Issuu on Google+

การตรวจสอบรายได้จากการรับเหมาก่อสร้าง

โดย นางสาวทัศน์ภรณ์ จันทะโชติ

รายงานฉบับนี้เป็ นส่ วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรปริ ญญาบริ หารธุรกิจบัณฑิต (การบัญชีบริ หาร)

คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรี ราชา พ.ศ. 2555


บช.1

ชื่อ น.ส.ทัศน์ภรณ์ นามสกุล จันทะโชติ ชื่อเล่ น น้ า E-mail num_v.i.p@hotmail.com โทรศัพท์ 081-8349934 สถานทีป่ ระกอบการ บริ ษทั ที่ปรึ กษาตรวจสอบบัญชีและภาษีอากร จากัด ตาแหน่ งงาน 1 ผูช้ ่วยผูส้ อบบัญชี 2..................................................................................................................................... ข้ อคิดหรือข้ อแนะนาสาหรับน้ องๆ การฝึ กงานที่บริ ษทั ที่ปรึ กษาตรวจสอบบัญชีและภาษีอากร จากัด เป็ นบริ ษทั ที่ให้นิสิตได้ปฎิบตั ิงานจริ ง หากน้องคนไหนอยากที่จะปฏิบตั ิงานจริ งให้ไปฝึ กงานที่นี่ได้เลย แต่ทางานค่อนข้างหนัก เลิกงานดึก และยิง่ ในช่วง เดือนเมษายนจะทางานทุกวันไม่มีวนั หยุดเลย แต่ก็ได้ค่าตอบแทน แต่ค่อนข้างน้อย หากนึกถึงแต่ประสบการณ์ที่จะ ได้รับที่นี่ก็เป็ นอีกที่หนึ่งที่เหมาะสาหรับการฝึ กงาน เหมาะสมให้ น้องฝึ กงานต่ อ

 ไม่ เหมาะสมให้ น้องฝึ กงานต่ อ


(1)

กิตติกรรมประกาศ รายงานเล่มนี้ จดั ทาขึ้ น เนื่ องจากขณะฝึ กงานผูจ้ ดั ทาได้รับมอบหมายให้เป็ นผูช้ ่ วยผูส้ อบ บัญชี ซึ่ งมีโอกาสได้จดั ทากระดาษทาการในการตรวจสอบรายได้จากการรับเหมาก่อสร้าง ในการ ตรวจสอบที่ ตอ้ งอาศัยความรู ้ เกี่ ยวกับการตรวจสอบอย่างมากในการเข้ามาช่ วยให้งานตรวจสอบ สาเร็ จลุล่วง ซึ่ งเป็ นเรื่ องยากสาหรั บผูท้ ี่ไม่เคยลงมือปฏิบตั ิจริ งในการสอบบัญชี ผูจ้ ดั ทาจึงอยากนา ความรู ้และประสบการณ์ที่ได้รับในการฝึ กงานครั้งนี้มาเผยแพร่ ให้ผทู ้ ี่สนใจได้ศึกษา จากการศึกษาค้นคว้าและการฝึ กงาน ทาให้ทราบว่าการปฏิบตั ิงานตรวจสอบรายได้จากการ รับเหมาก่อสร้าง ต้องมีเรื่ องของสัญญาจ้างมาเกี่ ยวข้องด้วย ซึ่ งมีหลักเกณฑ์ในการรับรู ้รายได้ต่าง จากธุ รกิจประเภทอื่น ประโยชน์จากรายงานเล่มนี้ คือ ทาให้มองเห็ นขั้นตอนและวิธีการตรวจสอบวงจรรายได้ ซึ่ งสามารถนาความรู้ ที่ได้จากการศึกษาไปประยุกต์ใช้ในการสอบบัญชี ในสายอาชี พในอนาคต ต่อไป รายงานฉบับ นี้ ส าเร็ จ ได้ด้ว ยหลายปั จ จัย ขอขอบพระคุ ณ คุ ณ ครู อาจารย์ที่ ป ระสิ ท ธิ ประสาทวิชาให้เป็ นผูม้ ีความรู้ ขอขอบคุณพี่ๆ บริ ษทั ที่ปรึ กษาตรวจสอบบัญชีและภาษีอากร จากัด ที่ถ่ายทอดความรู ้ในการตรวจสอบบัญชี ให้เป็ นอย่างดีและให้คาปรึ กษาที่ดีมาโดยตลอด สุ ดท้ายนี้ ขอขอบพระคุณอาจารย์ประจาสาขาการบัญชี ทุกท่าน ผูถ้ ่ายทอดความรู ้ในสายอาชี พบัญชี อีกทั้งยัง คอยอบรมสั่งสอนศิษย์ให้เปี่ ยมไปด้วยคุณธรรม จนกระทัง่ รายงานเล่มนี้สาเร็ จ ทัศน์ภรณ์ จันทะโชติ


(2)

คานา รายงานฉบับ นี้ จดั ท าขึ้ นเพื่อส่ งเสริ มให้นิสิต นักศึ กษา และผูท้ ี่ สนใจได้มีความรู้ ความ เข้าใจเกี่ ยวกับการตรวจสอบบัญชี รายได้จากการรับเหมาก่อสร้ าง ซึ่ งจะกล่าวถึงวิธีการตรวจสอบ รายได้จากการรับเหมาก่อสร้าง รวมถึงความรู ้เบื้องต้นเกี่ยวกับการวัดมูลค่า การรับรู้รายได้จากการ รับเหมา ความหมายของสัญญาก่ อสร้ าง และเงิ นประกันผลงาน การเลื อกใช้วิธีการตรวจสอบ วงจรรายได้ให้เหมาะสมกับธุ รกิจ และสามารถนาความรู้ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการตรวจสอบ วงจรรายได้กบั ธุ รกิจประเภทอื่นได้ดว้ ย ผูจ้ ดั ทารายงานหวังเป็ นอย่างยิ่งว่ารายงานฉบับนี้ จะช่ วยเสริ มสร้ างความรู ้ ความเข้าใจให้ นิ สิ ต นัก ศึ ก ษา และผูท้ ี่ ส นใจได้พ อสมควร หากเกิ ดข้อ ผิดพลาดประการใดในรายงานฉบับ นี้ ผูจ้ ดั ทาขอน้อมรับไว้เพียงผูเ้ ดียว และยินดีรับฟั งข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะเพื่อปรับปรุ งแก้ไขใน โอกาสต่อไป ผูจ้ ดั ทา นางสาวทัศน์ภรณ์ จันทะโชติ


(3)

สารบัญ กิตติกรรมประกาศ คานา สารบัญ สารบัญแผนภูมิ สารบัญภาพ

หน้ า (1) (2) (3) (5) (6)

บทที่ 1 บทนา ความสาคัญของการฝึ กงาน วัตถุประสงค์ของการฝึ กงาน ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากการฝึ กงาน

1 2 2

บทที่ 2 การบริหารและการดาเนินงานของหน่ วยงาน บริ ษทั ที่ปรึ กษาตรวจสอบบัญชีและภาษีอากร จากัด ประวัติสานักงาน ผังการจัดองค์การและการบริ หารจัดการ บุคลากรของบริ ษทั ผลิตภัณฑ์ของบริ ษทั ลูกค้าของบริ ษทั งานที่ได้รับมอบหมาย ประโยชน์ที่ได้รับจากการฝึ กงาน ข้อเสนอแนะ ประเด็นสาคัญจากการฝึ กงานนาสู่ รายงานการศึกษา

3 3 4 4 5 5 7 8 8 8

บทที่ 3 กรณีศึกษา การตรวจสอบบัญชีรายได้รับเหมาก่อสร้าง วัตถุประสงค์ของการศึกษา ระบบการตรวจสอบรายได้จากการรับเหมาก่อสร้าง การรับรู ้รายได้ค่าก่อสร้างและต้นทุนค่าก่อสร้าง

9 9 9 11


(4)

สารบัญ (ต่ อ) หน้ า สัญญาก่อสร้าง เงินประกันผลงาน วิธีการตรวจสอบรายได้จากการรับเหมาก่อสร้าง ข้อค้นพบจากการปฏิบตั ิจริ ง กรณี ศึกษา การตรวจสอบรายได้จากการรับเหมาก่อสร้าง ผลที่ได้รับจากการปฏิบตั ิจริ ง

14 15 16 19 19 23

บทที่ 4 บทสรุ ป ปัญหา และข้ อเสนอแนะ บทสรุ ป ปัญหา และข้อเสนอแนะ

24 24

บรรณานุกรม ภาคผนวก ก สั ญญาจ้ าง ภาคผนวก ข ตัวอย่างใบเสร็จรับเงินค่ าปรับเกินกาหนด

25 26 35


(5)

สารบัญแผนภูมิ หน้ า แผนภูมิที่ แผนผังองค์กร

4


(6)

สารบัญภาพ หน้ า ภาพที่ 1 บัญชีแยกประเภทรายได้จากการรับเหมาก่อสร้าง 2 ตัวอย่างบัญชีแยกประเภทที่ทาการตรวจสอบแล้ว 3 ตารางการเก็บสัญญาจ้าง

18 20 20


บทที่ 1 บทนา ความสาคัญของการฝึ กงาน ในปั จจุ บนั ธุ รกิ จมี ก ารขยายตัวมากยิ่ง ขึ้ น เนื่ องจากมี การแข่ งขันทางธุ รกิ จค่ อนข้างสู ง ธุ รกิจที่มีความมัน่ คงเท่านั้นที่จะอยูร่ อดได้ ดังนั้นฝ่ ายบริ หารของแต่ละองค์กรจึงให้ความสาคัญกับ การคัดเลื อกพนักงานเข้ามาทางานเป็ นอย่างมาก เพราะการที่องค์กรมีพนักงานที่มีคุณภาพ ก็จะ สามารถทาให้องค์กรมีความเจริ ญก้าวหน้า บริ ษทั ที่มีความมัน่ คงส่ วนใหญ่จะเปิ ดโอกาสให้นิสิต เข้าไปฝึ กงาน ทางบริ ษทั จะให้นิสิตเรี ยนรู้และฝึ กทางาน การฝึ กงานจึงเป็ นการเพิ่มทักษะในด้าน การทางานเพื่อเตรี ยมพร้อมเข้าสู่ การทางาน การฝึ กงาน จึงเป็ นการฝึ กทักษะในการบริ หารและการ จัดการในการทางานภายในองค์กร ซึ่ งการฝึ กงานจะช่ วยให้มีความรู ้ ในเรื่ องของการทางานมาก ยิ่งขึ้น เพราะการฝึ กงานจะไม่เหมือนกับการเรี ยนในห้องเรี ยน ซึ่ งบางคนอาจจะเข้าใจแต่ทฤษฎี เพียงอย่างเดี ยว ซึ่ งบางครั้งการได้พบเจอกับสถานการณ์ จริ งจะช่ วยให้เราแก้ปัญหาต่างๆได้มาก ยิ่งขึ้ น ดังนั้นการฝึ กงานจึ งมี ความสาคัญเป็ นอย่างมาก นอกจากการฝึ กงานจะให้ความรู้ ในการ ทางานแล้วยังช่วยให้เราปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมภายนอกภายใต้สภาวะทางสังคมที่มีความ กดดันสู ง เป็ นประสบการณ์ที่จาเป็ นเพราะเป็ นช่ วงสาคัญที่จะได้นาทฤษฏี ที่ได้จากการเรี ยนรู ้ ใน วิชาต่างๆ ไปประยุกต์สู่การทางานอย่างแท้จริ ง


2 วัตถุประสงค์ หลักของการฝึ กงาน 1.เพื่อเป็ นการนาความรู ้ที่ได้ศึกษามาประยุกต์ใช้กบั การทางานที่แท้จริ ง 2.เพื่อให้สามารถแก้ปัญหาต่างๆที่เกิดขึ้นได้ และทางานได้อย่างมีประสิ ทธิ ภาพมากยิง่ ขึ้น 3.เพื่อเป็ นการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมภายนอก รวมถึ งการทางานร่ วมกับผูอ้ ื่นได้ เป็ นอย่างดี 4.ช่วยให้มีความรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมายมากยิง่ ขึ้น 5.เพื่อเป็ นการเตรี ยมความพร้อมก่อนที่จะได้ไปทางานจริ ง ประโยชน์ ทคี่ าดว่าจะได้ รับจากการฝึ กงาน 1.ท าให้ ท ราบถึ ง ระบบการท างานที่ แ ท้ จ ริ ง ว่ า การปฏิ บ ัติ ง านสอบบัญ ชี มี วิ ธี แ ละ กระบวนการอย่างไร 2.การนาประสบการณ์ที่ได้รับไปปรับใช้กบั การทางานในอนาคต 3.มีมนุ ษยสัมพันธ์กบั เพื่อนร่ วมงานมากยิ่งขึ้น รวมถึงการรู ้จกั มีความเคารพต่อรุ่ นพี่ที่ให้ การฝึ กอบรมและสอนงาน 4.มีความตรงต่อเวลาและความรอบครอบในการทางานมากยิง่ ขึ้น 5.การรู้จกั การมีความอดทน และความพยามยามที่ทางานที่ได้รับมอบหมายให้สาเร็ จลุล่วง ไปได้ดว้ ยดี 6.การได้เรี ยนรู ้เทคนิคใหม่ๆในการทางาน


บทที่ 2 การบริหารและการดาเนินงานของหน่ วยงาน บริษัท ทีป่ รึกษาตรวจสอบบัญชีและภาษีอากร จากัด ประวัติการดาเนินงานของหน่ วยงาน บริ ษทั ที่ปรึ กษาตรวจสอบบัญชี และภาษีอากร จากัด จดทะเบียนเป็ นนิ ติบุคคลประเภท “บริ ษทั จากัด” เลขที่ทะเบียนนิ ติบุคคล 0105548005145 จัดตั้งเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ.2548 สานักงานตั้งอยูท่ ี่ 45/677 ซอยรามคาแหง 58/3 หัวหมาก บางกะปิ กรุ งเทพมหานคร 10240 บริษัท ทีป่ รึกษาตรวจสอบบัญชีและภาษีอากร จากัด ดาเนินธุรกิจดังต่ อไปนี้ 1. บริ การตรวจสอบบัญชี และการทาบัญชี 2. วางรู ปแบบระบบบัญชี 3. การให้คาปรึ กษาด้านภาษี ประวัติบริ ษทั โดยสังเขป บริ ษทั ที่ปรึ กษาตรวจสอบบัญชี และภาษีอากร จากัด มีทุนจด ทะเบียน 1,000,000 บาท มีกรรมการบริ ษทั อยู่ 1 คน คือ นาย พรชาตรี อรุ ณโชคถาวร ซึ่ งบริ ษทั เป็ น ทีมงานตรวจสอบบัญชีที่มี ผูต้ รวจสอบบัญชี ที่ผา่ นประสบการณ์ในการทางานมาเป็ นระยะเวลาไม่ ต่ากว่า 10 ปี ซึ่งได้เคยตรวจสอบบริ ษทั ฯ ชั้นนา ดังนี้ 1. บริ ษทั ฮิตาชิ เซลส์ จากัด 2. กลุ่มบริ ษทั ในเครื อ สหยูเนียน จากัด (มหาชน) 3. กลุ่มบริ ษทั ในเครื อ บ้านปู จากัด (มหาชน) 4. บริ ษทั มติชน จากัด (มหาชน) และบริ ษทั ในเครื อ 5. บริ ษทั S C ASSETS จากัด ในเครื อบริ ษทั ชินวัตร


4 ผังการจัดองค์ การและการบริหารจัดการ

นายพรชาตรี อรุ ณโชคถาวร ( ตาแหน่ง ผูส้ อบบัญชีรับอนุ ญาต ) น.ส.ภัทรผล เกื้อหนุน

น.ส.จุฬาลักษณ์ ปิ ยภัณฑ์

น.ส.กณิ ศนันท์ มิทะลา

น.ส.อิศราภรณ์ ลาภวุฒิรัตน์

( ตาแหน่ง

( ตาแหน่ง

( ตาแหน่ง

( ตาแหน่ง

ผูช้ ่วยผูส้ อบบัญชี )

ผูช้ ่วยผูส้ อบบัญชี )

ผูช้ ่วยผูส้ อบบัญชี )

ผูช้ ่วยผูส้ อบบัญชี )

บุคลากรของบริษัท 1. นายพรชาตรี อรุ ณโชคถาวร ผูส้ อบบัญชี รับอนุ ญาตเลขที่ 5770 ทาหน้าที่ออกรายงาน การสอบบัญชี ตรวจสอบและรับรองความถูกต้อง ลงลายมือชื่ อรับรองการสอบบัญชี ใน ฐานะผูส้ อบบัญชี ให้คาแนะนาในเรื่ องเอกสารที่ประกอบรายการลงบัญชี ที่ถูกต้อง เสนอ ข้อสังเกตที่ได้จากการตรวจสอบ และข้อเสนอแนะในระบบการควบคุมภายใน 2. นางสาวภัทรผล เกื้อหนุ น ตาแหน่ ง ผูช้ ่วยผูส้ อบบัญชี แผนก ฝ่ ายตรวจสอบบัญชี ทา หน้าที่ตรวจสอบวงจรต่างๆ เช่นวงจรรายได้ ค่าใช้จ่าย วงจรสิ นทรัพย์ วงจรหนี้ สิน และ วงจรส่ วนของผูถ้ ื อหุ ้น โดยตรวจจากเอกสารหลัก ฐานกับ กระดาษท าการ ติ ดต่ อลู ก ค้า เกี่ยวกับการรับ-ส่ งเอกสารของลูกค้าเพื่อทาการตรวจสอบ 3. นางสาวกณิ ศนันท์ มิทะลา ตาแหน่ ง ผูช้ ่วยผูส้ อบบัญชี แผนก ฝ่ ายตรวจสอบบัญชี ทา หน้าที่จดั ทางบการเงิน 4. นางสาวจุฬาลักษณ์ ปิ ยภัณฑ์ ตาแหน่ง ผูช้ ่วยผูส้ อบบัญชี แผนก ฝ่ ายตรวจสอบบัญชี ทา หน้าที่จดั ทางบการเงิน 5. นางสาวอิศราภรณ์ ลาภวุฒิรัตน์ ตาแหน่ง ผูช้ ่ วยผูส้ อบบัญชี แผนก ฝ่ ายตรวจสอบบัญชี ทาหน้าที่ตรวจสอบวงจรต่างๆ เช่นวงจรรายได้ ค่าใช้จ่าย วงจรสิ นทรัพย์ วงจรหนี้ สิน และ วงจรส่ วนของผูถ้ ือหุ น้ โดยตรวจจากเอกสารหลักฐานกับกระดาษทาการ


5 ผลิตภัณฑ์ ของบริษัทฯ บริ ษทั ให้บริ การตรวจสอบบัญชี บริ ษทั จากัด และห้างหุ่ นส่ วนจากัด ซึ่ งลูกค้าที่ใช้บริ การ ของบริ ษทั มีหลากหลาย จากกลุ่มธุ รกิจต่างๆกัน ซึ่ งลูกค้าของบริ ษทั เป็ นลูกค้า ในจังหวัด กรุ งเทพฯ ชลบุรี ระยอง และอุตรดิตถ์ กลุ่มลูกค้ าของบริษัท ลาดับ

ลักษณะของธุรกิจ

ชื่อบริษัท

1

กลุ่มสุ รา

บริ ษทั ชลรุ่ งเรื องสโตร์ (บางแสน) จากัด

2

กลุ่มบริ ษทั รถยนต์

บริ ษทั โตโยต้า พัทยา (1998) จากัด

3

กลุ่มธุ รกิจโรงแรม

บริ ษทั โกลเด้น บีช โฮเต็ล จากัด

4

กลุ่มบริ ษทั น้ ามัน

บริ ษทั จันทร์เพ็ญปิ โตรเลี่ยม จากัด บริ ษทั พัชรพลปิ โตรเลี่ยม จากัด บริ ษทั เลิศวรกมลปิ โตรเลี่ยม จากัด

5

กลุ่มบริ ษทั ผลิตอาหารสัตว์

บริ ษทั ลินโก้ (ประเทศไทย) จากัด

6

กลุ่มผลิตภัณฑ์อาหาร

บริ ษทั เฮสโก ฟู้ ด อินดัสทรี่ จากัด

7

กลุ่มผลิตน้ ามันปาล์ม

บริ ษทั สุ ขสมบรู ณ์น้ ามันปาล์ม จากัด

8

กลุ่มผลิตเม็ดพลาสติก

บริ ษทั ไทยเอฟเวอร์ พลาสติก จากัด บริ ษทั เอเวอร์ เวลธ์ พลาสติก (ประเทศไทย) จากัด

9

กลุ่มอสังหาริ มทรัพย์

บริ ษทั อีสเทิร์นแลนด์ซิต้ ี มาบไผ่ จากัด บริ ษทั แพล้นคอนกรี ตถาวร จากัด


6 ลาดับ

ลักษณะของธุรกิจ

ชื่อบริษัท บริ ษทั ทิวทองการโยธา จากัด บริ ษทั โตโย คราฟส์แมน (ประเทศไทย) จากัด

10

กลุ่มขายยางรถยนต์

บริ ษทั เลิศยาง จากัด

11

กลุ่มผลิตเครื่ องจักร

บริ ษทั นาคามูระ คากาคุ (ประเทศไทย) จากัด

12

กลุ่มผลิตเครื่ องมือแพทย์

บริ ษทั ทูทา เฮลธ์แคร์ อินเตอร์ เนชัน่ แนล จากัด

13

กลุ่มผลิตอุปกรณ์อิเลคโทรนิ ค บริ ษทั ไทยแฟรงค์บรัช จากัด

14

กลุ่มออกแบบตกแต่งภายใน

บริ ษทั แกรนด์เวิร์ค อินทีเรี ย จากัด

15

กลุ่มบริ ษทั ต่างชาติ

บริ ษทั เลิศยาง จากัด ประเทศสิ งคโปร์ บริ ษทั นาคามูระ คากาคุ (ประเทศไทย) จากัด ประเทศ ญี่ปุ่นบริ ษทั ไทยเอฟเวอร์ พลาสติก จากัด ประเทศใต้ หวัน บริ ษทั เอเวอร์ เวลธ์ พลาสติก (ประเทศไทย) จากัด ประเทศมาเลเซีย บริ ษทั ไทยแฟรงค์บรัช จากัด ประเทศใต้หวัน บริ ษทั โตโย คราฟส์แมน (ประเทศไทย) จากัด ประเทศ ใต้หวัน บริ ษทั ทูทา เฮลธ์แคร์ อินเตอร์ เนชัน่ แนล จากัด ประเทศ นิวซีแลนด์ บริ ษทั แกรนด์เวิร์ค อินทีเรี ย จากัด ประเทศสิ งคโปร์


7 งานทีไ่ ด้ รับมอบหมาย ลำดับที่ กำรฝึ กปฏิบตั ิ 1 ตรวจสอบสิ นทรัพย์ของ กิจกำร

2

3

4

5

คำอธิ บำยกำรฝึ กปฏิบตั ิ สิ่ งที่ได้เรี ยนรู้เพิ่มเติม • ตรวจสอบบัญชีเงินฝำกของกิจกำร •ทำให้ทรำบถึงวิธีกำร โดยตรวจยอดบัญชีเงินฝำกของธนำคำรตรวจสอบที่ใช้ตรวจสอบจริ ง กับยอดในงบทดลองว่ำตรงกันหรื อไม่ ว่ำมีวิธีและกระบวนกำร • ตรวจสอบทะเบียนทรัพย์สินของ ตรวจสอบอย่ำงไร กิจกำรโดยกำรดูวำ่ กิจกำรใช้วิธีกำรใด • รู้จกั และเข้ำใจเกี่ยวกับรำยได้ ในกำรคำนวณค่ำเสื่ อม และคำนวณค่ำ จำกกำรรับเหมำมำกขึ้น ว่ำกำร เสื่ อมรำคำเองว่ำตรงกับกิจกำรหรื อไม่ ที่จะตรวจสอบนั้นต้องมีกำร • ตรวจสอบลูกหนี้กำรค้ำของกิจกำร ตรวจสัญญำ และมีกำรรับรู้ ว่ำกิจกำรมีลูกหนี้จริ งหรื อไม่ จำกกำร • รู้จกั เอกสำรต่ำงๆมำกขึ้น ตรวจเอกสำรกำรรับชำระหนี้ หรื อ เอกสำรกำรซื้อสิ นค้ำ ตรวจสอบหนี้สินของกิจกำร• ตรวจสอบเจ้ำหนี้ของกิจกำร โดยดูจำกเอกสำรกำรจ่ำยชำระหนี้ และเอกสำรกำรสัง่ ซื้อสิ นค้ำ ว่ำมีอยู่ จริ งหรื อไม่ ตรวจสอบรำยได้ของกิจกำร • ตรวจสอบบัญชีรำยได้ของกิจกำร โดยดูจำกกำรขำยสิ นค้ำ หรื อรำยได้ จำกกำรให้บริ กำร ซึ่งรำยได้จำกกำร รับเหมำก่อสร้ำงจะต้องมีกำรเก็บ สัญญำและดูหลักประกันจำกสัญญำ ตรวจสอบค่ำใช้จ่ำย • ตรวจค่ำใช้จ่ำยต่ำงๆ ของกิจกำร เช่น เงินเดือน ค่ำอะไหล่ ค่ำน้ ำมัน เป็ นต้น โดยตรวจกับเอกสำรว่ำมีกำร ���่ำยชำระค่ำใช่จ่ำยต่ำงๆจริ งหรื อไม่ ตรวจสอบภำษีซ้ือ-ขำย • เก็บ ภพ.30 ของกิจกำรว่ำมียอดขำย ตรงกับที่กรอกไว้ใน ภพ.30 หรื อไม่ และดูยอดภำษีที่คำ้ งชำระในเดือน ธ.ค. กับงบทดลองว่ำตรงกันหรื อไม่


8 ประโยชน์ ทไี่ ด้ รับจากการฝึ กงาน 1. ทาให้ทราบถึงวิธีการตรวจสอบบัญชี ของผูส้ อบบัญชี ว่ามีวิธีและกระบวนการอย่างไรใน การตรวจสอบ 2. ทาให้ท ราบรายละเอี ย ดของรายได้จากการบริ การมากขึ้ น เช่ น รายได้จากการรั บ เหมา ก่อสร้าง ว่าต้องมีการตรวจกับสัญญาก่อสร้าง และดูหลักประกันที่ใช้ในการทาสัญญา และ ทราบเกี่ ยวกับการรับรู ้ รายได้จากการรับเหมา ว่าต้องมีการเก็บภาษีถูกหัก ณ ที่จ่ายเมื่อ ได้รับเงินจากสัญญา 3. ทาให้ทราบเกี่ยวกับเอกสารต่างๆมากขึ้น ข้ อเสนอแนะ การฝึ กงานอาจเป็ นเรื่ องที่หนัก แต่หากรู ้จกั ความอดทน ความอ่อนน้อมถ่อมตน และการ ให้ความเคารพต่อรุ่ นพี่ก็จะทาให้การฝึ กงานผ่านไปได้ดว้ ยดี ประเด็นสาคัญจากการฝึ กงานนาสู่ รายงานการศึกษา จากการที่ ไ ด้รั บ มอบหมายให้ต รวจวงจรรายได้ และได้ตรวจรายได้จากการรั บ เหมา ก่อสร้าง พบว่าต้องมีการเก็บสัญญารับเหมาก่อสร้างที่ได้รับจากลูกค้ากับรายได้ที่ได้รับ รวมถึงการ ดูเกี่ยวกับเงินรับประกันผลงาน และเงินค่าปรับเมื่อกิจการไม่สามารถปฏิบตั ิงานให้เสร็ จตามสัญญา ซึ่ งกิจการต้องเสี ยเงินค่าปรับให้แก้ลูกค้า อีกทั้งการตรวจรายได้จากการรับเหมาก่อสร้างจะต้องมี การตรวจคู่กบั ภาษีเงินได้ถูกหัก ณ ที่จ่าย ว่ามียอดของภาษีเงินได้ตรงกับในงบทดลองหรื อไม่


บทที่ 3 การตรวจสอบบัญชีรายได้ รับเหมาก่อสร้ าง วัตถุประสงค์ ของการศึกษา 1. เพื่อให้ทราบถึงวิธีการตรวจสอบรายได้จากการรับเหมาก่อสร้าง รวมถึงขั้นตอนการ ปฏิบตั ิงานต่างๆเกี่ยวกับการตรวจสอบ 2. เพื่อให้ทราบข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับรายได้จากการรับเหมา เงินค่าปรับเนื่ องจากงาน ล่าช้าและเงินประกันผลงาน 3. เพื่ อให้ท ราบการปฏิ บตั ิ งานของฝ่ ายบัญชี และการตรวจสอบสอบบัญชี 4. เพื่อให้ทราบระบบการทางานที่แท้จริ งขององค์กร ระบบการตรวจสอบรายได้ จากการรับเหมาก่อสร้ าง รายได้ค่าก่อสร้าง (Contract Revenue) หมายถึง จานวนรายได้ตามที่ตกลงกันเมื่อเริ่ มทา สัญญาและจานวนเงินที่เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสัญญาอันเกิดจากการดัดแปลงงาน การเรี ยกร้อง ค่าชดเชย หรื อการจ่ายเงินเพื่อจูงใจ ซึ่ งจานวนเงินที่เปลี่ยนแปลงสัญญาจะต้องมีความเป็ นไปได้ ค่อนข้างแน่ที่จะก่อให้เกิดรายได้ และสามารถวัดมูลค่าได้อย่างน่าเชื่อถือ รายได้ ค่าก่อสร้ างประกอบด้ วย 1. จานวนรายได้เมื่อเริ่ มแรกตามที่ตกลงไว้ในสัญญา 2. จานวนเงินที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงสัญญาอันเกิดจากการดัดแปลงงาน การเรี ยกร้อง ค่าชดเชย หรื อการจ่ายเงินเพื่อจูงใจ หากเป็ นไปตามเงื่อนไขทุกข้อต่อไปนี้  มีความเป็ นไปได้ค่อนข้างแน่ที่จะก่อให้เกิดรายได้  สามารถวัดมูลค่าได้อย่างน่าเชื่อถือ


10 กิจการต้องวัดมูลค่ารายได้ค่าก่อสร้างด้วยมูลค่ายุติธรรมของสิ่ งตอบแทนที่ได้รับหรื อที่คา้ ง รับการวัดมูลค่าของรายได้จะถูกกระทบจากความไม่แน่นอนต่าง ๆ ซึ่ งขึ้นอยูก่ บั ผลของเหตุการณ์ ในอนาคต กิจการจึงต้องทบทวนประมาณการเมื่อมีเหตุการณ์ เกิดขึ้นหรื อเมื่อความไม่แน่นอนนั้น หมดไป ดังนั้น จานวนรายได้ค่าก่อสร้างในแต่ละงวดอาจเพิ่มขึ้นหรื อลดลงดังตัวอย่างต่อไปนี้ 1. กิ จการและผูว้ ่าจ้างอาจตกลงดัดแปลงงานหรื อตกลงเกี่ ยวกับค่าเสี ยหายที่ทาให้รายได้ค่า ก่อสร้างในงวดต่อมาเพิ่มขึ้นหรื อลดลงจากที่เคยตกลงไว้เมื่อเริ่ มทาสัญญา 2. จานวนรายได้ที่ตกลงไว้ตามสัญญาราคาคงที่อาจเพิ่มขึ้นเนื่ องจากการเพิ่มขึ้นของต้นทุนซึ่ ง เป็ นไปตามข้อกาหนดในสัญญา 3. จานวนรายได้ค่าก่ อสร้ างอาจลดลงเนื่ องจากค่าปรับที่ เกิ ดจากความล่าช้าซึ่ งเป็ นความผิด ของกิจการที่ไม่สามารถปฏิบตั ิงานให้แล้วเสร็ จตามสัญญา 4. สัญญาราคาคงที่ กาหนดจากราคาคงที่ ต่อหน่ วยของผลผลิ ตซึ่ ง ท าให้รายได้ค่ าก่ อสร้ า ง เพิ่มขึ้น เมื่อจานวนหน่วยของผลผลิตเพิ่มขึ้น การดัดแปลงงานตามคาสั่งของผูว้ า่ จ้างจะทาให้ขอบเขตงานตามสัญญาเปลี่ยนแปลงไป ซึ่ ง อาจทาให้รายได้ค่าก่อสร้างเพิ่มขึ้นหรื อลดลง ตัวอย่างเช่น การเปลี่ยนแปลงรายละเอียด หรื อการ ออกแบบของสิ นทรัพย์ หรื อการเปลี่ยนแปลงระยะเวลาของสัญญา จานวนเงินที่เกี่ยวข้องกับการ ดัดแปลงงานจะรวมเป็ นรายได้ค่าก่อสร้างได้ก็ต่อเมื่อเป็ นไปตามเงื่อนไขทุกข้อต่อไปนี้ 1. มีความเป็ นไปได้ค่อนข้างแน่ที่ผวู ้ า่ จ้างจะอนุมตั ิการดัดแปลงงานและจานวนรายได้ที่เกิด จากการดัดแปลงนั้น 2. สามารถวัดมูลค่าของจานวนรายได้ได้อย่างน่าเชื่อถือ ค่าชดเชย หมายถึง จานวนที่กิจการจะเรี ยกเก็บจากผูว้ า่ จ้างหรื อบุคคลที่สามเพื่อเรี ยกคืน ต้นทุนที่ไม่ได้รวมอยูใ่ นราคาตามสัญญาค่าชดเชยอาจเกิดจากผูว้ า่ จ้างทา ให้การก่อสร้างล่าช้า ความ ผิดพลาดในการกาหนดรายละเอียดที่ใช้ หรื อในการออกแบบ หรื อเกิดจากการดัดแปลงงานที่ยงั มี ข้อโต้แย้งกันอยู่ การวัดมูลค่าของจานวนรายได้ที่เกิดขึ้นจากค่าชดเชยมีความไม่แน่นอนสู ง และมัก ขึ้นอยูก่ บั ผลของการเจรจา ดังนั้น กิจการจะรวมค่าชดเชยเป็ นรายได้ค่าก่อสร้างได้ก็ต่อเมื่อเป็ นไป ตามเงื่อนไขทุกข้อต่อไปนี้


11 1. มีการเจรจาถึงขั้นตกลงซึ่ งทาให้มีความเป็ นไปได้ค่อนข้างแน่ที่ผวู ้ า่ จ้างจะรับผิดชอบต่อ การเรี ยกร้องนั้น 2. มี ค วามเป็ นไปได้ค่ อนข้า งแน่ ที่ ผูว้ ่า จ้า งจะยอมรั บ จานวนเงิ นนั้นและเป็ นจานวนเงิ น ที่ สามารถวัดมูลค่าที่ผวู ้ า่ จ้างจะรับผิดชอบได้อย่างน่าเชื่อถือ จานวนที่ จ่ายให้เพื่อจูงใจ หมายถึ ง จานวนเพิ่มเติ มที่ กิจการได้รับหากผลงานเป็ นไปตาม มาตรฐานที่กาหนดไว้หรื อสู งกว่า ตัวอย่างเช่น สัญญาอาจระบุให้มีการจ่ายเงินจูงใจแก่กิจการหาก งานก่อสร้ างแล้วเสร็ จก่อนสัญญา กิจการจะรวมเงิ นจูงใจเป็ นรายได้ค่าก่อสร้างได้ก็ต่อเมื่อเป็ นไป ตามเงื่อนไขทุกข้อต่อไปนี้ 1. งานก่ อสร้ า งแล้วเสร็ จจนถึ งขั้นที่ มี ค วามเป็ นไปได้ค่ อนข้า งแน่ ที่ ผ ลงานจะเป็ นไปตาม มาตรฐานที่กาหนดไว้หรื อสู งกว่า 2. สามารถวัดมูลค่าของจานวนเงินที่จ่ายให้เพื่อจูงใจได้อย่างน่าเชื่อถือ การรับรู้ รายได้ ค่าก่ อสร้ างและต้ นทุนค่ าก่ อสร้ าง เมื่อกิ จการสามารถประมาณผลของงานก่อสร้างตามสัญญาได้อย่างน่าเชื่ อถื อ กิ จการต้อง รั บ รู ้ ร ายได้ค่ า ก่ อ สร้ า งและต้น ทุ น การก่ อ สร้ า งที่ เ กี่ ย วข้อ งกับ สั ญ ญาก่ อ สร้ า งเป็ นรายได้ และ ค่าใช้จ่ายตามลาดับ โดยอ้างอิงกับขั้นความสาเร็ จของงานก่อสร้าง ณ วันสิ้ นรอบระยะเวลารายงาน กิจการต้องรับรู ้ผลขาดทุนที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากงานก่อสร้างตามสัญญาเป็ นค่าใช้จ่ายทันที ในกรณี ที่สัญญาก่อสร้างเป็ นสัญญาราคาคงที่ กิจการสามารถประมาณผลของงานก่อสร้าง ตามสัญญาได้อย่างน่าเชื่อถือก็ต่อเมื่อเป็ นไปตามเงื่อนไขทุกข้อต่อไปนี้ 1. รายได้คา่ ก่อสร้างทั้งสิ้ นสามารถวัดมูลค่าได้อย่างน่าเชื่อถือ 2. มีความเป็ นไปได้ค่อนข้างแน่ ที่กิจการจะได้รับประโยชน์เชิ งเศรษฐกิ จที่เกี่ ยวข้องกับงาน ก่อสร้า��� 3. ต้นทุ นการก่ อสร้ างที่ จะต้องจ่ายจนกระทัง่ งานก่ อสร้ างแล้วเสร็ จตามสั ญญาสามารถวัด มูลค่าได้อย่างน่าเชื่ อถื อ และขั้นความสาเร็ จของงานก่อสร้าง ณ วันสิ้ นรอบระยะเวลา รายงานสามารถประมาณได้อย่างน่าเชื่อถือ


12 4. ต้น ทุ น ที่ เ กี่ ย วข้อ งกับ งานก่ อ สร้ า งสามารถระบุ ไ ด้อ ย่ า งชัด เจนและวัด มู ล ค่ า ได้อ ย่ า ง น่าเชื่อถือ ซึ่ งทาให้กิจการสามารถเปรี ยบเทียบต้นทุนการก่อสร้างที่เกิดขึ้นจริ งกับต้นทุนที่ ได้ประมาณไว้ ในกรณี ที่สัญญาก่อสร้างเป็ นสัญญาต้นทุนบวกส่ วนเพิ่ม กิจการจะสามารถประมาณผลของงาน ก่อสร้างตามสัญญาได้อย่างน่าเชื่อถือก็ต่อเมื่อเป็ นไปตามเงื่อนไขทุกข้อต่อไปนี้ 1. มีความเป็ นไปได้ค่อนข้างแน่ ที่กิจการจะได้รับประโยชน์เชิ งเศรษฐกิ จที่เกี่ ยวข้องกับงาน ก่อสร้าง 2. ต้น ทุ น ที่ เ กี่ ย วข้อ งกับ งานก่ อ สร้ า งสามารถระบุ ไ ด้อ ย่ า งชัด เจนและวัด มู ล ค่ า ได้อ ย่ า ง น่าเชื่อถือ ไม่วา่ กิจการจะสามารถเรี ยกต้นทุนนั้นคืนจากผูว้ า่ จ้างได้หรื อไม่ การรั บ รู ้ รายได้และค่ า ใช้จ่ายโดยอ้า งอิ ง กับขั้นความส าเร็ จของงานก่ อสร้ า งตามสัญญา เรี ยกว่า วิธีอตั ราส่ วนของงานที่ทาเสร็ จ วิธีน้ ีเป็ นการจับคู่รายได้ค่าก่อสร้างกับต้นทุนการก่อสร้างที่ เกิดขึ้นตามขั้นความสาเร็ จของงานก่อสร้าง ซึ่ งทาให้การรายงานเกี่ยวกับรายได้ ค่าใช้จ่าย และกาไร มีความสัมพันธ์กบั อัตราส่ วนของงานที่ทาเสร็ จ ดังนั้น วิธีน้ ี จึงให้ขอ้ มูลที่เป็ นประโยชน์เกี่ ยวกับ ขอบเขตของกิจกรรมตามสัญญาก่อสร้างและผลงานที่ได้ทาในระหว่างงวด ภายใต้วิธีอตั ราส่ วน ของงานที่ทาเสร็ จ กิ จการรับรู ้รายได้ค่าก่อสร้างเป็ นรายได้ในกาไรหรื อขาดทุน ในงวดบัญชีที่ทา การก่อสร้าง โดยปกติ กิจการมักจะรับรู ้ตน้ ทุนการก่อสร้างเป็ นค่าใช้จ่ายในกาไรหรื อขาดทุนในงวด บัญชี ที่ทาการก่อสร้าง อย่างไรก็ตาม ต้นทุนการก่อสร้างทั้งสิ้ นตามสัญญาส่ วนที่คาดว่าจะสู งเกิ น กว่ารายได้ค่าก่อสร้างทั้งสิ้ นตามสัญญา ให้รับรู ้เป็ นค่าใช้จ่ายทันที กิจการอาจมีตน้ ทุนการก่อสร้าง ที่เกิ ดขึ้ นซึ่ งเกี่ ยวข้องกับกิ จกรรมการก่ อสร้ างที่ตอ้ งทาในอนาคต ต้นทุ นการก่อสร้ างดังกล่าวให้ รับรู ้เป็ นสิ นทรัพย์หากมีความเป็ นไปได้ค่อนข้างแน่ที่กิจการจะได้รับต้นทุนนั้นคืน จานวนต้นทุน ดังกล่ าวนี้ ถือเป็ นจานวนเงิ นที่ กิจการจะได้รับจากผูว้ ่าจ้าง และมักจัดประเภทเป็ นงานระหว่าง ก่อสร้าง กิจการสามารถประมาณผลของงานก่อสร้างตามสัญญาได้อย่างน่าเชื่ อถือก็ต่อเมื่อมีความ เป็ นไปได้ค่ อนข้า งแน่ ที่ กิ จการจะได้รับ ประโยชน์ เชิ ง เศรษฐกิ จที่ เ กี่ ย วข้องกับ งานก่ อสร้ า งนั้น อย่างไรก็ตามเมื่อมีความไม่แน่นอนเกิดขึ้นเกี่ยวกับจานวนเงินที่จะเรี ยกเก็บได้ซ่ ึ งได้นาไปรวมเป็ น รายได้ตามสัญญาก่ อสร้ างและได้รับรู ้ เป็ นรายได้ในกาไรหรื อขาดทุ นไปแล้ว จานวนเงิ นที่ ไ ม่ สามารถเรี ยกเก็บได้หรื อจานวนเงินที่ได้รับคืนไม่มีความเป็ นไปได้ค่อนข้างแน่อีกต่อไป ให้รับรู้เป็ น ค่าใช้จ่ายแทนที่จะนาไปปรับปรุ งกับรายได้ค่าก่อสร้างตามสัญญา


13 เมื่อกิจการไม่สามารถประมาณผลของงานก่อสร้างได้อย่างน่าเชื่อถือ กิจการต้องปฏิบตั ิตาม ข้อกาหนดทุกข้อต่อไปนี้ 1. กิ จการต้องรั บรู ้ รายได้ไ ม่ เกิ นกว่า ต้นทุ นการก่ อสร้ า งที่ เกิ ดขึ้ น และมี ความเป็ นไปได้ ค่อนข้างแน่ที่จะได้รับต้นทุนนั้นคืน 2. กิจการต้องรับรู ้ตน้ ทุนการก่อสร้างที่เกิดขึ้นในระหว่างงวดเป็ นค่าใช้จ่ายกิจการต้องรับรู ้ผล ขาดทุนที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากงานก่อสร้างเป็ นค่าใช้จ่ายทันที ในช่วงแรกของการก่อสร้าง กิจการมักไม่สามารถประมาณผลของงานก่อสร้างตามสัญญา ได้อย่างน่าเชื่อถือ แต่อาจมีความเป็ นไปได้ค่อนข้างแน่ที่กิจการจะได้รับต้นทุนการก่อสร้างที่เกิดขึ้น คืนดังนั้น กิจการต้องรับรู ้รายได้เพียงไม่เกินจานวนต้นทุนการก่อสร้างที่เกิดขึ้นซึ่ งต้องเป็ นจานวนที่ สามารถเรี ย กคื นจากผูว้ ่า จ้างได้ เมื่ อกิ จการไม่ ส ามารถประมาณผลของงานก่ อสร้ า งได้อย่า ง น่าเชื่อถือจะไม่มีการรับรู ้กาไร อย่างไรก็ตาม แม้วา่ ผลของงานก่อสร้างไม่สามารถประมาณได้อย่าง น่ าเชื่ อถื อ แต่อาจมีความเป็ นไปได้ค่อนข้างแน่ ที่ตน้ ทุ นการก่อสร้ างทั้งสิ้ นตามสัญญาจะสู งกว่า รายได้ท้ งั สิ้ นตามสัญญา ในกรณี น้ ี ให้กิจการรับรู ้จานวนที่สูงกว่าดังกล่าวเป็ นค่าใช้จ่ายทันที กิจการรับเหมาก่อสร้างจะรับรู ้รายได้และต้นทุนค่าก่อสร้างในแต่ละงวดบัญชี โดยพิจารณา จากความน่ าเชื่ อถือในการประมาณผลของงานก่อสร้ าง หากกิ จการสามารถประมาณผลของงาน ก่อสร้างได้อย่างน่ าเชื่ อถื อ กิ จการต้องรับรู ้ รายได้และต้นทุนงานก่อสร้ างของสัญญาก่อสร้ างเป็ น รายได้และค่าใช้จ่ายเข้างบกาไรขาดทุนเบ็ดเสร็ จ ตามวิธีอตั ราส่ วนของงานที่ทาเสร็ จ แต่หากไม่ สามารถประมาณผลของงานก่อสร้างได้อย่างน่าเชื่อถือ ต้องรับรู ้รายได้ไม่เกินกว่าต้นทุนค่าก่อสร้าง ที่เกิดขึ้น และมีความเป็ นไปได้ค่อนข้างแน่ที่จะได้รับต้นทุนนั้นคืน โดยต้องรับรู ้ตน้ ทุนค่าก่อสร้าง ที่ เกิ ดขึ้ นในระหว่า งงวดเป็ นค่ า ใช้จ่า ย และรั บ รู ้ ข าดทุ นที่ คาดว่าจะเกิ ดขึ้ นเป็ นค่ าใช้จ่ายทันที นอกจากนั้นต้องเปิ ดเผยข้อมูลเกี่ ยวกับวิธีที่ใช้กาหนดขั้นความสาเร็ จของงานก่อสร้าง จานวนเงิน และวิธีที่ใช้ในกาหนดการรับรู ้เป็ นรายได้ รวมทั้งจานวนเงินรับล่วงหน้า เงินประกันผลงาน จานวน รวมของต้นทุนที่เกิดขึ้นและกาไรที่รับรู ้(หักขาดทุนที่รับรู้) จนถึงปัจจุบนั กิจการต้องเปิ ดเผยข้อมูลเกี่ยวกับจานวนรายได้ค่าก่อสร้างที่รับรู ้เป็ นรายได้ในระหว่างงวด วิธีที่ใช้ในการกาหนดรายได้ค่าก่อสร้างที่รับรู ้เป็ นรายได้ในระหว่างงวด และวิธีที่ใช้ในการกาหนด ขั้นความสาเร็ จของงานระหว่างก่อสร้าง


14 กิ จการต้องเปิ ดเผยข้อมูลเกี่ ยวกับสัญญางานก่ อสร้ างระหว่างทาที่มีอยู่ ณ วันสิ้ นรอบ ระยะเวลารายงานเกี่ยวกับจานวนรวมของต้นทุนที่เกิดขึ้นและกาไรที่รับรู ้ (หักด้วยขาดทุนที่รับรู้ ) จนถึงปัจจุบนั จานวนเงินรับล่วงหน้า และจานวนเงินประกันผลงาน สั ญญาก่อสร้ าง สัญญาก่อสร้ าง หมายถึง สัญญาที่ทาขึ้นโดยเฉพาะเพื่อก่อสร้างสิ นทรัพย์รายการเดียว หรื อก่อสร้ างสิ นทรัพย์หลายรายการ ซึ่ งสัมพันธ์กนั อย่างใกล้ชิด หรื อต้องพึ่งพากันในด้านการ ออกแบบ เทคโนโลยี และหน้าที่ หรื อวัตถุประสงค์ในการใช้ประโยชน์ข้ นั สุ ดท้าย สัญญาก่อสร้ างอาจทาขึ้ นเพื่อก่ อสร้ างสิ นทรัพย์เพียงรายการเดี ยว เช่ น สะพาน ตึก เขื่อน ท่อส่ งน้ ามัน ถนน เรื อ หรื ออุโมงค์ หรื ออาจทาขึ้นเพื่อก่อสร้างสิ นทรัพย์หลายรายการซึ่ งสัมพันธ์ กันอย่างใกล้ชิดหรื อต้องพึ่งพากันในด้านการออกแบบ เทคโนโลยีและหน้าที่ หรื อวัตถุประสงค์ใน การใช้ประโยชน์ข้ นั สุ ดท้าย ตัวอย่างเช่น สัญญาก่อสร้างโรงกลัน่ น้ ามันและสัญญาก่อสร้าง โรงงาน และอุ ปกรณ์ หลายรายการซึ่ งมี ค วามสัมพันธ์ กนั การดาเนิ นงานตามสัญญาก่ อสร้ างของกิ จการ รับเหมาก่อสร้างมักมีวนั เริ่ มต้นงานก่อสร้าง และวันสิ้ นสุ ดงานก่อสร้า���อยูต่ ่างงวดบัญชี กนั ดังนั้น การรับรู ้ รายได้และต้นทุนค่าก่อสร้างในแต่ละงวดบัญชี ตอ้ งปฏิบตั ิตามเกณฑ์การรับรู ้ รายการของ แม่บทการบัญชี และมาตรฐานการบัญชี โดยพิจารณาจากความน่าเชื่ อถือในการประมาณผลของ งานก่อสร้ าง เมื่อกิ จการสามารถประมาณผลของงานก่อสร้ างได้อย่างน่ าเชื่ อถื อ กิ จการต้องรับรู ้ รายได้และต้นทุ นงานก่ อสร้ า งของสั ญญาก่ อสร้ า งเป็ นรายได้และค่ า ใช้จ่า ยเข้า งบก าไรขาดทุ น เบ็ดเสร็ จ โดยอ้างอิงกับขั้นความสาเร็ จของงานก่อสร้าง ณ วันสิ้ นรอบระยะเวลารายงาน แต่ถา้ ไม่ สามารถประมาณผลของงานก่ อสร้ างได้อย่างน่ าเชื่ อถื อ ต้องรั บรู ้ รายได้ไม่เกิ นกว่าต้นทุ น ค่า ก่อสร้างที่เกิดขึ้น และมีความเป็ นไปได้ค่อนข้างแน่ที่จะได้รับต้นทุนนั้นคืน โดยต้องรับรู้ตน้ ทุนค่า ก่อสร้างที่เกิดขึ้นในระหว่างงวดเป็ นค่าใช้จ่าย และรับรู ้ขาดทุนที่คาดว่าจะเกิดขึ้นเป็ นค่าใช้จ่ายทันที ประเภทของสั ญญาก่อสร้ าง แบ่ งออกเป็ น 2 ประเภทดังนี้ 1. สั ญญาราคาคงที่ (Fixed Price Contract) หมายถึง สัญญาที่ระบุราคาของงานก่อสร้างที่ ตกลงกันไว้เป็ นราคารวมคงที่หรื ออัตราคงที่ต่อหน่วยของผลผลิ ต บางกรณี อตั ราที่ตกลง กันอาจขึ้นอยูก่ บั การเปลี่ยนแปลงของต้นทุน ตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในสัญญา


15 2. สั ญญาต้ นทุนบวกส่ วนเพิ่ม (Cost Plus Contract) หมายถึง สัญญาที่ระบุราคาของงาน ก่อสร้ างไว้เป็ นมูลค่าเท่ากับผลรวมของต้นทุ นงานก่อสร้ างบวกกาไรตามที่ตอ้ งการ โดย อาจกาหนดกาไรที่ตอ้ งการเป็ นจานวนเงินที่คงที่ หรื อเป็ นอัตราร้อยละของต้นทุน สัญญาก่อสร้างบางสัญญาอาจมีลกั ษณะผสม (Hybrid Contract) โดยระบุเป็ นราคาต้นทุน บวกส่ วนเพิ่มที่กาหนดราคาไว้ไม่ให้สูงเกินกว่าราคาที่ได้ตกลงกัน เงินประกันผลงาน  เงิ นประกันผลงานที่ผูร้ ั บจ้างมีหน้าที่ตอ้ งจ่ายให้แก่ผูว้ ่าจ้างตามจานวนที่ ตกลงในสัญญา โดยยินยอมให้ผวู ้ ่าจ้างหักเงิ นดังกล่าวจากเงิ นค่าจ้างในแต่ละงวด เพื่อเป็ นประกันผลงาน นั้น เมื่อผูว้ า่ จ้างจ่ายเงินค่าจ้างแต่ละงวดให้ผรู ้ ับจ้างโดยหักเงินประกันผลงานดังกล่าว กรณี จึงถื อเป็ นรายได้ของผูร้ ับจ้างเต็มจานวนมูลค่าของงานที่แล้วเสร็ จในแต่ละงวด และเมื่อผู ้ ว่าจ้างจ่ายคืนเงินประกันผลงานให้แก่ผรู ้ ับจ้าง ผูว้ า่ จ้างไม่มีหน้าที่หกั ภาษีเงินได้ ณ ที่จ่ายอีก  ผูร้ ับจ้างต้องนาเงินประกันผลงานที่ถูกผูว้ ่าจ้างหักจากเงิ นค่าจ้างแต่ละงวดมารวมคานวณ เป็ นมูลค่าของฐานภาษี โดยถื อว่าความรับผิดในการเสี ยภาษี มูลค่าเพิ่มจากการให้บริ การ เกิ ดขึ้นในขณะที่ได้รับเงิ นค่าจ้างแต่ละงวด เมื่อมีการจ่ายเงิ นประกันผลงานคืนให้แก่ผรู ้ ับ จ้าง ผูร้ ับจ้างไม่ตอ้ งนาเงินประกันผลงานดังกล่าวมาเสี ยภาษีมูลค่าเพิ่มอีก


16 วิธีการตรวจสอบรายได้ จากการรับเหมาก่อสร้ าง 1.ตรวจสอบยอดยกมาในบัญชีแยกประเภททัว่ ไปกับงบการเงินปี ก่อน ผูส้ อบบัญชี ตอ้ งทาการตรวจสอบยอดยกมา ก่อนจะเริ่ มตรวจสอบในรอบระยะเวลาบัญชี ปัจจุบนั โดยการนางบการเงินของรอบระยะเวลาบัญชีปีก่อนนี้มาตรวจและทาเครื่ องหมายว่ายอดใน รอบระยะเวลาบัญชีปัจจุบนั ได้มีการตรวจสอบแล้ว เพื่อให้แน่ใจว่าเป็ นรายได้ของกิจการจริ ง 2.ขอรายละเอียดประกอบ ผูส้ อบบัญชีตอ้ งตรวจเอกสารว่าลูกค้าได้ให้เอกสารหลักฐานมาครบถ้วน ซึ่งควรมีดงั นี้ 1.สัญญาจ้าง 2.หนังสื อรับรองการถูกหัก ณ ที่จ่าย 3.ใบเสร็ จรับเงิน, ใบกากับภาษี ที่กิจการออกให้แก่ผวู ้ า่ จ้าง ใบเสร็ จรั บเงิ น (Receipt) หรื อใบเสร็ จ เป็ นเอกสารที่ผูร้ ั บเงิ นออกให้ เพื่ อเป็ นหลักฐาน แสดงว่า ได้รับ เงิ นเป็ นการถู ก ต้องแล้ว การออกเอกสารดัง กล่ า วบางกรณี อาจออกเป็ นเอกสาร อิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ ในใบเสร็ จรับเงินทัว่ ไปมักระบุรายการสิ นค้าหรื อบริ การที่ซ้ื อขายกันและราคาที่ ตกลงชาระ ซึ่ งอาจระบุขอ้ มูลภาษีที่เกี่ยวข้องที่ผรู ้ ับชาระเงินเก็บและนาส่ งรัฐบาลอีกด้วย 3.ตรวจยอดรายได้ของกิจการ เมื่อได้หลักฐานมาครบถ้วนแล้วผูส้ อบบัญชี จะทาการตรวจสอบยอดรายได้ข องกิ จการ โดยการนาบัญชี แยกประเภทรายได้จากการรั บเหมาของกิ จการมาตรวจกับเอกสารที่ ลูกค้าให้มา เช่น การตรวจยอดรายได้กบั ใบเสร็ จรับเงินหรื อใบกากับภาษีที่กิจการออกให้แก่ผวู ้ า่ จ้างเมื่อกิจการ ได้รับชาระเงิน 4.เก็บสัญญาจ้าง ทาการตรวจสอบโดยการนาสัญญาจ้างที่กิจการนามาให้ มาบันทึกลงตารางการเก็บสัญญา จ้าง เพื่อดูยอดรายได้วา่ ตรงกับสัญญาจ้างหรื อไม่


17 5.ตรวจสอบการแสดงรายการ นายอดคงเหลือในรอบระยะเวลาบัญชี ปัจจุบนั ของรายการรายได้จากการรับเหมาก่อสร้าง จากบัญชีแยกประเภทมา link กับงบทดลองต้องมียอดคงเหลือที่เท่ากัน และใส่ สัญลักษณ์ของ หมวดที่เราตรวจสอบโดยแต่ละหมวดจะมีสัญลักษณ์ไม่เหมือนกัน เพื่อให้ทราบว่าเป็ นหมวดอะไร ลาดับ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20. 21 22

กระดาษทาการ งบทดลอง กระดาษทาการปรับปรุ ง กระดาษทาการจัดประเภทรายการบัญชี งบดุล งบกาไรขาดทุน เงินสดและรายเทียบเท่าเงินสด เงินลงทุนชัว่ คราว/ตัว๋ สัญญาใช้เงิน ลูกหนี้การค้า เงินให้กยู้ มื ระยะสั้นแก่บุคคลหรื อกิจการที่เกี่ยวข้องกัน สิ นค้าคงเหลือ สิ นทรัพย์หมุนเวียนอื่น เงินให้กยู้ มื ระยะยาวแก่บุคคลหรื อกิจการที่เกี่ยวข้องกัน เงินลงทุนระยะยาว เงินให้กยู้ มื ระยะยาวอื่น ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ สิ นทรัพย์ไม่มีตวั ตน สิ นทรัพย์ไม่หมุนเวียนอื่นๆ เงินเบิกเกินบัญชีและเงินกูย้ มื ระยะสั้นจากสถานบันการเงิน เจ้าหนี้ TR ทรัสต์รีซีท เจ้าหนี้การค้า/ตัว๋ เงินจ่าย เงินกูย้ มื ระยะยาวที่ถึงกาหนดชาระในหนึ่งปี เงินกูย้ มื ระยะสั้นจากบุคคลหรื อกิจการที่เกี่ยวข้องกัน

รหัส อ้างอิง TB ADJ REC WBS WPL A B C D E F G H H1 I J J AA AA2 CC DD GG


18 23 24 25 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38

เงินกูย้ มื ระยะสั้นอื่น หนี้สินหมุนเวียนอื่น เงินกูย้ มื ระยะยาวจากบุคคลหรื อกิจการที่เกี่ยวข้องกัน ประมาณการหนี้สิน หนี้สินอื่น เจ้าหนี้ เช่าซื้ อ ทุนเรื อนหุ ้น ส่ วนเกิน(ส่ วนต่า)ทุน สารอง รายได้ รายได้อื่นๆ ต้นทุนขาย ค่าใช้จ่ายในการขายและบริ การ ดอกเบี้ยจ่าย ภาษีเงินได้

EE FF HH II JJ KK LL OO RS R1 R2 X1 X2 X3 X4

6.สรุ ปผลการตรวจสอบ ผูส้ อบบัญชีทาการสรุ ปผลการตรวจสอบดังนี้ 1. บัญชีรายได้จากการรับเหมาก่อสร้างเป็ นรายได้ของกิจการ และสามารถเชื่อถือได้ตามควร 2. มีการบันทึกบัญชีครบถ้วน และถูกต้องตามหลักการบัญชีที่รับรองทัว่ ไป 3. เอกสารประกอบรายการมีอยูจ่ ริ ง และถูกต้องครบถ้วน


19 ข้ อค้ นพบจากการปฏิบัติจริงเกีย่ วกับการตรวจสอบบัญชี รายได้ จากการรับเหมาก่อสร้ าง กรณีศึกษาการตรวจสอบรายได้ จากการรับเหมาก่อสร้ าง วิธีการตรวจสอบ ท าการตรวจสอบยอดยกมากับ ยอดรายได้ข องกิ จ การ โดยการน างบการเงิ น ของรอบ ระยะเวลาบัญชี ปีก่อนนี้ มาตรวจและทาเครื่ องหมายว่ายอดในรอบระยะเวลาบัญชี ปัจจุบนั ได้มีการ ตรวจสอบแล้ว เพื่อให้แน่ใจว่าเป็ นรายได้ของกิจการจริ ง

ภาพที่ 1 บัญชีแยกประเภทรายได้ รับเหมาก่อสร้ าง


20 1. ตรวจยอดรายได้ของแต่ละรายการกับเอกสารที่ผสู ้ อบบัญชีได้รับจากกิจการ โดยตรวจยอด รายได้กบั ใบเสร็ จรับเงิน/ใบกากับภาษีที่กิจการออกให้แก่ผวู ้ า่ จ้าง เมื่อได้รับเงินตามสัญญา จ้าง และใส่ สัญลักษณ์ การตรวจสอบไว้ขา้ งหลังรายการที่ ตรวจสอบ

พร้ อมทั้งเขี ยน

คาอธิ บายรายการว่าเป็ นรายได้จากการก่อสร้างอะไร 2. link ยอดรายได้รวมของกิจการไปยังงบทดลอง เพื่อทาการตรวจสอบยอดรวมรายได้ จาก บัญชี แยกประเภทกับงบทดลองว่าตรงกันหรื อไม่ และทาการใส่ สัญลักษณ์ เช่ น รายได้ สัญลักษณ์เป็ น R1 ก็จะเขียนว่า G/L to R1 3. อธิบายสัญลักษณ์ที่ตรวจสอบ R = ใบเสร็ จรับเงิน V = ใบกากับภาษี 4. สรุ ปผลที่ได้จากการตรวจสอบ 1. จากการตรวจสอบรายได้จากการรับเหมาก่อสร้าง ด้วยวิธี vouching พบว่า เป็ นรายได้จากการรับเหมาก่อสร้างอาคารเรี ยน อาคารสานักงานเทศบาล และก่อสร้างรางน้ ามีฝาปิ ด ซึ่ งถือเป็ นรายได้ของกิจการจริ งเชื่อถือได้ตามควร 2. เอกสารประกอบรายการเชื่อถือได้ตามควร 3. บันทึกตรงตามรอบระยะเวลาบัญชี


21

ภาพที่ 2 ตัวอย่างบัญชีแยกประเภทที่ทาการตรวจสอบแล้ ว


22

ภาพที่ 2 ตารางการเก็บสั ญญาจ้ าง เมื่อทาการตรวจสอบยอดรายได้จากบัญชีแยกประเภทแล้ว ต้องทาการเก็บสัญญาก่อสร้าง ที่กิจการส่ งมาให้ผสู ้ อบบัญชีลงในตารางเก็บสัญญาจ้าง ตัวอย่างการเก็บสั ญญา สัญญาลาดับที่ 1 สัญญาเลขที่ 24/2554 วันที่ 1/08/54 ผูว้ า่ จ้าง นายชวลิต ประภัสสร ทา สัญญาจ้างโครงการก่อสร้างรางระบายน้ าพร้อมฝาปิ ด คสล. จานวนเงิน 4,960,000 บาท เป็ นราคา รวมภาษีแล้ว มีหลักประกันเป็ นเงินสดจานวน 248,000 บาท


23 ผลทีไ่ ด้ รับจากการปฏิบัติจริง เมื่อทาการตรวจสอบเสร็ จสิ้ นผลจากการตรวจสอบทาให้ทราบว่ารายได้จากการรับเหมา ก่อสร้ าง มี อยู่จริ ง ครบถ้วนถูกต้อง แสดงมูลค่าตรงตามรอบระยะเวลาบัญชี เกิ ดขึ้ นจริ ง แสดง รายการในงบการเงินและการเปิ ดเผยข้อมูลอย่างถูกต้อง ซึ่ งจากตัวอย่างกิจการมีการรายได้รับเหมา จากการก่อสร้างเป็ นจานวน 10,120,327.09 บาท และได้มีการบันทึกบัญชีครบถ้วนซึ่ ง รายได้ของ กิจการจริ ง ได้แสดงยอดตรงกับการแสดงรายการในงบการเงิน


บทที่ 4 บทสรุป ปัญหาและข้ อเสนอแนะ บทสรุ ป จากการตรวจสอบบัญชี รายได้จากการรับเหมาก่อสร้างพบว่าเป็ นรายได้ที่เกิดจากการจ้าง ทาของ ซึ่ งก่อนที่จะเกิดรายได้ของกิจการได้กิจการต้องมีการทาสัญญาจ้างกับลูกค้าของกิจการก่อน เพื่อเป็ นการยืนยันการทางาน และต้องมีการเก็บเงิ นประกันผลงานเพื่อเป็ นหลักประกัน แต่หาก กิจการมีการปฏิ บตั ิงานล่าช้าหรื อไม่ตรงตามแผนงานที่วางไว้กิจการต้องมีการจ่ายเงิ นค่าปรับเมื่อ งานล่าช้า ดังนั้นหากกิจการไม่อยากเสี ยเงินค่าปรับกิจการต้องปฏิบตั ิงานให้เสร็ จตรงตามเวลา และ ถูกต้องตามสัญญาที่ได้ตกลงกันไว้ จากการที่ได้ฝึกงานตรวจสอบบัญชีพบว่า การจัดทาบัญชี ของแต่ละที่แต่ละสานักงานมี รู ปแบบการทาบัญชีที่แตกต่างกัน จึงทาให้ไม่มีรูปแบบการตรวจสอบบัญชีที่แน่นอนหรื อตายตัว ทางผูส้ อบบัญชีตอ้ งปรับเปลี่ยนวิธีการตรวจสอบเพื่อให้เหมาะสมกับแต่ละสานักงาน เพื่อความ ถูกต้องครบถ้วนเชื่อถือได้ ผูส้ อบบัญชีตอ้ งคานึงถึงความเสี่ ยงที่จะเกิดตามมาหากไม่ทาการ ตรวจสอบให้รอบคอบ การที่งบการเงินหนึ่ งงบจะออกได้ตอ้ งผ่านหลายขั้นตอนเพื่อให้มนั่ ใจได้วา่ งบการเงินที่ออกถูกต้องตามความเป็ นจริ ง และสามารถทาให้ผใู ้ ช้งบการเงินมีความเชื่ อถือต่องบ การเงิน ปัญหาและข้ อเสนอแนะ การฝึ กงานในระยะแรกอาจยังไม่สามารถปรับตัวให้เข้ากับที่ฝึกงานได้ เนื่ องจากมีความ กลัวจากการฝึ กงาน กลัว พี่ ที่ ฝึ กงานจะว่า หรื อกลัว ท างานผิด พลาด แต่ ใ นระยะหลัง เมื่ อเกิ ด ความคุ น้ เคยกันมากขึ้นการทางานจึงมีความสนุ กสนานมากขึ้น ทาให้ไม่เครี ยดกับการทางานจน มากเกินไป แต่การทางานอาจต้องเลิกงานช้าและไม่มีการหยุดเสาร์ -อาทิตย์ ทาให้เป็ นปั ญหาและ อุปสรรคต่อการฝึ กงานบ้าง เนื่ องจากเมื่อมีการทางานก็อาจเกิ ดความเหนื่ อยล้าและอยากผักผ่อน บ้าง แต่อุปสรรคและปั ญหาต่างๆก็ผา่ นไปด้วยดีเพราะพี่ๆและเพื่อนร่ วมงานให้ความช่วยเหลือกัน เป็ นอย่างดี ทุกคนมีความเป็ นกันเอง สนุกสนานเหมือนกับรู ้จกั กันมานาน


25

บรรณานุกรม ภัสพร ตั้งใจกตัญญู. การบัญชีสาหรับกิจการรับเหมาก่อสร้าง. พิมพ์ครั้งที่ 2.มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 49 เรื่ องการบัญชีสาหรับงานก่อสร้าง. เข้าถึงได้จาก: http://www.jarataccountingandlaw.com ( วันที่สืบค้น:18 มิถุนายน 2555 )


ภาคผนวก ก สั ญญาจ้ าง


27

ภาพที่ 1 ตัวอย่างสั ญญาจ้ าง


28

ภาพที่ 2 (ต่ อ) ตัวอย่างสั ญญาจ้ าง


29

ภาพที่ 3 (ต่ อ) ตัวอย่างสั ญญาจ้ าง


30

ภาพที่ 4 (ต่ อ) ตัวอย่างสั ญญาจ้ าง


31

ภาพที่ 5 (ต่ อ) ตัวอย่างสั ญญาจ้ าง


32

ภาพที่ 6 (ต่ อ) ตัวอย่างสั ญญาจ้ าง


33

ภาพที่ 7 (ต่ อ) ตัวอย่างสั ญญาจ้ าง


34

ภาพที่ 8 (ต่ อ) ตัวอย่างสั ญญาจ้ าง


ภาคผนวก ข ตัวอย่ างใบเสร็จรับเงินค่ าปรับเกินกาหนด


36

ภาพที่ 1 ตัวอย่างใบเสร็จรับเงินค่ าปรับเกินกาหนด



การตรวจสอบรายได้จากการรับเหมาก่อสร้าง