Issuu on Google+

Maandblad van Tot Heil des Volks Evangelisatie, hulpverlening en profetisch geluid maart 2012 jaargang 75 878

Bewaarschool voor herstel gewone leven Interview met Elly Zuiderveld

De slag om het kind


2

Inhoud

4

De Oogst maart 2012

18

Rust bij Jezus

Elly Zuiderveld: ‘Ik ben zelf altijd kind gebleven’ 

Het huis als ­heilige plek

Thuis worden belangrijke geestelijke lessen doorgegeven 

14

 e Bewaarschool: D herstel van het gewone leven

Eline Veenstra: ‘Spelen is met elkaar en van elkaar genieten’ 

20

28

Kinderen komen voorop

Kinderen staan open voor Gods roepstem 

 leine stappen K naar grotere onvrijheid

De droom van veel seculieren is een ‘neutrale’ opvoeding 

24

Paria of Koningskind

Miljoenen kinderen raken hun jeugd kwijt door vervolging 

Inhoud   4 Interview met Elly Zuiderveld

17 Column: Apatheia

26 Vrezen maakt vrij

Tineke Smith

Gerry Velema

Cees Stavleu

  8 AHA: Interview met Bart

18 Het huis als heilige plek

28 Stappen naar grotere onvrijheid

Marijke Duifhuizen

Oscar Lohuis

Gert-Jan Segers

10 Bruisend Amsterdam

20 Kinderen komen voorop

30 Zending op de werkvloer

Jacobiene van Setten

Hans Frinsel

Kim ter Berghe

11 De hype rond Different

22 Een vaste burcht

32 Een duivels dilemma

Marijke Duifhuizen

Krijn de Jong

Willem Glashouwer

14 De Bewaarschool

24 Paria of Koningskind

34 Vasten en minderen

Tineke Smith

Open Doors

Pieter de Boer


De Oogst maart 2012

Hoofdredactioneel Henk van Rhee

3

De slag om het kind Nergens is de christenheid zo kwetsbaar als in haar kinderen. Totalitaire regimes hebben dat altijd al beseft en legden de kerk juist op dit punt beperkingen op. Bijvoorbeeld door godsdienstonderwijs en kerkgang aan jongeren onder de achttien te verbieden. Maar ook in onze nog vrije westerse samenleving is het kind kwetsbaar. Wil je een kind christelijk opvoeden, dan zul je het lef moeten hebben in te gaan tegen de dominante seculiere trends. Dan moet je hen iets bij gaan brengen als ‘de vreze des Heren’. Dat is wellicht geen populaire term, maar dr. Cees Stavleu laat in dit nummer door bestudering van Bijbelse gegevens zien, dat vrees – gewoon in letterlijke zin – voor de Here iemands persoonlijkheid niet ondergraaft, maar juist versterkt. Toch gewoon maar aan vasthouden dus aan die term bij de opvoeding.

Bewaarschool Tot Heil des Volks heeft zijn wortels in evangelisatiewerk onder kinderen. Dominee Jan de Liefde begon in 1847 zijn eerste Bewaarschool voor haveloze kinderen. Daar kregen ze alles wat nodig was om te ontsnappen aan de uitzichtloze triestheid van de oude Amsterdamse volksbuurten. En het leren van de vreze des Heren hoorde daarbij. In een uitvoerig artikel legt pedagoge Eline Veenstra uit hoe Tot Heil des Volks anno 2012 die Bewaarschool via speelse activiteiten weer nieuw leven in gaat blazen. Kern van deze nieuwe formule is om kinderen weer echt kind te laten zijn, te laten spelen, vertrouwen op God te leren, herstel van het gewone leven.

Irritatie Dat is geen overbodige luxe, want juist de geloofsoverdracht aan die nieuwe generatie staat steeds meer onder druk in ons nog vrij hetende land, schrijft Gert-Jan Segers in deze Oogst. Er is een seculiere meerderheid bij wie de irritatie over geloofsopvoeding toeneemt, waardoor de politieke ruimte voor levensbeschouwelijke verschillen afneemt. Ik geef hier maar vast een citaat van hem weer: ‘Zo Henk van Rhee dreigt de vrijheid om kinderen tot Jezus te leiden steeds verder te worden ingeperkt. De weg naar onvrijheid is er een van kleine stappen. Er is geen seculiere meerderheid die op een goede ochtend wakker wordt en opeens besluit om de godsdienstvrijheid maar eens aan banden te leggen. Maar als je let op de kleine stappen die iedere keer worden genomen, dan ontwaar je een tendens in de richting van onvrijheid.’ Met Gert-Jan deel ik de zorg dat de kerk altijd één generatie verwijderd is van haar einde. Het is dat we geloven dat God ook Zijn kerk in Nederland vasthoudt, want anders zou je het ergste vrezen. Maar nee, het is en blijft: ‘Ja, Ik kom spoedig. Amen. Ja, kom, Heere Jezus!’ Henk van Rhee is algemeen directeur van Tot Heil des Volks.

Colofon Jrg. 75, nummer 878, maart 2012

Uitgave Oogst Publicaties Onderdeel van Stichting ‘Tot Heil des Volks’, sinds 1855 actief in evangelisatiearbeid en hulpverlening.

Redactie Eveline de Boer Marijke Duifhuizen Gertjan de Jong (eindredacteur) Krijn de Jong Henk van Rhee (hoofdredacteur)

Aan dit nummer werkten mee: Kim ter Berghe Pieter de Boer Hans Frinsel

Willem Glashouwer Oscar Lohuis Open Doors Gert-Jan Segers Jacobiene van Setten Tineke Smith Cees Stavleu Gerry Velema

Vormgeving, opmaak en druk Buijten & Schipperheijn Motief Amsterdam

Dreamstime

De Oogst is voor visueel gehandicapten ook verkrijgbaar in gesproken vorm. Nadere informatie hierover is te krijgen bij de CBB, Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden te Ermelo, tel. 0341-565499.

Redactie en administratie

Abonnement

Oogst Publicaties, O.Z. Voorburgwal 241, 1012 EZ Amsterdam, tel. 020-3446310, fax 020-4202394, e-mail info@deoogst.nl, website www.totheildesvolks.nl

De Oogst kost € 22,50 per jaar inclusief verzendkosten. Nieuwe abonnees kunnen zich aanmelden via de coupon elders in dit blad of via www.totheildesvolks.nl.

Omslagfoto en stockfoto’s


4

Interview Tineke Smith

De Oogst maart 2012

Elly: ‘Ik ben zelf altijd kind gebleven.’

Rust bij

Foto Tineke Smith

Jezus


De Oogst maart 2012

Interview Tineke Smith

5

‘Als klein meisje hield ik veel van Jezus,’ vertelt zangeres Elly Zuiderveld. Toch keert Elly, die in een katholiek nest opgroeit, op haar vijftiende God en de kerk de rug toe. Na een lange zwerftocht met diepe dalen vindt ze uiteindelijk weer de rust bij Jezus. Die kostbare schat houdt ze niet voor zichzelf, maar deelt ze uit in haar liedjes en in het alledaagse leven.

‘Mijn kindertijd was ingewikkeld, maar ik herinner me een mooie jeugd. Dat lag aan mijn vader, hij heeft er iets moois van gemaakt. Hij had een grote fantasie en maakte van elk ding iets bijzonders. Aan droevige dingen gaf hij een mooie draai. Als mijn moeder weer opgenomen moest worden, mochten wij fijn gaan logeren, hoewel het natuurlijk heel verdrietig was. Mijn vader had een eigen winkel, maar breed hadden we het niet. We hadden vaak geen geld om op vakantie te gaan. Mijn vader zette een schaaltje pelpinda’s neer en spreidde de landkaart uit op de grond. Dan gingen we reizen op de kaart. In al die landen waar ik later ben geweest, was ik al met mijn vader geweest. Maar het bleek nooit zo mooi te zijn als in de verhalen van mijn vader.’ De kleine Elly is dol op haar vaders verhalen en leert al snel haar eigen fantasiewerelden bouwen, inclusief het schrijven van liedjes. ‘Eerst wilde ik non worden of juf, omdat de nonnen van de nonnenschool zo leuk met mij omgingen. Maar toen ik zes was, gingen we naar een zangeres toe die beroemd was. Ik wist niet wat dat woord betekende, maar sinds dat uitje wilde ik ook beroemd worden met zo’n mooie glitterjurk en van die zilveren schoentjes.’

Mijn vader maakte iets moois van mijn kindertijd Haar fantasie en creativiteit worden eveneens gevoed door de poëzie die de zusters haar op de nonnenschool meegeven en haar bezoeken aan de katholieke kerk. ‘Ik genoot in de kerk van de Gregoriaanse gezangen en de mystieke sfeer. Voorin de kerk stond de tabernakel. Dat was een kistje met een deurtje waarachter de hostie lag en mij was geleerd dat dat Jezus was. Soms rende ik de kerk in als er niemand was, dan ging ik vlak voor dat deurtje staan en zei: “Dag lieve Jezus.”

Op vijftienjarige leeftijd raakt ze zo teleurgesteld in de kerk dat ze de kerk vaarwel zegt en God erbij. Ze weet het nog goed: “God, ik wil niet meer in je geloven”, riep ik, al kan dat natuurlijk helemaal niet, want als ik niet in Hem geloofde, waarom richtte ik me dan tot Hem?’ Pas veel later beseft ze dat ze God de schuld gaf van iets waar de kerk vooral verantwoordelijk voor was. Het geloof uit haar jeugd blijft altijd in haar sluimeren, al is ze de volgende vijftien jaar hard op de loop voor God.

Hippiebestaan Midden jaren zestig leert Elly Rikkert kennen. Ze trouwen in 1968 en krijgen kinderen. Ze leiden een hippiebestaan, geven hun kinderen een vrije opvoeding, leven in een commune, reizen heel de wereld over, zwerven van de ene naar de andere religie, maar ze vinden nergens rust. Intussen houden ze zich bezig met muziek: ze schrijven liedjes en geven samen concerten. Elly: ‘We schreven en zongen liederen over de godin van de liefde, Icarus en de ridder Parsifal. Geef je paard de sporen, laat de aarde horen dat je komt. Maak de cirkel weer rond. Dit lied heb ik geschreven in een klooster en bevat allerlei verwijzingen naar het boek Openbaringen.’ Toch moet Elly in die tijd niets van de Bijbel weten als de waarheid, maar Rikkert begint de Bijbel te lezen, ook vanwege zijn literaire schoonheid. Elly: ‘Hij was gewoon vooraan begonnen, dus het duurde wel even voordat hij op Jezus stuitte. Maar Jezus’ woorden overweldigden hem totaal. Dan zei hij: ‘Moet je luisteren wat Jezus zegt: “Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven.” Hij zag hoe wat Jezus zei allemaal precies klopte met wat er in de profeten stond geschreven. Hij snapte wel dat hij daar iets mee moest. Maar ik probeerde hem tegen te houden, want dan zou ik weer naar de kerk moeten.’ ‘Ik ben op een keer naar buiten gerend en heb een boom omhelsd, ik moest iets tastbaars voelen, en heb toen geschreeuwd: “God, als U er bent, dan wil ik U wel leren kennen, desnoods met Jezus erbij.”


6

Interview Tineke Smith

De Oogst maart 2012

Op een gegeven moment zijn Rikkert en ik samen op de knieën gegaan en hebben ons leven aan God gegeven. Toen hadden we een geestelijke ontmoeting met Jezus, met de Geest van God. Dat was zo overweldigend dat we niet anders meer konden dan geloven dat dit de Waarheid was.’ Elly vertelt met schroom over de radicale omkeer in het leven van haar en Rikkert. Niet omdat ze eraan twijfelt, maar omdat ze anderen niet het gevoel wil geven dat het per se zo moet gaan. ‘Wij zaten heel erg in de duisternis, in een occulte wereld, en daarom moest God wel hard bij ons ingrijpen. Anders waren we waarschijnlijk nog niet omgekeerd.’

‘God, ik wil U leren kennen, desnoods met Jezus erbij’ Bekering met gevolgen Hun bekering had grote gevolgen voor het leven van Elly en Rikkert. De vrije opvoeding werd een opvoeding waarin ze grenzen aan mochten geven omdat God hen ook grenzen gaf. Ze wilden zich houden aan Gods regels. ‘Niet omdat het moest, maar uit liefde. Ik hou van U en daarom wil ik mij aan Uw geboden houden. Onze oudste was vijf en ging al naar de kleuterschool. Hij had ons al zien mediteren, aan yoga zien doen en mooie verhalen over Krishna gehoord, dus hij heeft eerst een tijdje de kat uit de boom gekeken toen wij met een nieuw verhaal op de proppen kwamen.’ ‘We hadden al tien jaar opgetreden. We hadden nog optredens staan voor die weken erna, maar we zeiden tegen elkaar: “We houden dit voor onszelf,

want niemand zal het begrijpen.” Maar toen ik bij een optreden over Parsifal gezongen had, zei ik opeens: “Mensen, Parsifal komt niet hoor, maar weet je wie wel terugkomt: Jezus.” Het bleef heel stil. Er bleven mensen zitten, maar er liepen ook mensen weg. Daarna werden we ook door kerken enzovoort uitgenodigd. We hadden toen nog maar een paar kinderliedjes: De bedboot, De kauwgomballenboom en Alles is vrij. Ik noemde ze altijd vlinderliedjes. Op een gegeven moment vroegen onze kinderen of we geen liedjes over de Bijbel konden maken, omdat ze de liedjes op school saai vonden. “Nou”, zei Rikkert, “noem eens wat dan.” “Soms zou ik willen vliegen als een vlindertje”, zei Robin, onze oudste, toen. Zo is dat liedje ontstaan.’

Meisje De eerste plaat voor kinderen draagt de titel: Vertel het aan de mensen. Dankzij hun eigen kinderen komen er nu ook steeds meer liederen voor kinderen. Aanvankelijk blijven de concerten van Elly en Rikkert voornamelijk op volwassenen gericht met hier en daar een liedje voor de kinderen die met hun ouders zijn meegekomen. Later besluiten ze om ­concerten te geven die helemaal op kinderen gericht zijn.

Ik vind het fijn om mensen blij te maken Zo komen Elly’s kinderdromen om ‘beroemde’ zangeres te worden en met kinderen te werken, uit. Elly: ‘Later had ik allang niet meer het streven om

Foto Tineke Smith


De Oogst maart 2012

beroemd te worden. Ik vind het fijn om mensen blij te maken.’ Elly geniet van het werken met kinderen, naar eigen zeggen omdat ze zelf altijd ook kind is gebleven. Lachend: ‘Rikkert en ik hadden een keer een concert gegeven. Aan het eind kwam er een jongetje naar Rikkert toe. Hij was nog op het podium bezig, maar ik was al naar de kleedkamer. Toen vroeg dat jongetje aan Rikkert: “Waar is dat meisje gebleven?” Rikkert vroeg: “Welk meisje?” “Dat meisje, dat hier met jou stond te zingen.” Toen dacht ik: o, ik kan voorlopig nog wel even doorgaan met zingen. Kinderen zijn zo open. Ze zeggen wat ze van je vinden en anders laten ze het wel merken. Dat vind ik fijn. Je moet veel liefde en geduld hebben voor het werken met kinderen.’ Dat laatste ging Elly niet vanzelf af, maar leerde ze in de dertig jaar dat ze met kinderkoren werkte.

Voor kinderwerk moet je veel liefde en geduld hebben

Interview Tineke Smith

7

drogen van ieder mensenkind. Een lied dat Elly na aan het hart ligt, is Wolken. Voor haar bekering worstelde Elly met ernstige depressies. Het was zo erg dat ze niet meer wilde leven. Die verstikkende mist had alles te maken met de leegte die ze vanbinnen voelde. ‘Soms zei ik tijdens een optreden: “Mensen, ga maar naar huis, want wat wij jullie bieden is alleen maar een zeepbel. Als je thuiskomt, spat hij uit elkaar.”

Als je God voor je zegeningen gaat danken, verandert je gevoel ook Lichter wordt haar leven als Jezus de leegte in haar opvult. Langzaam leert ze dat gevoel en geloven elkaar kunnen helpen. ‘Tel je zegeningen, hoe je je ook voelt. Als je God daarvoor gaat danken, dan verandert je gevoel ook. Je oog valt op een krokusje in de sneeuw, iemand stuurt je een lied ter bemoediging.’

Rolschaatsen Al tientallen jaren zijn de kinderliedjes van Elly en Rikkert populair. De muziek is aanstekelijk, de teksten toegankelijk en toch ook verrassend, maar misschien nog wel het belangrijkste is de houding van het duo. Het is duidelijk dat Elly geniet van haar werk, dat ze zichzelf niet op een voetstuk plaatst maar juist zo dicht mogelijk bij de kinderen wil zijn en oog heeft voor hen allemaal. Of het nu gaat om haar concerten of haar optreden in Elly en de wiebelwagen voor de EO. Dat verhalen veel indruk op kinderen kunnen maken, weet Elly maar al te goed. ‘Als klein meisje ging ik altijd naar de markt. Daar stond een mevrouw met een flanelbord waar ze allerlei figuren op plakte en ze vertelde verhalen uit de Bijbel. Mijn ouders wisten het helemaal niet, maar ik ging er steeds naartoe. Ik vond het natuurlijk magisch dat die figuurtjes bleven plakken, maar die verhalen hebben heel veel impact op mij gehad. In De wiebelwagen was ik eigenlijk zelf die mevrouw met het flanelbord.’

Evangeliseren zit hem niet in je woorden maar in jou Wolken vol tranen Soms als ik naar de wolken kijk, dan denk ik aan verdriet, want wolken zijn vol tranen, alleen je ziet ze niet. (…) Soms als ik naar de wolken kijk, dan denk ik aan de Heer, want als Hij daarop terugkomt, zijn er geen zorgen meer. Hij zal die tranen

Je eigen ervaringen, de verhalen die jou gevormd hebben, je dagelijks leven met God… Het schemert allemaal door in het werken met kinderen. Evangeliseren zit hem niet in je woorden, maar in jou. Een lied dat Elly ontroert is Je hoeft niet bang te zijn van Jan Visser. ‘In zo weinig woorden zo goed gezegd. Tegelijk mag en moet je ook eerlijk zijn naar kinderen toe, hen vertellen dat je zelf soms misschien ook bang bent, eerlijk toegeven dat je bepaalde dingen ook niet begrijpt. Soms verhoort God een gebed om genezing van een dierbare niet en een ander gebed wel, maar Hij laat wel weten dat Hij er is. Wat kan een kind teleurgesteld zijn als hij God om een nieuwe fiets vraagt en hij krijgt hem niet. Hoewel...’ Met twinkelogen vervolgt ze: ‘Op een dag kwam een kennis ouwe rolschaatsen bij ons brengen. Ze hoefde ze niet meer en ik zei: “Leg ze maar in de gang.” Toen mijn zoontje thuiskwam en ze zag liggen, riep hij: “Dank U, Here God!” Ik vroeg wat er aan de hand was en toen zei hij dat hij die dag ervoor God om rolschaatsen had gebeden.’ Die kostbare schat waar ze als klein meisje al naar verlangde, de liefde van Jezus, die wil ze delen met kinderen. Als Iemand jou zo dierbaar is, dan wil je dat anderen Hem ook leren kennen. Al blijft Zijn liefde voor haar altijd een mysterie. Daarom kan ze ook niet uitleggen dat ze altijd tranen in haar ogen krijgt bij het horen van Zijn Naam: Jezus. Een ding is zeker: God was er aan het begin en aan het eind zal Hij er nog steeds zijn. In de woorden van het lied van Jan Visser: Je hoeft niet bang te zijn, al gaan de lichten uit. God is er en Hij blijft, als jij je ogen sluit.


8

Dichtbij Marijke Duifhuizen

De Oogst maart 2012

AHA

Ik voelde me nutteloos Bart (46) komt al jaren bij AHA, dagopvang voor dak- en thuislozen, om ‘de dag door te komen’. In 2004 kreeg hij zes herseninfarcten op één dag en daar is hij nooit helemaal van hersteld. Dat hij volledig werd afgekeurd en zijn werk als taxichauffeur niet meer kan doen, vindt hij nog altijd frustrerend.

Door de herseninfarcten is het kortetermijngeheugen van Bart aangetast. Hierdoor kan hij dingen die net zijn gebeurd niet zo goed meer onthouden. En gebeurt er iets onverwachts, dan heeft hij moeite om hiermee om te gaan. ‘Daarom mag ik niet meer autorijden. Ik zie wat er gebeurt, maar ik reageer er niet goed of helemaal niet op.’

Bart kreeg zes hersen­ infarcten op één dag Bart komt al jaren bij AHA over de vloer, hoewel hij een eigen huisje heeft. ‘Nadat ik was afgekeurd, zat ik elke dag op de bank niets te doen. Echt níets. Ik zat daar maar. Daar word je niet vrolijk van en op den duur kwamen de muren op me af. Ik voelde me behoorlijk nutteloos. Via een kennis hoorde ik over AHA. Ik ging een keer met die jongen mee en sindsdien kom ik bijna elke dag bij AHA. Ik voel me hier thuis, weet je. Iedereen heeft hier een verhaal en ik ken ook iedereen.’

Chauffeursvak Bart is geboren en getogen in Amsterdam. Over zijn jeugd is Bart niet heel spraakzaam. ‘Ik heb gewoon een prima jeugd

­ ehad. Ik ging naar de katholieke g kleuterschool, maar ik mocht niet bidden van mijn pa. Mijn ouders waren Joods en hebben bijna al hun familieleden verloren door de holocaust. Maar daar werd thuis niet over gepraat. Tenminste, niet door mijn pa.’ Op de basisschool blijkt dat Bart een goede leerling is. Maar omdat hij liever met zijn handen werkt, schrijft hij zichzelf in voor de ­horeca- en koksschool. ‘Ja, dat was een pittige tijd. Ik moest gewoon werken en daarnaast nog leren. Maar ik vond het erg leuk. En op mijn zeventiende had ik mijn diploma op zak.’ Na zijn schooltijd vervult Bart zijn militaire dienstplicht van anderhalf jaar. Daarna heeft hij allerlei baantjes en komt uiteindelijk in het chauffeursvak terecht.

Oorlogstrauma Sinds kort is Bart veel bezig met de geschiedenis van zijn familie. ‘Ik heb dat wel gemist vroeger, grootouders. Je hoorde vriendjes zeggen “ik ga naar oma” of “ik ga dit of dat doen met mijn opa”. Dat heb ik nooit gehad, want mijn grootouders zijn omgekomen in Auschwitz en Sobibor. Mijn pa praatte er dus nooit over. Nóóit. Maar mijn moeder juist wel. Zij verwerkte haar oorlogstrauma en het verlies van haar familie door erover te praten.’

Aan de ene kant is Bart trots op zijn Joodse achtergrond, aan de andere kant ‘doet het hem niets’. ‘We deden er als gezin ook niets meer mee. Ik wist alleen dat het sabbat was omdat we dan chips en snoepjes kregen. Kijk, als ze hier bij AHA uit de Bijbel lezen en bidden, dan vind ik dat prima. Ik

Over AHA Dagopvang AHA is een project van Tot Heil des Volks en bevindt zich in een mooi gerenoveerd pand aan de Oudezijds Voorburgwal. In Amsterdam wonen veel daken thuislozen. Mensen die het om heel uiteenlopende redenen in de reguliere maatschappij niet redden. Zij hebben behoefte aan warmte, aanspraak en een plek om tot rust te komen. AHA wil graag zo’n plek zijn en biedt haar bezoekers een luisterend oor, gezelligheid, eten en drinken. Ook zoekt AHA samen met bezoekers naar mogelijkheden voor een zinvolle dagbesteding. Kijk voor meer informatie op de website: www.aha-­ dagopvang.nl.


De Oogst maart 2012

ken ook alle verhalen wel omdat ik op die katholieke school heb gezeten, maar ik bid zelf niet.’ En met een glimlach: ‘Ik ben wél stil hoor, als ze hier bidden.’

Op sabbat kregen we chips en snoepjes Laatst zocht Bart naar informatie over zijn familie op internet. Voor het eerst kwam hij foto’s tegen van zijn grootouders en ooms en tantes die hij niet heeft gekend. ‘Dat deed me wel wat… Voor het eerst zag ik foto’s van mensen op wie ik lijk.’

Diners bij AHA Als Bart bij AHA is, kookt hij graag. Het idee is ontstaan om voor wandelaars die een dag wandelen met De Wandelende

Bart: ‘Ik voel me thuis bij AHA.’

Tak, een ander project van Tot Heil des Volks, een diner aan te bieden ná de wandeling. Een uitgelezen taak voor Bart met zijn achtergrond als kok. ‘We hebben nu al een aantal keer mensen te eten gehad. Ik bedenk dan samen met andere vrijwilligers wat we gaan eten, doe de boodschappen en kook.’ De diners bij AHA zijn een groot succes en voor Bart een manier om weer echt wat te dóen. Hij zou graag weer ‘gewoon’ aan het werk willen gaan. ‘Net als ieder ander, weet je. Gewoon meedraaien, werken. Misschien zit het er niet meer in, maar ik kan het in elk geval proberen.’

Revalidatie Zes jaar lang volgde Bart revalidatietherapie, maar de gevolgen van de herseninfarcten zullen waarschijnlijk nooit helemaal verdwijnen. Die hoop heeft Bart zelf

Dichtbij Marijke Duifhuizen

9

in elk geval opgegeven. ‘Natuurlijk vind ik dat moeilijk, ja. Ik was nog maar 39 toen het allemaal gebeurde en ik moest accepteren dat ik heel veel dingen niet meer kon doen. En nu moet ik ermee leren leven. Maar hoe accepteer je zoiets? Ik weet dat niet. Ik kán dat niet. Nee, dat accepteren zal nooit gebeuren.’

De muren kwamen op me af Gelukkig gaat het koken in AHA hem goed af, zolang hij zich goed concentreert en zich op één taak tegelijk richt. Wat hulp hier en daar is soms wel nodig, maar er zijn altijd andere vrijwilligers in de buurt. ‘Ja’, besluit Bart het interview met een knik. ‘Ja. Dit koken vind ik écht leuk.’

FOTO DE OOGST


10

Dichtbij Jacobiene van Setten

De Oogst maart 2012

De Wandelende Tak

Bruisend Amsterdam Een wandeling met De Wandelende Tak door Amsterdam levert vaak enthousiaste reacties op, bij jong en oud. Jacobiene van Setten uit Veenendaal wandelde mee met een groep uit haar kerk en doet daarvan verslag.

Met de zon aan de lucht begon onze stadswandeling door Amsterdam. We liepen vanaf het Victioriahotel tegenover het Centraal Station langs de Singel, Heren-, Keizers-, Brouwers- en Prinsengracht met haar prachtige panden in de richting van de Jordaan. Onderweg werden we meegenomen in de geschiedenis van Amsterdam. Zo kwam de bouw van ‘het op palen staande’ Amsterdam aan de orde, evenals de bloei in de gouden eeuw ten tijde van de VOC. Aangekomen in de Jordaan vertelde onze gids over de verschrikkelijke armoede die daar lange tijd was; mensen die hutje mutje op elkaar woonden, ziektes als de cholera die vele slachtoffers maakten en hygiëne die ver te zoeken was. Een verschrikkelijke tijd, waarin veel mensen een vroegtijdige dood vonden.

zoals Scharlaken Koord, CHAP Amsterdam, Different, de Shelter en De Wandelende Tak. Ik vond het erg mooi om te zien hoe de stichting ieder mens – van reiziger tot homoseksueel, van prostituee tot deelnemer aan een wandeltocht – op het oog heeft zoals God ieder mens op het oog heeft. Na de koffie werd onze wandeltocht voortgezet door de Jordaan, de geboortegrond van schrijver J.J. Frinsel. De verhalen die Frinsel over de Jordaan schreef, bijvoorbeeld van de Amsterdamse Kokkie, werden hier ten gehore gebracht. Geweldig, die typisch Amsterdamse humor van Frinsel!

Woord en daad

De lunch voor onze groep jongeren stond klaar bij The Shelter ­Jordan. Hier kregen we een live verslag over het werk dat in de beide Shelters wordt gedaan. Mooi om te zien hoe God werkt door jonge, gedreven mensen.

Toen dominee Jan de Liefde deze armoede zag, wist hij dat hij daar het Evangelie moest brengen met woord en daad. In 1855 richtte hij de ‘bewaarschool’ op waar de kinderen uit de Jordaan opvoeding en onderwijs kregen. Dit is het begin van het werk van de stichting Tot Heil des Volks. In de voormalige Bewaarschool, de eerste stop tijdens de wandeling, stond de koffie voor ons klaar. Tijdens de koffie vertelde de gids over de verschillende onderdelen van Tot Heil des Volks,

Goed om te dúrven praten over prostitutie

Heftig Na de lunch liepen we via de Westerkerk en het homomonument in de richting van het centrum met het Paleis op de Dam. Vandaar vonden we onze weg naar de Oude Kerk, vanwaar we de rosse buurt binnenliepen. Heftig

De wandelaars deden veel FOTO JOLANDA HOFLAND ­indrukken op.

om te zien hoeveel mensen, ook gezinnen met kinderen, hier rondstruinen. En nog heftiger is het om zoveel jonge meisjes achter de ramen te zien staan. Prachtig dat de medewerkers van Scharlaken Koord deze prostituees opzoeken en hulp willen bieden. Bij de Shelter City, pal naast de Wallen, hebben we met de groep nagepraat over de indrukken die we opdeden tijdens de wandeling; goed om met elkaar na te praten, en te dúrven praten over het onderwerp prostitutie. Na deze uitwisseling werd de wandeltocht door Amsterdam voortgezet. Via het Rembrandthuis en het Joods Historisch Museum kwam er een einde aan het dagje bruisend Amsterdam. Na het afscheid van de gidsen stapte we vol indrukken weer in de bus, ieder overdenkend waar zijn of haar taken in het Koninkrijk van God liggen.


De Oogst maart 2012

Dichtbij Marijke Duifhuizen 11

Different

De hype rond Different Ineens stonden we in het middelpunt van de belangstelling en kregen we alle aandacht van media en politiek. Bij Different zouden we aan ‘homotherapie’ doen en dat zou ‘bizar’ zijn.

Anouk van Tooren is manager van Different. Zij legt uit: ‘Wij helpen mensen die problemen ervaren rondom seksuele identiteit en relaties, meestal mede in relatie tot hun geloof. Er zijn bijvoorbeeld mensen die net ontdekt hebben dat zij homoseksuele gevoelens hebben en daar in hun single-zijn mee worstelen en mensen met deze gevoelens die getrouwd zijn en kinderen hebben. Veel van hen worstelen met schuld- en schaamtegevoelens, een laag zelfbeeld, verbondenheid met anderen, identiteitsvragen en depressiviteit.’

De persverklaring werd door veel media genegeerd Bij Different zijn mensen vanuit de gehele kerkelijke breedte en ook van daarbuiten welkom. Anouk: ‘Ieder mens en elke situatie is uniek. De hulpvraag vanuit de cliënt is bij ons het startpunt voor het verdere therapeutische proces. Meer dan negentig procent van onze cliënten is gelovig en orthodox of evangelisch christen. De ene cliënt put daarbij kracht uit het christelijk geloof om dit proces aan te gaan, voor de ander betekent het geloof juist een extra spanning. In beide gevallen kunnen zij bij ons in vertrouwen hun verhaal vertellen en hun vragen stellen.

En kunnen wij hen begeleiden in het proces waar ze doorheen gaan.’

Professionele hulp Sinds twee jaar is Different een instelling voor geestelijke gezondheidszorg, een verschil met het Different van daarvoor. Anouk: ‘Voorheen waren we vooral een pastorale organisatie. Maar we merkten gaandeweg dat onze cliënten dusdanig diepgaande psychische problemen ervoeren, dat er naast pastoraat ook professionele hulp en begeleiding nodig was. Daarom is er sindsdien ook parttime een psychiater aan ons werk verbonden. Daardoor kunnen cliënten de kosten van die begeleiding nu ook declareren bij de zorgverzekering.’

Verontwaardigd Toen de hype rond Different begon, hebben met name organisaties als het COC (belangenvereniging homo-emancipatie) en het LKP (Landelijk KoördinatiePunt groepen kerk en homoseksualiteit) en door hen aangedragen oudcliënten zich negatief uitgesproken over Different. Anouk: ‘Omdat we onze huidige cliënten zoveel mogelijk wilden beschermen tegen de vooringenomen houding van de media en we de uitkomsten van het onderzoek van de Inspectie voor de Gezondheidszorg netjes af wilden wachten, hebben we de ­eigen berichtgeving in eerste instantie beperkt tot een verklaring over wat Different feitelijk

Anouk: ‘Different biedt ­professionele hulp.’ doet. Die verklaring werd door de seculiere media grotendeels genegeerd. Dit frustreerde onze cliënten en ons natuurlijk ook. Gelukkig heeft een groot aantal cliënten zich per telefoon of e-mail bij de Inspectie gemeld om het andere verhaal te laten horen. Daarin geven zij allemaal aan dat er bij ons geen sprake is van wegdrukken van gevoelens zoals Trouw beweerde, maar van oprechte zorg, aandacht en hulp die aansluit bij de eigen geloofsovertuiging van de cliënt.’

Meer informatie Op www.different.nl kunt u meer informatie vinden over de hulpverlening die Different biedt. Daar vindt u ook een overzicht van recent verschenen artikelen en radio- en tv-uitzendingen rond Different.




12

Abonneebon

De Oogst maart 2012

Geef een Oogstabonnement cadeau of word zelf abonnee Ja, ik wil mij abonneren op de Oogst

1

Ik neem een jaarabonnement (22,50 euro per jaar) * Ik geef een jaarabonnement cadeau (eenmalig 22,50 euro) * Ik neem proefabonnement van drie maanden ** * Ik machtig Tot Heil des Volks om het abonnementsgeld van mijn rekening af te schrijven ** Ik ontvang geen welkomstcadeau

1. Kracht in Zwakheid Andrew Comiskey

Mijn gegevens

2

Een boek over vergeving en herstel na relationele en seksuele zonde.

naam dhr. / mevr. straat

2.Leunend op mijn Geliefde Leven met lesbische gevoelens Jeanette Howard

pc en woonplaats telefoon

Een integer en eerlijk verhaal over gevoelens.

e-mail

3

geb. datum rekeningnummer datum

4

handtekening

welkomstcadeau nr. Ja, ik meld me aan voor de e-mailnieuwsbrief van Tot Heil des Volks

Ik geef mijn abonnement aan

3. Gedicht Gedacht Krijn de Jong

naam dhr. / mevr.

Korte, fijngevoelige commentaren bij gedichten.

straat pc en woonplaats telefoon / e-mail

4. Giftcard Krijg 20 euro korting op een wandeling van De Wandelende Tak www.ontmoetamsterdamanders.nl

Opgeven kan ook via www.deoogst.nl. Deze bon kunt u gratis opsturen naar: Tot Heil des Volks, Antwoordnummer 9389, 1000 XH Amsterdam. Aan het einde van het abonnementsjaar wordt uw abonnement automatisch verlengd, tenzij u een maand van tevoren het abonnement opzegt. Cadeau- en proefabonnementen worden niet automatisch verlengd. abonnee pagina 2012 serifa.indd 1

24-01-12 15:04


De Oogst maart 2012

Opening Second Step

Dichtbij 13

Shelter reünie Van DV 30 maart tot en met 1 april wordt de jubileumreünie van de Shelter gehouden. Iedereen is van harte welkom bij de feestelijke bijeenkomst op zaterdag 31 maart vanaf 19.30 uur in Theater Keerpunt, A.J. Ernststraat 302 in Amsterdam. Meer info kunt u vinden op de speciale reüniepagina: www. youthhostelministry.org.

SGP Jongerendag Op DV donderdag 26 april 2012 wordt het kledingatelier van Scharlaken Koord, Second Step, officieel geopend door actrice en zangeres Linda Wagenmakers (foto). U bent van harte welkom om deze opening bij te wonen. Voor het EOprogramma ‘Kerstfeest op de Dam’ heeft Linda Wagenmakers een dag

meegelopen bij Scharlaken Koord. Zij was diep onder de indruk en is heel enthousiast over het kledingatelier en de kledingverkopen door ­Second Step. De opening vindt plaats aan de Willemsstraat 39 om 13.30 uur en iedereen is welkom! Kijkt u voor meer informatie op de site www.secondstepshop.nl.

Op DV zaterdag 10 maart staat Tot Heil des Volks met een stand op de SGP Jongerendag in Utrecht. Deze dag wordt gehouden in het Beatrixtheater van 9.30-15.00 uur. Het thema dit jaar is ‘Geloven (g)een geheim?!’ De toegang is gratis. Wel even aanmelden via www.sgpj.nl.

Kerk en Gemeente

Nieuw: Blokbungalows

Op DV vrijdag 30 en zaterdag 31 maart zijn Different en CHAP met een stand aanwezig op de beurs ‘Kerk en Gemeente’ in de Jaarbeurs te Utrecht. Manager Anouk van Tooren zal er een workshop houden. De beurs is bedoeld voor iedereen met een taak of verantwoordelijkheid binnen een kerk of gemeente. Voor meer informatie kunt u kijken op www.kerkengemeente.nl.

De Sikkenberg heeft vier nieuwe blokbungalows. Ze zijn ruim, hebben een woongedeelte met open keuken, een badkamer en twee slaapkamers. Het comfort, de gezelligheid van de inrichting en de openslaande deuren naar

de overdekte veranda maken de blokbungalows geschikt voor elk weerstype. En dus zijn de blokhutten het hele jaar door te huur. Wees er snel bij en boek nu via www.sikkenberg.nl of telefoonnummer 0599-661144.

Joods Amsterdam De Wandelende Tak maakt op DV vrijdag 16 maart een wandeling door Joods Amsterdam. U bezoekt onder andere De Hollandsche Schouwburg, het Auschwitzmonument en het meisjesweeshuis. Ook maakt

u tijdens de wandeling (nader) kennis met het werk van Tot Heil des Volks. De wandeling start om 10 uur bij Amsterdam CS en kost 20 euro per persoon. U kunt zich opgeven via www. ontmoetamsterdamanders.nl.


14

Interview Tineke Smith

De Oogst maart 2012

De Bewaarschool:

Herstel van het gewone leven Christelijk bewogen omzien naar je eigen buurt. Dat is het doel van De Bewaarschool, het nieuwe project voor buurtgericht kinderwerk dat Tot Heil des Volks in samenwerking met verschillende kerken uit Amsterdam aan het opzetten is. Niet alleen in multiculturele buurten zoals de Indische buurt en ­Amsterdam Noord, maar ook in de Jordaan van de yuppen. Alle mensen hebben immers het heil van God nodig.

De Bewaarschool is een naam met een geschiedenis. Algemeen directeur van Tot Heil des Volks, Henk van Rhee: ‘Dominee Jan de Liefde begon rond 1850 met Bewaarscholen, een plek voor kinderen die het moeilijk hadden, ouders met drankproblemen, armoede, een moeder die in de prostitutie werkte. Wat De Liefde deed, voor opvang zorgen en daarnaast de ouders niet vergeten, was heel vernieuwend voor die tijd.’

Het werk van ds. De Liefde was heel vernieuwend voor die tijd Hier en daar is anno 2012 de naam ‘Bewaarschool’ nog steeds terug te vinden in de gevels van de panden in Amsterdam. Een mooie erfenis, die Tot Heil op eigentijdse wijze nieuw leven in wil blazen. Henk: ‘De Bewaarscholen en later de kleuter- en ­lagere scholen zijn honderd jaar lang de belangrijkste activiteit geweest van Tot Heil des Volks. In feite is nu de problematiek dezelfde als midden negentiende eeuw. Het gaat nog steeds om kinderen die niet echt kind kunnen zijn. Deze kinderen hebben onze hulp nog even hard nodig en daarom

zijn we blij dat we dit project kunnen starten.’ Volgens Henk is de financiering van dit project een grote uitdaging. Hij is dan ook blij met de steun die Tot Heil al voor dit project heeft gekregen. Henk: ‘In december hebben wij een giftenactie gedaan bij de achterban en er is gul gegeven. Er is zelfs al een school in Katwijk die heeft aangegeven sponsor te willen zijn van een van onze buurtactiviteiten. Het is natuurlijk geweldig dat we een kinderproject hier in Amsterdam kunnen linken aan een school en als kinderen zich voor andere kinderen in willen zetten.’ Daarnaast zullen verschillende fondsen worden aangeschreven met een verzoek om steun. Henk verwacht dat als onderzoek aan zal tonen dat kinderen baat hebben bij dit wetenschappelijk onderbouwde kinderproject, instanties op termijn zeker bereid zullen zijn dit werk te gaan steunen.

Kwetsbaar Eline Veenstra, projectcoördinator van het te starten kinderwerk, kerkt bij Hoop voor Noord, een multiculturele kerk boven het IJ die actief aanwezig wil zijn in de buurt. Toen Eline daar hoorde over de mogelijke plannen voor het kinderwerk, bood ze spontaan aan dat ze wel mee wilde brainstormen hierover. Uiteindelijk schreef ze het


De Oogst maart 2012

Eline Veenstra: ‘Kinderen hebben een veilige basis nodig.’

projectplan en mag ze straks alle projecten gaan coördineren. Eline studeerde pedagogiek en heeft een warm hart voor kinderen. ‘Ik vind het mooi om te zien hoe kinderen groeien en ontwikkelen. Hoeveel ze kunnen leren en hoe veerkrachtig ze zijn, hoeveel liefde zij kunnen geven en hoe zij iemands leven kunnen verrijken en opfleuren.’ Spontaniteit en vertrouwen is kinderen eigen. Tegelijkertijd zijn ze ook zo kwetsbaar en hebben ze veel bescherming, leiding en richting nodig. Eline: ‘Kinderen hebben een veilige basis nodig om stapje voor stapje zelfstandig te worden. Als ze vallen, hebben ze iemand nodig die hen opraapt en aanmoedigt om verder te gaan. Als er iets ontbreekt in de basisbehoeften van een kind, dan wordt het ineens veel lastiger voor hen om te vertrouwen, te groeien, te ontwikkelen. Dan kan het zorgeloze kind ineens bezorgd, argwanend worden. Als een kind een slecht voorbeeld van liefde krijgt, dan zal het voor het kind zelf ook veel moeilijker zijn liefde uit te delen. Het mooie van werken met kinderen is dat je mag bijdragen aan hun ontwikkeling, hun beeldvorming van zichzelf, de ander en God. Dat je hen positieve ervaringen mag laten opdoen, zodat ze weten dat ze er onvoorwaardelijk mogen zijn en dat ze onvoorwaardelijk geliefd worden.’

Interview Tineke Smith 15

FOTO TINEKE SMITH

Spelinloop De Bewaarschool wil zo een positieve bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het kind. Een van de buurten waar binnenkort gestart zal worden, is de Indische buurt in Amsterdam-Oost. Eline: ‘De Elthetokerk heeft haar pand verbouwd en we gaan daar gezamenlijk een spelinloop, onder de naam ‘Re-play’, organiseren. Hier kunnen ouders of verzorgers met kinderen van nul tot vier jaar een of twee ochtenden in de week vrijblijvend binnenlopen om samen met hun kind te spelen, een kopje koffie te drinken en een praatje te maken. Niets is verplicht, maar er wordt wel een programma aangeboden en men zal aangemoedigd worden om daaraan deel te nemen. Het blijkt dat moeders van jonge kinderen zich nogal eens eenzaam en geïsoleerd voelen.’ Eline vervolgt: ‘Wij willen graag een plek creëren waar je welkom bent en waar je gezien wordt. Iedereen is welkom, ongeacht geloof of achtergrond, maar we zullen wel bij elk project steeds ons christen-zijn uitdragen. Bij de spelinloop kan dat zijn door het zingen van christelijke kinderliedjes, het lezen van christelijke kinderboeken en door een ochtend met gebed te beginnen. Bij andere activiteiten komt het christelijke aspect misschien op een andere manier naar voren. Dat


16

Interview Tineke Smith

De Oogst maart 2012

hangt ook af van het soort activiteit en de opzet ervan.’

Veilige haven De activiteiten kunnen uiteenlopen van een lichtjestocht met kerst, een kookcursus voor kinderen of een schildercursus voor ouder en kind. Eline benadrukt dat het bij alle verschillende activiteiten in de verschillende buurten echter niet gaat om de activiteiten op zich, maar dat deze slechts een middel zijn. ‘Wat we vooral aan de kinderen willen laten merken is dat ze er mogen zijn, dat ze op dat plekje een veilige haven vinden.’

Kinderen missen het voorbeeld van andere gezinnen en volwassenen Belangrijke inspiratiebron voor het projectplan is het gedachtegoed van de christelijke pedagoog W. ter Horst die pleit voor ‘herstel van het gewone leven’. Samen spelen en samen activiteiten ondernemen zijn, onder andere, belangrijke manieren om dit gewone leven in ere te herstellen. Henk wijst erop dat veel jonge kinderen het allemaal zelf uit moeten zoeken en dat zij al jong op eigen benen moeten staan. Sociaal geïsoleerde ouders, problemen binnen het gezin en eenoudergezinnen maken het leven er voor een kind niet gemakkelijker op. Er lijkt weinig tijd en aandacht te zijn voor het samen spelen en het samen dingen doen, ook als ouders en kind. ‘Ik denk dat het heel goed is dat we kinderen helpen om kind te zijn.’

Genieten Eline legt uit waarom spelen zo belangrijk is voor kinderen: ‘Het is een oefensituatie voor het ‘echte’ leven. Door te spelen leer je te dromen, te fantaseren maar ook plannen te maken, oorzaken en gevolgen te onderscheiden. Je ziet het resultaat van de keuzes die je maakt, maar bovenal leer je door spelen omgangsvormen, manieren van communiceren, elkaar te helpen, elkaar uit te dagen, grapjes te maken en ruzies op te lossen. Spelen is vooral ook met elkaar en van elkaar genieten. Even ergens helemaal in opgaan.’

Spelen is vooral ook met elkaar en van elkaar genieten Eline vertelt: ‘Ik heb het gevoel dat onze maatschappij tegenwoordig erg prestatie- en kennisgericht is en veel minder op wie je bent. Kinderen

De voormalige Bewaarschool

FOTO JOLANDA HOFLAND

komen in aanraking met allerlei culturen en moeten wereldburger zijn. Hierdoor leren ze misschien gemakkelijker contacten leggen, maar het is moeilijker om noodzakelijke diepgaande relaties aan te gaan. Kinderen hebben veel vrijheid en kunnen overal uit kiezen, maar dat maakt het leven soms ook grenzeloos en ingewikkeld. De notie dat je er mag zijn zoals je bent, lijkt soms ver weg. Problemen bij ouders en materialisme kunnen tot gevolg hebben dat kinderen te weinig aandacht en liefde krijgen. De activiteiten van De Bewaarschool zijn erop gericht om elkaar te leren kennen en onvoorwaardelijke liefde te geven, ongeacht of het kind zich wel of niet goed gedraagt. Bepaald gedrag keuren we misschien af, maar het kind nooit. Via de kinderen hopen we ook in contact te komen met de ouders en iets te laten zien van het goede van het leven als christen.’

Buurtgericht Eline heeft zin om aan de slag te gaan. ‘Ik vind het heel goed dat het werk buurtgericht is.’ Ze wijst erop dat de buurt haar sociale samenhang steeds meer verliest: buren die elkaar niet meer kennen, weinig onderlinge contacten, gezinnen als eilandjes in de straat. Individualisme kan isolement met zich mee brengen. Kinderen missen daardoor het voor-


De Oogst maart 2012

beeld van andere gezinnen en volwassenen. Eline: ‘Als je in de buurt een netwerk kunt gaan vormen en met elkaar dingen doet, dan heeft dat een enorme meerwaarde.’ In haar eigen flat ziet Eline hoe het ook kan. De meesten kennen elkaar nu, er wordt onderling post bezorgd, mensen doen boodschappen voor elkaar. Hoop voor Noord, de kerk waar Eline lid is, probeert ook actief in de buurten aanwezig te zijn. Juist omdat kerken zich steeds meer bewust worden van de rol die zij in de buurt kunnen spelen, kan hier een mooie samenwerking ontstaan tussen Tot Heil en de verschillende kerken in Amsterdam.

Uitwisseling Voor dit project werkt Tot Heil samen met verschillende kerken van orthodoxe tot evangelische signatuur. Eline ziet dit als een uitdaging: ‘Omdat kerken heel divers zijn en in heel verschillende buurten staan, zullen de activiteiten en de uitwerking ervan ook van elkaar verschillen. Tegelijkertijd zal het mogelijk zijn om onderling ervaringen uit te wisselen en elkaar te verrijken.’

De kerk kent de buurt vaak al beter en biedt meteen een vangnet Het is de taak van de projectcoördinator om het overzicht over alle verschillende activiteiten te houden en te zorgen voor kruisbestuiving. Elke buurt zal zijn eigen teamleider krijgen die ‘zijn’ project aanstuurt en overlegt met de projectcoördinator. Eline licht toe: ‘Wat we uiteindelijk willen, is dat de verschillende kerken waar we mee samenwerken, dezelfde doelen nastreven, maar dat de activiteiten zijn aangepast op de buurt en afhankelijk van de beschikbare vrijwilligers. Het mooie is dat we kunnen leren van elkaars ervaringen, je hoeft niet steeds opnieuw te beginnen.’ Henk vult aan: ‘Ons doel is om ouders en kinderen te helpen en, als het kan, ook iets over de Here Jezus vertellen. Bij ons is dat laatste altijd verbonden aan de hulp die we bieden. Dit project is echt gericht op de buurt vanuit het idee dat er te weinig samenhang is. Daarom vinden we het zo belangrijk dat een lokale organisatie als een kerk daar nauw bij betrokken is.’ Eline: ‘De kerk kent de buurt vaak al beter en biedt meteen een vangnet. Omdat de kerk erbij betrokken is, heb je een natuurlijke link met andere kerkelijke activiteiten, zondagsschool, alphacursus, waar je de mensen dan ook voor uit kunt nodigen.’ De Bewaarschool anno 2012 ziet er anders uit dan in 1855, maar de drijfveer blijft onveranderd: vanuit Gods liefde aanwezig zijn in de buurt.

Column Gerry Velema 17

Apatheia Het overkomt me steeds vaker. In de zondagse dienst laat ik me graag meenemen in aanbiddingsliederen voor onze God, maar soms schrik ik ineens wakker vanwege de tekst. Dat gebeurde recent bij de tekst ‘Dat is genade! Wat ik ook doe of laat, uw liefde blijft bestaan, het wordt niet meer of minder... GENADE!’ Het laatste klinkt als ‘jippie!’ Nu kun je over muziekstijlen twisten, maar die woorden... Moet ik die zingen? Maakt het God echt niets uit wat ik doe of laat? Is Gods liefde constant, ongevoelig, onbewogen? Wat is jouw beeld hierbij? Doet de kwaliteit van mijn relatie met God er echt niets toe? Kan ik God niet bedroeven? Kan God niet teleurgesteld worden? Dien ik een God die onmogelijk boos op me kan zijn? Wat voor effect heeft dit op ons geloofsleven? Zo’n onveranderlijke, bijna mechanische vorm van liefde doet mij sterk denken aan apathie, een relationele onverschilligheid. Je doet maar, het maakt Mij allemaal weinig uit... Dat voelt helemaal niet liefdevol. Bij een relatie maakt het juist heel veel uit hoe we op elkaar reageren. Is God dan zo anders? Hoe lastig ik het ook vind, ik geloof dat God blij met me kan zijn, maar dat ik Hem ook kan teleurstellen. Dat ik Zijn hart kan verheugen, maar ook verdriet kan doen. Dat ik intiem met Hem kan omgaan, maar dat wij ook van elkaar kunnen vervreemden. De relatie, de wisselwerking heeft effect op mij, maar ook op God. God is niet van steen, geen apatheia... Het besef dat God een groot liefhebbend hart heeft, maakt het des te belangrijker wat ik doe of laat. Weet met Wie je omgaat en denk na bij wat je zingt: God is het waard!

Gerry Velema is schrijfster en deelt op de website www.bemoedigingssite.nl elke vrijdag een videoboodschap om christenen te bemoedigen.


18

Thema Oscar Lohuis

De Oogst maart 2012

Het huis als heilige plek Als christenen hebben wij de aanbidding van onze God te veel opgesloten in onze kerkgebouwen. Van de joden mogen we leren dat ook het huis een ­heilige plek is.

Onlangs bracht ik met mijn dochter een bezoek aan de tentoonstelling over het jodendom in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Het is prachtig en leerzaam wat daar te zien is. Er is voor deze gelegenheid zelfs een fragment van een van de Dode Zee rollen naar Amsterdam overgebracht. Op een van de informatieborden las ik dat het jodendom vier heilige plaatsen kent: de tabernakel, de tempel, de synagoge en het huis. De eerste twee zijn er niet meer. De derde, de synagoge, is er nog wel. Voor ons zijn dat onze kerkgebouwen.

In het jodendom is het huis ook een heilige plaats Dat ook het woonhuis wordt genoemd is opvallend. Is een huis niet voor alledaags gebruik? Wat is er heilig aan onze ­huizen? Binnen het jodendom wordt ook het huis beschouwd als een heilige plaats, omdat ook daar de feesten worden gevierd en de geloofsoverdracht op de kinderen plaatsvindt. Een van de grootste verschillen tussen joden en christenen is hoe zij hierin met het geloof omgaan. Mijns inziens kunnen we op dit punt veel van orthodoxe joden leren. Wanneer de joden het Pesach vieren, dan houden zij thuis een maaltijd. Enkele bepalingen daar-

voor vinden wij al bij de instelling van het Pesach in Exodus 12. Tijdens deze zogenaamde Seidermaaltijd wordt er van alles gegeten dat een bepaalde betekenis heeft. De kinderen stellen daarbij een vraag aan de ouders: ‘Wat betekent dit?’ (Ex. 12:26). Het voedsel beeldt de geschiedenis van Israël uit tijdens de Exodus. Op die manier wordt gememoreerd hoe de Heere uitredding heeft gegeven. De maaltijd zelf als visueel hulpmiddel: leuker voor kinderen kan bijna niet. Als je dat elk jaar met je kinderen doet, laat dat voor de rest van hun leven een onuitwisbare indruk achter.

Maaltijden Tijdens het Loofhuttenfeest wordt er in veel achtertuinen of op balkons van orthodoxe joden een hutje neergezet. In deze ‘soeka’ wordt ook weer met elkaar gegeten. Op deze ludieke manier staan ouders en kinderen samen stil bij de veertig jaar dat Israël in de woestijn heeft geleefd. De Heere heeft toen voor het volk gezorgd en hen er doorheen geleid. De opening in het dak van de soeka is symbool voor het zien op de Heere en op de afhankelijkheid van Hem. Het schamele hutje benadrukt de tijdelijkheid van het aardse leven, als een tocht door de woestijn. In de hemel hebben wij een gebouw van God, niet door mensenhanden gemaakt (2 Kor. 5:1). Samen met je familie eten in een eenvoudig hutje in een sfeer van aanbidding. Welk kind vindt dat niet mooi?

Onderwijl worden belangrijke geestelijke lessen aan de kinderen doorgegeven.

Thuis worden belangrijke geestelijke lessen doorgegeven Ook de sabbat, het belangrijkste feest in het jodendom, wordt thuis geopend en gevierd met een maaltijd op vrijdagavond. De moeder steekt twee kaarsen aan als teken van het Licht. Tijdens de maaltijd volgt men een eenvoudige liturgie, waarbij op een gegeven moment ook een zegen over de kinderen wordt uitgesproken. Zo zouden we kunnen doorgaan. De aanbidding van de Heere onze God vindt voor een groot deel thuis plaats. Op die manier groeien de kinderen ermee op en leren zij heel veel over het leven met God en het leven volgens de Thora (onderwijzing).

Opgesloten Als christenen hebben wij de aanbidding van onze God te veel opgesloten in onze kerkgebouwen. Ik ben bang dat wij er wat bekaaid vanaf komen als het gaat om geloofsopvoeding van onze kinderen thuis. We brengen ze graag naar de zondagsschool of kindernevendienst, of we vinden het fijn dat ze naast ons zitten in de kerk. Maar maken we er


De Oogst maart 2012

Thema Oscar Lohuis 19

De sabbat wordt thuis geopend en gevierd met een maaltijd op vrijdagavond.

thuis ook werk van? Horen onze kinderen ook van ons, als ouders of grootouders, over het geloof in God? Wat doen wij met het Shema J’Israel: ‘Luister, Israël! De Heere, onze God, de Heere is één. Daarom zult u de Heere, uw God, liefhebben met heel uw hart, met heel uw ziel en met heel uw kracht. Deze woorden, die Ik u heden gebied, moeten in uw hart zijn. U moet ze uw kinderen inprenten en erover spreken, als u in uw huis zit en als u over de weg gaat, als u neerligt en als u opstaat’ (Deut. 6:4-7).

Hoe kun je waken over de onschuld van je kinderen? Ook wij mogen onze huizen gaan beschouwen als heilige plaatsen. In Handelingen 2 komen we toch ook weer de huizen tegen en zelfs

ook het samen eten: zij gebruikten hun maaltijden met blijdschap en eenvoud des harten (vers 46). Als kinderen zien dat hun ouders niet alleen op zondag naar de kerk gaan, maar ook thuis uiting geven aan hun liefde voor God, dan komt dat over. Dat spreekt boekdelen, het doet meer met hen dan veel preken die ze in de kerk horen.

Goede voeding Hoe kunnen we hier concreet iets mee gaan doen? Aan de ene kant moeten we waken over wat er tegenwoordig allemaal door televisie en internet onze huizen binnenkomt. Wij hebben drie jongens in de tienerleeftijd en merken hoe moeilijk het is hiermee om te gaan. Veel jongeren zijn voortdurend online en YouTube, Facebook, Twitter en Spotify staan soms allemaal tegelijk open tijdens het maken van huiswerk. Ook dragen ze de hele dag hun mobiele telefoon met zich mee. Hoe kun je als ouders nog waken

over de onschuld van je kinderen in een tijd waarin internet niet meer uit ons leven weg te denken is? Ook in het omgaan daarmee moeten we onze kinderen opvoeden. Maar het beste middel is niet om je vooral tegen allerlei verkeerde dingen uit te spreken, maar ze te voeden met het goede. We mogen bidden dat onze kinderen zullen proeven dat de Heere goed is. Dat ze van binnen ervan overtuigd raken dat het leven met en voor de Heere God het mooiste leven is dat er is. Dat ze zich daarom zélf gaan afkeren van wat niet goed is. Als wij thuis vorm geven aan de aanbidding, als wij ook thuis zorgen voor momenten van gebed, onderwijs, dankzegging, lofprijzing, verheuging in God, dan kunnen onze kinderen daar ook iets van gaan proeven. Moge God ons daarbij helpen.

Ds. Oscar Lohuis is predikant en publicist, zie ook www.goednieuws.info.


20

Thema Hans Frinsel

De Oogst maart 2012

Kinderen komen voorop ‘Ik ben een vrucht van jullie werk’, was de enthousiaste reactie van de medewerker van het internetcafé, toen hij mijn naam hoorde. Al had ik het gewild, ik had hem niet kunnen herkennen. Als kind groeide hij op in een dorpje in Guinée-Bissau, waar we in de tachtiger jaren het Evangelie mochten vertellen, onder andere door filmevangelisatie.

Ik heb niet het gevoel dat ik zoveel had bijgedragen aan zijn bekering. Zeker, de kinderen waren erg aangesproken door de evangelisatiefilm, maar dat kreeg een vervolg door enkele jaren van zondagsschool in hun dorp. Deze zondagsschool werd georganiseerd en geleid door Jon, een jongeman die wij daar tot Christus hadden mogen leiden. Hij heeft heel ijverig de mensen in zijn omgeving, maar vooral aan de kinderen het Evangelie doorgegeven. Jon en enkele van die kinderen zijn nu voorgangers.

Kinderen komen bij God voorop Het is een vreugde om zulke vruchten te mogen zien. Het is een bekend patroon: iemand heeft als kind het Evangelie gehoord en dat heeft hem of haar niet meer losgelaten. Na korte of langere tijd komt hij tot geloof. Dat gebeurt niet alleen hier in Afrika. Ik moet denken aan het getuigenis van mijn vader – in zijn boek ‘Met dank aan de juf’ – die op vijfjarige leeftijd op school het Evangelie hoorde. Dat had een diepe impact en bepaalde zijn latere leven. Hetzelfde zag ik in het getuigenis van Richard Oostrum van Different (zie zijn

verhaal in het boek ‘Keerpunt’ van Oogstpublicaties), die zonder Evangelie opgroeide, maar op de lagere school in godsdienstlessen het Evangelie hoorde en leerde bidden. Het liet hem niet meer los.

Ontmoeting Was het alleen een diepe indruk die jaren later tot hun bekering leidde? Ik denk dat het dieper gaat. Immers, er zaten nog meer kinderen in die schoolklassen die hetzelfde hoorden, maar niet tot geloof kwamen. In het Afrikaanse dorp hoorden velen dezelfde boodschap, maar lang niet allen zijn tot geloof gekomen. Wat sommige van die kinderen tot geloof brengt, is niet een diepe indruk van een mooi verhaal, maar een ontmoeting met God. Wij denken niet zo gauw aan kinderen in verband met openbaringen van God, maar toch geeft de Bijbel ons genoeg redenen om dat wel te doen. De Here Jezus Christus vermaande Zijn discipelen dat ze de kinderen niet mochten hinderen tot Hem te komen, ‘want voor zodanigen is het Koninkrijk der hemelen’ (Mat. 19:14). Dat is een vergaande uitspraak. Kinderen komen bij God voorop. Hij wil hen ontmoeten. Ze zijn Hem niet te min. Integendeel. ‘Uit de mond van kleine kinderen en zuigelingen hebt Gij lof bereid’ (Mat. 21:16). Kinderen zijn de HERE heel dierbaar. Nog

sterker komt dit tot uiting in de ernstige waarschuwing aan hen die kinderen misleiden: ‘Maar een ieder, die een dezer kleinen, die in Mij geloven, tot zonde verleidt, het zou beter voor hem zijn, dat een molensteen om zijn hals was gehangen en hij verzwolgen was in de diepte der zee’ (Mat. 18:6).

Josia werd koning toen hij acht jaar oud was Openbaring Maar Gods aandacht gaat nog verder. Hij spreekt tot hen. Hij openbaart Zich. ‘Te dien tijde hief Jezus aan en zeide: Ik dank U, Vader, Heer des hemels en der aarde, dat Gij deze dingen voor wijzen en verstandigen verborgen hebt, doch aan kinderkens geopenbaard’ (Mat. 11:25). Het woord ‘kinderkens’ doelt hier niet zozeer op kinderen, maar op eenvoudige lieden. Toch worden ook kinderen daarin betrokken. Juist omdat het kind zonder vragen openstaat voor de roepstem van God, gebruikt de Here Jezus kinderen vaak als voorbeeld. ‘En Hij riep een kind tot Zich, plaatste dat in hun midden, en zeide: Voorwaar, Ik zeg u, wanneer gij u niet bekeert en wordt als de kinderen, zult gij het Koninkrijk der hemelen voorzeker niet binnen-


De Oogst maart 2012

Thema Hans Frinsel 21

Kinderen staan zonder vragen open voor Gods roepstem.

gaan’ (Mat. 18:2). God openbaarde zich aan Samuël toen hij nog een kind was. Simson was apart gezet vanaf zijn kindertijd, net als Johannes de Doper. Josia werd koning toen hij acht jaar oud was. Hij was de koning van Juda die het meest radicaal en toegewijd was aan God in zijn ijver om het volk terug te brengen tot God. Hij zocht God toen hij nog jong was.

Als kind had ik een van mijn diepste ervaringen met God Hoe vaak staan onze volwassen bedenksels ons niet in de weg in onze relatie met God? Een van mijn diepste ervaringen met God heb ik als kind gehad. En hoe vaak heb ik juist op die ervaring moeten teruggrijpen in zwarte

momenten van twijfel of wanhoop! Latere ervaringen hebben dat nooit kunnen evenaren. De ontmoeting met God toen ik kind was, was zo zuiver en helder dat ik dat nooit meer kon ontkennen of vergeten. Ik werd niet gehinderd door filosofische of theologische vragen. Ik wist gewoon dat het God was die mijn leven aanraakte en vroeg niet verder. Het is een zegen om zo vroeg in ons leven God te mogen ontmoeten.

Molensteen God heeft meer tot kinderen te zeggen dan wij vaak denken. En hen afschermen van Gods boodschap is het grootste kwaad dat wij hen kunnen aandoen. Het was Gods gebod aan de ouders in Israël om hun kinderen van jong af aan op te voeden in de kennis van Zijn Woord en hen bij Hem te brengen (Deut. 6:7). Hier in Guinée-Bissau, waar de kerk nog jong is – slechts twee of drie

FOTO ARIE AMBACHTSHEER

generaties oud – zien we dat de meeste volwassen christenen als kind tot geloof zijn gekomen. Zondagsschoolactiviteiten en kinderevangelisatie speelden daarin een grote rol. Zelfs niet-christelijke ouders hielden hun kinderen vaak niet tegen. Ze gunden hen een betere weg. Wat een contrast met de Westerse landen, waar het een misdaad lijkt te worden om kinderen in het Evangelie op te voeden. Je moet maar durven! Ik zou niet graag in de schoenen staan van politici en overheden die dat soort antichristelijk beleid voorstaan, want voor hen geldt de molensteen uit Mattheüs 18. Dat moet voor ons een aansporing zijn om de korte tijd die de we nog hebben te benutten om onze kinderen tot Christus te brengen, ‘want de dagen zijn kwaad’ (Ef. 5:16). Hans Frinsel is zendeling en werkt in Guinée-Bissau.


22

Kerken in Amsterdam Krijn de Jong

De Oogst maart 2012

Een vaste burcht De Prinses Irenestraat in Amsterdam-Zuid is de scheidslijn tussen de Prinses Irenebuurt en de Zuidas. Aan de ene kant van de straat staan woonhuizen, aan de andere kant zien we de glanzende wolkenkrabbers van het Amsterdamse zakendistrict. De Thomaskerk staat aan de kant van de woonwijk, maar is ook gericht op de Zuidas. Als we voor de tweede keer onder de A10 door gaan, wijst een bord langs de weg ons naar de Thomaskerk.

Door de week is de stichting ‘Zingeving Zuidas’ vanuit de Thomaskerk actief. Ze organiseert activiteiten voor mensen die te midden van hun bedrijvigheid op zoek zijn naar reflectie en menselijke maat. Dat kan geen kwaad daar in dat megazakencentrum. Maar op zondagmorgen is de kerk er voor de woonbuurt. Het publiek is dan duidelijk een slagje ouder. Het valt de vriendelijke dame bij de deur direct op dat we geen vaste klanten zijn. ‘Hartelijk welkom, de garderobe is daar en aan die kant zijn de toiletten.’ Ze is nog niet uitgepraat als achter ons iemand met een rollator de deur binnenkomt. Professor Van Hulst, wat een verrassing! Een

week geleden hadden we nog telefonisch contact en nu lopen we elkaar onverwachts tegen het lijf. ‘Is dit uw vaste gemeente?’ vraag ik. ‘Ja, ik bezoek elke zondag deze kerk. Gaat u ook elke zondag naar de kerk? ‘Ja eh, meestal wel, maar dat is niet zo heel bijzonder.’ In zijn geval is het wel bijzonder. Niet zo lang geleden vierde hij zijn honderdste verjaardag. Een paar maanden geleden was Van Hulst ook weer even in het nieuws. Op 19 januari jl. werd hij in de Tweede Kamer geëerd door premier Netanyahu. Hem werd dank gebracht in verband met zijn aandeel in het redden van honderden Joodse kinderen. De crèche waar deze kinderen zich

in de oorlog bevonden stond vlak naast de Hervormde kweekschool waar Van Hulst directeur was. We zullen elkaar na de dienst bij de koffie verder spreken.

We voelen ons in een middeleeuwse burcht Burcht Als we de kerk binnenlopen, raken we onder de indruk van de architectuur. Buitengewoon. Alles beton, een bakstenen vloer en toch een warme uitstraling. Hoe kan dat? We staan in een modern gebouw, maar we voelen ons in een middeleeuwse burcht. Wonderlijk. De lichtinval in de kerkzaal is fascinerend en in de hal zien we een schitterend glas-in-loodraam. Een vriendelijk lid van de bouwcommissie geeft aan mijn metgezel tekst en uitleg. Ik luister met een half oor mee. Eigenlijk wil ik liever in stilte de ruimte op me laten inwerken. Dat ze in de jaren zestig zoiets hebben kunnen bouwen! In dat verschrikkelijke tijdperk van de twintigste-eeuwse beeldenstorm.

Zuid Dat stadsdeel Zuid geen armoe­ buurt is, zien we ook in de


De Oogst maart 2012

Kerken in Amsterdam Krijn de Jong 23

Thomaskerk terug. Ook is zichtbaar dat de immigranten zich niet massaal in deze buurt hebben gevestigd. Kunst en cultuur scoren wel hoog in Zuid. En natuurlijk geleerdheid. Maar wat doet het er allemaal toe? Als er maar openheid en gastvrijheid heerst. We voelen ons welkom. De liturgie, die we bij binnenkomst overhandigd kregen, helpt ons om aan de dienst deel te nemen.

Preek De dominee gaat voor de preek de preekstoel op. Het betonnen katheder was al hoog, nu klimt ze nog hoger. Ze lijkt een kasteelvrouwe die over de kantelen uitkijkt. Vandaag is de eigen predikant afwezig. De dienst wordt waargenomen door de predikante van de Remonstrantse buurtgemeente. We lezen uit het Oude en Nieuwe Testament. Jesaja 35 vertelt over de blijdschap van de vrijgekochten: ‘Dan zal de kreupele springen als een hert, de tong van de stomme zal juichen.’ Uit Marcus lezen we de geschiedenis van de genezing van de verlamde (Mar. 2:1-12).

De lichtinval in de kerkzaal is fascinerend De verkondiging begint. ‘Jezus is thuis. Midden onder ons. In het Galilea van de heidenen. De mensen verdringen zich bij de deur. Hier geldt dat de eigen persoonlijkheid geen ruimte laat voor de ander. Ook niet voor de verlamde. Maar er zijn ook vier mensen die geen genoegen nemen met de situatie zoals hij is. Als ze niet door de deur naar binnen kunnen, graven ze een gat in het dak. Ze laten de verlamde op een baar zakken. Het heeft iets van een begrafenis. Die verlamde krijgt Messiaanse trekken. Van boven naar beneden. ‘Hij kwam van alzo hoge, van alzo veer.’ De afdaling is de gang van de liefde. Jezus ziet de vier mannen ver-

Prof. Van Hulst (rechts) was in de oorlog betrokken bij het redden van Joodse kinderen. trouwen. Hij ziet ook de verlamde, Hij noemt hem ‘kind’. Hij spreekt met hem over zijn zonde. Zonde die ons het doel van het leven doet missen. Zonde die ons leven verlamt. De omstanders zijn kritisch. Dat is te begrijpen. Jezus is nooit helemaal te vatten. Wie kan dat zeggen: ‘Uw zonden zijn u vergeven’? De Mensenzoon kan dat. Die vier mannen lieten zich niet verleiden door dat hyperige gedoe bij de deur. Ze kwamen niet voor zichzelf, ze geloofden voor de ander. Zij zijn beeld van de Messiaanse gemeente. Ze geloven niet voor zichzelf, maar voor de wereld. De kerk staat niet meer in het centrum van de macht, maar in de marge. God zij dank. Het lukt niet meer in eigen kracht, ze moet alles hebben van die Ene. Zo gaan die vier mannen ons vandaag voor. Niet aansluiten bij de massa, maar het dak op gaan. In de verwachting dat er ook voor ons geloofd wordt.’

Kunst en cultuur scoren hoog in Zuid Verhoor ons Het is tijd voor de dienst der dankbaarheid. Het orgel speelt een variatie over ‘Alleyn Gott in

der Höh sei Ehr’ van Jan Pietersz. Sweelinck (1562-1621). Dan volgen de voorbeden die door de gemeente worden ondersteund met de bede: ‘Heer onze God, wij bidden U, verhoor ons.’ Voordat we de zegen ontvangen, zingen we uit gezang 460: ‘Looft de Koning heel mijn wezen,/ gij bestaat in zijn geduld,/ want uw leven is genezen/ en vergeven is uw schuld./ Loof de Koning, Loof de Koning,/ tot gij Hem ontmoeten zult.’

Jezus is nooit helemaal te vatten Verlenging De dienst krijgt nog een verlenging. We gaan koffiedrinken. We praten nog met professor Van Hulst en met enkele andere kerkgangers. Als we buiten komen, zien we weer die imposante torens van de Zuidas. ‘De kerk ligt op drie minuten lopen van Zuid WTC’, vermeldt de website. Zouden ze hier ook geloven op maandag? Toen we de gebeden afsloten met het ‘Onze Vader’ luidden de kerkklokken. Ze mogen het in de Zuidas weten dat er gebeden wordt. ‘Uw Koninkrijk kome.’


24

Christenvervolging Open Doors

De Oogst maart 2012

Paria of Koningskind De ouders van de vierjarige Cristina uit Mexico werden gedood om hun geloof in Christus. Felix uit Oezbekistan, elf jaar, is doodsbang dat zijn vader in de gevangenis terechtkomt omdat hij een huisgemeente leidt. In tientallen landen raken vele duizenden kinderen hun jeugd kwijt door christenvervolging. Van hun ouders horen ze dat ze Gods geliefde kinderen zijn, maar buiten op straat zijn ze paria’s, uitschot.

Felix houdt de fotocamera voor zijn gezicht en kijkt door de zoeker. Hij probeert zijn vader in beeld te krijgen. Hij moet een foto maken. Nu, nu het nog kan. Felix drukt op de knop: één keer, twee keer. Dan pakt zijn vader het fototoestel af. ‘Waarom probeer je een foto van me te maken?’ vraagt hij.

Een verdrietige blik verschijnt op Felix’ gezicht. ‘Omdat ik bang ben dat je weer weg moet.’ Felix woont in Oezbekistan, een van de voormalige Sovjetstaten en nummer 7 op de Ranglijst Christenvervolging van Open Doors. Wie meer dan één bijbel bezit, kan worden opgepakt. Er

belanden regelmatig christenen in de gevangenis. De vader van Felix leidt kleine huisgemeentes in zijn omgeving. De gemeentes krijgen geen toestemming van de overheid om officieel te mogen bestaan. Dus doet vader Lazar zijn werk zoveel mogelijk in het geheim, maar uiteindelijk

Door elkaar te ontmoeten weten kinderen in Centraal-Azië dat ze niet de enige christenen zijn.

FOTO OPEN DOORS


De Oogst maart 2012

valt het toch op bij de geheime politie.

Komt papa thuis? Een aantal maanden geleden vielen tien agenten het huis binnen en haalden alles overhoop. Alle bijbels en christelijke boeken werden in beslag genomen. Vader Lazar moest mee naar het politiebureau. ‘Komt papa vanavond wel weer thuis?’ vraagt Felix na de inval aan zijn moeder. Die probeert hem de situatie uit te leggen. ‘Jawel, papa komt weer thuis’, probeert ze haar zoon gerust te stellen. ‘Wat is het ergste dat papa kan overkomen?’ vraagt ze. De ouders van Felix hebben hem al op jonge leeftijd duidelijk gemaakt dat er erge dingen met zijn ouders kunnen gebeuren. Een optie waar je als kind helemaal niet over na wil denken, maar in de omgeving van Felix is het een mogelijkheid waar hij niet omheen kan. ‘Dat papa niet meer thuiskomt’, antwoordt Felix. ‘Maar dan is hij bij de Here Jezus.’ Felix’ moeder bidt samen met Felix en zijn vijf jaar oude zusje en vraagt God om vader weer veilig thuis te brengen. Op jonge leeftijd kennen deze kinderen verantwoordelijkheden waar westerse kinderen geen weet van hebben.

Komt papa vanavond wel weer thuis? Hinderlaag Diezelfde avond komt de vader van Felix weer thuis. Zo goed liep het niet af voor de ouders van de vierjarige Cristina uit Mexico. Cristina en haar ouders maken zich in juni 2011 klaar om naar de kerk te gaan. Cristina’s ouders, Sebastian en Maria, zijn betrokken christenen. Het gezin woont midden in de bossen en heeft een flinke wandeling voor de boeg om bij de kerk te komen. Op nog geen 200 meter van Cristina’s huis gaat het mis. Het gezin loopt in een hinderlaag. Twee mannen ko-

men uit de bosjes tevoorschijn en beginnen te schieten. Cristina’s ouders en haar broertje overleven de aanslag niet. Cristina overleeft doordat haar broertje bovenop haar is gevallen. Ze heeft alleen een schotwond in haar arm. De aanvallers hadden duidelijke redenen om juist Cristina’s ouders om te brengen. Kort na de aanslag krijgen Cristina’s oudere broers en zus briefjes met dreigementen. ‘Ga weg uit de provincie, anders zullen we met jullie hetzelfde doen als met jullie ouders.’

Twee mannen komen tevoorschijn en beginnen te schieten Dromen van een toekomst Cristina en haar broers en zussen worden bijgestaan door Open Doors. Elke week gaat een medewerker op bezoek om met hen te bidden en te bekijken wat ze nodig hebben. Cristina is voldoende hersteld om weer naar school te gaan en met vriendinnetjes te spelen. Door zulke traumatische gebeurtenissen zoals de moord op Christina’s ouders en de voortdurende dreiging van arrestatie in het gezin van Felix hebben miljoenen kinderen in de vervolgde kerk geen onbezorgde jeugd. In alle landen waar ­vervolgingen woeden, vormen kinderen als Felix en Christina wel de toekomst van de kerk. Daarom is het van levensbelang dat deze kinderen begeleid, onderwezen en gesteund worden. Veldwerkers van Open Doors proberen deze kinderen op alle mogelijke manieren bij te staan. Daar is soms veel creativiteit voor nodig, bijvoorbeeld in het organiseren van kinderkampen. Een nationale feestdag, waarop politie en veiligheidsdiensten hun handen vol hebben, bood deze winter bij uitstek de mogelijkheid om een geheim kinderkamp te houden. Op een kleine

Christenvervolging Open Doors 25

twee­kamerflat in een stad in het winterse Centraal-Azië kwam een aantal kinderen bij elkaar.

Niet alleen Door ontmoeting en wederzijdse herkenning wordt de dagelijkse sleur van het buitengesloten zijn doorbroken. Kinderen leren dat ze niet het enige kind zijn dat alleen staat om zijn geloof in de Here Jezus. Die ervaring nemen kinderen een leven lang mee. Op het kinderkamp in die CentraalAziatische tweekamerflat stond het Bijbelverhaal van Daniël centraal. Daniël hield stand als slaaf in een vreemd land, hij liet zich niet in met afgoderij en bleef op God vertrouwen. ‘We lieten kinderen zien dat zij door God uitgekozen kinderen zijn’, vertelt een van de kinderwerkers. ‘Het voornaamste doel van deze dag was: kinderen te laten weten dat ze niet de enige christenen zijn. We wilden hen ervan doordringen dat ze geliefd zijn.’ En zo leerde een jongetje als Arsen voor het eerst kinderen van zijn leeftijd kennen die net als hij geloven in Christus. ‘Het was heerlijk om met andere kinderen te spelen. Ik zou zo graag terugkomen, want nu heb ik nieuwe vrienden en zij geloven ook in de Here Jezus!’

Niet langer kind Miljoenen kinderen groeien op met diepe wonden. Door vervolging kunnen zij niet langer kind zijn. Kinderen uit de Vervolgde Kerk staan dit jaar centraal bij Open Doors, een organisatie die wereldwijd vervolgde christenen steunt, in de campagne ‘Niet langer kind’. Kijk op www. opendoors.nl/kind voor meer informatie over de campagne en materialen voor kinderen om het verhaal van kinderen uit de Vervolgde Kerk te vertellen.


26

Bijbelstudie Cees Stavleu

De Oogst maart 2012

Vrezen maakt vrij Wanneer je een wijs mens wilt worden, is het volgens Salomo van belang de Here te vrezen (Spr. 1:7). Individualistische westerlingen hebben al snel twijfels bij zo’n opdracht. Want ben je met zo’n vreesachtige houding nog wel vrij? Bestudering van Bijbelse gegevens laat zien dat vrees voor de Here iemands persoonlijkheid niet ondergraaft, maar juist versterkt en tot zijn recht laat komen.

De uitdrukking ‘vrees voor de H ere’ kan ons afschrikken. Het idee dat we op de een of andere manier bang zouden moeten zijn voor Hem past niet bij ons beeld van een God van liefde. Om deze negatieve associaties te omzeilen zien we dat de Nieuwe Bijbelvertaling spreekt over ‘ontzag voor de H eer’. Zo klinkt het wat minder angstaanjagend.

Wordt de mens gereduceerd tot vreesachtig wezen? Toch kunnen we niet ontkennen dat de Israëlieten soms heel bang waren voor God. Wanneer Hij een stukje van Zijn majesteit laat zien, zijn zij nergens meer. Dit gebeurt overduidelijk tijdens de verbondssluiting op Sinaï. Nadat de Here de Tien Geboden persoonlijk aan het volk had gegeven, was het hele volk getuige van donder, bliksem, het geluid van de bazuin en de rokende berg (Ex. 20:1820). Het zien en horen van deze indrukwekkende manifestaties van de Godsopenbaring had tot gevolg dat het volk beefde en van ver bleef staan. Toen vroegen ze Mozes met God te spreken, zodat zij Hem niet meer onder ogen hoefden te komen. Mozes zegt dan dat ze niet bang moeten zijn:

de Here laat de donkere kanten van Zijn heerlijkheid zien om hen op de proef te stellen, zodat vrees voor Hem over hen komt en zij niet zullen zondigen. Het kennen van Zijn macht laat zien hoe de verhoudingen liggen en moet aanzetten om Hem trouw te zijn.

Volkomen toewijding Een van de dingen die God het volk bij de verbondssluiting wil leren, is dus dat zij Hem moeten vertrouwen. Het volk dient zich ervan bewust te zijn dat de macht van de Here zo groot is, dat iedere andere macht bij Hem verbleekt. Het belang van het vrezen van God als middel tot volkomen toewijding wordt uitgewerkt in Spreuken. De gewone Israëliet ziet in het dagelijks leven gewoonlijk echter niet de ontzagwekkende heerlijkheid van God, zoals die op de Sinaï werd geopenbaard. Wel was het zo dat in de opvoeding en in de eredienst steeds opnieuw werd gewezen op de almacht van God die zichtbaar was in de geschiedenis. De bezinning hierop dreef jongeren tot geloofskeuzes. Je zou bij dit alles de indruk kunnen krijgen dat er weinig overblijft van de menselijke waardigheid en dat een mens wordt gereduceerd tot een vreesachtig wezen dat niets heeft in te brengen. De context van de verbondssluiting is echter die van slaven die vrijheid ontvangen (zie Ex. 19:4; 20:1).

Hen wordt een land in het vooruitzicht gesteld waar ze gezegend zullen worden en waar ze de mogelijkheid tot zelfontplooiing ontvangen. De regels van het verbond zijn gericht op het ontvangen van waardigheid voor iedere burger.

Het vrezen van de Here ondersteunt het godsvertrouwen Dit blijkt mede hieruit dat langdurige slavernij onder Israëlieten niet is toegestaan. Wanneer iemand door schulden aan de grond dreigt te raken, kan hij zich voor een periode van zes jaar verhuren als arbeider (Ex. 21:2). Daarna kan hij met een schone lei beginnen. Israëlieten mogen immers geen slaven meer worden! Daarnaast spreekt de wet over de rechten van rechtelozen als weduwen, wezen en vreemdelingen. Het sabbatsgebod spreekt zelfs over de rust voor vee en in het wild levende dieren (Ex. 23:10-23). Wanneer de Israëlieten zich aan de wet houden, ontstaat een gemeenschap die ontplooiingsruimte laat voor ieder mens en dier. Het vrezen van de H ere zet aan tot vertrouwen op God en zorgt ervoor dat zijn wetten worden gevolgd. Deze instructies


De Oogst maart 2012

Bijbelstudie Cees Stavleu 27

Tijdens de verbondssluiting op Sinaï liet God aan het volk Israël Zijn majesteit zien.

zijn gericht op het hergeven van waardigheid aan de mens.

Vrijheid en waardigheid Net als in de Wet treedt in Spreuken in combinatie met het vrezen van de Here het belang van vrijheid en menselijke waardigheid op de voorgrond. Dit Bijbelboek is vooral gericht op persoonlijkheidsvorming van jonge mensen. In studies over dit onderwerp komt naar voren dat jongeren moeten leren geen speelbal van emoties en omstandigheden te worden. Ze moeten leren mensen en situaties te doorzien. Vanuit dit overzicht leren ze voorzichtig, strategisch en doeltreffend te handelen.

God is erop uit rechtvaardig te handelen In de ogen van Salomo is de ideale mens iemand die complexe situaties overziet en beheerst. Daarbij beschikt hij over een gezonde dosis zelfvertrouwen. Hij is een mens die door zijn geloof een onafhankelijk denker is. In

lijn met de Wet van Mozes is hij ook iemand die vanuit het vrezen van de Here ruimte laat voor de naaste. Hij is erop uit rechtvaardig te handelen.

Religieuze dwang? De vraag blijft of we met dat vrezen van de Here nu met een systeem van religieuze dwang te maken hebben. Het volk zou onder druk worden gezet om het verbond aan te gaan en heeft verder niets in te brengen. Treffend is het dan om te zien dat de verbondssluiting toch een vrijwillig karakter draagt. Wanneer het volk uit Egypte is geleid, houdt God hen voor dat Hij een bijzondere relatie met hen wil aangaan (Ex. 19:4-6). Nadat Mozes Gods woorden aan het volk heeft doorgegeven, stemt het in met het verbond (Ex. 19:8), omdat ze God in Zijn grootheid hebben leren kennen. Hieruit blijkt dat het volk niet wordt gedwongen tot het verbond, maar dat het ervoor of ertegen mag kiezen vanuit een diep inzicht in Wie God is. Ook blijkt hieruit hoezeer God de Israëlieten niet als slaven, maar als volwaardige mensen beschouwt. Het vrezen van de Here

wordt in Exodus later daarom terecht genoemd als horend bij de eerbiedige omgang met Hem.

Angst is een bewijs van ontaarde godsdienst Het belang van het vrezen van God is dus helder. Door ons bewust te zijn van Zijn grootheid, vergaat ons de lust te kiezen voor andere zekerheden. Tegelijk hebben we ontdekt dat in het verbond de menselijke waardigheid centraal staat en intact blijft. Zowel uit de Wet als uit Spreuken blijkt dat menselijke vrijheid en waardigheid een vrucht zijn van het vrezen van de H ere. Dit impliceert tevens dat onzekerheid en angst tegenover de Here God een bewijs zijn van ontaarde godsdienst. Mag de kerk wijzen op de vreze des H eren en zo het zelfbewustzijn stimuleren! Drs. Cees Stavleu is lid van de redactie­raad en medeauteur van de Studieb­ijbel Oude Testament, zie ook ­w ww.­s tudiebijbel.nl.


28

Achtergrond Gert-Jan Segers

De Oogst februari 2012

Kleine stappen naar grotere onvrijheid De kerk is altijd één generatie verwijderd van haar einde. Het is dat we geloven dat God ook zijn kerk in Nederland vasthoudt, want anders zou je het ergste vrezen. Juist de geloofsoverdracht aan die nieuwe generatie staat steeds meer onder druk. Er is een seculiere meerderheid bij wie de irritatie over ­geloofsopvoeding toeneemt, waardoor de politieke ruimte voor levens­ beschouwelijke verschillen afneemt.

De christelijke opvoeding komt in de gevarenzone.

Zo dreigt de vrijheid om kinderen tot Jezus te leiden steeds verder te worden ingeperkt. De weg naar onvrijheid is er een van kleine stappen. Er is geen seculiere meerderheid die op een goede ochtend wakker wordt en opeens besluit om de godsdienstvrijheid maar eens aan banden te leggen. Maar als je let op de kleine stap-

pen die iedere keer worden genomen, dan ontwaar je een tendens in de richting van onvrijheid.

Opgelegde moraal Neem het denken over homoseksualiteit. Ooit was er de strijd van een deel van de homo’s voor gelijke behandeling, voor de erkenning van homorelaties en het

recht van homo’s om te kunnen trouwen. Die strijd is door deze groep ruimschoots gewonnen en zou nu gestaakt kunnen worden. Maar dat gebeurt niet. De vrijheid om zelf te kunnen kiezen, wordt steeds meer de plicht om één bepaalde keuze te maken. Waar er tien jaar geleden zelfs door GroenLinks nog volop ruimte


De Oogst februari 2012

werd gegeven aan trouwambtenaren met gewetensbezwaren, daar is de seculiere tolerantie nu totaal verdwenen. Er wordt trots melding van gemaakt als een bepaalde gemeente vrij is van ‘weigerambtenaren’, alsof het om ongedierte gaat. Op eenzelfde manier dreigt nu onvrijheid voor homo’s die door Different geholpen willen worden. En onlangs bedong een Kamermeerderheid dat scholen verplicht worden om aandacht te besteden aan ‘seksuele diversiteit’.

‘Neutrale’ opvoeding en staatsonderwijs is de droom van velen Overal moet de overheid een stapje terug doen en dit kabinet beloofde ‘Nederland terug te geven aan de Nederlanders’. Maar hier moet de overheid vooral een stap vooruit doen en de onderwijsvrijheid van Nederlanders afpakken. Het is een kwestie van tijd voordat de overheid niet alleen bepaalt dat er over homoseksualiteit wordt gesproken (wat christelijke scholen allang doen), maar ook wat erover wordt gezegd. Het zal de laatste, kleine stap zijn richting een door de overheid opgelegde moraal.

Discutabel Het was het afgelopen najaar dat de artsenorganisatie KNMG aandacht vroeg voor de ‘mishandeling’ die jongensbesnijdenis heet. Er zouden zich soms complicaties voordoen, maar het was vooral een onaanvaardbare aantasting van de lichamelijke integriteit van baby’tjes. Godsdienstvrijheid is voor KNMG niet langer doorslaggevend, net zoals dat bijvoorbeeld ook bij het dreigende verbod op de rituele slacht niet langer bepalend bleek voor de meerderheid van de Tweede Kamer. Het zal een kwestie van tijd zijn tot het dopen van kinderen, de

christelijke opvoeding en het christelijk onderwijs (verder) onder vuur zullen komen te liggen. In cultureel opzicht is het voor sommigen discutabel om kinderen met een exclusieve waarheid op te voeden. Het was de zangeres Ellen ten Damme die zei dat kinderen tot hun achttiende niet met geloof opgevoed zouden mogen worden, zodat ze daarna in alle ‘vrijheid’ zouden kunnen kiezen. Zij was de spreekbuis van vele anderen. En in politiek opzicht is bij seculiere partijen van SP tot en met PVV artikel 23 van de Grondwet (dat onderwijsvrijheid garandeert) niet langer heilig. Ook daar is de christelijke vorming van kinderen velen een doorn in het oog. Het zou segregatie en onverdraagzaamheid in de hand werken. ‘Neutrale’ opvoeding en staatsonderwijs, het is de droom van veel seculiere Nederlanders. Daarin onderscheiden zij zich niet van welke meerderheid waar en wanneer dan ook, die altijd in de verleiding staat om haar wil tot wet te maken. Een meerderheid heeft het zelfs niet eens door dat zij haar wil aan minderheden oplegt, net zoals een vis niet doorheeft dat hij nat is. Maar ondertussen is de droom van de zich steeds breder makende seculiere meerderheid tegelijk de angst van iedereen die de vorming van de volgende generatie christenen aan het hart gaat.

De mythe van waarden­ vrij onderwijs moet worden ontmaskerd Mythe ontmaskeren Er staat christenen drie dingen te doen. Allereerst moet de mythe van een ‘neutrale’ opvoeding en ‘waardenvrij’ onderwijs worden ontmaskerd. Opvoeding waarin geen overtuiging mag worden overgedragen is, zoals cabaretier Herman Finkers het ooit zei, alsof

Achtergrond Gert-Jan Segers 29

je achttien jaar lang niet met je kind spreekt zodat die daarna zijn eigen taal kan kiezen. Want het is niet de vraag óf ouders hun overtuigingen overdragen, maar veel meer welke overtuigingen. Steeds zullen we dus duidelijk moeten maken dat de onderwijsvrijheid en de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging de vrijheden van ons allemaal zijn, omdat we allemaal onze eigen waarden en normen hebben.

Als het moet, gaan we de barricades op Strijd aangaan Vervolgens moeten we bereid zijn om de maatschappelijke en politieke strijd aan te gaan. Christelijke politiek is ontstaan vanuit de schoolstrijd, die een strijd was om de vrijheid voor christelijke vorming van de volgende generatie. Ik hoop zeer dat christenen en hun kerken, scholen, belangenorganisaties en de christelijke partijen gezamenlijk de geesten onderscheiden en net als in de negentiende eeuw schouder aan schouder staan voor onderwijsvrijheid en godsdienstvrijheid. Als het moet, gaan we de barricades op.

Getuigen Tot slot vraagt dit nog wel iets meer van ons. Want christelijke vorming van jongeren staat of valt met ouderen die zelf met Christus wandelen, getuigen van Zijn liefde en een nieuwe generatie bij de hand neemt richting Jezus. Als onze vrijheid dreigt te worden ingeperkt, worden we des te meer aangemoedigd om te onderscheiden waar het werkelijk op aankomt. En dat is een leven in navolging van Jezus Christus, heel dichtbij God en heel dichtbij de mensen om ons heen. Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie.


30

Zending Kim ter Berghe

De Oogst maart 2012

Zending op de werkvloer Het is een bekende term geworden op zendingsgebied: ‘tenten maken’, ofwel je beroep uitoefenen op het zendingsveld. Tentenmakers werken meestal in wat we vroeger ‘gesloten landen’ noemden – tegenwoordig spreken we van ‘creatief toegankelijke landen’. Voor steeds meer landen geldt dat ze moeilijk toegankelijk zijn voor traditionele zendingswerkers. Er zijn dus steeds meer tentenmakers nodig.

Het werk dat zendelingen doen is behoorlijk gevarieerd. Van zakenman tot fotomodel, van vroedvrouw tot webdesigner. Als iemand een ‘gewild beroep’ heeft, is het vaak mogelijk om een werkvisum te krijgen in een land dat kritisch staat tegenover het christelijk geloof. Maar er zijn meer redenen waarom zendelingen de werkvloer hun basis maken in plaats van de kerk. Tentenmakers kunnen bijvoorbeeld een bijdrage leveren aan de economische ontwikkeling van een gebied of bevolkingsgroep – en daarmee voorzien in een behoefte van de plaatselijke bevolking. Ze komen over het algemeen niet met grote zakken geld en veel invloed, maar met een verlangen om hun talenten en vaardigheden in te zetten op plekken waar dat nodig is. Ook op plekken die voor andere mensen onaantrekkelijk zijn.

Verbaasd Een voorbeeld hiervan is Engelse les geven op afgelegen locaties. Locals zijn vaak verbaasd dat buitenlanders bereid zijn om les te geven in kleine steden en dorpjes, terwijl er in de grote steden meer voorzieningen zijn en de salarissen hoger zijn. Hetzelfde geldt voor zakenmensen. In de grote steden valt meer te verdienen, maar er is vaak een enorme behoefte aan werkgelegenheid in het achterland. Honderden miljoenen gezinnen worden uit

elkaar getrokken omdat ouders geen werk kunnen vinden waar ze wonen. Op die plekken kunnen christelijke zakenmensen een bijdrage leveren aan gezonde gemeenschappen door het starten van bedrijven.

Westerse zendelingen hebben hoge lasten Een andere reden voor tentenmakerswerk kan zijn dat bepaalde christenen zich niet thuis voelen in een fulltime rol als kerkplanter of evangelist, maar wel graag willen getuigen van hun geloof in een meer natuurlijke werksituatie. Daarbij komen tentenmakers op plekken waar ‘gewone’ zendelingen niet komen. In zakelijke meetings, in de collegezaal, achter de lopende band, in laboratoria, in bouwputten en in groothandels. De tentenmaker hoeft geen excuus te geven voor zijn aanwezigheid. Hij is gewoon een collega, onderwijzer of directeur, en heeft dus een natuurlijke relatie met de plaatselijke bevolking. Een Nederlandse zendeling in Zuid-Azië heeft om die reden besloten een baan in het zakenleven te nemen. Zakenmensen zijn druk en de beste plek om zakenlui te ontmoeten is op de werkvloer. Dat klinkt gemakkelijker dan het is, want het zakenleven kan je zo

opslokken dat er weinig tijd meer over is voor het opbouwen van diepgaande relaties. Toch is er in sommige gevallen geen betere manier om deze groep te bereiken. Als het goed is verdienen tentenmakers geld met hun werk, wat zeker meegenomen is. Het is echter een misvatting om te denken zendelingen op deze manier wel in hun eigen inkomen kunnen voorzien. Slechts weinig tentenmakers uit Westerse landen verdienen met hun beroep voldoende om rond te komen. Westerse zendelingen hebben hoge lasten in hun thuisland, zoals sociale verzekeringen, ziektekostenverzekeringen, pensioen en andere werk gerelateerde kosten zoals vliegreizen en internationaal onderwijs voor hun eventuele kinderen. Deze kosten kunnen vrijwel nooit gedekt worden door kleine tentenmakersbedrijfjes in afgelegen gebieden of de lokale salarissen voor onderwijzend en medisch personeel die gangbaar zijn in ontwikkelingslanden. Alleen zendelingen die werken voor grote internationale bedrijven of zelf al een succesvol bedrijf runnen, kunnen soms hun eigen kosten dekken.

Voorbeeld in ijver Hoe zat dat dan met Paulus, de apostel van wiens beroep de term ‘tenten maken’ is afgeleid? Hij geeft twee redenen waarom hij naast zijn bediening in sommige steden ook met zijn handen


De Oogst maart 2012

Zending Kim ter Berghe 31

‘Locals’ zijn vaak verbaasd dat buitenlanders bereid zijn om les te geven in kleine steden en dorpjes.

werkte. Ten eerste omdat hij de nog jonge gemeente die hij net had gesticht financieel niet tot last wilde zijn, maar hen wilde dienen, en ten tweede omdat hij een voorbeeld wilde zijn voor de jonge christenen in ijver en vrij­gevigheid. Hij geeft wel aan dat hij meent als apostel recht te hebben op materiële hulp (1 Tes. 2:6-9, 2 Tes. 3:7;9, 2 Kor. 12:14). Ook schrijft hij dat toen hij in Korinthe werkte financiële steun ontving uit eerder gestichte gemeenten (2 Kor. 11:8,9). Het beeld dat Paulus door zijn tentenmakers werk zichzelf volledig voorzag van benodigde financiën en dat dit een bijbels model is voor zendelingen tegenwoordig is dus wat kort door de bocht. De laatste reden om als zendeling een gewoon beroep te hebben, is dat je jonge gelovigen kunt laten zien dat het volgen van Jezus het hele leven beïnvloedt. Paulus liet door zijn tentenmakerswerk zien dat het goed is om als gelovige te werken voor de kost. Maar het gaat er niet alleen om dat mensen

werken, maar ook hoe ze dat doen. Een echtpaar dat een computerbedrijf in Cambodja runt, vertelde hoe belangrijk het was om belastingformulieren correct in te vullen en het personeel goed te behandelen. Dat was een essentieel deel van hun getuigenis. Een tentenmaker geeft dus naast theorie ook een praktijkvoorbeeld van hoe het christenleven in een seculiere omgeving eruit hoort te zien – een voorbeeld dat gelovigen kunnen navolgen.

Aan de slag Voor mensen die overwegen om hun professionele talenten in zending te gebruiken, geef ik hierbij enkele verwijzingen naar organisaties die op dit gebied werkzaam zijn: • Pioneers Een organisatie die zich richt op onbereikte bevolkingsgroepen. Vacatures zijn in het onderwijs, zaken, medisch werk, technische beroepen en creatieve beroepen. In Nederland zijn zij samengegaan met de Arabische wereldzending.

• Business as Mission Een aan Jeugd met een Opdracht gelieerde organisatie die tot doel heeft om mensen toe te rusten voor een zakelijke bediening, en die netwerkt onder christelijke zakenmensen. • Business as mission network Op de website van deze organisatie is van alles te vinden over zakelijke initiatieven op zendingsgebied. • Interserve Interserve werkt in Azië en het Midden-Oosten en heeft een uitgebreide vacaturebank voor mensen die graag als professional in het buitenland aan de slag willen. • OMF International Deze organisatie werkt alleen in Oost-Azië en onder Oost-Azia­ tische immigranten elders. Veel van hun mensen zijn actief in onderwijs en medisch werk, maar ze zijn ook uitdrukkelijk op zoek naar mensen met ervaring in de zakenwereld. Niet alleen om in Oost-Azië te werken, maar ook ­ om advies te geven vanuit het thuisland.


32

Israël Willem Glashouwer

De Oogst maart 2012

Een duivels dilemma Tijdens een gebedsdienst in Teheran (Iran) noemde ayatollah Ali Khamenei het zionistisch regime een ‘kankertumor dat verwijderd zal worden’. Wat moet Israël doen met deze dreigingen? Wachten tot de slang zich opheft om daadwerkelijk toe te slaan, of het beest vermorzelen voordat het de kans krijgt om zijn dodelijk gif in te spuiten?

Voor Golda Meir, de vierde minister-president van Israël, van 17 maart 1969 tot 11 april 1974, was dat indertijd geen vraag. Haar devies was: meteen toeslaan en de eerste klap uitdelen en zo de vijand vernietigen voordat hij jou kan vernietigen. Ze bracht dat echter niet in praktijk! Zo brak tijdens haar bewindsperiode in oktober 1973 de Jom Kippur-oorlog uit die ze – ondanks de waarschuwing van koning Hoessein van Jordanië – niet had verwacht. Israël werd door deze verrassingsaanval bijna onder de voet gelopen. De nasleep van deze oorlog deed haar regering uiteindelijk de das om.

Iran kan binnen een jaar een atoombom hebben Tijdens haar regeerperiode begon de PLO een terreurcampagne tegen Israël van gijzelingen, vliegtuigkapingen en bomaanslagen. In 1972 vond het gijzelingsdrama op de Olympische Spelen in München plaats waarbij diverse Israëlische atleten door een Palestijnse terreurgroep om het leven werden gebracht. Meir stemde in met een beperkte contraterreur. Palestijnen met duidelijke terroristische banden werden met instemming van het

kernkabinet door de Mossad (de Israëlische inlichtingendienst, red.) geliquideerd. In dit geval dus wel: toeslaan voordat zij toeslaan. Dat gebeurde ook vlak voordat Golda Meir aan het bewind kwam, toen Levi Eshkol premier van Israël was. In het Nieuw Israëlitisch Weekblad (NIW) van 3 februari schrijft Bernhard Hammelburg: ‘Kort voor de Zesdaagse Oorlog, 45 jaar geleden, kreeg de Mossad slaande ruzie met de Amerikaanse CIA. Israël zag in de dreigende afsluiting van de Straat van Tiran (de strategische zeeverbinding tussen de Golf van Akaba en de Rode Zee) door de Egyptische president Nasser een “casus belli”, en wilde daarom als eerste aanvallen. De Amerikanen dreigden in het geval van een Israëlische aanval “het aangevallen land te steunen”. Op 3 juni 1967 ging de regering Johnson door de knieën. Twee dagen later viel Israël aan. Zonder die eerste, verpletterende slag was het zeer de vraag geweest of het land het had overleefd.’

Totale vernietiging Het veruit gevaarlijkste conflict in de wereld vandaag is dat tussen Tel Aviv en Teheran. Leiders van de Westerse wereld zeggen dat Iran binnen een jaar een atoombom kan hebben – misschien zelfs al eind 2012. Toch maken de Westerse landen geen aanstalten

om zó doortastend op te treden dat ze daarmee een einde maken aan deze nucleaire dreiging. Niettemin moeten we de dreigementen van de leiders van Iran wel degelijk serieus nemen, en die niet afdoen als holle retoriek. Toen ayatollah Ali Khamenei op vrijdag 3 februari jl. tijdens een gebedsdienst in de universiteit in Teheran uitriep dat ‘het zionistisch regime een kankertumor is dat verwijderd zal worden’, meende hij dat. Net zoals Adolf Hitler wel degelijk meende wat hij zei toen hij het had over de totale vernietiging van het Joodse volk. Ook toen waren er mensen die zeiden: ‘Het zal zo’n vaart wel niet lopen.’

De dreigementen van Iran moeten we zeker serieus nemen Als de mullah’s van Iran de beschikking krijgen over kernwapens kunnen ze in 6 minuten doen wat Hitler in 6 jaar deed: 6 miljoen Joden – dus de totale Joodse bevolking van het huidige Israël – vernietigen. De New York Times plaatste onlangs een artikel van een gerespecteerd Israëlische journalist, Ronen Bergman, met de suggestie dat Israël en Iran nog dit jaar in een oorlog verwik-


De Oogst maart 2012

keld zullen raken. Bergman zegt: ‘Na gesproken te hebben met vele vooraanstaande Israëlische leiders en chefs van de staven van het leger en de inlichtingendiensten, ben ik tot de conclusie gekomen dat Israël inderdaad Iran in 2012 een harde slag zal toebrengen.’ Daarmee bedoelt hij topleiders als Ehud Barak en premier Benjamin Netanyahu, plus twaalf leden van het kernkabinet.

Moet Israël wachten tot de cobra aanvalt? De Washington Post publiceerde een verhaal waarin de Amerikaanse minister van Defensie gelooft dat Israël massieve luchtaanvallen op Iran overweegt – misschien zelfs al in april, mei of juni van dit jaar. Het feit dat Panetta openlijk over een ‘first strike’ door Israël spreekt, maakt duidelijk dat Amerika diep bezorgd is en vreest meegezogen te worden in gebeurtenissen waar ze niet opuit zijn. Panetta wil kennelijk langzamerhand de wereld hierop voorbereiden. De London Telegraph schreef:

‘Iran nadert het punt waarop het voor Israël te laat is om die nucleaire faciliteiten met precisiebombardementen tijdens luchtaanvallen te vernietigen, waarschuwde de Israëlische minister van Defensie.’

Israël Willem Glashouwer 33

nucleaire genocide – zonder dat men er een hand naar uitstak om het te voorkomen.

Bidden lijkt me zeer geboden

Smeken om raad Wat moet Israël doen? Wachten tot de cobra zonder waarschuwing aanvalt en dan proberen zich zo goed en zo kwaad mogelijk trachten te verdedigen? Of de duidelijk hoorbare dreigende geluiden van de staart van de ratelslang serieus nemen en de slang proberen te vernietigen voordat hij de kans krijgt om aan te vallen? Een duivels dilemma. In het ene geval zal de wereld verontwaardigd reageren en Israël beschuldigen van het in gevaar brengen van de wereldvrede. De media zullen op hun achterste benen staan en Israël beschuldigen van oorlogsophitserij, wat volgens hen kan leiden tot het uitbreken van een Derde Wereldoorlog. In het andere geval zal men meewarig het hoofd schudden over de rokende puinhopen van steden in Israël en krokodillentranen laten vloeien over de duizenden slachtoffers van deze onvoorstelbare

Een duivels dilemma. Schaft de Bijbel hierin raad? In Psalm 83 verzucht de psalmist: ‘O God, houd U niet stil, zwijg niet en blijf niet werkeloos, o God. Want zie, Uw vijanden tieren. (…) Zij zeggen: Komt, laten wij hen als volk verdelgen, zodat aan de naam van Israël niet meer wordt gedacht. Want zij hebben eensgezind beraadslaagd, tegen U een verbond gesloten.’ Bidden lijkt me zeer geboden. Vragen of de Allerhoogste raad verschaft. Smeken of Hij de omringende volkeren op andere gedachten wil brengen. En als de aanval onverhoeds dan toch komt: vertrouwen dat Hij zal strijden aan de zijde van Zijn volk. En dat zal Hij. Want Hij zal niet laten varen wat Zijn hand begon. Ds. Willem J.J. Glashouwer is voorzitter van ‘Christians for Israel International’.

Teheran, de stad waar ayatollah Ali Khamenei pas uitriep dat ‘het zionistisch regime een kankertumor is dat verwijderd zal worden’.


34

Boeken Pieter de Boer

De Oogst maart 2012

Vasten en minderen De 40-dagentijd is weer aange­ broken, ook wel vastentijd genoemd. In de Bijbel en later in de Rooms-Katholieke Kerk was het heel gebruikelijk om te vasten. In de reformatorische traditie raakte het onderbelicht. Bij evangelischen en ook bij andere protestanten is er de laatste tijd een toenemende belangstelling voor het vasten. In zijn boek ‘Vasten en minderen’ geeft theoloog en arts dr. Teeuw een overzichtelijke beschrijving van vasten in de geschiedenis. Het is leerzaam om te zien welke plek het vasten door de eeuwen heen heeft ingenomen. Verdrietig vond ik het wel om te lezen dat de veertigdagen tijd door het concilie van Nicea is ingesteld met als doel te breken met de gebruiken van christenen die de Joodse kalender wilden handhaven. Daardoor werd de verwijde-

Vasten en minderen. Hoe vasten van betekenis veranderde, door dr. A.A. Teeuw, 143 blz., prijs € 12,50. Uitgeverij Groen, Heerenveen, 2011.

ring tussen Joden en christenen steeds groter. Jammer dat de auteur een mijns inziens onterechte tegenstelling creëert tussen het Oude en Nieuwe Testament. Als Jezus en Paulus aangeven dat bepaalde vormen van vasten onzinnig zijn, stellen zij daarmee een misstand aan de orde en bedoelen ze niet aan te geven dat vasten als zodanig niet meer nodig is. In die tijd wilde men juist opvallen door te vasten, dat was verkeerd. Het gaat om onze houding. In ons land gebeuren nog steeds vreselijke dingen, zoals abortus en antisemitisme, waarvoor het zinvol is om ons te verootmoedigen voor God door te vasten en bidden; net als de mensen in Ninevé deden.

Sober leven Naast de verschillende visies bespreekt de auteur ook alternatieve varianten van vasten. Terecht stelt hij dat als iemand die avond aan avond tv kijkt besluit om dat bij wijze van ‘vasten’ paar weken niet te doen, er geen sprake is van vasten, maar van het tijdelijk stoppen van een zondige gewoonte. Zeer terecht geeft de auteur ook aan dat het niet zozeer gaat om het vasten als zodanig: een christen dient sowieso sober en eenvoudig te leven, niet alleen op het gebied van voedsel, maar ook qua tijdsbesteding en het omgaan met onze middelen. Hiermee zet hij vasten en minderen in een veel breder kader. Het boekje sluit af met een hoofdstuk over de mogelijke gevolgen voor de gezondheid. Als voorbeeld neemt hij sapkuren. Daarbij is het lastig aan te geven wat het doel is: meer tijd overhouden om te kunnen bidden en het uitgespaarde geld aan de armen geven óf een betere gezondheid? Dit boeiend geschreven boekje

Hij nam het kruis en ging... Veertig dagen de weg van Jezus volgen, door Meint van den Berg, bewerkt door Reinier Sonneveld, 115 blz., prijs € 10,00. Uitgeverij Buijten & Schipperheijn Motief, Amsterdam, 2011.

geeft veel stof tot nadenken. Het nodigt uit om ook zelf bewuste keuzes te maken als het gaat over ons leven met God.

Via Dolorosa Voor hen die tijdens de 40-dagen tijd graag praktisch aan de slag gaan, kunnen gebruikmaken van het boekje ‘Hij nam het kruis en ging’. Dat is een eigentijdse bewerking van het boek dat ds. Van den berg schreef onder de titel ‘Via Dolorosa’ over de lijdensweg van Jezus. Reinier Sonneveld maakte er een dagboekje van met voor elke dag een korte meditatie, gevolgd door een vraag, een bijbelgedeelte om te lezen, een gebedspunt en een concrete opdracht om uit te voeren. Een mooie handreiking.


De Oogst maart 2012

Hoofdkantoor

Different

Evangelisatie, hulpverlening en profetisch geluid O.Z. Voorburgwal 241 1012 EZ Amsterdam t 020-3446310 f 020-4202394 e info@totheildesvolks.nl i www.totheildesvolks.nl Bereikbaar: van maandag tot donderdag tussen 9.00 en 16.30 uur (behalve de lunch). Vrijdag van 9.00 uur tot 12.30 uur.

Hulp bij problemen met seksuele identiteit Goudsbloemstraat 38 1015 JR Amsterdam t 020-6256797 e info@different.nl i www.different.nl

De Shelter Youth Hostel Ministry e info@youthhostelministry.org i www.youthhostelministry.org The Shelter City Barndesteeg 21 1012 BV Amsterdam t 020-6253230 f 020-6232282 e city@shelter.nl i www.shelter.nl The Shelter Jordan Bloemstraat 179 1016 LA Amsterdam t 020-6244717 f 020-6276137 e jordan@shelter.nl i www.shelter.nl

Scharlaken Koord

CHAP Christelijke hulpverlening bij seksverslaving Goudsbloemstraat 38 1015 JR Amsterdam t 020-4209203 e info@chap-nederland.nl i www.chap-nederland.nl i www.ben-ik-seksverslaafd.nl

Onder dank ontvingen wij in de maand januari de volgende giften: Algemeen 19.227,33 AHA 102,00 CHAP 205,00 Different 5.649,04 Jan de Liefde Instituut 1.210,00 Kerstviering 20,00 Kinderwerk ‘De Bewaarschool’ 4.338,00 De Oogst 578,95 De Sikkenberg 135,00 Scharlaken Koord Amsterdam 7.779,29 Scharlaken Koord Preventiewerk 292,50 Scharlaken Koord Kledingatelier 271,50 The Shelter City 85,00 Wandelende Tak 81,50 Waypoint Kampen 1.002,50 Waypoint Urk 917,00 Youth Hostel Ministry 212,37  ---------------Totaal € 42.106,98

Waypoint Urk Verslavingzorg en preventie De Noord 8 8321 BA URK t 0527-690073 e info@waypoint-urk.nl i www.waypoint-urk.nl Kringloop Waypoint Vliestroom 21 8321 EG URK t 0527-239924

Waypoint Kampen Boven Nieuwstraat 105-1 Postbus 12 8260 AA Kampen t 038-3316660 e mail@waypoint-kampen.nl i www.waypoint-kampen.nl

Boeken uitgelicht

De Sikkenberg Christelijk recreatiepark Sikkenbergweg 7 9591 TD Onstwedde t 0599-661144 e info@sikkenberg.nl i www.sikkenberg.nl

Veertig columns van Habakuk.nu Hoe blijf je overeind in het dagelijkse mediaen informatiegeweld? Welk nieuws is écht belangrijk? Deze tijd vraagt om een heldere duiding van de actualiteit. De opiniesite Het dagelijks nieuws www.habakuk.nu in het licht van de Bijbel wil in die behoefte voorzien. In deze uitgave zijn veertig gevarieerde columns 40 columns van www.habakuk. nu gebundeld. De bundel kost € 5,- en is te bestellen bij de webwinkel op www. totheildesvolks.nl.

AHA Inloophuis

‘O, alles is herrie!’ verzuchtte de filosoof Kierkegaard al in de negentiende eeuw. ‘Zoals men van een hete borrel zegt dat hij het bloed ophitst, zo is tegenwoordig het stompzinnigste gebeuren, de leeghoofdigste kreet erop berekend de zintuigen te schokken, of de massa, het publiek, de lawaaierigheid in beweging te krijgen.’

Inloophuis voor dak- en thuislozen Oudezijds Voorburgwal 125 1012 EP Amsterdam t 020-6274422 e info@aha-dagopvang.nl i www.aha-dagopvang.nl

Sinds de dagen van Kierkegaard is de herrie alleen maar toegenomen. Hoe blijft je overeind in het dagelijkse mediaen informatiegeweld? Welk nieuws is écht belangrijk? Deze tijd vraagt om een heldere duiding van de actualiteit. De opiniesite Habakuk.nu wil in die behoefte voorzien. Sinds 1 april 2008 verschijnt er elke werkdag een column waarin de actualiteit geduid wordt in het licht van de Bijbel. In deze bundel zijn veertig gevarieerde columns van www.habakuk.nu gebundeld. Columns die je helpen om de actualiteit te plaatsen in het licht van Gods Woord en bovendien een boeiend tijdsbeeld geven.

Regelmatig onze digitale nieuwsbrief ontvangen? Meld je aan op: www.totheildesvolks.nl. Volg ons op Twitter: @thdvamsterdam

100381 HdV Habakuk omslag versie 5.indd 1

Dr. Gary E. Gilley is sinds 1975 voorganger van Southern View Chapel in Springfield, Illinois in de Verenigde Staten. Hij is een bekend bijbelleraar en prediker en spreekt regelmatig op conferenties in de Verenigde Staten en daarbuiten. Dr. Gilley heeft diverse boeken op zijn naam staan.

Giften Bankrekening 104 944 t.n.v. Stichting Tot Heil des Volks De stichting Tot Heil des Volks beschikt over een ANBI-verklaring. Voor giften en abonnementsbetalingen uit het buitenland: ABN-Amro te Amsterdam: 4667.85.992 t.n.v.: St. Tot Heil des Volks, Amsterdam IBAN code: NL38ABNA0466785992 BIC code: ABNANL2A (Beide codes vermelden) Jeroen Bol George Whitefield Stichting www.whitefield.nl

ISBN978-90-75953-07-7 ISBN978-90-75953-07-7

Deze uitgave is tot stand gekomen i.s.m. de George Whitefield Stichting.

9

789075 953077

9

789075 953077

Marktdenken in de kerk

Testament Wilt u onze stichting testamentair gedenken? De tenaamstelling dient te luiden: Stichting Tot Heil des Volks te Amsterdam. De stichting bezit rechtsgeldigheid en is ingeschreven in het stichtingenregister bij de Kamer van Koophandel, dossiernummer 40530233.

Gary Gilley

De spectaculaire getalsmatige groei van megakerken als Willow Creek en Saddleback en de wereldwijde impact van hun leiders Bill Hybels en Rick Warren is voor velen het einde van alle tegenspraak. Het werkt, dus is het goed. God zegent deze aanpak blijkbaar overvloedig. Zo ongeveer is de gedachtegang van heel veel christenen die geïmponeerd zijn door de succesverhalen uit de Verenigde Staten. Maar klopt dit wel? Is getalsmatige groei inderdaad een onomstotelijk bewijs van zegen en dus van Gods goedkeuring? De Amerikaanse voorganger Gary Gilley zet in dit boek met kennis van zaken stevige vraagtekens bij de marketingaanpak van de bekende grote groeiers. Schijn bedriegt nogal eens. Dat geldt ook voor dit niet al te dikke boekje. Gilley weet met relatief weinig woorden veel duidelijkheid te scheppen in deze lastige materie. Een groeiende groep christenen begint intussen vraagtekens te stellen bij de Bijbelse onderbouwing en de wenselijkheid van veel recente veranderingen in tal van kerken en gemeenten. Wie meer inzicht wil krijgen in de achtergrond van veel van deze veranderingen komt in dit boek rijkelijk aan zijn trekken.

bestemd. o Rots! hebt Gij hem Gij hem gesteld, en, te tot een oordeel hebt om het kwaad van ogen zijt 13 aanschouwt Gij, die te rein aanschouwen, waarom kunt niet t t hem die zien, en die het onrech als de goddeloze verslind Gij, zwijgt en vissen der Gij de trouwelozen mensen maakt als hij, 14 zodat Gij de 15 allen rechtvaardiger is dan heerser heeft? Hen nd gedierte, dat geen ert ze in zijn zee, als het kruipe zijn net en vergad haak, sleept ze in 16 Daarom slacht hij offers trekt hij op met de jubelt. hij verblijd en zegen; daarom is hij door deze is zijn want zegen; zijn kt ze voor ledigen, voor zijn net en ontstee 17 hij daarom zijn net overvloedig. Zal staan 1 deel vet en zijn spijs ogen? Ik wil gaan n doden zonder meded naar wat Hij en voortdurend volkere wal, ik wil uitzien 2 en mij stellen op de Toen klacht. op mijn wachttoren mijn op rden en wat ik moet antwoo het duidelijk tot mij spreken zal, zet en op t 3 mij: Schrijf het gezich lezen. antwoordde de HERE jlopen zal kunnen men het in het voorbi het spoedt op tafelen, opdat bestemde tijd, maar gezicht nog tot de het, want Want wel wacht het het vertoeft, verbeid naar het einde; als falen recht, niet zonder 4 zich Zie, opgeblazen, uitblijven zal het niet. leven. komen zal het gewis; zal door zijn geloof maar de rechtvaardige zonder is zijn ziel in hem, snoevend mens, doch lijke trotsaard is een 5 Voorzeker, de bedrieg on-verzadelijk is als het dodenr ijk en ert opensp muil alle natiën tot bestand, die zijn zich verzamelt en hij alle volkeren tot opheffen, als de dood, zodat een spreuk over hem 6 Zullen die allen niet verrijkt met wat zich bijeenbrengt. : Wee hem die zich zeggen en s, 7 Zullen en een spotlied, raadsel goed op zich laadt! hoelang? en die gepand u schrik niet van hem is – tot ontwaken zij die en bijten, u die zij 8 Omdat gij niet plotseling opstaan een gewisse buit? hun worden zult tot aanjagen, zodat gij de natiën overgebleven van wat al zal derd hebt, het vele volkeren geplun bloed en vanwege e het vergoten mensen 9 hem die is, u plunderen, vanweg rs, aangedaan. Wee stad en al haar inwone te maken geweld het land, de zijn huis, om zijn nest 10 bijeenbrengt voor onheil! het onrechtmatig gewin van greep de uit einde zich te redden Want in de hoogte, ten voornemen hadt) d, (toen gij het tegen uw huis beraam 14-12-10 10:07

Marktdenken in de kerk

Mochten er in deze publicatie afbeeldingen staan waaraan rechten kunnen worden ontleend, dan verzoeken we u contact op te nemen met de uitgever.

Testament en giften

Het dagelijks nieuws in het licht van de Bijbel

Preventiewerk t 020-6260845 e info@bewareofloverboys.nl i www.bewareofloverboys.nl

Dank voor uw steun

Habakuk•nu

Straatwerk, preventie en hulp­ verlening rond prostitutie Barndesteeg 25 1012 BV Amsterdam t 020-6226897 f 020-3302224 e info@scharlakenkoord.nl i www.scharlakenkoord.nl

Tot Heil des Volks 35

Veel christenen zijn geïmponeerd door de getalsmatige groei van Amerikaanse megakerken als Willow Creek en Saddleback. Maar is getalsmatige groei inderdaad een onomstotelijk bewijs van zegen en dus van Gods goedkeuring? In dit boek plaatst de Amerikaanse Gary Gilley voorganger Gary Gilley vraagtekens bij de marketing­ aanpak die steeds meer kerken hanteren. Het boek Marktkost € 14,95 en denken is onder andere te verkrijgen bij in de kerk de webwinkel op www.totheildesvolks.nl. Gaat het evangelie in de uitverkoop?


Scharlaken Koord | project van Tot Heil des Volks

Wandelingen in Amsterdam met Tot Heil des Volks

“Ik besefte dat ik niets meer was dan een gebruiksvoorwerp.”

Voor Scharlaken Koord in Amsterdam zijn wij op zoek naar Hongaars, Bulgaars en/of Roemeens sprekende:

Vrijwilliger Straatwerk Functie Je gaat met een medewerker van Scharlaken Koord langs de ramen om contact te leggen met de vrouwen. Profiel Je bezit goede communicatieve eigenschappen en durft initiatief te nemen. Je bent stressbestendig en integer. Je hebt een levend geloof in Jezus Christus en bent actief betrokken bij een kerkelijke gemeenschap. Kijk voor een uitgebreide functie omschrijving, een volledig profiel en hoe te solliciteren op de website: www.totheildesvolks.nl/vacatures.

uw

vakantie

Boek nu!

in 2012 NIEUW in 2012ws ngalo blok bu

6-persoons blok bungalows

www.sikkenberg.nl - Onstwedde De Sikkenberg is een project van Tot Heil des Volks

Joods Amsterdam • vrijdag 16 maart Projectwandeling • vrijdag 23 maart Jordaanwandeling • donderdag 29 maart Paaswandeling • woensdag 4 april Aansluitend aan iedere wandeling is het mogelijk mee te eten bij AHA (opvang voor dak- en thuislozen).

De Wandelende Tak Ontmoet Amsterdam Anders.nl t. (020) 344 63 10 e. info@totheildesvolks.nl i. www.ontmoetamsterdamanders.nl

Meer info Voor meer in fo en opgave, zi e onze website


De Oogst maart 2012