Issuu on Google+

Maandblad van Tot Heil des Volks Evangelisatie, hulpverlening en profetisch geluid november 2013 jaargang 76 896

Jurjen ten Brinke: Eerlijk zijn over God God verlaagd tot knuffelgod?

God op Da Costa over de wederkomst maat en smaak


2

Inhoud

4

De Oogst november 2013

14

Door Gods hand gegrepen

Jurjen ten Brinke: ‘Het geloof blijft vaak een theoretisch verhaaltje’ 

Een god op maat

Knuffelgod past niet bij godvrezendheid 

10

Mijn ziel dorst naar U

Mirjam: ‘Mijn vriendinnen fungeerden als emotionele dorstlesser’ 

18

28

Vrijheid of ­vervlakking?

James Kennedy: ‘Blijf alert op ­uitholling onderwijsvrijheid.’ 

Geloven en gehoorzamen

Tucht is onmisbaar voor een gezonde gemeente 

22

Tot het geweten spreken

Therapeutisch evangelie gaat voorbij aan onze rebellie 

Inhoud   2 Het ‘wat ons bindt’-geloof Henk van Rhee

  4 Door Gods hand gegrepen Interview met Jurjen ten Brinke

  8 Kerken en het Heil Henrieke Schimmel

10 Mijn ziel dorst naar U Getuigenis Different

17 Op speurtocht in Amsterdam Matthijs Hoogenboom

18 Vrijheid of vervlakking? Interview met James Kennedy

21 Zaaien op ijskoude toendra Filip Uijl

22 Tot het geweten spreken Oscar Lohuis

14 Een god op maat

24 Onder Quakers

Hans Frinsel

Krijn de Jong

26 Machtige supermarkten Jaap Spaans

28 Geloven en gehoorzamen Marten Visser

30 Israël en de diaspora Bart Wallet

32 Mens en dier Matthijs de Blois

33 Ontdekkingsreis door Jesaja Pieter Siebesma


De Oogst november 2013

Hoofdredactioneel Henk van Rhee

3

Het ‘wat ons bindt’-geloof ‘We hebben de bodem van de kerkverlating bereikt.’ Dat was vorige maand de conclusie op een conferentie van de Europese Evangelische Alliantie (EEA) in het Groningse Stadskanaal. De vrijzinnigen sterven uit en er blijft een levende kerk over, zo was ongeveer de redenering. Als bijproduct van die ontwikkeling raakt de kerk en passant ook nog eens verlost van de oude confessionele tegenstellingen. Bijvoorbeeld de tegenstelling tussen de oecumene en de evangelischen. De overblijvende christenheid richt zich niet langer op wat ons van elkaar scheidt, maar uitsluitend op ‘wat ons bindt’. Want God is immers louter liefde en dan moet je ook elkaar volledig accepteren, hoe verschillend je ook doet of denkt. Het Vrederijk leek haast aangebroken, daar in Stadskanaal.

Het Vrederijk leek haast aangebroken Historisch belijden Ik overdrijf. Maar een kanttekening is hier zeker op zijn plaats. Want het is naïef om te denken dat er nu na tweeduizend jaar kerkgeschiedenis ineens geen mensen meer met Jezus en Zijn woorden aan de haal zouden gaan. Integendeel. Want het nieuw gevormde geloofsartikel ‘we richten ons alleen op wat ons bindt’, zonder dat de inhoud van die binding duidelijk is, legt alleen maar een nieuwe bom van vrijzinnigheid onder de beleden eenheid. Daarom

moet de gerichtheid op ‘wat ons bindt’ altijd samengaan met het ‘aanspreekbaar zijn op de Bijbel’. Via vermaning of zelfs tucht. Het artikel van Marten Visser in deze Oogst laat een voorbeeld van die tucht zien. Ben je echter niet aanspreekbaar op de Bijbel, dan ben je de liberale of syncretische theologie helemaal niet voorbij. Dan heb je hem gewoon in je nieuwe ‘wat ons bindt’-geloof opgenomen. En zoiets dreigt mijns inziens nu te gebeuren.

Het Woord zal ons oordelen Ik heb het zelf in gesprek met een Henk van Rhee aantal evangelische organisaties ervaren. Je stuit er bijvoorbeeld op, wanneer je met de belijders van ‘wat ons bindt’ spreekt over wat de Bijbel zegt over het huwelijk en de omgang met seksualiteit. Eigenlijk heeft men het daar liever niet over, want daar wordt verschillend over gedacht binnen de ‘wat ons bindt’-richting. En wat de Bijbel op deze punten zegt, lijkt voor deze broeders en zusters vooral heel onduidelijk of anders niet zo belangrijk. Maar laten we toch ook bedenken dat er voor onze Heer kennelijk nog iets anders belangrijk is dan ‘wat ons bindt’, namelijk onze reactie op Zijn Woord. Het Woord dat ons zal oordelen, volgens Johannes 12 vers 48. Henk van Rhee is directeur van stichting Tot Heil des Volks.

Colofon Aan dit nummer werkten mee

Redactie en administratie Oogst Publicaties, O.Z. Voorburgwal 241, 1012 EZ Amsterdam, tel. 020-3446310, fax 020-4202394, e-mail info@deoogst.nl, website www.totheildesvolks.nl

Eveline de Boer Gertjan de Jong (eindredacteur) Krijn de Jong Henk van Rhee (hoofdredacteur)

Matthijs de Blois Hans Frinsel Matthijs Hoogenboom Oscar Lohuis Henrieke Schimmel Pieter Siebesma Jaap Spaans Filip Uijl Gerry Velema Marten Visser Bart Wallet

Vormgeving, opmaak en druk

Omslagfoto en stockfoto’s

Abonnement

Buijten & Schipperheijn Motief Amsterdam

Dreamstime

De Oogst kost € 22,50 per jaar inclusief verzendkosten. Nieuwe abonnees kunnen zich aanmelden via de coupon elders in dit blad of via www.totheildesvolks.nl.

Jrg. 76, nummer 896, november 2013

Uitgave Oogst Publicaties Onderdeel van Stichting ‘Tot Heil des Volks’, sinds 1855 actief in evangelisatiearbeid en hulpverlening.

Redactie

De Oogst is voor visueel gehandicapten ook verkrijgbaar in gesproken vorm. Nadere informatie hierover is te krijgen bij de CBB, Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden te Ermelo, tel. 0341-565499.


4

Interview Gertjan de Jong

De Oogst november 2013

Door Gods hand gegrepen Geloof is geen theorietje en God geen concept. Hij leeft en wil mensen uit de duisternis trekken. Daar raakt Jurjen ten Brinke, voorganger van ‘Hoop voor Noord’, steeds meer van doordrongen. ‘Ik ben blij dat er in onze kerk een sfeer van bekering is.’

In Amsterdam-Noord heb je meer ademruimte dan in het Amsterdam aan de overkant van het IJ. De wijken zijn breder opgezet, met meer ruimte en meer groen. De Kruiskerk, het gebouw waar Hoop voor Noord in samenkomt, ligt aan een groot kruispunt. Je vindt er een flink gebouw van het Leger des Heils, een politiebureau en een ROC. De Kruiskerk grenst direct aan een schoolplein. Als ik het plein oversteek, is het net pauze. Kinderen om mij heen joelen, rennen, voetballen. Een bonte mix van kleuren en culturen. In de Kruiskerk spreek ik met Jurjen ten Brinke, vandaag gekleed in nette broek en rood overhemd. ‘Normaal ben ik niet zo netjes gekleed, hoor’, zegt hij. ‘Maar ik ga zo naar een bruiloft.’ Jurjen ten Brinke groeide op in Kampen en ging er met zijn ouders wekelijks naar de Gereformeerde Gemeente. Ook buiten de kerk kreeg hij veel van het geloof mee. Zo was zijn vader actief als ‘Bijbelsmokkelaar’. De familie Ten Brinke ging op vakantie met een camper met dubbele bodem. Op de heenreis was de tussenruimte gevuld met Bijbels, op de terugreis met zandzakken, zodat het gewichtsverschil bij de douane niet te veel opviel.

Die seks, drugs en rock ’n roll zitten in mijn eigen hart!

achtergrond. Je zou ‘Hoop voor Noord’ een succes­ verhaal kunnen noemen, maar daar voelt Jurjen weinig voor. ‘Ook hier gaat er genoeg mis. En ik ken mijn eigen hart. Dat er mensen tot geloof komen, is puur een zegen van God.’

Het is steeds weer een wonder als iemand tot geloof komt ‘Je hoort veel doemverhalen over kerkverlating. Nederland zou in hoog tempo seculariseren. Dat beeld herken ik echter niet in Amsterdam-Noord. Hier merk ik juist dat veel mensen zoeken naar God en bezig zijn met levensvragen. Dat geldt zeker voor moslims.’ Evenmin herkent hij zich in het plaatje van Amsterdam als stad van goddeloosheid en verderf. ‘Natuurlijk is er een hoop gebrokenheid en criminaliteit. Maar er gebeuren ook zoveel mooie dingen. Ik kan er heel slecht tegen als dominees in algemene termen weeklagen over de grote stad vol seks, drugs en rock ’n roll. Dat is zo’n flauwekul! Het zijn afleidingsmanoeuvres. Het is zo makkelijk om op het kwaad en zonden ver weg te wijzen. Die seks, drugs en rock ’n roll zitten in mijn eigen hart!’

Gereinigd Jurjen studeerde tropisch landgebruik en werkte als teamleider voor stichting Gave, een organisatie die kerkelijk werk opzet onder vluchtelingen. Sinds 2006 werkt hij als voorganger van Hoop voor Noord, een gemeente die niet-christenen in AmsterdamNoord met het Evangelie wil bereiken. Inmiddels bezoeken een paar honderd mensen elke zondag de diensten. Zo’n tweederde heeft een niet-christelijke

Laatst preekte Jurjen over het zesde hoofdstuk van Jesaja, waarin God zich op krachtige wijze aan Jesaja openbaart. Het is een kernachtige passage, vindt Jurjen. ‘Je merkt hoe ontzagwekkend en heilig God is. Jesaja valt op de knieën en zegt: “Wee mij! Ik moet zwijgen, want ik ben een mens met onreine lippen, en ik leef te midden van een volk dat onreine lippen heeft.” Tegelijk komt Gods genade aan het licht. God raakt Jesaja’s lippen aan


De Oogst november 2013

Interview Gertjan de Jong

5

Jurjen ten Brinke in gesprek met buurtbewoners

met een gloeiende kool en zegt: “Nu zijn je lippen gereinigd. Je schuld is geweken, je zonden zijn tenietgedaan…”

Ik was als een idioot bezig om christelijk te leven ‘Zelf groeide ik op in een Gereformeerde Gemeente. Daar hoorde ik veel over de rechtvaardigheid en heiligheid van God. Dat God genadevol en liefdevol is, hoorde je veel minder. Nee, ik zou het geen duistere omgeving willen noemen. In die kerk ben ik wel tot geloof gekomen, en dat geldt voor veel meer mensen. Je kunt wel zeggen dat Christus er soms “onder een deksel” wordt verkondigd.’ ‘Als ik terugkijk op mijn jeugd is er één moment heel cruciaal geweest. Met jongeren van de kerk had-

den we een Bijbelstudieweekend in Willemsoord. Ik was zeventien jaar en worstelde met de vraag hoe ik God kon liefhebben. Want hoe doe je dat, als je van nature zondig bent en God helemaal niet zoekt? Op zondagavond hadden we een Bijbelstudie over 1 Johannes 4:19, waar staat: “Wij hebben God lief omdat Hij ons eerst heeft liefgehad.” Dat was raak. Ik dacht: Ik kan God wel liefhebben. Ik ben zondig, zeer zeker, maar er is een reden dat ik God kan liefhebben en dat is omdat Hij mij eerst heeft liefgehad. Dat besef ben ik sinds die dag nooit meer kwijtgeraakt.’

Bevinding ‘Minder dan vroeger ben ik geneigd om anderen te overtuigen van het Evangelie. Dat lukt toch niet. Geloven blijft iets van boven. Het is steeds weer een wonder als iemand tot geloof komt. En vaak gebruikt God die ander om mij iets te leren. Zo heb ik jarenlang gebeden voor Ali, een moslim uit Iran.


6

Interview Gertjan de Jong

De Oogst november 2013

Na jaren kwam er een doorbraak, hij kwam tot geloof. Ik ging hem dooponderwijs geven. We gebruikten een boekje, waaruit ik op een dag deze waarschuwing aan Ali voorlas: “Let op: het voorwerp van je geloof is niet je geloof, je vroomheid, je kerkgang en zelfs niet je Bijbel. Het enige voorwerp van je geloof is Christus.” Die jongen, een stoere gast, keek mij met grote ogen aan en zei geschokt: “Toen ik tot geloof kwam in Jezus werd mij alles van mijn oude leven uit handen geslagen. En nu schop je ook nog de poten onder mijn lijf vandaan! Kennelijk heb ik genade niet alleen nodig om gered te worden, maar ook om met Christus te leven!” Toen hij dat zei, besefte ik zelf plotseling: Wat ben ik zelf eigenlijk als een idioot bezig om christelijk te leven! Ik stond net zo goed nog op mijn eigen poten!’

Het geloof blijft vaak een theoretisch verhaaltje ‘Je kunt over dit onderwerp honderd boekjes lezen, maar dat betekent nog niet dat zo’n theoretisch concept verandert in realiteit, dat het afdaalt in je hart. Noem het wat je wil, maar dit is eigenlijk bevinding. Vandaag ontbreekt die bevinding helaas in veel kerken. Het geloof blijft vaak een theoretisch verhaaltje.’

Blinde vlekken Bij Jurjen is het besef steeds sterker geworden: In alles zijn we afhankelijk van Gods genade. ‘Als je dat beseft, kijk je ook anders naar anderen. Je hebt minder de neiging om anderen de maat te nemen. Pijnlijk genoeg staan christenen vaak bekend als moralisten. Elk jaar krijgt onze kerk bezoek van politie­agenten in opleiding, die moeten dan leren “wat het christelijk geloof inhoudt”. Dan vertel ik iets over Hoop voor Noord, wat we doen en geloven. En steeds weer krijg ik dezelfde vragen. Hoe denk je over homoseksualiteit? En vind je dat een verkrachte vrouw abortus mag laten plegen?’

Pijnlijk genoeg staan christenen vaak bekend als moralisten

consequenties voor je leven. Dan begint er een strijd. Die strijd is voor iedereen anders. Iedereen heeft zijn eigen zwakke plekken. Het verschilt ook per cultuur. Mensen uit moslimlanden hebben soms een blinde vlek als het gaat om leugen en waarheid. Een halve waarheid geldt er niet als leugen maar als een hele waarheid. Daar word ik soms knettergek van! Maar als westerlingen hebben wij evengoed onze blinde vlekken. Individualisme bijvoorbeeld. En materialisme. Binnenkort krijg ik een gast uit Oeganda over de vloer, een man die het slachtoffer was van het rebellenleger van Joseph Kony. Hij is tot geloof gekomen. Hoe kan ik hem uitleggen dat christenen hier in weelde leven terwijl hij in zijn land ziet hoe mensen omkomen van de honger?’

Ik geloof niet dat je ooit te veel nadruk kunt leggen op Gods liefde ‘Ik merk dat andere kerkplanters in Amsterdam veel bezig zijn met liturgie. Ze vragen zich af: Hoe kan ik ervoor zorgen dat Amsterdammers met interesse voor kunst en cultuur zich in de dienst aangesproken voelen? Ik waardeer dat, maar ben zelf geen liturgisch vernieuwer. Het vernieuwende aan Hoop voor Noord is eerder het buurtwerk en de taal­groepen. Ik ben blij dat er bij ons een sfeer van bekering is. Hier loop je veel risico dat iemand tegen je zegt: Wat ben jij aan het doen, moet je niet op Christus gaan vertrouwen in plaats van op jezelf? Of: Wordt het niet eens tijd voor jou om je te laten dopen?’ Want dat is volgens Jurjen de kern van het Evange­l ie: bekering, de zonde de rug toekeren en Jezus’ hand grijpen. Of eigenlijk is het Jezus die onze hand grijpt. Jurjen wijst op een schilderij aan de muur, dat hij ooit gekregen heeft. Op het schilderij zie je hoe een slang een mens dreigt op te slokken. Rond die slang cirkelen heftige woorden als drugs, pornografie, haat, oorlog. Maar ook: ja­loezie, verdriet, geld, eenzaamheid. Het gaat er Jurjen niet om welk kwaad of welke zonden het ergst zijn – ‘Ons menselijk beoordelingsvermogen is heel beperkt.’ Het gaat hem om de hand van Christus, de hand die de mens vastgrijpt en uit de duisternis trekt.

Leugenachtig beeld ‘Mensen associëren het geloof vooral met bepaalde dingen die niet mogen, terwijl het daar niet om gaat. Als je Christus en Zijn genade niet kent, heeft het totaal geen zin om een zogenaamd christelijke moraal na te volgen of bepaald gedrag aan te leren. Ik heb in mijn eigen leven gemerkt hoe hopeloos dat is.’ ‘Als je Christus ontmoet, heeft dat onvermijdelijk

De Engelse Bijbelleraar David Pawson zei een paar jaar geleden op de Opwekkingsconferentie: ‘Wij hebben vaak te eenzijdig de nadruk gelegd op God als Vader en op de liefde van God. God is ook een verterend vuur.’ Herkenbaar? ‘Ik snap wat hij bedoelt, maar ik zeg hem dit niet na. Ik geloof niet dat je ooit te veel


De Oogst november 2013

Het schilderij aan de muur van Jurjens werkkamer 

nadruk kunt leggen op de liefde en het vaderschap van God. We mogen echter nooit de ernst van de zonde verdoezelen, en waarschijnlijk bedoelt David Pawson dat. Het is gevaarlijk om te suggereren dat er geen offer nodig is voor je zonden. Dat je zomaar lekker bij je Vader op schoot kan kruipen. Dat is niet de liefde waarover de Bijbel spreekt. Het probleem is niet dat wij te veel aandacht geven aan Gods liefde, maar dat we een leugenachtig beeld van die liefde creëren.’

Veel moslims hebben honger naar God ‘Mijn drijfveer als evangelist is dat ik alles wil doen om, zoals Paulus schrijft, er enigen te winnen.

Interview Gertjan de Jong

7

SCHILDERIJ KOR KLAVER

Hoe ver ga je? Dat is voor iedereen een persoonlijke zoektocht. We proberen op allerlei manieren relaties op te bouwen met mensen in de buurt. Gemeenteleden van Hoop voor Noord zijn volop actief in bijvoorbeeld buurtcommissies en voetbalclubs. Als het Iraans Nieuwjaar is, organiseren we voor de Iraniërs uit de wijk een groot feest, waar flink wordt gedanst. Sommige christenen vinden dat misschien dubieus, maar we krijgen zo wel de kans om een relatie met moslims op te bouwen. Als we dan later een Bijbelstudie voor Iraniërs houden, komen er tientallen moslims op af. Veel moslims hebben honger naar God.’ Als ik de Kruiskerk uitstap, is het schoolplein weer rustig. Het speelkwartier is voorbij. Ik steek het kruispunt over, op weg naar de bushalte. En nu pas vallen de grote, blauwe letters bovenaan het gebouw van het Leger des Heils mij op: ‘Twijfel niet, God is er.’


8

Dichtbij Henrieke Schimmel

De Oogst november 2013

Kerken en het Heil Het is stil nadat Marijke Bakker haar presentatie over het werk van Scharlaken Koord heeft gehouden. De video over een jonge vrouw die in de prostitutie terecht is gekomen, maakt indruk op de leden van de vrouwenvereniging in Woerden. In de pauze praten ze er met elkaar over na: Hoe kunnen we onze eigen dochters hier­ tegen beschermen? En kunnen we als kerk iets betekenen voor dit werk?

‘Kerkelijke gemeenten zijn belangrijk voor onze missie’, zegt Henk van Rhee, algemeen directeur van Tot Heil des Volks. ‘De organisatie handelt namens de historische en wereldwijde kerk van Jezus Christus. We willen de opdracht van de Heere Jezus om uit te gaan naar het verlorene in praktijk brengen. Om ons werk te kunnen doen, zijn we echter afhankelijk van de steun en betrokkenheid van kerken en gemeenten. Onze medewerkers en vrijwilligers zijn voor het grootste deel gevormd in hun eigen kerkelijke gemeente. In die zin vormen de kerken de belangrijkste input van de organisatie.’

Evangelisatie is het hart van onze missie ‘Het is moeilijk te zeggen wat precies de positie van het Heil ten opzichte van de kerken is en hoe zich dat verhoudt tot Bijbelse opvattingen over de kerk. De kerk is het lichaam van Christus en God schakelt haar in voor de komst van Zijn Koninkrijk. De kerk, dat zijn mensen met hart voor het Evangelie en voor de medemens. Evangelisatie is het hart van onze missie als Tot Heil des Volks. En met de christelijke gemeente wil het Heil mensen helpen in problemen en worstelingen.’

Profetie Hans Runherd, secretaris van Baptistengemeente Doorn, voelt zich vooral verbonden met Tot Heil des Volks vanwege het derde onderdeel van de missie: profetisch geluid. ‘Tot Heil des Volks heeft duidelijke profetie gekoppeld aan wat er in de samenleving gebeurt. Er zijn niet zoveel christelijke organisaties die het profetische op deze manier toepassen. Heel concreet denkt het Heil ook mee op het politieke erf. Het Heil ontkent de harde, dagelijkse politieke praktijk niet, maar overdenkt en becommentarieert die op een stevige manier vanuit de Bijbel. Dat is passend bij de kern van het Heil en terug te vinden in de historie. Ook Johan Frinsel hield zich al bezig met het duiden van de tijd vanuit het Woord van God.’ ‘Evangelische gemeenten en baptistengemeenten kennen het Heil vaak alleen van de hulpverlening voor doelgroepen aan de rand van de samenleving’, vervolgt Runherd. ‘De meesten zijn er niet mee bekend dat het Heil zich ook bezighoudt met profetisch geluid. Ik vind De Oogst een lezenswaardig blad dat christenen scherp kan houden in deze tijd. Investeer in de communicatie daar­­over; veel gemeenten zouden zich betrokken bij jullie kunnen voelen.’

Lokale betrokkenheid De Gereformeerde Gemeente in Deventer is ook betrokken bij Tot

Heil des Volks. Vooral het werk van Scharlaken Koord onder de prostituees in de stad is er bekend. Vanuit de diaconie draagt de gemeente hieraan bij. Scriba Simon Bos: ‘Het liefst steunen we aansprekende projecten dichtbij onze gemeente. We betrekken de gemeenteleden daar altijd heel bewust bij door in de nieuwsbrief aandacht te geven aan het doel waarvoor we collecteren en achteraf in de gemeente de opbrengst bekend te maken. Meestal levert zo’n concrete collecte een dubbel bedrag op ten opzichte van een reguliere diaconale collecte. Dat maakt zichtbaar dat gemeenteleden Scharlaken Koord graag steunen.’

Het profetisch geluid is terug te vinden in de historie Maar niet alleen het werk onder prostituees heeft het hart van deze gemeente. ‘Naar aanleiding van de negatieve publiciteit over Different werd op catechisatie gesproken over seksualiteit en identiteit en hoe we daar als christenen in moeten staan. De jongeren stelden spontaan voor om het geld dat op de catechisatie werd ingezameld aan Different te geven. In onze gemeente leeft


De Oogst november 2013

Gids Matthijs Hoogenboom van De Wandelende Tak op pad in Amsterdam

een verdrietig gevoel over wat er in de media is gebeurd, dat een organisatie die zich vanuit een christelijke houding en visie uitstrekt naar homoseksuelen wordt teruggefloten.’

Kerkenraadswandeling Met regelmaat ontvangen de gidsen van De Wandelende Tak in Amsterdam kerkenraden of oudstenraden. René Kom is lid van de kerkenraad van de hervormde gemeente in Nieuwe Tonge en heel enthousiast over deze kennismakingswandeling met het werk van het Heil. ‘Vanuit ons dorp hebben wij soms weinig besef van wat er in de stad gebeurt, maar door deze wandeling gingen onze ogen daarvoor open. Dat zorgt voor een breder perspectief. En het gezamenlijke gebed aan het begin van de wandeling maakte meteen duidelijk dat er verbinding is.’ ‘Het Heil heeft een duidelijke visie en doelstelling’, vindt Kom. ‘Voor mij springt het werk in de Shelter er wel uit, evenals het werk onder mensen aan de rand van de samenleving. Heel bijzonder is het

ook hoe men steeds bezig is om mensen op de Wallen te bereiken. Wel vind ik de naam Tot Heil des Volks moeilijk te begrijpen. Als je er goed over nadenkt, is die oude naam prachtig, met een diepe betekenis ook. Omdat er zoveel werkstichtingen onder vallen, is het echter niet altijd direct duidelijk wat Tot Heil des Volks is.’

Aan het front Dat herkent Henk van Rhee. ‘Toch kiezen we er bewust voor om als één organisatie naar buiten te treden. Zo horen onze evangelisatiehostels, de werkstichting CHAP én opiniewebsite habakuk.nu allemaal bij Tot Heil des Volks. Dat is ook onze kracht, de samenhang van op het oog niet bij elkaar passende onderdelen van onze missie. De mensen bij Het Heil geloven dat God christenen vanuit de Bijbel door de Heilige Geest inzicht geeft in de tijd. Daarom laten we een profetische boodschap over deze tijd horen. Als organisatie willen we daarin de Bijbel volgen en publiek opstaan voor de mening van ker-

Dichtbij Henrieke Schimmel

9

FOTO DE OOGST

ken en christenen. Tegelijkertijd steken we ook de handen uit de mouwen in onze hulpverlening en opvang. Aan mensen die het willen horen, verkondigen we het Evangelie. Overigens is dat niet nieuw: vanouds was het de missie van oprichter ds. Jan de Liefde om barmhartigheid en evangelisatie hand in hand te laten gaan. Op die manier willen we voor en namens de kerken aan het front staan, op de plek waar de gemeente van Christus haar roeping heeft.’

Tot Heil des Volks is grotendeels afhankelijk van financiële steun en betrokkenheid van kerken. Zijn er in uw gemeente vrijwilligers die een steentje kunnen bijdragen aan een van onze projecten? Op onze beurt hebben wij een breed aanbod voor kerken, zoals voorlichting en presentaties of de mogelijkheid om ons in Amsterdam te ontmoeten. Zie: www. totheildesvolks.nl/kerken.


10

Dichtbij

De Oogst november 2013

Different

Mijn ziel dorst naar U Als kind wilde Mirjam niet op haar moeder lijken. Liever richtte ze zich op haar vader. Hij was toegankelijker. Warmer. Later ontwikkelde ze lesbische gevoelens. Vriendinnen fungeerden als emotionele dorstlesser. Totdat ze ontdekte dat die vriendinnen nooit haar diepste dorst konden lessen.

‘Mirjam, ik merk dat ik afstand van je wil nemen. Ik weet zelf niet goed waarom, maar ik merk het duidelijk. Ik moet vechten tegen negatieve gedachten over jou, eigenlijk al maanden.’ We waren op de terugtocht van onze vakantie, mijn vriendin Anne en ik. Al twaalf jaar waren we bijna elk jaar samen op reis geweest. Ik voelde me thuis bij haar. En nu dit. Hoe moest ik verder? Er volgden weken, maanden, een jaar dat Anne inderdaad afstand nam. Ik ging terug naar Afrika, waar ik werkte. Anne was blij dat ik weer ver weg zat. Dat stak. Ze wilde niet dat ik haar zou bellen of skypen, zoals vroeger. E-mailen kon nog wel de eerste maanden, later zelfs dat niet meer.

Alle herinneringen aan Anne werden bitter Tegenstrijdige gevoelens gingen in me tekeer. Soms voelde ik me verraden, in de steek gelaten; dan was ik kwaad en zwolg ik in zelfmedelijden. Soms voelde ik alleen maar rauwe pijn, alsof ik een open wond was. Alle herinneringen aan Anne werden bitter. Soms werd ik overvallen door angst en paniek: wat ben ik voor iemand dat mijn beste vriendin afstand van me wil nemen en zich emotioneel niet meer veilig voelt bij mij?

Geschrokken In de tijd dat we correspondeerden, probeerden we uit te zoeken wat er aan de hand was. Langzamerhand werd steeds meer duidelijk. Soms kwam ik te dichtbij, letterlijk, maar liet ze dat toe, ook als ze zich er ongemakkelijk onder voelde. Dat moet toch kunnen, als een vriendin troost bij je zoekt, dacht ze. Jaren geleden had ze er wel eens

wat van gezegd. Dat was aan het eind van een vakantie, toen ik voor ik weer naar mijn eigen huis ging tegen haar aan zat en mijn hoofd tegen haar hals legde. ‘Het lijkt wel of je zit te vrijen’, had ze gezegd en ze was opgestaan. Daar was ik erg van geschrokken. Voor mij was het geen vrijen. Het was vertrouwelijkheid, me thuis voelen, rust vinden. Ze had haar woorden teruggenomen, maar het bleef toch tussen ons in hangen. Nee, vrijen was het juist niet, dacht ik. Dat kon ook haast niet. De eerste keer dat ik Anne had ontmoet was tijdens een groepsvakantie. Het klikte en we deelden samen een tent. De eerste avond vertelde ze over hoe blij ze was met de Heer en wat ze met Hem meemaakte, over de beelden die Hij haar liet zien. Dat raakte me enorm. Ik geloofde altijd al in God en Hij was altijd al echt voor me geweest, maar nu leek Hij nog echter en nog dichterbij. Ik voelde me erg aangetrokken tot Anne en merkte dat ik verliefd begon te worden. Alweer. Er was altijd wel een vriendin aan wie ik me sterk hechtte en die heel veel voor me betekende.

De erotische spanning was weg en bleef weg ‘Ik wil dit niet meer!’ zei ik in stilte tegen God. Op dat moment voelde ik me veranderen. Ik voelde het in mijn gedachten en gevoelens. Ik voelde het ook in mijn lijf, alsof iets mijn onderlichaam verliet. De erotische spanning was weg en bleef weg. Wat een opluchting! Ik had het niet voor mogelijk gehouden, maar het was echt zo. Niet meer worstelen, niet meer uitglijden, geen fantasieën meer die zich steeds opdrongen. Ik was vrij. Dacht ik.


De Oogst november 2013

Verlangens ontvlechten Anne en ik bleven zoeken naar wat er tussen ons speelde, maar we kwamen er niet goed uit. Alsof er een ontbrekend puzzelstukje was. Eerst zocht ik dat vooral bij Anne. Uiteindelijk vroeg ik aan God of Hij het me wilde laten zien. Daarop zag ik mezelf met een haarvlecht, zoals ik die vroeger had. De drie strengen moesten ontvlochten worden. Ik begreep dat ze stonden voor drie verlangens: naar vriendschap, naar een moeder en naar een partner. Die drie waren verstrengeld en liepen op een ongezonde manier in elkaar over. Ze mochten worden losgemaakt en mijn haar werd uitgekamd. Dat deed pijn, want er zaten grote klitten in. Maar het was de moeite waard. Ik begreep dat dit inderdaad het ontbrekende stukje moest zijn. Ik wilde mijn verlangens gaan ontvlechten, al kon ik me nog niet voorstellen hoe dat zou zijn. Ik zou het missen om een vriendin te hebben die tegelijk als een moeder voor me was. Een maatje voor het leven. Ik zag op tegen het gemis en de pijn. Maar ik kon er niet omheen dat dit de weg was die God wees en uiteindelijk vertrouwde ik Hem. Het zou een moeilijke weg worden. Ik wilde leren andermans grenzen te respecteren. Niet knarsetandend, maar vrijwillig. Ik wilde leren om vrouw te zijn. Dat had ik eigenlijk nooit echt gewild. Als kind al voelde ik me net zoveel jongen als meisje en dat was altijd zo gebleven, ook toen ik me niet meer seksueel aangetrokken voelde tot andere vrouwen. Maar nu wilde ik een vrouw zijn onder de vrouwen.

‘Mijn ziel dorst naar U.’

Dichtbij 11

Mij niet meer voelen als een kind bij hen. Of tegen sommigen van hen opkijken, ze op een voetstuk zetten, verafgoden.

Vriendinnen als dorstlesser Ik dacht dat ik geen lesbische gevoelens meer had. Die seksuele aantrekking tot sommige andere vrouwen was immers zo goed als verdwenen. Ik ontdekte echter dat daaronder nog een emotionele laag zat die niet was veranderd. Een heel diepe, oude laag.

Mijn verlangens liepen op een ongezonde manier in elkaar over Hoewel ik uit een redelijk veilig gezin kwam, voelde ik me er niet echt thuis. Als klein kind vertrouwde ik mijn ouders blindelings en geloofde zonder meer wat zij zeiden. Maar toen mijn moeder me vertelde dat Sinterklaas niet bestond – ik was toen een jaar of zes – stortte mijn vertrouwen in. Wat ze altijd had gezegd, bleek niet waar te zijn! Wie kon ik dan nog vertrouwen? Het werd donker om me heen. Ik sloot me af van mijn moeder en sloot me op in mezelf. Ik wilde niet zijn zoals zij, ik wilde ook geen meisje zijn. Ik ging me meer richten op mijn vader, die warmer was en toegankelijker. Met hem voelde ik me meer verwant.


12

Dichtbij

De Oogst november 2013

‘God gaat een eigen weg met ieder van ons.’ Jaren van eenzaamheid volgden, als kind, als p ­ uber, als student. Goddank bleef ik al die tijd wel in God geloven, soms door twijfel heen. Dat heeft me erdoor geholpen, door depressie en wanhoop heen. Op een avond was ik zo teleurgesteld in alles en iedereen, dat ik een dieptepunt bereikte en eigenlijk niet meer verder wilde. Ik lag op bed met open ogen in het donker te staren. Ineens zag ik Jezus voor me. Hij zei niets, Hij keek me alleen maar aan. Mild. Dat gaf mij zo’n rust, dat ik glimlachend in slaap viel. Daarna ben ik nooit meer zo down geweest als toen.

Als klein kind vertrouwde ik mijn ouders blindelings Ook al eerder had ik een vriendin ontmoet die mij aandacht gaf en genegenheid, het fijn vond bij me te zijn en dat ook zei. Ik had een enorme dorst naar genegenheid en dit leek de dorstlesser. Toen zij uit beeld verdween, kwam er weer een ander. Het was een diep ingesleten patroon geworden. Telkens weer zocht ik rust bij een vriendin bij wie ik me thuis voelde en van wie ik emotioneel afhankelijk was, als een verslaafde.

Bodem onder mijn leven Hoe diep dat patroon ook was ingesleten, toch hoefde dat niet zo te blijven. Stap voor stap is God

mij aan het leren om op Hem vertrouwen, op Zijn liefde en Zijn trouw. Door Hem kan ik het patroon uiteindelijk doorbreken. In de Bijbel kom ik veel verschillende levensverhalen tegen: Abraham, die bereid was alles waarmee hij vertrouwd was te verlaten en zelfs het allerliefste wat hij had op te geven toen God erom vroeg. Jakob, wiens vertrouwen in zichzelf en zijn slimmigheid onderuit werd gehaald. David! Eerst zien we hem reuzen verslaan, vol vertrouwen op God. Later laat hij een laffe moord plegen op de man van de vrouw met wie hij in bed was gedoken. Hij laat zich door een man van God tot de orde roepen, maar moet wel zijn leven lang met de gevolgen van zijn daad leven. En door alles heen zingt en schreeuwt hij het uit naar God. Petrus, die zo zeker wist dat hij van Jezus hield, maar die voordat hij het wist ontkende dat hij iets met Hem te maken had. Toch zien we hem later vurig getuigen, toen hij eenmaal de Geest had ontvangen. God gaat een eigen weg met ieder van ons. Uniek, toegesneden op wie we zijn en op de keuzes die we maken. Met vallen en opstaan, afdwalen en terugkomen, groei door zwarte periodes heen. Wat er ook gebeurt, Hij blijft gewoon van me houden. Hij is blij als ik bij Hem terugkom. Bij Hem mag ik thuis zijn en rust vinden. Mirjam en Anne heten in werkelijkheid anders. Different biedt psychopastorale begeleiding aan christenen die te maken hebben met homoseksuele gevoelens. Voor meer informatie: www.different.nl, 020-6256797.


De Oogst november 2013

Dichtbij 13

Nieuwe locatie De Bewaarschool Op vrijdag 4 oktober mochten we alweer een derde locatie voor De Bewaarschool openen! Deze is gevestigd in het centrum De Bolder van Hoop voor Noord, een bruisende multiculturele kerk in Amsterdam-Noord. Net als in Amsterdam-Oost gaat het bij De Bolder om een spelinloop. Kinderen tot vier jaar kunnen hier terecht om te spelen en ouders/ verzorgers zijn welkom voor bijvoorbeeld opvoedingsvragen. Het gebouw is gratis ter beschikking gesteld door woningstichting Rochdale en door heel veel enthousiaste vrijwilligers opgeknapt. Al bij de opening was de belangstelling groot! Kijk voor meer informatie op: www.debewaarschool.nl.

Ontmoetingsavond Different Op vrijdagavond 29 november is de tweede ontmoetingsavond van Different van dit jaar. De avond is speciaal voor cliënten, oudcliënten en andere betrokkenen bij Different. Het thema van de avond is ‘Boodschap voor ieder moment van ons leven: ontwikkel de relatie met God en met de ander’. De avond begint om 19:30 uur (inloop vanaf 19:00 uur). Op het programma staan onder andere een lezing en een getuigenis. De avond kost 10 euro per persoon (tijdens de avond te voldoen). Locatie is Willemsstraat 33 in Amsterdam. Je kunt je tot woensdag 27 november aanmelden door een e-mail te sturen naar: info@different.nl.

De Bewaarschool: een plek om kind te zijn.

FOTO ELISABETH STAM

Kerstviering Tot Heil des Volks Op DV vrijdag 20 december organiseert het Heil haar jaarlijkse kerstviering. Dit jaar vindt de viering plaats in de prachtige Noorderkerk, middenin de Jordaan. Spreker is voorganger Orlando Bottenbley. De muziek wordt verzorgd door The Psalm Project. De kerk is

kleiner dan de Oude Kerk van vorig jaar, dus we organiseren twee diensten: om 16.30 uur en om 19.30 uur. We zitten aan een maximum aantal bezoekers per dienst, dus aanmelden is noodzakelijk. Dit kunt u doen via www.totheildesvolks.nl of door te bellen naar 020-3446310.

Supportgroep voor vrouwen In januari 2014 hoopt de vrouwen-supportgroep van stichting Onze Weg te starten met bespreking van het boek: ‘Leunend op mijn Geliefde’ van Jeanette Howard. De supportgroep, die sinds een aantal jaar bestaat, is bedoeld als veilige plek en ter ondersteuning van vrouwen die christen zijn en worstelen met lesbische verlangens. Van deelnemers wordt een zekere mate van stabiliteit verwacht, enerzijds in het hebben van kennis en inzicht in de eigen leefsituatie met lesbische verlangens en anderzijds door

het ervaren van een leven uit geloof. Van deelnemers wordt verwacht dat zij afzien van een leven in een homoseksuele relatie. Na opgave vindt er een persoonlijk kennismakingsgesprek plaats met de coördinatoren. In dit gesprek wordt samen gekeken of deze groep de juiste plek voor iemand is. De supportgroep komt om de zes weken op vrijdagavond bij elkaar in Ede. Instroming is mogelijk in januari of in september. Neem voor meer info en opgave contact op met info@onzeweg.nl.


14

Thema Hans Frinsel

De Oogst november 2013

Een god op maat Pas las ik een uitspraak van een zendeling/theoloog die schreef: ‘Heidense godsdiensten hebben een eigen manier om God en mens te verzoenen. Ze maken God kleiner en meer als mens, en ze verhogen de mens tot de status van een god.’

In contrast met dat heidense godsbeeld stelt de schrijver dat de bijbelse openbaring de mens en God samenbrengt in een relatie, waarbij beiden intact blijven. God blijft de Almachtige, de Oneindige, de Eeuwige. De mens blijft een afhankelijk schepsel. Zij worden bij elkaar gebracht in de gerechtigheid die de mens in Christus wordt toegerekend. Dit las ik in het boek ‘The Prosperity Movement – wounded charismatics’ van Roger Smalling. Dit boek laat de overeenkomst zien tussen dat heidense godsbeeld en het godsbeeld dat wordt ­gecreëerd door de theologie van het welvaarts­ evangelie. Frappant was dat zijn bevindingen in een totaal ander ‘heidens’ werelddeel dezelfde waren als de mijne waarover ik in De Oogst van februari 2010 schreef. Het welvaartsevangelie en extreemcharismatische leringen die sterk de nadruk leggen op kracht en macht en daarmee omgaan alsof ze God in hun broekzak hebben, spreken de Afrikanen erg aan. De reden is dat deze leringen overeenkomsten vertonen met de animistische kijk op de geestelijke wereld. In het animisme zoekt men macht door het manipuleren van de geestelijke wereld en zelfs van God.

Volgens Copeland heeft God een lengte van 1.85 meter Hagin, de vader van het welvaartsevangelie, leerde dat de mens op voet van gelijkheid met God is geschapen, een kopietje van God. Copeland ging zelfs zover dat hij God een lengte van ongeveer 1.85 meter toemat. In hun theologie is de mens een kleine god die zijn eigen werkelijkheid schept met zijn eigen woorden. Zij kennen de mens een enorme autoriteit en autonomie toe. De charismatische bewe-

ging is voor een groot deel gekidnapt door leraren met neo-occulte ideeën. Het welvaartsevangelie, de ‘Toronto beweging’ en de zogenaamde apostolischprofetische beweging zijn nauw met elkaar verweven. Ze delen een veranderd godsbeeld.

Mens centraal De eeuwige, alwetende, almachtige God moet onder invloed van deze extreme leringen steeds meer inleveren voor een centraal staande mens. De mens schept zijn eigen werkelijkheid (rijkdom), wekt zijn eigen geestelijke ervaringen op, los van Gods Woord, en vervangt dat Woord zelfs door nieuwe openbaringen ‘naar ons hart’. We hebben nu een ‘meer menselijke god’ en een ‘meer goddelijke mens’ en dat bepaalt de manier waarop men met God omgaat. Diensten krijgen het karakter van vermaak. Aanbidding wordt bijna exclusief in de vorm van uitbundige ‘praise’ gegoten. Verootmoediging, berouw en zonde belijden raken geleidelijk buiten beeld en worden vervangen door therapie. Die processen zien we hier in Guiné-Bissau hand over hand toenemen, met name door de invloed van buitenlandse (welvaarts-)evangelisten. Veertig jaar geleden had de kleine evangelische beweging in dit land bekendheid vanwege haar krachtige getuigenis. Als de overheid betrouwbare, integere mensen zocht, dan wendde men zich tot evangelische christenen. ‘Godvrezend’ was wellicht de beste omschrijving. Men had een diepe liefde voor God, Zijn Woord, Zijn kerk en de naaste. Zo kende ik deze kerk in de zeventiger jaren. Observatie over de afgelopen vijf jaar laat mij een radicale verandering zien ten opzichte van toen. Er is groeiende corruptie, onbetrouwbaarheid en onreinheid in de gemeentes. Tegelijkertijd is men uitbundig, luidruchtig en zelfvoldaan. Sommige leiders zijn diep verontrust, maar het lijkt een niet te stuiten vloed. Ik constateer dat deze verande-


De Oogst november 2013

Volgens Kenneth Copeland (links) heeft God een lengte van ca. 1.85 meter.

ringen vergezeld gaan van het bovengenoemde veranderde godsbeeld.

Knuffelgod ‘Godvrezendheid’ is een ouderwetse en impopulaire term, maar in de Bijbel is het steevast een predicaat. Het wordt geïnspireerd door ons godsbeeld. Dat bepaalt onze omgang met God en onze kijk op de zonde.

Diensten krijgen het karakter van vermaak Tegenwoordig wordt de eeuwige, almachtige, heilige en liefdevolle God steeds meer ontdaan van Zijn grootheid en heiligheid. Alleen Zijn liefde wordt benadrukt. Zo’n eenzijdigheid veroorzaakt automatisch een vals godsbeeld. God wordt verlaagd tot een knuffelgod bij wie we op schoot kruipen. Hij wil ons verwennen met rijkdom en allerlei geestelijk snoepgoed. Hij is vooral gericht op onze verlangens en wensen. De eerste wrange vrucht van dit verwrongen godsbeeld is een andere kijk op zonde. Een god op menselijke maat heeft veel minder moeite met de zonde. Allerlei onreine en onbijbelse zaken, met name op gebied van menselijke relaties, worden goedgepraat. Het gevolg hiervan is een andere kijk op de verzoening. Steeds vaker wordt het vervan-

Thema Hans Frinsel 15

FOTO WIKIMEDIA

gende offer van Christus als prijs voor onze zonde ontkend. Nee, God liet daarin alleen Zijn liefde voor ons zien. Dit is een directe aanval op de kern van het Evangelie.

Bizar Het nieuwe godsbeeld komt ook tot uiting in de wijze waarop in extreem-charismatische kringen de gaven van de Geest worden gecorrumpeerd en misbruikt om bizarre leringen en praktijken te rechtvaardigen. Onlangs las ik het boek ‘Why I left the prophetic movement’ van Andrew Strom. Het is het een schokkend getuigenis. Strom, een Nieuwzeelandse charismatische evangelist, zat jarenlang in het hart van de zogenaamde profetische beweging en was nauw betrokken bij de ‘Kansas City Prophets’ (later International House of Prayer), een bedenkelijke beweging, waar John Wimber begin negentiger jaren probeerde orde op zaken te stellen wegens ernstige misstanden. Strom had zich ertoe aangetrokken gevoeld vanwege hun sterke verlangen naar opwekking. Maar allengs voelde hij zich steeds onbehaaglijker door de valse profetieën, schandalen en het totaal ontbreken van de elementen berouw en bekering. Volgens Strom ging het vooral mis toen deze beweging zich overgaf aan de onheilige Toronto-misleiding.

Demonische invasie ‘Toronto’ vormde bij uitstek een uiting van het nieuwe godsbeeld. De onheilige manier waarop men in die kringen omgaat met God, is soms zelfs


16

Thema Hans Frinsel

De Oogst november 2013

godslasterlijk. Men wekt er zijn eigen geestelijke ervaringen op, de een nog bizarder dan de andere. Het heeft de gemeente van Christus onnoemelijke schade berokkend. Strom stelt dat deze beweging een demonische invasie in de charismatische beweging is. In een ander boek en een documentaire schetst hij de volkomen overeenkomst tussen ‘Toronto’ en het opwekken van de kundalini-geest in hindoeïstische ashrams. Uiteindelijk zag de (nog steeds) charismatische Strom in 2004 geen andere weg dan volledig afstand te nemen van de zogenaamd apostolisch-profetische beweging die zich nauw met het Toronto-verschijnsel identificeert.

Er is groeiende corruptie en onreinheid in de gemeentes

Godvrezendheid: ouderwets en impopulair?

De Toronto-misleiding heeft zich in verschillende vormen herhaald, inclusief de rustige variant ‘soaken’. Het bereikte een absoluut dieptepunt met Todd Bentley. Zijn bizarre praktijken werden in juni 2008 ter plekke door ‘geestelijke leiders’ als Peter Wagner, Rick Joyner en Mike Bickle (IHOP) als ‘apostolisch’ gesanctioneerd, onder het uitspreken van de nodige vleiende profetieën. Nog geen maand later werd het overspel en de dronkenschap van Bentley openbaar en kondigde hij aan te gaan scheiden. Nog in datzelfde jaar werd hij door diezelfde geestelijke leiders weer in het zadel van zijn bediening gehesen, met zijn nieuwe echtgenote, waarmee zij lieten zien Gods Woord met voeten te treden ten aanzien van de criteria voor geestelijk leiderschap. Ze lieten zich hierdoor kennen als de valse apostelen uit Openbaring 2:2.

raken over de extreme uitingen, valse profetieën en dubieuze leringen die daar de wereld in worden gestuurd. Argeloze mensen worden daar door geestelijke dwaallichten misleid om niet meer alleen te vertrouwen op Gods Woord. Zo legt ‘profetes’ Wendy Alec God de volgende woorden in de mond: ‘Want het Woord alleen is het manna van gisteren en zij [de nieuwe profeten] hebben het diep in hun hart dat dit niet langer genoeg is om Mijn volk te voeden’ (zie ‘Journal of the Unknown Prophet’, pag. 84, Warboys Media, 2002). In de introductie van het boek ‘The God Chasers’ van T. Tenny wordt gesteld: ‘Najagers van God willen niet slechts de oude schimmelige pagina’s bestuderen van wat God gedaan heeft.’ Op deze manier wordt Gods Woord naar beneden gehaald, om de nieuwe openbaringen te verhogen.

Wildgroei De wijze waarop deze mensen omgaan met Gods Woord is een andere uiting van het verwrongen godsbeeld. Zij meten zich een enorme autoriteit aan op grond van hun eigen profetieën en openbaringen. In naam onderschrijven zij de leerstelling van de afgesloten canon en het absolute gezag van de Bijbel, maar in de praktijk herinterpreteert men de Bijbel vanuit nieuwe openbaringen en profetieën. Er is een wildgroei aan profetische en apostolische bedieningen. Allerlei nieuwe leringen worden gelanceerd. Mensen kunnen – alsof het warme broodjes zijn – op verzoek hun ‘persoonlijke profetie’ komen halen. Daarmee wordt Gods gemeente gedegradeerd tot een spirituele bakkerij en de geestelijke gaven tot waarzeggerij. God op afroep.

Dwaallichten Wie op internet de gangen van de profetische beweging volgt (bijvoorbeeld een website als de Elijah List), kan niet anders dan diep verontrust

Gods gemeente wordt verlaagd tot spirituele bakkerij Er is zo’n totale verblinding bij leiders uit die bewegingen, dat Strom gelijk lijkt te hebben: er zit een geestelijke macht achter deze misleidingen. Zodra iemand een rode vlag opsteekt, is er direct de felle veroordeling dat men ‘Gods werk aanvalt’. Een brutaal voorbeeld was het TRIN-schandaal, waarin niet de leugenaars, maar degenen die de leugen ontmaskerden, werden neergezet als vijanden van Gods werk. Alsof God onze leugens nodig heeft om Zijn Naam te verheerlijken! Het goede wordt kwaad genoemd en het kwade goed. Hier is maar één oplossing: terug naar de God van de Bijbel in plaats van de god op maat. Hans Frinsel is zendeling en werkt in Guiné-Bissau.


De Oogst november 2013

Dichtbij Matthijs Hoogenboom 17

De Wandelende Tak

Levenslessen in Amsterdam Steeds meer scholen weten de weg naar Amsterdam en Tot Heil des Volks te vinden. De Wandelende Tak leidt vrijwel wekelijks groepen studenten rond van middelbare scholen en beroepsopleidingen. Soms bestaat het programma uit meer dan een stadswandeling.

Het Hoornbeeckcollege uit Amersfoort verbleef dit jaar voor de tweede keer met ongeveer dertig studenten in de Shelter Jordan, het jeugdhostel van Tot Heil des Volks in de Jordaan. Twee gidsen van De Wandelende Tak staan paraat als op dinsdagmorgen de groep arriveert. Het zijn vooral vrouwelijke studenten, ze studeren Pedagogisch Werk of Maatschappelijke Zorg. Het café van de Shelter Jordan is in één keer gevuld met vrolijk gebabbel. Na het welkom in de Shelter volgt een wandeling door Amsterdam. Langs grachten en sfeervolle gevels. Prostitutie en coffeeshops tonen een heel andere kant van de hoofdstad. Bram Spreeuw, vroeger een crimineel op de Wallen en nu christen, vertelt aan de groep zijn indrukwekkende getuigenis. Bij Scharlaken Koord horen de studenten over het werk onder prostituees. Over hoe het licht van het Evangelie schijnt, zelfs in de duisternis van prostitutie en mensenhandel.

Speurtocht De tweede dag begint ontspannen met waterfietsen over de gracht. ’s Middags is het tijd om aan de slag te gaan. Studenten ouderenzorg zetten zich in bij een bejaardentehuis. Studenten kinderwerk zetten zich op meerdere manieren in bij het kinderwerk van De Bewaarschool. In de Noorderkerk en bij Hoop

Kinderen op speurtocht door Amsterdam voor Noord ondersteunen ze een spelmiddag. Anderen begeleiden een speurtocht door de Jordaan. Deze speurtocht is opgezet door De Bewaarschool en De Wandelende Tak. Jeanette de Waard, kinderwerker bij de gemeente ‘Hoop voor Noord’, heeft een flinke groep kinderen bij haar in Amsterdam-Noord enthousiast gemaakt om de speurtocht te gaan testen. Als de speurtocht klaar is, zal die te boeken zijn voor bijvoorbeeld basisscholen en kinderfeestjes. Het centrum van Amsterdam is heel wat drukker dan Amsterdam-Noord. Daarom zijn we blij met de extra begeleiders van het Hoornbeeck. Iedere studente heeft twee kinderen onder haar hoede en dat is geen overbodige luxe. Een jochie met een schattig gezicht rent alle kanten op. Ieder trapje en pothuisje beklimt hij. Jeanette vertelt me een paar dingen over zijn thuissituatie. Het grootste deel van zijn

FOTO MATTHIJS HOOGENBOOM

tijd brengt hij op straat door. Het raakt me. Tegelijk besef ik hoe mooi het is dat De Bewaarschool deze kinderen opvangt. Het eindpunt van de speurtocht is het gebouw van de vroegere ‘Bewaarschool voor Haveloze kinderen’, waarvan de naam van het huidige project is afgeleid. Daar vertellen we kort aan de kinderen hoe Tot Heil des Volks honderdvijftig jaar geleden al werk deed onder kinderen. De volgende dag sluiten we af met een wandeling door de Joodse buurt. Vol verhalen en indrukken stappen de Hoornbeeckers weer op de trein naar Amersfoort. We hopen en bidden dat die drie dagen in Amsterdam ertoe bijdragen dat zij als christen hun post innemen in de maatschappij. Vanuit het geloof: God leeft en werkt! Ook vandaag. Kijk voor meer informatie over De Wandelende Tak: www. ontmoetamsterdamanders.nl.


18

Actueel Gertjan de Jong

De Oogst november 2013

Vrijheid of vervlakking? De vrijheid van onderwijs is nog niet vrij genoeg, vindt Sander Dekker, staatssecretaris van onderwijs, cultuur en wetenschap. Hij wil grondwetsartikel 23 daarom ‘opnieuw interpreteren’. Maar leiden zijn plannen ook tot meer vrijheid voor het christelijk onderwijs? Historicus James Kennedy heeft er gemengde gevoelens bij.

In juli kondigde Dekker in een brief aan de Tweede Kamer aan dat hij de interpretatie van artikel 23 van de grondwet wil verruimen. Levensovertuiging moet niet langer bepalend zijn bij de stichting van een nieuwe school, zo stelde de VVD-staatssecretaris onder meer. ‘Wie een goed idee heeft om een school op te zetten aan de hand van een bepaalde onderwijsfilosofie – met extra aandacht voor excellentie of ict bijvoorbeeld – en genoeg ouders vindt die hun kinderen willen inschrijven, kan dat straks gaan doen.’ Ook moeten scholen de ruimte krijgen om van ‘kleur te verschieten’, bijvoorbeeld van protestantschristelijk naar openbaar.

Gewetensnood raakt het hart, het diepste wezen van een mens Op het eerste gehoor klinkt het positief, vindt Kennedy, die werkzaam is als hoogleraar Neder­ landse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. ‘De staatssecretaris hijst diversiteit en pluriformiteit in een hedendaags jasje. En het beginsel van vrijheid wordt hooggehouden. Dit beleid kan critici van het bijzonder onderwijs de wind uit de zeilen nemen. Bij kritiek op christelijk onderwijs kun je zeggen: “Waar je zeur je over? Iedereen heeft toch de vrijheid om een school op te richten?” Toch heeft Kennedy ook bedenkingen. ‘Het is een verbreding, maar ook een vervlakking van diversiteit en identiteit. Het huidige onderwijsbestel kwam voort uit gewetensnood van ouders. Christelijke ­ouders zeiden: “Onze kinderen moeten onderwijs krijgen op basis van onze levensovertuiging.” Zo’n

vraag vanuit het geweten raakt veel dieper dan de technische vraag of je nu voor het ene of het andere onderwijsmodel moet kiezen. Het raakt het hart, het diepste wezen van de mens. Het nieuw voorgestelde beleid geeft meer de indruk van een meerkeuzemenu. In de breedte is het mooi, maar in de diepte niet. Het idee dat de overheid ouders tegemoetkomt in hun gewetensnood is vervlakt.’ ‘Bovendien vraag ik me af of het nieuwe beleid concreet iets gaat opleveren’, vervolgt Kennedy. ‘Ik denk niet dat ouders plotseling allerlei nieuwe scholen gaan oprichten. Ik heb daar geen onderzoek naar gedaan, dus ik kan het mis hebben, maar ik denk het niet. We hebben nu al een onderwijsstelsel waarin keuzes niet heel erg verkokerd zijn. Scholen, ook scholen met een religieuze signatuur, hebben zich al aangepast aan de lokale behoeften. Ik zie niet zozeer dat mensen in Nederland smachten naar iets heel anders.’

In de breedte is het beleid mooi, in de diepte niet Kan de door Dekker voorgestelde beleidswijziging een manier zijn om als overheid meer invloed uit te oefenen? Kennedy: ‘Ja, dat denk ik wel. Vrijheid wordt minder opgevat als gewetenskwestie, iets van het hart, dus kun je daar als overheid veel makkelijker mee omgaan. Die mentaliteit is er al veel langer. Vrijheid en schoolkeuze worden hooggehouden, maar als het financieel niet meer haalbaar is, dan moeten er aanpassingen worden gedaan. De plannen van Dekker zijn een weerspiegeling van die mentaliteit.’


De Oogst november 2013

James Kennedy 

Toegewijde docenten

Actueel Gertjan de Jong 19

FOTO SJAAK VERBOOM

James Kennedy is zoon van een Amerikaanse vader en een Nederlandse moeder. Hij groeide op in de Verenigde Staten, waar hij christelijk onderwijs kreeg. ‘Dat heb ik zeker als positief ervaren’, blikt hij terug. ‘Hoewel, in Orange City, het dorp waar ik opgroeide, gingen de leuke kinderen meestal naar de openbare school. En ik kreeg al snel problemen met de verbondsvisie die op mijn school werd uitgedragen. Docenten leerden ons dat we vanaf onze geboorte allemaal kinderen van God zijn, dat was niet echt bevorderlijk voor een christelijke omgang met elkaar. Maar tegelijk reikten ze ons heldere denkkaders aan, ze leerden ons om vanuit het christelijk geloof te reflecteren op allerlei vakgebieden. Dat vond ik heerlijk en het is mij altijd bijgebleven.’

deel gebracht. Katholieken en protestanten hebben elkaar hier niet hoeven bevechten over wat er in de openbare school geleerd moest worden. Zo’n gevecht kan veel eisen van een samenleving. Maar toch heeft het onderwijsbestel in de VS ook voordelen. Mijn dochter heeft een semester gevolgd op een christelijke high school in de VS, die met particuliere fondsen wordt bekostigd. De docenten daar zijn bijzonder toegewijd, vanuit een intensieve beleving van het christelijk geloof. Ze hebben gevochten voor christelijk onderwijs en brengen daar nog dagelijks offers voor. Dat houdt de gemeenschap scherp. Hier vind ik het onderwijsbestel echter rechtvaardiger, christenen en niet-christenen worden gelijk behandeld. Wat er zwaarder weegt? Daar denk ik op verschillende tijden van de week anders over. Ik ben er nog niet over uit.’

Reflecteren vanuit het christelijk geloof vond ik heerlijk

Religieuze kaalslag?

‘Als je in de VS voor een christelijke school kiest, moet je het allemaal zelf betalen. Ik beschouw het zeker als een verworvenheid dat dat hier niet hoeft. De onderwijsvrijheid heeft Nederland veel voor-

Een aantal christelijke scholen in Nederland zouden vanwege hun geringe leerlingenaantal moeten sluiten, maar blijven nu open omdat ze binnen een straal van vijf kilometer de laatste school van de richting zijn. Het ligt voor de hand dat die wets­ regeling wordt afgeschaft, dit is ook het advies van de onderwijsraad. Dekker schrijft er echter niets over. Bewust? ‘Ja, ik denk dat hij dit bewust


20

Actueel Gertjan de Jong

De Oogst november 2013

‘Blijf alert op uitholling van onderwijsvrijheid.’

­ erzwijgt’, zegt Kennedy. ‘Ik denk dat het voor hem v gevoelig ligt. Hij zal heel veel kritiek over zich heen krijgen als blijkt dat een aantal christelijke scholen zal moeten sluiten. Hij wil natuurlijk niet suggereren dat zijn beleid een kaalslag veroorzaakt. Veel mensen, ook al geloven ze niet, zijn gehecht aan keuzevrijheid. Ze willen kunnen kiezen voor een school waar kinderen christelijke normen en waarden meekrijgen, ook als ze zelf geen christen zijn. Het is een gevoelige discussie, die de staatssecretaris denk ik nog even wil vermijden. Het gaat overigens wel om terechte vragen. Tot op welke hoogte is de staat verantwoordelijk voor de financiering van scholen? Wat moet de drempel zijn? Dezelfde vraag speelt rond kleine dorpsscholen.’ Momenteel kunnen ouders die geen school van hun levensbeschouwelijke richting in hun omgeving hebben, vrijstelling van de leerplicht krijgen. Dekker schrijft dat hij die wet wil afschaffen, zodat thuisonderwijs in Nederland onmogelijk wordt. Over het motief hierachter tast Kennedy in het duister. ‘Ik heb geen idee wat hem daarin beweegt. Het gaat om luttele aantallen mensen. Het aantal groeit wel, misschien is zijn zorg dat het uit de hand loopt. Thuisonderwijs heeft een aantal sterke voordelen, zoals flexibiliteit, en onderzoek leert dat het goed is voor de sociale en emotionele ontwikkeling van een kind. Dekker vindt kennelijk dat scholen de enige optie zijn voor het bieden van onderwijs. Ik vind dat je ouders daarin vrij moet laten. Zo’n beperkende maatregel verwacht je ook niet van een liberale partij als de VVD.’

Hete adem van toezicht In het nieuwe beleid krijgt de levensbeschouwelijke richting van scholen minder accent. Heeft dit ook gevolgen voor de ruimte die scholen krijgen om hun identiteit vorm te geven? Kennedy: ‘Dat is een heel interessante vraag. Welke ruimte behouden scholen

om kernaspecten van hun identiteit uit te dragen?’ ‘Mijn vermoeden is dat die ruimte steeds meer onder druk komt te staan. De afgelopen tien à twintig jaar zag je al dat de vrijheid van scholen om hun eigen normen en waarden uit te dragen steeds kleiner werd. Vooral christelijke scholen met een expliciete identiteit voelden steeds meer de hete adem van het toezicht. Dan gaat het niet alleen over competenties en ideeën over burgerschapsvorming, maar ook zaken die de levensbeschouwing raken. Wat doe je met de informatievoorziening over homoseksualiteit? Wat doceer je over schepping of evolutie? Het nieuwe beleid van Dekker levert niet direct een bijdrage aan de verdere ontwikkeling van zo’n tendens, maar biedt er in ieder geval de ruimte voor. Het is een ontwikkeling die al lange tijd gaande is. In principe houdt de overheid het beginsel van onderwijsvrijheid hoog, maar in de praktijk komen er steeds meer begrenzingen van hoe scholen taken moeten uitvoeren.’

Hoeveel ruimte blijft er voor scholen om hun geloof uit te dragen? Kortom, de overheid bewijst lippendienst aan onderwijsvrijheid, maar legt die vrijheid tegelijkertijd beperkingen op. ‘Ik denk dat men zich daar heel bewust van is op het ministerie’, zegt Kennedy. ‘Je kunt zeggen dat ze zoeken naar een balans: enerzijds scholen vrijheid geven, anderzijds willen ze dat scholen hun leerlingen bepaalde ideeën meegeven. Dat is niet per se een verborgen agenda. Op korte termijn verwacht ik niet dat christelijke onderwijs ernstig in het gedrang komt. Voor de lange termijn ligt dat anders. We moeten er zeker alert op blijven dat de onderwijsvrijheid niet wordt uitgehold.’


De Oogst november 2013

Christenvervolging Filip Uijl 21

Zaaien op ijskoude toendra Anatoli Gajdar is een Russische evangelist in Nenetsië. Hij woont in een dorp ver boven de poolcirkel. ’s Winters daalt de thermometer daar tot 45 graden onder nul. Gemiddeld is de temperatuur er zes graden onder het vriespunt. Als hij de deur uitstapt, ziet Anatoli niets anders dan toendra. In de winter is dat een ­bevroren ijsvlakte, in de zomer een groot moeras.

De plaats waar Anatoli Gajdar woont is een regiodorp voor de rendierfokkers die een groot deel van het jaar op de toendra leven. Met name in de winter zijn deze mensen weinig in de dorpen en steden. Ze trekken dan met hun duizenden rendieren over de toendra. In de korte zomer komen zij naar de dorpen, slaan er hun voorraden in om vervolgens terug te gaan naar de onherbergzame wereld van sneeuw en ijs. Uitgerekend in die woestenij werkt Anatoli Gajdar als evangelist. Inmiddels al bijna drie jaar. Twee sterke machten beheersen het dorp. Bijna alle bewoners van het dorp zijn zwaar verslaafd aan de alcohol. Verder doen de mensen aan afgoderij en occultisme. Ze aanbidden ouders van voorouders. Vlak na zijn komst in Chongoerej zoekt Anatoli alle dorpsbewoners op. Hij praat met de mensen en probeert met hen in contact te komen. Dat lukt. Vooral kinderen komen naar hem toe en nemen kinderbijbels mee naar huis. Langzaam lijkt het of de mensen wat opener werden. Met regelmaat komen mensen naar Anatoli toe om met hem te praten. Doorgaans halfdronken drinken ze bij hem thee. Ze luisteren naar Anatoli, vertellen hem dat ze van de alcohol afwillen maar het niet kunnen. Enkele mensen tonen oprechte belangstelling. Sommigen bezoeken zelfs de diensten. Anatoli is enorm blij als

Dorpsbewoners in Nenetsië er structureel drie mensen naar de huissamenkomsten komen.

Bang gemaakt Na verloop van enkele maanden komt er ineens niemand meer. De kleine huiskamer blijft na een aantal zondagen leeg. Na enkele dagen bidden en vasten gaat Anatoli naar de mensen toe. Al snel komt hij erachter dat de mensen bang zijn gemaakt: ‘Mijn broer heeft ons gewaarschuwd. Hij zegt dat als we naar de diensten gaan en ons laten dopen, de boze geesten ons of onze familie zullen straffen.’ Dit is voor Anatoli een grote beproeving. Hij voelt de angst van de mensen voor de geesten die ze vereren. Hij ziet hoe alcohol bezit neemt van de mensen en hen naar de afgrond jaagt. Als

FOTO FRIEDENSSTIMME

mens staat hij aan de zijlijn. Machteloos. Hoewel, machteloos? Anatoli gelooft in een machtige Heiland die de duivel heeft overwonnen. Hij zegt: ‘Ik voel de druk, niet van mensen maar van boze krachten.’ Aan ons, christenen in Nederland, heeft hij een uitdrukkelijk verzoek: ‘Bid alstublieft dat de Heere in de noordelijke nederzettingen een geestelijke opwekking schenkt en mensen die met belangstelling komen, beschermt tegen de vervolging van de boze geesten. Zij verhinderen de mensen om tot God te komen.’ Filip Uijl is voorlichter bij stichting Friedensstimme. Friedensstimme richt zich op evangelisatie en bijbelverspreiding in de voormalige Sovjet-Unie, zie ook: www.friedensstimmme.nl.


22

Thema Oscar Lohuis

De Oogst november 2013

Tot het geweten spreken In onze Westerse, postmoderne cultuur ligt er veel nadruk op het ‘zelf’. Woorden als zelfbeeld, zelfaanvaarding en zelfontplooiing staan hoog in het vaandel. Het maakt niet zo veel uit hoe je leeft – dat moet ieder voor zich weten – als je maar authentiek bent. Je moet boven alles jezelf zijn en jezelf verwezenlijken.

Toen ik hier pas in een samenkomst over sprak, vertelde iemand het volgende. In een artikel in een niet-christelijk vrouwenblad had hij iets opmerkelijks gelezen. De auteur schreef dat wij onze kinderen tegenwoordig zó vaak hebben gezegd dat ze uniek zijn en zichzelf mogen zijn, dat wanneer ze eenmaal werken en de baas hun opdraagt iets te gaan doen, ze hem aankijken en denken: dat bepaal ik zelf wel.

Dient geloof om het leven aangenamer te maken? De enorme aandacht voor persoonlijke identiteit is een hype die inmiddels ook minder positieve vruchten afwerpt. De gerichtheid op het eigen ik heeft inmiddels bij velen ook de inhoud en de verkondiging van het Evangelie ingekleurd. Ik heb sterk de indruk dat er verwarring is ontstaan over wat de kern van het Evangelie is. Ik probeer goed te luisteren naar hoe anderen het Evangelie uitleggen. Vaak wordt als het mooiste in het Evangelie naar voren gebracht dat wij door de relatie met God onze identiteit vinden en tot onze bestemming komen. We hebben vaak zoveel moeite met onszelf en velen lopen rond met onzekerheid en min-

derwaardigheidsgevoelens. Ook komen mensen vaak niet tot hun volle potentieel. Als je je bekeert en in Jezus gelooft, dan weet je voortaan dat je waardevol en geliefd bent. Dat is goed voor je zelfbeeld en voor je functioneren. Je bent een parel in Gods hand en dat maakt het leven aangenamer. Het zal u als lezer niet onbekend voorkomen als ik dit zo schets. We zijn gewend geraakt aan deze wat mij betreft eenzijdige uitleg van het Evangelie. Al zou het goed kunnen dat dit goede nieuws uw leven heeft geraakt en dat u erdoor gezegend bent.

Rollen omgedraaid Waarom maak ik er dan een punt van? Klopt deze uitleg dan niet? Het is niet zo dat er geen waarheid in zit. Dat Christus voor onze zonden is gestorven aan het kruis laat zien hoeveel God van ons houdt. Echter, een betere relatie met jezelf is niet waar het in de eerste plaats om draait in ons geloofsleven. Is mijn roem werkelijk dat ik zo blij kan zijn met mijzelf? Is het goede nieuws werkelijk dat ik zo geweldig ben? Moeten mijn ogen vooral opengaan voor hoe waardevol ik ben? Als we dit op de eerste plaats zetten, dwalen we af van de Bijbelse Boodschap. Dan maken we van God uitsluitend een dienaar van mensen. We vervallen dan in een mensgericht evangelie waarin God alleen nog maar een lieve God is die klaarstaat om ons te genezen en te

herstellen. We draaien de rollen dan om. Laat ik proberen dit te verduidelijken met het volgende voorval. Een vrouw ging naar haar dominee toe en zei tegen hem: ‘Dominee, ik bid nu al jarenlang voor dit ene probleem en God heeft het nog steeds niet opgelost. Hoe zit dat nou met God?’

We maken van iedereen een klant van God Ze plaatste God met haar woorden en haar toon in de beklaagdenbank en zei tegen haar dominee dat hij dit nu maar eens moest uitleggen! Het antwoord dat de dominee haar gaf, spreekt boekdelen: ‘Zuster, wie dient wie?’

Consumenten Moet God vooral ons dienen, en dan ook nog op onze voorwaarden? Of behoren wij God te dienen, onafhankelijk van de omstandigheden in ons leven? Dat is het grote probleem met de uitleg van het Evangelie zoals ik dat hierboven heb geschetst. We maken van mensen consumenten van God. We bevestigen mensen in het egoïsme dat ze van nature hebben. We maken van iedereen een klant van God en de klant is koning. Terwijl het er nu juist om gaat dat onze ogen ervoor open-


De Oogst november 2013

Thema Oscar Lohuis 23

In een mensgericht evangelie is God alleen nog maar een lieve God.

gaan, dat de Heere, onze God, de grote Koning is! We verlagen God tot een hemelse goedheiligman of hulpverlener op afroep.

Het Evangelie is in de eerste plaats op God gericht Waar het in het Evangelie om draait is dat wij door de Heilige Geest in staat worden gesteld te gaan zien hoe groot, heilig en genadig God is. Laat wie roemen wil, roemen in de Heere. Het Goede Nieuws is niet in de eerste plaats dat ik zo geweldig ben – want er schort nog wel het een en ander aan mijzelf – maar dat Hij de hoogverheven en verheerlijkte Heer is. Het Evangelie is in de eerste plaats God-gericht en daarna mens-gericht. Als we het belang-

rijkste overslaan, brengen we een halve waarheid. Het grootste probleem van de mens is niet de verstoring van de relatie met zichzelf, maar de verstoring van de relatie met God door de zonde. Als de relatie met God wordt hersteld, dan is een betere relatie met jezelf wel een vrucht daarvan. Maar die vrucht groeit niet door vooral naar mezelf te gaan kijken en dan tegen mezelf te zeggen dat ik zo bijzonder ben omdat God dat ook zegt. Een beter zelfbeeld is de vrucht van het leren kennen van God en Zijn genade voor mij. Als deze grote, heilige God, tegen wie ik heb gezondigd, mij om Jezus’ wil vergeeft en liefheeft, dan kan ik gerust zijn over mezelf. In het evangelie van het positieve denken ontbreekt de boodschap van zonde en genade. De Bijbel zegt dat ieder mens van nature een afgodendienaar en rebel jegens God is. Daarvoor verdient hij straf. Ieder mens is vanwege

FOTO ARIE AMBACHTSHEER

zijn zonde strafwaardig, doemwaardig. God gaat deze wereld oordelen door Jezus Christus. De oproep van het Nieuwe Testament is niet: Neem Jezus aan om hier en nu een beter leven te hebben.

Ieder mens is van nature een afgodendienaar

De oproep is wel: Geloof in de Heere Jezus en je zult gered worden als God straks alle daden in het gericht zal doen komen. We kunnen het ons niet permitteren om alleen maar een therapeutisch evangelie te brengen. We moeten ook tot het geweten van mensen spreken. Ds. Oscar Lohuis is evangelist en ­Bijbelleraar, zie ook www.goednieuwsbediening.nl.


24

Kerken Krijn de Jong

De Oogst november 2013

Onder Quakers Nog nooit had ik bewust iemand uit de Quaker-gemeenschap ontmoet. Ik kende ­alleen een paar namen en verhalen uit de literatuur. Het kwam me allemaal een beetje vaag over. Wat geloven de Quakers nu eigenlijk? Ik wist het niet. Tijd om op bezoek te gaan.

Wat wist ik wel? Ik had gehoord dat ze tijdens hun diensten alleen maar stil bij elkaar zitten. Dat fascineerde me altijd. Ik had ook iets gehoord over ‘beven’, maar hoe dat precies zat wist ik niet. Verder had ik iets gehoord over een grote maatschappelijke betrokkenheid. Dat was het. Onlangs logeerde er een Anglicaanse priester bij ons. Ik vroeg hem of hij iets over de Quakers wist. Dit was zijn antwoord: ‘They meet in silence, they are non-sacramental, they are very liberal, but they helped my mother.’ Dit wist hij dus: ze komen samen in stilte, ze hebben geen sacramenten, ze zijn erg liberaal, maar ze hielpen mijn moeder.

Fox riep de rechter op om te beven voor het Woord van God David, zo heet onze Engelse gast, is joods. Zijn moeder, ze was toen nog een meisje, was in 1938 door zijn grootvader naar Engeland geloodst. De rest van de familie zou later volgen om dan samen naar Australië of Amerika door te reizen. Helaas waren er geen volgers. De hele familie is naar het Oosten gegaan, niemand kwam terug. Zijn moeder was in Engeland moederziel alleen. De Quakergemeenschap ontfermde zich over haar.

Vrienden De Quakers zijn een soort late zijtak van de reformatie. In verschillende opzichten lijken ze op de Doopsgezinden. Beide stormachtige bewegingen waren in aanvang zeer radicaal en ongeregeld. Krachtige leiders wisten de bewegingen in rustiger banen te leiden. Bij de dopersen was dat Menno Simons, bij de Quakers wist George Fox orde binnen de beweging te brengen. Hij is ook indirect de naamgever. In 1650 moest hij zich voor de rechter verdedigen wegens godslastering. Bij die gelegenheid riep Fox de rechter op om te beven voor het Woord van God. Als reactie daarop noemde de rechter hen quakers, bevers. Zoals wel vaker gebeurt, werd de als spotnaam bedoelde aanduiding als geuzennaam gehandhaafd. Later noemden ze zich liever: Religious Society of Friends.

Quakers geloven dat er iets van God in ieder mens is Quakers geloven dat er iets van God in ieder mens is. Ze noemen dat het ‘innerlijk licht’. De beweging kent geen vastgestelde geloofsbelijdenis, noch uiterlijke sacramenten. Ze zien het hele leven als sacrament. Een in het oog springend kenmerk van de

Quakers is hun geweldloosheid. Al vroeg verspreidden de Quakers zich via de Nederlanden verder over Europa. In Amerika vonden ze veel weerklank. William Penn stichtte daar een staat op de levensbeschouwing van de Quakers: Pennsylvania. In de negentiende eeuw kreeg de Engelse Quaker Elizabeth Fry (1780-1845) veel bekendheid. Zij reisde heel Europa door en hield vlammende betogen voor de afschaffing van de slavernij en voor verbetering van de omstandigheden in gevangenissen. In 1840 en 1841 bezocht ze Nederland. Ze maakte hier diepe indruk op de mensen van het Réveil. Bekende uitspraken van haar zijn: ‘Gebed zonder actie is spotternij’ en ‘Barmhartigheid aan de ziel bedreven is de ziel van de barmhartigheid’.

Gebed zonder actie is spotternij In stilte Als ik, samen met een vriend, op zondagmorgen bij de Quakers op bezoek ga, stuurt de tomtom ons niet naar een armoebuurt. We rijden door de PC Hooftstraat en draaien dan de Vossiusstraat in. Daar, in een van de woonhuizen, is de plaats van samenkomst. Een mooie plek. De bewoners hebben er uitzicht op het Vondelpark. Achter een raam zien we een bordje. We lezen:


De Oogst november 2013

‘Quaker Centrum – Genootschap der Vrienden – samenkomsten iedere zondag 10.30-11.30 uur’. We kunnen de deur openduwen. Als we naar binnen lopen, komen we in een piepklein keukentje. Daar worden we hartelijk ontvangen en krijgen nog wat instructies. ‘Zo gauw er twee mensen zitten is de bijeenkomst begonnen.’ ‘Soms deelt iemand een gedachte, daarna moet het eerst een tijdje stil zijn voor er weer iemand iets mag delen.’

We wachten op het spreken van God Een vriendelijke dame drukt ons op het hart dat we ons, ook als gasten, vooral niet moeten inhouden als we ons gedrongen voelen om iets door geven. We gaan naar binnen en nemen plaats. Er heerst stilte. Ook de ontmoetingsruimte biedt een absoluut minimum aan afleiding. Houten stoelen met beige kussens staan in een cirkel. Plafond en muren zijn wit. Midden

in de kring staat een ovaal tafeltje met enkele Bijbels en wat andere literatuur. We wachten op het spreken van God. Ik ervaar de stilte en de rust als zeer aangenaam. Na een tijdje staat een van de aanwezigen op. Hij spreekt een paar inleidende woorden over het boek Prediker en leest dan enkele verzen uit het boek Prediker. Dan is het weer stil. Enige tijd later staat een vrouw op. Ook zij zegt iets over Prediker. ‘Als je het bekijkt vanuit het oogpunt van geloof, hoop en liefde, dan mis ik in Prediker de hoop.’ Weer is het een tijd stil. Ik zit met de Bijbel op schoot. Bladerend was ik bij Psalm 111 uitgekomen. Het is een lofprijzing. Ik wil graag een paar verzen doorgeven. Maar ik voel me onzeker. Voel ik nu echt een innerlijke drang, of wil ik me laten horen? Maar ik wil God loven. Ik sta op en zeg: ‘Het is goed om de Here te loven.’ Dan lees ik de eerste twee verzen van Psalm 111 en daarna het laatste vers. Weer is het stil. Als het uur voorbij is, staan we op. We staan in een kring en houden even elkaars

Enkele deelnemers na afloop van de dienst

Kerken Krijn de Jong 25

hand vast. En dan is het afgelopen. Er volgt nog een mededeling, een voorstelrondje en daarna klinkt de vraag: ‘Wie wil er koffie? Wie wil er thee?’

Op hele noten Met de oudste bezoeker lopen we nog even een verdieping hoger. Daar is de bibliotheek. Er hangt ook een mooi schilderij van een bijeenkomst uit de achttiende eeuw. Onze gastheer vertrouwt ons toe dat hij het zingen soms wel mist. Het zingen van de psalmen.

Onze gastheer mist soms wel het zingen ‘Wel op hele noten natuurlijk’, zegt hij. ‘Want dan weet je wat je zingt. Maar wij zingen niet in onze samenkomsten, omdat het gevaar te groot is dat je wordt meegesleurd om dingen te zingen die je niet innerlijk voelt.’ Hij kijkt naar ons en zegt: ‘Dat klinkt wel erg bevindelijk, hè?’

FOTO DE OOGST


26

Samenleving Jaap Spaans

De Oogst november 2013

Machtige supermarkten In het alledaagse leven neemt de detailhandel, vooral de supermarktbranche, een belangrijke plaats in. De tijd dat iedere woonwijk of gehucht over een bloeiende middenstand beschikte ligt ver achter ons. Door fusies en overnames beheersen ongeveer twintig concerns de supermarktbranche. Door schaalvergroting is hun invloed zo groot geworden, dat die dreigt te botsen met belangrijke aspecten van onze rechtsstaat.

Op 22 juli 2013 meldde dagblad Trouw dat twee supermarktketens geen producten meer verkopen uit de betwiste gebieden in Israël. Een derde garandeert dat zijn huismerk vrij is van ‘kolonistenwaar’. De discussie hierover woedt al geruime tijd. Volgens sommigen moeten die producten helemaal geweerd worden, omdat de handelswaar volgens hen ‘net zo illegaal is als de nederzettingen zelf’. Een schoolvoorbeeld van selectieve morele verontwaardiging. De Nederlandse winkelschappen liggen vol met producten uit landen waar jonge kinderen en arbeiders worden uitgebuit of grove mensenrechtenschendingen plaatsvinden.

Uitgerekend het geografisch nietige Israël moet worden geboycot Dagelijks worden supermarkten bevoorraad door vrachtauto’s die rijden op brandstof afkomstig uit dictaturen. Uitgerekend het geografisch en demografisch nietige Israël moet worden geboycot. Gaat het hier werkelijk om moreel besef of om marktaandeel? Door selectief politiek te bedrijven, deint een aantal supermarkten mee op de golven van groeiende

anti-Israëlische sentimenten in de samenleving.

Winkelier en rechter Winkeldiefstal is een groot probleem voor de detailhandel en daarom is er veel aandacht voor veiligheid en preventie. Diefstal is een opzetdelict en strafbaar gesteld in artikel 310 van ons Wetboek van Strafrecht. De opzet is een belangrijk element en wordt in het wetsartikel verwoord door het begrip ‘met het oogmerk’. In de zomer van 2013 werd een wethouder van een middelgrote gemeente in een bouwmarkt betrapt op winkeldiefstal. Hij had twee boortjes gestolen, maar verklaarde dat hij die ‘per ongeluk’ in zijn zak had gestoken. Vanzelfsprekend roept zo’n verklaring vragen op en door direct een schikkingsvoorstel te accepteren bekende hij schuld. De commotie liep hoog op, de wethouder trad af. Weinig christenen zullen hier moeite mee hebben. Stelen is immers verwerpelijk en wordt ook in de Tien Geboden veroordeeld (Ex. 20:15). Het voorval kreeg veel aandacht in de media. In de hitte van de discussie verklaarde een belanghebbende: ‘Per ongeluk bestaat niet bij winkeldiefstal’. Daarbij past echter een kanttekening, want de opzet moet wel degelijk worden bewezen. Hoe slordig de detailhandel zelf is, werd mij onlangs weer duidelijk.

Bij een gerichte kassacontrole in een supermarkt werd mij, nadat ik de aankopen op de band had gelegd, gevraagd of ik de tassen even wilde optillen. Uiteraard gaf ik daaraan gevolg. Wel wees ik de caissière erop dat de tassenhaak aan het winkelwagentje ontbrak, waardoor de klant genoodzaakt is tassen tijdens het winkelen in het wagentje te leggen.

De commotie liep hoog op, de wethouder trad af Het risico dat er iets onder komt te liggen is daardoor groter. Een globale telling bij diverse supermarkten leerde mij, dat in ongeveer een derde van de winkelwagens de tassenhaak ontbrak. Dat is onaanvaardbaar. Ook hier geldt dat preventie een verantwoordelijkheid is van het bedrijfsleven. Opzet is wat anders dan slordigheid, maar bij miljoenen handelingen en transacties per dag kunnen er slordigheden optreden. Duidelijkheid is gewenst. In het kader van de actie ‘Afrekenen met winkeldieven’, neemt de winkelier plaats op de rechterstoel en kan via een onlangs opgerichte stichting naast het schikkingsbedrag een extra ‘boete’ van € 181


De Oogst november 2013

Samenleving Jaap Spaans 27

Onze winkelschappen liggen vol met producten uit landen waar mensen worden uitgebuit.

vorderen. Het is van groot belang, dat dergelijke private initiatieven en de daarbij behorende procedures, voortdurend worden getoetst aan de normen van ons rechtsstelsel.

Consumentenmisleiding Er is nog een reden dat ik dit onderwerp aan de orde stel. In mijn laatste boekje over de cybersamenleving heb ik een hoofdstuk gewijd aan het betaalverkeer. De detailhandel stelt alles in het werk om contante betaling te ontmoedigen en digitaal afrekenen te stimuleren. Dit gaat tegen de adviezen van De Nederlandse Bank (DNB) in. In het jaarverslag 2012 van DNB staat in hoofdstuk 3 duidelijk aangegeven dat cash een kernrol moet blijven vervullen in het betalingsverkeer. Gebleken is namelijk dat de achterliggende systemen, met name telecom, onvoldoende betrouwbaar zijn en een zwakke schakel vormen in bijvoorbeeld de pinketen. Die conclusie komt de branche slecht uit en men trekt zich er dan ook niets van aan. Daar kan een belangrijk aspect aan worden toegevoegd. De digitalisering van de detailhandel

dient niet alleen de veiligheid, maar verschaft ook macht en invloed over consumenten. Door gebruik van klantenkaarten en spaarsystemen krijgt men de beschikking over een schat aan persoonlijke, soms gevoelige informatie die oneigenlijk kan worden gebruikt. Het gebeurt ook regelmatig dat prijzen in de computersystemen niet overeenkomen met de prijzen bij de producten of uit reclamefolders. Veelal in het nadeel van de consument.

Digitalisering verschaft macht en invloed over consumenten Dit kwalificeer ik als consumentenmisleiding en ik sluit niet uit dat het jaarlijks om vele miljoenen euro’s gaat. Of er daarbij sprake is van opzet, slordigheid of nalatigheid is voor consumenten moeilijk vast te stellen. In juridische zin is het geen diefstal, maar wel naar de normen van rechtvaardigheid, want consumenten worden financieel benadeeld.

In 2011 heb ik hierop al gewezen in een interview met de Levensmiddelenkrant (zie www. jaapspaans.nl). Mijn ervaring is dat men het niet zo heeft op consumenten die hun recht trachten te halen. Onlangs startte de Consumentenbond de actie ‘Haal je recht’. De voortschrijdende digitalisering zal leiden tot minder overzicht voor de consument, die daarom recht heeft op bescherming en een goed functionerende klachtenregeling. Overheid en politiek behoren in deze complexe samenleving ‘over de paden van het recht te waken’ (Spr. 2:8). December komt eraan. Een belangrijke maand voor de detailhandel. Als ik aan deze bijdrage werk, woedt er een felle concurrentiestrijd tussen supermarkten. Ik las een publicatie onder de kop ‘De scherven van de prijzenoorlog’. Ik heb een advies voor de media en andere betrokkenen. Ruil, in het licht van de kerstgedachte en de herdenking van de Eerste Wereldoorlog in 2014, deze stuitende ‘oorlogsretoriek’ in voor zorgvuldiger taalgebruik. Jaap Spaans is schrijver en publicist, zie ook www.jaapspaans.nl.


28

Zending Marten Visser

De Oogst november 2013

Geloven en gehoorzamen Lek, een jonge vrouw in onze omgeving, was tot geloof gekomen. Ze werkte in een winkel waarvan de eigenares regelmatig Bijbelstudie deed met mijn vrouw. Steeds vaker kwam ze erbij zitten. Uiteindelijk werd de eigenares geen christen, maar Lek wel.

Met haar vrolijke, extroverte persoonlijkheid sprak Lek gemakkelijk met anderen over de Here Jezus. Al snel kwamen twee anderen uit haar dorp ook mee naar de kerk. Na enige tijd vertelde Lek ons dat ze wilde hertrouwen. Ze was door haar man in de steek gelaten en nu was ze een aardige, betrouwbare man tegengekomen die met haar wilde trouwen. Er was echter een probleem: hij was geen christen.

De oude wijsheid ‘eerst bekeren, dan verkeren’ is ook Gods advies We hielden haar de oude wijsheid ���eerst bekeren, dan verkeren’ voor. Dat is niet alleen oma’s advies uit de oude doos, maar ook Gods advies. Immers, in de Bijbel staat dat we mogen trouwen, maar ‘in de Here’ (1 Kor. 7:39). Zoals vaak in dergelijke situaties, was ze niet erg geneigd te luisteren. We hadden begrip voor haar verlangen, zeker omdat christelijke mannen in onze omgeving met een lampje te zoeken zijn. Toch vroegen we haar te vertrouwen dat Gods weg de beste is. Niet lang daarna trouwde Lek. Niemand van de kerk was uitgenodigd. We hadden al snel door dat dat er niet alleen mee te maken had dat ze met een

niet-christen trouwde. Tijdens de trouwceremonie zijn er verschillende rituelen waarbij de geesten aangeroepen worden. Dat was bij haar trouwerij ook gebeurd.

Schuld belijden Met een zwaar gemoed ging ik bij haar op pastoraal bezoek. Betekende dit dat ze afstand had genomen van het christelijk geloof? Ze barstte in tranen uit. Nee, ze wilde Jezus volgen. Maar ze wist niet hoe het anders had gemoeten, onder de druk van alle boeddhistische familieleden. Ik vertelde haar hoe ernstig het is terug te keren naar de afgoden nadat je de enige Schepper van hemel en aarde als je Vader hebt leren kennen. Maar ook benadrukte ik dat, hoe vaak en hoe ernstig wij ook de fout ingaan, dat de Here God altijd klaar staat om te vergeven. ‘Je hebt je in het openbaar afgekeerd van God door je tot andere goden te richten. Voordat je weer in de gemeenschap van Gods gezin opgenomen kunt worden, zul je dus ook in het openbaar hierover schuld moeten belijden.’ Ik wist dat wat ik van haar vroeg heel moeilijk was. Ongelijk bekennen is je gezicht verliezen. Dat willen Thailanders haast tot elke prijs voorkomen. Maar de volgende zondag kwam Lek naar de kerk. Aan het begin van de kerkdienst stond ze op en vroeg het woord. Ze beleed haar zonde. Tot mijn verrassing beleed ze ook

meteen dat ze wist dat het niet goed was geweest om met een niet-christen te trouwen.

Ongelijk bekennen is in Thailand je gezicht verliezen Vervolgens gingen we als gemeente om haar heen staan om haar Gods zegen toe te bidden, ook in het huwelijk dat op een verkeerde manier begonnen was. We baden haar de kracht toe om God altijd gehoorzaam te zijn, in het besef dat wij die kracht allemaal nodig hebben en dagelijks tekortschieten. Door de uitoefening van de kerkelijke tucht had Lek zich bekeerd, was aan de gemeente duidelijk gemaakt hoe God wil dat we leven en waren we weer nauw aan elkaar verbonden geraakt als zondaars die allemaal van Gods genade moeten leven.

Gehoorzaam Dit verhaal is in de meeste Nederlandse kerken onvoorstelbaar, en niet alleen omdat letterlijke afgoderij hier niet zo’n groot probleem is. In de kerken die we in Thailand planten, accepteren de nieuwe christenen het gezag van Gods Woord. Als ze dat niet doen, waarom zou je dan immers de moeite nemen christen te worden? Ik ben er absoluut niet van


De Oogst november 2013

overtuigd dat Thaise christenen Gods geboden meer gehoorzaam zijn dan Nederlandse christenen.

Hier is de natuurlijke reactie: Waar bemoeit de kerk zich mee? Maar ze hebben één ding voor: ze accepteren beoordeeld te worden op grond van Gods Woord. Die bereidheid mis ik vaak in Nederland. Nederlandse christenen matigen zich vaak aan over de Bijbel te oordelen. Thaise christenen weten, als betrekkelijk nieuwe minderheid, dat de Bijbel vaak tegen hun cultuur ingaat en dat ze geroepen zijn aan Gods kant te staan. Nederlandse christenen zijn nog steeds niet gewend aan het idee een minderheid te zijn en hebben daarom de neiging de Bijbel aan te passen aan de eisen van de cultuur. Op de een of

andere manier is ‘maar iedereen doet het’ voor Nederlandse christenen een doorslaggevend argument geworden. Thaise christenen hebben minder schroom om te denken ‘dan doet iedereen het fout’, ook al hebben ze weinig de neiging dat anderen in te wrijven.

Lichaam van Christus Een ander belangrijk verschil is dat in Thailand de gemeenschap belangrijker is dan het individu. Daardoor is het voor hen gemakkelijker dan voor Nederlandse christenen om het belang van de kerk als Christus’ lichaam te onderkennen. Als een lid lijdt, of gewond is door de zonde, is het vanzelfsprekend dat de rest van het lichaam steun verleent. In Nederland is de natuurlijke reactie geworden: ‘Waar bemoeit de kerk zich mee?’ De verhouding met God is een individuele zaak. De kerk mag die faciliteren, maar zij heeft er verder niets over te zeggen. Dat is echter de dood in de pot voor de kerk. Op die manier krijg

In Thailand is de gemeenschap belangrijker dan het individu.

Zending Marten Visser 29

je een kerk waar wordt gepraat over geloof zonder dat gehoorzaamheid aan de orde komt. De kerkelijke tucht, onontbeerlijk voor een gezonde gemeente, houdt op te bestaan. En waar geen kerkelijke tucht is, wordt ook niet meer duidelijk gesproken in de prediking. (Andersom geldt het overigens ook: waar de moed ontbreekt om duidelijk te zijn in de prediking, gaat ook de kerkelijke tucht ontbreken.) De razendsnelle aanvaarding van, of minimaal het zich neerleggen bij, ongehuwd samenwonen in Nederlandse kerken is de duidelijkste uiting van dit verschijnsel. ‘Is dat nou zo belangrijk?’ hoor ik mensen sputteren. Ach, er zijn vele dingen die belangrijker zijn. Maar de weigering pal te staan juist op het punt waar de wereld Gods gemeente besmet met onchristelijke waarden, leidt tot een zieke kerk. Marten Visser is kerkplanter in ­T hailand. Zie ook www.vissers.me.


30

Israël Basrt Wallet

De Oogst november 2013

Israël en de diaspora Zouden alle joden eigenlijk naar Israël moeten vertrekken om daar in het eigen land te gaan wonen? Dat idee is lange tijd de officiële lijn geweest van de staat Israël en wordt ook door veel christenen ondersteund. Maar de vraag dringt zich nu steeds meer op: heeft de aanwezigheid van joden in de diaspora, in landen met nietjoodse meerderheden, ook niet een belangrijke betekenis?

Het zionisme, de joodse nationale beweging sinds het einde van de negentiende eeuw, was er duidelijk over: joden zouden alleen een normaal, rustig en menswaardig bestaan kunnen leiden in het eigen land, in Eretz Jisraël. Die overtuiging, gecombineerd met steeds voortdurende vervolgingen in met name Oost-Europa en later door de nazi’s in heel Europa, zorgde voor een grote migratiegolf naar het toenmalige Palestina. De joodse bevolking van Eretz Jisraël groeide stormachtig.

De joodse bevolking van Eretz Jisraël groeide stormachtig

migratie vooral iets voor armere soortgenoten uit Oost-Europa en de Arabische wereld. Ook na de Tweede Wereldoorlog en de oprichting van de staat Israël in 1948 bleven veel joden buiten Israël wonen – denk alleen al aan de circa zes miljoen joden in de Verenigde Staten. De oorlog had velen wel de noodzaak van een eigen staat getoond, maar de praktische consequentie, zelf ook emigreren, viel hen te zwaar. Materiële factoren speelden daarbij ook een rol. Lange tijd werden deze diaspora-gemeenschappen gezien als een lastig obstakel: zij zouden moeten verdwijnen door gezamenlijke emigratie naar Israël. Hun bestaan kon slechts ‘tijdelijk’ geduld worden.

Niet ‘tijdelijk’ Toch gingen niet alle joden naar het oude bijbelse land. Grote joodse gemeenschappen bleven bestaan in de hele wereld. Deels was dat uit een diepgewortelde religieuze overtuiging bij een deel van de orthodoxe joden: pas met de komst van de Messias zou het volk massaal terug mogen keren naar het land. Deels had het echter ook te maken met allerlei praktische overwegingen: joden hadden hun leven opgebouwd in de Europese samenlevingen, waren daarin verworteld geraakt, voelden zich ook vaak echte Nederlanders, Fransen of Duitsers. Voor deze groep was

Inmiddels is het duidelijk: naast een krachtige, vitale joodse staat Israël zijn er over de hele wereld ook grotere en kleinere joodse diasporagemeenschappen gebleven. Die zijn er niet ‘tijdelijk’, maar zijn elk geworteld in de eigen samenleving en dienstbaar aan het land waar men woont. Uiteraard wordt die band met bijvoorbeeld Nederland gecombineerd met een warme betrokkenheid op Israël. Het is niet langer óf-óf, maar: én-én. Deze ontwikkeling leidt momenteel in joodse kring tot een herwaardering van de diaspora. De diaspora is geen uitstervende

categorie, maar staat naast Israël. Ook de staat Israël heeft het beleid herzien: uiteraard wordt nog steeds alija – joodse immigratie – aangemoedigd, maar daarnaast wordt de noodzaak gezien om ook te investeren in joodse gemeenschappen. Ook joden die buiten Israël wonen, zijn belangrijk voor de joodse staat. Alleen samen, joden in Israël en daarbuiten, wordt het hele joodse volk gevormd.

Israël en diaspora Vreemd is het niet. Wie de joodse geschiedenis nagaat, ziet dat er vrijwel geen periode is waarin er geen sprake was van joodse gemeenschappen buiten het land Israël. Al in bijbelse tijd zijn er forse joodse gemeenschappen in Egypte, Babylonië en in KleinAzië. Zeker, de bijbelse profetieën voorspellen in de messiaanse tijd een terugkeer van joden naar het land – maar zolang die periode niet is aangebroken, wordt het bestaan van joodse gemeenschappen elders gewoon geaccepteerd. De diaspora hoort bij het joodse leven, net zozeer als het land Israël. Die joodse gemeenschappen buiten het land hadden een grote aantrekkingskracht. Uit recent historisch onderzoek blijkt dat er in de eeuwen rond het jaar nul veel niet-joden in de diaspora zijn gaan geloven in de God van Israël en tot het joodse volk zijn toegetreden. Hetzelfde zien we in het Nieuwe Testament gebeuren met de jonge


De Oogst november 2013

Israël Basrt Wallet 31

Een joodse geloofsgemeenschap in Odessa (Oekraïne)

christelijke beweging, die in de boezem van het jodendom ontstond. De diaspora-gemeenschappen vormen loopplanken voor de verspreiding van het Evangelie onder de heidense volkeren.

De diasporagemeenschappen fungeren als een spiegel Zowel in het Oude als het Nieuwe Testament wordt de diaspora dus niet op voorhand negatief beoordeeld. Zij hebben hun eigen plaats en joden kunnen ook buiten Israël de God van Israël voluit dienen. Wel is het zo dat de centrale betekenis van Israël en van Jeruzalem buiten kijf staat: alleen daar staat de Tempel, alleen daar komt het hele volk bijeen om de grote feesten te vieren. Diasporagemeenschappen staan náást Israël en komen nooit in plaats daarvan.

Centrum Een vroege zionistische denker, Achad Ha’am, had al snel door dat de diaspora naast de eigen joodse staat zou blijven bestaan. Zijn ideeën werden destijds niet erg serieus genomen, maar velen grijpen in de huidige situatie juist naar zijn werk. Hij voorzag een situatie waarin Israël het spirituele centrum van het jodendom zou zijn: daar werd aan de vernieuwing van het jodendom gewerkt, daar was de krachtbron voor het hele joodse volk. Van daaruit zouden vervolgens de diasporagemeenschappen gevoed worden om de taak van Israël te midden van de volkeren op te pakken. Zowel de staat Israël als de joodse gemeenschappen zijn dragers van het hoge idee van de God van Israël en van zijn Woord. Beide zijn nodig om dat overal zichtbaar te maken. Die diaspora-gemeenschappen zijn daarmee niet alleen steunpilaren voor Israël in de wereld, maar hebben ook een functie richting de niet-joodse samenlevin-

gen. Zij fungeren als een spiegel, zij laten de betekenis van de Tora en van het geloof in God zien aan niet-joden. Iemand heeft eens gezegd dat wie synagoges aanvalt en vernietigt, niet alleen joodse gemeenschappen verwoest, maar ook het morele fundament van de eigen samenleving. Ook in Handelingen 15 lijkt een dergelijke gedachte verwoord. Als Jacobus stelt dat er christelijke gemeentes onder de heidenen mogen komen die niet langer volgens de Tora leven, voegt hij eraan toe: er zijn immers overal synagoges waarin Mozes wordt gelezen? De gemeenschap van het Evangelie is zo, juist ook in de diaspora, verbonden met de gemeenschap van de Tora. Het joodse volk is zo geroepen om een licht voor de volkeren te zijn: in de eigen staat Israël, maar niet minder in de talloze diasporagemeenschappen. Dr. Bart Wallet is historicus, gespecialiseerd in joodse studies, en verbonden aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.


32

Achtergrond Matthijs de Blois

De Oogst november 2013

Mens en dier Sinds kort bevat ons Burgerlijk Wetboek (in artikel 3:2a) een bepaling die stelt: ­‘Dieren zijn geen zaken.’ In het tweede lid van dat artikel wordt weliswaar gezegd dat bepalingen met betrekking tot zaken (dus dingen die je kunt verkopen, huren enzovoorts) in het algemeen op dieren van toepassing zijn. Het tot voor kort bestaande idee dat dieren juridisch gezien als zaken beschouwd moeten worden, is echter verlaten.

Het fundamentele onderscheid tussen mens en dier wordt bekritiseerd.

Hoezeer ook deze bepaling een symbolisch karakter heeft, zij is een duidelijke aanwijzing dat het denken over de positie van het dier in de samenleving aan het veranderen is. Dat bleek ook uit de debatten die de afgelopen jaren zijn gevoerd over het (gelukkig gestrande) voorstel om de

onbedwelmde religieuze slacht te verbieden. De Partij voor de Dieren vindt dat de godsdienstvrijheid van mensen ophoudt waar het dierenleed begint. De bescherming van het dierenwelzijn neemt langzamerhand een hoge plaats in op de ladder van de waardenhiërarchie van veel

mensen. Er wordt zelfs een stille tocht georganiseerd voor een dode bultrug. De morele en soms ook juridische plicht tot bescherming van dieren is overigens niet van vandaag of gisteren. Bijbelgetrouwe christenen moeten dat weten. In de Thora lezen we dat de Sabbat


De Oogst november 2013

niet alleen een rustdag is voor de mens, maar ook voor het dier. Een dorsende os mag niet gemuilkorfd worden, zodat hij tijdens de arbeid wat kan eten van het graan. Een os en een ezel mogen niet samen ploegen, om te voorkomen dat de belasting ongelijk wordt verdeeld. Een dier en haar jong mogen niet op dezelfde dag geslacht worden. Een gevallen dier moet overeind geholpen worden. Het is goed dat het recht bepalingen bevat tegen het mishandelen van dieren.

dier is steeds het uitgangspunt geweest van onze rechtsorde. Wie een mens doodt, begaat een ernstig misdrijf. Het doden van een dier, volgens de voorschriften die bijvoorbeeld voor slager en slachthuizen gelden, is echter volstrekt legaal.

Alleen de mens is naar Gods beeld geschapen

Fundamenteel onderscheid De genoemde Bijbelse voorbeelden mogen echter niet los gezien worden van het centrale uitgangspunt in het eerste boek van de Thora, Genesis, waarin het fundamentele onderscheid tussen mens en dier wordt onderstreept. Alleen de mens is geschapen naar Gods beeld en gelijkenis (Gen. 1:26-27). Hij is geroepen om te heersen over de dieren. Het fundamentele onderscheid tussen mens en

Het unieke karakter van de mens in Bijbelse zin wordt bekritiseerd door moderne ethici als Peter Singer. Op basis van onder andere het evolutionisme van Darwin wijst hij het principiële onderscheid tussen mens en dier van de hand. Hij ziet hierin discriminatie van dieren door de mens. Zoals ooit de behandeling van slaven, vrouwen en kinderen is gedis-

Boek Pieter Siebesma 33

kwalificeerd als discriminatie, zo moet dat nu ook gebeuren met de behandeling van dieren door de mens. Deze opvatting heeft de weg geplaveid voor de erkenning van dierenrechten. We zien opnieuw hoezeer het evolutionisme doorwerkt in onze samenleving. Wie serieus gelooft dat de mens afstamt van, zoals dat gezegd wordt, andere primaten, heeft uiteindelijk ook geen argument meer om aan de mens ten opzichte van het dier een bijzondere morele en juridische waarde toe te kennen. Het is in dat verband verontrustend dat steeds meer vooraanstaande ‘orthodoxe’ theologen van evangelische en reformatorische snit de letterlijke uitleg van Genesis 1 loslaten en ruimte creëren voor de evolutietheorie. Zelfs via de EO sijpelt de evolutietheorie de huiskamers binnen. En wie verheft nog zijn of haar stem daartegen? Dr. Matthijs de Blois is docent recht aan de Universiteit van Utrecht.

Ontdekkingsreis door Jesaja David Pawson (1930) was legerpredikant bij de Engelse luchtmacht en daarna predikant van een van de grootste baptistengemeenten van Engeland. Nu geeft hij vooral onderwijs uit de Bijbel en is een veelgevraagd spreker op conferenties (hij is ook enkele keren op Opwekking geweest). Een aantal van zijn lezingen over het Oude Testament kan men ook op YouTube bekijken en dat is zeker de moeite waard. Dit boek is gebaseerd op lezingen die hij vroeger voor een baptistengemeente heeft gehouden. In de inleiding over Jesaja 1:1 bespreekt hij de mens Jesaja en de tijd waarin hij leefde. Daarna gaat hij in dertig hoofdstukken het gehele boek Jesaja door. Zo kun je in bijvoorbeeld een maand het gehele boek Jesaja doorwerken. De ene keer behandelt hij één

hoofdstuk, maar soms ook meerdere hoofdstukken tegelijk, bijvoorbeeld in hoofdstuk 7 gaat hij in op de internationale profetieën (Jes. 13-23). Deze opzet heeft ook te maken met zijn doel: de inhoud van deze moeilijke profeet pastoraal toepasbaar maken voor de dagelijkse wandel van de gelovigen met God. Hij geeft heel veel nuttige achtergrondinformatie die nodig is om Jesaja te begrijpen en bespreekt de duistere teksten, maar blijft daar niet in steken. Hij laat zien dat de boodschap van Jesaja ook vandaag de dag nog actueel is. Daarom is dit boek vooral geschikt voor persoonlijke Bijbelstudie, al dan niet tijdens je stille tijd. Voor Bijbelkringen is het wat minder bruikbaar, omdat gespreksvragen ontbreken. Van harte aanbevolen!

Jesaja, een ontdekkingsreis, door David Pawson, 475 blz., prijs € 19,95. Uitgeverij Opwekkingslectuur, Putten, 2013.

Pieter Siebesma


34

Column Gerry Velema

De Oogst november 2013

Knielen voor God Toen ik een kind was, hadden we in de winter regelmatig ijsbloemen op de ramen van de slaapkamer. Een prachtig gezicht. Wat waren ze mooi! Dat kunstige ijslaagje bezorgde een gevoel van bescherming. Met een warme vinger kon je er een kijkgaatje in maken. Natuurlijk was het vroeger kouder, maar dat weerhield christenouders en hun kinderen niet om te knielen in die koude slaapkamer. Voor het bed, voor het slapengaan. Daar kon de winter met zijn ijsbloemen geen verandering in brengen. Wat is er sindsdien toch gebeurd? Wanneer is dit gebruik veranderd? Het lijkt zelfs verdwenen te zijn. Waar wordt er nog geknield voor het bed? Door kinderen of door

vaders, moeders, opa’s of oma’s? Onze slaapkamers zijn zoveel beter verwarmd. Ons geloof heeft zoveel meer kansen op verdieping gekregen dan het eenvoudige geloof van vroeger. Maar welk kind ziet vandaag nog, zo onverwachts, omdat het op een precair moment binnenstapt, dat papa neergeknield is voor het bed en zijn hart bij God brengt? Vroeger werd het af en toe opgemerkt. Dat beeld van die biddende ouder haakte zich stevig vast aan eerbied en ontzag voor God. Een Godsbeeld? Wat heb je meegekregen van thuis dat een leven lang tot je ziel spreekt? Wat geef ik mijn kinderen en kleinkinderen mee?

voor de nacht. Ik dacht: Wat is het verschil? God ziet toch het hart aan? Maar... met spijt: nu knielen we bijna nooit meer, we knielen bijna nergens meer, we knielen zelfs in de kerk niet meer... Hebben we dan misschien weer ijsbloemen nodig om ons op de knieën te brengen?

Gerry Velema is schrijfster en deelt op de website www. bemoedigingssite.nl elke vrijdag een videoboodschap om christenen te bemoedigen.

Mijn kinderen lagen altijd onder hun dekbed als ik met hen bad

Ja, ik wil mij abonneren op de Oogst

1

Ik neem een jaarabonnement (22,50 euro per jaar) * Ik geef een jaarabonnement cadeau (eenmalig 22,50 euro) *

2

Ik neem een proefabonnement van drie maanden ** * Ik machtig Tot Heil des Volks om het abonnementsgeld van mijn rekening af te schrijven ** Ik ontvang geen welkomstcadeau

1. Kracht in Zwakheid Een boek over vergeving en herstel na relationele en seksuele zonde. Andrew Comiskey

Mijn gegevens: naam

dhr. / mevr.

straat pc en woonplaats telefoon e-mail

Ja, ik meld me aan voor de e-mailnieuwsbrief van Tot Heil des Volks

geb. datum

2.Leunend op mijn Geliefde Leven met lesbische gevoelens. Een integer en eerlijk verhaal over gevoelens. Jeanette Howard

rekeningnummer datum

4

handtekening

welkomstcadeau

3

Ik geef mijn abonnement aan: naam

dhr. / mevr.

straat pc en woonplaats telefoon / e-mail

Opgeven kan ook via www.deoogst.nl. Deze bon kunt u gratis opsturen naar: Tot Heil des Volks, antwoordnummer 9389, 1000 XH Amsterdam.

3. Gedicht Gedacht Korte, fijngevoelige commentaren bij gedichten Krijn de Jong 4. Giftcard Krijg 20 euro korting op een wandeling van De Wandelende Tak www.ontmoetamsterdamanders.nl

Aan het einde van het abonnementsjaar wordt uw abonnement automatisch verlengd, tenzij u een maand van tevoren het abonnement opzegt. Cadeau- en proefabonnementen worden niet automatisch verlengd.

Abonneren_BS_afloop.indd 1

28-08-13 14:44


De Oogst november 2013

Hoofdkantoor

Different

Evangelisatie, hulpverlening en profetisch geluid O.Z. Voorburgwal 241 1012 EZ Amsterdam t 020-3446310 f 020-4202394 e info@totheildesvolks.nl i www.totheildesvolks.nl Bereikbaar: van maandag tot donderdag tussen 9.00 en 16.30 uur (behalve de lunch). Vrijdag van 9.00 uur tot 12.30 uur.

Hulp bij problemen met seksuele identiteit Goudsbloemstraat 38 1015 JR Amsterdam t 020-6256797 e info@different.nl i www.different.nl

De Shelter Youth Hostel Ministry e info@youthhostelministry.org i www.youthhostelministry.org The Shelter City Barndesteeg 21 1012 BV Amsterdam t 020-6253230 f 020-6232282 e city@shelter.nl i www.shelter.nl The Shelter Jordan Bloemstraat 179 1016 LA Amsterdam t 020-6244717 f 020-6276137 e jordan@shelter.nl i www.shelter.nl

Scharlaken Koord Straatwerk, preventie en hulp­ verlening rond prostitutie Barndesteeg 25 1012 BV Amsterdam t 020-6226897 f 020-3302224 e info@scharlakenkoord.nl i www.scharlakenkoord.nl Preventiewerk t 020-6260845 e info@bewareofloverboys.nl i www.preventiescharlakenkoord.nl

CHAP Christelijke hulpverlening bij seksverslaving Goudsbloemstraat 38 1015 JR Amsterdam t 020-4209203 e info@chap-nederland.nl i www.chap-nederland.nl i www.ben-ik-seksverslaafd.nl

Waypoint Urk Verslavingzorg en preventie De Noord 8 8321 BA Urk t 0527-690073 e info@waypoint-urk.nl i www.waypoint-urk.nl Kringloop Waypoint Vliestroom 21 8321 EG Urk t 0527-239924 e kringloop@waypoint-urk.nl i www.kringloopwaypoint.nl

Waypoint Kampen

Tot Heil des Volks 35

Dank voor uw steun Onder dank ontvingen wij in de maand september de volgende giften: Algemeen 19.260,21 AHA 162,00 CHAP 13.480,59 Different 619,50 Fonds Godsdienstvrijheid 127,50 Habakuk 15,00 Kinderwerk De Bewaarschool 1.511,10 De Oogst 212,50 De Sikkenberg 325,00 Scharlaken Koord Amsterdam 4.602,79 Scharlaken Koord Deventer 40,00 Shelter City 40,00 Winkel Scharlaken Koord 15,00 Waypoint Kampen 159,89 Waypoint Urk 4.422,30 Youth Hostel Ministry 552,50 ---------------Totaal € 45.825,42

Boven Nieuwstraat 105-1 8261 HC Kampen t 038-3316660 e info@waypoint-kampen.nl i www.waypoint-kampen.nl

Boeken uitgelicht

De Sikkenberg

Eva wordt vanaf haar geboorte door haar vader miskend en mishandeld. Ze belandt in een verkeerd circuit en uiteindelijk in de prostitutie. Vijf jaar leidt ze een dubbelleven. Nadat ze van haar pooier een abortus moet regelen voor een andere prostituee, weet ze ternauwernood aan het wereldje te ontsnappen en leeft ze in angst verder. Tijdens haar vlucht van camping naar camping maakt ze op bijzondere wijze kennis met het Evangelie. Een lange weg van herstel volgt. Prijs: € 6,90.

Christelijk recreatiepark Sikkenbergweg 7 9591 TD Onstwedde t 0599-661144 e info@sikkenberg.nl i www.sikkenberg.nl

AHA Dagopvang voor dak- en thuislozen Oudezijds Voorburgwal 125 1012 EP Amsterdam t 020-6274422 e info@aha-dagopvang.nl i www.aha-dagopvang.nl Regelmatig onze digitale nieuwsbrief ontvangen? Meld je aan op: www.totheildesvolks.nl. Volg ons op Twitter: @thdvamsterdam www.facebook.com/totheildesvolks Mochten er in deze publicatie afbeeldingen staan waaraan rechten kunnen worden ontleend, dan verzoeken we u contact op te nemen met de uitgever.

Testament en giften Testament Wilt u onze stichting testamentair gedenken? De tenaamstelling dient te luiden: Stichting Tot Heil des Volks te Amsterdam. De stichting bezit rechtsgeldigheid en is ingeschreven in het stichtingenregister bij de Kamer van Koophandel, dossiernummer 40530233. Giften Bankrekening 104944 t.n.v. Stichting Tot Heil des Volks IBAN: NL34INGB0000104944 De stichting beschikt over een ANBI-verklaring. Voor giften en abonnementsbetalingen uit het buitenland: ABN-Amro te Amsterdam: 4667.85.992 t.n.v.: St. Tot Heil des Volks, Amsterdam IBAN code: NL38ABNA0466785992 BIC code: ABNANL2A (Beide codes vermelden)

Er is een uitweg

Dat jij nog leeft… Het verhaal van Rooie Bram: van drugscrimineel tot preventiewerker. Bram vertelde zijn levensverhaal aan Krijn de Jong, die het opschreef. Een verhaal van verwondering: ‘Dat jij nog leeft!’ Prijs: € 8,90. Beide boeken zijn verkrijgbaar in de christelijke boekhandel of te bestellen bij uitgeverij Buijten & Schipperheijn, zie www.buijten. nl of bel: 0205241010.


Grachtenwandelingen

Grachten in de herfst De bomen langs de grachten beginnen te kleuren. Amsterdam ziet er in de herfst prachtig uit. In november zijn de laatste grachtenwandelingen in het kader van 400 jaar grachtengordel. Mis het niet!

15 november Grachtenwandeling 30 november Grachtenwandeling (zaterdag)

Tak e elend Wand De nl Anders. dam Ontmoet Amster

Meer info Ga naar onze site voor mee r info én opga ve!

telefoonnummer: (020) 344 63 10 info@ontmoetamsterdamanders.nl www.ontmoetamsterdamanders.nl



S ď ď ď ƒ æ P P ß į ā į ,íµ

į µ æ Ã ğ Œ Ã ʼn ı Ĥ ğ Œ ( ĥ Õ Ø í F į ĥ Œ ‚ į Ù Ã Œ =íIJį

P



ž Ö í í į à í (

Met medewerking van


De Oogst november 2013