Issuu on Google+

Maandblad van Tot Heil des Volks Evangelisatie, hulpverlening en profetisch geluid februari 2013 jaargang 76 888

Een gelukkige minderheid

Wereldvrede vanuit Den Haag?

Zo overleef je de secularisatie


2

Inhoud

4

De Oogst februari 2013

Secularisatie ­bedreigt ons hart

Herman: ‘Je hart op Christus richten is een dagelijks gevecht.’ 

14

Een gelukkige minderheid?

22

Vluchtkerk

Moeten we als minderheid gelukkig zijn? 

8

Koken met liefde

Jaïd: ‘God draagt ons op om elkaar lief te hebben.’ 

16

 oe overleef je H de secularisatie?

Het ooit zo christelijke Nederland is nu seculier. 

Elke avond is er een Bijbel­studie en bidstond. 

20

Zwervers die thuiskomen

Iwan vangt zwervers op in Kazachstan. 

Inhoud   4 Secularisatie bedreigt ons hart 14 Een gelukkige minderheid? Interview met dr. Herman Paul

  8 Koken met liefde Interview met AHA-kok Jaïd

11 Wonder in de Shelter Jacob Kops

12 De koffietafel Krijn de Jong

13 Een achterhoedegevecht? Gert-Jan Segers

Hans Frinsel

16 Hoe overleef je de secularisatie? Bart Wallet

19 Vernietigende satire Habakuk Redactie

20 Zwervers die thuiskomen Filip Uijl

22 De Vluchtkerk Krijn de Jong

24 Wereldvrede vanuit Den Haag? Jaap Spaans

26 De verlamde kerk Matthijs Langeraar

28 Open en bloot: een kans! Marten Visser

30 De Palestijnse Staat Willem Glashouwer

33 Boek: De wereldwijde vloed Pieter Siebesma


De Oogst februari 2013

Hoofdredactioneel Henk van Rhee

3

Een gelukkige minderheid Eind vorig jaar hielden we onze Kerstviering in de Oude Kerk, op de Amsterdamse wallen. Aan het begin van de viering las ik voor uit een artikel dat die dag in NRC Handelsblad stond: ‘Tien plagen voor de christenen.’ De plagen die het artikel beschrijft variëren van ‘Gij zult geen straf krijgen als ge de Naam des Heeren zonder eerbied gebruikt’ tot ‘Gij zult via euthanasie aan uw einde komen’. Schokkend, confronterend en bijna blasfemisch, maar wat mij betreft was die opsomming een treffende duiding van deze tijd en van wat we in 2013 mogen verwachten. Meer plagen dus. En voor alle duidelijkheid: die ‘plagen’ betroffen niet de klaagzang van een wereldvreemd kerkmens, maar de nuchtere waarneming van een seculiere krant.

blijvende, Bijbelloze manier van de moderne geliberaliseerde kerk, maar vintage orthodox’, zoals de krant het noemt. Niet vormelijk, maar wel streng in de leer. ‘Mensen zoeken iets waar je tegenaan kunt trappen. En wat niet wijkt.’  Toch zal ook die ‘nieuwe’ kerk met alle plagen te maken krijgen die het NRC aanzegde. Jezus zelf zegt namelijk in Johannes 15:20: ‘Indien zij Mij vervolgd hebben, zij zullen ook u vervolgen.’

Vintage orthodox

Nochtans

Ons Kerstfeest hebben we verder in alle blijdschap gevierd. Maar in lijn met onze missie van ‘hulpverlening, evangelisatie en profetisch geluid’ was het goed om ook de context van deze viering te schetsen. Dan sta je in al je Kerstblijdschap over de komst van Christus tenminste wel met beide benen op de grond. De waarneming van het NRC deed me in zekere zin ook goed. Want het is beter dat zo’n krant erover begint en deze trend tegen christenen onderkent, dan dat ik moet proberen die ontwikkeling aan de orde te stellen. Dan word je al gauw weggezet als klager. Nauwelijks bekomen van onze Kerstviering en de genoemde tien plagen, las ik de volgende dag – ook in het NRC – een verhaal over hoe God terug is in de stad, bijvoorbeeld in Amsterdam. ‘Niet op de vrij-

Toch zit er aan dat vervolgen, plagen en christenpesten ook nog een andere kant. Die noemt de profeet Jesaja in hoofdstuk 53 vers 4 van zijn boek: ‘Nochtans, onze ziekten heeft hij op zich genomen, en onze smarten gedragen; wij echter hielden hem voor een geplaagde, een door God geslagene en verdrukte.’ Laten we vanwege dat ‘nochtans’ uitzien naar wat God doet, ondanks verdrukking en het plagen door de seculiere meerderheid. Hij doet Zijn onweerstaanbare werk door een geplaagde minderheid heen! Daar gaat het in deze Oogst over. Een gelukkige en gelovige minderheid, al zullen we wellicht nog meer aan de pijn van die plagen moeten wennen.

Henk van Rhee

Henk van Rhee is algemeen directeur van stichting Tot Heil des Volks.

Colofon Jrg. 76, nummer 888, februari 2013

Uitgave Oogst Publicaties Onderdeel van Stichting ‘Tot Heil des Volks’, sinds 1855 actief in evangelisatiearbeid en hulpverlening.

Redactie Eveline de Boer Gertjan de Jong (eindredacteur) Krijn de Jong Henk van Rhee (hoofdredacteur)

Vormgeving, opmaak en druk

Aan dit nummer werkten mee

Redactie en administratie

Kim ter Berghe Pieter de Boer Hans Frinsel Willem Glashouwer Jacob Kops Matthijs Langeraar Bram Neerhof Gert-Jan Segers Pieter Siebesma Jaap Spaans Filip Uijl Marten Visser Bart Wallet

Oogst Publicaties, O.Z. Voorburgwal 241, 1012 EZ Amsterdam, tel. 020-3446310, fax 020-4202394, e-mail info@deoogst.nl, website www.totheildesvolks.nl

Buijten & Schipperheijn Motief Amsterdam

Omslagfoto en stockfoto’s Dreamstime

De Oogst is voor visueel gehandicapten ook verkrijgbaar in gesproken vorm. Nadere informatie hierover is te krijgen bij de CBB, Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden te Ermelo, tel. 0341-565499.

Abonnement De Oogst kost € 22,50 per jaar inclusief verzendkosten. Nieuwe abonnees kunnen zich aanmelden via de coupon elders in dit blad of via www.totheildesvolks.nl.


4

Interview Gertjan de Jong

De Oogst februari 2013

Secularisatie bedreigt ons hart Secularisatie. Bij dat woord denkt historicus Herman Paul (34) niet zozeer aan kerken die in sneltreinvaart leeglopen. Want een volle kerk is niet automatisch een levende kerk. En een hoog ledental betekent nog niet dat een kerk tintelt van hoop en verwachting. Nee, secularisatie is ten diepste iets dat het hart bedreigt, betoogt Paul. ‘Je hart op Christus richten is een dagelijks gevecht.’

Pittoreske grachtjes, historische panden, molens, zeilboten: wie door de binnenstad van Leiden wandelt, waant zich in een soort openluchtmuseum. Vandaag ligt alles ook nog eens onder een dik pak sneeuw, waardoor het lijkt of ik in een levend schilderij van Anton Pieck ben terechtgekomen. De binnenstad van Leiden is de werkplek van Herman Paul. Hij werkt er als docent geschiedfilosofie op de universiteit. Zijn werkplek ligt op steenworpafstand van het Rijksmuseum van Oudheden en de Pieterskerk. Geen gekke plek voor iemand die van jongs af aan gefascineerd is door geschiedenis. Sinds 1 september 2012 reist Herman Paul ook één dag per week af naar de universiteit van Groningen. Daar werkt hij als hoogleraar secularisatiestudies. Secularisatie, dat is ook het onderwerp van gesprek vandaag. Christenen zijn in Nederland een minderheid geworden. Is dat een reden om bij de pakken neer te zitten? Of is er nog een verhaal dat ons geluk, hoop en perspectief kan bieden?

Bril van achteruitgang Eén misverstand over secularisatie wil Paul in ieder geval uit de wereld helpen: hij gelooft niet dat het alleen maar bergafwaarts gaat met de samenleving en dat de kerk geen toekomst meer heeft. Met dat soort doemverhalen heeft hij weinig op. ‘Het staat buiten kijf dat de Bijbel spreekt over afval en verdrukking’, zegt Paul. ‘Maar ik vind het te gemakkelijk om alle ontwikkelingen in kerk en samenleving door een bril van achteruitgang te bekijken. Ik snap

die neiging wel: veel kerken worden leger, voor nieuwe generaties is kerkgang niet langer vanzelfsprekend en we voelen de zuigkracht van de wereld. En dat gooien we allemaal op één grote hoop van secularisatie.’ Maar dat de positie van onze voorvaderen in alle opzichten gelukkiger was, betwijfelt de historicus. ‘Eerder gebruikten christenen hun meerderheidspositie om de christelijke natie te bevorderen. Cafés werden eind negentiende eeuw gesloten onder invloed van de christelijke meerderheid. Was dat zo’n goed idee?’

Een volle kerk is niet per definitie een levende kerk ‘Zeker, ik vind het ook treurig dat de grote Pieterskerk kerk hier in Leiden niet meer als kerk wordt gebruikt. De tijd dat alle kerkgebouwen op zondag vol zaten, is voorbij. Toch ligt hier ook winst. Nu moet je moeite doen om op zondag je bed uit te komen en door verlaten straten de kerk te bereiken. Dat doe je niet zo snel meer uit gewoonte, het vraagt een bewuste keuze. En een volle kerk is niet per definitie een levende kerk! Een volle kerk kan ook gezapig zijn, een kerk waar je het Woord van God langs je heen laat glijden. In wezen gaat het in een christelijke gemeenschap om heel andere vragen. Leef je


De Oogst februari 2013

Interview Gertjan de Jong

Dr. Herman Paul over secularisatie: ‘We moeten elkaar niet de put in praten.’

met God? Tintelt een gemeente van verlangen om voor God te leven? Volg je Christus en doortrekt dat je hele bestaan?’

Besmettelijk Er is nog een reden waarom Herman Paul de kerk liever niet ziet als achterhaald instituut, iets van vroeger. ‘Zo’n negatieve en enge zienswijze werkt besmettelijk. Mensen steken elkaar aan, waardoor er nauwelijks ruimte is voor een ander perspectief. In Engeland verscheen onlangs een boek over kerkgroei in Groot-Brittannië. De auteurs schrijven in de inleiding hoe moeilijk het is om het onderwerp “kerkgroei” op de agenda te krijgen. Het haalt nooit de krant, want het klopt niet met het beeld dat mensen van de kerk hebben. De kerk zien ze als vergane glorie. Een kerk die groeit past niet in dat plaatje. Die zienswijze is diep ingesleten en het is heel las-

5

FOTO RD

tig om een andere bril op te zetten. Het is makkelijk om elkaar de put in te praten en dan kom je snel in een staat van gelatenheid, berusting. Ik hoor wel eens zeggen: “Nu zijn we er nog” of “nu is er nog een middagdienst”. Dat klinkt allemaal zo hopeloos. Bovendien, past deze manier van spreken bij onze belijdenis dat het Licht de machten van duisternis overwint, en dat God het laatste woord heeft?’

Het is makkelijk om elkaar de put in te praten ‘In deze tijd maken we een ervaring van verlies mee, dat is een feit. De vraag is: wat doen we daarmee? Je kunt dat verlies verabsoluteren en in wan-


6

Interview Gertjan de Jong

De Oogst februari 2013

hoop roepen dat het voortbestaan van de kerk op het spel staat. Of je kunt het problemen relativeren. Historici zijn daar goed in. Ze zeggen: door de hele kerkgeschiedenis zie je perioden van bloei en van verval, het is niets bijzonders. Maar zo’n zienswijze doet geen recht aan het verdriet dat mensen voelen over bijvoorbeeld vrienden en familieleden die niet langer naar de kerk gaan.

Je hebt mensen nodig je bij de les houden En secularisatie plaatst ons ook voor belangrijke vragen. Bijvoorbeeld: wat is onze rol in het proces van secularisatie, is er een schuld die we moeten belijden? Daarom ben ik voor een derde benadering: laten we de huidige situatie relateren aan het verhaal dat de Bijbel vertelt over Gods gang met de kerk door de tijd. Wij zijn onderdeel van dat grote verhaal en wij mogen dat grote verhaal in het dagelijks leven uitleven. En we mogen erop vertrouwen dat God hoe dan ook doorgaat met Zijn werk.’

het niet en die ontdekking kan heel confronterend zijn. Je stuit op je eigen onvermogen. Je ontdekt hoe afhankelijk je bent van God.’

Impact van verhalen

Dagelijks gevecht

Dat laatste is makkelijker gezegd dan gedaan, benadrukt de Leidse historicus. Maar al te snel laten we ons overweldigen door het geschreeuw van wereld. Dan vormen we niet bepaald een gelukkige minderheid. ‘Wij mensen leven te midden van allerlei verhalen die grote impact hebben’, zegt Paul. ‘Neem Intermediair, een blad dat volstaat met verhalen over werk en carrière. Als ik dat blad heb gelezen, merk ik dat ik de neiging heb om keihard te werken en carrière te maken. Onbewust geloof ik dan in het sprookje dat werk en carrière maken de weg is naar het leven. De kerk is de plek waar Gods verhaal klinkt, de plek waar je wordt geoefend in hopen op Gods Rijk.’

‘In de kerk draait het om heroriëntatie van het hart, het is de plek waar we bekeerd moeten worden van de bedrieglijke verhalen die ons omringen tot het verhaal van de Bijbel. Het is een plek van afleren en aanleren. Het verschil tussen de kerk en de wereld ligt niet primair in wat wij denken over bijvoorbeeld schepping en evolutie of abortus en euthanasie. Dat zijn belangrijke zaken, maar onze opvattingen over die onderwerpen raken nog niet het hartsniveau. Het is makkelijk om te zeggen: “Ik geloof dat God de wereld geschapen heeft en mensen buiten de kerk geloven dat niet.” Of: “Ik werk niet op zondag en zij wel.” Maar je kunt niet zomaar concluderen dat je aan de goede kant van de streep staat omdat je bepaalde opvattingen aanhangt of regels volgt. Het gaat erom dat je hart op Christus is gericht en dat is een dagelijks gevecht. Dat maakt je ook nederig.’

Het is een mythe dat we gezinsgeluk in eigen hand hebben ‘Naast het verhaal dat ons geluk ligt in werk en carrière, doen er natuurlijk nog veel meer verhalen de ronde. De mythe van het gelukkige gezinnetje bijvoorbeeld. Het is zeker goed om in je gezin te investeren en daarin je verantwoording te nemen, maar het is een mythe dat we gezinsgeluk in eigen hand hebben. Die neiging naar controle zit diep. Ook de kerk gaat daarin niet vrijuit. We denken: als we maar aan de goede knoppen draaien en het juiste beleidsplan uitrollen, dan roepen we die vervelende kerkverlating wel even een halt toe. Maar zo werkt

We leven te midden van allerlei verhalen die grote impact hebben.

Je ontdekt hoe afhankelijk je bent van God ‘In de universiteitswereld waar ik werk is dat zeker ook een strijd. De cultuur is hier behoorlijk prestatiegericht. Om een beurs te krijgen voor een wetenschappelijk onderzoek moet je jezelf zien te verkopen als kundig en geleerd. Zo’n presentatie botst met het verhaal van het Evangelie. Het kost discipline om je Gods verhaal eigen te maken, het


De Oogst februari 2013

verhaal dat je diepste identiteit en vrede in Christus ligt. Daarom moet je tijd inruimen om stil te staan, te bidden en Gods Woord te lezen. Anders sla je op drift.’ ‘Om overeind te blijven heb je daarnaast de kerk, de gemeenschap nodig. Gelukkig hoeft het niet allemaal uit onszelf te komen. We hebben een schat aan liederen, gebeden, getuigenissen en Bijbelverhalen waaruit we mogen putten. En we hebben elkaar! Alleen red je het echt niet, dan doe je gewoon wat je eigen hart je ingeeft. Je hebt mensen nodig je bij de les houden en zeggen: “Het is tijd voor de Bijbelkring, dus zet die computer uit!”

Geen sprookje ‘Ik spreek graag van het verhaal van de Bijbel, maar dat betekent niet dat het voor mij zomaar een verhaaltje of sprookje is. Juist niet. Het verhaal van de Bijbel is het ware verhaal! De term “verhaal” vind ik geschikter dan bijvoorbeeld “levensbeschouwing”. In een verhaal klinkt perspectief door, iets waarnaar je je uitstrekt. Vergelijk het met verliefdheid: dat is evenmin een levensbeschouwing of een nuchtere vaststelling. Nee, bij verliefdheid wordt je handelen bepaald door wat je hoopt: je wilt afspreken, misschien wil je wel samen door het leven gaan. Een verhaal betekent: je staat ergens, je komt ergens vandaan en je gaat ergens naartoe. Er zit beweging in. Elke politieke ideologie is in dat opzicht een verhaal. De uitdaging is om ons leven steeds weer te voeden met het verhaal van de Bijbel, en daarin onze eigen plek te vinden.’

Strijd elke dag om je Gods verhaal eigen te maken Na ons gesprek duik ik op station Leiden nog even de boekwinkel in. Bij het tijdschriftenrek schreeuwen de verhalen en mythen van de wereld mij gelijk tegemoet. ‘Vind rust in jezelf’, gebiedt Yoga magazine. Het populair-wetenschappelijke Quest roept mij toe dat mensen ‘onverbeterlijke kudde­ dieren zijn’, Linda voert een lofzang op ‘Home sweet home’ en de glossy Red belooft mij ‘veel luxe voor weinig’. Beloftes en verhaaltjes die misschien wat lachwekkend klinken, maar waaraan we toch massaal geloof hechten. Het kost inderdaad strijd om je Gods verhaal eigen te maken. Een uitspraak van Petrus komt in mijn gedachten: ‘Heere, naar wie zullen wij heengaan? Alleen U hebt woorden van eeuwig leven.’ Herman Paul en Bart Wallet schreven samen het boek ‘Oefenplaatsen’, dat gaat over de kerk als oefenplaats in een geseculariseerde samenleving (uitgave Boekencentrum). Dit boek is vorig jaar besproken in het oktobernummer van De Oogst.

Column Kim ter Berghe

7

Schone status Onlangs kwam de corruptie-index van 2012 uit. Als Nederland doen we het niet slecht. Samen met een aantal andere landen met een protestants-christelijke erfenis voeren we de lijst van meest transparante naties aan. Het lijkt een goede gelegenheid voor een farizeeërgebedje: ‘Dank U Heer, dat wij met onze 8,4 niet zo slecht zijn als Iran of Rusland met hun 2,8.’ Een farizeeërgebedje getuigt echter van weinig mededogen. Mededogen voor de honderden miljoenen machteloze mensen die dagelijks lijden onder de corruptie die zoveel maatschappijen verziekt. De ouders die geen geld hebben om de leraren om te kopen, zodat hun kind over kan naar de volgende klas. De boeren wiens land ingepikt wordt door hebzuchtige ambtenaren en daarmee hun levensonderhoud verliezen. De meisjes die niet kunnen afstuderen, tenzij ze met een docent het bed willen delen. De zieke die niet in staat is het extraatje te betalen dat de arts kan overhalen om een juiste diagnose te stellen. Mensen zoals wij, die geboren werden in een land dat helaas niet in de top tien staat. Onze ‘schone status’ is bovendien niet vanzelfsprekend. Zoals al opgemerkt lijkt er een verband te zijn tussen een protestants-christelijke erfenis en een laag niveau van corruptie. Wanneer deze erfenis vervaagt, valt te verwachten dat het gunstige effect daarvan ook zal verminderen. De strijd tegen corruptie woedt daarmee ook dichtbij huis. Want zonder maatschappelijk besef van een God die ons ziet en het kwaad oordeelt, kan het monster van corruptie makkelijker zijn lelijke kop opsteken.

Kim ter Berghe is zendelinge en woont en werkt in Azië.


8

Dichtbij Gertjan de Jong

De Oogst februari 2013

AHA

Koken met liefde Jaïd is een van de weinige Marokkaanse christenen in Amsterdam. Bij AHA, het inloophuis van Tot Heil des Volks voor dak- en thuislozen, staat hij regelmatig in de keuken en bereidt hij maaltijden. Zijn motivatie? ‘God draagt ons op om elkaar lief te hebben.’

AHA-kok Jaïd: ‘Het is heel goed dat er plekken zijn zoals AHA.’

Jaïd heeft een levendige blik in zijn ogen. Vooral als hij glimlacht heeft de Marokkaan iets guitigs over zich. Halverwege ons gesprek in een zijkamertje van het inloophuis, stapt AHA-manager Jacco Gaasbeek binnen. ‘Sorry, maar als ik jouw ogen zie, geniet ik daar altijd even van’, zegt hij tegen Jaïd. Bij AHA is Jaïd geen onbekende. Sterker, hij komt er al zo’n twintig

jaar. Eerst als bezoeker, nu is hij als vrijwilliger vaak in de keuken te vinden. Hij woont in een dorpje even buiten Amsterdam. ‘Ik kom uit een arm gezin van negen kinderen’, vertelt Jaïd over zijn achtergrond. ‘Zes van de kinderen wonen nu in Nederland.’ Tot zijn vijftiende woonde Jaïd in Marokko. Omdat er in zijn geboorteland nauwelijks werk was, vertrok hij op zijn vijftiende naar Nederland.

FOTO ELISABETH STEGEMAN

Ziekenhuiskok De eerste jaren in Nederland sliep Jaïd veel in de Shelter Jordan, het jeugdhostel van Tot Heil des Volks in de Jordaan. Een medegast – hij sliep boven Jaïd op het stapelbed – vertelde hem dat AHA een leuke plek was om naartoe te gaan. Jaïd besloot er een kijkje te nemen en vond het er inderdaad gezellig. Zo gezellig dat hij er keer op keer terugkwam.


De Oogst februari 2013

In Nederland heeft Jaïd tal van opleidingen gevolgd en banen gehad. Zo volgde hij een opleiding voor timmerman en werkte in de bouw. Later deed hij ook een logistieke opleiding, waarmee hij op Schiphol aan de slag wilde gaan. Daar kon hij echter geen werk vinden. Hij besloot een horecaopleiding te volgen, wat meer opleverde. Hij ging als kok werken in de keuken van een ziekenhuis. ‘Daar was ik een soort teamleider. Ik begeleidde er jonge mensen en hielp hen om het werk in de vingers te krijgen. Erg leuk werk.’ Helaas werkte de economische crisis ook door in het ziekenhuis. Er vielen veel ontslagen en ook Jaïd raakte zijn baan kwijt. Hij ging een cursus volgen voor Buitengewoon Opsporingsambtenaar. Hij reageerde op diverse personeelsadvertenties, maar zonder resultaat. ‘Keer op keer hetzelfde liedje: ze hadden iemand aangenomen met meer ervaring’, zegt Jaïd verontwaardigd. ‘Maar hoe kan ik nou ervaring opbouwen als niemand mij een kans geeft?’

Dankbaar werk Jaïd weigert echter bij de pakken neer te zitten. Anderen helpen, daaruit haalt hij voldoening. In AHA helpt hij bezoekers door lekkere maaltijden te bereiden. Zijn horeca-ervaring komt er goed van pas. ‘Koken in AHA is dankbaar werk. Mensen reageren er steeds weer enthousiast op en roepen regelmatig dat het heerlijk smaakt.

Koken in AHA is dankbaar werk Ze eten hun bord snel leeg en vragen of er nog meer is. Voor een kok is dat natuurlijk een compliment. Nee, ik heb hier nog nooit Marokkaans gekookt. Dat ben ik nog wel van plan. Binnenkort wil ik de bezoekers een Arabische maaltijd voorzetten.’ Jaïd kookt niet alleen voor de bezoekers in AHA, maar sinds kort ook voor

mensen die meewandelen met De Wandelende Tak (zie de cursieve tekst onderaan dit artikel).

Binnenkort wil ik een Arabische maaltijd bereiden ‘Het is heel goed dat er plekken zijn zoals AHA’, zegt Jaïd beslist. ‘Vooral in de wintermaanden zijn deze plekken heel belangrijk. Anders zouden er al heel wat daklozen zijn omgekomen van de honger en kou, daarvan ben ik overtuigd.’ ‘Ik heb hier veel gesprekken met de bezoekers. Veel van de verhalen die ik hoor zijn tragisch. Bezoekers zijn bijvoorbeeld als kind verwaarloosd of hebben traumatische dingen meegemaakt. Vaak hoor ik ook verhalen van mensen die plotseling in een neerwaartse spiraal terechtkwamen. Op een dag wordt bijvoorbeeld hun uitkering stopgezet: ze kunnen de huur niet meer betalen, krijgen deurwaarders achter zich aan en belanden uiteindelijk op straat. Het gevaar is dan dat je gefrustreerd raakt en de moed opgeeft.

Het is mogelijk om van de straat af te komen Ik probeer mensen aan te moedigen om door te zetten. Zorg dat je actief stappen zet, anders gaat het alleen maar achteruit. Als je kan lezen en schrijven, waarom zou je dan niet zelf de rechtbank aanschrijven om je recht te halen?’ ‘Ja, het is zeker mogelijk om van de straat af te komen. Het gaat wel langzaam, je moet doorzetten. Een oudere Engelsman die hier vaak komt, is het gelukt. Hij heeft jaren op straat gezworven, maar heeft nu een eigen woninkje. Hij is nooit aan drugs en drank verslaafd geweest, dat scheelt een

Dichtbij Gertjan de Jong

9

hoop. Bij verslaafden merk ik vaak dat ze geen zin hebben om stappen te zetten en dat ze iedereen wantrouwen. Ze zien de zaken niet helder meer.’

Armoede in Marokko Jaïd is opgegroeid in een christelijk gezin en is nog steeds christen. Op school in Marokko hoorde hij zowel verhalen uit de Koran als uit de Bijbel. ‘Er zijn inderdaad maar weinig Marokkanen die christen zijn’, zegt hij. ‘De meeste Marokkanen zijn moslim. Ook hier in Amsterdam wonen maar een paar christenen met een Marokkaanse achtergrond. Een Marokkaanse kerk is er niet. Wel komen we vaak bij elkaar over de vloer om te bidden, te zingen en uit de Bijbel te lezen. We zijn als familie voor elkaar. God draagt ons in de Bijbel op om elkaar lief te hebben. Dat is voor mij ook de belangrijkste motivatie om in AHA te werken.’

Als Marokkaanse christenen zijn we als familie voor elkaar Jaïd verlangt ernaar om ook iets te doen aan de armoede in zijn geboorteland. ‘Voor toeristen is het meestal niet zichtbaar, maar in Marokko is veel armoede. De gezinnen die in de bergen leven hebben vaak ernstig gebrek aan eten en schoon drinkwater. Onder kinderen is er veel nood. Met enkele vrienden heb ik het plan om een stichting op te richten om hen te helpen. Het is nu nog een plan, maar ik wil er zeker werk van maken. Het laat me niet los.’ Via De Wandelende Tak kunnen mensen kennismaken met Amsterdam en het werk van Tot Heil des Volks. Na afloop is er de mogelijkheid om te dineren in AHA. Wandelaars kunnen er een diner krijgen voor € 12,50. Het eten wordt bereid en geserveerd door bezoekers en vrijwilligers. Kijk voor meer informatie op www.ontmoetamsterdamanders.nl.


10

Dichtbij Gertjan de Jong

De Oogst februari 2013

Langs de Amsterdamse grachten Het aanbod van De Wandelende Tak is uitgebreid met twee dagtochten: een wandeling door ‘oud Amsterdam’ en een grachtenfietstocht. De dagtocht door het oude hart van Amsterdam volgt een heel nieuwe route door het oudste gedeelte van Amsterdam en is dus ook interessant voor mensen die al eens de projectwandeling hebben meegemaakt. Op woensdagen wonen we tussen de middag de dienst in de ‘Alledagkerk’ op het Begijnhof bij. We lunchen in een van Amsterdams oudste ‘bruine’ cafés. De grachtenfietstocht op woensdag 27 februari biedt een mooie gelegenheid om het verhaal achter de Amsterdamse grachten te leren kennen. Elk grachtenpand heeft zijn eigen verhaal. De paleizen in de Gouden Bocht van de Herengracht getuigen stuk voor stuk van de rijkdom van de bewoners. In de Gouden Eeuw woonden hier rijke regentenfamilies die het in Amsterdam voor het zeggen hadden. In recordtempo werd in de zeventiende eeuw de grond aan de nieuw gegraven grachten volgebouwd. Kortom, een rijke geschiedenis die alles te maken heeft met de wordingsgeschiedenis van onze hoofdstad. Onze gids besteedt aandacht aan de familiegeschiedenis van bewoners uit lang vervlogen tijden, architectuur en ook de geschiedenis en werkzaamheden van Tot Heil des Volks. De grachtengordel is een relatief rustig gebied in Amsterdam, dat heel geschikt is om op de fiets te verkennen. Om 15.00 uur is de fietstocht afgelopen en hebt u tijd om een van de grachtenmusea te bezoeken. De kosten per tocht zijn 20 euro per persoon, inclusief lunch en koffie met iets lekkers. Verder houden we deze maand op donderdag 7 februari een projectwandeling en op donderdag 14 februari een Jordaanwandeling. Voor opgave en meer informatie: www. ontmoetamsterdamanders.nl.

Gevarieerd aanbod op De Sikkenberg Dit jaar verzorgen onder anderen Arjan Baan, Jacques Brunt, Kees van Velzen en Bastin Romijn Bijbelstudies en lezingen op De Sikkenberg, het recreatiepark van Tot Heil des Volks in Onstwedde. Daarnaast organiseren we dit jaar voor de eerste keer een Kunstweek met schilderworkshops, een vriendinnenweekend met BUtogether, een 55-plusweek met Krijn de Jong en een weekend rondom ‘gezonde verkering’. Hieronder vindt u het programmaoverzicht. • 26 april tot en met 5 mei: Meivakantie • 9 tot en met 12 mei: Hemelvaartweekend • 18 tot en met 20 mei: Pinksterweekend met Peter Hazenoot • 7 tot en met 9 juni: Moeder/ dochter-weekend met BUtogether • 10 tot en met 14 juni: 55-plusweek met Krijn de Jong • 24 tot en met 30 juni: Kunstweek met Koos van der Sterre

• 7 tot en met 13 juli: Zomerweek met Peter Hazenoot • 14 tot en met 20 juli: Zomerweek met Bert Noteboom • 21 tot en met 27 juli: Zomerweek met Kees van Velzen • 28 juli tot en met 3 augustus: Zomerweek met Jacques Brunt • 3 augustus: Concert Swiss Gospel Choir • 4 tot en met 10 augustus: Zomerweek met Henk Blankespoor  • 11 tot en met 17 augustus: Zomerweek met Bastin Romijn • 18 tot en met 20 augustus: Zomerweek met Arjan Baan • 25 tot en met 31 augustus: Zomerweek met Krijn de Jong • 13 tot en met 15 september: Vriendinnenweekend met BUtogether • 11 tot en met 13 oktober: Weekend ‘Geloofwaardige verkering’ met Christiaan Verwoerd en Peter Hazenoot • 20 tot en met 26 oktober: Herfstvakantie met Hans Euser Voor boekingen: 0599-661144, www.sikkenberg.nl.


De Oogst februari 2013

Dichtbij Jacob Kops 11

Shelter

Wonder in de Shelter Steve uit Schotland checkt in december 2012 in als gast in de Shelter Jordan en kan daarna nog zo’n anderhalve week blijven als schoonmaker. Steve is in de veertig en geen onbekende in Amsterdam. Op de Rozengracht, waar de Shelter-tuin aan grenst, was hij in de negentiger jaren dagelijks te vinden. Of beter gezegd: elke nacht. 365 dagen per jaar feestte Steve in een besloten club.

Steve was afgekeurd als docent vanwege een alcoholprobleem. In april 2012 neemt hij een belangrijk besluit: Zo kan het niet langer. Hij realiseert zich dat hij God nodig heeft en het wonder gebeurt. Van het ene op het andere moment is hij vrij van de alcohol. In december 2012 is hij in zijn vertrouwde buurtje, maar wel op een andere locatie. ‘Als iemand vroeger had voorspeld dat ik hier in de Shelter zou bidden en Bijbellezen, had ik diegene ongetwijfeld voor gek verklaard. Maar nu zit ik hier over God te praten en geloof ik in Hem! Wat mij hier overkwam is uniek. De liefde en aandacht die ik van de staf krijg raken mij. Het lijkt wel één grote familie in de Shelter en ik mag daar deel van uitmaken. Voor het eerst sinds 25 jaar vierde ik weer kerst. Zoals ik hier kerst heb gevierd, heb ik het nog nooit gevierd. Zo warm, zo mooi, zo liefdevol, zulk heerlijk eten, zoveel fantastische mensen om mij heen – daar kan geen restaurant tegenop!’ Met nieuwjaar gaat Steve terug naar huis, als een nieuwe schepping. Alle eer aan de Heer! Jacob Kops is manager van de Shelter. De Shelter heeft in Amsterdam twee christelijke jeugdhostels: de Shelter City

en de Shelter Jordan. Jaarlijkse overnachten hier zo’n 40.000 reizigers uit de hele wereld. Meestal zijn dit jonge mensen tussen de 16 en 35 jaar. De Shelter wil deze jongeren niet alleen een prettig verblijf bieden, maar hen ook bekendmaken met het Evangelie van Jezus Christus. Wilt u de Shelter ondersteunen? We zijn dankbaar voor uw gebed en/of financiële steun. Kijk voor meer informatie op: www.youthhostelministry.org. FOTO JONATHAN OLDHAM

Beleef de Shelter Experience De Shelter houdt op DV 19 en 20 februari 2013 de Shelter Experience. Dit is een speciaal evenement voor jongeren en scholieren die hart hebben voor evangelisatie én interesse hebben in Amsterdam. Wil je een onvergetelijke tijd beleven in de hoofdstad van Nederland en met leeftijdsgenoten je passie voor Christus delen? Geef je dan snel op. Van jongeren die eerder deelnamen aan de Shelter Experience, kregen we enthousiaste reacties. ‘Het was voor mij een moment van rust’, reageerde

iemand. ‘Even een moment van bezinning in mijn geloofsleven. Het leefde de laatste tijd niet zo, ik was een beetje ingezakt. De Shelter Experience heeft me weer actief gemaakt.’ Een ander zei: ‘Ik vond het heel gaaf dat jullie dit hebben georganiseerd, omdat je gaat nadenken over alle ellende op deze wereld en hoe wij hiermee om kunnen gaan. Wat zou Jezus gedaan hebben?’ Meer weten? Kijk dan op www.youthhostelministry.org/ nl/aanbod-nl.


12

Dichtbij Krijn de Jong

De Oogst februari 2013

Waypoint

De koffietafel Op het Urker industrieterrein is heel veel loos. Natuurlijk wordt daar in de eerste plaats hard gewerkt. Maar in het weekend ligt dat wat anders. Dan wordt er heftig ontspannen. Vriendengroepen ontmoeten elkaar daar in allerlei bedrijfsruimtes en gaan er flink tegenaan. Er wordt veel gedronken met alles wat daarbij hoort.

Voor de stichting Waypoint, die zich bezighoudt met hulpverlening aan jongeren die verslaafd zijn of verslaafd dreigen te raken, is het industrieterrein een werkterrein. Ook de kringloopwinkel van Waypoint is daar te vinden. Ongeveer zeventig vrijwilligers zijn er actief met het verwerken en verkopen van aangeleverde spullen. Het is een inspirerende werkgemeenschap, een prachtige mix van mensen. Vrijwilligers, mensen die een dagbesteding nodig hebben, stagiaires, taakstraffers en andere enthousias­ telingen. Onder hen zijn veel langverbanders. Je raakt gehecht aan het werk en aan elkaar. Regelmatig komt het voor dat taakstraffers verder gaan als vrijwilliger. Een niet onbelangrijk

Jong en oud ontmoeten elkaar. FOTO DE OOGST

deel van de ploeg is zestigplus. Je zou denken dat die op sleeptouw worden genomen door de jonge garde. Maar dat is niet helemaal het geval. Ze horen bij de kopgroep en weten niet zelden jongeren te stimuleren. Maar gelukkig gaat ook de aanwas onder jongeren door. Jong en oud ontmoeten elkaar. En dan hebben we het nog niet over de vele klanten gehad. Ook die zorgen voor een boel leven en gezelligheid in de kringloopwinkel.

Het is een inspirerende werkgemeenschap Koffietafel Het brandpunt van de winkel is de koffietafel. Je vindt hem op de eerste verdieping naast de boekenafdeling. Daar worden de pauzes doorgebracht en vinden de gesprekken met klanten plaats. Aan deze tafel wordt veel gepraat, gelachen, geluisterd en gebeden. Elke maandagmorgen is daar de weekopening. En ook de andere werkdagen beginnen we daar samen met gebed en Bijbellezing. Kostbare momenten. Dan danken we God die ons zoveel geeft en dan bidden we om inzicht, geduld en om liefde voor iedereen die de drempel van de winkel overkomt. Naast de werkers en de afnemers zijn er ook veel leveranciers. Mensen die hun spullen gratis

aanbieden. Veel mensen vergeten markplaats en zien hun bijdrage als een gift voor het werk van Waypoint. We zijn er dankbaar voor.

Vraagje De boekenafdeling is een van de grotere afdelingen. De afdeling draait op drie enthousiaste boekenliefhebbers. Soms krijgen ze verrassende vragen. Onlangs meldde zich een Duitse toerist. Hij verbleef op een camping in Elburg. Hij zat met een probleempje. Hij had al een tijdje navraag gedaan, maar tot nu toe had niemand hem kunnen helpen. Hij was op zoek naar de Nederlandse tekst van het Onze Vader. Toen de medewerkster een Bijbel pakte en hem de tekst aanwees, was hij stomverbaasd. Staat dat in de Bijbel? Hoewel hij een katholieke opvoeding achter de rug had, was het nooit tot hem doorgedrongen dat het Vater Unser in de Bijbel staat. Nee, ze hoefde het niet voor hem op te schrijven. Hij had zelf wel een Nederlandse Bijbel thuis.

Het Onze Vader, staat dat in de Bijbel? Hij wist nu waar het stond. We hopen dat hij het gaat bidden. ‘Onze Vader die in de hemelen zijt, Uw Naam worde geheiligd.’


De Oogst februari 2013

Achtergrond Gert-Jan Segers 13

Een achterhoedegevecht? Ruim tien jaar geleden werd prostitutie gelegaliseerd. Verlichte paarse politici noemden prostitutie gewoon werk. En prostituees werden ‘trotse, zelfstandige vrouwen’ die zich bij de Kamer van Koophandel inschreven en belasting over hun inkomsten gingen betalen.

Christenpolitici waren de enigen die protesteerden en tegen deze legalisering stemden. Maar hun protest werd gezien als een achterhoedegevecht van ouderwetse moralisten. Er zijn momenten dat christenen niet opgewassen zijn tegen de tijdgeest. Tien jaar geleden was dat het geval toen het ging om prostitutie. Ook nu beleven we zulke tijden. Het zijn tijden van groeiend ongeloof, twijfel aan alles wat God in de Bijbel zegt, tijden waarin het vooral draait om geld, genot en onszelf. We staan er middenin, voelen dat die tijdgeest sterker is dan wij zijn. Tot onze schrik ontdekken we dat die tijdgeest ook gewoon in ons eigen hart zit.

Dienstbaar leven In de diepe crisis van zijn tijd schreef de Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer wat de kerk te doen stond. Dat was ‘bidden, het goede doen en wachten op God’. Zo leidt een besef van onze eigen onmacht tot een groot geloof in wat God zou kunnen doen. Het is het einde van ons activisme, onze betweterigheid en het begin van voorbede voor de mensen om ons heen. Het is het einde van onze apathie en ons luie afzijdigheid en het begin van een dienstbaar leven waarin we Gods liefde tastbaar maken. Nadat prostitutie was gelegaliseerd, is Scharlaken Koord gewoon doorgegaan met goed doen en zijn medewerkers blijven bid-

Toeristen op de Wallen.  den voor de vrouwen en mannen die op hun pad kwamen. Al die jaren bleef een meerderheid in de samenleving en in de politiek verkondigen dat ons liberale beleid prima was.

De tijd is rijp voor verandering Schoolklassen en toeristengroepen werden gewoon rondgeleid op De Wallen. Alsof daar iets moois te bewonderen valt.

Verandering Nu merken we dat de tijden aan het veranderen zijn als het gaat om prostitutie. Feiten over gruwelijke mensenhandel vanuit Nigeria en Oost-Europa worden bekender. Verhalen over mishandeling en verkrachting worden

FOTO ARIE AMBACHTSHEER

steeds indringender verteld. Politiemensen vertellen dat een grote meerderheid van de prostituees tegen hun zin in dit ‘werk’ doet. En door dit alles staan steeds meer mensen op, ook nietchristenen, die deze vorm van moderne slavernij niet langer accepteren. De tijd is rijp voor verandering. Jaren bleven christenen bidden, het goede doen en wachten op God. Misschien noodgedwongen, maar toch. Het lijkt erop dat God ons nu, op dit punt, nieuwe tijden geeft. Kwaad wordt weer als kwaad gezien en maatschappelijk en politiek groeit de wens om in het prostitutiebeleid het roer om te gooien. Het achterhoede­ gevecht van weleer is een voorhoede­gevecht aan het worden. Op Gods tijd. Gert-Jan Segers is Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie.


14

Thema Hans Frinsel

De Oogst februari 2013

Een gelukkige minderheid? ‘Christenen, een gelukkige minderheid?’ Het thema van dit nummer van De Oogst roept wel enkele vragen op. Hoe moeten we de kwestie opvatten? Kan een minderheid wel gelukkig zijn? Of moeten we gelukkig zijn dat we een minderheid vormen?

De themavraag roept ook andere vragen op: waren christenen als meerderheid in het verleden gelukkiger? Maar misschien nog fundamenteler is de vraag wat ‘geluk’ inhoudt voor een christen. Waarin ligt ons échte geluk? De minderheidsstatus voelt voor christenen in Nederland nog onwennig, wellicht omdat ze kort geleden nog een grote minderheid vormden, waarmee de samenleving nog serieus rekening moest houden. De C was niet weg te denken uit de politiek. De samenleving was gefundeerd op – en daardoor onbewust afhankelijk van – een judeo-christelijke moraal. Die erfenis vervaagt, de grote C verschrompelt. In plaats van de dragende factor wordt de krimpende christelijke minderheid een aanstoot in de samenleving, een groepje zonderlingen. Kun je dan nog een gelukkige groep zijn? Willen wij een ‘gelukkige’ groep zijn, dan moeten wij misschien ons verwachtingspatroon bijstellen. De beste gids daarbij is de Here Jezus Christus zelf. Hij laat ons zonder opsmuk zien wat Zijn volgelingen kunnen verwachten in dit leven. Hij leidde hen op tot een leven als minderheid. Het verwachtingspatroon dat Hij schildert, laat een contrast zien met wat wij doorgaans verwachten van onze samenleving. ‘Zalig zijt gij, wanneer men u smaadt en vervolgt.’

Getekend In het land waar ik werk als zendeling zijn christenen ook een

minderheid, maar wel een snelgroeiende minderheid. Toen ik in 1976 in Guiné-Bissau aankwam, was de Evangelische Kerk de enige protestantse denominatie en een heel kleine minderheid van ruim drieduizend mensen op een bevolking van bijna één miljoen. Onbetekenend, maar toch wist iedereen in de hoofdstad wie die ‘evangelischen’ waren. Ze waren getekend, zowel in negatieve als in positieve zin. Wie voor Christus koos, kwam automatisch in botsing met de traditionele animistische omgeving. ‘Christen worden’ betekende niet meer meedoen aan het offeren aan geesten, aan drankmisbruik, aan waarzeggerij en toverij. Die keuze leidde indertijd altijd tot heftige negatieve en soms gewelddadige reacties van de omgeving.

Ben je als groepje zonderlingen gelukkig? Slechts een rotsvaste overtuiging en een diepe liefde voor Christus deed gelovigen standhouden. Die radicaliteit werkte positief door op moreel vlak in de levens van de gelovigen, met als gevolg dat zij in de samenleving bekend kwamen te staan als de enige mensen die je onvoorwaardelijk kon vertrouwen – zo wezen christenen elke vorm van corruptie af. Er was een prijs verbonden aan het christen zijn, maar men vond vreugde en

vrede in het doen van Gods wil. Hoewel heftige reacties onder animistische stammen soms nog voorkomen, is de situatie sterk veranderd, vooral in de steden. Er zijn nu vele duizenden gelovigen. Christenen, nu een grote minderheid, hebben status. En daarmee verdwijnt jammer genoeg de radicaliteit.

Alles verliezen De focus van het zendingswerk heeft zich verplaatst naar islamitische stammen. Daar is de reactie op het besluit om Christus te volgen nog heftiger. Een oude man die jarenlang de oproep tot gebed vanuit een moskee deed, kreeg een droom die hem overtuigde dat Jezus Christus de waarheid is. Hij werd christen en vervolgens uit zijn dorp verjaagd. Hij verloor zijn vrouw en kinderen. Vandaag vertelde een jongeman ons dat hij overtuigd is van het Evangelie, maar bang is voor de gevolgen. Zijn vader is leider van een moskee. Hij vindt het moeilijk om zijn familie te kwetsen en kwijt te raken. En waar moet je dan heen? Zoiets kan mij benauwen in evangelisatie. Ik voel me dan als Elia, die Elisa de mantel toewerpt en zegt: ‘Wat heb ik u gedaan?’ Zijn eigen loopbaan was die van een opgejaagd en eenzaam man. Hij biedt zijn opvolger geen erebaantje aan, maar onvermijdelijke strijd. We vertellen mensen het Evan­ gelie, maar als zij tot geloof


De Oogst februari 2013

Thema Hans Frinsel 15

Alleen met een rotsvaste overtuiging hield je als christen stand.

komen, lopen ze kans alles te verliezen. Toch kiezen sommigen voor Christus. Waarom? Ze zijn door Christus gegrepen. Ze verruilen hun aardse schat voor een hemelse.

Waar geluk Christenen een gelukkige minderheid? Hoe kunnen we dat bereiken in die nieuwe situatie in Nederland? En wat is geluk? Onze evangelisatie lijkt soms te pretenderen dat we iedereen hier en nu ‘gelukkig’ kunnen maken. Als geluk een aangenaam, onverstoord en harmonisch bestaan betekent, een verzekerde welvaart en een constant ‘fijn gevoel’, dan is het Evangelie niet het antwoord.

Een ex-moslim werd uit zijn dorp verjaagd Vraag maar aan jonge christenen met een moslimachtergrond. Als geluk hier in deze wereld gevonden moet worden, zouden zij dan niet ‘gelukkiger’ zijn binnen de context van hun familie en godsdienst?

Het begrip ‘geluk’ heeft een bepaalde connotatie in onze samenleving. Iemand die de staatsloterij wint, heeft ‘geluk’. Dit soort ‘geluk’ straalt een grote mate van toeval uit en wordt mede bepaald door het contrast met een omgeving die dat ‘geluk’ niet heeft. Nergens garandeert het Evangelie dit soort geluk aan christenen. En wat te denken van de vele miljoenen die in uitzichtloze armoede leven?

Elia bood zijn opvolger geen erebaantje aan Een aantal jaren geleden zongen we nog: ‘Zoek je naar waar geluk, stralend geluk? Laat Jezus dan toe in je hart.’ Geluk ervaren is niet verkeerd, maar zulke woorden kunnen een verkeerde verwachting scheppen. Jezus heeft ons nooit absoluut ‘geluk’ beloofd in dit leven, maar wel ‘vrede en vreugde’ door de Heilige Geest, tegen de verdrukking in. Het grote geluk is eeuwig leven bij Hem. Dat bevestigde Hij telkens als Hij erop wees dat Zijn volgelin-

gen – als minderheid – vervolging kunnen verwachten.

Geestelijke slapheid We zien in de geschiedenis dat, telkens wanneer de kerk zich van een vervolgde minderheid tot een meerderheid ontwikkelde, dit in het beste geval leidde tot geestelijke slapheid en verval en in het ergste geval tot machtsmisbruik en geweld. Christenen in de minderheid komen altijd in de verdrukking en worden dan gedwongen zich te bezinnen op wat werkelijk waarde heeft. Zij worden vanzelf ‘gelukkige christenen’, want zij zullen niet meer het ‘aardse geluk’ tot doel hebben. Het christelijk geloof gedijt het beste in een minderheidssituatie. Daarin komt de leer van Christus ten volle tot zijn recht. In zo’n situatie wordt de Bergrede meer dan alleen een rijke bron voor mooie preken over een levenspraktijk die ‘gelukkig’ erg ver weg en theoretisch lijkt. Dan wordt het een uiterst relevante handleiding voor een keiharde werkelijkheid. Christelijk Europa is niet meer. Gelukkig hebben we het Woord van Jezus nog.


16

Thema Bart Wallet

De Oogst februari 2013

Hoe overleef je de secularisatie? ‘Jeruzalem van het Westen’ noemden we onszelf. Het ‘tweede Israël’ was Nederland. Tot de jaren zestig. In één-twee generaties lijkt het opeens allemaal verdwenen. Het ooit zo christelijke Nederland is nu een van de meest seculiere landen ter wereld. En christenen zijn van een meerderheid in een minderheid veranderd. Wat doet dat met ons? Hoe overleven we dat?

Grofweg lijken er in christelijk Nederland twee reacties te overheersen op het snelle kleurverschieten van ons land. De eerste is er een van verzet: Nederland hoort een christelijk land te zijn, zo hebben de generaties voor ons, sinds Willem van Oranje, het land opgebouwd. De samenleving mag nu bij die wortels wegdrijven, maar het is onze taak om haar daar weer bij terug te brengen. En om het christelijke karakter van ons land, onze wetten en samenleving te bewaren, te verdedigen en te versterken. De tweede reactie is er een van berusting. De kerken lopen nu eenmaal leeg, mensen lopen bij God vandaan, wat kunnen we daar nu aan doen? Het is erg, maar misschien is het wel een straf van God en neemt Hij de kandelaar uit ons land weg? Precies zoals dat eerder is gebeurd bij de kerken van KleinAzië, die we uit het Nieuwe Testament zo goed kennen, maar die nu niet meer bestaan. Het beste wat we nu nog kunnen doen is elkaar vasthouden, de invloeden van de samenleving buiten de deur houden en hopen het zo te overleven.

Vergeefse strijd? Beide reacties hebben een sterk punt, de eerste kent een gedrevenheid voor de hele samenleving, de tweede kent een sterke concentratie op de kerk. Maar beide reacties schieten uiteindelijk tekort. Doet de eerste reactie niet een beetje aan Don Quichotte denken, is het geen vergeefse strijd om de samenleving zo christelijk mogelijk te houden terwijl de meerderheid inmiddels het geloof vaarwel heeft gezegd? En is het wel zo verstandig om de

samenleving christelijke wetten mee te geven, zonder dat de inwoners verbonden zijn aan de kern van het christelijk geloof: Jezus Christus? Verwordt dat niet tot moralisme? Maar ook bij de tweede reactie zijn veel vragen te stellen. Wordt hierin de wereld om ons heen niet zomaar opgegeven? Heeft de kerk ook niet een roeping voor hen die verloren zijn – ook voor hen die dat zelf niet eens doorhebben? En kun je de wereld wel buiten de deur houden als je je terugtrekt op je eigen bastion? Of ontdek je dan vroeg of laat dat je toch veel meer kind van je tijd en samenleving bent dan je zou willen?

Hoe kunnen we op een vruchtbare manier in de samenleving staan? Het lijkt me daarom goed om naar een derde reactie te zoeken, één waarbij bewogenheid en betrokkenheid bij de samenleving als geheel gecombineerd wordt met een sterke, robuuste kerk. Hoe kan dat? Hoe kan je als minderheid op een vruchtbare manier midden in de samenleving staan – en tegelijkertijd het geloof bewaren en doorgeven?

Vijf voorbeelden Op zoek naar een antwoord kunnen we in de leer gaan bij anderen die nu of in het verleden ervaring hebben opgedaan in het zijn van een minderheid in


De Oogst februari 2013

Bij mennonieten zien we eenvoud en een krachtig gemeenschapsleven.

een samenleving die grotendeels een andere kant op wil. Ik denk dan aan vijf voorbeelden.

Daniël hield vast aan zijn geloofsriten Ten eerste is dat het diaspora-jodendom. Al ten tijde van de Babylonische ballingschap moesten joden leren om het geloof te bewaren in een samenleving die aan God geen gebod had. In het voorbeeld van Daniël zien we iemand die volop deelneemt in de samenleving en de regering, maar zich daarbij vasthoudt aan de geloofsriten. Hij blijft zijn ochtendgebed zeggen, ook al wordt dat verboden. Het tweede voorbeeld levert de Oude Kerk, toen christenen in het Romeinse Rijk een kleine, maar sterk groeiende minderheid waren. Ze vielen op door hun afwijkende levensstijl, hun liefde voor elkaar, hun trouw aan de Bijbel én de viering van de sacramenten. De Brief aan Diognetus – een brief uit de tweede eeuw na Christus van een onbekende auteur, die aan een zekere Diognetus over de chris-

Thema Bart Wallet 17

FOTO WIKIMEDIA

tenen schrijft – zegt het karakteristiek: ‘Christenen wonen in hun eigen vaderland, maar als vreemdeling; zij kwijten zich van hun burgerplichten en verdragen als vreemdeling alles. Ieder vreemd land is hun vaderland en ieder vaderland is een vreemd land. Zij trouwen als ieder ander, maar leggen hun kinderen niet te vondeling. Zij delen hun tafel maar niet hun bed. Zij leven in het vlees maar niet naar het vlees. Zij wonen op aarde maar zijn thuis in de hemel. Zij gehoorzamen de heersende wetten maar overtreffen ze in hun eigen leven. Zij hebben iedereen lief en worden door iedereen vervolgd.’

Zij hebben iedereen lief en worden door iedereen vervolgd Het derde voorbeeld zijn de christenen in het Midden-Oosten, die met de opkomst van de islam gaandeweg een minderheid zijn geworden. Bij hen valt op hoezeer ze vast hebben gehouden aan de


18

Thema Bart Wallet

De Oogst februari 2013

Hebben we nog een Woord voor de wereld?

liturgie uit de vroegste tijd en hoe die hen kracht heeft gegeven om in de marge van de samenleving hun leven te leiden. Een vierde voorbeeld wordt door de mennonieten geboden, die na hun stormachtige begin overal een kleine, vreedzame minderheid vormden. Bij hen zien we eenvoud, een krachtig intern gemeenschapsleven en een grote verbondenheid met andere mennonieten over de nationale grenzen heen. Participatie in de politiek en het leger wijzen ze af, hun kracht ligt in de eigen gemeente. Ten slotte kan ook verwezen worden naar de ervaring van christenen die tijdens de Koude Oorlog onder het communisme leefden. Bij hen zien we ook weer eenvoud, een onopvallende maar getuigende levensstijl, een nauw leven bij het Woord van God en een geduldig dragen van vervolging.

Gemeenschapsleven Wat voor lessen kunnen we uit deze vijf voorbeelden leren? Het eerste dat opvalt is dat er bij alle vijf sprake is van een sterk gemeenschapsleven, waarbij de kerk de centrale rol heeft. In het centrum staan Woord en sacrament, dat trouw wordt doorgegeven en uitgeleefd – ongeacht wat de samenleving daar precies van vindt. De kerk besteedt zelf ook veel aandacht aan onderwijs en zorg. Soms is er sprake van eigen scholen, veel vaker echter van een behoorlijk intensief kerkelijk onderwijs waarbij kinderen en tieners vertrouwd worden gemaakt met God, de Bijbel en de traditie van de kerk.

Van de overheid heeft men geen hoge verwachtingen

van de overheid heeft, dankbaar is als men ‘stil en gerust’ kan leven – en als er meer mogelijkheden zijn, maken deze gelovigen daar gebruik van zonder dat ze daar echter op bouwen. Opvallend is dat in de meeste gevallen christelijke minderheden af moesten zien van materiële welvaart, niet tot de heersende elite konden horen, maar in eenvoud leefden. Daardoor waren ze ook meer op elkaar aangewezen voor zorg en onderling diaconaat. Desondanks wisten ze ook te delen van hun bescheiden middelen en werden zorginstellingen opgericht die vaak ook open stonden voor niet-christenen. Het grootste gevaar voor een christelijke minderheid is de missionaire drive te verliezen. Door zozeer naar binnen gekeerd te raken dat er geen ruimte meer is voor een Woord voor de wereld. Toch hoeft dat niet zo te zijn. Dat laten de voorbeelden van de Vroege Kerk en de christenen onder communistische regimes wel zien. Beide hadden een grote aantrekkingskracht, niet zozeer door allerlei missionaire plannen te ontwikkelen, maar vooral door hun standvastigheid, trouw en overtuiging. Zo waren christenen actief in de samenleving, daar waar ze werden toegelaten, en getuigden van de hoop die in hen leefde. Dat bleef niet onopgemerkt!

Trouw en standvastig Geholpen door christenen uit het verleden en van elders, tekent zich zo een derde weg af: christenen die de kerk serieus nemen, trouw en standvastig zijn, investeren in het onderwijs aan kinderen, tieners en nieuwe toetreders. Tegelijkertijd christenen die in de samenleving doen wat hun hand vindt om te doen, de gegeven ruimte dankbaar gebruiken, maar tegelijkertijd daar niet hun leven op bouwen. Juist ook in de samenleving leven ze hun geloof in eenvoud en trouw uit.

De belofte van Jezus houdt ons staande Voor wanhoop noch voor overmoed is reden. Als minderheid in de Nederlandse samenleving mogen christenen vol overtuiging hun plaats innemen. Daarbij weten ze dat ze alleen kunnen overleven omdat Jezus heeft gezegd: ‘Ik ben met jullie, alle dagen, tot aan de voleinding van de wereld.’ Die belofte houdt ons staande. Als we ons daaraan vastklemmen, kunnen we met ontspanning in het leven staan. Ook in een veranderende wereld. Dr. Bart Wallet doet onderzoek aan de Universiteit van Am-

De houding tot de overheid verschilt wel per voorbeeld. Soms participeert men in de overheid, anderen houden er bewust afstand van. Wat wel bij allen overeenkomt, is dat men geen hoge verwachtingen

sterdam op het terrein van joodse studies. Eerder schreef hij een artikel over de vraag wat we als christelijke minderheid kunnen leren van eeuwenoude ervaringen van het joodse volk: ‘Leven als minderheid’ (De Oogst, juni 2012, blz. 32 en 33.)


De Oogst februari 2013

Habakuk Gertjan de Jong 19

Vernietigende satire Wat is de grootste angst van onze cultuur? Misschien wel de angst om in de maling te worden genomen. De angst dat jij de grap niet begrijpt. Iedereen lacht, behalve jij. Die vernedering willen we tegen elke prijs voorkomen, dus lachen we voor de zekerheid maar overal om.

Humor, ironie en satire vormen het gouden kalf van onze cultuur. Iemand die flink schopte tegen dit ‘kalf’ was de Amerikaanse schrijver David Foster Wallace (19622008). Vier jaar na het overlijden van Wallace (hij pleegde zelfmoord) worden zijn boeken nog massaal gelezen. In Vrij Nederland verscheen onlangs een boeiend artikel over de actualiteit van het werk van Wallace. Hij stelde de vraag centraal: wanneer is de ironie zo dominant dat er nauwelijks meer iets gezegd wordt? Wallace wilde niet ironisch zijn, zich angstig achter muren verschuilen. Een schrijver, vond hij, moet dingen schrijven die er werkelijk toe doen.

Diep ingesleten Natuurlijk, humor, ironie en satire kunnen verfrissend zijn. Maar als je ironie verabsoluteert, vergoddelijkt, dan begeef je je op glad ijs. Wallace zag dit scherp. Volgens hem was ironie verworden tot een automatisme en diep ingesleten in onze cultuur. Het gevolg: een verstikkend en allesvernietigend cynisme. In november 2012 schreef Christy Wampole in de New York Times ook over dit onderwerp. Ze schreef over hoogopgeleide grotestadbewoners die zich ‘hullen in nevelen van ironie’. Ze nemen niets of niemand serieus en deinen mee met tal van idiote hypes en modegrillen. ‘Hoe minder alles je kan schelen, hoe beter. De wereld is absurd, dus laten we absurd meedoen.’

Niet bang zijn Een geestverwant van Wallace is de Amerikaanse schrijver Daver Eggers. In zijn romandebuut ‘A Heartbreaking Work of Staggering Genius’ (2000) vertelt Eggers hoe zijn vader en moeder kort na elkaar aan kanker overleden en hij op 21-jarige leeftijd de verantwoordelijkheid kreeg voor de opvoeding van zijn achtjarige broertje. Een recensent schreef: ‘Ondanks alle anti-ironie, alle vertoon van oprechtheid en naïviteit, is dit natuurlijk een ironisch boek.’ Kennelijk kon ze niet geloven dat Eggers een oprechte boodschap had, dat hij meende wat hij schreef. Eggers reageerde op deze kritiek dat lezers niet bang hoefden te zijn dat hij ze in de maling nam. ‘Trust your eyes, trust your ears, trust your art.’ Het vraagt lef om in deze tijd nog ergens in te geloven, om ergens voor te staan. Om niet mee te

doen met het massale gegniffel en gegrinnik, de neiging om alles wat Heilig is belachelijk te maken en af te doen met een cynische (‘satirische’) grap, tweet of blog. Een levenshouding van totale ironie kan fataal zijn. De christenfilosoof Søren Kierkegaard (18131855) waarschuwde er al voor in de negentiende eeuw. Hij schreef over een brand die achter de coulissen van een theater uitbrak: ‘De clown kwam voor het voetlicht om dit aan het publiek mee te delen. Men dacht dat het een grap was en applaudisseerde; de clown herhaalde wat hij had gezegd; men jubelde nog luider. Evenzo, denk ik, zal de wereld te gronde gaan onder algemene bijval van slimme koppen die denken dat het allemaal een grap is.’ Dit artikel verscheen eerder op www. habakuk.nu, de opiniesite van Tot Heil des Volks.


20

Christenvervolging Filip Uijl

De Oogst februari 2013

Zwervers die thuiskomen Iwan Janszen woont in Kazachstan en hoort bij een minderheid. Hij is christen in een islamitische omgeving. In Kazachstan behoor je dan tot een vreemd soort mensen. Zeker als je bij de ‘sekte’ van baptisten hoort en ook nog zwervers in huis haalt.

Iwan woont in een klein huis aan de rand van de stad Temirtau. De woning is niet van hemzelf. Samen met zijn vrouw woont hij in het huis van zijn dochter. Daar hebben ze drie vertrekken gekregen. Een keuken met daarin een gordijn (waarachter het toilet zit), een kamer en een slaapkamer. De noodzakelijke meubels tref je er aan, maar meer ook niet.

Iwan moest herhaaldelijk bij de rechter komen Veel mensen zoals Iwan, die de mogelijkheid hebben om te verhuizen naar Rusland, doen dat. Iwan niet, hij blijft op zijn plek omdat hij aangestoken is met het vuur van Jezus. Wie is Iwan en wat drijft deze man die zich in 2012 herhaaldelijk bij de rechter moest verantwoorden omdat hij voorgaat in een baptistengemeente? Een gesprek met de gemeenteleider van de baptistengemeente in Temirtau.

Geroepen Twee vriendelijke, donkere ogen kijken me aan. Iwan begint het gesprek: ‘Ik wil dat mijn vrouw er ook bij is. We doen alles samen.’ Eerst vertelt hij zijn persoonlijk getuigenis. Als hij over God spreekt, fonkelt er liefde in zijn

ogen, wordt hij rustig en dan weer opgewonden. Hij begint en houdt niet meer op. ‘Mijn hart is vol van één ding: God heeft naar mij, verloren zondaar, omgezien. Jezus die voor mij aan het kruis is gestorven. Hij heeft mijn zonden vergeven en een nieuw leven gegeven. Mijn leven is niet van mijzelf, maar van Hem. Deze dingen raken mij nog elke dag. Tegelijk zie ik om me heen hoe mensen verloren gaan. Ze jagen van alles na, maar weten niet dat ze na hun sterven voor God moeten verschijnen. Evenmin weten ze dat Jezus naar hen zoekt.’

Mijn leven is niet van mijzelf, maar van Hem ‘Wij zijn vreemdelingen in deze plaats, maar hier zijn we geroepen. Daar heb ik geen speciaal gevoel bij, maar ik weet dat het zo is. Mijn vrouw en ik hebben jarenlang gebeden om werk voor God. Vaak ben ik in die tijd gaan evangeliseren. Ik ging gewoon de straat op en sprak mensen aan. Maar we zijn baptisten en dat is hier een besmet woord. Bovendien zijn de mensen in Kazachstan nu ook vol van allerlei andere dingen. Ga de straat maar op. Overal zie je lichten

glimmen, glanzende auto’s, luxe mobiele telefoons. De mensen zoeken dingen waarmee ze de verlangens van hun hart kunnen stillen. God zelf heeft ons hart gevuld. Hij kwam in ons hart wonen. Ik dien mijn Meester, mijn goede Meester, die ons geroepen heeft, die ons leidt en ons spoedig thuisbrengt.’

Verloren zoon ‘God heeft ons gebed gehoord. Op een dag kwam er een zuster uit de gemeente. Ze had een probleem. Onderweg had ze een zwerver ontmoet en die man had zorg nodig. Gelijk zeiden wij: “Laat hem maar hierheen komen.” Zo kwam hij hier. We hebben een bed klaargezet en hij is als een verloren zoon in huis gekomen. We vertelden hem dat hij een zondaar is, maar dat God hem liefheeft. En wij hebben liefde aan hem bewezen. Soms was zijn verlangen naar drank heel sterk. Dan werd hij onrustig en wilde hij naar buiten gaan om drank te zoeken. Dan knielde ik samen met hem neer (Iwan wijst naar de plek op de grond) en vertelden we de nood aan God. Uiteindelijk hadden we vier van zulke mannen in huis! We genoten ervan. Verloren mensen voor wie we mochten zorgen en zo uit handen van de duivel mochten halen. Dat kostte ons wel wat. We sliepen bijvoorbeeld met hen in


De Oogst februari 2013

één vertrek. Maar het heeft Jezus ook wat gekost om ons te redden. Bovendien hebben mijn vrouw en ik jaren gebeden om dit te mogen doen. Daarom hebben we ons huis en hart opengesteld. Eén man is teruggegaan, de andere drie hebben zich tot God bekeerd en hun vertrouwen gesteld op de Heere Jezus. We proberen deze mannen niet op te knappen, want dit soort is onverbeterbaar. We gaan niet met hen naar de psycholoog of de dokter, we gaan met deze mannen naar Jezus, we brengen hen bij het Woord. Bijna alle mannen krijgen een persoonlijke ontmoeting met God en stellen hun vertrouwen op Christus.’

Hij is als een verloren zoon in huis gekomen ‘Inmiddels heeft onze gemeente een huis gekocht, waar nu zestien mannen wonen. De eerste man die we opgenomen hebben is nu een soort overste die altijd in dit huis is. Hij heeft zelf ervaren hoe het is om op straat te leven en is door Jezus gered.’

Bijbelstudie in het mannenhuis.

Christenvervolging Filip Uijl 21

Voor gek verklaard ‘In de stad verklaart iedereen ons christenen voor gek. We lopen er typisch bij, vinden ze, we drinken niet en noem maar op. De mensen vinden het heel vreemd en eng dat we de verslaafden, de zwervers en de gevangenen opvangen.

Mensen vinden het eng dat we zwervers opvangen We zijn ook vreemd. We proberen rein te leven. Dat is onze roeping. Eigenlijk verlangt elk mens daarnaar. Het lukt ons zelf niet. Dat kan alleen als we leven met God. Ons leven is uit de hemel, door God in ons hart geplant. Er zijn mensen die dat waarderen. Soms juist moslims. Natuurlijk hebben we ook moeilijkheden. De rechter heeft, omdat ik de gemeente leid, gedreigd om al mijn huisraad in beslag te nemen. De politie komt bij gemeenteleden langs en maakt hen bang, de buurt klaagt over de verslaafden en de buschauffeur wil de zestien mannen niet naar

de kerk rijden. Maar God zorgt voor ons, veel meer dan een vader ooit kan doen.’ Filip Uijl is voorlichter bij stichting Friedensstimme. Voor meer informatie en een filmpje over christenvervolging in Kazachstan waarin ook broeder Iwan aan het woord komt, zie: www.friedensstimme.nl.

FOTO FRIEDENSSTIMME


22

Kerken in Amsterdam Krijn de Jong

De Oogst februari 2013

Vluchtkerk De voormalige Sint-Josephkerk, in de Amsterdamse wijk Bos en Lommer, werd onlangs gekraakt door asielzoekers. Het kerkgebouw werd omgedoopt tot Vluchtkerk. Meer dan honderd vluchtelingen vinden er onderdak. Zou er in de Vluchtkerk ook kerk gehouden worden, vroeg ik me af. Ik ging op onderzoek uit.

Op een doordeweekse dag ga ik me eerst oriënteren. De kerk ligt op het snijpunt van de A10 en de Jan van Galenstraat. Daar staat in een open ruimte de betonnen kolos. Het gebouw ziet er haveloos uit. In 1990 is de kerk al onttrokken aan de eredienst. Het kolossale gebouw heeft nog geen veertig jaar dienst gedaan. De ontkerkelijking en de veranderde samenstelling van de buurt deden hun werk. Dat het kerkgebouw er nog staat, is overigens een klein wonder. De eigenaar, Ballast Nedam, wilde de kerk al in 1995 slopen. Protesten uit de buurt hebben dit voorkomen. De kerk werd tot rijksmonument verklaard. ‘Tussen hemel en aarde’ heette de klimhal die van 1996 tot mei 2012 in de kerk was gevestigd. Sinds mei 2012 stond de kerk leeg. In de nacht van 1 op 2 december werd de kerk gekraakt voor de mensen die kort daarvoor het tentenkamp in Osdorp moesten verlaten.

Ik ben onder de indruk van de grote kale ruimte De Sint-Josephkerk is niet de enige kerk in de buurt die het op moest geven. De gereformeerde Pniëlkerk is al jaren een theater. Dan is de huidige herbestemming

van de Sint-Josephkerk toch een stuk passender. Hoe je ook denkt over het taaie vreemdelingenprobleem, duidelijk is dat er situaties zijn waarin je een helpende hand moet bieden. Zeker op momenten dat er door falend overheidsbeleid mensen tussen de wal en het schip dreigen te raken. Overigens hebben we altijd een verantwoordelijkheid ten opzichte van vreemdelingen.

De nissen aan beide kanten van het schip zijn afgeschoten. Daar verblijven de ruim honderd asielzoekers. De ruimtes zijn per land ingericht. Bijna alle bewoners komen uit Afrika.

Verschillende culturen

Ik raak aan de praat met een Nederlandse man. Het is iemand van de organisatie. Hij deelt A4tjes uit. Het gaat om een huiskrant, ‘The Visible’. De titel maakt duidelijk dat ze de mensen zichtbaar willen maken, een gezicht willen geven. Ik vraag hem of ik een exemplaar kan krijgen. ‘Dat wordt dan één euro’, zegt de krantenman. Als ik wat verwonderd naar het A4-tje staar, verklaart hij: ‘Niet-vluchtelingen moeten ervoor betalen.’ Het lijkt me billijk. Ik loop nog wat rond. Van mijn broer Paul, die al jaren actief is onder asielzoekers, hoorde ik dat een van zijn vrienden uit het centrum in Luttelgeest ook in de kerk verblijft. Na wat rondvragen vind ik hem. In het gesprek is hij terughoudend. Maar zodra hem duidelijk wordt dat ik een broer van Paul ben, omhelst hij me enthousiast. Hij biedt me wat te drinken aan en we praten over de situatie waarin hij verkeert. Hij

Tot mijn verbazing kan ik zonder dat iemand me iets vraagt de kerk binnenlopen. Het zal wel met het tijdstip te maken hebben. Het is midden op de dag. Als ik later op een avond terugkom, moet ik bij de receptie aangeven voor wie ik kom. Het is niet moeilijk om binnen een praatje te maken. Er heerst een ontspannen sfeer. Mensen uit verschillende landen met verschillende godsdiensten trekken er samen op. Ik ben onder de indruk van de grote kale ruimte. Het kerkgebouw is totaal ontmanteld. Alleen de trappen naar het altaar en de altaartafel herinneren ons eraan dat dit ooit een kerk was. Rond het altaar wordt nu gekookt en gegeten. In het schip van de kerk kun je makkelijk een voetbalwedstrijd houden. Een groepje jongens is er met een bal in de weer. Ik zie ook sjoelbakken staan en er wordt tafeltennis gespeeld.

Het kerkgebouw is totaal ontmanteld


De Oogst februari 2013

De Vluchtkerk: de voormalige Sint-Josephkerk in Bos en Lommer

komt uit Eritrea en is christen. Ik vraag of er zondags ook een soort dienst wordt gehouden. Nee, de christenen gaan naar de verschillende kerken in de buurt. Wel is er elke avond een Bijbelstudie en bidstond. Daar ben ik hartelijk welkom.

Gebedsuur Zondagsavonds meld ik me opnieuw, nu samen met mijn vaste kerkbezoeker, Geert. We lopen wat rond en maken kennis met verschillende mensen.

Elke avond is er een Bijbelstudie en een bidstond Veel mensen zijn moslim. Om negen uur dalen we voor de Bijbelstudie af naar een kelderruimte. Daar is het nog kaler dan in de kerk. Er lopen roestige leidingen langs de muren en langs het plafond. Over een van de leidingen hangt een laken te drogen. De muren zijn afgeblad-

derd. Met z’n achten vormen we een kring. Buiten ons is er nog een Nederlander. Een jonge vrouw, ze helpt bij de organisatie van de Bijbelstudies. Andrew uit Oeganda opent onze samenkomst met het eerste vers uit Psalm 122: ‘Ik ben verblijd, wanneer zij tegen mij zeggen: Wij zullen naar het huis van de Heere gaan!’ Dan leest hij het gedeelte uit Mattheüs 3:13-17, over de doop van Jezus door Johannes. Vol vuur gaat hij door het bijzondere Bijbelgedeelte heen. ‘Johannes was klein ten opzichte van Jezus, de Zoon van God. Toch was Jezus nederig.’ Er wordt ruim tijd genomen om te bidden. We bidden ook voor elkaar.

Kerken in Amsterdam Krijn de Jong 23

FOTO DE OOGST

Eritrese, bakt in een wokpan patat voor ons. We durven het amper aan te nemen, maar ze staat erop dat we iets eten. Opnieuw gaan we naar de gebedsruimte. Nu zijn we met z’n zessen. Andrew leest weer uit de Bijbel, Mattheüs 5:13-16. We lezen: ‘U bent het zout der aarde’ en ‘U bent het licht der wereld’. Andrew legt de nadruk op de praktijk. ‘Zout proef je en licht zie je. Als we ons niet van de wereld onderscheiden worden we smakeloos.’ Wonderlijk, het lijkt wel of ik hier de Bijbel beter begrijp.

Het lijkt wel of ik hier de Bijbel beter begrijp

Partijtje zalm De volgende zondag zijn we er weer. Geert en ik hadden afgesproken zalm te kopen. Er was wel iemand die het voor ons wilde roken. Dat kopen hoefde niet. Zonder veel woorden kregen we van een visbedrijf op Urk gratis een partijtje zalm mee. Het werd in de Vluchtkerk enthousiast ontvangen. Uiteraard is het bestemd voor alle bewoners. Ruth, een

Als we het gebouw verlaten, kijk ik nog even achterom. Het valt me op dat het kruis nog op de toren staat. Of iets preciezer, ik zie een wereldbol met daarop het kruis. Het symbool verwijst naar een Latijnse spreuk die in het Nederlands luidt: ‘Het kruis blijft staan, terwijl de wereld ronddraait.’


24

Samenleving Jaap Spaans

De Oogst februari 2013

Wereldvrede: vanuit Den Haag? De internationale druk op Israël om concessies te doen, nam de afgelopen jaren sterk toe. Van alle conflicten op de wereld vormt uitgerekend dat kleine stukje land op de navel der aarde het grootste twistpunt. Wat is de rol van Den Haag in het Midden-Oosten conflict?

De commotie rond Israël bestaat al sinds het staatkundige herstel in 1948. De euforie bij het ontstaan van de Joodse staat sloeg later om in een kritische houding en zelfs vijandschap. Al in december 1990 pleitte de vicevoorzitter van een vredesorganisatie in het inmiddels opgeheven opinieweekblad Hervormd Nederland, voor een economische boycot van ­Israël. Israël zou via de Verenigde Naties (VN) met harde hand moeten worden gedwongen zich aan de internationale spel­regels te houden. In De Oogst van februari 1991 stond een kritisch artikel aan deze boycot-oproep. Sindsdien is de situatie complexer geworden. Nederland bevindt zich in een moeilijke positie. Den Haag manifesteert zich trots als ‘Juridische hoofdstad van de wereld’. Het Internationale Gerechtshof van de VN zetelt in het Vredespaleis en er waren belangrijke tribunalen die de wereldaandacht concentreerden op de residentie. En dan is er het Internationaal Strafhof, dat de komende jaren een grotere rol zal opeisen.

Eenzijdige veroordeling De VN, opgericht in 1945 als opvolger van de Volkenbond, is de belangrijkste internationale organisatie ter wereld. Het permanente

hoofdkwartier is gevestigd in New York. Een belangrijke doelstelling uit het VN-Handvest is de handhaving van internationale vrede en veiligheid. De Algemene Vergadering en de Veiligheidsraad zijn de belangrijkste organen. De VN is vaak middelpunt van controverses. Zo is er veel kritiek op de buitenproportionele wijze waarop Israël wordt veroordeeld, bijvoorbeeld in de Veiligheidsraad en de Mensenrechtenraad. In De Volkskrant, die vaak kritisch is tegenover Israël, verscheen op 5 juli 2007 een publicatie onder de kop ‘Verenig de naties, Israël incluis’. Daarin wordt harde kritiek geuit op het VN-beleid ten opzichte van Israël. Volgens de auteur ondergraaft de VN de Joodse staat door Israël voortdurend eenzijdig te veroordelen en dat is ‘gevaarlijker dan ooit’. Volgens haar waren alle veroordelingen van de VN-Mensenrechtenraad in 2006 gericht tegen Israël.

De euforie is omgeslagen in vijandschap Overtredingen van landen die Israël fel bekritiseren bleven buiten beschouwing. In 2008 hekelde (oud) minister Verhagen de anti-Israël cultuur binnen de VN. Er was zelfs

kritiek van VN-chef Ban Ki-Moon op de blokvorming (van islamitische en Afrikaanse landen) die leidde tot een selectief mensenrechtenbeleid. Mede daarom was de naam van de Mensenrechtencommissie in 2006 gewijzigd in Mensenrechtenraad. In maart 2012 schortte Israël de banden met de Mensenrechtenraad op. PvdA-kamerlid Timmermans, thans minis­ter van Buitenlandse Zaken, noemde die stap ‘ongehoord’. Onterecht! Pakistan diende een resolutie in en een groep moslimlanden steunde die. Vervolgens besloot de Mensenrechtenraad een onderzoek in te stellen naar de Israëlische nederzettingen op de Westbank. Pakistan, dat gastvrijheid verleent aan de Taliban en een schuilplaats bood aan Osama Bin Laden, schendt zelf op grote schaal de rechten van vrouwen en andersdenkenden. Onder de 47 leden van de Mensenrechtenraad bevonden zich op dat moment landen als Libië, China, Nigeria en SaoediArabië. Waaraan ontlenen zij het recht om Israël eenzijdig te bekritiseren? De gruwelijkheden van de ‘Libische lente’ staan nog op onze netvliezen. China bezet Tibet, terwijl de wereld zwijgt. Radicale moslims in Nigeria vervolgen christenen en steken kerken in brand. Saoedi-Arabië is een dictatoriaal geregeerd land waar geen ruimte


De Oogst februari 2013

is voor andersdenkenden, Joden niet welkom zijn en evangelisatie een misdaad is. Begin november 2012 vierde het Internationaal Strafhof (ICC) in de Haagse Ridderzaal het tienjarig bestaan. De VN richt zich op staten, het Strafhof kan personen vervolgen. Op basis van een in Rome gesloten verdrag werd het in 2002 ingesteld als permanent hof voor de vervolging van personen die verdacht worden van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. De organisatie is onafhankelijk. De eerste veroordeling werd uitgesproken in maart 2012 en er zullen nog vele volgen. Ik verwacht dat ook op dit juridische wereldpodium Israël oneven­ redig veel aandacht zal krijgen.

Veiligheidsmuur Op de symbolische datum 12-122012 zond minister Timmermans zijn beleidsvoornemen ten aanzien van het Midden-Oosten Vredesproces naar de Tweede Kamer. Doelstelling is een twee-statenoplossing met Oost-Jeruzalem als ­hoofdstad van een Palestijnse staat. Ook van-

uit ons land zal de druk op Israël toenemen. Dat Den Haag als ‘Juridische hoofdstad van de wereld’ geldt, zal daarbij ongetwijfeld meewegen. De eerste signalen zijn er. Bij de recente stemming in de VN over de waarnemersstatus voor de Palestijnen onthield Nederland zich van stemming. Van de 193 lidstaten stemden er 138 voor de resolutie. De dag nadat het beleidsvoornemen naar de Kamer was gezonden, zocht de organisatie Sloop de Muur bij monde van oud-premier Van Agt de publiciteit.

Het klimaat is rijp om de druk op te voeren Er werd een burgerinitiatief aangekondigd voor een Kamerdebat over de Veiligheidsmuur in Israël en eventuele sancties tegen het land. Israëls critici en vijanden voelen haarscherp aan dat het klimaat rijp is om de druk op te voeren. In de beeldentuin van de VN in New York staat een beeld van

Den Haag manifesteert zich trots als ‘Juridische hoofdstad van de wereld’.

Samenleving Jaap Spaans 25

een gespierde krijger die bezig is zijn zwaard om te smeden tot een ploegschaar. ‘Laten we zwaarden omsmeden tot ploegscharen’ is een belangrijke VN-slogan geworden. Genegeerd wordt het feit dat het beeld, een geschenk uit 1959 van Rusland aan de VN, is gebaseerd op Bijbelgedeelten over het komende Vrederijk, te weten Jesaja 2:2-4 en Micha 4:1-5. Het symboliseert het verlangen van de mensheid naar vrede. Cruciaal is de vraag of die vrede kan worden verwezenlijkt door menselijke inspanning. Zowel de geschiedenis als de actuele wereldsituatie wijzen uit dat dit onmogelijk is. De aangehaalde Bijbelgedeelten van Joodse profeten leren dat dit pas gebeurt nadat God heeft ingegrepen in het wereldgebeuren. Ik houd van mijn vaderland Holland. Ik werd in 1948 geboren onder de rook van Den Haag en heb affiniteit met die prachtige stad. De toekomst van de mensheid wordt echter bepaald in Jeruzalem. Pas bij Zijn Wederkomst zal de sluier die alle natiën bedekt, worden weggenomen (Jes. 25:7,8 en Zach. 14:4).


26

Thema Matthijs Langeraar

De Oogst februari 2013

De verlamde kerk De acht zaligsprekingen uit de Bergrede: ze zijn niet alleen minder bekend dan de tien geboden, we kunnen er ook minder mee. Hoe vaak horen we nu medechristenen zichzelf gelukkig prijzen met het onrecht of de tanende invloed die we als gelovigen moeten ondergaan? Zalig is echter de krimpende kerk die deze heilzame woorden van Jezus hoort en gelooft.

De laatste verkiezingen bevestigen de totale omwenteling die gaande is. Van een meerderheid in de Tweede Kamer naar een plek in de marge waardoor de tien geboden stap voor stap uit onze wetgeving verdwijnen. Het voedt bij menig christen het verlangen naar opwekking.

Veel christenen verlangen naar opwekking De negentiende eeuw kende zo’n periode van opwekking: het Réveil. De Stichting Tot Heil des Volks is uit deze opwekkingsbeweging voortgekomen. In deze tijd van verlangen naar opwekking is het goed om deze periode nog eens onder de loep te nemen. Het jaar 1848 was een belangrijk kantelpunt in de geschiedenis van Nederland. Vanaf die tijd is het officieel het volk dat soeverein de scepter zwaait. De scheiding van kerk en staat werd toen ook een feit. Plotseling kwam de gegoede burgerij aan de macht, dat wil zeggen: de liberalen. Zij stelden niet de Bijbel, maar de vrijheid van het individu centraal. En de liberale elite vond, net als veel Nederlanders nu, dat geloofsovertuigingen zoveel mogelijk buiten de samenleving moesten worden gehouden. Christelijk onderwijs achtten de liberalen bijvoorbeeld een gevaar voor de nationale eenheid en zou daarom niet gesubsidieerd moeten worden. Al deze ontwikkelingen zorgden voor behoorlijk wat deining bij het toenmalige gelovige volksdeel.

Christelijk verzet Een bekend figuur die het liberale gedachtegoed bestreed, is Groen van Prinsterer. Deze Groen, die geldt als een van de belangrijkste voormannen van

het Réveil, wees erop dat scheiding van kerk en staat al snel de scheiding tussen geloof en staat betekende. Net als de christenen bedreven de liberalen natuurlijk evengoed politiek vanuit een geloof, namelijk vanuit het geloof in de vrijheid van het individu. Groen van Prinsterer vond dat christenen op dezelfde manier de tien geboden mochten meenemen naar het centrum van de macht. Groens politieke optreden leidde mede tot de voor Nederland zo kenmerkende verzuilde samenleving met haar publieke omroepbestel en het gesubsidieerde christelijke onderwijs. Hoewel het verval van het christendom verder doorzette, was daar in de eigen orthodox-christelijke zuil nog weinig van te merken. Dit kwam omdat de christelijke levensstijl via de parlementaire weg nog kon worden verdedigd. Opvallend: de door christenen verfoeide uitbreiding van het kiesrecht aan het begin van de twintigste eeuw zorgde er juist voor dat de christelijke partijen stevig konden meedoen in de politiek!

Macht afdwingen? Zo zijn we nu eigenlijk weer terug bij af. Net als in 1848 staan we ook nu tegenover een liberaal machtsblok, met het verschil dat christenen tegenwoordig ook getalsmatig een duidelijke minderheid vormen en niet via de democratische weg alsnog christelijk geïnspireerde wetgeving kunnen afdwingen. Bovendien realiseren we ons steeds meer dat herkerstening via de macht niet werkt. Innerlijk kunnen we wel instemmen met de woorden van Abraham Kuyper: ‘Er is geen duimbreed in het leven, waarvan Christus niet zegt: Mijn!’ Overal zou Gods wil, overal zouden Zijn waarden en levenswetten moeten gelden. Tegelijkertijd is het de vraag of we dat via het gezag moeten afdwingen. ‘Niet met macht noch met geweld, maar door mijn Geest, zegt de HERE der heerscharen’, is volgens Zacharia 4:6 het motto van gelovigen.


De Oogst februari 2013

Thema Matthijs Langeraar 27

Zonder Herder zijn we niet meer dan een hulpeloze kudde. Dat is echter makkelijker gezegd dan gedaan. Door subsidies zijn tal van christelijke organisaties afhankelijk geworden van de overheid.

De vraag is of we gezag moeten afdwingen Dat is dezelfde overheid die met haar liberale agenda steeds vaker eist dat alle gesubsidieerde organisaties naar haar humanistische pijpen dansen. Different, onderdeel van Tot Heil des Volks, werd vorig jaar op grond van een mediahype bijna gedwongen om haar hulpverlening te stoppen. Psychische problemen die met het geloof te maken hebben zouden niet door de ziektekostenverzekeraars vergoed mogen worden. Ook de Evangelische Omroep en vele andere christelijke maatschappelijke organisaties, waaronder christelijke onderwijsinstellingen, zitten in een dwangpositie ten opzichte van de overheid. Sinds 1848 probeerden we de ontkerkelijking te stoppen door invloed te zoeken en langs politieke en wettelijke weg onze christelijke levensstijl te beschermen. Ook wij zijn gaan geloven dat we met meer middelen, zoals overheidssubsidie, het Evangelie beter kunnen uitdragen. Het wordt tijd om die gedachte los te laten.

voor dat christenen van nu wakker moeten worden en beseffen dat de liberale overmacht te groot is. De kerk heeft niet meer de kracht om daar langs politieke weg iets tegen te doen. Ze is verlamd. Pas als we dat onder ogen zien, komt er ruimte voor opwekking. ‘De kerk kan alleen vrucht dragen als zij sterft’, legde Mike Love ons uit. Kortom, een nieuw Réveil kan er pas komen als we ons als kerk bezinnen op het teken is van het Lam. Jezus liet zich als een paaslam slachten en overwon zo de tegenstander. Het is die Jezus die we mogen navolgen. Tegelijk is het Lam een beeld van onszelf. Wij zijn als jonge schapen; zonder Herder zijn we niet meer dan een bange en hulpeloze kudde. Alleen de Herder kan ons naar grazige weiden voeren. Alle wegen naar verbetering van de wereld en onze positie lopen via Hem.

De kerk kan alleen vrucht dragen als zij sterft

Profeet

Mensen tot Jezus brengen gebeurt niet via gekerstende wetgeving of de subsidiekraan van de overheid. De acht zaligsprekingen uit de Bergrede maken duidelijk dat de kerk niet machtig hoeft te zijn om invloed te hebben. Het tijdperk van het christendom is voorbij en dat is helemaal niet erg. Want zie daar: het tijdperk van de verlamde kerk.

Ooit sprak ik met Mike Love, een kerkleider uit Engeland met een profetische blik. Hij hield ons

Matthijs Langeraar is econoom en theoloog.


28

Zending Marten Visser

De Oogst februari 2013

Open en bloot: een kans! Een maatschappij waarin je hele leven zomaar open en bloot komt te liggen voor iedereen die de moeite neemt er even naar te zoeken? Geweldig, ik ben er helemaal voor! Wat een kansen voor het Evangelie! Als christenen het Evangelie doorgeven, wordt er vaak niet goed naar geluisterd. Woorden zijn immers goedkoop. Zeker in Nederland hebben veel mensen het donkerbruine vermoeden dat de woorden niet ondersteund worden door daden. Wat is het eerste waar je aan denkt als je het woord ‘christen’ hoort? Ik ben bang dat voor niet-gelovigen het antwoord ‘hypocriet’ tamelijk hoog op de lijst staat.

Interesse in de Bijbel is op Facebook veel meer geaccepteerd Wat is het dan prachtig als het hele leven van christenen zichtbaar is via de sociale media. Hoe we omgaan met onze vrienden. Hoe ons gezinsleven vormt krijgt. Hoe we in ons werk staan. Hoe we ons inzetten voor de maatschappij. Hoe we omgaan met moeilijkheden. Hoe we rekenschap geven van onze eigen onvolkomenheden. Uiteraard moeten we daar niet exhibitionistisch en volledig schaamteloos in worden. Maar de realiteit is dat wat voor een oudere generatie exhibitionistisch is, voor de jongere generatie een vanzelfsprekende openheid is. Als anderen mede door de sociale media ons leven zien en ons respecteren, zullen ze ook luisteren naar wat we te zeggen hebben over God. Het mooie is dat we dat op een niet-bedreigende manier

kunnen doen. Want wat je op de sociale media zegt, is niet preken tegen mensen die zich door jouw woorden ongemakkelijk gaan voelen. Je geeft gewoon door wat je bezighoudt, ook als het over de Here God gaat.

Facebook kan leiden tot grotere persoonlijke vrijheid Niet-christelijke vrienden die het op dat moment niet interesseert, laten het langs zich heengaan zonder dat ze het gevoel hebben dat jij hen persoonlijk hebt aangesproken. Anderen, en dat zijn er wellicht meer dan je denkt, laten jouw woorden over God op zich inwerken. Misschien is het de volgende stap op de weg die God met hen gaat, waardoor ze uiteindelijk bij Hem terechtkomen!

Dagelijks Bijbelwoord Er zijn veel mogelijkheden om sociale media in te zetten voor zendingswerk. Zo plaats ik dagelijks een kort Bijbelcitaat met een gedachte erbij op Twitter en Facebook. Een miljoen mensen, verdeeld over zeven verschillende taalversies, hebben zich daar inmiddels op geabonneerd (Engels: www.facebook.com/biblword; ­Nederlands: www.facebook.com/ bijbelwoord). De Indonesische versie is zelfs zo populair dat Facebook hem heeft opgenomen in de lijst van aanbevolen pagina’s, waardoor

er per dag ongeveer vijfhonderd nieuwe abonnees bij komen. Slechts een kleine minderheid van de abonnees op deze pagina’s wordt gevormd door kerkgaande, protestantse christenen. Het biedt dus een uitstekende mogelijkheid om grote aantallen mensen heel kort iets van het Evangelie mee te geven. Opvallend daarbij is dat duizenden moslims uit landen als Saoedi-Arabië en Afghanistan zich op deze pagina’s geabonneerd hebben. Als ze dat doen, is dat te zien door hun Facebookvrienden! Dit is een opvallende ontwikkeling. Interesse tonen in de Bijbel en het christelijk geloof is op Face­ book blijkbaar veel meer geaccep­ teerd dan in het gewone leven.

Sociale media kunnen krachtig voor zendingswerk worden ingezet Maar op den duur moet dit ook in het gewone leven doorwerken. Als vijftig van je vrienden op ‘vind ik leuk’ hebben geklikt op een pagina over Jezus, word je misschien ook vrijmoediger om in het koffiehuis over Jezus te praten. Op deze manier leidt Facebook niet tot Big Brother, maar juist tot grotere persoonlijke vrijheid.

Contact met kerken Het gebruik van zo’n Facebook­ pagina is slechts een eerste stap die veel meer mogelijk maakt. Mensen komen met hun levens-


De Oogst februari 2013

Zending Marten Visser 29

Sociale media bieden kansen om mensen met het Evangelie te bereiken.

vragen of vragen over de Bijbel, en een team vrijwilligers beantwoordt die. Regelmatig plaats ik een koppeling naar een internetcursus over het christelijk geloof. Elke keer dat ik dat op de Thaise pagina doe, met 30.000 abonnees bijna de kleinste die ik heb, schrijven tientallen mensen zich in.

Komen mensen op je Facebookpagina veel over Jezus te weten? Als mensen zich ingeschreven hebben, krijgen ze een mentor toegewezen met wie ze via internet contact hebben over de (levens)vragen die ze hebben. Regelmatig komt het voor dat cursisten alle vijftien lessen doorlopen en daarna contact met een plaatselijke kerk willen. Ook dan biedt de overvloedige informatie op internet uitkomst. We hebben een webstek gebouwd met daar-

op informatie over alle kerken in Thailand. Als we de woonplaats weten van degene die naar een kerk wil, kunnen we met een paar klikken op de knop een betrouwbare kerk uitzoeken die zo dicht mogelijk bij hem in de buurt staat.

Evangelisatie op maat Een Facebookvriend van me heeft in dit alles nog een paar stappen verder gezet. Hij heeft een applicatie geschreven die evangelisatie op maat verzorgt. De applicatie zoekt van al je vrienden op welke pagina’s ze zich ooit geabonneerd hebben door ‘vind ik leuk’ te klikken. Vervolgens kun je met een klik hen een christelijk You-Tubefilmpje aanraden dat aansluit bij hun interesses. Zo komt bijvoorbeeld een fan van voetballer Lionel Messi terecht bij een filmpje van goals van Kaká die uitlegt waarom hij christen is; iemand die van natuurparken houdt bij een natuurfilmpje dat God de eer geeft voor Zijn schepping; en iemand die geabonneerd is op een Koranpagina bij het getuigenis

van een ex-moslim. Terwijl ik dit schrijf is Raju Rajug uit Chennai in India de 533.307e abonnee op mijn Engelse Bijbel­ pagina geworden. Hij is nogal onder de indruk van een Indiase filmster die Samantha heet, en op grond van de foto’s begrijp ik wel waarom. Hij heeft er geen probleem mee zijn hindoeïstische vrienden regelmatig te laten merken dat hij christen is. En hij vindt het vast niet erg dat ik u dit allemaal vertel, want het staat allemaal open en bloot op zijn Facebookpagina. Mensen kunnen op internet door Facebook en andere manieren inderdaad veel over je te weten komen. Komen ze dan ook veel over de Here Jezus te weten? Dan is het goed nieuws. Marten Visser is kerkplanter in Thailand. Naschrift redactie: Er zijn ook zendelingen die vooral wijzen op de gevaren van sociale media en (mogelijk) misbruik door overheden en bedrijven, zie bijvoorbeeld het artikel ‘Kwetsbaarder dan je denkt’ van Niek van Houten in De Oogst van oktober 2012.


30

Israël Willem Glashouwer

De Oogst februari 2013

De Palestijnse Staat Onder de islamitische overheersing bestond bij de ‘Palestijnen’ 1400 jaar lang geen interesse in Jeruzalem. Pas toen in de twintigste eeuw de Joden begonnen terug te keren naar het ‘Beloofde Land’ raakten de Arabieren geïnteresseerd. En inmiddels is de ‘Palestijnse Staat’ door de Verenigde Naties officieel erkend.

Wie de ontwikkelingen in het Midden-Oosten volgt, zal het niet zijn ontgaan. Vorig jaar november heeft de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (VN) met grote meerderheid (138 voor, 9 tegen, 41 onthoudingen) een resolutie aangenomen waarin aan ‘de Palestijnen’ de status van een Palestijnse Staat werd toegekend die als waarnemer de Algemene Vergadering van de VN mag bijwonen. Het lijkt een overwinning voor de zaak van ’mensenrechten’, maar houdt ten diepste in een beloning voor haat en terreur – en offert het recht van het Joodse volk op om in vrede en veiligheid te wonen. Zowel de vóór-stemmers als de landen die zich van stemming onthielden zijn hiervoor verantwoordelijk. En de Heere zal niet onschuldig houden wie zich vergrijpt – direct of indirect – aan Zijn eerstgeboren zoon Israël (Mat. 25:31-34, 41).

We moeten bidden voor het herstel van de Joodse natie De naties van deze wereld lijken geen enkel idee te hebben van de diepte, de wortel en het hart van dit conflict. Ze lijken niet te beseffen dat de leiders van ‘de Palestijnen’ en hun islamitische bondgenoten erop uit zijn de

Joodse Staat Israël te vernietigen. Deze leiders en hun bondgenoten erkennen de legitimiteit van de Joodse Staat ­Israël niet.

De twee-staten oplossing is voor de PLO een vloek En ze zijn ook niet geïnteresseerd in een twee-staten oplossing. Uiteindelijk hebben ze een andere agenda: een Joden-vrije, geheel Arabische moslimstaat ­Palestina, op het totale grondgebied van het huidige Israël, inclusief de gehele stad Jeruzalem. De op dit moment voorgestelde ‘Palestijnse Staat’ op de Westelijke Jordaanoever, Gaza en Oost-Jeruzalem is slechts de eerste stap in een ‘salami-tactiek’: plakje voor plakje. Uiteindelijk gaat het echter om de hele worst. Maar als je de Bijbel gelooft, dan weet je dat dat ze van dit streven ooit zelf het grootste slachtoffer zullen worden.

Vrede van Jeruzalem Als christenen moeten we bidden voor het herstel van de Joodse natie, voor de wederoprichting van de vervallen hut van David (Hand. 15:16-17), voor de vrede van Jeruzalem (Ps. 122:6) en voor de Komst van de Vredevorst naar Jeruzalem en Zijn rijk van vrede en gerechtigheid (Luk. 1:33). Ook moeten we bidden voor Egypte,

Syrië en alle Arabische buurlanden zodat Gods beloften van heil ook voor hen in vervulling gaan (Jes. 19:23-25). We moeten bidden voor hun kerken en overheden, zodat de blindheid verdwijnt en de christenheid en de overheden der volkeren Israël gaan zegenen in plaats dat ze het land met vrome woorden vervloeken.

Leer zegenen in plaats van met vrome woorden vervloeken De PLO (Palestinian Liberation Organization) wordt door de VN aangewezen als de vertegenwoordiger van het ‘Palestijnse volk’. De PLO werd opgericht en bestaat tot op de huidige dag met als enige doel de vernietiging van de Joodse Staat en streeft géén vreedzame co-existentie na. De twee-staten oplossing is voor de PLO een vloek. De ‘Palestinian National Charter’ – het Palestijnse Nationale handvest – ontkent de rechtmatigheid van de Joodse Staat Israël, verwerpt elke historische band tussen het Joodse volk en het land en is er verklaard voorstander van om met geweld alle Joden om ‘Palestina’ te bevrijden. ‘Juden-rein’ maken. Deze haat jegens Joden, en ten diepste ook jegens christenen, wordt nu beloond.


De Oogst februari 2013

Israël Willem Glashouwer 31

Palestijnen en Joden hadden al heel lang vreedzaam met elkaar kunnen samenleven.

Terroristische aanvallen

Etnische schoonmaak

Mahmoud Abbas heeft terrorisme nog nooit veroordeeld. In zijn toespraak in de VN ontzegde hij Israël het recht om terroristische aanvallen vanuit de Gazastrook te voorkomen, en verklaarde hij Israël als de aggressor. Nog nooit heeft hij het recht van bestaan van Israël erkend. Terwijl ze al heel lang vreedzaam hadden kunnen samenleven. Maar hun leiders zagen maar één oplossing: Israël van de kaart vegen en de Joden de Middellandse Zee in drijven. Ze verwierpen onmiddellijk het plan van de Verenigde Naties in 1947. Ze vielen in 1948 meteen de nieuwe Staat Israël aan; de oorlog die het ‘vluchtelingenprobleem’ veroorzaakte. In 1967 vielen ze Israël aan en opnieuw in 1973. En als Israël hen niet vóór was geweest, zou dat ook in 1956 gebeurd zijn. Ze verwierpen alle vredesvoorstellen van premiers als Barak en Olmert, in 2000 en 2007. Continu ondersteunen ze de Hezbollah en Hamas en vuren raketten af op de burgerbevolking van Israël.

De in november 2012 aangenomen resolutie erkent opnieuw niet het recht van Israëls soevereiniteit over Jeruzalem en wil opnieuw terug naar de grenzen van 1967.

De ‘Palestijnen’ hadden eeuwenlang geen interesse in Jeruzalem Daarmee zouden de ‘Palestijnen’ de controle krijgen over de gehele Oude Stad van Jeruzalem, inclusief de berg Sion, de Olijfberg, de Joodse wijk, de Klaagmuur, etc. Onder de islamitische overheersing bestond bij de ‘Palestijnen’ 1400 jaar lang geen interesse in Jeruzalem. Pas toen in de twintigste eeuw de Joden begonnen terug te keren naar het ‘Beloofde Land’, raakten de Arabieren geïnteresseerd. Jordanië bezette illegaal van 19481967 de Westelijke Jordaanoever, maar zelfs toen legden de ‘Palestij-

nen’ geen claim op Jeruzalem. Mahmoud Abbas verklaarde meerdere keren dat hij alle grondgebied van een te vormen ‘Palestijnse Staat’ zou schoonvegen van Joden, inclusief Oost-Jeruzalem. ‘Ethnic cleansing’, heet dat. Terug naar de situatie onder de bezetting door Jordanië van 1948-1967. Toen werden alle joden verdreven uit de Oude Stad en tientallen Joodse huizen en synagogen verwoest en ontheiligd – soms tot openbare toiletten gemaakt. Joodse en ook christelijke ‘heilige plaatsen’ zullen niet meer de bescherming hebben die ze nu onder de Staat Israël wel hebben. Wie nog beter op de hoogte wil zijn van de achtergronden van dit conflict leze de website van de European Coalition for Israel, www. eci4i.org, info@ecvi.org, waar veel van de feitelijkheden van dit artikel aan zijn ontleend. Ds. Willem J. J. Glashouwer is president van Christians for Israel International en Honorary President van de European Coalition for Israel.


32

Column Krijn de Jong

De Oogst februari 2013

Vrouwenporno-gekte Je leest erover in de krant en in de opiniebladen en je doet er verstandig aan het daarbij te houden. De Vijftig tinten-trilogie verovert de wereld. De Brits-Chileense schrijfster E.L. James schreef hét pornoboek voor vrouwen. Mommy porno. Spannende SM-lectuur. Haar boeken staan onafgebroken in de top drie. In Nederland zijn al meer dan anderhalf miljoen exemplaren verkocht. Wereldwijd zestig miljoen. De schrijfster behoort inmiddels tot de honderd invloedrijkste personen ter wereld. Ze heeft SM weer populair gemaakt, luiden de berichten. Ook de tanende porno-industrie heeft, ‘aangejaagd door het boek Fifty Shades of Grey’, weer een impuls gehad. De bestseller heeft afgelopen jaar ook min of meer onze

boekenbranche gered. Maar de vraag is: wie gaat de verslaafde en in leugen verstrikte vrouwen redden? We weten er allemaal iets van. Van verslaving. Jezus zegt: ‘Een ieder die de zonde doet, is een slaaf van de zonde’ (Joh. 7:34). Toch is er heel wat moed voor ­nodig om met je drugs- of alcohol­verslaving voor de dag te ­komen. Nog moeilijker is het om te bekennen dat je porno­ verslaafd bent. Een jaar of vijf geleden begonnen mannen schoorvoetend uit te komen voor hun pornoverslaving. Nu volgen voorzichtig de vrouwen. Het Nederlands Dagblad (19-1) berichtte er uitgebreid over, onder de kop: ‘Seksverslaafd m/v’.

De ‘wijsheid’ van de wereld is niet eenvoudig te volgen. Onlangs stond India nog in brand vanwege de moord en verkrachting van een weerloze studente. Gelijktijdig vliegt wereldwijd de SM-lectuur de winkels uit. Hoe houden we het uit onze buurt? We zullen elkaar daar hard bij nodig hebben. En we zullen het ook niet redden zonder de gezonde leer. Tegen leugen werkt alleen de Waarheid. Deze column verscheen eerder op www.habakuk.nu, de opiniesite van Tot Heil des Volks.

Ja, ik wil mij abonneren op de Oogst

1

Ik neem een jaarabonnement (22,50 euro per jaar) * Ik geef een jaarabonnement cadeau (eenmalig 22,50 euro) *

2

Ik neem proefabonnement van drie maanden ** * Ik machtig Tot Heil des Volks om het abonnementsgeld van mijn rekening af te schrijven ** Ik ontvang geen welkomstcadeau

1. Kracht in Zwakheid Een boek over vergeving en herstel na relationele en seksuele zonde. Andrew Comiskey

Mijn gegevens: naam

dhr. / mevr.

straat pc en woonplaats telefoon e-mail

Ja, ik meld me aan voor de e-mailnieuwsbrief van Tot Heil des Volks

geb. datum

2.Leunend op mijn Geliefde Leven met lesbische gevoelens. Een integer en eerlijk verhaal over gevoelens. Jeanette Howard

rekeningnummer datum

4

handtekening

welkomstcadeau

3

Ik geef mijn abonnement aan: naam

dhr. / mevr.

straat pc en woonplaats telefoon / e-mail

Opgeven kan ook via www.deoogst.nl. Deze bon kunt u gratis opsturen naar: Tot Heil des Volks, antwoordnummer 9389, 1000 XH Amsterdam. Aan het einde van het abonnementsjaar wordt uw abonnement automatisch verlengd, tenzij u een maand van tevoren het abonnement opzegt. Cadeau- en proefabonnementen worden niet automatisch verlengd.

3. Gedicht Gedacht Korte, fijngevoelige commentaren bij gedichten Krijn de Jong 4. Giftcard Krijg 20 euro korting op een wandeling van De Wandelende Tak www.ontmoetamsterdamanders.nl


De Oogst februari 2013

Boek Pieter Siebesma 33

De wereldwijde vloed Als het verhaal van de zondvloed in Genesis historisch betrouwbaar is en op een echte wereldwijde overstroming teruggaat, mag je verwachten dat daarvan sporen zijn terug te vinden in de mythen en overleveringen van de volkeren. Evenzo is het waarschijnlijk dat er ook nog overleveringen en mythen zijn met herinneringen aan de schepping, de hof van Eden, de boom des levens, de zondeval, de torenbouw van Babel en de Babylonische spraakverwarring. In deze uitvoerige studie laat auteur Tjarko Evenboer zien dat dat inderdaad het geval is. Met name bij de zondvloed is dat opvallend. Niet alleen vinden we zondvloedverhalen bij de Babyloniërs, Egyptenaren, Grieken, Indiërs en Chinezen uit een ver verleden, maar heel opmerkelijk ook vandaag de dag bij zeer veel volkeren op de meest afgelegen plaatsen ter wereld. Sommige van die mythen lijken erg op het verhaal van Genesis (bijvoorbeeld omdat ze vermelden dat er vogels worden uitgezonden), andere wijken af. Maar een paar punten hebben ze allemaal gemeenschappelijk: God (of de goden) straft de mensheid met een grote, catastrofale vloed, één familie overleeft de ramp en uiteindelijk wordt de aarde opnieuw bevolkt.

Verklaringen Deze overeenkomsten zijn de geleerden al eerder opgevallen en daar hebben ze verklaringen voor trachten te vinden. Een theorie die je vaak hoort, is dat deze verhalen zijn ontstaan onder invloed van christelijke missionarissen en zendelingen die al eeuwenlang het Evangelie verkondigden. In sommige gevallen is dat inderdaad mogelijk, maar terecht voert Tjarko Evenboer aan dat je dan op zijn minst ook sporen van andere verhalen zou verwachten, zoals de tien plagen in Egypte, de uittocht uit Egypte of Jezus die zieken geneest. Dat is echter niet het geval.

Een tweede theorie is dat het in de verhalen steeds om een regionale zondvloed gaat, die veel indruk op de mensen heeft gemaakt. Maar dan blijft het merkwaardig dat zoveel volkeren juist zondvloedverhalen hebben. In het verleden zijn er immers ook vele aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, cyclonen, tornado’s, sprinkhanenplagen en droogtes geweest, maar het aantal overleveringen hierover is veel minder talrijk.

Er zijn zo’n driehonderd zondvloedverhalen gedocumenteerd

De schrijver beseft dit ook en gebruikt veelvuldig het woord ‘waarschijnlijk’. Een tweede minpunt is de literatuur waaruit hij citeert. Veel van de bronnen zijn verouderd en achterhaald en (dubieuze) internetbronnen staan naast moderne wetenschappelijke literatuur. Daardoor komt hij soms tot conclusies die mijns inziens onjuist zijn. Dat is jammer, omdat de grondgedachte van het boek juist is. Ik hoop dan ook dat er een herziene druk komt met een stevigere onderbouwing.

Er zijn zo’n driehonderd zondvloedverhalen gedocumenteerd en deze vormen bijna tachtig procent van het aantal legenden en mythen die over wereldrampen gaan. Deze feiten maken het toch aannemelijker dat het gaat om een wereldwijde vloed.

Speculatief Ik heb het boek met plezier gelezen. Het is boeiend geschreven en er zijn veel interessante afbeeldingen toegevoegd. Helaas zijn er twee minpunten. Zeker de latere hoofdstukken over bijvoorbeeld de bevolking van de aarde na de vloed en de oorsprong van de Indianen zijn speculatief.

De wereldwijde vloed, door Tjarko Evenboer, 430 blz., prijs € 19,95. Uitgeverij Gideon Hoornaar, 2012.


34

Boeken

De Oogst februari 2013

Handboek apologetiek Het is vreemd dat er in kerken weinig wordt gebeden voor apologetiek, de verdediging van het christelijk geloof. Je zou dat meer verwachten, aangezien apologetiek het voorbereidende werk doet voor evangelisatie; en daar wordt wel vaak voor gebeden. McGrath gebruikt het voorbeeld van eten. De apologeet vertelt dat er brood verkrijgbaar is. Vervolgens nodigt de evangelist uit om te gaan eten. De auteur staat duidelijk in de traditie van C.S. Lewis. Hij citeert veel uit diens werken. Het opvallendste citaat komt wel uit een brief uit 1945, waarin Lewis schrijft dat ‘het zondebesef vrijwel ontbreekt in de cultuur’ en dat we te maken hebben met ‘mensen die zijn grootgebracht met het idee dat alles wat er mis-

gaat in de wereld de schuld van iemand anders is’. Helaas was het in de vorige eeuw dus niet beter dan nu. Wat intussen wel is veranderd, is dat mensen nog maar weinig belang stellen in waarheid en vooral interesse hebben in het verhaal erachter. Wat heb je eraan om te geloven, helpt het je verder? Daarom kunnen we weer te rade gaan bij de apologetiek uit de tijd voor de Verlichting: de middeleeuwen. De antwoorden van toen zijn opeens weer actueel! Daar gaat McGrath dan ook uitgebreid op in. Het boek is echter meer een inleiding dan een handboek, zoals de Nederlandse titel stelt. Verder is het boek prettig leesbaar en fraai vormgegeven.

Handboek apologetiek, Communi­ catie van het christelijk geloof, door Alister McGrath, 219 blz., prijs € 21,50. Uitgeverij Boeken­ centrum, Zoetermeer, 2012.

Pieter de Boer

Seks zoals God het bedoeld heeft Een aantal jaren geleden kon je nog zeggen dat er niet veel actuele boeken over seksualiteit vanuit christelijk perspectief beschikbaar waren. Inmiddels is dat wel anders. Wilkin van de Kamp, die verscheidene boeken over het thema bevrijding publiceerde, voegt daar nu deze titel aan toe. Het thema ‘bevrijding’ speelt ook in dit boek een belangrijke grote rol. In de bijlage tref je de inmiddels bekende lijst van vragen aan die je kunnen helpen bij gebed voor bevrijding. Die verbinding met thema’s van gebondenheid en bevrijding maakt dit boek zwaarder dan de titel doet vermoeden. Die titel wordt met name in de eerste vier hoofdstukken waargemaakt. We lezen er bijvoorbeeld: ‘Als we seks beleven zoals God het bedoeld heeft, en liefde de schaamte overwint, dan proeven we iets van het verloren paradijs: de genade van God.’ Ik werd verrast door de onverbloemde wijze waarop Van

de Kamp over Hooglied schrijft: ‘Hooglied 7 is een liefdeslied vol erotiek. Schoonheid, hartstocht, overgave en erotiek: het is een cadeau van God, de Schepper.’ God wil dat we van seksualiteit een feest maken. Daar is wel goede communicatie voor nodig. ‘Je komt dichter bij elkaar als je oprecht nieuwsgierig bent naar de gevoelens, wensen en verwachtingen van de ander.’ Dit wordt gevolgd door een praktische en openhartige lijst met vragen, een aanrader voor elk stel om eens rustig met elkaar door te nemen. Echte communicatie op dit terrein is niet eenvoudig; zo’n vragenlijst geeft een welkom steuntje in de rug is. Al met al is het een geslaagd boek geworden. Het doet je verlangen naar het beleven van een gezonde seksualiteit, in het besef van Gods aanwezigheid. Bram Neerhof

SEKS

ZOALS GOD HET BEDOELD HEEFT WILKIN VAN DE KAMP

Seks zoals God het bedoeld heeft, door Wilkin van de Kamp, 192 blz., prijs € 15,95. Uitgeverij Crosslight Media, Aalten, 2012.


De Oogst februari 2013

Hoofdkantoor

Different

Evangelisatie, hulpverlening en profetisch geluid O.Z. Voorburgwal 241 1012 EZ Amsterdam t 020-3446310 f 020-4202394 e info@totheildesvolks.nl i www.totheildesvolks.nl Bereikbaar: van maandag tot donderdag tussen 9.00 en 16.30 uur (behalve de lunch). Vrijdag van 9.00 uur tot 12.30 uur.

Hulp bij problemen met seksuele identiteit Goudsbloemstraat 38 1015 JR Amsterdam t 020-6256797 e info@different.nl i www.different.nl

De Shelter Youth Hostel Ministry e info@youthhostelministry.org i www.youthhostelministry.org The Shelter City Barndesteeg 21 1012 BV Amsterdam t 020-6253230 f 020-6232282 e city@shelter.nl i www.shelter.nl The Shelter Jordan Bloemstraat 179 1016 LA Amsterdam t 020-6244717 f 020-6276137 e jordan@shelter.nl i www.shelter.nl

Scharlaken Koord Straatwerk, preventie en hulp­ verlening rond prostitutie Barndesteeg 25 1012 BV Amsterdam t 020-6226897 f 020-3302224 e info@scharlakenkoord.nl i www.scharlakenkoord.nl Preventiewerk t 020-6260845 e info@bewareofloverboys.nl i www.preventiescharlakenkoord.nl

CHAP Christelijke hulpverlening bij seksverslaving Goudsbloemstraat 38 1015 JR Amsterdam t 020-4209203 e info@chap-nederland.nl i www.chap-nederland.nl i www.ben-ik-seksverslaafd.nl

Waypoint Urk Verslavingzorg en preventie De Noord 8 8321 BA Urk t 0527-690073 e info@waypoint-urk.nl i www.waypoint-urk.nl Kringloop Waypoint Vliestroom 21 8321 EG Urk t 0527-239924

Waypoint Kampen Boven Nieuwstraat 105-1 Postbus 12 8260 AA Kampen t 038-3316660 e mail@waypoint-kampen.nl i www.waypoint-kampen.nl

De Sikkenberg Christelijk recreatiepark Sikkenbergweg 7 9591 TD Onstwedde t 0599-661144 e info@sikkenberg.nl i www.sikkenberg.nl

AHA Dagopvang voor dak- en thuislozen Oudezijds Voorburgwal 125 1012 EP Amsterdam t 020-6274422 e info@aha-dagopvang.nl i www.aha-dagopvang.nl Regelmatig onze digitale nieuwsbrief ontvangen? Meld je aan op: www.totheildesvolks.nl. Volg ons op Twitter: @thdvamsterdam Mochten er in deze publicatie afbeeldingen staan waaraan rechten kunnen worden ontleend, dan verzoeken we u contact op te nemen met de uitgever.

Testament en giften Testament Wilt u onze stichting testamentair gedenken? De tenaamstelling dient te luiden: Stichting Tot Heil des Volks te Amsterdam. De stichting bezit rechtsgeldigheid en is ingeschreven in het stichtingenregister bij de Kamer van Koophandel, dossiernummer 40530233. Giften Bankrekening 104 944 t.n.v. Stichting Tot Heil des Volks De stichting Tot Heil des Volks beschikt over een ANBI-verklaring. Voor giften en abonnementsbetalingen uit het buitenland: ABN-Amro te Amsterdam: 4667.85.992 t.n.v.: St. Tot Heil des Volks, Amsterdam IBAN code: NL38ABNA0466785992 BIC code: ABNANL2A (Beide codes vermelden)

Tot Heil des Volks 35

Dank voor uw steun Onder dank ontvingen wij in december 2012 de volgende giften: Algemeen AHA CHAP De Oogst Different Habakuk Jan de Liefde Instituut Kinderwerk De Bewaarschool Scharlaken Koord Amsterdam Scharlaken Koord Deventer Scharlaken Koord Nederland Scharlaken Koord Atelier Steun en Beheer The Shelter City Wandelende Tak Waypoint Kampen Waypoint Urk Youth Hostel Ministry  Totaal

148.626,31 1.383,55 460,00 545,00 9.353,55 10,00 550,00 35,00 29.109,98 106,00 932,50 315,00 25,00 40,00 877,50 5.999,22 25.535,00 1.904,43 ---------------€ 225.808,04

Boeken uitgelicht Er is een uitweg Eva wordt vanaf haar geboorte door haar vader miskend en mishandeld. Ze belandt in een verkeerd circuit en uiteindelijk in de prostitutie. Vijf jaar leidt ze een dubbelleven. Nadat ze van haar pooier een abortus moet regelen voor een andere prostituee, weet ze ternauwernood aan het wereldje te ontsnappen en leeft ze in angst verder. Tijdens haar vlucht van camping naar camping maakt ze op bijzondere wijze kennis met het Evangelie. Een lange weg van herstel volgt. Prijs: € 6,90.

Dat jij nog leeft… Het verhaal van Rooie Bram: van drugscrimineel tot preventiewerker. Bram vertelde zijn levensverhaal aan Krijn de Jong, die het opschreef. Een verhaal van verwondering: ‘Dat jij nog leeft!’ Prijs: € 8,90. Beide boeken zijn verkrijgbaar in de christelijke boekhandel of te bestellen bij uitgeverij Buijten & Schipperheijn, zie www. buijten.nl of bel: 020-5241010.


Wandel- en fietstochten

De Shelter Youth Hostel Ministry biedt een uitdagende en internationaal georiënteerde

afstudeeropdracht ook geschikt voor een vrijwilliger

We willen graag een internationaal netwerk van christelijke hostels opzetten om de opgedane kennis en ervaringen te delen en om gasten en vrijwilligers gemakkelijk(er) naar elkaar door te kunnen verwijzen. We hebben al een website gelanceerd. Aan jou de taak om uit te zoeken hoe wij dit netwerk verder vorm kunnen gaan geven. Denk bijvoorbeeld aan het definiëren van een duidelijke doelstelling voor het netwerk, het opstellen van voorwaarden voor deelname en het in kaart brengen van en contacten leggen met andere hostels.

De grachtengordel bestaat in 2013 vierhonderd jaar en dat wordt gevierd! Op woensdag 27 februari is er een mooie gelegenheid om door middel van een fietstocht het verhaal achter dit unieke werelderfgoed te leren kennen onder leiding van een gids. Meer informatie vindt u op onze website!

Andere wandelingen: 7 februari Projectwandeling 14 februari Jordaanwandeling 20 februari Oud Amsterdam (met bezoek aan Alledagkerk) 27 februari Grachtenfietstocht

Tak e elend Wand De nl Anders. dam Amster Ontmoet

Meer info Ga naar onze site voor mee r info én opga ve!

telefoonnummer: (020) 344 63 10 info@ontmoetamsterdamanders.nl www.ontmoetamsterdamanders.nl

Kijk voor meer informatie over deze functie op: www.totheildesvolks.nl/vacatures

Christelijk recreatiepark

De Sikkenberg Onstwedde Voor ons recreatiepark De Sikkenberg zijn we op zoek naar een:

vrijwilliger voor planning en organisatie gastenprogramma

Ga naar

Wat zijn de vereisten?

www.sikkenberg.nl a r- en Kinndperogramm esterwolde e W r e n g jon eten va el

Geni

de Bporeeiekn rs e s

Bijb l a centra

Zwemplezier

LUXEPEREN KAM

Geniet van h Westmeorowieoldeet !

Je bent creatief, je hebt kennis van de doelgroep, missie voor pastoraat en evangelisatie en je bent deskundig op het gebied van marketing. Voor meer informatie en reactie: www.totheildesvolks.nl www.sikkenberg.nl


De Oogst februari 2013