Issuu on Google+

Maandblad van Tot Heil des Volks Evangelisatie, hulpverlening en profetisch geluid juni 2014 jaargang 77 903

Voorproefje van de nieuwe aarde De woestijn bloeit nu al

Een groen evangelie?

Da Costa over de wederkomst


2

Inhoud

4

De Oogst juni 2014

18

Voorproefje van de nieuwe aarde

Jan Huijgen: ‘Smaakt en ziet dat de Heere goed is!’ 

Een groen evangelie?

Bestaat er zoiets als een ‘groen evangelie’? 

8

Ik vond mezelf terug

Karin: ‘Ik vond de echte Karin ­terug, gezien en geliefd door God’ 

22

28

De woestijn bloeit nu al

Freddie Rosenberg: ‘In Israël is een wonder gaande’ 

Schepper, schepping en Tora

Tora en schepping zijn nauw met elkaar verbonden 

26

Verscheurd

‘God Boy’ Justin raakte verscheurd tussen twee werelden 

Inhoud  4 Voorproefje van de nieuwe aarde 18 Een groen evangelie? Interview met Jan Huijgen

  8 Ik vond mezelf terug Simone Schoemaker

12 Licht in Groenland Interview met Peter de Graaf

14 Blij met tegenspraak Interview met Henk Blankespoor

16 Messiasbelijdend Krijn de Jong

Hans Frinsel

21 Visioen verandert vervolger Naomi Winter

22 De woestijn bloeit nu al Interview met Freddie Rosenberg

25 Verwonderd verwijt Krijn de Jong

26 Verscheurd Daniël Lam

28 Schepper, schepping en Tora Bart Wallet

30 Westen niet langer superieur Kim ter Berghe

32 Eet je bord leeg! Menno de Bruyne

33 Dit is geen verdediging! Boekrecensie

34 Vergiftigd door Hollywood Krijn de Jong


De Oogst juni 2014

Hoofdredactioneel Gertjan de Jong

3

Vaarwel vogels en vlinders Wauw, dit hadden we niet verwacht! Want we woonden in Papendrecht, onder de rook van Dordt en Rotterdam. Niet echt een plaats waar je dagelijks verborgen natuurpaden ontdekt. Maar die ene dag dus wel. Een ‘geheim’ pad! Mijn broer en ik ontdekten het al wandelend, op weg naar Alblasserdam. Het lag verstopt tussen rivier De Noord en staal­ fabriek Nedstaal. Een naam had het niet. Dus gaven wij het maar een naam: ‘Het Vlinderpad’. Je zag er een hoop vlinders namelijk. En soms een fazant, als je geluk had. Op weg naar mijn ouders rijd ik er nog wel eens langs. Althans, langs de plek waar vroeger het vlinderpad lag. Want het vlinderpad zelf is niet meer. Nedstaal mocht blijven, het vlinderpad niet. Waar vroeger vlinders fladderden, is nu een bedrijventerrein. Je zou er bijna verdrietig van worden. Alles gaat voorbij. Of zoals Annie M.G. Schmidt eens dichtte: ‘Zelfs de maan staat vol met kruiwagentjes en op Venus zijn instrumenten. En op aarde zingt de laatste vogel in de laatste lente.’ Nee, een vrolijk vooruitzicht is het niet. Groen maakt plaats voor beton. Vaarwel vogels en vlinders. En dan is het klimaat ook nog in de war. Project aarde is een aflopende zaak. Of toch niet? Voor deze Oogst had ik een verrassende ontmoeting met boer/filosoof Jan Huijgen. Vanuit de Bijbel maakt hij duidelijk dat de Schepping geen foutje is. Onze Schepper geeft de Schepping niet op, maar zal die weer opnieuw tot volle glorie en heerlijkheid brengen, dwars door het vuur heen. ‘In Romeinen 8 lees je hoe de schepping zucht en wacht op het open-

baar worden van de zonen Gods’, vertelde Jan Huijgen. ‘Uiteindelijk zal God de aarde herstellen. Dan komt de schepping tot voltooiing: abundant, overvloedig!’

Nirwana Ons levensdoel is niet loskomen van de aarde. Dat is wat boeddhisten leren. Zij belijden: hier beneden is het niet. Dus blus al je verlangens uit en mediteer jezelf omhoog, richting het oneindige niets, het nirwana. De Bijbel is anders. Die houdt ons Gertjan de Jong met beide benen op de grond. God ‘zweefde’ niet met Adam, maar wandelde met hem. Lekker in de avondkoelte. En die harmonie komt er opnieuw. Hij maakt alle dingen nieuw. ‘Zie, de tent van God is bij de mensen en Hij zal bij hen wonen.’ Schepper en schepping horen bij elkaar. De schepping doet ertoe. Natuurlijk, je moet niet overdrijven. Neerknielen voor Moeder Aarde is niet de bedoeling. Augustinus heeft dat al eens nagevraagd. Hij vroeg het aan de aarde, de zee, met alle vissen erin. Aan de wind en het luchtruim met alle vlinders en vogels. Hij deed navraag bij de zon, de maan en de sterren. Wanhopig bijna: ‘Kan mijn ziel rusten in jullie?’ Allemaal hadden ze dezelfde boodschap: ‘Wij zijn niet uw God; zoek hoger dan wij zijn.’ Gertjan de Jong is hoofdredacteur van De Oogst.

Colofon Jrg. 77, nummer 903, juni 2014

Uitgave Oogst Publicaties Onderdeel van Stichting ‘Tot Heil des Volks’, sinds 1855 actief in evangelisatiearbeid en hulpverlening.

Redactie Eveline de Boer (eindredacteur) Gertjan de Jong (hoofdredacteur) Krijn de Jong

Vormgeving, opmaak en druk Buijten & Schipperheijn Amsterdam

Aan dit nummer werkten mee

Redactie en administratie

Kim ter Berghe Menno de Bruyne Hans Frinsel Daniël Lam Simone Schoemaker Gerry Velema Bart Wallet Naomi Winter

Oogst Publicaties, O.Z. Voorburgwal 241, 1012 EZ Amsterdam, tel. 020-3446310, fax 020-4202394, e-mail info@deoogst.nl, website www.totheildesvolks.nl

Arie Ambachtsheer

De Oogst is voor visueel gehandicapten ook verkrijgbaar in gesproken vorm. Nadere informatie hierover is te krijgen bij de CBB, Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden te Ermelo, tel. 0341-565499.

Stockfoto’s

Abonnement

Dreamstime

De Oogst kost € 22,50 per jaar inclusief verzendkosten. Nieuwe abonnees kunnen zich aanmelden via de coupon elders in dit blad of via www.totheildesvolks.nl.

Omslagfoto


4

Interview Gertjan de Jong

De Oogst juni 2014

Voorproefje

van de nieuwe aarde Een plek die stad en platteland bij elkaar brengt. En een plek waar schepping en Schepper in de juiste verhouding komen te staan. Dat is het ideaal van boer/­ filosoof Jan Huijgen met zijn boerderij in Bunschoten. ‘De Eemlandhoeve zie ik als een voorproefje van wat God uiteindelijk met de schepping zal doen.’

‘Ben je wel eens op de kamer van een filosoof geweest?’ vraagt een medewerker van de Eemlandhoeve als ik hem vertel dat ik een afspraak heb met Jan Huijgen. ‘Nou, in zo’n kamer vind je ten eerste een hoop boeken en ten tweede een hoop rommel.’ En inderdaad, als ik even later de werkkamer van Jan Huijgen binnenstap, is één ding duidelijk: deze man houdt erg van lezen. In zijn kamer vind je boeken op de grond, boeken op het bureau en boeken in de vele kasten tegen de muur. In het midden van de kamer staat een ronde, houten tafel met nog meer boeken en paperassen. De titels verraden waar Jan Huijgen zich zoal mee bezighoudt: ‘Hoe verander je de wereld?’, ‘Waar draait het om als je christen bent?’, ‘Stad zoekt boer’, ‘Stedelingen op het platteland’ en ‘Met zorg boeren’.

Bij het geloof gaat het niet alleen om logica Jan Huijgen is boer en filosoof. Een doener en een denker. Vol van de schepping en van de Schepper. ‘Vanmorgen bij het ontbijt las mijn vrouw Maaike een belangrijke boodschap’, vertelt hij. ‘Ze las uit Psalm 66: “Heel de aarde juicht voor de Heere.” Heel de aarde! Dat zijn dus niet alleen de mensjes. Nee, de hele schepping juicht voor God! Zelf hou ik erg van dieren, mijn vrouw is meer van de planten. Gisteren had ze een nieuwe, zeldzame plantensoort ontdekt: de rode pimpernel. Een prachtig plantje, met kartelrandjes aan de bladeren. Ik laat je hem zo zien. Dan gaan we er op onze knietjes voor zitten,

uit eerbied voor de Heere God die dat plantje zo mooi heeft gemaakt.’

Loei-ontwikkeld De Eemlandhoeve heeft wel wat van een klein dorp. In het midden vind je het voorhuis met een koeienstal, een winkel met streekproducten, vergaderruimtes, een koffiehuis, een zorgboerderij en een ‘stilte-eiland’ voor retraitegasten. Op de hoeve groeien zo’n driehonderd plantensoorten en er vliegen vijftig verschillende vogelsoorten rond, wat op veel plekken voor een enthousiast gekwetter zorgt. ‘Onze missie is om stad en platteland weer bij elkaar te brengen’, vertelt Jan. ‘En de creatie weer met de Creator. Onze zintuigen zijn vaak onderontwikkeld, terwijl onze taal en logica loei-ontwikkeld zijn. Maar bij het geloof gaat het niet alleen om logica. Psalm 34 zegt het zo: “Smaakt en ziet dat de Heere goed is!” ‘In Romeinen 8 lees je hoe de schepping zucht en wacht op het openbaar worden van de zonen Gods. Uiteindelijk zal God de aarde herstellen. Dan komt de schepping tot voltooiing: abundant, overvloedig! De hoeve, met al haar natuurrijkdom, zie ik als een voorproefje daarvan. Jullie in Amsterdam richten je op het helen van gebroken mensenlevens, door hulp te verlenen aan daklozen en prostituees. Eigenlijk doen wij hier hetzelfde, maar dan met de aarde. En dat werkt ook helend op de mensen die hier verblijven.’

Lekker lummelen Het wonder van de schepping moet je eigenlijk proeven, ruiken, voelen, ervaren. Dus lopen we naar buiten, het terrein van de hoeve op. ‘Kijk daar!’ Jan wijst naar een grasveldje met een groep ­stieren.


De Oogst juni 2014

Jan Huijgen op De Eemlandhoeve

‘Die stieren zijn daar lekker aan het lummelen en met elkaar aan het stoeien. Ze genieten van het zonnige weer. Elk beest heeft weer een eigen karakter. Je hebt dominante en bescheiden stieren. Pestgedrag komt ook voor. De grensgevallen laat ik vaak als eerste buitenspelen. Dan hebben die ook wat extra’s.’

Je hebt dominante en bescheiden stieren We passeren een veldje met ‘vergeten groenten’, zoals pastinaken en rode boerenkool. ‘Veel mensen denken dat boerenkool altijd groen is. Maar je hebt dus ook rooie boerenkool.’ Jan loopt verder een grasveld op en ik loop hem achterna. Het is een hele kunst om tegelijk te lopen, aantekeningen te maken en koeienvlaaien te ontwijken. Maar het lukt aardig. We lopen richting een paar stokken die samen een soort wigwam vormen. ‘Hier betreden we het stilte-eiland. In de

Interview Gertjan de Jong

5

FOTO’S ELISABETH STAM

toekomst willen we hier een kapelletje bouwen. Zo’n plek is bedoeld voor mensen die helemaal kierewiet zijn omdat ze digitaal zijn plat gebombardeerd. Mensen die niet meer weten waar hun ziel zit. Hier hebben ze een mobile free zone.’ Met zijn zoon Henk verplaatst Jan wat paaltjes met schrikdraad. Zo maken ze een nieuwe graasplek voor de koeien die nu een veldje verderop staan. Intussen vertelt Jan enthousiast verder. ‘Sommige christenen zeggen: de aarde vergaat toch, waarom zou je je druk maken over de natuur? Maar dan negeer je wel zo’n viervijfde van de Bijbel. In het Oude Testament is de schepping een van de centrale thema’s. De Heer Jezus verwees vaak naar brood, vis, bloemen en de lelies in het veld. En Johannes ziet in een visioen een vernieuwde aarde. Ja, Petrus schrijft over vuur dat over de aarde komt, maar dat is een louteringsvuur. Dat vuur zal de aarde uitzuiveren van alle ellende, onrecht en beroerdigheid. Het doel is dat het oorspronkelijke weer tevoorschijn komt: het majesteitelijke en het gracieuze van de schepping. De mens is begonnen in een tuin en het eindigt weer in de voltooide tuinstad, waar de mensen in volmaakte harmonie met de schepping


6

Interview Gertjan de Jong

De Oogst juni 2014

en Schepper leven. Als mensen genezing voor hun ziel ontvangen, komt er weer leven, weer flikkering in de ogen. Zo snakt ook de natuur naar leven, heil en genezing - en God zal die ook geven!’

De natuur snakt naar leven, heil en genezing We lopen verder. ‘Boe’, doet een koe. Jan doet hem na: ‘Boe.’ ‘Kijk daar’, zegt hij dan. ‘Daar loopt een klein kalfje. Mooi hè?’

Halfbakken Op de Eemlandhoeve komen regelmatig groepen kinderen en jongeren. ‘Het is belangrijk dat kinderen respect voor de aarde leren’, vindt Jan. ‘Dat is de basis voor elk menselijk contact. En ook voor contact met God. Als je geen ontzag voor de schepping hebt, hoe kun je dan ontzag voor de Schepper hebben? Het mooiste is als kinderen hier zo’n wauw-ervaring krijgen, dat ze onder de indruk komen van het wonder van de natuur. ‘Dat “wauw” is eigenlijk een equivalent van “Here God, wat heeft U dat prachtig mooi gemaakt”. Soms zijn er kinderen bij als hier een kalfje wordt geboren. Dan weten ze niet wat ze zien, ze slaan hun hand voor de mond. “Ik voelde het in mijn buik”, hoorde ik pas iemand zeggen. En het kan ook fout gaan, zo’n geboorte. Dan besef je weer: we hebben het leven niet in eigen hand.’ ‘Dat mensen niet in God geloven, snap ik niet. Hoe kun je dat volhouden als je al die wonderen van de natuur ziet? Secularisten missen het echte leven en zijn halfbakken bezig. Ik denk dat we die verwondering over de natuur al te veel hebben laten afpakken. Westerlingen hebben de neiging alles kapot te rationaliseren.’

Secularisten zijn halfbakken bezig ‘Natuurlijk, er is ook wreedheid in de schepping. De vraag is: hoe kijk je? Heb je bijvoorbeeld oog voor de coöperatieve houding van mieren, hoe ze in staat zijn om door samenwerking zo’n enorme mierenhoop in elkaar te drukken? En zie je hoe vogeltjes zichzelf helemaal weggeven voor hun kindertjes?’

Onkruid bestaat niet We lopen verder langs een veldje met zogenaamde ‘permacultuur’. ‘Dit noemen ze ook wel Farming God’s Way. Door een ecologisch evenwicht te creëren, groeit er voedsel zonder dat er menselijke bewerking nodig is. Waar ik al die kennis vandaan haal? Nou, zelf weet ik niet zoveel hoor. Iemand

Jan en Maaike Huijgen

anders had er visie voor om met permacultuur te ­beginnen en die is op dit stukje grond begonnen. Ik heb alleen mijn grond ter beschikking gesteld.’ Bezit delen, dat is voor Jan Huijgen een belangrijk principe. Hij wil zijn boerderij ter beschikking stellen, tot ‘heil’ van de gemeenschap. ‘Anders kan bezit verworden tot bezetenheid.’ In de zorgboerderij van de Eemlandhoeve zijn vrijwel dagelijks mensen te vinden die zorg nodig hebben. ‘De agrarische sector is na de Tweede Wereldoorlog geïsoleerd geraakt van de rest van de samenleving. Vroeger was de publieke functie van boerderijen groot. Op de boerderij van mijn opa hielpen mensen mee die zorg nodig hadden.’ Plotseling staat Jan stil. ‘Kijk hier eens, iemand heeft hier ratelaars geplant. Dat zijn heel bijzondere planten die stikstof aan de grond onttrekken. Daardoor groeit er hier geen onkruid meer. Of eigen­lijk moet ik geen “onkruid” zeggen maar “ongewenste kruiden”, want in Gods wereld bestaat geen onkruid.’ ‘Elk mens eet. Maar beseffen we ook dat er een heel proces aan vooraf gaat van zaaien, groeien, oogsten en bereiden? Daarom is bidden en danken voor eten zo belangrijk. Je belijdt dan dat het allemaal niet vanzelfsprekend is. In deze tijd merk je dat commercie steeds meer grip krijgt op de voedselketen; het ontzag voor de Schepper verdwijnt. Daarover maak ik me wel zorgen ja. Maar ik probeer gewoon mijn eigen verantwoordelijkheid te nemen. Wat kun je meer doen? Ik ben de Messias niet, ik kan de wereld niet redden. Wacht even, je moet eens zo blaadje plukken en eraan ruiken. Wat ruik je? Ja, dat is munt! Daar kun je zo thee van maken en het groeit heel makkelijk!’ Een paar meter verderop vinden we het zeldzame plantje waar Jan het eerder over had: de rode pimpernel. We gaan door de knieën om het plantje van dichtbij te bewonderen. Een mooi plantje inderdaad, met een rode steel en fijn gekartelde groene blaadjes. ‘Toen mijn vrouw dit plantje had ontdekt, was ze drie dagen in de wolken.’


De Oogst juni 2014

Gods wet herkauwen In het hoofdgebouw van de hoeve praten we nog even na en vertelt Jan Huijgen over de inspiratie die hij uit de Bijbel put. ‘In het Oude Testament zie je drie lijnen. Je hebt de profetische lijn. Profeten wijzen op onrecht, ze durven ontwerpfouten te benoemen. De profeten raken me zeer, ik moet ze daarom niet te vaak lezen, dan wordt het te heftig voor me. Daarnaast is er de Koninklijke lijn van de wijsheidstraditie, de Spreuken van Salomo vallen daar bijvoorbeeld onder. Veel spreuken zijn ontleend aan de schepping, ze gaan over de bloemen en de beesten. Tenslotte is er nog de priesterlijke lijn, die wijst naar God die zegenend aanwezig is. En al die drie lijnen komen bij elkaar in Jezus, in Yeshua. Hij is Profeet, Koning en Priester.’

We moeten weer leren om te kauwen op woorden ‘In Psalm 1 gaat het over het “overpeinzen” van Gods wet. Wist je dat in het Hebreeuws daar hetzelfde woord wordt gebruikt als voor het herkauwen dat koeien doen? Als een koe gegeten heeft, gaat hij liggen in het gras, en gaat het voedsel door al die magen heen, dan rispt hij het op, kauwt nog een keer, dan pas haalt hij de voedingstoffen eruit en de rest poept hij uit. Daar kunnen wij westerlingen veel van leren. Want wij herkauwen niet meer. Als wij iets lezen of horen dan komt het er wel in, maar we kakken het gelijk weer uit. We moeten weer leren om te kauwen op woorden. Leer van de koeien!’

Groene oase De Eemlandhoeve ligt als een groene oase in een stedelijk gebied, vlak naast de rivier de Eem. Vroeger was het een klassieke boerderij. Tegenwoordig is het een levendige ontmoetingsplek voor stad en platteland. Bedrijven vergaderen hier in een groene en natuurlijke omgeving. Kinderen en volwassenen beleven het platteland in al z’n levenslust. Het is een plek om te genieten van de stilte, maar ook een plek waar gezorgd wordt, voor mensen, dieren, bomen en planten. De missie achter de hoeve is: verbinding en ontmoeting tussen boer en burger, tussen stad en platteland, tussen Creator en creatie, met het oog op duurzaam leven. Voor meer informatie zie www.eemlandhoeve.nl.

Column Gerry Velema

7

Supertaal Wat betekent dat eenvoudige woordje ‘Ja!’ vandaag de dag nog? Of ‘Nee!’ Het klinkt zo kaal, zo onopgesmukt en daar houden we niet zo van. Ja en nee zijn kale woorden. We horen liever aangeklede woorden. Die aankleding ontstaat door overdrijving en daar zijn we onderhand behoorlijk scheutig in geworden. Overdrijven is trendy in de taal van onze samenleving, maar ook de taal in onze samenkomsten. Hoor het in onze liederen, hoe we uit volle borst zingen dat we het op straat wel willen uitschreeuwen wie Jezus voor ons is, of dat we adembenemend blij zijn met de Heer, dat we nog nooit zoveel van de Heer hebben gehouden als nu, op dit moment! Of het allemaal ook waar is, daar letten we even niet op. Op extreme conferenties halen we alles uit de kast om het geloof aan onze tieners te verkopen. We noemen onze kinderen prinsen en prinsessen, geloofshelden of kanjers van God. Onze taal staat bol van superlatieven. Alles moet groter, mooier zijn dan de eenvoudige werkelijkheid. In de Bergrede zegt Jezus over al die overdrijvingen: ‘Laat je woord ja ook ja zijn en je nee nee, wat hierboven uitgaat, is uit de boze.’ Zou de neiging tot overdrijven wel goed voor ons zijn? Er zijn mensen die soms stilvallen in de dienst. Ze denken: Lieve help, wat zing ik nu toch? Kan ik dit wel zingen? Is dit waar? Een broer vond een oplossing bij dat prachtige lied: ‘Mijn Jezus, ik houd van U, heel veel, maar nooit zoveel als U!’

Gerry Velema is schrijfster en deelt op de website www.bemoedigingssite.nl elke vrijdag een video­ boodschap om christenen te bemoedigen.


8

Dichtbij Simone Schoemaker

De Oogst juni 2014

Scharlaken Koord

Ik vond mezelf terug ‘Dit is waar je goed in bent en dit is waarvoor jij je lichaam moet gebruiken. Je hoort bij mij en ik bepaal wel wat goed voor je is.’ Romero kijkt me aan met een lieve blik in zijn ogen. Zie je wel, hij houdt echt van me, hij doet dit alleen maar omdat het goed voor me is. Ik duw mijn twijfels weer weg, ik hou toch ook van hem? Wat maakt het dan uit dat ik met andere mannen naar bed moet? Ik doe het toch voor onze toekomst?’

‘Diezelfde avond heb ik seks met alle jongens uit Romero’s vriendengroep en in de weken erna steeds vaker met onbekende mannen. Romero zorgt dat het geld veilig wordt opgeborgen en hij zorgt ook voor mij. Ik luister naar hem en ben elke dag bij hem, wat hij zegt gebeurt. Hij geeft me cadeautjes en mooie kleren, hij zorgt voor me zoals een echte man dat doet.’ Karin is vijftien als ze Romero’s vriendin wordt; het gaat slecht op school en het gaat ook slecht thuis. ‘Romero gaf me aandacht, hij deed net alsof ik echt belangrijk voor hem was. Met mijn moeder heb ik altijd slecht contact gehad. Ze vond dat ik teveel op mijn vader leek die haar mishandelde en daarna bij haar wegging. Ze had veel meer aandacht voor mijn broer dan voor mij. Hij werd vertroeteld en ik mocht het zelf uitzoeken. Mijn oma zorgde voor ons, maar haar maakte het niet veel uit wat ik deed. Ik kon doen waar ik zin in had.’ Na verloop van tijd voelt Karin zich niet meer prettig in de relatie met Romero. Na een voorlichting over loverboys op haar school breekt Karin abrupt met hem. ‘Ik wilde hem niet meer zien. Ik was er ineens zat van en besloot dat ik voortaan mijn eigen beslissingen zou nemen. We verhuisden naar een andere stad, wat dit ook makkelijker maakte.

De vader van mijn kind bleek een pooier te zijn Ik was zeventien en had een ander vriendje. Met hem wilde ik echt gelukkig worden. We hadden het

wel eens gehad over kinderen en ik wilde graag zwanger worden. Het bleek al meteen raak te zijn; veel te snel en veel te vroeg zou ik moeder worden. Mijn leven stond op zijn kop. Ik had geen eigen huis en mijn vriend Bas bleek te handelen in drugs. Zo zonnig was onze toekomst dus niet. Ik trok bij zijn moeder in en was de hele zwangerschap misselijk en ziek. Ik was zeven maanden zwanger toen ik erachter kwam dat Bas een paar meisjes voor zich had werken op de Wallen. De vader van mijn kind bleek een pooier te zijn en geweld niet te schuwen. Ook mij sloeg hij af en toe. Vlak voor de bevalling wilde ik bij hem weggaan, maar ik kon geen kant op. Ik had geen baan, geen inkomsten en geen huis.’

Smijten met geld Karin bevalt van een dochtertje. Met de baby is alles in orde, maar de relatie met Bas loopt definitief stuk. Karin mag bij zijn moeder blijven wonen, maar ze ziet daar voor zichzelf geen toekomst. Ze wil ook niet naar hulpverleners – ze wil geld verdienen.

Had niet iedereen altijd misbruik van me gemaakt? ‘Een vriendin van mij stripte in een club en verdiende hier goed geld mee. Ik besloot het ook eens te proberen. Hadden mannen niet altijd gezegd dat ik mijn lichaam moest gebruiken? Had niet iedereen altijd misbruik van me gemaakt? Ik besloot nu voor mezelf te beginnen. Ik zou zelf wel uitmaken wat ik wel en niet deed en ik zou mijn eigen geld binnen


De Oogst juni 2014

Karin: ‘Het was moeilijk om los te komen van de prostitutiewereld.’

brengen. Ditmaal zou ik de baas zijn.’ ‘Ik begon met strippen, maar had al snel in de gaten dat de prostitutie veel meer geld zou opbrengen; ik ging dan ook snel als prostituee aan de slag. Mijn dochtertje liet ik achter bij mijn schoonmoeder, die zou beter voor haar kunnen zorgen. Zes weken na mijn bevalling begon ik in de club.’

Al snel ontdekte ik de wereld van feesten, drank en drugs ‘Ik verdiende veel geld, belachelijk veel geld, en nu was het allemaal voor mezelf. Ik kocht aan één stuk door spullen, alles wat ik wilde hebben kocht ik en ik voelde me rijk. Geld was er genoeg en vrienden kwamen er al snel bij; iedereen wilde wel met me mee feesten. De jongens van vroeger hadden toch gelijk gehad: dit was waar ik goed in was en hier was ik voor bedoeld! Het gaf me een geweldig gevoel van macht en superioriteit.

Dichtbij Simone Schoemaker

9

FOTO ARIE AMBACHTSHEER

Al snel ontdekte ik de wereld van feesten, drank en drugs. Binnen een paar weken smeet ik met geld. Ik gebruikte alles door elkaar: xtc, coke, champagne; het kon niet op. Ik ging helemaal los, elke dag was ik zwaar onder invloed en elke dag werkte ik in de club. Ik stond op met whisky en ging slapen met tequila. Mijn dochtertje heb ik toen een tijdje niet gezien; ik mocht haar niet zien als ik onder invloed was.’

Puinhoop Karin woont in die tijd overal en nergens en heeft allerlei relaties; de ene nog instabieler dan de andere. Op een gegeven moment staat ze zelfs op het punt met een man naar het Caribisch gebied te vertrekken om daar een nieuw leven te beginnen. Toch doet ze het niet, ze kiest op het allerlaatste moment toch weer voor haar leven in Nederland. Ze werkt in alle grote steden van Nederland in de prostitutie en staat op een gegeven moment in Amsterdam achter het raam. Daar krijgt ze een kerstcadeautje van Scharlaken Koord en een kaartje. Ze neemt het aan en bewaart het kaartje in haar tas.


10

Dichtbij Simone Schoemaker

De Oogst juni 2014

‘Het ging toen echt heel slecht met mij. Ik was zwaar verslaafd en gebruikte allerlei verdovende middelen. Ik was bijna altijd onder invloed en wist niet meer hoe ik moest stoppen. Het wilde feesten, wat ik altijd deed, bracht me niets meer. Ik voelde me leeg en kapot en wilde niet meer verder. In die tijd heb ik regelmatig overwogen om zelfmoord te plegen. Ook ben ik vaak gevaarlijk dicht bij de dood geweest door het gebruik van middelen, maar ook door hele slechte contacten die ik had. Ik voelde me gebroken en wilde het uitschreeuwen naar God. Maar waarom zou Hij naar me luisteren? Ik had immers alles fout gedaan in mijn leven? Wat een puinhoop!’

Ik voelde me gebroken en wilde het uitschreeuwen naar God ‘Op een avond was ik bij mijn dochtertje, met wie ik toen weer contact had, en ik schreeuwde het uit naar God: Als U er bent, laat U dan zien! Op dat moment kwam mijn dochtertje naar me toe en zei: “Mama, ik hou van je.” Dat was voor mij de bevestiging dat ik niet mocht opgeven. Ik moest er zijn voor haar en ik moest iets van mijn leven maken. Het kaartje van Scharlaken Koord had ik nog, ik heb gebeld en een afspraak gemaakt.’

Hem echt volgen. Mijn geloof is heel erg belangrijk voor mij, het is mijn anker.’

Mijn geloof in God is mijn anker Karin heeft een boodschap voor alle vrouwen die nog in de prostitutie werken. Ze is bewogen met hen en wil hen aanmoedigen te stoppen en een andere weg te kiezen, zoals zij zelf een tijd terug ook heeft gedaan. Haar ogen glanzen als ze vertelt hoe belangrijk het is om je eigen leven weer terug te vinden: ‘Hulp vragen is de eerste stap. Sta open en vertrouw de hulpverlening, hoe moeilijk dit ook is. De mensen van Scharlaken Koord willen en kunnen je echt helpen!’ Karin heet in werkelijkheid anders.

Second Step

Gezien en geliefd Karin neemt deel uit het uitstapprogramma van Scharlaken Koord en volgt een weerbaarheidstraining. ‘Het was heel belangrijk om al mijn praktische zaken te regelen en Scharlaken Koord heeft van alles voor me gedaan. Het belangrijkste was dat ik de ruimte kreeg om mezelf weer terug te vinden. Ik had totaal geen zelfrespect meer, ik haatte mezelf en mijn identiteit was helemaal kapot. In de training leerde ik wie ik zelf was, waar mijn kwaliteiten lagen en wat ik waard was. Toch was het niet gemakkelijk, ik heb echt moeten vechten voor een toekomst voor mij en mijn dochtertje. Ik schaamde me enorm voor alles wat ik had gedaan en was bang dat iedereen zou weten dat ik een prostituee was geweest.’ Hoe moeilijk het was om los te komen van de prostitutiewereld bleek toen Karin toch weer ging werken in een club. ‘Ik dacht dat het beter was om op die manier mijn schulden af te betalen, maar dat was natuurlijk onzin. Voordat ik het wist, was ik hard op weg om volledig terug te vallen. Gelukkig is dit niet gebeurd en heb ik opnieuw kunnen stoppen. Ik ben nog altijd dankbaar dat ik een tweede kans gekregen heb. Ik kreeg contact met een kerk en begon de diensten te bezoeken. Daar heb ik mezelf echt teruggevonden; de echte Karin, gezien en geliefd door God. Ik heb Hem aangenomen als mijn Heer en wil

In het hart van de Jordaan bevindt zich de tweedehands kledingwinkel Second Step. Hier wordt twee keer per week goede tweedehands kleding maar ook nieuwe kleding verkocht voor dames en kinderen. Verder zijn er verschillende accessoires en home made producten te koop zoals tassen, sieraden, vlaggetjesslingers en etagères. In het atelier van Second Step worden kleding en accessoires ontworpen, hersteld, vermaakt en geprepareerd voor een nieuwe start. De winkel en het atelier functioneren ook als plek voor vrouwen in moeilijke omstandigheden om werkervaring op te doen en stappen te zetten richting betaald werk. Het is een veilige plek om elkaar te ontmoeten, te leren en bezig te zijn. De winkel draait op vrijwilligers en de opbrengst gaat naar Scharlaken Koord, een organisatie die zich inzet voor hulp aan prostituees. Scharlaken Koord is onderdeel van stichting Tot Heil des Volks. Zie ook www.secondstepshop.nl.



De Oogst juni 2014

Dichtbij 11

Nieuwe website van Onze Weg Een website van en voor mensen met homoseksuele gevoelens die willen luisteren naar Gods wil in hun leven. Dat is het doel achter de nieuwe website Onderweg.nu. De website is een initiatief van stichting Onze Weg.

Al bijna dertig jaar zet Onze Weg zich in om christenen met homoseksuele gevoelens te ondersteunen, te bemoedigen en hun belangen te behartigen. In het vervolg zal Onze Weg naar buiten treden onder de naam Onderweg.nu. De doelstellingen van de stichting blijven hetzelfde, maar de focus komt te liggen op de nieuwe, interactieve website. Voorzitter Jan Karreman: ‘Met de website willen we de boodschap van Onze Weg uitdragen, maar daarnaast willen we een middel zijn om mensen die een weg zoeken hoe om te gaan met hun homoseksuele gerichtheid

met elkaar in contact te brengen.’ Het streven is om eens in de veertien dagen een nieuw artikel op Onderweg.nu te plaatsen. Dit kan een persoonlijke blog zijn, een getuigenis, een achtergrondartikel of bijvoorbeeld een toelichting op de actualiteit. Daarnaast is het plan om een ‘maatjesproject’ starten, waarbij bezoekers van de website voor een periode gekoppeld worden aan een ‘maatje’, iemand bij wie ze hun verhaal kwijt kunnen en via e-mail hun vragen kunnen bespreken. Verder krijgen diverse getuigenissen en artikelen die in Binnenste­Buiten,

Zangavond voor Tot Heil des Volks

Rap over loverboys FOTO FOTOGRAAF

Met de eigentijdse rap ‘Spinnen­ web’ wil Scharlaken Koord aandacht vragen voor de problemen rond loverboys. De rap, met bijpassende videoclip, is gemaakt in samenwerking met de rappers ‘Leon ft Xtase’. Heleen Haak, coördinator preventiewerk: ‘Wij draaien als Scharlaken Koord nu al bijna vijftien jaar landelijk het preventieproject “Beware of Loverboys”. Met dit project voor meiden gaan we met hen in gesprek over loverboys, relaties en grenzen. Maar loverboys is een hardnekkig fenomeen en ondanks onze preventie en hulpverlening zijn er nog altijd meisjes die slachtoffer worden. Daarom blijft preventie noodzakelijk.’

het kwartaalblad van Onze Weg, zijn verschenen een plek op de website. Kijk voor meer informatie op www.onderweg.nu.

Scharlaken Koord probeert op allerlei manieren aandacht te vragen voor de problemen rond loverboys. Bijvoorbeeld door de website www.bewareofloverboys.nl en nu deze rap. Heleen: ‘De boodschap verpakken in een videoclip past volgens ons bij jongeren. De tekst komt binnen en blijft hangen. De beelden die je in clip ziet, komen uit onze preventiefilms waaraan ook slachtoffers hebben meegewerkt. Wanneer we deze films vertonen aan meiden, zie je dat er een stukje bewustwording optreedt en dat ze gaan nadenken over hoe ze zelf in relaties staan en wat ze belangrijk vinden.’ De rap is te bekijken op www.scharlakenkoord.nl.

In de Christelijke Gereformeerde Eben-Haëzerkerk is zaterdag 16 mei een zangavond gehouden voor Tot Heil des Volks. De avond werd georganiseerd door Rianneke Bulder en haar moeder. Rianneke gaat deze zomer in de Shelter werken en wilde zo haar gemeente bekend maken met het werk dat zij gaat doen. Ze vroeg de gemeente voor haar te bidden en twee vriendinnen zongen Rianneke een zegenbede toe. Er was een orkestje van kinderen en jeugd uit de gemeente. De collecte­ opbrengst bedroeg ruim 500 euro. Hartelijk dank hiervoor!


12

Dichtbij Gertjan de Jong

De Oogst juni 2014

Shelter

Licht in Groenland ‘Groenland? Daar is het koud man!’ Het is een reactie die Peter de Graaf vaak hoort als hij vertelt over zijn toekomstplannen. En, toegegeven, de toekomstplannen van Peter en zijn vrouw Katharina zijn niet echt alledaags. Binnen enkele maanden willen ze, met hun zoontje Joël van negen maanden, afreizen naar Groenland. Voor onbepaalde tijd. Hun verlangen: mensen met Christus bekend maken.

Als ik ’s morgens acht uur de Shelter City binnenstap, heeft Peter er al een hele nacht werken op zitten. Al bijna zeven jaar werkt hij als nachtman in de Shelter City. Maar daar komt binnenkort verandering in. Groenland roept. Of eigenlijk: God roept. ‘Ik wil aan Zijn opdracht gehoor geven’, vertelt Peter, zichtbaar enthousiast. ‘Het is mijn verlangen dat Gods licht in Groenland zal schijnen. We willen ons vestigen in Tasiilaq, een plaatsje van zo’n 1850 inwoners in Oost-Groenland. We hopen dat er uiteindelijk een stabiele gemeente ontstaat, met mensen die zelf in staat zijn om hun eigen mensen met het Evangelie te bereiken.’

Het is mijn verlangen dat Gods licht in Groenland zal schijnen Groenland is voor Peter en Katharina geen onbekend terrein. In 2006 volgde Peter een discipelschapstraining van Jeugd met een Opdracht. Onderdeel was een zendingsreis van enkele maanden. ‘We konden kiezen uit China, Indonesië of Groenland. In China en Indonesië moet je heel voor-

zichtig zijn en kun je niet openlijk over het Evangelie spreken. Ik was toen net tot geloof gekomen en wilde iedereen van Jezus vertellen. Mij inhouden? Daar moest ik niet aan denken! Dus werd het Groenland.’

Heftig verhaal Dat enthousiasme over het geloof heeft Peter niet altijd gehad. Na de hogeschool volgde hij een legeropleiding bij de landmacht. Hij zou officier worden. Aan de Bijbel had hij geen boodschap. ‘Ik was wel opgegroeid met het christelijk geloof, maar het zei mij weinig.’ Tijdens een verlofperiode ging Peter op bezoek bij vrienden in Zuid-Afrika. Vrienden die Jezus navolgden en in ZuidAfrika zendingswerk deden. ‘Bij die vrienden zag ik dat het geloof niet zomaar iets theoretisch was. Het leefde voor hen. Hun enthousiasme maakte mij nieuwsgierig. Een christelijke man nodigde mij daar uit voor een kerstmaaltijd bij hem thuis. Tijdens die maaltijd vertelde hij over zijn leven. Dat hij vroeger alcoholist was en zijn vrouw sloeg. Maar toen leerde hij Jezus kennen en alles werd anders. Ik vond het nogal een heftig verhaal en wist er niet goed raad mee. Ik dacht: of het is allemaal onzin, of die man vertelt

de waarheid. Maar hoe kwam ik daarachter? ’s Nachts, in het berghutje waar ik sliep, bad ik. “Heer, als U echt bestaat, wilt U het dan laten zien?” En toen was het of een helder licht mij omstraalde en liefde mijn hele wezen vulde. Een stem sprak heel duidelijk in mijn hart: “Peter, je bent mijn kind, Ik hou van je.” Dat ging zo ongeveer een kwartier of twintig minuten door. Het was heel intens en het gaf mij een diepe zekerheid: God bestaat!’

Ik wilde iedereen van Jezus vertellen ‘Ik was zo blij, ik dacht: iedereen mag het weten! Het kan me niet schelen wat ze ervan denken. Op de Nederlandse Defensie Academie in Breda gaf ik een Alpha Cursus. Een van de deelnemers kwam al snel tot geloof. Dat raakte mij toen zo, dat ik dacht: hier moet ik mee verder.’

Ongemakkelijk gevoel Tijdens de discipelschapstraining van Jeugd met een Opdracht groeide Peters overtuiging: God leeft en Hij doet nog steeds wonderen. ‘Ook die eerste keer


De Oogst juni 2014

Katharina, Joël en Peter de Graaf

in Groenland verbleven we in Tasiilaq. De bewoners hadden we uitgenodigd voor een avond in het huis waar we verbleven. We vertelden hen het Evangelie. Een moeder met een zoontje van een jaar of zes reageerde: “Wauw, wat heeft Jezus een ongelofelijk groot offer voor ons gebracht…” Dat vond ik zo mooi, zelfs christenen hoor je dit bijna nooit zeggen. Ik vertelde deze vrouw dat zij Jezus als Redder mocht aannemen. Vervolgens mocht ik samen met haar en haar zoontje bidden.’

We zagen dat mensen in Groenland zich bekeerden ‘We zagen dat mensen in Groenland zich bekeerden. Mensen kwamen tot de Heer, maar vervolgens laten we ze weer in de

Dichtbij Gertjan de Jong 13

FOTO’S ELISABETH STAM

steek. Dat gaf mij een ongemakkelijk gevoel. Zelf heb ik ervaren hoe belangrijk discipelschap is, dat je leert om Jezus dagelijks na te volgen. Wie helpt de christenen in Tasiilaq daarbij? Ja, er zijn wel christenen, maar die vormen niet echt een hechte gemeenschap en zijn niet in staat om anderen te bereiken of te begeleiden. Als er weer een tijdje zendelingen komen, komen de gelovigen bij elkaar, maar daarna spat het weer uit elkaar. Er is een zendeling nodig die er voor lange tijd blijft.’ ‘Of ik het spannend vind? Natuurlijk. De problematiek is groot. Groenland heeft een hoog percentage zelfmoorden, alcoholverslaving is er een groot probleem en er vindt veel seksueel misbruik plaats. Ten diepste is het probleem dat mensen niet met God verbonden zijn. Officieel is Groenland Luthers. Her en der vind je een Lutherse kerk, maar de bezettingsgraad van de diensten is meestal maar zo’n vijf procent.

Veel mensen hangen een soort natuurreligie aan. Ze leven in angst voor geesten.’

De Shelter is een unieke plek en zal ik erg missen ‘Wanneer we vertrekken? Zo snel mogelijk, maar op z’n vroegst wordt het begin augustus. Tot die tijd moet het budget helemaal rond zijn. Binnen twee weken horen we of we een woonvergunning krijgen. We gaan met Globe Mission, een Duitse organisatie waar wereldwijd zo’n honderd zendelingen bij zijn aangesloten. Een huiseigenaar in Tasiilaq had ons een huis toegezegd om te huren, maar laatst hoorden we dat hij het huis toch aan iemand anders verhuurd heeft. Een flinke tegenvaller. Gelukkig hebben we meer contacten in het dorp, hopelijk vinden we snel iets anders.’


14

Dichtbij Gertjan de Jong

De Oogst juni 2014

zijn hier in Nederland veel individualistischer, meer op zichzelf gericht.’

Je krijgt geen uitgewerkt stappenplan aangereikt

Elkaar ontmoeten in het Shelter-café

Unieke plek ‘De Shelter zal ik missen. Het is een unieke plek in Amsterdam. Je ontmoet hier onwijs veel verschillende mensen. Ik heb hier veel geleerd over evangelisatie. Eerst ontbrak het bij mij nog wel eens aan echte aandacht voor die ander. Ik moest leren om in een gesprek niet gelijk elk konijn uit zijn hol te trekken en te roepen: “Ho, wat je zegt klopt niet!” Nu ben ik meer gericht op luisteren, ik probeer te peilen wat iemands behoefte is. Als iemand eenzaam is, kun je Jezus al representeren door simpelweg naar zijn verhaal te luisteren. En ik probeer altijd met mensen te bidden, zowel met gelovigen als ongelovigen. Hoe? Ik vraag gewoon of ze een nood hebben waarvoor ik kan bidden.’

Ik probeer altijd met mensen te bidden ‘Ook mensen die niet gelovig zijn waarderen dat. Door te bidden

ziet die ander hoe je met God omgaat. Ze kunnen iets ervaren van Gods tegenwoordigheid.’ ‘Of al die gesprekken met al die verschillende mensen mij nooit aan het twijfelen brengen? Nee, daarvoor heb ik teveel gemerkt dat Jezus een realiteit is. Ik zou mezelf geweld moeten aandoen om dat niet te geloven. Ik hoef alleen maar te denken aan wat Hij in mijn familie heeft gedaan. Wel twijfel ik soms over welke kant ik precies op moet gaan. Je krijgt geen uitgewerkt stappenplan aangereikt. God vraagt vertrouwen om stap voor stap met Hem te gaan.’

Warm en koud ‘Vorig jaar januari zijn we samen naar Groenland gegaan. Net als de vorige keer kwamen er mensen bij ons huis die vroegen om gebed, er waren mensen die zich bekeerden of van ziekten genezen werden. Ik vond dat fantastisch. Het is heel anders dan ik in Nederland gewend ben. Hier is het toch ondenkbaar dat er opeens mensen voor de deur staan en vragen of je over Jezus wil vertellen? Mensen

‘Ja, het is wel koud in Groenland. ’s Winters is het meestal zo’n vijftien of twintig graden onder nul. Maar als je je erop kleedt, is het best te doen. Wat moeilijker is, is dat het in de winter maar kort licht is. Om tien uur wordt het licht, om drie uur ’s middags begint het alweer te schemeren en om half vier is het pikdonker! Dat lijkt me pittig. Tasiilaq ligt behoorlijk geïsoleerd. Een paar weken in de zomer is het per schip te bereiken. Voor de rest kom je er alleen met de helikopter. Misschien dat er daarom zo weinig zendelingen zijn. Zendelingen voor lange termijn zijn er zover ik weet helemaal niet in dit gedeelte van Groenland. Maar ik geloof dat God een plan heeft met Groenland. Ik ben heel benieuwd wat Hij gaat doen.’ Kijk voor meer infomatie over Peter en Katharina op www.lightingreenland.com.

Backpackers bereiken De Shelter Youth Hostel Ministry is een christelijke ministry voor toeristen en backpackers. Jaarlijks ontvangen we ruim 35.000 gasten. Onze missie is om jonge mensen te bereiken met het Evangelie. Wil je meer weten over de Shelter Youth Hostels of vrijwilliger worden? Kijk voor info op de website: www.youthhostelministry.org.


De Oogst juni 2014

Dichtbij Gertjan de Jong 15

De Sikkenberg

Blij met tegenspraak Zuid-Europa is in trek bij Nederlandse gepensioneerden. Ook bij Henk (70) en Elly Blankespoor (68), al hebben zij een ander doel dan de meeste Nederlanders. Ze gaan er namelijk niet naartoe om de zon te aanbidden, maar om van Jezus Christus te getuigen. Met dezelfde missie komen ze ook regelmatig naar christelijk recreatiepark De Sikkenberg, dit jaar al voor de elfde keer.

Veertig jaar was Henk Blankespoor voorganger in evangelische gemeentes in Den Haag en omgeving. ‘Op mijn 23e was ik klaar met het seminarie en mijn stage en werd ik voorganger. Veel te jong eigenlijk. Maar ik heb het gered, door Gods genade…’ Zijn drive is in al die jaren niet veranderd: hij wil mensen vertellen van Jezus Christus en het leven dat Hij geeft. Een kwart van het jaar zijn Henk en Elly te vinden in ZuidEuropa, waar Henk dan voorgaat in Nederlandstalige gemeentes, elk jaar weer een andere. ‘In de kerken daar komen christenen met totaal verschillende achtergronden. Sommigen gingen in Nederland nooit naar een kerk. Die komen uit een verlangen naar gemeenschap. Er gebeuren prachtige dingen. Zo herinner ik me een jonge miljonair. Zijn vrouw en hij kregen een enorme honger naar Gods Woord en kwamen iedere zondag weer vol verwachting naar de kerkdienst. Soms doe je in Nederland nazorg van het pastoraat dat je in de kerk in Spanje mocht geven, bijvoorbeeld door het leiden van een uitvaart. Dan kan het zomaar gebeuren dat er deuren opengaan van een volslagen vrijzinnige gemeente, waar ik anders nooit zou voorgaan.’

Zegen van secularisatie ‘De diversiteit die je ziet in die Nederlandstalige kerken in ZuidEuropa, vind je ook op De Sikkenberg. Het is een heel gemengd gezelschap daar, van evangelisch tot bevindelijk. Muren vallen weg. Tijdens zo’n week ben ik een soort campingpastor. In het chaletje waar we dan verblijven, komen allerlei mensen binnenvallen. Mensen met levensvragen. Of echtparen die worstelen met huwelijksproblemen. Dan bid en praat je samen. Je merkt dat God werkt en er doorbraken plaatsvinden.’

In Zuid-Europa gebeuren prachtige dingen ‘Deze zomer wil ik het op De Sikkenberg hebben over Christus’ gebed om eenheid in Johannes 17. Als christenen worden we steeds meer een minderheid, daardoor zoeken we elkaar meer op. Dat zou je als zegening van de secularisatie kunnen zien. Ik ben evangelisch voorganger, maar bezoek hier in Den Haag nu de anglicaanse kerk. Met de chaplain ben ik bevriend, we vinden elkaar in Christus. Ik merk het ook bij jongeren. Vragen die de kerk vroe-

Henk en Elly Blankespoor FOTO DE OOGST

ger verdeelden, spelen nauwelijks meer bij hen. Zij vragen zich af: Hoe krijg ik contact met God? En hoe ontdek ik wat Zijn weg is?’ Henk ziet al uit naar de Bijbelstudies op de Sikkenberg. ‘Ik probeer altijd te zorgen dat de studies interactief zijn’, vertelt hij. ‘Aan eenrichtingsverkeer heb ik een hekel. Mensen mogen altijd vragen stellen. En als mensen het niet met me eens zijn? Dat maakt het alleen maar leuker!’ Kijk voor meer informatie over De Sikkenberg op www.sikken­ berg.nl of bel ons: 0599-661144.


16

Kerken in Amsterdam Krijn de Jong

De Oogst juni 2014

Messiasbelijdend Wat zijn ze nu eigenlijk, de Joden die Jesjoea als Masjiach belijden? Zijn ze gewoon christen geworden? Of zijn het gedoopte Joden of christen-Joden? Of zijn het Messiasbelijdende Joden? Bij die laatste benaming voelen de meesten zich het beste thuis. Natuurlijk komen ze samen op sjabbat. Om in de sfeer van het boek Handelingen te blijven, ging ik op bezoek bij een huisgemeente.

In het Joods Historisch Museum ontmoette ik David. Hij bemande daar de receptie. Ik zag een Bijbel liggen en we raakten in gesprek. Hij bleek leiding te geven aan een kleine Messiasbelijdende gemeente in Amsterdam. Het is nooit eenvoudig geweest voor Joodse mensen die tot geloof kwamen in Jesjoea Masjiach. Moesten ze nu echt hun hele cultuur achter zich laten? Moesten ze misschien zelfs ophouden Joods te zijn? Dat laatste is onmogelijk. Bij Abel Hertzberg las ik eens: ‘Als een Jood zich laat dopen is er wel een protestant of katholiek meer, maar er is geen Jood minder. De meeste Messiasbelijdende Joden willen niet meer assimileren. Ze zijn dankbaar voor hun rijke Joodse traditie. Ze willen die traditie zo veel mogelijk blijven volgen. Ze zijn Messiasbelijdenden Joden.

Ze zijn dankbaar voor hun rijke Joodse traditie Op die manier blijven ze ook dichter bij de Joodse gemeenschap en kunnen ze daar over Jesjoea vertellen.’

Blik op het oosten Ik houd er wel van om wat door elkaar geschud te worden. Als ik voel dat er echte liefde tot God is

en als me wat ruimte wordt gegund, laat ik graag nieuwe ervaringen over me heen komen. Een beetje onzeker voelde ik me wel toen ik de kamer binnenkwam. Ik zag een paar mannen met een keppeltje op en ik had geen pet bij me. Gelukkig zag ik ook enkele onbedekte mannenhoofden. Uit een later gesprek begreep ik dat ze in deze gemeente christenen niet allerlei Joodse gebruiken willen opdringen.

Het bijeenzijn is informeel maar toch met eerbied We zijn vandaag met een kleine groep, zestien mensen. Tien vrouwen en zes mannen. Twee mensen maken muziek, Caroline, de vrouw van David, speelt gitaar en is zangleidster, een van de mannen speelt op een fluit. Op een flip-over staat de liturgie. Het bijeenzijn is informeel, maar toch met een zekere eerbied. We beginnen met gebed, daarna vraagt David: ‘Wie wil er Psalm 24 voorlezen?’ We gaan staan, richten allemaal onze blik naar het oosten en horen: ‘De aarde is van de Heere en al wat zij bevat, de wereld en wie erop wonen (…). Wie zal de berg des Heeren beklimmen? (...) Hef uw hoof-

den op, o poorten, en verheft u, eeuwige deuren, opdat de Koning der ere binnengaat.’ Een indrukwekkend begin. ‘Als G’d zijn stem doet horen in Israël, dan zien wij al Zijn luister en macht’, zingen we. De liederen worden afwisselend in het Hebreeuws en in het Nederlands gezongen. Opnieuw wordt er gebeden. ‘Dank U voor de sjabbat, dank U voor Jesjoea, we mogen weer bij U komen daarom prijzen we Uw naam, zelfs als ons hart er misschien niet naar staat.’ Weer richten we onze blik naar Jeruzalem en belijden: ‘Er is maar één waarachtige G’d.’ Dan volgen de voorbeden. David bidt voor een Iraanse christin in de gevangenis ‘en voor al degenen die Uw Zoon Jesjoea hebben aangenomen, voor allen die door het geloof met ons verbonden zijn, die familie van ons zijn geworden’. Dan is het moment om onze gaven te geven. Er gaat een mandje rond. ‘Breng dank aan Adonai’, zingen we. ‘Breng dank aan G’d, want Hij is eeuwig trouw.’

Jubeljaar De Bijbelstudie gaat over het jubeljaar. We lezen Leviticus 25:1-26. De Eeuwige sprak, zo begint het hoofdstuk. De Eeuwige spreekt! Hij spreekt met Mosje. Het is daar bij de berg niet een soort religieus gebeuren, het is een ontmoeting. We lezen Johannes 17:3: ‘En dit is het


De Oogst juni 2014

David en Caroline Warnink

eeuwige leven, dat zij U kennen, de enige en waarachtige G’d, en Jesjoea Ha Masjiach, Die U gezonden hebt.’ ‘Dat zij U kennen’, eigenlijk staat er: ‘dat zij U leren kennen’. Eeuwig leven is: Hem leren kennen. Het gaat om de ontmoeting. Net zoals je in een huwelijk elkaar steeds beter leert kennen, zo leer je God kennen als je met Hem door het leven gaat.

Eeuwig leven is: Hem leren kennen In de eerste plaats leer je Hem kennen door het Woord van God. Tradities helpen ons om dingen niet te vergeten. De Eeuwige stelt ook grenzen, een omheining. Hij gaf de Tien Geboden. Regels over wat je behoort te doen en wat je niet behoort te doen. De Tien Uitspraken van God zijn het fundament van de Tora. Wat is het eerste dat God zegt in Exodus

Kerken in Amsterdam Krijn de Jong 17

FOTO DE OOGST

20? ‘Ik ben de Heere Uw G’d.’ De meeste woorden worden gebruikt voor het vierde gebod: de sjabbat. Waar ging de sjabbat over? Het is een ontmoetingsdag om de Eeuwige te eren. De sjabbat spreekt over het volbrachte werk van God en herinnert aan scheppen en aan verlossen. De zevende dag, het getal van het verbond. Het jubeljaar ligt in het verlengde van Gods sjabbat. Het jubeljaar is de volheid van jaren. God wil herstellen. Israël is er tot heil van de wereld. Het gaat niet om Israël, het gaat om Gods plan. Satan weet ook van het plan van God. Zijn missie is dat plan te verijdelen. Om de vijftig jaar worden de slaven bevrijd. Lees Jesaja 61:1-3: ‘...om voor de gevangenen vrijlating uit te roepen en voor wie gebonden zaten, opening van de gevangenis.’ In Lukas 4:16-19 lezen we dat Jesjoea deze woorden uit Jesaja in de synagoge van Nazareth voorleest. Hij kwam om het komende Koninkrijk bekend

te maken. We danken en zingen. ‘Halleluja, Adonai regeert, onze G’d, Hij die legers regeert.’ Dan maken we ‘Kidoes’: het drinken van een glaasje druivensap om de sjabbat te heiligen. Dat gebeurt behalve tijdens de sjabbatsmaaltijd op vrijdagavond ook wel op sjabbat in de synagoge. We lezen nog enkele verzen uit Exodus over het vieren van de sjabbat. Dan bidden we voor het brood en houden samen maaltijd.

Het jubeljaar is de volheid van jaren De volgende sjabbat komt de gemeente samen in ‘Keerpunt’, daar is ruimte voor meer mensen. Het is het gebouw van de Pinkstergemeente in Amsterdam Buitenveldert, de buurt waar de Joodse gemeenschap zich na de oorlog heeft gevestigd. Vrede zij over Israël!


18

Thema Hans Frinsel

De Oogst juni 2014

Een groen evangelie? Bestaat er zoiets als een ‘groen evangelie’? Nee. Dat wil beslist niet zeggen dat christenen de milieuproblematiek mogen negeren. Maar we mogen het ­Evangelie van Jezus Christus niet voor het karretje spannen van een eigen politieke of maatschappelijke agenda.

De geschiedenis door hebben velen het Evangelie willen verbinden aan hun eigen stokpaardjes of ambities. Het Koninkrijk van God breekt zich met kracht baan en ‘geweldenaars grijpen ernaar’ (Mat. 11:12). Mensen die Jezus volgden hadden uiteenlopende motieven. Velen zagen er een instrument in voor vervulling van hun eigen dromen: bevrijding van het Romeinse juk, herstel van het koninkrijk van Israël, een koning die hen zou voeden (Joh. 6:15), iemand die onze kant kiest in onze persoonlijke grieven (Luc. 12:13). De Here Jezus benadrukte dat Zijn Koninkrijk van een heel andere orde was en haaks stond op de verwachtingen van de mensen. Een lijdende Messias paste echter niet goed hun plaatje.

God bewerkt gerechtigheid op Zijn manier God is een God van gerechtigheid, maar Hij bewerkt dat op Zijn manier. Hij heeft een plan met Israël, maar op Zijn tijd. We willen vaak Gods agenda aanpassen aan onze agenda. Immers, met zo’n autoriteit erachter sta je sterk. Of men gebruikt een klein stukje van Gods agenda dat goed uitkomt om de eigen ambities te sanctioneren. Het Evangelie bevrijdt, maar dat is geen rechtvaardiging voor een bevrijdingstheologie met een politieke agenda, die revolutie en geweld legitimeert. Het Evangelie belooft zegeningen, maar het ‘welvaartsevangelie’ heeft de agenda van het Evangelie gekaapt, verdraaid en misbruikt voor het najagen van rijkdom hier en nu. Als het Evangelie voor een populair ‘waan van de dag’-karretje wordt gespannen, is dat in het beste geval een aantasting van het Evangelie die de eigenlijke boodschap van Christus naar de achtergrond drukt. In het ergste geval is het een duivelse

manipulatie om de mens af te houden van redding in Christus.

De kerkgeschiedenis kent veel voorbeelden van aardse agenda’s De kerkgeschiedenis kent veel voorbeelden van zulke aardse agenda’s. In de middeleeuwen maakten machtigen zich meester van de kerk en gebruikten haar voor hun politieke of economische doeleinden. Zij meenden Gods Koninkrijk een definitieve plek op aarde te kunnen geven door hun streven. Het liep altijd uit op machtsmisbruik en grote schade aan het Evangelie.

Geen vaste woonplaats De Bijbelse agenda is heel anders. In de Hebreeën­ brief staat: ‘Wij hebben hier geen vaste woonplaats’ (Hebr. 13:14). Sommigen willen die uitspraak misschien afdoen als tijdgebonden: de lezers van de brief ondergingen immers vervolging en putten daarom hoop uit toekomstverwachtingen buiten deze aarde? En dat geldt nu toch niet meer? Zo’n uitleg doet echter geen recht aan Gods geïnspireerde Woord. De Here Jezus zei nadrukkelijk dat Zijn Koninkrijk niet van deze aarde was en dat Hij ons een woning bereidt bij de Vader. Hij benadrukte de tegenstelling tussen Zijn Koninkrijk en deze wereld en dat de wereld de volgelingen van Jezus zou haten, zoals zij Hem haatte. Deze uitspraken van Jezus waren vaak juist niet aangepast aan het historisch tijdgewricht. Jezus had tegenstanders, maar ook een grote aanhang. Men had grote hoop op een aards paradijs in de vorm van een hersteld koninkrijk van Israël. De discipelen wezen trots op de prachtige tempel van Jeruzalem, maar werden door Jezus gewaarschuwd dat niet één


De Oogst juni 2014

Bestaat er zoiets als ‘een groen evangelie’?

steen op de ander gelaten zou worden. Hij voorspelde dat ze vanwege Hem haat en vijandschap mochten verwachten in de wereld tot aan de tijd van Zijn wederkomst. Zijn boodschap was niet aangepast aan de verwachtingen of de smaak van zijn tijd. Het is een boodschap aan Zijn volgelingen voor alle tijden.

Geen groene prioriteit Is het dan zo dat christenen niets te maken hebben met de tijd waarin zij leven en alleen gericht zouden moeten zijn op de eeuwigheid? Nee. We hebben heel duidelijke verantwoordelijkheid in elke historische context. De maatschappelijke problemen zijn groot en daar kan een christen zich niet aan onttrekken. Maar die context mag nooit een aanleiding zijn om de inhoud van het Evangelie aan te passen. De prioriteiten die Jezus stelde, gelden ook nu nog. Er is geen rechtvaardiging, noch noodzaak, om Zijn prioriteiten te vervangen door een ‘groene prioriteit’. We staan voor enorme milieuvraagstukken, zeker als je nadenkt over de exponentiële groei van de wereldbevolking. Statistici kunnen ons ongetwijfeld voorrekenen wanneer het punt bereikt zal worden dat de aarde de wereldbevolking niet meer volledig kan onderhouden. Dat laat zien dat uiteindelijk alleen God een echte oplossing kan bieden. Maar dat betekent niet dat we die problemen mogen negeren. Ook christenen hebben daarin een verantwoordelijkheid, net als in de confrontatie met het morele

Thema Hans Frinsel 19

FOTO ARIE AMBACHTSHEER

verval. Dat rechtvaardigt echter niet de ontwikkeling van een nieuwe theologie die het milieu top­ prioriteit maakt in het Evangelie.

Karikatuur Om een ‘groen Evangelie’ te rechtvaardigen wordt door sommigen gesteld dat het in de verlossing en verzoening om heel de schepping gaat, dat het doel van het Evangelie een ‘geheel vernieuwde aarde’ is, waar wij naartoe moeten werken door een ‘groene agenda’ (zie artikel ‘Bijbels activisme’ in De Oogst van februari 2008). Maar is dat vanuit de Bijbel te verdedigen?

De samenleving verbetert door veranderde mensen Het idee van een ‘groen Evangelie’ dringt met name de evangelische beweging binnen door de zogenoemde ‘Dominion’-theologie en ‘Kingdom Now’-leer. Aanhangers van deze onbijbelse leringen zien het als goddelijke opdracht om te streven naar zoveel mogelijk invloed in deze wereld – geestelijk, economisch, maatschappelijk en politiek – wat uiteindelijk moet leiden tot wereldbeheersing om daarmee het Koninkrijk van God te realiseren op aarde. In zo’n


20

Thema Hans Frinsel

De Oogst juni 2014

scenario past logischerwijs ook een groene agenda. Wat er niet in past is een eindtijdscenario van grote afval, Gods directe ingrijpen in de wereldgeschiedenis door de wederkomst van Christus en een plan van God met Israël. Toch was (en is) die wederkomst een wezenlijk onderdeel in het verlossingswerk van Christus en een verwachting die heel reëel leefde bij de apostelen. Aanhangers van de Dominion-theologie betitelen die hoop stelselmatig denigrerend als ‘escapisme’. Met deze insinuerende en onterechte karikatuur probeert men eerlijk Bijbels onderzoek te ontkrachten. Gods uiteindelijke doel is niet een geheel vernieuwde aarde, die door de mens wordt gerealiseerd, maar een ‘nieuwe aarde’, zoals de Bijbel het formuleert. Net als de ‘nieuwe schepping’ die wij zijn in Christus en die geheel het werk van God is, zal de nieuwe aarde ook een nieuwe schepping van God zijn, bewerkt door God Zelf. Dat is geen defaitisme of escapisme – het is een heerlijke hoop.

Christus leert ons dat Zijn gemeente een eigen agenda heeft Deze visie op de mens en de schepping neemt onze verantwoordelijkheid niet weg. Ten aanzien van de Evangelieprediking hebben allen die Christus kennen de verantwoordelijkheid om Christus in woord en daad bekend te maken. En ten aanzien van de schepping hebben wij als mensen verantwoordelijkheid voor de zorg van de aarde. Die verantwoordelijkheid is echter niet gebaseerd op de verlossing door Christus, maar op de cultuuropdracht in Genesis 1:28, waar God de mensheid de goede zorg voor de aarde opdraagt. Die opdracht is nooit ingetrokken.

Waanidee Om hun agenda voor wereldhegemonie te verdedigen legt de ‘Dominion’-theologie een heel andere lading in de zendingsopdracht van Mattheüs 28. Zij stelt dat het niet moet gaan om de gemeente, maar om Gods Koninkrijk, dat het gaat om ‘volken’ tot Zijn discipelen te maken, niet zozeer individuen. De volkeren moeten onderwezen worden om te onderhouden ‘al wat Ik u geboden heb’. Volken die onderworpen worden aan dat onderwijs zullen vervolgens zo onder de indruk raken van de goedheid en de kracht van het Evangelie, dat de wereld zich zal bekeren. De geschiedenis laat zien dat dit een waanidee is. De ‘kerstening’ van Europa in de vroege middeleeuwen is er een voorbeeld van. Rome meende ook eeuwenlang het Koninkrijk Gods op aarde te moeten vestigen, met alle ellende van dien. De mens verandert niet door een verbeterde samenleving met nieuwe wetten. De

Wijs omgaan met de schepping?

samenleving verbetert door veranderde mensen. Christus heeft Zijn discipelen opdracht gegeven om mensen uit alle volken tot Zijn discipelen te maken. Uit al die volkeren zullen mensen voor Gods troon staan. De verlosten. Christus leert ons nadrukkelijk dat Zijn gemeente niet van deze wereld is en ook niet van deze wereld zou moeten willen zijn, maar zich er duidelijk van moet onderscheiden – een volk met een eigen agenda, de agenda van Christus. Dat we niet van de wereld zijn, betekent niet dat we niet in de wereld zijn. We hebben als wereldburgers duidelijke verantwoordelijkheden, zowel geestelijk als maatschappelijk.

Einddoel Als eerste taak moeten wij de verlossing in Christus bekendmaken aan mensheid verloren in zonde. Alleen Christus’ gemeente kan dat doen. De wereld heeft geestelijk niets te bieden. Daarnaast is het onze maatschappelijke verantwoordelijkheid om te leven en te handelen volgens de principes die God ons heeft geopenbaard in Zijn Woord: lief te hebben, gerechtigheid na te streven, de naaste bij te staan, een bijbelse moraal voor te leven, enz.

In de zorg voor de schepping erkennen we God als Schepper Christenen moeten het geweten van deze wereld vormen in het bedrijfsleven, bij de overheid, in de politiek, in het onderwijs, in de zorg. Dat houdt ook in dat wij ons niet afzijdig kunnen houden van milieuproblemen. Wijs omgaan met de schepping is ook onze taak. In de zorg voor de schepping laten we zien dat we God als Schepper erkennen. Maar ook daarin verschilt onze agenda van die van de wereld. De wereld heeft de aarde als einddoel. Zij aanbidt moeder aarde. Ons einddoel ligt hoger. Wij aanbidden God. Hans Frinsel is zendeling en werkt in Guiné-Bissau.


De Oogst juni 2014

Christenvervolging Naomi Winter 21

Visioen

verandert vervolger Taher uit Iran heeft wel wat van een moderne Paulus. Eerst vervolgde hij te vuur en te zwaard christenen, maar dan leert hij door een visioen de Here Jezus leerde ­kennen. Taher was fanatiek in zijn vervolgingen. Hij bestreed zelfs zijn eigen vrouw en kinderen.

Het begint wanneer de dochter van Taher zich bekeert tot het christendom. Omdat Taher de bedevaart naar Mekka gemaakt heeft, staat hij binnen zijn islamitische gemeenschap hoog in aanzien. Temeer omdat ook zijn vrouw de bedevaart voltooid heeft. De schande is dan ook groot als juist zijn vrouw hun dochter navolgt: ook zij wordt christen. Na zijn dochter en vrouw wendt ook Tahers zoon zich af van de islam. Taher raakt buiten zichzelf van woede. Zo zeer dat hij dreigt zijn gezinsleden met zijn blote handen te vermoorden. Herhaaldelijk tuigt hij ze af en dreigt de geheime politie op hen af te sturen. ‘En waag het niet de kerk te bezoeken’, waarschuwt hij. Het leven wordt voor zijn vrouw en kinderen zo onmogelijk, dat ze naar het buitenland vluchten.

Dieptepunt De eenzaamheid laat Taher niet koud. Met het reciteren van verzen uit de Koran en smekend tot Allah probeert hij zijn wanhoop te boven te komen. Maar hoe Taher ook smeekt om Allahs mededogen, hij krijgt geen antwoord, geen inzicht, geen uitkomst. Voor het eerst laat Taher de gedachte toe dat Jezus misschien de Zoon van God kan zijn, zoals zijn

vrouw en kinderen het geloven. Hij doet een gelofte: de God die zich openbaart, zal hij volgen. Allah of Jezus.

De God die zich openbaart zal hij volgen: Allah of Jezus Dan is het de Here Jezus die zich openbaart in een droom. Taher herkent Hem niet onmiddellijk. Het enige wat hij ziet is een man op een ezel die hem omhelst en zegt dat Hij alle zonden van Taher zal vergeven. ‘Maar wat als ik opnieuw zondig?’ vraagt Taher. ‘Ik zal al je zonden vergeven’, antwoordt de man. Als deze man verdwijnt, komt een andere man op hem af en vraagt Taher of hij de man op de ezel kent. Taher schudt zijn hoofd. ‘Hij is Jezus Christus. Hij zal al je zonden vergeven.’

Gebedsverhoring Pas na driemaal durft Taher het aan om de god die hij 45 jaar heeft gediend, los te laten. Hij weet het zeker: Jezus Christus heeft zich aan hem geopenbaard als de ware God. Taher wil niets liever dan Hem kennen en Hem dienen. Hij gaat de kerk bezoeken. Voor zijn gezin is het een verhoring



FOTO OPEN DOORS

van hun gebeden. De man die hen eerder nog verbood de kerk te bezoeken, gaat nu samen met hen naar een kerk. In het buitenland, dat wel, vanwege de veiligheid. De man die hen eerst met de dood bedreigde, weet nu met hen waar het Leven te vinden is. Naomi Winter werkt voor Open Doors, een wereldwijde organisatie die op­ komt voor vervolgde christenen. Zie ook www.opendoors.nl.


22

Interview Gertjan de Jong

De Oogst juni 2014

De woestijn bloeit nu al ‘De woestijn zal bloeien’, zo profeteerde Jesaja over Israël. Is dat alleen maar toekomstmuziek? Nee, zegt Freddie Rosenberg, directeur van het Joods Nationaal Fonds. In Israël is een wonder gaande. Woestijn wordt bos en vruchtbare grond. ‘Israël is het enige land ter wereld waar meer bos is dan een eeuw geleden.’

‘Kijk, het is dus wel degelijk mogelijk om woestijngrond vruchtbaar te maken!’ Freddie Rosenberg wijst op een foto met bos erop. Op het eerste gezicht lijkt het gewoon een mooi natuurplaatje. Maar wie beter kijkt, ziet dat het bos in een ongewone omgeving ligt. Het wordt omringd door een dor en droog gebied. Het is de Negev-woestijn, in het zuiden van Israël. De foto maakt Rosenberg zichtbaar enthousiast: ‘Het is dus mogelijk om in de woestijn bepaalde voedselketens te ontwikkelen, en zelfs wijn te verbouwen. Het belangrijkste is natuurlijk water. Soms maken we gebruik van grondwater, maar vaak ook van water uit het centrale water­ systeem of van ontziltingssystemen.’

In de woestijn kun je zelfs wijn verbouwen Het Joods Nationaal Fonds is de oudste stichting van Nederland en bestaat al sinds 1902. Aanvankelijk was het doel vooral om grond aan te schaffen voor de Joodse pioniers in Palestina. ‘Via deze grond konden mensen weer contact maken met het land’, zegt Rosenberg. ‘Net zoals Avraham eeuwen geleden, die zijn eigen land moest belopen om er voeling mee te krijgen.’ Al vrij snel ontdekten ze dat er behoefte was aan kennis om die grond te bewerken. En de pioniers zagen de noodzaak van bebossing. Rosenberg: ‘De grond was dikwijls kaalgeslagen. Zeker ten tijde van het Ottomaanse rijk is er veel kaalslag geweest. Doordat bomen waren gekapt, stroomde het water met kracht de hellingen af. Als je daar iets verbouw-

de, werd het al snel weer meegesleurd. De grond zat vol met stenen, die moesten allemaal verwijderd worden. Een zwaar karwei, ze deden het toen allemaal met de hand. Daarnaast werden er moerassen drooggelegd. Er moest water komen, wegen, huizen en aanplant tegen de steeds oprukkende woestijn. Dat gebeurde aan allemaal met de meest eenvoudige middelen, met pikhouweel en spade, paarden en muilezels.’

Proeftuin voor de wereld Vanaf 1917 richtte het Joods Nationaal Fonds (JNF) zich steeds meer op bebossing. ‘Inmiddels hebben we 240 miljoen bomen geplant. Het is lastig voor te stellen hoeveel bos dat is. In Nederland is de bosdichtheid hoger dan in Israël. Als ik het bereken naar de Nederlandse bosdichtheid kom je op een op een gebied ter grootte van Overijssel en Drenthe bij elkaar. Dat zou dan allemaal bos zijn, zonder wegen en steden. Bij een lagere bosdichtheid, zoals in Israël, kom je op een gebied dat nog wel een paar provincies groter is. Israël is het enige land ter wereld waar meer bos is dan een eeuw geleden. Wereldwijd worden overal bossen weggehaald, maar ondanks de groeiende bevolking komt er in Israël juist bos bij!’

Israël is een soort proeftuin voor de wereld Naast bebossing richt het JNF zich op het ondersteunen van duurzame land- en tuinbouw, op waterprojecten en op onderzoek. ‘Israël is een soort


De Oogst juni 2014

Freddie Rosenberg: ‘Geloof en Israël zijn voor mij onlosmakelijk verbonden.’ 

Interview Gertjan de Jong 23

FOTO ELISABETH STAM

proeftuin voor de wereld’, zegt Rosenberg. ‘De kennis die wij als JNF in ruim honderd jaar hebben opgebouwd, bijvoorbeeld over bebossing in woestijngebied, is niet alleen voor Israël nuttig, maar voor heel veel landen. Veel van onze technieken worden nu bijvoorbeeld in Afrika toegepast.’

ben genoemd. We hebben daar een groot reservoir gebouwd waarin we water uit de omgeving opslaan. Met gerecycled water uit dat reservoir is de ontwikkeling van landbouw en de aanleg van groen mogelijk. Zo ontstaat er groen, vruchtbaar gebied, middenin de woestijn!’

Oud en nieuw

We maken gebruik van heel klassieke methoden

‘De technologische ontwikkelingen gaan razendsnel. In Israël is recent een manier ontdekt om op een goedkope manier zout water zoet te maken. Daarmee zou je het waterprobleem voor een groot deel kunnen oplossen. Als JNF richten we ons op een zo optimaal mogelijk gebruik van water, bijvoorbeeld door het hergebruik van huishoudafvalwater. In Israël wordt maar liefst zeventig procent van het water hergebruikt. Dat is veruit het hoogste percentage ter wereld. Ter vergelijking: in Spanje en Marokko wordt dertig procent gerecycled, en dat is nog vrij hoog vergeleken met veel andere landen.’ ‘In Mitspe Ramon, een kleine gemeenschap in de Negev-woestijn, zijn inwoners gedwongen om kostbaar drinkwater te gebruiken om hun gewassen te bevloeien. Voor dit gebied hebben we een waterproject opgezet, dat we ter ere van de inhuldiging van Willem-Alexander en met zijn toestemming het “Koning Willem-Alexander waterproject” heb-

‘Dit soort projecten is typisch Israël: een beetje oud en een beetje nieuw. Sommige technieken werden al gebruikt in de tijd van de Nabateërs, zoals het kanaliseren en het opslaan van water. Dat zijn hele klassieke methoden, die opnieuw worden gebruikt, soms aangevuld met moderne technieken.’

Dichter bij de vrede ‘Ik ben zelf Joods en daardoor sterk betrokken op Israël. Van 1980 tot en met 1990 heb ik in Israël gewoond. Ik zie dat er heel veel politieke problemen zijn in Israël, maar ik beschouw mijzelf niet als iemand die deze problemen gaat oplossen. Daarvoor sta ik er teveel buiten. Maar door te investeren in


24

Interview Gertjan de Jong

De Oogst juni 2014

vergroening, water en voedselvoorziening, kun je de vrede ook dichterbij brengen.’ ‘Israël komt vooral in de pers vanwege het conflict met de Palestijnen. Het is zonde dat mensen Israël nu vooral met dat conflict associëren. Dat conflict is namelijk maar een klein stukje van Israël. Tegelijk is het een heel modern land met een waanzinnig aantal Nobelprijswinnaars en een enorme technologische kennis. Het JNF is daar onderdeel van. Veel grote waterbedrijven zijn geïnteresseerd in onze projecten. We kunnen elkaar goed aanvullen. Hier in Nederland weten mensen veel van klimaatverandering en waterstijging. In Israël zijn we ook bezig met klimaatverandering, maar staan we weer voor andere uitdagingen. De buien in het Midden-Oosten worden korter en heviger. De uitdaging is om zo weinig mogelijk water te verliezen en het maximum te behouden.’

Treurig dat er zoveel angst is voor samenwerking ‘Helaas komt de samenwerking met Israëlische bedrijven niet altijd op gang. Bij Vitens merkte je dat men zo schrok van de felle reacties op hun samenwerking met het Israëlische waterbedrijf Mekorot, dat ze de samenwerking beëindigde. Ik weet van een ander Nederlands waterbedrijf dat heel graag met een Israëlisch bedrijf wilde samenwerken om

Dorp in de woestijn Een van de projecten die het Joods Nationaal Fonds ondersteunt is Idan, een landbouwdorp dat midden in de Arava-woestijn ligt. Het is een dorp waar gemotiveerde idealisten de strijd aangaan met een leeg, dor en kaal gebied waar temperatuurverschillen van meer dan veertig graden overdag tot rond het vriespunt ‘s nachts heel gewoon zijn. Idan bestaat op dit moment uit 65 gezinnen die in hun levensonderhoud voorzien door kleinschalige productie van aubergines, meloenen, paprika’s en tomaten. Zij maken hierbij speciaal gebruik van gerecycled water, zonneenergie en natuurlijke composteringstechnieken. Makkelijk is deze vorm van landbouw bedrijven niet, maar de mensen in dit dorp zijn trots op deze manier van verantwoord voedsel produceren en het duurzaam ontwikkelen van de woestijn. Voor meer informatie over het Joods Nationaal Fonds kijk op www.jnf.nl.

Bloei in de Negev-woestijn

de Jordaan op te knappen, maar zo bang was voor negatieve reacties dat ze eerst toestemming aan de Nederlandse regering vroegen. Dat er zoveel angst is voor samenwerking, vind ik treurig.’

Wonder ‘Geloof en Israël zijn voor mij onlosmakelijk met elkaar verbonden. Met mijn gezin vier ik de Joodse feesten. Laatst nog hadden we Sederavond. Dat is altijd weer een groot feest, we vieren het bij ons thuis met zo’n twintig of vijfentwintig man. We voeren dan leuke discussies over actuele onderwerpen, waar de kinderen ook wat aan hebben.’ ‘Israël zie ik als een wonder. Als je bedenkt hoe het gebied er een eeuw geleden bij lag: dor en berooid. En nu zijn er bomen, bloemen, fruit, vee, vis, water, wegen... Je kunt het inderdaad als vervulling zien van die profetie uit Jesaja: “Dan wordt de woestijn een gaarde, en de gaarde gelijk een woud.” Maar zelfs al bezie je Israël vanuit een totaal areligieuze houding, dan nog is het een wonder dat die woestijngrond nu zo’n bloeiend land is. Ik ben onder de indruk van de toewijding van de bewoners. Dat er mensen in de woestijn gaan wonen, waar het ‘s zomers gerust veertig graden wordt, en in staat zijn die grond te bewerken en waar echt oases ontstaan!’

Israël zie ik als een wonder ‘Of ik mij zorgen maak over het milieu? Nou, je kan je over van alles zorgen maken, dingen in je persoonlijk leven of over wereldwijde problemen, maar wat schiet je ermee op? Ik denk dat je beter gewoon kan doen wat je kunt. Die houding merk ik ook bij de Israëliërs. Die levenskracht, die wil om door te gaan. Ondanks de grote rampen die het Joodse volk zijn overkomen is er die vreugde en die bereidheid om te werken aan de toekomst. Ze leggen liefde in hun land.’


De Oogst juni 2014

Thema Krijn de Jong 25

Verwonderd verwijt Als ik in de tuin bezig ben, weet ik het altijd zeker. Contact met de aarde is heilzaam. Daar ligt onze bestemming: de tuin bebouwen en bewaren. Genieten van alles wat groeit en bloeit. Verwonderd raken. Oooh, wat hebt U het mooi gemaakt!

Mijn eerste ervaring met de natuur was duidelijk van na de zondeval. Al op jonge leeftijd moesten we op het land werken. In de meeste gevallen betekende dat onkruid wieden. Altijd weer, altijd weer; in het zweet des aanschijns. De natuur was niet vanzelfsprekend je vriend. De natuur was er gewoon. Pas later gingen mijn ogen open voor de schoonheid van wat er allemaal groeit en leeft. Ik las in die tijd boeken van de schrijfster Wilma (1873-1967). Zij besteedde in haar romans heel veel aandacht aan de natuur. Ik leerde namen van bloemen en planten en raakte steeds meer verwonderd. Later ontdekte ik ook de poëzie en daar gaat het heel veel over de natuur. De bekendste natuurdichter is Guido Gezelle. Mij spreekt de blomme een tale, Mij is het kruid beleefd, Mij groet het altemale, wat God geschapen heeft! Wat in dit gedichtje gelijk opvalt, is dat de verwondering voor de natuur leidt tot verwondering voor de Schepper. In zijn gedicht ‘Het Schrijverke’, zien we dat nog duidelijker. In dat gedicht is de dichter in gesprek met zo’n klein mugje dat op het water loopt. Het lijkt net alsof het aan het schrijven is. Maar wat schrijft het dan? De dichter bedenkt van alles, maar hij zit er telkens naast. Tenslotte geeft het krinkelende winkelende waterding hem antwoord:

‘Wij schrijven’, zo sprak het, ‘al krinklen af het gene onze Meester, weleer, ons makend en leerend, te schrijven gaf, een lesse, niet min nochte meer; wij schrijven, en kunt gij die lesse toch niet lezen, en zijt gij zoo bot? Wij schrijven, herschrijven en schrijven nog, den heilige Name van God!’ We horen een verwonderd verwijt aan de mensen. Zijn jullie zo bot? Weten jullie niet meer dat we gemaakt zijn om de Naam van God te spellen? In het gedicht ‘Een bonke keerzen kind’ gaat het naast de verwondering ook over de dankbaarheid. Hier spreken kersen de verwonderde dichter toe. ‘Plukt ons, plukt ons, plukt ons’ riepen ze en ‘k plukte ze en ze woegen zo zwaar: de zegen des Heeren woeg op hen. Neemt en dankt Hem die ze gemaakt heeft, die ze deed worden, dankt Hem, dankt Hem dankt Hem Kijkt naar de hemel, daar is Hij, daar is God! De groene golf waarin onze cultuur zich bevindt, is alleen heilzaam als we onze plaats weten. Wij zijn schepping, God is de Schepper. Mensen zijn wel een bijzondere schepping, ze zijn naar Gods beeld geschapen en onderscheiden zich daardoor principieel van de rest van de schepping. Ze hebben de opdracht om over de schepping te heersen. De manier waarop dat in veel gevallen gebeurt, is duidelijk van na de zondeval. Altijd weer die neiging tot uitbuiten. Wegkijken helpt niet, naar boven kijken helpt wel. Daar is Hij, daar is God.

Mij spreekt de blomme een tale.

FOTO KRIJN DE JONG


26

Actueel Daniël Lam

De Oogst juni 2014

Verscheurd ‘Verscheurd’ is het hartverscheurende verhaal van Justin, een hoogbegaafde j­ongen die zoveel van God houdt, dat hij op de middelbare school ‘God Boy’ wordt ­genoemd. Op een gegeven moment hangt er een anti-homo poster in de school. De vriend van Justin wil natuurlijk weten wat ‘God Boy’ ervan denkt.

Justin had nog nooit een homo ontmoet, maar hij weet wat hij er als christen van zou moeten denken: seksualiteit is als vuur – als je er op de goede manier mee omgaat (binnen een heteroseksueel huwelijk) is het prachtig, maar daarbuiten kan het vernietigend werken, met onder andere ongewenste zwangerschappen, seksueel overdraagbare aandoeningen en psychische schade als gevolg. God heeft veilige grenzen gegeven en homoseksualiteit valt buiten die grenzen. Het is zonde: niet Gods bedoeling voor ons leven. Een paar jaar eerder, als Justin net in de puberteit komt, begint hij oog te krijgen voor jongens. Net zoals andere jongens opeens ‘vlinders in hun buik’ krijgen bij het zien van meisjes met wie ze eerst gewoon vrienden waren, heeft hij dat bij jongens. De puberteit is een verwarrende periode, dus hij denkt dat zijn interesse in jongens misschien gewoon een fase is waar hij doorheen moet. Hij wacht geduldig af. Het gevoel gaat echter niet over. Sterker nog: het lijkt erop dat niemand van zijn mannelijke vrienden zo’n zelfde ‘fase’ doormaakt. Justin doet zijn best om verliefd te worden op een meisje – ‘als ik maar met hen omga, komt de ­aantrekkingskracht vanzelf’. Dat gebeurt echter niet. Op de chat komt hij een jongen tegen die zegt dat hij ‘biseksueel’ is. Justin vindt dat een mooi woord, veel beter dan ‘homo’.

Hij ziet het als een diagnose: je weet wat er aan de hand is, dus je kunt er iets aan doen. Maar hij valt door de mand als een van zijn vrienden vraagt: ‘Hoe weet je dat je geen homo bent?’ ‘Dus je voelt je aangetrokken tot mannen én vrouwen?’ Justin begint de waarheid onder ogen te zien: ‘Oké, ik ben dus homo.’

Homo en christen Justin leest een boek van een christen die homoseksualiteit heeft geaccepteerd en hij vindt het vaag en slecht geschreven. Is dit een oprechte christen? Hij probeert het bij de ‘ex-homobeweging’, mensen die zeggen dat je geen homo hoeft te zijn. Hij hoort verhalen van mannen die een slechte relatie hadden met hun vader en daardoor homo waren geworden, maar dat was niet op hem van toepassing. Hij hoort verhalen van mannen die niet meer ‘zo’ zijn – waarmee ze eigenlijk bedoelen dat ze niet meer als losbandige homo leven, maar hij had zelfs nog nooit een jongen gezoend. Wat moet hij nu doen? Als hij geen hetero kan worden, blijven er voor hem drie opties over. Eén: met een vrouw trouwen en doen alsof hij hetero is. Twee: een relatie aangaan met een man zonder seks te hebben. Drie: een celibatair leven, zonder seks, maar ook zonder liefde en kameraadschap. Dit is een onmogelijk dilemma en Justin komt tot de conclusie:

ik moet God volgen, wat dat ook betekent. Hij gaat op zijn knieën en bidt: ‘Lieve God, ik wil niet celibatair leven. Ik wil niet alleen zijn. Ik wil verliefd worden op iemand, een relatie opbouwen en mijn leven met die persoon doorbrengen. Maar nog meer dan dat wil ik U dienen. En als het Uw wil is dat ik mijn hele leven alleen blijf, zal ik dat doen. Laat me alstublieft zien wat U met mijn leven wilt, en help me Uw wil te doen, wat dat ook betekent.’

Justin raakt verscheurd tussen twee werelden Tussen twee werelden God zou hem niet verlaten, maar de kerk – dat was een ander verhaal... Hij vertelt zijn verhaal aan zijn voorganger, die vervolgens zegt dat hij de diensten gewoon mag blijven bezoeken als hij celibatair blijft leven. Alsof hij daaraan twijfelde! Van een andere christen krijgt hij een Playboy in een papieren zak, om heteroseksuele verlangens op te wekken. En op zoek naar antwoorden belandt hij in een chatroom voor jonge christenen, waar hij wordt geweigerd omdat hij homo is. ‘Dat is de regel.’ Justin raakt verscheurd tussen twee werelden waar hij zelf deel van uitmaakt. Hij wordt depressief en kan nergens heen. De homo-


De Oogst juni 2014

Actueel Daniël Lam 27

verplichte optie, maar als een reëel alternatief. Hoe zorgen wij als kerk ervoor dat mensen die ervoor kiezen om celibatair te leven, niet zonder liefde en kameraadschap hoeven te leven? Of bestaan onze speciale bijeenkomsten voor alleenstaanden alleen uit Bijbelstudie en onderwijs ter voorbereiding op de ontmoeting met een toekomstige echtgenoot? Hier ligt een uitdaging voor ons allemaal.

De nuance maakt dit boek uniek

wereld snapt het niet, de christen­ wereld snapt het niet, hij is alleen. Dan maar zelf op zoek in de Bijbel. Geen oppervlakkige studie, maar eerlijk en diepgaand, geleid door gebed. Dat blijkt nog niet zo eenvoudig te zijn: in de Bijbel staan teksten over homoseksualiteit in de context van afgodendienst, verkrachting of misbruik van minderjarige jongens. Dus ja, geldt een verbod op homoseksualiteit dan algemeen, of alleen specifiek voor die tijd en context? Het wordt er niet duidelijker op. Opnieuw een onoplosbaar dilemma!

Mijn verhaal Ook al komt Justin uiteindelijk tot een andere conclusie dan ik, dat is niet waar het in dit boek om gaat. Ik begrijp zijn worsteling en ik zou niet weten hoe ik in zijn situatie had gereageerd. Voor mij persoonlijk was homoseksualiteit een vorm van afgodendienst. Mijn ‘verliefdheid’ op die éne jongen die in gedachten alles voor mij was, zag ik als een vorm van ‘afgoderij’, juist omdat Jezus mijn grote liefde was geworden. Ik wilde Hem de eer geven die Hem toekomt – wat dat ook zou kosten. Daarbij herkende ik mij juist wél in de verhalen van homo’s met een slechte relatie met hun vader, ook al kan dat nooit de enige reden zijn waarom iemand homoseksuele gevoelens

krijgt. Ook had ik moeite met vriendschappen, dus het idee dat ik het verlangen naar verbondenheid met jongens seksueel had ingekleurd, klopte met mijn ervaring. Daarnaast had ik een oom die samenleefde met een vriend. Hij fungeerde als een rolmodel voor mij. Toen deze vriend zelfmoord pleegde, was dat voor mij een extra reden om aan te nemen dat een homoseksuele relatie niet zo rooskleurig is als ik dacht. Inmiddels had ik een keuze gemaakt: ik wilde Jezus volgen en dat betekent jezelf verloochenen, je kruis op je nemen en achter Hem aangaan. Wat mijn kruis was, was voor mij wel duidelijk: homoseksualiteit. Ik zou altijd alleen blijven – Jezus was genoeg. Totdat... ik verliefd werd op een meisje. Ben ik nu minder homo? Nee. Als ik eerlijk ben, behoor ik tot die groep die zich ‘overwegend voelt aangetrokken tot mensen van hetzelfde geslacht’. Maar dat maakt mijn liefde en aantrekkingskracht voor mijn vrouw niet minder. Wij geloven dat God ons bij elkaar heeft gebracht. En zoals iedereen die getrouwd is verleidingen kent, ken ik die ook.

Celibaat Een van de punten die Justin aanhaalt om in de kerk een veiliger klimaat te creëren, is een concrete invulling van het celibaat. Niet als

Het verhaal van Justin is een heerlijk eerlijk verhaal dat mij alleen maar aanspoort om ook een eerlijk verhaal te vertellen. Het is ontwapenend om te lezen hoe iemand ‘aan beide kanten van de kloof’ erover denkt – aan welke kant je ook staat. Justin profileert zich nadrukkelijk als bruggenbouwer en niet als vertegenwoordiger van één kant. Juist die nuance maakt dit boek uniek – het zet je aan het denken. Het is een aanrader voor iedereen die iets over homoseksualiteit wil zeggen: lees dit boek, en probeer eerst goed te luisteren. Dr. Daniël Lam is vrijwilliger bij ­Different.


28

Israël Bart Wallet

De Oogst juni 2014

Schepper, schepping en Tora Joden zijn het volk van het Boek. Maar hebben ze eigenlijk ook iets met de ­natuur? En hoe verhouden zich dat Boek en de schepping tot elkaar? Dit zijn ­vragen die diep in de joodse traditie besloten liggen.

De belangrijkste gebeurtenis in de wereldgeschiedenis is volgens de rabbijnen zonder enige twijfel de gave van de Tora, Gods eigen Woord, op de berg Sinaï. Daar maakte God Zichzelf bekend en liet Hij aan het volk Israël weten wat Hij van hen verwachtte. In de Tora – de eerste vijf boeken van de Bijbel – legde God Zijn wetten en leefregels neer, zodat Israël een heilig volk kon zijn.

De Tora en de schepping zijn nauw met elkaar verbonden

al duidelijk, zo vertellen de rabbijnen, in de eerste letter van de Bijbel. Dat is de letter beth, de tweede van het Hebreeuwse alfabet: ‫ב‬. Het bijzondere aan deze letter is dat het aan drie zijden omsloten is, maar één open kant heeft. Precies zoals deze letter is ook de wereld volgens de rabbijnen. Zij volgen daarbij nog het oude wereldbeeld, waarbij men er nog geen weet van had dat de wereld is feite een aardbol is. Zij zien het zo dat de wereld ook aan drie zijden omsloten is, maar aan de bovenkant geopend: naar de hemel toe. Zo is er een open verbinding tussen de Schepper en Zijn schepping.

Tora en schepping Maar als de gave van de Tora op de Sinaï nu zo belangrijk is, waarom begint daar dan niet gewoon de Bijbel mee? Waarom wordt dan eerst toch nog verteld over de schepping en de aartsvaders? Dat is gebeurd om zo te laten weten dat de hele wereld door God is geschapen, dat alles op deze wereld van Hem is en Hem toebehoort. Daarom wordt vervolgens in de Bijbel steeds de hele wereld opgeroepen God te loven en te prijzen: niet alleen alle mensen en alle volkeren, maar de hele schepping. God heeft alles – mensen, dieren, planten – zo geschapen dat ze op Hem gericht zijn. Dat wordt

Toch blijft de vraag waarom de Bijbel met de tweede letter van het alfabet begint – en niet met de eerste, de alef: ‫א‬. Die letter wordt echter als eerste gebruikt in de Tien Woorden (ook wel Tien Geboden genoemd, Exodus 20), de korte samenvatting van de Tora. Daarmee wordt getoond dat de Tora en de schepping nauw met elkaar verbonden zijn: de eerste en de tweede letter van het alfabet. Maar ook dat de Tora aan de schepping voorafgaat. De Bijbel mag beginnen met het vertellen van de schepping van de wereld, maar juist de keuze voor de tweede letter van het alfabet laat zien dat er iets aan

die schepping voorafging. Dat is de Tora, het Woord van God. God heeft op de Sinaï pas zijn Tora aan het volk Israël gegeven, maar al voor de schepping van de wereld was de Tora er. Die is daarom van eeuwigheid. De Tora was daarom aanwezig bij de schepping van de wereld en – zo zeggen sommige rabbijnen – was ook het instrument waarmee God de schepping heeft gemaakt. De woorden die God sprak en waarmee Hij de wereld creëerde, zijn de woorden van de Tora. Het is opvallend dat in de christelijke traditie dat idee wordt opgepakt en in het Evangelie naar Johannes verder wordt uitgewerkt: dat Woord, die Tora, is het Woord dat altijd al bij God was: het levende Woord, Jezus.

Heidenen hadden de schepping losgemaakt van de Schepper Waarom wordt er nu in de joodse traditie zoveel belang gehecht aan de relatie tussen het Woord van God en de schepping? Dat is om te laten zien dat uiteindelijk de hele wereld onder Gods bestuur valt en om iedereen te laten zien dat de schepping en Gods Woord


De Oogst juni 2014

Israël Bart Wallet 29

Wie vanuit de Tora naar de schepping kijkt, ontdekt daarin de hand van de Schepper.

niet tegenover elkaar geplaatst mogen worden. Dat is een gevaar dat gemakkelijk kan opkomen. Israël zag hoe heidenen de schepping hadden losgemaakt van de Schepper. Dat leidde tot vermakelijke taferelen voor de profeten van Israël: ze lachten er smakelijk om als ze zagen hoe men zich boog voor beelden van hout en steen, die de mensen zelf hadden gemaakt. De vergoddelijking van de natuur en van de cultuur – de producten van eigen hand – wees de joodse traditie daarom sterk af. Maar daartegenover kon er ook een geringschatting van de natuur optreden. Israël kon helemaal opgaan in de Tora en de studie daarvan, maar vervolgens de natuur vergeten. Daarom heeft God in de Tora allerlei regels opgenomen waarin goede zorg voor de schepping centraal staat. Zo mag Israël bijvoorbeeld niet slordig omgaan met natuurlijke bronnen, mogen bomen niet zomaar omgehakt worden en moet het land de

gelegenheid krijgen om ook uit te rusten.

Schepper en schepping Het is eigen aan de Bijbel om Schepper en schepping te onderscheiden, maar niet los te maken van elkaar. In de loop van de joodse geschiedenis is het wel steeds een spanningsveld geweest.

Wandelen in de natuur is ook een manier om God te leren kennen Aandacht voor de schepping is er ook wel bij ingeschoten. Vanaf de achttiende eeuw heeft een nieuwe joodse stroming, ontstaan in OostEuropa, het chassidisme, speciaal aandacht voor de schepping gevraagd. De chassidiem zeggen dat wandelen in de natuur evenals het studeren van Tora een manier is om God te leren kennen en

Hem te loven. Zij hebben daarmee de nauwe betrokkenheid tussen Gods Woord en Gods schepping weer duidelijk willen maken. De rabbijnen zagen dat al in het eerste hoofdstuk van Genesis. Het eerste woord, be-resjiet, in het begin, telt precies zes letters in het Hebreeuws: de zes dagen van de schepping. De eerste zin van de Bijbel telt zeven woorden: de zeven dagen van de week. Die zin heeft precies 28 letters: de dagen van de Hebreeuwse maand. In de bijbelse beschrijving van het begin van de wereld ligt zo de structuur van de schepping al besloten. Wie vanuit de Tora naar de schepping kijkt, ontdekt daarin de hand van de Schepper. Die nadruk op de diepe verbondenheid tussen God en al het geschapene is iets wat jodendom en christendom samen delen en van waaruit goed gezorgd kan worden voor de wereld. Dr. Bart Wallet is historicus en gespe­ cialiseerd in de geschiedenis van het jodendom.


30

Zending Kim ter Berghe

De Oogst juni 2014

Westen niet langer superieur In mijn vorige artikel heb ik geschreven over zendingswerk in situaties van armoede en hoe geld relaties beïnvloedt. Naast de realiteit van armoede is er echter ook de ongekende economische groei van een aantal voormalige ontwikkelingslanden. Die economische ontwikkeling heeft vergaande gevolgen voor zending in die gebieden. 

Politiek gezien is het wel zo’n beetje afgelopen met de wereldoverheersing van Amerika en Europa. Opkomende economieën als India, China en Maleisië zijn steeds zelfverzekerder. Bovendien willen zij zelf de touwtjes in handen hebben wat betreft hun binnenland- en hun buitenlandbeleid. Het beeld dat mensen hebben van westerlingen verandert. Dit heeft niet alleen politieke gevolgen, maar verandert ook de dynamiek van zending.  Historisch gezien heeft zendingswerk veel te danken gehad aan de superioriteit van het Westen op economisch, politiek, militair en technisch gebied. Hierdoor konden zendelingen makkelijk toegang krijgen tot veel landen. Ze hadden als westerlingen immers iets te bieden? Welk land zegt er ‘nee’ tegen gratis gezondheidszorg, onderwijs, ontwikkelingshulp en veelbelovende connecties met het machtige, rijke Westen? En die christelijke godsdienst was er duidelijk een die veel welvaart bracht. Ook landen die niet zo op zendelingen zaten te wachten, konden er soms toch niet onderuit. Zendelingen stonden vaak onder de bescherming van de koloniale legers en handelsmissies. 

Superioriteitsgevoel Deze connectie met politieke machten had natuurlijk ook na­ delen. Waar de westerse landen de fout in gingen, kregen zendelingen te maken met wantrouwen

of vijandigheden. Erger nog, ook zendelingen waren vaak besmet met het bijna vanzelfsprekende superioriteitsgevoel dat westerlingen nu eenmaal hadden omdat ze rijker, sterker en geleerder waren dan de rest van de wereld. De vele hiërarchische relaties die zijn ontstaan tussen moederkerken in het Westen en dochterkerken op de zendingsvelden zijn hier getuige van. De kerk heeft zich daarin helaas niet altijd weten te onderscheiden van de wereld. 

Westerlingen zijn gewend aan een voorkeursbehandeling En nog blijft dit een heikel punt. De meeste mensen hebben de neiging om hun eigen cultuur als beter te zien dan die van een ander. Daarnaast zijn wij als westerlingen ook gewend om altijd een voorkeursbehandeling te krijgen. Deze houding is echter steeds moeilijker vol te houden in landen die zichzelf niet meer als inferieur zien aan het Westen en het economisch prima zonder ons redden.  De opkomende economieën hebben een groeiende middenklasse en een bovenlaag van ‘nieuwe rijken’. Vooral de bewoners van de steden zijn vaak uitstekend opgeleid. In deze landen is nog plaats

voor buitenlanders, maar onder voorwaarden. Ze moeten iets toe te voegen hebben, qua opleiding, bijzondere vaardigheden of geld om te investeren in de economie van het land. Verder wordt verwacht dat ze zich schikken naar de wetten en gewoonten van het gastland. 

Er is alleen nog plaats voor zendelingen onder voorwaarden Universitaire graad In deze opkomende economieën is er steeds minder behoefte aan westerlingen die scholen of weeshuizen willen stichten of gezondheidszorg willen leveren. Ze hebben zeker geen behoefte meer aan beunhazen die uit religieus oogpunt zonder behoorlijke opleiding of ervaring allerlei projecten en bedrijfjes in hun land gaan beginnen. De zending heeft altijd bestaan uit zowel zeer kundige beroepskrachten als mensen die het vooral moesten hebben van hun energie en enthousiasme. Die laatste categorie krijgt het moeilijker om voet aan de grond te krijgen in veel opkomende economieën en kunnen vaak niet eens meer een visum bemachtigen.  Als de westerse kerk effectief wil zijn in haar zendingswerk in


De Oogst juni 2014

deze landen, dan zullen er steeds beter opgeleide mensen uitgezonden moeten worden. Vooral in Oost-Azië is onderwijs ontzettend belangrijk en word je gewoon niet serieus genomen als je geen universitaire graad hebt. In veel gevallen is een roeping en eventueel een bijbelschoolopleiding niet meer genoeg. Een relevante universitaire opleiding en werk­ ervaring is steeds vaker een vereiste om een visum te krijgen en om je positie in de maatschappij in te kunnen nemen. Een Europees of Noord-Amerikaans paspoort en een blanke huid alleen maken steeds minder indruk.  In sommige van deze landen bestaat nog wel zoiets als een zendelingenvisum (beter gezegd: een visum voor religieuze werkers), maar wordt het verstrekken van zo’n visum aan steeds strengere voorwaarden verbonden. Je moet meestal in dienst zijn van een kerk of organisatie die in het land zelf geregistreerd is met leiders die ook uit het land zelf komen. Ook wordt er soms een universi-

taire theologische opleiding als voorwaarde gesteld.

Luisteren  Verder hebben veel van deze landen snel groeiende kerken. Daarmee verandert ook de rol van de westerse zendelingen. Zeker, er zijn nog steeds plekken waar gepionierd moet worden.

Pionierswerk hoeft niet per se door het Westen te gebeuren Maar het ligt niet meer altijd voor de hand dat de westerse kerk daarin het voortouw neemt. Soms zijn kerken in het land zelf of in naburige landen in staat om dit te doen en doordat er minder taal- en cultuurverschillen zijn, ligt het voor de hand dat zij de kar gaan trekken. Ook zijn er gebieden waar er zoveel wantrouwen tegen westerlingen is, dat zendingswerk

In Oost-Azië maken ze werk van afstuderen.

Zending Kim ter Berghe 31

door blanken maar weinig effectief kan zijn of soms plaatselijke gelovigen in gevaar brengt. Dan kan het beter zijn dat westerlingen een meer ondersteunende rol op de achtergrond gaan innemen.  Het Westen heeft politiek en economisch gezien niet meer alle touwtjes in handen en westerlingen die in het buitenland wonen moeten zich aanpassen aan de realiteit dat ze niet altijd meer op een voetstuk gezet worden. Geestelijk geldt dit ook. Er wonen nu meer christenen buiten het Westen dan in het Westen. Bovendien is de westerse kerk op het moment geen toonbeeld van vitaliteit en geestelijke kracht. Ik denk dat het goed is dat dit besef ook doorschemert in de manier waarop we zendingswerk doen en ons verhouden tot kerken in andere landen. Misschien is voor de westerse kerk de tijd gekomen om vaker te luisteren en te dienen in plaats van vooral te onderwijzen en te leiden. Kim ter Berghe is missiologe. Zij woont en werkt in Oost-Azië.


32

Politiek Menno de Bruyne

De Oogst juni 2014

Eet je bord leeg Mijn moeder zag er altijd nauwlettend op toe dat ik mijn bord leeg at. En als ik ­boterhammen voor school meekreeg, prentte ze me altijd in: ‘Denk erom dat je geen brood weggooit. Eten mág je niet weggooien.’

Dan vervolgde mijn moeder met: ‘In Afrika lijden heel veel kinderen iedere dag honger. Als je het niet lust of niet op kan, dan neem je het maar weer mee terug. Dan gaat het naar de schillenboer. Die is er blij mee.’ Niet dat ik altijd zo gehoorzaam was, dus er bleef best wel eens brood over dat níet meer mee terug­ging naar huis, maar ik meende in de geest van mijn moeder te handelen door de broodresten en -korsten die ik niet lekker vond aan de ganzen te voeren in de vijver naast het Christelijk ­Lyceum voor Zeeland in Goes... Denk maar niet dat mijn moeder GroenLinksig was of zo. En lid worden van de Stichting Natuur & Milieu kwam niet eens in haar op. Maar als ik eten verspilde, een plastic zakje uit het autoraampje liet waaien, het licht onnodig liet branden of ongebruikt schrijfpapier in de prullenbak gooide, dan kwam me dat steevast op de – figuurlijke! – mattenklopper te staan.

Restjes brood voerde ik aan de ganzen.

En zó moet het zijn! Zorg voor de schepping moet de normaalste zaak van de wereld zijn. Van huis uit meegegeven. Niet omdat het moet, maar omdat het normaal is.

lijke eenzijdigheid. In die gevallen krijgt het ‘milieu’ zelfs trekjes van een soort religie waar alles en iedereen voor moet wijken.

Het milieu is een doel op zichzelf geworden

Nee, geef mij mijn moeder maar. Dat ik mijn bord altijd (nou ja, bijna altijd) leeg peuzel, is haar werk. Dat ik geen troep op de grond gooi, is haar verdienste. Dat ik altijd een doggy-bag bij me heb om mijn Turkse herder het vet van het vlees te kunnen voeren, dank ik (en mijn hond) aan haar. Dat ik het licht uitdoe als ik wegga, heeft zij erin geprent. En dat ik inmiddels een aardige stapel wit en vergeeld papier op mijn bureau heb liggen, dat alles dank ik aan haar. Natuur & Milieu mocht willen zo’n directeur te hebben…

Normaal Waarom deze jeugdherinneringen? Om aan te geven dat eerbied voor de schepping, zorg voor dieren en het landschap, eigenlijk heel normaal zijn. Voor mijn moeder, een gewone huisvrouw ergens op het platteland in Zeeland, was dit allemaal vanzelfsprekend. En dat gold niet alleen voor haar, maar ook voor de andere dorpsgenoten. Lang voordat het woord ‘milieubewust’ ingeburgerd raakte, leefden ze al als goede rentmeesters.

En dat is wat ik tegen veel organisaties in de ‘milieu-industrie’ heb. Het vanzelfsprekende is eraf, en wat ervoor in de plaats is gekomen is een krampachtigheid en verbetenheid die me tegenstaat. Het ‘milieu’, of het nu gaat om het klimaat, de walvis of het Braziliaans regenwoud, is een doel op zichzelf geworden. Al die clubs die voor dit en tegen dat ageren, bijten zich zo fanatiek vast in hun zaak, dat het niet zelden uitloopt op gevaar-

Licht uit

Menno de Bruyne is voorlichter van de Tweede Kamerfractie van de SGP.


De Oogst juni 2014

Boek Gertjan de Jong 33

Dit is geen verdediging! Dit boek is geen rationele verdediging van het christelijk geloof. Geen apologetiek dus, vandaar dat dit boek in de oorspronkelijke, Engelse versie ‘Unapologetic’ heet. De auteur, de Britse schrijver Francis Spufford, belicht in dit essay vooral de emotio­ nele zeggingskracht van het christelijk geloof. Hij betoogt: de emotionele kracht van het christelijk geloof moeten we serieus nemen.

Het christelijk geloof doet, aldus Spufford, recht aan oermenselijke gevoelens en aan de zwarte, destructieve kanten van onszelf. Iets wat de Bijbel aanduidt met ‘zonde’, maar dat woord heeft volgens de schrijver tegenwoordig een heel andere betekenis gekregen. ‘In het Engels taalgebied is “sin” tegenwoordig een bekende merknaam voor ijs. En voor de betere chocoladetruffels. En voor lingerie die vooral rood is. (…) “Sin”, zo blijkt, verwijst altijd naar iets aangenaams, iets wat je consumeert.’ Wat ‘sin’ volgens christenen betekent? ‘Het verwijst naar onze actieve neiging om dingen stuk te maken en te breken.’ Spufford appelleert in dit boek vooral aan menselijke gevoelens en ervaringen. Die benadering heeft zijn beperkingen. Zo schuift hij, voornamelijk op basis van zijn gevoel, het bestaan van een hel aan de kant. Mijns inziens bestrijdt hij echter vooral een middeleeuwse karikatuur van de hel, ‘een domein waarin alles horror is, zonder spelbederf: zonder de begrensdheid van het wereldse leven die garandeert dat er zelfs aan de meest verschrikkelijke dingen een einde komt…’

Geniet van het leven Toch is ‘Geen verdediging’ het lezen waard. Spuffords observaties en gedachten zijn dikwijls scherp en origineel. Zoals dit commentaar op de atheïstische reclameslogan

op Londense bussen (‘God bestaat waarschijnlijk niet, dus maak je niet ongerust en geniet van het leven.’). Spufford: ‘Pardon – geniet van het leven? Geniet van het le­ ven? Begrijp me goed: ik heb geen neo-puriteinse bezwaren tegen genieten. Genieten is heerlijk. Genieten is geweldig. Hoe meer je kunt genieten hoe beter. Maar genieten is slechts één emotie. Het enige wat gemaakt wordt om van te genieten, en dan ook alleen maar voor dat doel, zijn producten.

Het leven is geen product Maar het leven is geen product. Je kunt het leven niet uitpakken, het op een geschikte plek in je luxe appartement zetten en genieten van de manier waarop de halogeenlampen op je railsysteem de zachte, ronde vorm ervan uitlichten. Alleen zo af en toe, in vlagen van geluk, kijk je met een warme, goedkeurende blik van voldoening naar wat er in je leven gebeurt. De rest van de tijd word je in beslag genomen door andere emoties, zoals hoop, verveling, nieuwsgierigheid, zorg, irritaties, angst, vreugde, verbijstering, haat, tederheid, wanhoop, opluchting, uitputting en ga zo maar door. Het is net zo onzinnig om te beweren dat je alleen moet genieten van het

leven als te zeggen dat je je hele leven moet bibberen van angst of moet juichen en springen van opgewonden verwachting. Het leven is niet eendimensionaal. Zeggen dat je van het leven moet genieten (ja, er alleen van moet genieten) is net zoiets als beweren dat bergen alleen maar pieken mogen hebben, of dat alle kleuren paars moeten zijn, of dat alle toneelstukken geschreven zouden moeten zijn door Shakespeare. Het is echt te simpel.’ Een fris, origineel boek dat zowel christenen als niet-christenen uitdaagt.

Dit is geen verdediging! Waarom het christendom ondanks alles verrassend veel emotionele diepgang heeft, door Francis Spufford, 223 blz., prijs € 18,99. Uitgave Ten Have, Kampen, 2013.


34

Habakuk Krijn de Jong

De Oogst juni 2014

Vergiftigd door Hollywood In het Nederlands Dagblad deed Corinne Dettmeijer, Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel geweld tegen kinderen, onlangs haar verhaal. ‘De opsporing, vervolging en berechting van mensenhandel heeft de laatste jaren een impuls gekregen. Toch kan er nog meer worden geïnvesteerd in de aanpak van de handlangers, criminele netwerken en legale instanties die mensenhandel mogelijk maken.’ Volgens haar moet er vooral meer op de geldstromen gelet worden, want geldstromen verraden mensenhandel. Als leek ben je geneigd te denken dat aan zoiets onrechtvaardigs als mensenhandel en seksueel kindermisbruik alles gedaan wordt

Dubbele moraal Waarom wordt er niet feller opgetreden? Waarom moet een rapporteur allerlei hints geven? Speelt er toch iets van een collectieve dub-

Ja, ik wil een abonnement op De Oogst! Ik neem een jaarabonnement (22,50 euro per jaar) en kies voor welkomstgeschenk nummer : Ik geef een jaarabonnement cadeau (eenmalig 22,50 euro). Ik neem een gratis proefabonnement van drie maanden. Ik geef iemand een exemplaar van De Oogst cadeau. Mijn gegevens: M/V

bele moraal? In een recent artikel in De Volkskrant staat een beschouwing over Hollywoods nieuwste seksschandaal, of is het ‘Hollywoods continue seksschandaal’? Hollywood voedt ons avond aan avond aan de buis. ­Gedoseerd krijgen we het gif binnen. Genoeg om ons immuun te maken voor seksueel misbruik. Geen wonder dat we het grote kwaad van mensenhandel en seksueel kindermisbruik met zo weinig overtuigingskracht tegemoet treden.

wat maar enigszins mogelijk is. Nou, dat valt tegen. Het is een hele klus geweest om het hoger op de prioriteitenlijst te krijgen. Voor een leek zijn de wegen van het recht soms ondoorgrondelijk. Soms begrijpt ook de Rapporteur het even niet. Zo zag ze in een onderzoek dat een legale bordeelexploitant geld verdiende aan een prostituee met verstandelijke vermogens van een meisje van een jaar of elf. ‘Hij is vrijgesproken, terwijl ze het door haar verdiende geld aan hem afstond.’

Deze column van Krijn de Jong verscheen eerder in uitgebreidere vorm op www.habakuk.nu.

Welkomstcadeaus bij een jaarabonnement 1. Gratis wandeling met De Wandelende Tak, www.ontmoetamsteranders.nl 2. Dat jij nog leeft! Het levensverhaal van Rooie Bram, internaatsjongen, drugsdealer en hulpverlener. 3. Eva. Het verhaal een ex-prostituee en haar nieuwe leven samen met God. 4. Tijdloze bureaukalender in de lijn van FEM! (Ark Media). Met mooie uitspraken van vrouwen, inspirerende oneliners, zegenbeden en quotes.

Naam

1

Straat Postcode

Plaats

Telefoon

2

Geb.datum

3

4

E-mail

IBAN-rekeningnummer Datum

Handtekening

Ik ontvang graag de e-mailnieuwsbrief van: Tot Heil des Volks De Wandelende Tak Scharlaken Koord De Sikkenberg Shelter Youth Hostel Ministry Ik geef een cadeau-abonnement of een gratis exemplaar aan: M/V

Naam

Telefoon

Waypoint Urk

Waypoint Kampen

Tot Heil des Volks Antwoordnummer 9389 1000 XH AMSTERDAM Aan het einde van het abonnementsjaar wordt uw abonnement automatisch verlengd, tenzij u een maand van tevoren het abonnement opzegt. Cadeauen proefabonnementen worden niet automatisch verlengd. Door ondertekening van dit formulier geeft u toestemming aan Stichting Tot Heil des Volks (incassant-ID NL97ZZZ405302330000) om een eenmalige of doorlopende incasso-opdracht van het abonnementsgeld naar uw bank te sturen en aan uw bank om deze afschrijving comform de opdracht van Tot Heil des Volks uit te voeren.

Straat Postcode

Opgeven kan ook via www.deoogst.nl Deze bon kunt u gratis (zonder postzegel) opsturen naar:

Plaats E-mail

Tot Heil des Volks incasseert in de laatste week van elke maand. Als u het niet eens bent met deze afschrijving, kunt u deze binnen 8 weken eenvoudig laten terugboeken door contact op te nemen met uw bank.


De Oogst juni 2014

Tot Heil des Volks Hoofdkantoor

Evangelisatie, hulpverlening en profetisch geluid O.Z. Voorburgwal 241 1012 EZ Amsterdam t 020-3446310 f 020-4202394 e info@totheildesvolks.nl i www.totheildesvolks.nl Bereikbaar: van maandag tot donderdag tussen 9.00 en 16.30 uur (behalve de lunch). Vrijdag van 9.00 uur tot 12.30 uur.

De Shelter

Youth Hostel Ministry e info@youthhostelministry.org i www.youthhostelministry.org The Shelter City Barndesteeg 21 1012 BV Amsterdam t 020-6253230 f 020-6232282 e city@shelter.nl i www.shelter.nl The Shelter Jordan Bloemstraat 179 1016 LA Amsterdam t 020-6244717 f 020-6276137 e jordan@shelter.nl i www.shelter.nl

Scharlaken Koord

Straatwerk, preventie en hulp­ verlening rond prostitutie Barndesteeg 25 1012 BV Amsterdam t 020-6226897 f 020-3302224 e info@scharlakenkoord.nl i www.scharlakenkoord.nl Preventiewerk t 020-6260845 e info@bewareofloverboys.nl i www.preventiescharlakenkoord.nl Second Step Tweedehandskleding en accessoires Willemsstraat 39 1015 HW Amsterdam t 020-622 6897 e secondstep@thdv.nl i www.secondstepshop.nl

CHAP

Christelijke hulpverlening bij seksverslaving Goudsbloemstraat 38 1015 JR Amsterdam t 020-4209203 e info@chap-nederland.nl i www.chap-nederland.nl i www.ben-ik-seksverslaafd.nl

Dank voor uw steun Waypoint Urk

Verslavingzorg en preventie De Noord 8 8321 BA Urk t 0527-690073 e info@waypoint-urk.nl i www.waypoint-urk.nl Kringloop Waypoint Vliestroom 21 8321 EG Urk t 0527-239924 e kringloop@waypoint-urk.nl i www.kringloopwaypoint.nl

Waypoint Kampen

Verslavingszorg en preventie Boven Nieuwstraat 105-1 8261 HC Kampen t 038-3316660 e info@waypoint-kampen.nl i www.waypoint-kampen.nl Winkel Waypoint Kampen Tweedehandskleding en accessoires Oudestraat 136, Kampen e info@waypoint-kampen.nl i www.waypoint-kampen.nl

De Sikkenberg

Christelijk recreatiepark Sikkenbergweg 7 9591 TD Onstwedde t 0599-661144 e info@sikkenberg.nl i www.sikkenberg.nl

AHA

Dagopvang voor dak- en thuislozen Oudezijds Voorburgwal 125 1012 EP Amsterdam t 020-6274422 e info@aha-dagopvang.nl i www.aha-dagopvang.nl

De Bewaarschool

Buurgericht kinderwerk Oudezijds Voorburgwal 241 1012 EZ Amsterdam t 020-344 6310 e info@debewaarschool.nl i www.debewaarschool.nl

De Wandelende Tak

Stadswandelingen en fietstochten in (de regio) Amsterdam Oudezijds Voorburgwal 241 1012 EZ Amsterdam t 020-344 6310 e info@ontmoetamsterdamanders.nl i www.ontmoetamsterdamanders.nl

Different

Christelijke hulpverlening rond ­seksuele identiteit en relaties Goudsbloemstraat 38 1015 JR Amsterdam t 020-6256797 e info@different.nl i www.different.nl

Tot Heil des Volks 35

Mochten er in deze publicatie afbeel­ dingen staan waaraan rechten kun­ nen ­worden ontleend, dan verzoeken we u contact op te nemen met de uitgever.

Onder dank ontvingen wij in de maand april de volgende giften: Algemeen 18.023,38 AHA 11.300,18 CHAP 292,50 Different 459,04 Habakuk 15,00 Kinderwerk De Bewaarschool 2.345,97 De Oogst 184,50 Scharlaken Koord Amsterdam 8.403,24 Scharlaken Koord Nederland 15,00 Scharlaken Koord Kledingatelier 50,00 The Shelter City 70,00 Wandelende Tak 36,50 Waypoint Kampen 1.337,79 Waypoint Urk 10.576,87 Youth Hostel Ministry 425,00 -----------------Totaal € 53.534,97

U vindt ons ook op sociale media: Tot Heil des Volks facebook.com/totheildesvolks twitter.com/thdvamsterdam De Bewaarschool twitter.com/debewaarschool Habakuk.nu twitter.com/habakuknu De Wandelende Tak facebook.com/ontmoetamsterdamanders twitter.com/gidsmatthijs Waypoint Kampen facebook.com/waypointkampen twitter.com/waypoint_kampen twitter.com/thecapekampen Waypoint Urk twitter.com/waypointurk Shelter Youth Hostel Ministry facebook.com/shelteryouth.hostelministry Shelters twitter.com/shelterams De Sikkenberg facebook.com/sikkenberg twitter.com/sikkenberg Scharlaken Koord twitter.com/bewareloverboys Kringloop Waypoint facebook.com/kringloopwaypoint

Testament en giften Testament Wilt u onze stichting testamentair gedenken? De tenaamstelling dient te luiden: Stichting Tot Heil des Volks te Amsterdam. De stichting bezit rechtsgeldigheid en is ingeschreven in het stichtingenregister bij de Kamer van Koophandel, dossiernummer 40530233. Giften Bankrekening 104944 t.n.v. Stichting Tot Heil des Volks IBAN: NL34INGB0000104944 De stichting beschikt over een ANBI-verklaring. Voor giften en abonnementsbetalingen ­buiten Europa: ABN-Amro te Amsterdam: 4667.85.992 t.n.v.: St. Tot Heil des Volks, Amsterdam IBAN code: NL38ABNA0466785992 BIC code: ABNANL2A (Beide codes vermelden)


Scharlaken Koord | project van Tot Heil des Volks

Wij zijn dringend op zoek naar:

Vrijwilligers straatwerk Je gaat met een medewerker van Scharlaken Koord langs de ramen om contact te leggen met de vrouwen. Je bent 25 jaar of ouder, spreekt Engels, bezit goede communicatieve eigenschappen en durft initiatief te nemen. Je bent stressbestendig en integer. Je hebt een levend geloof in Jezus Christus en bent actief betrokken bij een kerkelijke gemeenschap. Onze voorkeur gaat uit naar vrijwilligers die naast Engels ook Hongaars, Spaans, Bulgaars of Roemeens spreken.

www.scharlakenkoord.nl

Second Step | een project van Scharlaken Koord

Wandel ook met ons mee!

De Wandelende Tak organiseert gevarieerde wandelingen en fietstochten door (de regio) Amsterdam. Behalve met de rijke historie van de stad maakt u ook kennis met het werk van Tot Heil des Volks. Bestel deze bureaukalender voor maar â‚Ź 14,95 via www.arkmedia.nl.Een deel van de opbrengst hiervan gaat naar Second Step!

Second Step is de tweedehands kledingwinkel van Scharlaken Koord in de Jordaan in Amsterdam. In het atelier werken vrouwen die aan het uitstapprogramma van Scharlaken Koord meedoen. Kom eens kijken naar onze uitgebreide kledingcollectie of schuif aan bij onze koffietafel aan voor een kopje koffie, thee, high tea of lunch! Openingstijden dinsdag en donderdag van 10.30 - 16.30 uur elke even zaterdag van 10.30 - 16.30 uur Willemsstraat 39, Amsterdam

www.secondstepshop.nl

We hebben een ruim aanbod aan wandelingen en fietstochten waar u zich met familie, kennissen en/of vrienden voor in kunt schrijven. U kunt ook met uw familie, kerkenraad of vereniging een wandeling maken die speciaal voor u op maat is gemaakt. Vragen? Neem gerust contact met ons op!

Ingeplande wandelingen 12 juni - projectwandeling 17 juni - Jodenbuurt - 1 26 juni - Jordaanwandeling 10 juli - projectwandeling Meer data op onze site!

De moeWtandAmestleernddaem anTdeakrs! Ont

4 63 10 mer: (020) 34 rs.nl telefoonnum sterdamande m ta oe tm on .nl rs info@ de an m tamsterda www.ontmoe


De Oogst - juni 2014