehandicapte vrouw – hoeveel ‘grootheden’ lopen niet weg bij het eerste beste beetje gebrokenheid? Maar één ding

Stammenstrijd ‘Entertainment is een substantieel onderdeel geworden van kranten en televisie. Ook het ANP heeft nu een eigen entertainmentafdeling.’ Peter staat op, loopt naar zijn boekenkast en pakt er een boek uit met een gerafelde kaft. ‘Ken je dit? Het heet “Amusing Ourselves to Death” en is geschreven door Neil Postman. Postman was geen christen; dat hij dit profetische boek in 1985 schreef zie ik als teken van Gods algemene genade. Entertainment is letterlijk geestdodend, zegt Postman, en daar geef ik hem gelijk in. Op BNN was een paar maanden geleden te zien hoe twee presentatoren een stukje vlees uit elkaars lichaam sneden en het vervolgens gingen braden en opeten. Dat is toch volslagen krankzinnig?’ Journalistiek is in de praktijk steeds vaker entertainment en faalt als controlerende macht van de overheid. Tezamen met de economische crisis en populistische politiek, kan dat wel eens een giftige cocktail worden, vermoedt Bergwerff: ‘Er hangt iets in de lucht. Misschien lopen de huidige ontwikkelin-

‘Castricum is slechts een wat bottere versie van Pauw en Witteman.’


De Oogst mei 2012

had Cohen niet: een vlotte babbel. Daarom is hij weggepest. Voor de camera zie je zo’n man verpieteren, niet uit z’n woorden komen. Ik zou wensen dat we meer van dit soort mensen hadden in de politiek. Voor Cohen is de jonge, flitsende Samsom in de plaats gekomen. Mij heeft hij nog niet kunnen imponeren.’

De duivel maakt zeker gebruik van media Over het pestgedrag van Rutger Castricum (PowNed) schreef Dick Pels: ‘Castricum is slechts een wat bottere versie van Sven Kockelman, Twan Huys, Ferry Mingelen, Pim van Galen, Mariëlle Tweebeke, Jeroen Pauw, Paul Witteman (ook gij, Brutus!), Andries Knevel en Thijs van den Brink. En allemaal hebben ze een vleugje van de Castricumse hypocrisie: “Ze doen het toch zelluf, het is toch je vak om daarmee om te gaan (dat wil zeggen: met een hufter als ik)?” Ook daar is Bergwerff het hartgrondig mee eens. ‘Of Knevel en Van den Brink wel serieuze journalistiek maken? Kom op, ook dat is ten diepste entertainment. Alleen al die manier van interviewen: ze vuren achter elkaar vragen af, laten gasten amper uitpraten en proberen hen voortdurend te vangen op spannende quotes; “scherp interviewen” heet dat dan. De EO is nauwelijks onderscheidend en doet gewoon mee met journalistiek effectbejag. Ik snap het wel: het huidige televisieklimaat dwingt je bijna om entertainment te maken. Maar toch, met dit soort programma’s verleid je mensen om toneel te spelen, om mee te doen met stoere praat en dat verschrikkelijke toontje.’

Lekkere combinatie Is van het misbruik in de Rooms-Katholieke Kerk ook een mediahype gemaakt? ‘Ik wil dat misbruik voor geen centimeter vergoelijken, maar het krijgt in de media wel onevenredig veel aandacht. In algemene instellingen van jeugdzorg was het misbruik minstens zo omvangrijk. Maar de combinatie seks en kerk is lekker. Natuurlijk, de kerk heeft een hoge pretentie en hierdoor valt het misbruik haar extra te verwijten. Toch zit er iets onrechtvaardigs in dat het zo breed wordt uitgesponnen. Journalistiek is ook een vorm van macht. Je hebt een podium, je kunt heersen over anderen en hen makkelijk zwart maken. Veel media worden beheerst door gefrustreerde ex-gelovigen, vooral ex-gereformeerden. De duivel, die ik als een reële macht beschouw, maakt daar zeker gebruik van.’ Tv-recensent Willem Pekelder schreef vorige maand in dagblad Trouw: ‘Dat christenen duizendmaal vaker slachtoffer zijn dan dader, lijkt in Hilversum

Interview Gertjan de Jong

7

moeilijk door te dringen.’ Een voorbeeld: toen afgelopen oktober in Egypte de bloedigste aanval plaatsvond op Koptische christenen sinds mensenheugenis, had ‘EenVandaag’ (Avro/Tros) het over postzegels waar muziek uit komt en ‘Altijd Wat’ (NCRV) over de Deense vettax. Bergwerff beaamt dat christenvervolging nauwelijks media-aandacht krijgt. ‘Maar we moeten niet alleen oog hebben voor vervolging van christenen. Elke vervolging van mensen om hun gedachten en opvattingen beschouw ik als uit den boze. Letterlijk. Vervolgens kun je wel nuchter concluderen dat christenen wereldwijd het meest vervolgd worden en dat het merkwaardig is dat veel media daar niet of nauwelijks aandacht aan besteden. Je ziet trouwens wel een kentering. Zo riepen recent Frits Bolkestein en Ayaan Hirsi Ali om aandacht voor de groeiende vervolging van christenen.’ (In het Amerikaanse opinieblad Newsweek van 6 februari schreef Hirsi Ali over ‘The Global War on Christians in the Muslim World’.)

Geestelijke prietpraat Het hyperige en hijgerige sfeertje in de samenleving werkt volgens Bergwerff door onder Westerse christenen. ‘In 1 Samuël 3 staat: “Het woord van de HEERE was schaars in die dagen.” Dat geldt zeker ook voor deze tijd. In de kerk is zoveel geestelijke prietpraat, zoveel therapie, well being en pop­ psychologie. Daar krijg je echt geen mensen de kerk mee in. Alleen God zelf kan daarvoor zorgen, we moeten Hem aanroepen.’

Christelijk Nederland is één groot toeterend verkeersplein ‘Nee, van nostalgische gevoelens heb ik geen last. Vroeger was het echt niet beter. We leven nu ook in een tijd die buitengewoon enerverend en daardoor ook boeiend is. De ontwikkelingen in de technologie zijn fenomenaal. Vanuit Turkije kan ik via mijn iPad met mijn kinderen en kleinkinderen communiceren, prachtig! Wel bid en verlang ik ernaar dat God in dit land weer wordt gehoord. Dat zou ook de verveling oplossen en de kerk hoeft dan niet langer te vluchten in allerlei foefjes en liturgische experimenten. Soms word ik zo moe van al die christelijke trends en probeersels. Christelijk Nederland is één groot toeterend verkeersplein. Zo hoorde je in de veertigdagentijd iedereen opeens roepen over alternatieve vormen van vasten. Het hoeft niet verkeerd te zijn, maar waarom hoor je nergens een oproep tot rust? In Jesaja 30:15 staat: ‘Door terugkeer en rust zou u verlost worden, in stilheid en vertrouwen zou uw sterkte zijn’. Niks commissies, actieprogramma’s of rare fratsen. Bekering en rust in God, dat is de kern van geloof.’


8

Dichtbij Tineke Smith

De Oogst mei 2012

CHAP

Met andere ogen ‘Toen ik zestien was, bezocht ik voor het eerst een prostituee’, vertelt Bram. Tegenover me zit een man van 27 jaar. Hij is actief in de kerk, woont in Haarlem en doet een avondstudie naast zijn baan in de bouw. Zijn jarenlange seksverslaving heeft diepe sporen in zijn leven getrokken.

Een gesprek over de eenzaamheid die hij als kind voelde en het dubbelleven dat hij later leidde, is niet makkelijk voor Bram. Toch wil hij zijn verhaal vertellen. ‘Ik zie het als opdracht van God om van Hem te getuigen.’ Nu kan Bram zich een leven zonder God niet meer voorstellen, maar in zijn jeugd was dat wel anders. ‘Als kind had ik het gevoel dat ik er niet bij hoorde. Misschien was het anders geweest als er in de kerk persoonlijke aandacht voor me was geweest. Die was er niet en ik leefde in mijn eigen wereldje met mijn geheimen.’

Ik zie het als opdracht om van God te getuigen Bram vindt het nu nog moeilijk om te vertellen wat er precies gebeurd is. ‘Toen ik in groep vier zat, ben ik misbruikt door iemand uit mijn naaste omgeving. Hier durfde ik met niemand over te praten. Mijn grenzen werden met voeten getreden, maar ik wist niet wat ik ertegen moest doen. Ik werd wantrouwig tegen iedereen.’ Door het misbruik leert Bram zijn ware gevoelens te verbergen achter een masker van leugens. Dat kost hem zoveel energie dat hij een achterstand oploopt op school. Hij blijft een keer zitten en komt uiteindelijk op het vmbo terecht,

terwijl hij – zo blijkt later – een IQ van 120 heeft. ‘Het leren ging me best gemakkelijk af maar ik was niet gemotiveerd.’ Uit verveling gaat Bram zelf op zoek naar uitdagingen. Hij doet graag verboden dingen, het geeft hem een kick. Intussen snakt hij naar erkenning.

Elke dag fietste ik langs een camper met prostituees Als Bram in de tweede zit, valt zijn oog op de seksadvertenties in de plaatselijke krant. Dit maakt veel bij hem los. Later koopt hij pornoblaadjes die hij op zijn kamer verstopt. En daar blijft het niet bij. ‘Elke dag als ik naar school fietste, kwam ik langs een camper waar prostituees werkten. Hier werden op school ook grappen over gemaakt. Toen ik zestien was ben ik, ‘s avonds laat, voor het eerst naar een prostituee geweest.’

Verloren onschuld Nu, jaren later, kan Bram het zich nog heel goed herinneren: ‘Ik had verwacht dat het romantisch zou zijn, maar dat was het helemaal niet. Het voelde een beetje als naar de supermarkt gaan, daar een biertje kopen en dan weer naar buiten. Weer thuis voelde ik mezelf nog veel leger dan daar-

voor. Het voelde alsof ik mijn onschuld kwijt was. Ik dacht er niet over na dat het slecht was. Natuurlijk, het was niet normaal om zoiets te doen. Maar ik had niet het idee dat het schadelijke gevolgen had. Door de porno en ook door mijn misbruik had ik al zo’n verwrongen kijk op vrouwen en seksualiteit dat mijn eerste bezoek aan een prostituee geen grote stap was voor mij.’ Brams ouders hebben niets door van het drama dat zich afspeelt. Hoewel Bram een keer probeert om over seksualiteit te praten, schrikken zijn ouders daarvoor terug. Ook de kerk blijft op afstand. Niemand die zijn totaal verwrongen kijk op seksualiteit dus corrigeert. Ondanks de kerk en andere christenen die niet tot hem door kunnen dringen, verdwijnt God niet uit zijn leven. Hoe hard Bram Hem ook van zich af probeert te stoten. ‘Ik probeerde heel hard bij God vandaan te rennen maar dat lukte niet. Als ik echt in de put zat, luisterde ik wel eens naar Met andere ogen van Gerald Troost. Dat gaf me de warmte en liefde die ik niet meer kon ervaren van mensen om me heen. Ik was te ver weg.’

Verstrikt in leugens Bram merkt dat zijn verslaving een struikelblok wordt in relaties met de buitenwereld. Steeds meer raakt hij verstrikt in leugens, terwijl hij juist eerlijk wil zijn. ‘Op een


De Oogst mei 2012

Dichtbij Tineke Smith

Bram: ‘De dingen waar ik verantwoording voor moet nemen, zijn niet met geld of daden uit te drukken.’

gegeven moment kwam het EOprogramma ‘40 dagen zonder seks’ op tv. Die serie was zo confronterend, dat ik er nachten van wakker heb gelegen. Het was alsof ik in de spiegel keek. Ik zag jongeren die veertig dagen geen seks hadden en ik kon het nog niet eens één dag. Ik ging veel in de Bijbel lezen. Hierdoor begon ik denkpatronen te ontwikkelen die van God zijn.’

Ik werd wantrouwig tegen iedereen Bram begint een internet­cursus www.settingcaptivesfree.nl om van zijn seksverslaving af te komen. Intussen heeft hij ook veel gesprekken met een pastoraal werker. De ontmoetingen zijn leerzaam, maar hij merkt dat het te snel gaat. ‘De wortels zaten zo diep. Toen ik van mijn seksverslaving af wilde komen, werd ik me bewust van hoe ik naar vrouwen keek, als lustobject. Pas toen ik dat

denkpatroon af wilde breken, ontdekte ik dat het een probleem was.’ Het moment dat Bram zijn onreinheid belijdt, is achteraf gezien cruciaal geweest in zijn weg naar genezing. Maar zelfs nu, jaren later, is hij er nog niet. Op momenten dat hij niet lekker in zijn vel zit, is de verleiding van pornografie en prostituees groot. Soms twijfelt hij eraan of hij ooit van zijn verleden los kan komen. Maar toch is er ook geloof. Geloof dat God zijn zonden vergeven heeft en dat hij zichzelf ook mag vergeven. Hij worstelt nog met de vraag hoe hij vergeving kan vragen aan de vrouwen die hij ooit bezocht. ‘Ik heb daar wel over nagedacht. Dat vind ik moeilijk. De dingen waar ik verantwoording voor moet nemen, zijn niet met geld of daden uit te drukken.’ Wel zegt hij dat hij veel heeft geleerd van zijn moeilijke jeugd. ‘Het doet me goed als ik bijvoorbeeld een collega die pijn heeft het gevoel kan geven dat hij er mag zijn en dat zijn verdriet wordt opgemerkt. Ik heb geleerd dat daden

9

Anonieme foto

veel meer zeggen dan woorden. Ik wil gewoon Bram zijn en ik ben christen.’ Het kleine jongetje dat zo graag gezien wilde worden, heeft geleerd dat zijn leven kostbaar is in Gods ogen. De naam ‘Bram’ is gefingeerd.

Hulp bij seksverslaving Setting the Captives Free biedt een online cursus om bevrijd te worden van pornografie en andere vormen van seksuele onreinheid. Ook CHAP, onderdeel van stichting Tot Heil des Volks, biedt hulp bij seksverslaving. Deze hulp kan bestaan uit individuele gesprekken, relatietherapie en/of groepsbehandeling. De website van CHAP is: www.chap-nederland.nl.


10

Dichtbij Gertjan de Jong

De Oogst mei 2012

Shelter

Veranderd door Christus Afgelopen november reisde Catia van Portugal naar Amsterdam, samen met een goede vriendin. Hun doel: veel drugs gebruiken en drinken. Net zolang tot het geld op was.

Het café in de Shelter City Eind december sliepen ze allebei op straat. Zonder geld en zonder verdere plannen. Ze hoorden dat je in de Shelter-hostels als cleaner kon werken en meldden zich aan als cleaners voor januari. Catia’s vriendin ging aan de slag in de Shelter City en Catia in de Shelter Jordan. ‘Tijdens de eerste week in de Shelter had Catia een ontmoeting met God’, vertelt Kirsten Wouda, staflid in de Shelter. ‘Ze leerde Jezus Christus kennen en ging over van de dood naar het leven. In de weken die daarop volgden, konden wij haar meer vertellen over het Evangelie, waardoor haar verlangen groeide om God beter te leren kennen. Ik voelde mij echt rijk gezegend dat ik in dit proces betrokken mocht zijn en ook met Catia de Alpha-cursus mocht volgen. Hoe meer ze hoorde over God, hoe meer ze van Hem wilde weten. Elke dag vroeg ze

of ze nog een video van de Alphacursus mocht zien.’

Hoop en vrede Toen er een eind kwam aan haar tijd in de Shelter, besloot Catia om terug naar haar huis te gaan in Portugal. Dat was geen makkelijke keuze. Haar familie en vrienden steunden haar namelijk niet in haar besluit om haar leven aan Christus toe te wijden. Kirsten: ‘Het lukte mij om in contact te komen met een kerk in haar stad. De voorganger van de kerk was echt gemotiveerd om haar thuis te laten voelen in de gemeente.’ In Portugal bleek dat ze de gemeente hard nodig had, want weer thuis kwam ze voor verschillende grote uitdagingen te staan. Zo bleek enkele dagen na haar thuiskomst dat ze een hersen­ tumor had. Door de verschillende medische onderzoeken heen bleef haar geloof standvastig.

Ze geloofde dat God de regie in handen had, wat de uitkomst van de onderzoeken ook zou zijn. Catia verbleef enige tijd in een kliniek voor behandeling. Daar vertelde ze de andere mensen haar verhaal, over de hoop en de vrede die ze van God had ontvangen. Er volgde een risicovolle operatie, waar God haar doorheen hielp. ‘Nu is ze weer uit het ziekenhuis, bezoekt ze regelmatig de kerk en bijbelstudieavonden en bereidt ze zich voor op haar doop’, vertelt Kirsten. ‘Er zullen worstelingen en uitdagingen blijven in het leven van Catia, maar als staf geloven we dat God grote dingen met haar voorheeft. Dat ze steeds meer zal ontdekken hoe breed, lang, hoog en diep de liefde van Christus is!’

Over de Shelter De Shelter heeft in hartje Amsterdam twee christelijke jeugdhostels: de Shelter City en de Shelter Jordan. Jaarlijks overnachten hier 40.000 reizigers uit de hele wereld. Meestal zijn dit jonge mensen tussen de 16 en 35 jaar. De Shelter wil deze jongeren niet alleen een goede accommodatie en prettig verblijf bieden, maar hen ook bekend maken met het Evangelie van Jezus Christus. Zie www.shelter.nl.


De Oogst mei 2012

Reünie Shelter succes

Dichtbij Redactie De Oogst 11

ANBI-regeling Misschien hebt u wel eens gehoord van de ANBIregeling. ANBI staat voor Algemeen Nut Beogende Instelling, oftewel een instelling die door de belastingdienst als ‘goed doel’ is aangemerkt. Sinds 1 januari 2008 zijn alleen eenmalige giften aan een ANBI aftrekbaar.

De receptiebalie van de Shelter in de jaren zeventig (archieffoto) Eind maart heeft De Shelter/ Youth Hostel Ministry haar 40-­jarig bestaan gevierd met een reünie. Oud-medewerkers en vrijwilligers kwamen uit allerlei landen (Duitsland, Engeland, VS) om het feest mee te vieren. Het was een mooi weekend, waarin verhalen werden opgehaald en waarin de reünisten ook Amsterdam in zijn gegaan. Zo is er een stadwandeling en een ‘Bike Tour’ gemaakt en er was een boottocht door de grachten. Zaterdagavond was er de feestavond in theater

het Keerpunt. Mensen ontmoetten elkaar daar weer na vele jaren (sommigen na zo’n dertig jaar!) en de tijd was te kort voor alle verhalen. Hoogtepunt van de avond was het optreden van zanden mimekunstenaar Gert van de Vijver. Alastair MacDonald, voorganger van Christ Church Amsterdam, sloot de reünie af met een indrukwekkende boodschap over geloof in een grote God die zoveel meer kan doen dan wij ooit kunnen bidden of beseffen.

Kinderkleding Re-play, een spelinloop voor kinderen in AmsterdamOost en onderdeel van De Bewaarschool, organiseert op woensdag 23 mei een kledingverkoop voor kinderkleding in de categorie nul tot vier jaar. Het doel is om met meer mensen in de wijk in contact te komen en om geld op te halen voor Re-play. Voor de kledingverkoop zijn we op zoek naar kinderkleding in de maten 50/56 tot en met

104/110. Voor meer informatie kunt u terecht bij Tjarda van Schaik: tvanschaik­@­ debewaarschool.nl. Zie ook de site: www.debewaarschool.nl. De Bewaarschool is onderdeel van stichting Tot Heil des Volks. Het doel van De Bewaarschool is: vanuit Gods liefde duidelijk aanwezig zijn in de buurt. Tot Heil des Volks werkt voor dit project samen met verschillende kerken in Amsterdam.

Stichting Tot Heil des Volks en de daaronder vallende werkstichtingen zijn door de Belastingdienst aangemerkt als ANBI, waardoor een gift aan Tot Heil des Volks of een van de daaronder hangende werkstichtingen aftrekbaar is voor de inkomstenbelasting. De Belastingdienst heeft het voornemen om per 1 juni 2012 de ANBI-status van Stichting The Shelter Youth Hostel Ministry en Stichting Oogstpublicaties in te trekken, omdat zij van mening is dat deze stichtingen zich niet voor minstens negentig procent inzetten voor het algemeen nut. Als u voor deze projecten een gift wilt overmaken, dan kunt u dat het beste doen op de rekening van Stichting Tot Heil des Volks (rekening­ nummer 104944) onder vermelding van het project waarvoor de gift bestemd is. Wij zorgen er dan voor dat die gift, die aftrekbaar blijft voor de inkomstenbelasting, op de juiste plek terechtkomt. Hebt u vragen, dan kunt u contact opnemen met het hoofdkantoor van Tot Heil des Volks. Wij zijn van harte bereid om uw vragen te beantwoorden.


12

Habakuk Redactie Habakuk

De Oogst mei 2012

EO, stop ermee! Op www.habakuk.nu proberen we actuele gebeurtenissen te belichten in het licht van de Bijbel. We selecteerden twee opvallende bijdragen.

EO, stop ermee! Nee, ik ben geen heftige tv-kijker. Ik vind mezelf al dom genoeg. Ook voor EO-programma’s maak ik al heel lang geen uitzondering meer. En zeker niet met Pasen. Nu had ik gisteren nog wel even op Uitzending Gemist willen kijken naar De Grote Jezus Quiz. Te laat, de EO had het programma er al afgehaald. Te beschamend. Ik moet het dus met de commentaren doen. Die zijn niet bemoedigend. Blogger Alain Verheij: ‘Een Nederlander die dit gezien heeft, moet wel stapelgek zijn om naar de website van de EO te gaan, teneinde “meer over Jezus te weten te komen”. Die Jezus is namelijk net gedurende een uur belachelijk gemaakt door de omroep die zijn boodschap wenst te verspreiden. Laat maar zitten dan die Jezus.’ Inmiddels vindt de EO-directie zelf ook dat ze over de grens ge-

schoven zijn. Na opsomming van alle zegeningen van de laatste dagen volgt een vierregelig slap excuus. ‘Dat het programma teveel een sfeer uitstraalde van humor.’ Was dat maar waar. Waarom niet eerlijk toegegeven dat ze de kijkers gewoon platte lol hebben voorgezet? Zo’n soort uitzending maakt spotters overbodig. Het excuus stelt me niet gerust. Het lijkt er erg op dat ze bij de EO het innerlijke kompas kwijt zijn. Het is wachten op het volgende ongeluk. Misschien kunnen een paar nagekomen quizvragen voor de EOdirectie nog behulpzaam zijn. 1. Welke Bekende Israëlieten (BI’ers) werden door Jezus uitgezonden om het Evangelie te verkondigen? 2. Welke ‘lolbroeken’ stuurde God naar Zijn volk Israël om hen tot

bekering te roepen? 3. Welke Naam mag je ook alweer niet ijdel gebruiken? 4. Hoe ging Jezus om met kijkcijfers (zie Joh. 6:67)? Ik zit nog met een privéprobleempje. Met welke argumenten kan ik nu nog aankomen bij mijn vrouw, die er al jaren op aandringt om ons EO-lidmaatschap op te zeggen? Alsjeblieft mensen, stop met deze onzinprogramma’s, of stop er ­helemaal mee. Krijn de Jong

Luther en zijn boom Als het gaat om de terugkeer van Jezus op aarde, dan hoor je vaak een verwijzing naar een bekende uitspraak van Maarten Luther: ‘Al zou ik weten dat de wereld morgen ten onder ging, ik zou vandaag nog een appelboom planten.’ Die verwijzing zal goed bedoeld zijn, maar in de praktijk betekent het vaak dat men gewoon doorgaat met het oude leventje en juist helemaal niet bezig is met de terugkeer van Jezus. Aan die woorden moest ik denken toen ik laatst in het boek Handelingen over het leven van

de vroege kerk las: ‘...niemand zei dat iets van wat hij bezat, van hemzelf was, maar alles hadden zij gemeenschappelijk’. Volgens sommige uitleggers was het niet zo slim wat men daar indertijd in Jeruzalem deed. Want ze raakten snel door hun geld en bezit heen. En moest Paulus later niet een collecte organiseren voor die totaal verarmde gemeente in Jeruzalem? Toch staat ook deze passage in de Bijbel om ons daarmee ‘te onderwijzen, te weerleggen, te verbeteren en op te voeden in de recht-

vaardigheid’. Misschien wel om ons aan te sporen meer dan het gewone en voorspelbare te doen. Met dat delen van het bezit liet de eerste gemeente in ieder geval zien dat ze elkaar oprecht liefhadden en een spoedige terugkeer van Jezus verwachtten. Zou het in de economisch mindere tijden ook niet goed zijn dit soort ‘rechtvaardigheid’ te tonen? Als signaal van de verwachting van de spoedige wederkomst van onze Heer? Henk van Rhee


De Oogst mei 2012

Christenvervolging Jan Vermeer 13

Wraak of liefde? Islamitische terroristen vallen wekelijks kerken aan in Nigeria. De kerk worstelt: moet ze zelf terugslaan om het geweld een halt toe te roepen?

Isaac, een Nigeriaanse medewerker van Open Doors, doet onderzoek na geweldsincidenten en ziet wekelijks opnieuw hoe terrorisme gezinnen verscheurt. Hij fotografeert de verwoestingen en ook de lichamen van omgekomen mensen. Maar het zwaarst zijn de gesprekken met de overlevenden. ‘Ik kijk in de ogen van de achtergebleven kinderen, of van ouders die een partner of kinderen verloren zijn. Dat is pure marteling. Het raakt me diep. Als ik thuiskom en mijn eigen vrouw en kinderen in de armen sluit, besef ik hoe gelukkig ik ben dat wij nog samen zijn.’ Dat is niet vanzelfsprekend. Ook Isaac loopt gevaar. ‘Afgelopen december was ik in de stad Yobe, vlak nadat daar bijna tweehonderd christenen waren vermoord en elf kerken waren verwoest. Een lokale kerkleider was verrast door mijn komst: iedereen probeerde op dat moment de stad te verlaten.’ Isaac bleef maar kort in Yobe, omdat de situatie nog steeds niet veilig was. ‘Het is in Nigeria vanwege de slechte wegen en criminaliteit niet verantwoord om ’s nachts te reizen. Daarom stopte ik op de terugreis bij een hotel. Daar hoorde ik geruchten dat het dorp diezelfde avond nog zou worden aangevallen door Boko Haram. Ik besloot dat het beter was om toch door te rijden, al was het donker en kende ik de weg niet. Op een gegeven moment werd ik ingehaald door een Volkswagen Golf, een type auto dat vaak wordt gebruikt bij aanslagen. Ze sneden me af en probeerden me te laten stoppen. Ik wist mijn weg te ver-

Voormalig kerkgebouw, vernietigd door een radicaal-islamitische terreurorganisatie volgen, maar ze volgden me tientallen kilometers lang. Uiteindelijk gaven ze het op.’

Roep om wraak Extremisten zitten helaas overal in de samenleving van NoordNigeria. In elke moskee kan een oproep klinken om een kerk binnen te vallen en de kerkgangers te vermoorden. Isaac: ‘Mijn eigen kerk werd ook aangevallen tijdens een dienst. De aanvallers hadden stokken bij zich en gooiden stenen naar ons. Jonge gemeenteleden gooiden stenen terug. Daarop verdwenen de aanvallers even, maar kort erop kwamen ze terug met automatische wapens. Ik wist me, samen met mijn familie en de meeste kerkgangers, terug te trekken in het huis van de voorganger. Ondertussen schoten de aanvallers op het huis en gooiden ze molotovcocktails over

de muur. We wisten het vuur te doven met flessen water. Het enige waar ik op dat moment aan kon denken was: hoe komen we hier levend uit? We zochten naar stenen, zodat we onszelf in elk geval konden verdedigen. Drie van mijn gemeenteleden kwamen om het leven en tientallen raakten gewond.’ De gemeente van Isaac besloot om liefde en vergeving te tonen in plaats van wraak. ‘Dat is wat de Bijbel ons voorhoudt. Maar niet iedereen was het daarmee eens. Vooral jongeren riepen om wraak. Het viel niet mee om hen in toom te houden. Toch moeten we deze moeilijke weg gaan. God heeft ons geroepen om te blijven. Dat doen we, zodat we Zijn werk ­kunnen doen.’ Jan Vermeer is medewerker bij Open Doors Nederland.


14

Thema Hans Frinsel

De Oogst mei 2012

De manipulator in onszelf Media hebben macht en daarin schuilt altijd het gevaar van misbruik. Maar ons persoonlijk communiceren herbergt eveneens een potentiële macht – hoe gering ook. In een themanummer over de macht van de media, is het goed om ons af te vragen hoe wij met onze eigen communicatie omgaan.

Geheel eerlijke en onbevooroordeelde berichtgeving in de media is wat we zouden willen of moeten hebben. Maar bestaat dat in een samenleving van zondige mensen? Al doen sommige media­ mensen een dappere poging dat ideaal te bereiken, het zal altijd de gebreken vertonen verbonden aan een gebroken wereld.

De verleiding om te manipuleren via de media is groot Manipulatie is het onkruid dat onvermijdelijk de kop opsteekt in de vruchtbare grond van macht. Dat geldt zeker in de media en allerlei vormen van communicatie. De verleiding om te manipuleren via de media is groot. Dat geldt niet alleen voor de grote spelers. Kijk maar eens hoe rijp en groen ieder naar hartenlust op internet zijn of haar mening ventileert of zaken poneert, vaak zonder goede gronden aan te dragen voor hun beweringen. En het is verbazingwekkend hoe makkelijk mensen dingen geloven die op internetsites verkondigd worden. Dat zegt ons iets over de begrensdheid van dat onmetelijke medium, maar het leert ons nog meer over de mens.

Wantrouwen Als ik dit schrijf gaat het WestAfrikaanse land waar ik woon door problematische presidentiële verkiezingen. Er is grote verdeeldheid over de uitslag van de eerste ronde. Een aantal kandidaten beticht de overheid van oneerlijkheid. De lokale media informeren ons maar mondjesmaat. Klopt het wat zij melden? Hun taak is niet gemakkelijk. Veel voltrekt zich achter de coulissen, wellicht omdat het het licht niet kan verdragen. Onduidelijkheid leidt altijd tot gissingen. Maar de mensen hier hebben een diepgeworteld wantrouwen tegenover de media en creëren daarom hun eigen wilde verhalen. Die scepsis heeft zijn oorzaak. In het verleden was hier een eenpartijstelsel en de media werden door de overheid gebruikt om het volk te manipuleren. Ook nu zijn de media niet geheel onpartijdig – waar wel? – maar met dit voordeel dat ieder zijn voorkeur heeft. De partijen maken daar gebruik van. Wat is waar? Wie heeft gelijk?

Mensen nemen aan wat ze graag willen geloven We kunnen de partijen en de media onduidelijkheid verwijten, maar er is een ander belangrijk

feit dat mij opvalt. Net als de verschillende media hun partij kiezen, zie ik dat mensen aannemen wat ze willen geloven. In deze verkiezingen is dat extra duidelijk, omdat sommige sympathieën nadrukkelijk etnisch bepaald zijn. Men kiest wat bij de eigen overtuiging of emotie past, of dat nu een sober krantenbericht is, of een broodje-aapverhaal uit het roddel­ circuit of van internet. Er zijn geruchten over fraude, over een mogelijke militaire coup, over een stam die de macht wil grijpen. En elk gerucht heeft zijn vaste aanhang die heilig in de eigen versie gelooft. Dat creëert een explosief politiek mengsel.

Lekkernijen Het is een extreme situatie, maar is het niet tegelijkertijd een karika­turale schets van onszelf? Moeten we niet toegeven dat ieder van ons de neiging heeft om uit berichtgeving te geloven wat we willen geloven? We laten ons maar al te gemakkelijk leiden door onze vooroordelen. En vaak zijn we maar al te bereid om dat wat wij als waar willen zien, ook met verve te verdedigen – zelfs als we er niet zo zeker van zijn. Natuurlijk, we proberen dat dan goed te ‘doordenken’. Maar als mensen zeggen dat ze denken, betekent dit vaak dat ze proberen de dingen in het keurslijf van hun vooroordelen te persen.


De Oogst mei 2012

Thema Hans Frinsel 15

De woorden van de lasteraar zijn als lekkernijen. En welke keuzes maken mensen in wat ze willen horen en aannemen? Hoe sensationeler het verhaal, hoe makkelijker het wordt geaccepteerd. De Bijbel waarschuwt dat onze oude natuur maar al te graag de verkeerde nieuwtjes wil geloven. ‘De woorden van de lasteraar zijn als lekkernijen; zij glijden immers af naar de schuilhoeken van het hart’ (Spr. 18:8). Maar ook als we grote zonden als openlijke laster herkennen en afwijzen, dan zijn er vaak andere, meer ‘onschuldige’ verkeerde zaken die we graag aannemen. Soms zijn het halve waarheden. Of er wordt slechts één kant van een waarheid zo sterk naar voren gebracht, dat het een totaal scheef beeld schetst van de zaak of persoon. Als het maar in ons straatje past en ons doel dient.

Sommigen zullen tegenwerpen dat de massamedia een veel groter bereik hebben en dat we onze persoonlijke communicatie daarmee niet kunt vergelijken. Gezien de omvang zit de spreekwoordelijke balk misschien in het oog van de media, maar de venijnige splinter in onze eigen communicatie kan net zo erg zijn. ­Jacobus noemt onze tong een ‘bron van onberekenbaar kwaad’, een klein lid dat een hoge toon voert en vergelijkt het met weinig vuur dat een groot bos in brand zet (Jac. 3:5-6).

Onze tong heeft meer macht dan we vaak beseffen

Niet alles geloven Hoe vaak zijn we niet in de verleiding om op die manier te ­communiceren, en zo anderen te manipuleren dat zij ons standpunt ten aanzien van een mens of een zaak overnemen? Met andere woorden: wij gaan vaak net zo te werk als veel media.

Onjuiste of oneerlijke communicatie door één persoon kan grote schadelijke gevolgen hebben. Onze tong heeft meer macht dan we vaak beseffen. Er is maar één remedie. ‘Bloedige striemen zuiveren het kwaad uit, en slagen reinigen de schuilhoe-

ken van het hart’ (Spr. 20:30). De bloedige striemen en slagen die Christus voor ons onderging, brengen ons de genade die zelfs die schuilhoeken reinigen en heiligen kan. In zijn ‘Navolging van Christus’ maant Thomas à Kempis ons tot bedachtzaamheid en bescheidenheid ten aanzien van onze eigen mening. Hij stelt dat het wijsheid is ‘niet alle woorden der mensen te geloven, noch het gehoorde of geloofde dadelijk in de oren van anderen uit te storten’ (boek 1, hst. 4-II; vert. Wielenga, 1926). Een heel goede raad. We geloven alles te snel en vertellen alles te gemakkelijk door. Zo zijn we verkeerd bezig. Als we deze regel als leidraad zouden hanteren, wordt het misschien wel wat stiller in onze omgeving, rustiger in ons hart, en hebben we minder te zeggen en meer tijd om met God door te brengen en Zijn stem te verstaan. Zoals Thomas à Kempis een paar regels verder zegt: ‘Waarheid moet in de Heilige Schrift gevonden worden.’ Hans Frinsel is zendeling in GuineeBissau.


16

Thema Gert-Jan Segers

De Oogst mei 2012

Waarheid en leugen In een oorlog is de waarheid altijd de eerste die sneuvelt. In de mediastrijd om reputaties is het niet anders. Het negende gebod – ‘Spreek geen vals getuigenis’ – wordt dagelijks met voeten getreden. Media laten zo iets zien van het slagveld van de strijd tussen waarheid en leugen en van wat er speelt in ons eigen hart.

Welke politici zijn veelbelovend, toonaangevend en gezaghebbend en welke niet? Welke producten gaan als broodjes over de toonbank en welke blijven maar in de schappen liggen? Spindoctors, politici, journalisten, reclame­ makers en producenten bevinden zich dagelijks in het strijdgewoel waarin reputaties worden gemaakt en gebroken. In die strijd lukte het bijvoorbeeld om Mark Rutte te veranderen van een politiek brekebeen in een leider van formaat en lukte het de computergigant Apple om zijn spullen zo begerenswaardig te maken dat mensen in een slaapzak voor de winkel lagen om ze als eerste te kunnen kopen.

Massamoorden zijn vaak begonnen met woorden In diezelfde strijd om beeldvorming citeren politici maar een halve zin van hun tegenstanders, zijn journalisten zo gebrand op een ‘scoop’ dat ze wederhoor achterwege laten en doen reclamemakers valse beloftes over geluk en schoonheid. Daarmee laten media iets zien van onszelf. Wat we in de media zien, zijn we zelf als we opscheppen, roddelen en genadeloos oordelen over een

ander. Ook wij doen de waarheid dagelijks geweld aan.

Moorden met woorden Jacobus 1 vergelijkt onze tong met een klein vuur dat grote schade kan aanrichten. De woorden die we spreken, schrijven, twitteren, mailen, via media uitzenden – ze kunnen als een ‘slopend vuur’ rondgaan en grote gevolgen hebben. De grote massamoorden uit de geschiedenis zijn begonnen met woorden. De duistere gedachten van Adolf Hitler over Joden kregen woorden in zijn boek ‘Mein Kampf’ en in zijn toespraken in stadions en via de ether. Het waren die woorden die langzaam maar zeker een hele samenleving hebben vergiftigd en de geesten rijp hebben gemaakt voor de uitvoering van de Holocaust. Bij de meer recente genocide in Rwanda zijn honderdduizenden Tutsi’s met kapmessen vermoord door Hutu’s. Dat was geen incident of spontane uitbarsting van geweld. Daar waren maanden van ophitsing via de radio aan vooraf gegaan. Woorden zijn niet zomaar woorden. Zo wordt er in het Midden-Oosten nog steeds negatief over Joden gesproken en is een nieuwe oorlog tussen Israël en zijn buren nooit ver weg. Roddels, leugens, haatdragende woorden komen niet uit de lucht

vallen, maar verraden een vuile bron. Onze woorden leggen de motieven van het hart bloot.

Roddels en leugens verraden een vuile bron ‘Want uit het hart komen boze gedachten, moord, (...) valse getuigenissen en laster’ (Mat. 15:19). Omgekeerd geldt dat ook: als God van ons vraagt om de ander recht te doen, om de waarheid lief te hebben en uit te dragen, dan is daarvoor een goede bron nodig is. Als Salomo zijn wijsheid aan zijn zoon wil overdragen, zegt hij: ‘Neem nooit leugens in de mond, laat geen bedrog over je lippen komen. Je moet elk mens recht in de ogen kunnen zien, nooit je ogen hoeven neerslaan’ (Spr. 4:24-25). En Salomo weet waar onze woorden vandaan komen: ‘Van alles waarover je waakt, waak vooral over je hart, het is de bron van je leven’ (Spr. 4:23).

Leven en dood De zonde kwam deze wereld binnen via een halve waarheid van de grote leugenaar. De duivel spiegelde Adam en Eva voor dat ze het verschil tussen goed en kwaad konden leren kennen, dat ze als God zouden worden en


De Oogst mei 2012

dat Gods waarschuwing tegen ongehoorzaamheid loos was en dat ze helemaal niet zouden sterven (Gen. 3:4-5). Het was de verwijdering tussen God, die waarheid is, en mensen die in leugens waren gaan geloven. Het was het begin van een strijd op leven en dood, die nog altijd voortwoedt.

Je moet elk mens recht in de ogen kunnen zien Dat blijkt op alle mogelijke manieren en tot in het leven van iedere dag. Ook nu is er de leugen van overmatig drankgebruik en we noemen dat ‘gezelligheid’. Er is de leugen dat we via een lot uit de loterij makkelijk rijk kunnen worden (‘hij kan zomaar vallen’). Er is de leugen dat als we die auto met geleend geld ‘kopen’ we een ander, gelukkiger mens

zullen worden. Er is de leugen van pornografie en promiscue seks die intimiteit beloven, maar ons in diepe eenzaamheid achterlaten. Er is de leugen die beweert dat prostitutie een toonbeeld van vrijheid is, terwijl de waarheid is dat er levens aan kapot gaan.

Aartsleugenaar Er is in onze cultuur de leugen dat de waarde van ons leven afhangt van jeugdigheid, gezondheid en onafhankelijkheid. Mensen zijn die leugen gaan geloven en besluiten, als ze niet meer aan die criteria voldoen, om ‘uit vrije wil’ uit het leven stappen. Het is het werk van de aartsleugenaar die ‘vanaf het begin een moordenaar is geweest’. Daar tegenover staat God. Hij heeft geen grotere vreugde dan wanneer mensen leugens doorzien, de waarheid ontdekken, bevrijd worden en tot leven komen. Jezus zegt tegen Zijn volgelingen: ‘Wanneer u bij mijn woord blijft, bent u werkelijk

Thema Gert-Jan Segers 17

mijn leerlingen. U zult de waarheid kennen, en de waarheid zal u bevrijden’ (Joh. 8:31-32).

Wij zijn geroepen om de leugen te ontmaskeren Daarmee zijn Jezus’ volgelingen opgenomen in de strijd tussen waarheid en leugen. Wij zijn geroepen om – waar we ook maar kunnen – de leugen te ontmaskeren en te getuigen van de waarheid die bevrijdt. Maar het is ook een strijd waarvan we weten dat die tot in ons eigen hart wordt gevoerd. Om die reden is ons hart onrustig, totdat het rust vindt bij Hem die de Waarheid Zelf is. Gert-Jan Segers is directeur van het ­Wetenschappelijk Instituut van de ­ChristenUnie.

Hangt de waarde van ons leven af van jeugdigheid, gezondheid en onafhankelijkheid?


18

Achtergrond Lana Kooijman

De Oogst mei 2012

Leve de monogamie! Het is al langer bekend dat ook niet-christenen zich zorgen maken over de ­seksualisering in onze maatschappij. Maar psychiater Bram Bakker gaat nog een stapje verder. In zijn boeiende boek ‘Over seks gesproken’ houdt hij een ogenschijnlijk ouderwets pleidooi voor monogamie.

‘Hoe komt het dat de relatie die we het meest ambiëren, de stabiele, monogame relatie met liefdevolle, warme en gepassioneerde seks, zo moeilijk realiseerbaar is?’ Het is slechts een van de prikkelende vragen die Bram Bakker in zijn boek stelt. De monogame relatie is volgens de psychiater het beste model om je als mens te ontwikkelen. In het ontkoppelen van seks en liefde gelooft hij dan ook niet. Net als dichter-theoloog Willem Barnard (1920-2010), die

in 1945 schreef: ‘Ons lichaam is onszelf, ons lichaam is geen het. Wie het seksuele genot losweekt van de menselijke relatie, verlaagt de ander en zichzelf tot een het.’ Bram Bakker signaleert dat de bereidheid en het vermogen om met je partner over seks te praten afneemt. Intussen lijkt de drempel om vreemd te gaan steeds lager te worden en blijft de populariteit van seks als consumptieartikel flink stijgen. Deze factoren staan haaks op het bereiken van die

Waarom is de relatie die we het meest ambiëren zo moeilijk te realiseren?

eigenlijk zo gewenste, liefdevolle monogame relatie. Overigens redeneert Bakker niet vanuit een christelijke levensovertuiging. Vreemdgaan vindt hij in moreel opzicht niet verkeerd. En de aantrekkelijkheid van monogamie verklaart Bakker als een ‘evolutionair bepaalde strategie’, niet als Gods scheppingsorde. Ook gebruikt hij nogal expliciete voorbeelden om zijn betoog te verduidelijken. Dit neemt niet weg dat hij – ook voor christenen –


De Oogst mei 2012

zeer waardevolle dingen schrijft. Praten over seks is nu niet bepaald iets waar veel christenen in uitblinken. En problemen rondom seksualiteit zijn er onder christenen genoeg.

Gratis internetporno De psychiater ziet dat monogamie vooral wordt bedreigd door de ruime beschikbaarheid aan gratis internetporno. Jongeren hebben geen idee meer wat ‘normale’ seks is en raken makkelijk verslaafd aan deze surrogaatseks. Deze groep was voor hem zelfs de directe aanleiding tot het schrijven van dit boek. Hij constateert dat het aantal seksverslaafden groeit en waarschuwt voor de ‘potentieel gevaarlijke’ situatie van miljoenen mannen die op internet onbeperkt porno tot zich kunnen nemen. In combinatie met verslavingsgevoeligheid heeft dit desastreuze gevolgen. De grote populariteit van porno – en de daarmee samenhangende ontkoppeling van seks en liefde – creëert niet alleen een voedingsbodem voor seksverslaving, maar verwoest dus ook relaties. Bakker hekelt daarom de enorme gerichtheid op het eigen genot en de opvatting dat seks een ‘lekkere snack is die je af en toe moet scoren’.

Porno verwoest duurzame relaties Eerlijk gesprek De oplossing voor deze seksuele ontwrichting? Volgens de psychiater moeten we die zoeken in een openhartig gesprek met elkaar. Een eerlijk gesprek tussen partners, met naasten en eventueel met hulpverleners. Door met je partner te praten over seksualiteit, voorkom je volgens de auteur ‘dat seks een sleur wordt of dat onuitgesproken verwachtingen en verwijten de sfeer gaan bepalen’. Wat mij betreft voegen we ‘kerken’ toe aan dit rijtje gesprekspartners. Door het onvermogen

om ook daar over seks te spreken, zoeken veel christenen de oplossing voor hun seksuele frustratie in de verkeerde richting. Is het pastoraat in onze gemeenten bekwaam en getraind, bijvoorbeeld om onderwerpen als seksverslaving en homoseksualiteit te bespreken? Is er voldoende oog en hulp voor echtparen met relatieproblemen?

De oplossing ligt in een eerlijk gesprek Uit een cijferanalyse van het CBS blijkt dat de kans dat een huwelijk voortijdig strandt in 2010 is opgelopen tot 36,2 procent. Christenen vormen hierop, ondanks ­kennis van de juiste moraal, geen uitzondering. ‘Lijden stopt niet door te scheiden’, aldus Bram Bakker. De meest gemaakte denkfout is volgens hem namelijk dat ‘mensen denken dat ze na een scheiding weer met een schone lei kunnen beginnen en dat er in een volgende relatie weer nieuwe kansen liggen’. Maar, waarschuwt Bakker terecht, je neemt jezelf – met al je onhebbelijkheden – gewoon weer mee de nieuwe relatie in. Met scheiden los je ten diepste niets op, maar ga je de problemen uit de weg.

Naamloze vleesobjecten Op het moment van schrijven van dit artikel wordt er in De Volkskrant hevig gediscussieerd over liefde en seksualiteit. De Amerikaanse auteur David P. Goldman betoogt dat vrouwen uiteindelijk een hekel krijgen aan seks, omdat ze voortdurend als seksobject worden neergezet. ‘Net als de Japanse vrouwen, zullen Amerikaanse vrouwen steeds minder aan seks gaan doen en steeds meer chocola gaan eten. Alle tekenen wijzen erop.’ Zo ver gaat Bram Bakker niet, hoewel hij in een reactie op het artikel van Goldman schrijft dat steeds meer vrouwen klagen dat

Achtergrond Lana Kooijman 19

ze geen contact krijgen met hun partner tijdens het vrijen. ‘Het lijkt wel porno, wat mijn vriend met me wil doen’, aldus een verontruste patiënte van Bakker. Ook publiciste Lisette Thooft bepleit in De Volkskrant dat seks weer gekoppeld moet worden aan liefde en intimiteit: ‘Wat we op school moeten leren aan jongeren is dat er niets zo griezelig en dus dapper is als seks hebben met iemand op wie je stapelgek bent. (…) En dat seks en liefde de spannendste combinatie is van allemaal.’ Volgens Thooft is dat spannender dan seks met ‘naamloze vleesobjecten’.

Seks en liefde is een spannende combinatie Valt het tij te keren? Of is het ‘too little, too late’? Met ‘Over seks gesproken’ doet Bram Bakker in ieder geval een dappere poging. Toch raad ik christenen vooral aan het pleidooi van Jezus Christus voor monogamie ter harte te nemen: ‘Daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zich aan zijn vrouw hechten, en die twee zullen tot één vlees zijn, zodat zij niet meer twee zijn, maar één vlees. Dus, wat God samengevoegd heeft, laat de mens dat niet scheiden’ (Mat. 19:5-6). En wat overspel betreft? Geen compromis. ‘U hebt gehoord dat tegen het voorgeslacht gezegd is: U zult geen overspel plegen. Maar Ik zeg u dat al wie naar een vrouw kijkt om haar te begeren, in zijn hart al overspel met haar gepleegd heeft’ (Mat. 5:27-28). Lana Kooijman is projectleider van het Jan de Liefde Instituut, christelijk kenniscentrum over seksualiteit.

Over seks gesproken, door Bram Bakker, 176 blz., prijs € 17,50. Uitgeverij Podium, Amsterdam, 2012.


20

Kerken in Amsterdam Krijn de Jong

De Oogst mei 2012

Amsterdam50 Zolder50, zo heette de kerk aanvankelijk. Negen jaar geleden werd de gemeente gevormd. Een soort zendingsproject vanuit Amerika. Men kwam samen op de zolder van het pand Leidsekade 50. Vanwege ruimtegebrek verhuisde de gemeente naar de de Herengracht 88. Daar hebben ze een plekje in het souterrain. Dat vroeg om een andere naam. Het werd Amsterdam50. Een verwijzing naar Pinksteren. We gingen luisteren.

Op de vijftigste dag na Pasen werd de Heilige Geest uitgestort. Pentacost. De naam Amsterdam50 drukt het verlangen uit naar het werk van de Heilige Geest. Jong, internationaal, informeel en degelijk bijbels, zo zouden we de bijeenkomst van Amsterdam50 kunnen samenvatten. Het grootste deel van de gemeente bestaat uit dertigplussers. We zien verschillende jonge gezinnen. Voor en na de dienst laten de kinderen duidelijk van zich horen. Het wordt er niet saaier van. De meeste bezoekers hebben hun wortels buiten Nederland. Ze komen uit verschillende Europese landen, uit Amerika en verder. Tijdens de dienst wordt er geen woord Nederlands gesproken noch gezongen. De inrichting van de kerkzaal is koffiebarachtig. De organisatie is zeker niet strak. De preek is appellerend en bijbels. We worden vanmiddag uitgedaagd.

De Oude Kerk Je hoeft niet vroeg je bed uit om om de dienst bij te wonen. De aanvangstijd is 16.00 uur. Dat late tijdstip leidt er toch niet toe dat iedereen op tijd is. Pas ruim een halfuur na aanvang van de dienst zijn we compleet. Kennelijk heeft niet iedereen de gave van het op tijd komen. Omdat de dienst pas half in de middag begint, kiezen

we ervoor om eerst een paar andere activiteiten te ondernemen. Aan het eind van de morgen vertrekken we richting Amsterdam. Voor de lunch melden we ons bij the Shelter City, een van de hostels van Het Heil. We worden uitgenodigd om met de werkers mee te eten. Met een man of twaalf zitten we rond de tafel. We tellen toch al gauw acht verschillende nationaliteiten. Later zien we een paar van de disgenoten terug in de kerk.

De preek is appellerend en bijbels Niet ver van de Shelter, midden op de Wallen, staat de Oude Kerk. Ik kom er heel regelmatig langs, maar heb zelden tijd om naar binnen te gaan. Dat is jammer. Voor het geld hoef ik het niet te laten, want ik ben ‘Vriend van de Oude Kerk’ en kan dus zonder plichtplegingen in- en uitlopen. Nu hebben we gelukkig wel tijd om naar binnen te gaan en de middeleeuwse sfeer op ons te laten inwerken. Zo’n zevenhonderd jaar oude kerk doet wat met je. Erg rustig is het trouwens niet. Er is een tentoonstelling gaande. Tientallen grote Karel Appel-achtige schilderijen, rond het thema prostitutie, han-

gen langs de muren. Het thema is niet vergezocht. Aan de andere kant van de muur zijn de echte bordelen.

Eredienst Als we na een tijdje bij ons eigenlijke adres, Herengracht 88, aankomen staat er een kleine deur open. Na een lange, kale gang komen we in een ruimte waar duidelijk geen binnenhuisarchitect aan te pas is gekomen. Het is waarschijnlijk een werkplaats of een magazijn geweest. We zijn ruim op tijd. We hebben gelegenheid om hier en daar een praatje maken. Een van onze gesprekspartners is een pastor in opleiding. ‘Zijn jullie evangelisch?’ vraagt mijn metgezel. ‘We proberen bij labeltjes weg te blijven. Wat we willen is telkens naar de Bijbel teruggaan.’ De inrichting van deze kerkzaal is wel erg verschillend van wat we net zagen in de Oude Kerk. Maar wat maakt het uit? De kern van de zaak is dat de gelovigen een drang hebben om samen te komen. Samen God willen eren met liederen en gebeden. Samen zich willen laten onderwijzen uit de Bijbel. En dat gebeurt ook hier. Er is zang en muziek, er zijn verschillende gebedsmomenten waaraan iedereen kan deelnemen, en de Bijbel gaat open. Maar eerst krijgen we nog een zendingsverslag.


De Oogst mei 2012

Kerken in Amsterdam Krijn de Jong 21

Een groep bezoekers van Amsterdam50 voor hun onderkomen

Ook dat hoort bij gemeente zijn. Een aantal gemeenteleden heeft meegewerkt aan een project in Kenia. We krijgen ook beelden uit het Afrikaanse land te zien. Na het verslag bidden we in groepjes voor de mensen waarover gesproken is.

De Heilige Geest helpt ons om anders naar lijden te kijken Dan volgt de preek. We lezen Romeinen 8 vers 16-25. Het gedeelte zet in met een prachtige belijdenis. ‘De Geest zelf getuigt met onze geest dat wij kinderen van God zijn. En als wij kinderen zijn, dan zijn wij ook erfgenamen: erfgenamen van God en medeerfgenamen van Jezus Christus; wanner wij althans met Hem lijden, opdat wij ook met Hem verheerlijkt worden.’ We krijgen een

preek te horen die naar meer doet verlangen. Meer werking van de Heilige Geest. Het is vanmiddag de laatste preek uit een serie van drie, met als thema ‘de Geest maakt ons verlangend’. Deze middag gaat het over de heerlijkheid die ons is beloofd. Verlang ik ernaar om dicht bij de Vader te zijn? Wil ik Hem beter leren kennen? Breng ik tijd met Hem door in gebed? De Heilige Geest helpt ons om vanuit een ander perspectief naar leven en lijden te kijken. De Heilige Geest doet ons verlangen naar de vervulling van onze hoop en doet ons verlangen naar de heerlijkheid die geopenbaard zal worden. De Heilige Geest helpt ons om te leven met het zicht op de toekomende tijd. Alles, de goddelijkheid en de soevereiniteit van Jezus, onze verlossing, en herschepping en onze uiteindelijke opstanding uit de doden, dat alles rust in de opstanding van Jezus. ‘Be my everything’, zingen we samen.

FOTO DE OOGST

Dorstig Natuurlijk wordt de dienst afgesloten met koffiedrinken. Dat is in de meeste kerken zo. In een aantal gemeenten wordt je ook met koffie ontvangen. Dat is ook in Amsterdam50 het geval. Ze gaan hier zelfs nog een stapje verder. Vlak voordat de preek begon, repte een aanzienlijk deel van de kerkgangers zich naar de kleine bar om daar nog snel wat drinken te bemachtigen. Luisteren maakt kennelijk ook dorstig.

Amsterdam50 lijkt een ideale gemeente voor passanten Amsterdam50 lijkt een ideale gemeente voor passanten. Mensen die voor korte tijd in de stad verblijven en die het Nederlands niet machtig zijn. ‘En de Geest spreekt alle talen.’


22

Bijbelstudie Cees Stavleu

De Oogst mei 2012

Omgaan met dwazen Veel christenjongeren weten niet hoe ze moeten reageren op dwaze taal en on­ verschilligheid van leeftijdsgenoten. Soms isoleren ze zich daarom van hun ongelovige omgeving. Een andere reactie is dat jongeren juist met verkeerde vrienden meepraten en zich niet van hen onderscheiden. Salomo toont ons in Spreuken een uitgebalanceerde kijk op communicatie met ‘dwazen’ in je omgeving.

Spreuken kent twee (Hebreeuwse) woorden voor ‘dwaas’: het eerste is èwil en het tweede kesil. Het eerste woord geeft een persoon aan die moreel volkomen ontaard is en het tweede woord duidt op iemand die vooral lomp, bot en ongevoelig is.

Een dwaas is kortzichtig en onbezonnen De omgang met het laatste type dwaas werk ik in het kader van dit artikel nader uit. Een kesil is onbezonnen en kortzichtig en beschikt over een ongegronde hoeveelheid zelfvertrouwen (Spr. 28:26a). Zo iemand is beslist niet leerbaar, wat blijkt uit de vermelding dat hij is ‘als een hond die terugkeert tot zijn uitbraaksel’ (Spr. 26:11). Spreuken geeft instructies over de manier waarop jongeren zich tot stabiele volwassenen kunnen ontwikkelen, mensen die in staat zijn het juiste antwoord te geven in uiteenlopende situaties. Een onderdeel van hun vorming betreft de juiste omgang met de kesil, van Spreuken 26:4 en 5. In vers 4 geeft Salomo het advies om een dwaas niet met dwaasheid te antwoorden, zodat de jongere niet aan hem gelijk wordt. In vers 5 merkt hij daarentegen op dat hij de dwaas juist wél met dwaas-

heid moet antwoorden, zodat deze niet denkt dat hij wijs is. Het is opmerkelijk dat Salomo deze tegengestelde opdrachten naast elkaar zet. Die tegenstelling is alleen te begrijpen, als je beseft dat we hier niet te maken hebben met algemene instructies, maar veeleer met opdrachten voor concrete situaties. Daarmee is echter nog geen volledig antwoord gegeven. Om een helder beeld te krijgen van de omstandigheden waarin die schijnbaar tegenstrijdige opdrachten functioneren, moeten we dieper doordenken.

vertoon je hetzelfde gedrag als degene die jou beledigt. Hetzelfde is er aan de hand als een jongere zich wat onzeker voelt en met de dwaas gaat meepraten. Hij onderscheidt zich dan niet meer van de dwaas. In vers 4 uit Spreuken 26 wordt de jongere dus aangespoord te werken aan een zuivere levenshouding. Hij mag zich niet negatief laten beïnvloeden door het gedrag van dwazen. Er zijn talloze situaties waarin hij, met het oog op zijn heiliging, het beste kan zwijgen.

Domme dingen doen

We moeten de dwaas aan het denken zetten

Eerst iets meer over de oproep om de dwaas niet naar zijn dwaasheid te antwoorden. Dit vers kun je als volgt verklaren: een dwaas kan door zijn gedrag en zijn onbezonnen uitspraken een jongere stimuleren dezelfde domme dingen te doen als hijzelf.

Salomo spoort jongeren aan tot een zuivere levenshouding Zo’n situatie vind je in 1 Petrus 3:9, waar de apostel opmerkt dat het niet goed is kwaad met kwaad te vergelden, en dat je niet moet terugschelden wanneer iemand jou uitscheldt. Door dat te doen,

Antwoorden met dwaasheid Uiteindelijk is het echter niet goed een dwaas alleen maar te negeren. Het is ook van belang bezinning en verandering bij hem teweeg te brengen. Daarvan spreekt de volgende spreuk in vers 5. Dat vers spoort jongere aan om de dwaas met dwaasheid te antwoorden. De specifieke reden voor deze oproep is dat de dwaas niet wijs zal zijn in zijn eigen ogen. Hij moet aan het denken worden gezet over zijn gedrag en dat lukt niet met zachte en vriendelijke woorden of negeren alleen. Je moet hem prikkelen om het absurde van zijn eigengereide en domme


De Oogst mei 2012

­gedrag in te laten zien. Hoewel er niet zoveel Bijbelse voorbeelden van zo’n houding te vinden zijn, is de reactie van Job op zijn vrouw wel illustratief. Wanneer Jobs vrouw haar man met grote botheid aanspoort God te vervloeken en te sterven, zegt hij dat ze de woorden van een dwaas spreekt. De absurditeit van haar bewering ligt hierin dat ze wel het goede van God aanvaardt en niet het slechte (Job 2:10). Job beschaamt zijn vrouw door te wijzen op haar eenzijdige kijk op God.

je leert God te vrezen (Spr. 1:7) raak je los van ik-gerichtheid en zelfvoldaanheid en sta je open voor vorming. In een lang leerproces verwerft de jongere inzicht in complexe situaties en zal hij zijn kennis effectief kunnen toepassen.

Effectief optreden

Toegespitst op de tekst uit Spreuken 26 vers 4 en 5 betekent dit dat de leerling door moet hebben in welke situatie een antwoord of het taalgebruik negatieve gevolgen kan hebben voor zijn geestelijk leven. Hij moet erop letten dat zijn manier van communiceren met lomperiken zijn relatie met de Here niet ondergraaft. Aan de andere kant moet hij zich niet isoleren.

De cruciale vraag voor Salomo is: wanneer kun je beter spreken en wanneer kun je er beter het zwijgen toe doen? In Spreuken ligt het accent op het vinden van het juiste woord op de juiste tijd en de juiste plaats (Spr. 15:23; 25:11). Over zo’n vaardigheid beschik je niet zomaar. Het is de vrucht van een ontwikkelingsproces dat al begint in je vroege jeugd. Doordat

Praten met lomperiken mag ons geloof niet ondergraven

Communiceren met ‘dwazen’, hoe doe je dat?

Bijbelstudie Cees Stavleu 23

Het is goed als hij erop uit is om mensen aan het denken te zetten en te veranderen. Om dit doel te bereiken, doet Salomo een beroep op zijn intuïtie, intelligentie en doortastendheid. Het Nieuwe Testament trekt de lijnen uit Spreuken door: aan de ene kant moeten we ons hoeden voor wereldgelijkvormigheid (Rom. 12:2), aan de andere kant zijn we geroepen een lichtend licht en een zoutend zout te zijn (Mat. 5:13-16). Ook in het Nieuwe Testament ontdekken we het belang van gerijpte personen, die effectief communiceren. Het is de apostel Jacobus die aanspoort de tong in toom te houden maar tegelijk ook goed te gebruiken (Jak. 3). Het is mijn gebed dat wij als christenen ook vandaag de dag blijven groeien in heiliging, balans en effectieve communicatie! Drs. Cees Stavleu is lid van de redactie­ raad en medeauteur van de Studie­bijbel Oude Testament, zie ook www.­s tudiebijbel.nl.


24

Zending Marten Visser

De Oogst mei 2012

Als alles tegenzit Met een zwaar gemoed besloten de ouderling en ik om twee mensen te schrappen als leden van de kerk. De man was een dorpshoofd, die als eerste van zijn dorp christen was geworden en zich had laten dopen. Wat een vreugdevolle gebeurtenis was dat! Maar nu kwam hij al tijden niet meer naar de kerk.

Het dorpshoofd probeerde bezoekers van de kerk te ontlopen. Als we hem aantroffen, beloofde hij weer naar de kerk te komen, maar het bleven lege woorden. Een paar jaar geleden had een jonge vrouw zich bij de kerk aangesloten. Ze had een kind maar geen man. Ze was dankbaar voor de hulp die de kerk haar bood. Maar nu was ze vertrokken, had ze haar kind in de steek gelaten en reageerde ze niet op de vermaningen van de kerk.

Mijn bemoediging maakt weinig indruk Een paar dagen later besloten we een andere vrouw uit de gemeente onder tucht te stellen. Ze was een huwelijk met een nietchristen aangegaan, en had daarbij ook aan een boeddhistische ceremonie meegedaan. Weer een paar dagen later ging ik op bezoek bij een moeder en haar alcoholistische, zwakbegaafde zoon. Ze aarzelen. Willen ze nu christen blijven of niet? De hele omgeving verzet zich ertegen. Ik probeer hen te bemoedigen, maar dat lijkt niet veel indruk te maken. Een week later word ik opgebeld. ‘Heb je gehoord dat Koeng verongelukt is?’ Koeng is een jonge vrouw uit een naburige kerk die altijd onderweg was om

het Evangelie aan mensen te vertellen. Als zij er niet is, zullen er dorpen zijn waar het Evangelie niet klinkt. Samen met een aantal anderen rijd ik naar het ziekenhuis waar het lichaam naartoe is gebracht. We worden naar het mortuarium gebracht. Het gezicht is inderdaad van Koeng. De rest van het lichaam is niet als menselijk te herkennen. Het is duidelijk dat er verschillende auto’s over haar heen gereden zijn zonder te stoppen. Even later komt Koengs moeder aan bij het ziekenhuis. Niemand heeft haar nog durven vertellen wat er gebeurd is. We vangen haar bij de ingang op. Een hartverscheurend tafereel volgt.

Er wordt gezegd dat het geen zelfmoord is, maar een ongeluk. Mensen zitten in groepjes met elkaar te praten. ‘Geloof je dat het een ongeluk is?’ Laat op de avond wordt de kamer waar het gebeurd is geopend. We bekijken de situatie. Naar mijn mening is het uitgesloten dat dit een ongeluk of zelfmoord geweest is; hij moet zijn omgebracht. De gesprekken gaan verder. ‘Wat moeten we nu?’ De moeder laat me een etui van haar zoon zien. ‘Ik houd van Jezus. Ik houd van mama’, staat erop.

Langzaam vormt Hij mij naar Christus’ beeld

Detectiveroman Nog voor de begrafenis van Koeng word ik opgebeld door een andere vrouw. ‘Mijn zoontje van dertien heeft zelfmoord gepleegd.’ Het is een gescheiden vrouw, haar zoon woonde 400 kilometer ver weg.

‘Mijn zoontje heeft zelfmoord gepleegd’ Op de dag van de begrafenis van Koeng kies ik ervoor naar de dodenwake voor deze jongen te gaan. Als ik op de plaats van bestemming aankom, loop ik een soort detectiveroman van Agatha Christie binnen.

De volgende dag is de crematie. Tot in de tempel praten mensen erover of de crematie tegengehouden moet worden en de politie ingeschakeld moet worden. Uiteindelijk gebeurt er niets. Een week later ontdek ik een fraudezaak. Een christen blijkt onbetrouwbaar te zijn. Dat heeft een grote impact op mijn werk en op onze kerk. Dit zijn drie weken uit mijn leven als zendeling. Ik zal niet beweren dat het drie gemiddelde weken zijn. Maar het roept wel de vraag op: als alles bij mijn handen afbreekt, wat maakt het dan waard om zendeling te zijn? Of, wat algemener gesteld: als je geen resul-


De Oogst mei 2012

Zending Marten Visser 25

Wat doe je als alles tegenzit?

taten ziet, heb je dan nog redenen om de Here God te dienen? Voor mij zijn er vier dingen die daar een antwoord op vormen. • God vraagt gehoorzaamheid God geeft opdrachten. Die opdrachten blijven geldig, ook als ze ons niet zo goed uitkomen. Als ik arm ben, geldt nog steeds: ‘U zult niet stelen.’ Als ik mijn vrouw zat ben (wat in het geval van mijn vrouw gelukkig onmogelijk is) geldt nog steeds: ‘U zult niet echtbreken.’ En als de hele wereld Christus zou verwerpen, geldt nog steeds Zijn opdracht: ‘Ga heen, maak alle volken tot Mijn discipelen.’ • God is met mij bezig Ik ben vaak druk bezig met wat ik voor God doe. In Gods ogen is het echter vast belangrijker wat Hij in mij doet. Hij heeft mij tenslotte niet nodig voor al die dingen waar ik me zo druk over maak. Terwijl ik bezig ben voor Hem, is Hij bezig

met mij. Door het dienen van God heen, vormt Hij mij langzamerhand naar het beeld van Zijn Zoon. Ik geef toe, het gaat héél langzaam. Maar juist wanneer wat we doen wegvalt en wie we zijn overblijft, komt God verder met ons.

Ik blijf een wel resultaatgericht mens • Mijn blikveld is zo beperkt Er is niets aan te doen, ik blijf wel een resultaatgericht mens. Daarom houd ik mij ook vast aan de gedachte dat als alles wat ik heb geplant afbreekt, er onder de grond misschien toch wortels zitten die later nog eens vrucht zullen gaan dragen. Ik heb in mijn zendingswerk zelden mensen tot geloof zien komen die niet al eerder het Evangelie gehoord hadden. Ik vertrouw er dan ook op dat sommige mensen die ik voor

het eerst het Evangelie verteld heb, later via een ander tot levend geloof zullen komen. • Ik moet mijn vreugde in God Zelf vinden De Bijbel roept mij ertoe op me te verheugen in de Here. Als alles voorspoedig gaat in mijn christelijke werk, kan het gemakkelijk gebeuren dat ik me ga verheugen in de vrucht van mijn werk, niet in de Here Zelf. Als ik niets overhoud dan God Zelf, dan is mijn relatie met Hem het meest puur. Dan leer ik, onafhankelijk van de omstandigheden, in Christus de parel van grote waarde te ontdekken.

Marten Visser is kerkplanter namens de OMF en werkt in Thailand. Op de website www.vissers.me houdt hij een weblog bij over zijn zendingswerk in Thailand en schrijft hij ook regelmatig over actualiteiten in kerk en samenleving.


26

Actueel Oscar Lohuis

De Oogst mei 2012

Oordeel of

alverzoening?


De Oogst mei 2012

Actueel Oscar Lohuis 27

Rob Bell betoogt in zijn bestseller ‘Love wins’ dat er geen eeuwige straf bestaat en dat uiteindelijk iedereen gered zal worden. Het boek van Bell leest makkelijk weg, maar heeft een misleidende boodschap.

De Amerikaanse voorganger Rob Bell (foto) heeft vorig jaar een boek uitgegeven over de hemel en de hel: ‘Love wins. A Book About Heaven, Hell, and the Fate of Every Person Who Ever lived’. ­Direct na verschijnen kwam dit boek binnen op nummer twee op de bestsellerlijst van de New York Times. Het werd een omstreden bestseller en er kwam een levendige discussie op gang. Onlangs verscheen bij uitgeverij Kok de Nederlandse uitgave: ‘En de meeste van deze is… liefde. Een eerlijk boek over hemel en hel’ – en ook in ons land is de discussie nu losgebarsten.

Nog maar weinig predikers durven over het oordeel te preken Rob Bell heeft een originele manier van schrijven en het boek leest makkelijk. Zijn woordgebruik is aansprekend en de beeldspraak die hij hanteert is vaak treffend. Hij verbindt theorie aan de praktijk en komt met aansprekende anekdotes en persoonlijke ervaringen. Zijn bewogenheid en liefde voor mensen in nood zijn voelbaar in de manier waarop hij over hen schrijft. Dit boek heeft meer positieve kanten, die ik hieronder zal uitwerken.

Pijnlijk onderwerp Ten eerste wordt met het boek een pijnlijk, gevoelig onderwerp blootgelegd. Veel christenen belijden in theorie dat zij geloven in de hel en een eeuwige straf voor de ongelovigen. Maar gevoelsmatig zitten zij ermee in hun maag. Het is ook geen makkelijk onderwerp. Wie vindt het nu niet moeilijk te geloven dat een ongelovig familielid op weg is naar de eeuwige dood? In evangelische kring zijn er nog maar weinig predikers die durven te preken over het oordeel, laat staan over de hel. Daarom is het goed dat het onderwerp ter sprake komt. Ten tweede, Bell roept in zijn boek op tot actie hier en nu. De Bijbel heeft alles te maken met het leven van alledag. We zijn christenen in deze wereld, we bidden en werken voor de komst van het Koninkrijk van God… op aarde. ‘Het lijkt bijna dat mensen

die het meest bezorgd zijn over mensen die na hun dood in de hel belanden, minder bezorgd zijn over de hellen op aarde’ (pag. 88). ‘Als het evangelie wordt gemarginaliseerd tot de vraag of iemand al dan niet “naar de hemel gaat”, wordt het goede nieuws gedegradeerd tot een ticket, een manier om door de klapdeur te komen’ (pag. 184). Sommige christenen zijn zo ‘heavenly minded’ dat ze ‘of no earthly good’ zijn – dus zich niet met de aarde bemoeien. Het is terecht dat Bell dit aan de kaak stelt. We moeten erover nadenken hoe we in het hier en nu, in de naam van Jezus, onze naaste tot zegen kunnen zijn. Ten derde, Bell toont aan dat er veel brokken worden gemaakt omdat christenen soms snel een oordeel geven over wie er wel of niet behouden zijn. Een middelbare scholier kwam bij een autoongeluk om het leven. Een christen woonde de ­begrafenis bij en vroeg aan de vriendin van deze omgekomen jongen of hij christen was. ‘Ze antwoordde dat de jongen in kwestie altijd had aangegeven dat hij atheïst was. Toen zei de vragensteller tegen haar: “Er is dus geen hoop” (pag. 13). ‘Wij hebben de verantwoordelijkheid om extreem terughoudend te zijn met negatieve, besliste, definitieve uitspraken over iemands eeuwige bestemming’ (pag. 167). We moeten het aan God overlaten om daarover te beslissen.

Inhoudelijk rammelt het boek aan alle kanten Slordig Afgezien van deze en enkele andere terechte en wezenlijke opmerkingen, rammelt het boek van Bell inhoudelijk aan alle kanten. Hieronder noem ik enkele kritiekpunten. Ten eerste hanteert Bell een vaak vluchtig en daardoor onzorgvuldig Bijbelgebruik. Regelmatig somt hij een reeks Bijbelteksten op om een punt te maken, zonder deze teksten in hun context te plaatsen en uit te leggen. Dat noemen we ­geïsoleerd ­Bijbelgebruik. Dat Paulus schrijft dat vrouwen


28

Actueel Oscar Lohuis

De Oogst mei 2012

Als je het oordeel wegneemt, begrijp je niet wat er aan het kruis is gebeurd.

‘worden gered doordat ze kinderen baren’ (1 Tim. 2:15) wordt door Bell gebruikt om aan te tonen dat de Schrift niet zo duidelijk is over hoe iemand gered wordt (pag. 25). Maar Paulus heeft het hier natuurlijk helemaal niet over de redding van de ziel, over de ­eeuwige behoudenis. De zondares uit Lucas 7 wast met haar tranen de voeten van Jezus en droogt die met haar haren. Daarop zegt Jezus tegen haar: ‘Uw zonden zijn u vergeven.’ Bell schrijft dan, opnieuw om te beweren dat de Bijbel niet duidelijk maakt hoe iemand behouden wordt: ‘Met jouw tranen Jezus’ voeten wassen levert vergeving van zonden op?’ (pag. 28). Maar Jezus beweert natuurlijk helemaal niet dat zij vergeven is omdat zij Zijn voeten met haar tranen heeft gewassen. Haar daad is een bewijs van haar geloof en vertrouwen in Christus.

Er wordt niets gezegd over de bekering tot Christus Jezus huilde toen Hij op een ezel Jeruzalem binnenreed. Bells uitleg: ‘Ze zijn niet in staat om te zien wat deze hardnekkige eis om een gewelddadige revolutie hun zal kosten’ (pag. 90). In Lucas 19:44 staat echter: ‘…omdat u het tijdstip waarop er naar u omgezien werd, niet hebt onderkend’. Bell interpreteert het Bijbelgedeelte vooral maatschappelijk – want dat past in zijn straatje – maar Jezus Zelf spreekt over het geestelijke, over het ongeloof van de Joden in de Messias. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

Dogmatische bril Deze slordige manier van omgaan met de Schrift diskwalificeert de leer die Bell in ons midden legt. Voortdurend worden teksten even vlug geciteerd en uitgelegd. Op sommige pagina’s gaat hij van hot naar her in de Bijbel. De grote lijn van zijn verhaal komt dan ook niet voort uit eerlijk luisteren naar

de Bijbel, maar uit een vooraf bepaalde visie op de materie. Hij probeert teksten te vinden die zijn kijk onderbouwen, maar laat hele grote andere noemers uit de Schrift liggen. Het tekst met tekst vergelijken en daardoor komen tot een verantwoorde, Bijbelse theologie ontbreekt geheel. Met de dogmatische bril van de alverzoening op leest Rob Bell de teksten die hem uitkomen. Zijn eigen versie van Gods reddingsplan legt hij over teksten heen.

Goddelijke werkelijkheid Vaak komt on-Bijbelse theologie voort uit beïnvloeding door de heersende filosofie om ons heen. De volgende citaten uit het boek doen mij newage-­ achtig aan: ‘Er is in de wereld een energie, een vonk, een lading, waar alles op aangesloten is. De Grieken noemden dit zoe, de mystici “Geest” en Obi-Wan (Star Wars-personage, red.) had het over “De Kracht” (pag. 152). Jezus leefde en leerde alsof de hele wereld voor Hem een ijle plaats was met eindeloze dimensies van het goddelijk ondeelbaar dichtbij, terwijl elk moment en iedere plek gewoon een volgende beleving is van de goddelijke werkelijkheid die overal om ons heen is, ons doordrenkt, en onafgebroken onder en boven ons is’ (pag. 70).

Bell schetst een God die niet oordeelt De goddelijke werkelijkheid is in iedereen. Dat staat toch wel heel ver af van de boodschap van de apostelen: ‘Bekeert u, en u zult de gave van de Heilige Geest ontvangen’ (Hand. 2:38). In het hele boek wordt niets gezegd over de bekering tot Christus, de noodzaak van de wedergeboorte en de oproep van de Bijbel om in Jezus Christus te geloven, om daardoor het eeuwige leven te ontvangen (Joh. 20:31). Nee, Bell schrijft: ‘Het is er eenvoudig.


De Oogst mei 2012

Jezus vergeeft hun allemaal, zonder dat ze erom vragen. Geregeld. Voor elkaar’ (pag. 195).

  Oorstrelende dwaalleer

Het beeld van God dat hierbij past is die van de alleen maar lieve God, die niet oordeelt. Bell kan een liefdevolle God en een oordelende God niet met elkaar rijmen. Daarmee wordt het Evangelie van Jezus Christus, en Die gekruisigd, van zijn kracht beroofd. Juist aan het kruis van Christus komen de liefde van God en de heiligheid van God bij elkaar. De Bijbel leert heel duidelijk dat het probleem van de mens is dat hij schuldig staat ten opzichte van God en dat God de zonde niet ongestraft kan laten (zie onder andere Heb. 9:22). De straf op de zonde komt van God. Jezus stierf aan het kruis omdat God een God is Die de zonde straft. De mens moet gered worden van het oordeel van God. Bell ontkent dit heel direct. Nadat hij de verzoeningsleer heeft genoemd, schrijft hij: ‘Mensen krijgen op subtiele wijze te horen dat Jezus ons redt van God. Laat dit ondubbelzinnig duidelijk zijn: wij hoeven niet gered te worden van God’ (pag. 189). Toch is dit de diepte van wat er aan het kruis gebeurde: de gerechtigheid van God eist de dood van de zondaar. Inderdaad, God Zelf is de grootste bedreiging voor de mens. Inderdaad, God heeft een dag bepaald waarop Hij de wereld rechtvaardig zal oordelen (Hand. 17:31). Maar de liefde van God leidde Hem ertoe om Zijn Zoon te geven als een verzoening voor al onze zonden. God heeft Zijn Zoon gestraft in plaats van ons. Als je het oordeel wegneemt, kun je helemaal niet begrijpen wat er aan het kruis is gebeurd.

Gods gerechtigheid eist de dood van de zondaar ‘Wij hoeven niet gered te worden van God.’ Dit citaat van Bell deed bij mij de druppel van de emmer overlopen. Deze voorganger brengt een dwaalleer – een leer die wel het gehoor streelt, maar niet overeenkomstig de gezonde leer is. Dit soort ontwikkelingen zijn dan ook al lang geleden voorzegd door de apostel Paulus: ‘Want er zal een tijd komen dat zij de gezonde leer niet zullen verdragen, maar dat zij zullen zoeken wat het gehoor streelt, en voor zichzelf leraars zullen verzamelen overeenkomstig hun eigen begeerten’ (2 Tim. 4:3).

Boekgegevens: En de meeste van deze is… liefde. Een eerlijk boek over hemel en hel, door Rob Bell, 206 blz., prijs € 18,50. Uitgeverij Kok, Kampen, 2012.

Column Gerry Velema 29

Nooit meer Als er iets ergs gebeurt in onze samenleving, wordt er meteen geroepen: ‘Dit nooit meer!’ Er moeten drastische maatregelen worden genomen. Voorkom herhaling! Nooit meer... Hoe kun je het geloven? Nooit meer. Hieruit spreekt een naïef verlangen naar een betere wereld. De mens is niet opgewassen tegen verdriet, leugens en tegen al die breuken en butsen in het onderlinge vertrouwen. Alsof de mens een crisis aankan! Tegen beter weten in roepen we met kracht: ‘Dit nooit meer!’ Soms geloven we er zelfs ook nog een beetje in, in dat roepen van ons. Maar het werkt niet. Is er soms nooit oorlog meer? Nooit meer uitsluiten van groepen mensen? Nooit meer misbruik van kinderen? Nooit meer zinloos geweld? Alles wat we nooit meer wilden, gebeurt morgen weer. Wie luistert er eigenlijk naar dit roepen van ons? Het lijkt wel een gebed, alleen is het adres onbekend. En toch... Dit ‘nooit meer’ komt ergens vandaan. Waarom willen wij die pijn nooit meer? Hoe vervreemd de mens ook is van zijn Schepper, de stem van Degene die formeerde fluistert en herinnert ons aan het begin: ‘…en God zag dat het goed was, ja zeer goed zelfs.’ Kinderen die gelovend verlangen, bidden ­anders en geadresseerd: ‘Hoe lang nog, Heer?’

Gerry Velema is schrijfster en deelt op de website www.bemoedigingssite.nl elke vrijdag een videoboodschap om christenen te bemoedigen.


30

Israël Willem Glashouwer

De Oogst mei 2012

Worstelen met Israël Net als veel andere christenen worstel ik wel eens met de vraag: hoe trek je lijnen van Bijbelse profetie naar het actuele politieke handelen van de Joodse staat Israël? In ieder geval heb ik geleerd dat we Israël niet de wet moeten voorschrijven.

Wij leven als christenheid al meer dan honderd jaar als ooggetuigen van de terugkeer van het Joodse volk naar het beloofde land. Talloze Bijbelse profetieën zien we voor onze ogen in vervulling gaan, bijvoorbeeld Jesaja 43:5-8, waar de Heere bij monde van de profeet zegt dat Zijn volk Israël van de vier hoeken der aarde mag terugkeren naar hun eigen land – het einde van de bijna tweeduizend jaar durende ‘Romeinse’ ballingschap.

Israël is een teken van hoop voor de wereld Ooit formuleerde ik de mijns inziens noodzakelijke betrokkenheid van christenen bij de terugkeer van het Joodse volk als volgt: ‘Christenen uit vele kerken en denominaties zien in de terugkeer van het Joodse volk naar Israël de vervulling van Bijbelse profetie en beschouwen deze terugkeer als een van de belangrijkste tekenen der tijden. Deze terugkeer naar het beloofde land van het uitverkoren volk Israël, waarmee de Heere eeuwige verbonden gesloten heeft, wijst ook op de naderende wederkomst van de Here Jezus Christus, de Messias van Israël en de Koning van de wereld, voor de christelijke gemeente, voor Israël en voor de volkeren der aarde, ja, voor de schepping zelf.

Daarmee is Israël een teken van hoop voor de wereld. God volvoert Zijn plannen en leidt de geschiedenis naar het door Hem gestelde doel, en dat is de komst van Zijn Koninkrijk en de komst van de Koning van dat Koninkrijk. In de gebeurtenissen rond Israël zit ook een boodschap voor de kerk. Die moet zich voorbereiden op de naderende wederkomst van de Here Jezus Christus en haar oudere Joodse broeder in Zijn Naam echt gaan liefhebben. Christelijke kerken zouden tevens schuld moeten belijden voor een kerkgeschiedenis waarin een klimaat werd geschapen waardoor miljoenen Joden konden worden uitgemoord. Daarbij past een stelling nemen tegen het antisemitisme wanneer en waar zich dat ook voordoet, zowel binnen als buiten de christelijke kerk, in de islam of in andere vormen van religieus en niet-religieus denken. Zo’n kerk bidt voor de vrede van Jeruzalem en probeert het Joodse volk op een praktische manier te helpen, financieel, moreel en geestelijk. De liefde voor Israël en het Joodse volk zou alle christenen zichtbaar moeten verenigen.’

Vervulling van profetie? Mijn worsteling om tot de juiste formulering te komen, bestond vooral hierin: hoe trek je lijnen van Bijbelse profetie naar het actuele – vaak omstreden – politieke handelen van de Joodse staat Israël? Enerzijds dus de terugkeer van

het volk naar het beloofde land als vervulling van Bijbelse profetie. Anderzijds solidariteit met de staat Israël – echter zonder daarmee rechtstreeks de vestiging van deze staat Israël in zijn huidige staatsvorm als vervulling te zien van Bijbelse profetie. Die twee kun je niet van elkaar losmaken. Terugkeer van Joden naar Israël vraagt om een staat. De Verenigde Naties hebben dat indertijd goed gezien. Israël leefde eerst onder een bewind van richteren. Daarna kwam de monarchie onder Saul en daarna onder David en zijn nageslacht. Later voerden vreemde, overheersende machten het bewind over land en volk. Onder hen manifesteerden zich andere vormen van overheid, zoals die van de Makkabeeën.

Elke staatsvorm van Israël is een voorlopige In 1948 koos Israël voor een democratie naar Westers model. Echter nog altijd zonder grondwet, omdat het besef dat de Allerhoogste Koning is en behoort te zijn, diep leeft onder het volk. En zodat Thora en Tenach en de Joodse tradities en uitleggingen van de rabbijnen het praktische, dagelijkse handelen in Israël zouden bepalen – dus ook het politieke handelen.


De Oogst mei 2012

Israël Willem Glashouwer 31

Benjamin Netanyahu, de dertiende en huidige premier van Israël.

Elke staatsvorm van Israël is echter een voorlopige, omdat Israël op weg is naar het Messiaans Koningschap, wanneer de Grote Zoon van David zal zitten op de troon van Zijn vader David (in Jeruzalem) en zal heersen over Jakob. Zijn Rijk zal geen einde hebben, zo zegt de engel Gabriël in Lucas 1:30-33. Vanuit Jeruzalem zal de vrede de ganse aarde bedekken. Dan pas komt Israël toe aan haar ware staatsvorm!

Voorzichtig Indertijd wilde ik mij solidair verklaren met Israël als volk in een land, en dus een staat. Dit deed ik echter zonder het politieke handelen van deze staat rechtstreeks te koppelen aan vervulling van Bijbelse profetie, of rechtstreeks te legitimeren vanuit de Bijbel. Echter, is het niet gemakkelijk en goedkoop om je wel solidair te verklaren met de terugkeer van het volk naar het land, maar afstand te nemen van de staat, de

regering, het politieke handelen van Israël – en dan mee te huilen met de wolven in het bos met alle kritiek op Israël? Het trekken van rechtstreekse lijnen vanuit de Bijbel naar het actuele politieke handelen van Israël blijft wel iets waarmee je voorzichtig moet zijn. Voor je het weet span je namelijk God voor jouw politieke karretje.

Israël is vrij om zelf politieke besluiten te nemen Wat wij als christenen zouden moeten doen, is het Bijbels recht van het volk op het beloofde land blijven benadrukken. Maar hoe Israël daarmee in haar actuele politiek omgaat, is allereerst Israëls eigen zaak. Bijna tweeduizend jaar lang heeft de buitenwereld

Israël en het Joodse volk onder onvoorstelbare druk geplaatst door het voor te schrijven wat ze zouden moeten doen, denken, vinden en geloven. Nu is Israël in haar eigen land vrij om worstelend met geweldige vraagstukken te komen tot actuele politieke besluitvorming. En in de politieke arena van Israël zelf komen alle geluiden – van uiterst links tot uiterst rechts – voluit en hartstochtelijk, in de Knesseth bepleit, aan bod! Het gebed om vrede voor Jeruzalem is daarbij meer op zijn plaats dan ooit. En laten wij daarbij met de rug naar Israël staan, als een muur haar verdedigend, zodat de buitenwereld ziet waar wij staan. En als Israël soms advies van buiten nodig heeft, dan kan dat onder vier ogen gebeuren, zoals het goede vrienden betaamt. Ds. Willem J.J. Glashouwer is president van ‘Christians for Israel International’.




32

Abonneebon

De Oogst mei 2012

Geef een Oogstabonnement cadeau of word zelf abonnee Ja, ik wil mij abonneren op de Oogst

1

Ik neem een jaarabonnement (22,50 euro per jaar) * Ik geef een jaarabonnement cadeau (eenmalig 22,50 euro) * Ik neem proefabonnement van drie maanden ** * Ik machtig Tot Heil des Volks om het abonnementsgeld van mijn rekening af te schrijven ** Ik ontvang geen welkomstcadeau

1. Kracht in Zwakheid Andrew Comiskey

Mijn gegevens:

2

Een boek over vergeving en herstel na relationele en seksuele zonde.

naam dhr. / mevr. straat

2.Leunend op mijn Geliefde Leven met lesbische gevoelens Jeanette Howard

pc en woonplaats telefoon

Een integer en eerlijk verhaal over gevoelens.

e-mail

3

geb. datum rekeningnummer datum

4

handtekening

welkomstcadeau nr. Ja, ik meld me aan voor de e-mailnieuwsbrief van Tot Heil des Volks

Ik geef mijn abonnement aan:

3. Gedicht Gedacht Krijn de Jong

naam dhr. / mevr.

Korte, fijngevoelige commentaren bij gedichten.

straat pc en woonplaats telefoon / e-mail

4. Giftcard Krijg 20 euro korting op een wandeling van De Wandelende Tak www.ontmoetamsterdamanders.nl

Opgeven kan ook via www.deoogst.nl. Deze bon kunt u gratis opsturen naar: Tot Heil des Volks, Antwoordnummer 9389, 1000 XH Amsterdam. Aan het einde van het abonnementsjaar wordt uw abonnement automatisch verlengd, tenzij u een maand van tevoren het abonnement opzegt. Cadeau- en proefabonnementen worden niet automatisch verlengd. abonnee pagina 2012 serifa.indd 1

21-12-11 12:34


De Oogst mei 2012

Boek Pieter de Boer 33

Vier evangelisten, één evangelie Als je uit verschillende kranten het verhaal van ooggetuigen over dezelfde gebeurtenis vergelijkt, kom je regelmatig schijnbaar tegenstrijdige details tegen. We concluderen echter niet dat, puur omdat mensen andere details vertellen, het gebeurde niet heeft plaatsgevonden. De verschillen onderstrepen juist dat het echt is gebeurd en dat er geen sprake is van een samenzwering.

Toch kom kom je regelmatig mensen tegen die vinden dat je uit de evangeliën alleen datgene moet geloven waar alle vier de evangelisten hetzelfde over zeggen. Die mensen zijn blijkbaar voorstander van een totalitair regime dat een gecensureerde staatscourant uitgeeft. Dat deze dwaling niet alleen in onze tijd voorkomt, blijkt uit het boek van Augustinus, ‘Vier evangelisten, één evangelie’.

Augustinus gaat in discussie met critici In dit boek gaat hij eerst in op de houding van mensen die zo nodig allerlei tegenstrijdigheden ‘ontdekken’ in de Bijbel. Hij zegt dat er bij hen soms sprake is van domheid, maar vaak zijn ze goddeloos en schaamteloos. Het uitgangspunt van Augustinus is dat de bijbelschrijvers door de Heilige Geest zijn geïnspireerd. Zij hebben daarbij niet letterlijk opgeschreven wat aan hen werd gedicteerd, maar schreven op wat en hoe zij het gezien en gehoord hebben. Vandaar dat ze niet letterlijk hetzelfde hebben opgeschreven. Qua stijl doet het eerste gedeelte van het boek denken aan een ander werk van Augustinus, ‘De civitate Dei’ (Over de stad Gods), waarin hij ook in discussie gaat met mensen die kritisch staan tegen opzichte van het geloof. In het

huidige boek komt hij tot mooie gedachten. Hij haalt fel uit tegen de goden Jupiter en Saturnus (waar wij nog wekelijks aan worden herinnerd door de naam zaterdag) en zegt dat de Romeinen de Tijd als hoogste god zagen. Daarmee, stelt hij, geven zij al aan dat al hun goden tijdelijk zijn.

Tegenstrijdigheden Na de uitgebreide inleiding bevat het boek een systematische behandeling van alle ogenschijnlijk tegenstrijdige passages die in de evangeliën voorkomen. Een deel van de tegenstrijdigheden is eenvoudig met gezond verstand in te zien. Bij de genezing van de bezetene te Gadara bijvoorbeeld vertelt de ene evangelist dat de zwijnen boven op de berg waren (Luc. 8:32) en de andere dat ze aan de zijkant van de berg liepen (Mar. 5:11). Bij tweeduizend zwijnen, zegt Augustinus, kun je je wel voorstellen dat ze zowel bovenop als aan de zijkant van de berg liepen. Een ander deel van het boek gaat over het feit dat Jezus als leraar regelmatig onderdelen van Zijn goede boodschap (Evangelie) in verschillende situaties heeft herhaald. Dus afhankelijk van welke situatie de evangelist beschrijft, kunnen de details verschillen. Een andere boeiende vraag die Augustinus beantwoordt is: ‘Waarom heeft Jezus Zelf niets geschreven?’ Daarop zegt hij dat mensen die deze vraag stellen de indruk wekken dat het geloof-

waardiger zou zijn als Hij Zelf iets had geschreven. Dat is echter meten met twee maten. Heel veel andere mensen uit het verleden hebben zelf ook niets geschreven, maar hun woorden worden wel aangenomen, bijvoorbeeld van Pythagoras en Socrates. Het punt is: wil men geloven dat wat de evangelisten over Jezus als de Zoon van God zeggen waar is? Al met al is dit boek een prachtig naslagwerk om te gebruiken bij het lezen van de evangeliën.

Vier evangelisten, één evangelie, door Aurelius Augustinus, 374 blz., prijs € 44,90. Uitgeverij Damon, Budel, 2012.


34

Boeken Gertjan de Jong

De Oogst mei 2012

‘Het zijn dierenbeulen! Met de Bijbel in de hand maken ze zich schuldig aan martelen!’ In de discussie over religieus slachten klonken veel van dit soort kortzichtige uitroepen. Rabbijn Lody van de Kamp schrijft in dit boek vanuit Joods gezichtspunt over dit roerige debat. Uitgebreid schrijft hij over de geschiedenis en methodes van de Joodse slacht. Over de zes- tot zevenjarige (!) opleiding die nodig is om de Joodse slacht uit te mogen voeren en over het belang van dierenwelzijn in de Bijbel. Ook schrijft de rabbijn over de discussie binnen partijen als de PvdA, GroenLinks en D66. Deze ‘democratische’ partijen stemden in de Tweede Kamer voor een verbod op religieus slachten – ondanks luide protesten vanuit hun achterban. Onthullend is deze uitspraak van Leo de Groot (Partij voor de Die-

ritueel slachten was altijd toegestaan in het tolerante nederland. maar deze tolerantie lijkt

zich te ontwikkelen een gelijkheidsdenken: ren) tijdens eentotdebatavond: ‘Met het ogenschijnlijk liberale nederland legt plots beperkingen op aan religieuze twee Kamerzetels zalgroeperingen. het ons niet eeuwenoude gewoonten gaan onder het mes. van religieuze uitingen, in vijflukken gevolg: om inperking het slachten van dit geval de joodse. honderd miljoen dieren per jaar te voor rabbijn Lody van de Kamp heeft dit veel verbieden. dat niet kan, impact opAls zijn persoonlijk leven en zijn ver- zullen trouwen in een veilig nederland. Hij gaat de we in ieder geval dialoog aan en spreekt proberen dagelijks met aller- te verhande groeperingen in nederland. in dit dagbieden boek wat wel halal schrijft hij overkan: al zijn pogingen, debat-en kooten en gesprekken om inzicht te geven in zijn sjer slachten.’ De industriële slacht drijfveren, zijn traditie en de liefde van joden voor de dieren. is domweg te groot, dus dan maar rabbijn van de Kamp pakken? was jarenlang voor Na moslims enLodyJoden het Cda actief in de amsterdamse politiek en is succesvol auteur van drie Oorlogseen korte uitleg vanromans: Lody van de tranen, Alleen en Weeskinderen. Kamp over de koosjere slacht, reageert De Groot: ‘Als dit koosjer slachten is, dan zou ik vanaf nu alleen nog maar koosjer vlees eten.’ Vergeleken met de verschrikkingen van de indus­triële slacht – het dierenleed dat voorafgaat aan de gehaktbal op ons bord – stelt de koosjere slacht qua dierenleed inderdaad weinig voor. ‘Godsdienst is verdwenen uit het gezichtsveld van veel Kamerleden’, concludeert Van de Kamp. Een actueel en onthullend boek. ISBN 978-9023920434

www.boekencentrum.nl

NUR 716

9

789023 920434

Lody van de Kamp dagboeK van een verdoofd r abbijn

Een verdoofd rabbijn

Lody van de Kamp

dagboeK va n een verdoofd rabbijn persoonlijke notities bij een politieke aardverschuiving boekencentrum

Dagboek van een verdoofd rabbijn. Persoonlijke notities bij een politieke aardverschuiving, door Lody van de Kamp, 155 blz., prijs € 16,90. Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer, 2012.

De Bijbel Tapes

Ester

De Bijbel Tapes. Ester, Marcus, Hooglied, door Peter te Nuyl (regisseur) e.a., prijs € 39,90. Uitgeverij Chevigny, Amsterdam. Zie ook www.bijbeltapes.nl.

Een Bijbelboek lees je thuis niet zo snel van a tot z (ik spreek voor mezelf). Regisseur Peter te Nuyl helpt je met zijn project ‘De Bijbel Tapes’ om Bijbelboeken als geheel

tot je te nemen. En zijn ze zo niet bedoeld? De doelstelling achter De Bijbel Tapes is ambitieus: alle Bijbelboeken in zeven jaar tijd uitbrengen op audio-cd. Deel één is nu verkrijgbaar met de boeken Ester (50 minuten), Hooglied (29 minuten) en Marcus (123 minuten). De boeken zijn mooi voorgelezen. Je hoort dat de acteurs doorkneed zijn in hun vak. Hoewel de makers van De Bijbel Tapes geen christen zijn, klinkt er geen spoortje spot of ironie in de luisterboeken door. Als je een Bijbelboek achter elkaar hoort (het geloof is uit het gehoor) gaan veel teksten en gedeelten opnieuw en op verrassende wijze spreken. Dat is althans mijn ervaring bij het beluisteren van deze ‘audiofilms’. Bovendien wordt

Bijbellezen zo laagdrempelig, je kunt bijvoorbeeld eenvoudig een Bijbelboek beluisteren tijdens een autorit (wel goed op de weg blijven letten, de Bijbel in gesproken vorm is behoorlijk meeslepend). Regisseur Peter Te Nuyl zegt over het boek Ester: ‘Je kunt bij dit boek niet anders dan een verbinding leggen met de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw.’ En is Ester ook vandaag niet actueel? (Zie bovenstaande boekbespreking.) Hooglied is voorgelezen door tieners. Te Nuyl: ‘Twee geliefden die elkaar niet kunnen en mogen bereiken, dat is misschien toch wel een heel sterke metafoor voor de relatie tussen God en mens.’ De Bijbel Tapes is een bijzonder project dat hopelijk veel vrucht draagt.


De Oogst mei 2012

Hoofdkantoor

Different

Evangelisatie, hulpverlening en profetisch geluid O.Z. Voorburgwal 241 1012 EZ Amsterdam t 020-3446310 f 020-4202394 e info@totheildesvolks.nl i www.totheildesvolks.nl Bereikbaar: van maandag tot donderdag tussen 9.00 en 16.30 uur (behalve de lunch). Vrijdag van 9.00 uur tot 12.30 uur.

Hulp bij problemen met seksuele identiteit Goudsbloemstraat 38 1015 JR Amsterdam t 020-6256797 e info@different.nl i www.different.nl

De Shelter Youth Hostel Ministry e info@youthhostelministry.org i www.youthhostelministry.org The Shelter City Barndesteeg 21 1012 BV Amsterdam t 020-6253230 f 020-6232282 e city@shelter.nl i www.shelter.nl The Shelter Jordan Bloemstraat 179 1016 LA Amsterdam t 020-6244717 f 020-6276137 e jordan@shelter.nl i www.shelter.nl

Scharlaken Koord Straatwerk, preventie en hulp­ verlening rond prostitutie Barndesteeg 25 1012 BV Amsterdam t 020-6226897 f 020-3302224 e info@scharlakenkoord.nl i www.scharlakenkoord.nl Preventiewerk t 020-6260845 e info@bewareofloverboys.nl i www.bewareofloverboys.nl

CHAP Christelijke hulpverlening bij seksverslaving Goudsbloemstraat 38 1015 JR Amsterdam t 020-4209203 e info@chap-nederland.nl i www.chap-nederland.nl i www.ben-ik-seksverslaafd.nl

Waypoint Urk Verslavingzorg en preventie De Noord 8 8321 BA URK t 0527-690073 e info@waypoint-urk.nl i www.waypoint-urk.nl Kringloop Waypoint Vliestroom 21 8321 EG URK t 0527-239924

Waypoint Kampen Boven Nieuwstraat 105-1 Postbus 12 8260 AA Kampen t 038-3316660 e mail@waypoint-kampen.nl i www.waypoint-kampen.nl

De Sikkenberg Christelijk recreatiepark Sikkenbergweg 7 9591 TD Onstwedde t 0599-661144 e info@sikkenberg.nl i www.sikkenberg.nl

AHA Inloophuis Inloophuis voor dak- en thuislozen Oudezijds Voorburgwal 125 1012 EP Amsterdam t 020-6274422 e info@aha-dagopvang.nl i www.aha-dagopvang.nl Regelmatig onze digitale nieuwsbrief ontvangen? Meld je aan op: www.totheildesvolks.nl. Volg ons op Twitter: @thdvamsterdam Mochten er in deze publicatie afbeeldingen staan waaraan rechten kunnen worden ontleend, dan verzoeken we u contact op te nemen met de uitgever.

Testament en giften Testament Wilt u onze stichting testamentair gedenken? De tenaamstelling dient te luiden: Stichting Tot Heil des Volks te Amsterdam. De stichting bezit rechtsgeldigheid en is ingeschreven in het stichtingenregister bij de Kamer van Koophandel, dossiernummer 40530233. Giften Bankrekening 104 944 t.n.v. Stichting Tot Heil des Volks De stichting Tot Heil des Volks beschikt over een ANBI-verklaring. Voor giften en abonnementsbetalingen uit het buitenland: ABN-Amro te Amsterdam: 4667.85.992 t.n.v.: St. Tot Heil des Volks, Amsterdam IBAN code: NL38ABNA0466785992 BIC code: ABNANL2A (Beide codes vermelden)

Tot Heil des Volks 35

Dank voor uw steun Onder dank ontvingen wij in de maand maart de volgende giften: Algemeen 17.737,05 AHA 3.842,20 Beware of Loverboys 90,00 CHAP 277,00 Different 17.195,51 Jan de Liefde Instituut 255,78 Kinderwerk De Bewaarschool 1.567,32 De Oogst 483,62 De Sikkenberg 20,00 Scharlaken Koord Amsterdam 5.870,89 Scharlaken Koord Preventiewerk 25,00 Scharlaken Koord Kledingatelier 27,50 The Shelter City 40,00 Wandelende Tak 88,00 Waypoint Kampen 345,00 Waypoint Urk 4.960,59 Youth Hostel Ministry 312,50  ---------------Totaal € 53.137,96

Boeken uitgelicht Kracht in zwakheid Andrew Comiskey schrijft in dit boek over de fundamenten voor heling na zonde in seksualiteit en relaties. De kern is: kracht in zwakheid. Het is de weg naar het kruis; Gods antwoord op onze diepste noden. ‘Kracht in zwakheid’ bevat waargebeurde verhalen van wanhoop, verandering en hoop. Het boek kost € 17,95 en is onder andere te verkrijgen bij de web­ winkel op www. totheildes­volks.nl.

Leunend op mijn Geliefde Auteur Jeanette Howard worstelt met een lesbische oriëntatie en neemt je mee op een ‘woestijntocht’, van ‘Egypte’ naar ‘het beloofde land’. De lessen in dit boek zijn universeel en een goede hulp voor ‘elke pelgrim die wil groeien naar het beeld van Christus’. Op een weg vol hindernissen en verleidingen werpt de auteur zich op als een uitstekende gids. ‘Leunend op mijn Geliefde’ kost € 16,90 en is te bestellen bij de webwinkel op www.totheildesvolks.nl.


Habakuk.nu | project van Tot Heil des Volks

Een helder christelijk geluid Op www.habakuk.nu geven we vanuit Bijbels perspectief commentaar op de actualiteit. Elke werkdag plaatsen we een column of korte opinie. Daarnaast gaan we in achtergrondartikelen, interviews en boekbesprekingen dieper in op actuele ontwikkelingen in kerk en samenleving.

wandelen en fietsen door Amsterdam

Uitje met uw kerkenraad?

habakuk.nu .nu een helder christelijk geluid

habakuk

een helder christelijk geluid

habakuk

een helder christelijk geluid

Op zoek naar een idee voor een bedrijfsuitje, een uitje met uw (jeugd)groep, vrouwenvereniging of kerkenraadsgroep? Samen met u stellen we graag een leuk en passend programma samen. Ook de datum is uiteraard in overleg. Geef uw voorkeuren aan via het formulier op onze site!

De Wandelende Tak Ontmoet Amsterdam Anders.nl t. (020) 344 63 10 e. info@totheildesvolks.nl i. www.ontmoetamsterdamanders.nl

Meer info Voor meer in fo, wandelinge n en opgave, zi e onze website

elter Sh Christian Hostels

Serve in a christian youth hostel in the heart of Amsterdam www.youthhostelministry.org


De Oogst mei 2012