__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1


1

ทศพิธราชธรรม

ธรรมะ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ศาสตราจารยสญ ั ญา ธรรมศักดิ์

กองทุนศาสตราจารยสญ ั ญา ธรรมศักดิ์ ธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรม จัดพิมพเผยแพรในโครงการศาสตราจารยสญ ั ญาฯ สัมพันธ


2

ทศพิธราชธรรมไมใชเฉพาะแตทพ ี่ ระมหากษัตริย จะทรงปฏิบตั ติ อ ประชาชนเทานัน้ หากแตประชาชนเรานีก้ ย็ อ มปฏิบตั ทิ ศพิธราชธรรมตอบ เบือ้ งพระยุคลบาทของพระมหากษัตริยไ ดดว ย ... สัญญา ธรรมศักดิ์ ...


3

ทศพิธราชธรรม

ธรรมะ พระบาทสมเด็จพระเจาอยหู วั ศาสตราจารยสัญญา ธรรมศักดิ์

บัดนี้ ถึงเวลาที่กระผมจะบรรยายเรื่อง “ทศพิธราชธรรม” กระผมจะขอกลาวอยางกันเอง ไมเปนพิธกี ารแตอยางใด โดยทีห่ วั ขอเรือ่ งนี้ เป น หั ว ข อ ที่ ค นทั้ ง หลายกล า วขวั ญ ถึ ง อยู ม าก แม ก ระทั่ ง การบรรยาย ทศพิธราชธรรมของพระมหาเถระหลายๆ รูป แตการที่คนธรรมดาอยาง กระผม จะมาพูดครัง้ นี้ ดูเหมือนจะเปนครัง้ แรก จะมีกอ นกระผมก็เห็นจะเปน ทานเจาคุณศรีวสิ ารวาจา ไดเคยพูดไวครัง้ หนึง่ 3


4

ดวงใจของประชาชน วาระนีเ้ ปนวาระทีอ่ ยใู นระหวางมงคลสมัยเฉลิมพระชนมพรรษา ของพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ฉะนั้นการที่สโมสรโรตารี่ธนบุรี เชิญ ใหกระผมมาพูดเรื่องทศพิธราชธรรม ก็เดาใจทานหรือคณะกรรมการของ ทานออกวา ทานอยากจะฟงเรื่องราวที่เกี่ยวกับพระบาทสมเด็จพระเจา อยหู วั ของเราพระองคนี้ เพราะเปนทีแ่ นนอนปรากฏแกมหาชนทัง้ หลายวา พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวของเราพระองคนี้ ทานมิใชเปนเพียงแต พระประมุขของชาติ มิใชเปนแตเพียงทรงดำรงอยใู นพระราชฐานะสถาบัน พระมหากษัตริยเทานั้น หากแตวาทานทรงเปนดวงใจของประชาชน ขอนีเ้ ราจะเห็นประจักษในสถานทีท่ กุ แหงทีท่ า นไดเสด็จไปถึง ทัง้ ในกรุงและ หัวเมืองวา มหาชนทุกรูป ทุกนาม ทุกวัย แมแตชาวตางประเทศทีไ่ ดเขามา พึง่ พระบรมโพธิสมภาร ตางก็ไปแวดลอมเฝาคอยใหพระเจาอยหู วั เสด็จมา และก็คอยถวายดอกไม พวงมาลัย หรืออยางนอยก็ไหวกราบมากมายกายกอง โดยเฉพาะอยางยิง่ ในวาระปละ ๔ ครัง้ ทีเ่ สด็จทรงเปลีย่ น เครือ่ งทรงพระพุทธมหามณีรตั นปฏิมากร เปนธรรมเนียม ประเพณีทพี่ ระองค ทานทรงเปลีย่ นเครือ่ งทรง แลวทรงสรงน้ำพระแกว และน้ำทีส่ รงพระแกวนัน้ ก็ลงมาอยใู นอางสาครใหญ เปนน้ำพระพุทธมนต แลวก็ไดใสภาชนะนอยๆ ถวายเพื่อทรงพระสุหราย พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวไดเสด็จพระราช ดำเนินผานประชาชน เมือ่ สรงน้ำพระแกวและไดทรงประพรม ทีเ่ ขาเรียกวา ทรงพระสุหราย หรือพรมน้ำมนตใหทกุ คนทีน่ ้ำมนตจะไปถึง ขอนีเ้ ปนภาพที่ นาประทับใจมาก และปแลวปเลาก็มากขึน้ ทุกที บางคนก็ไปคอยเปนชัว่ โมงๆ เพราะฉะนัน้ ความเปนดวงใจของประชาชนคิดวาเปนทีป่ ระจักษ นอกจากนีใ้ นภาพทัง้ หลายทีเ่ ราเห็นในหัวเมือง จะเห็นวาชน ชาวชนบททัง้ หลาย พอรขู า ววาพระเจาแผนดินจะเสด็จมา ก็เดินทางมาเปน สิบๆ กิโล เพือ่ รอเขาเฝาฯ รอตัง้ แตเชายันบาย ยันค่ำ เปนอันมากทุกหนทุกแหง


5

เคยมีเรือ่ งเลาวา ครัง้ หนึง่ ทานเสด็จไปแหงหนึง่ แลวก็มชี ายผเู ฒา คนหนึง่ มาบอกวา ขุนหลวงครับ พอหลวงครับ วันหลังนิมนตมาเยีย่ มผม อีกนะ ทานก็บอกวา มาซิ ถาไมตดิ กิจนิมนตทอี่ นื่ นีแ่ สดงใหเห็นความ เปนกันเองของทานตอประชาชนทุกเหลาทุกหมู ความเปนดวงใจของทานนี่ ความที่ทานเปนดวงใจของ ประชาชนนีม่ นั เกิดขึน้ เพราะอะไร เราจะตองทำใจใหบริสทุ ธิ์ แลวก็เปน กลาง ก็จะตอบกับตัวเองไดวา ความเปนดวงใจของทาน การทีท่ า นเปน ดวงใจของประชาชน คงไมใชเพราะทานเปนพระมหากษัตริยเ ทานัน้ จะตอง เปนสิง่ อืน่ ดวย

ปฐมบรมราชโองการ สิง่ อืน่ นัน้ คืออะไร เพราะอะไร เราเห็นเองแทบจะไมตอ งบอกวา พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวของเราพระองคนี้ ทานไดเปลงพระอุทานไว เมื่อคราวเสด็จขึ้นครองราชสมบัติ ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ทาน ทัง้ หลายคงจำไดดี ทานเปลงพระอุทานวา “เราจะครองแผนดินโดยธรรม เพือ่ ประโยชนสขุ แหงมหาชนชาวสยาม” คำนีไ้ มใชแตเพียงคำทีผ่ า นๆ ไปเทานัน้ หากแตอยใู นดวงพระราชหฤทัยของทานตลอดมา จนเวลานีเ้ ปน เวลาหลายสิบปแลว พระองคทานก็ไดทรงปฏิบัติพระองคเหมือนดั่ง พระอุทานเมื่อแรกขึ้นเสวยราชสมบัติวา เราจะครองแผนดินโดยธรรม เพื่อประโยชนสุขแหงมหาชนชาวสยาม เพราะเหตุวาทานไดปฏิบัติตาม คำปฏิญญาของพระองคทาน ทานจึงเปนผูที่ไดรวมจิตใจของชาติอยาง แทจริง คือ พระองคทา นมิใชเปนเพียงสัญลักษณของสถาบันพระมหากษัตริย เทานั้น แตทรงเปนสัญลักษณของชาติทั้งชาติเลย คือสัญลักษณของชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย ดวยกัน ทัง้ ๓ รวมอยใู นพระองคทา น ในความรสู กึ นึกคิดและสายตาของประชาชนผบู ริสทุ ธิ์ คือผทู ไี่ มมอี คติ


6

การทีส่ ญ ั ลักษณทงั้ ๓ รวมอยใู นตัวพระองคทา นในตัวคนคนเดียว ก็มนี ยั เหมือนหนึง่ กับคุณพระศรีรตั นตรัย คุณพระศรีรตั นตรัยคือ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆนี้ ความหมายทีแ่ ทจริงมิใชดวงแกว ๓ ดวง แตเปนแกว ดวงเดียวทีร่ วมทัง้ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ อยดู ว ยกัน เพราะฉะนัน้ ในภาษาอังกฤษที่เราเขียนถึงคุณพระพุทธศาสนา เขาจึงเขียนถึงคุณพระ รัตนตรัยนีว้ า The Triple Gem คือ ดวงแกวดวงเดียว แตรวม ๓ เอกลักษณ คือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ นีฉ้ นั ใดก็ฉนั นัน้ สถาบันพระมหากษัตริย รวมเอกลักษณหนึง่ เดียว คือเปนชาติไทย ขอที่องคพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวของเราพระองคนี้ ทรง รวมสัญลักษณทงั้ หลายเขาเปนเอกลักษณของชาติไดนี้ ขอใหเราทุกคนเอา ไปคิดใหเปนธรรม และเปนกลางวาจริงหรือไม เมื่อเราคิดดูโดยรอบคอบ ทั้งเหตุการณภายนอก เหตุการณภายใน ทั้งเหตุการณสว นพระองคและ เหตุการณทงั้ หลายแลว เราตอบไดเองวาเปนความจริง

ทุกขของประชาชน คือ ทุกขของพระองค พระองคพระมหากษัตริยของเราพระองคนี้ ทรงประกอบดวย คุณธรรมประจำพระองคทสี่ งู สงจริงๆ ทัง้ นีม้ ใิ ชวา เราจะมายกพระเกียรติโดย ปราศจากหลักฐาน แตผทู ไี่ ดตดิ ตามผลงานของพระองคทา นซึง่ ปรากฏอยู ณ ทีน่ กี้ ห็ ลายทาน ไดตดิ ตามและไดรว มงานกับพระองคทา นมาโดยใกลชดิ จะเห็นไดวา พระองคทา นมีพระคุณธรรมสูงสงจริงๆ คือทรงเขมแข็งเด็ดขาด และมีพระปรีชาสามารถ จับเหตุผลไดเร็ว ปญหายุงยากทั้งหลายทั้งใน หลายๆ ดาน ซึ่งพระองคทานไมไดทรงทราบมากอน แตวาเจาหนาที่ได กราบบังคมทูลทุกแงทกุ มุมแลว พระองคจะวินจิ ฉัยเด็ดขาด รวดเร็ว และเรา จะมาพบภายหลังวาถูกตองทุกที อันนี้จึงเปนคุณธรรมที่สมแกความเปน ผนู ำของทานโดยแทจริง ทัง้ ๆ ทีเ่ ปนผนู ำในระบอบประชาธิปไตย


7

การทีเ่ ราจะพิจารณาผลงานของพระประมุขของชาติของเรานี้ ผทู มี่ ใี จเปนธรรมทัง้ หลายจะมองเห็น ทัง้ ๆ ทีเ่ ราอยไู กลพระองค จะมองเห็น วา พระบาทสมเด็จพระเจาอยหู วั ภูมพิ ลอดุลยเดชของเรานี้ มิไดทรงเห็นแก ความสุขสวนพระองคเลย ทรงเห็นแตความสุขความผาสุกของประชาชน ทรงเปนอันหนึง่ อันเดียวกับประชาชน ทุกขของประชาชนก็คอื ทุกขของทาน อันนีป้ รากฏชัดแจงมาเปนหลายลำดับการณแลว ประจักษพยานก็จะเห็นไดวา ปหนึง่ ๆ พระเจาอยหู วั ไดประทับ อยใู นนครหลวงเปนเวลากีเ่ ดือนเลย ทรงออกบานนอกทัง้ สิน้ ทิศเหนือ ทิศใต ทิศตะวันออก และอาจจะจอไปทิศอื่นๆ อีกทุกป มาไมมีขาด การออกไป ไมใชไปตากอากาศ ไมใชไปสบาย พวกทีต่ ดิ ตามทาน เจาหนาทีท่ ตี่ ดิ ตาม ในทีน่ กี้ ม็ ี ทานผทู รี่ ว มงานใกลชดิ ทานจะเปนพยานไดวา พระเจาอยหู วั ไป บานนอก ไมไดทรงพักผอนแตอยางใดเลย ทรงออกทุกวัน ออกพบประชาชน แกปญ  หา คิดตัง้ โครงการ แกปญ  หาโครงการ ติดตามผลงานของโครงการ โดยมีรฐั บาล เจาหนาทีร่ ฐั บาลรวมไปดวย ไมไดไปทรงพักสบายเหมือนกับ ทีเ่ ราไปพักตากอากาศหัวหิน พัทยา เปลาเลย เวลาสวนมากทรงออกไปพบ ประชาชนในทองถิ่น ทุกภาคของราชอาณาจักร ทรงถามถึงความเปนอยู ของเขาวามีปญหาประการใดหรือไม มีความยากแคนประการใดหรือไม มีทกุ ขประการใดหรือไม แลวก็ทรงใหรบี แกปญ  หา บำบัดปดเปา จะในเวลา นั้นหรือในเวลาตอมาก็ตามที ทรงพระอุตสาหะวิริยะศึกษาปญหาของ ทองถิน่ ทัง้ ของแผนดิน สภาวะของดินฟาอากาศและของพืน้ ดินและผคู นใน ทองถิน่ อาชีพ การทำมาหากิน การคมนาคม ทุกอยางรอบดาน อยางในเวลานี้ เปนทีป่ รากฏวา พระองคทา นทรงอานแผนที่ ทางเทคนิค ไมใชแผนที่ที่เราอานในโรงเรียน แผนที่ทางเทคนิคเรียกวา contour map ความสูงต่ำของแผนดิน แลวก็ทางน้ำ ทางภูเขา ทรงอานไดเร็ว และ บางทีกเ็ หนือกวาเจาหนาทีข่ องเราเสียอีก คือทรงศึกษาวิรยิ ะอุตสาหะ


8

มาก และทรงสนพระราชหฤทัยอยางยิง่ ในเรือ่ งเกษตรกรรม เพราะทรงทราบดี เหมือนอยางเราทราบกันทุกคนวา ไทยยังคงเปนประเทศเกษตรกรรม แมจะ มีอุตสาหกรรมก็เปนสิ่งสงเสริมเกื้อกูลเกษตรกรรม และทรงเปนหวงเปน ทุกขเรื่องน้ำ การขาดแคลนน้ำ อยางที่นราธิวาส เจาหนาที่ชลประทาน ไมสามารถจะแกปญหาเรื่องน้ำทวมในตำบลหนึ่งได ไดทรงไปศึกษาอยู ปเศษถึงสภาวะของดินฟาอากาศและภูมิแผนดิน ในที่สุดก็พระราชทาน พระราชดำริวา เขาเห็นชอบไหมถาจะแกอยางนี้ เขาก็ศึกษาเห็นชอบ พรอมกัน บัดนีส้ ภาวะน้ำทวมไมมแี ลว หายไปแลว อยางนีเ้ ปนทีป่ ระจักษ รัฐบาลของพระบาทสมเด็จพระเจาอยหู วั ทุกรัฐบาล ไดเห็น ความตั้งพระทัยดีของพระองคทาน จึงรวมงานกับพระองคทานอยางสุด ฝมือ คือ สงคนออกติดตามรับพระราชดำริ ลงมือกระทำการศึกษาวิจัย และเพื่อใคร ก็เพื่อประโยชนสุขของมหาชนชาวสยามทั้งสิ้น ไมใชเพื่อ ชนหนึง่ ชนใด หรือกลมุ หนึง่ กลมุ ใดเลย แตเปนทัว่ ไปทัง้ สิน้

บุญญาบารมีของพระองคทาน พระบาทสมเด็จพระเจาอยหู วั พระองคทา นทรงมีบญ ุ นีม้ ใิ ช หมายความวาพระองคเปนมหากษัตริยเ ทานัน้ แตทรงมีบญ ุ ทีพ่ ระองคทา น มีพระบรมวงศานุวงศและผแู วดลอมทีม่ ีใจเดียวกับพระองคทาน เราจะเห็นไดอยางสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พระองค มีพระชันษาสูงมากกวา ๗๕ ปแลว ยังทรงออกหัวเมืองตลอดเวลา พระองคทานทรงเสด็จไปสงเคราะหประชาชนที่มีความลำบากยากเข็ญ ทุกภาคทั่วราชอาณาจักร มีที่ไหน ที่พระมารดาของพระเจาแผนดินที่สูง ทีส่ ดุ ในประเทศจะออกไปอยางนี้ ไมมที ไี่ หนในโลกนี้ และทานก็มคี วามสุข ในการไดไปพบกับประชาชน การทีท่ า นตองไปสวิสบางครัง้ บางคราว เพราะ เหตุวาเคยทรงรับสั่งบอกวา ฉันเหนื่อยเหลือเกิน หมดกำลัง ตองออกไป ทะนุบำรุงกำลังใหม เพือ่ จะไดมกี ำลังมาทำงานใหประชาชนตอไป อยางใน


9

เวลานีท้ า นอยกู รุงเทพฯ หรือเปลา ก็ไมไดอยู ไปอยกู บั ประชาชนขางนอก พระเจาอยหู วั ของเรามีบญ ุ ทีม่ พี ระบรมวงศานุวงศอยางนี้ เปนใจเดียวกับ ทาน สมเด็ จ พระบรมราชิ นี น าถ นอกจากที่ไดโดยเสด็จพระบาทสมเด็จ พระเจาอยหู วั ออกไปสภู มู ภิ าค พบปะประชาชนทุกคราวมิไดขาดแลว ยัง ทรงขวนขวายทะนุบำรุงศิลปอาชีพของชาวบาน ทรงลงทุนลงแรงหาครูบา อาจารยไปสอนใหชาวบาน ทำผา ทำไหม แมแตทำตกุ ตาไทยขายฝรัง่ ทรง เสียสละพระราชทรัพยสว นพระองค ใหหาครูอาจารยออกไปปลูกฝงอาชีพ ใหอาณาประชาราษฎร เวลานี้ก็มูลนิธิศิลปาชีพของสมเด็จพระบรมราชินี นาถ มีงานการทำอยไู มขาดมือ ทานก็ใชพวกเราๆ นี้ คือพวกขาหลวงของ ทาน พวกญาติพนี่ อ งของขาหลวง ชวยเหลือกันในทีจ่ ะสงเสริมศิลปอาชีพ ของประชาชน ทานก็มบี ญ ุ อีก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เวลานีพ้ ระชันษาก็พงึ่ ๒๐ เศษๆ แตทรงทำงานหนักกวาผใู หญหลายเทา นอกจากเปนเลขานุการในพระองค พระบาทสมเด็จพระเจาอยหู วั แลว ยังทรงออกงานไป ณ ทีต่ า งๆ เกือบมิทรง เวนวาง ไมใชจะออกไปเพื่อความเฉิดฉายหรือความโกเกอะไร แตออกไป เพือ่ ปฏิบตั ิ ใหกำลังใจ สงเสริมความดีขององคการสาธารณะตางๆ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฏราชกุมาร สมเด็จ เจาฟาจุฬาภรณ ทานก็ทรงมีพระทัยเดียวกับพระเจาอยูหัว จึงถือไดวา พระองคทา นเปนผมู บี ญ ุ ทีม่ คี รอบครัวอยางนี้ ทีม่ พี ระบรมวงศานุวงศอยางนี้ คือ ใจเดียวกันทีก่ ระทำทุกอยางเพือ่ ประโยชนสขุ ของมหาชนชาวสยาม

พระองคทรงปดทองหลังพระ หันมาดูในดานทะนุบำรุงศิลปวิทยาชั้นสูงของชาติ กระผม ก็จะขอยกตัวอยางไดเพียงสวนหนึง่ ยกตัวอยางมาสวนหนึง่ ก็พอ คือมูลนิธิ อานันทมหิดลนี้ เปนลักษณะเหมือนกันกับเพลงพระราชนิพนธตอนหนึง่ วา ปดทองหลังองคพระปฏิมา คือ ไมคอ ยมีคนรู แตวา มูลนิธอิ านันทมหิดล


10

เปนพระราชดำริริเริ่มขององคพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว แลวก็ทรงสน พระทัย ตลอดมา กำกับงานตลอดมาจนกระทัง่ ในปจจุบนั นี้ ทีก่ ระผมพูดถึง เรือ่ งนีไ้ ด เพราะวากระผมทำงานรวมในดานนีม้ าชานาน ขณะนีก้ เ็ ปนรอง เลขาธิการ มูลนิธนิ ที้ ำอะไร ทำงานสงเสริมศิลปวิทยาการชัน้ สูงของชาติ โดยกระทำการคัดเลือกกุลบุตร กุลธิดาผปู รากฏผลงานแลววา มีสติปญ  ญา ดีเยีย่ ม มีคณ ุ ธรรมดี เอามาคัดเลือก โดยสถาบันการศึกษาชัน้ สูง ๕-๖ ฝาย ดวยกัน คัดเลือกรับพระราชทานทุนไปศึกษาวิชาการชั้นสูงตอยังตาง ประเทศ และเทาทีป่ รากฏสวนมากไปศึกษาเอาดอกเตอรดกี รีหรือปริญญา เอกทั้งสิ้น ตั้งแตนั้นมาจนกระทั่งทุกวันนี้ เราไดอาจารย แพทยที่เปนผู เชี่ยวชาญจริงๆ มาแลว โดยทุนอานันทมหิดลถึง ๑๘ คน กำลังศึกษา แพทยศาสตรชนั้ สูงอยอู กี ๑๒ คน ฝายวิทยาศาสตรและวิศวกรรมศาสตร สำเร็จกลับมาแลว ๑๗ คน กำลังศึกษาอยูอีก ๖ คน ฝายเกษตรศาสตร สำเร็จกลับมาแลว ๕ คน กำลังศึกษาอยอู กี ๗ คน ฝายธรรมศาสตรและ อักษรศาสตร สำเร็จกลับมาแลว ๗ คน กำลังศึกษาอยอู กี ๖ คน ทุนนีม้ าจากไหน...มาจากพระราชทรัพยสว นพระองค ทรง ริเริม่ ตัง้ ขึน้ กอนเพือ่ จะเพาะอาจารย เพราะทานทรงพระราชดำริเห็นการณไกล วา ประเทศใดถาขาดศิลปวิทยาชัน้ สูงแลว ก็จะเจริญสปู ระเทศอืน่ เขาไมได เฉพาะอยางยิ่งในประเทศไทยเรามีคนดี มีฝมือ คือสติปญญาคนไทยดี ไม แ พ ช าวประเทศไหนเลย และมี ฝ มื อ อย า งหมอของเรานี้ นั บ ว า ได มาตรฐานเทียบเทาอารยประเทศทั่วโลก และยังสงเสริมสนับสนุนเพื่อ ใหเกิดอาจารยสบื ตอกันไป เพราะเหตุวา จะสงทุกๆ คนไปเมืองนอกก็ไมไหว ก็ตอ งเอาคนทีเ่ ดนกลับมาเปนครูสอนคนอืน่ ๆ ตอไป ทุนทรัพยเริม่ แรกเปน สวนพระองค แลวตอๆ มาคนอื่นๆ เห็นผลงานนี้ ก็เกิดศรัทธาบริจาค ทรัพยโดยเสด็จพระราชกุศลเพิม่ พูนขึน้ เปนอันมาก เวลานีเ้ รามีทนุ อยแู ลว


11

แมวาเราปดทองหลังพระมีอยูถึง ๕๒ ลาน ซึ่งเปนทุนสำหรับเก็บดอกผล สงลูกหลานของทานทีด่ จี ริงๆ ออกไปเรียนตอใหเปนดอกเตอรในทางตางๆ เพือ่ จะกลับมาสอนลูกหลานตอๆ ไปอีก นี่เปนพระราชดำริแตแรก และก็ทรงกำกับการตลอดมาจนบัดนี้ ขอนีไ้ มคอยมีใครรนู อกจากกลมุ นักศึกษาทุนอานันทมหิดล ซึง่ ปหนึง่ เขาก็ พบกันครั้งหนึ่ง ทั้งหมอ ทั้งเกษตร ทั้งวิศวะ ทั้งวิทยาศาสตร และอื่นๆ นีแ่ หละเปนผลงานของพระบาทสมเด็จพระเจาอยหู วั ของเราในการสงเสริม การศึกษาชัน้ สูงของชาติ

ทรงศึกษาและปฏิบัติธรรมอยางลึกซึ้ง ในดานการพระศาสนา พระองคทา นขณะทรงศึกษาและปฏิบตั ิ ธรรมในพระพุทธศาสนาอยางจริงจังและลึกซึง้ ซึง่ คนธรรมดาสามัญอยาง เราคาดไมถึงวา พระเจาแผนดินผูทรงมีพระราชภาระหนักหนวงจะทรง รอบรูหลักธรรมะของพระพุทธศาสนาอยางลึกซึ้งเชนนี้ ไมใชเพียงแตทรง รูเฉยๆ หากแตทรงปฏิบัติ ทรงปฏิบัติโดยเครงครัดและจริงจัง ขอนี้เปน ทีป่ ระจักษแกคนทุกคนซึง่ อยใู นปริมณฑลทีใ่ กลชดิ พระองค การทั้งนี้จะเห็นไดวา พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวทรงปฏิบัติ พระองคตอสมณะ คือ พระภิกษุสงฆดวยคารวะนอบนอม นอบนอมยิ่ง เสียกวาเราคนธรรมดาจะปฏิบัติเสียอีก คนที่เห็นจะรูสึกวานามองดูเสีย เหลือเกิน เชนเวลาทานทรงบำเพ็ญพระราชกุศลสวนพระองค ก็ทรงนั่ง พับเพียบตอหนาพระ เวลาพระสวดมนตทา นนัง่ พับเพียบไมไดเปลีย่ นทานัง่ พระองคตรง ไมกระดุกกระดิกเลย พระองคสามารถทำไดอยางไร เวลาภาพออกมาเห็ น ในพิ ธี ท างศาสนา หรื อ ทรงเยี่ ย ม วัดวาอาราม เมือ่ พระองคทา นเขาไปทรงทักพระสมณะผใู หญ พระเถระที่ เปนหัวหนา ทานทัง้ หลายคงเห็นพระเจาอยหู วั คุกพระชงฆลงไปกับพืน้ เพือ่ พูดกับพระ กระผมเคยเห็นครั้งหนึ่งที่พระภิกษุที่ทานอาราธนามาเจริญ


12

พระพุทธมนตบำเพ็ญพระราชกุศลสวนพระองค ทานชรามาก อายุ ๙๐ เศษ ทานเดินไมไหว พระเจาอยูหัวเราเขาประคองแขน และประคองเดินผาน พวกเราไปสงพระจนถึงรถ ทรงทำเองแทๆ ไมไดใชมหาดเล็กเลย อยางนี้ เปนภาพทีก่ ระทบเขาไปในหัวใจ ประทับใจเราวาทานทำอยางนีด้ ว ยพระราช ศรัทธา ปสาทะในพระพุทธศาสนาและภิกษุสงฆอยางแนบแนนยิง่ ทัง้ นีเ้ ปน พระเจาแผนดินองคเดียวในโลกของชาวพุทธทั่วโลก เปนพระเจาแผนดิน องคเดียวที่เปนศาสนูปถัมภกโดยแทจริง และทรงเปนพุทธศาสนิกชนที่ แทจริงในโลกเวลานี้ ทัง้ นีเ้ ปนพระจริยวัตรทีต่ รึงเขาไปในใจของประชาชน ชาวพุทธทัง้ หลาย ประเทศไทยเปนชาวพุทธถึงกวารอยละ ๙๐ เพราะฉะนัน้ ความเคารพรักนับถือของชาวไทยจึงเพิม่ พูนขึน้ อยางมหาศาล

ชาวไทยโชคดีที่มีในหลวง ประเทศไทยเรานี้ วากันความจริงโดยใจบริสทุ ธิ์ เรามีวาสนาทีม่ ี พระมหากษัตริยพ ระองคนี้ ในยามนีท้ า นลองคิดดูซวี า จริงหรือไม ถาเราไมมี อยางนี้ ในยามนีเ้ ราจะสับสนวนุ วายแคไหน เราดูเหตุการณไมไกลนักก็ได เมื่อ ๕ ปเศษมานี้ ถาเรามิไดมีพระมหากษัตริยพระองคนี้อยู และถา พระมหากษัตริยของเรามิไดทรงตัดสินพระทัยโดยทันทวงทีโดยพระองค เองแลว อะไรจะเกิดขึน้ แกบา นเมืองของเราก็ไมทราบได ยิ่งมาดูเหตุการณในอิหรานทุกวันนี้ ใจเรายิ่งหาย ถาไมมีการ ตัดสินพระทัยเมื่อครั้งนั้นโดยทันทวงที อะไรจะเกิดแกเรา นี่ขอใหทาน ทัง้ หลายคิดยอนหลังดูกไ็ ด โดยใจเปนธรรม ไมตอ งเปนฝายนัน้ ไมตอ งเปน ฝายนี้ ไมตอ งเปนซายเปนขวา เปนหนาเปนหลังทัง้ สิน้ เปนแตไทยเทานัน้ ขอใหคดิ อยางนี้ โลกเราขณะนีก้ ำลังวนุ วาย ทัง้ ทางการเมืองระหวางประเทศ การเศรษฐกิจ การสังคม อีกทั้งลัทธิตางๆ ซึ่งมีลักษณะตรงกันขามกับ ความรูสึกนึกคิดรักเสรี อิสรภาพของประชาชนชาวไทย เพราะฉะนั้นเรานี้


13

เคราะหดีที่ไมตองระหกระเหินขามแมน้ำโขงมาหัวซุกหัวซุน ทิ้งลูกทิ้งเมีย ทิง้ ทรัพยสมบัตไิ วทางฝง โนน เราไมตอ งระหกระเหินลงเรือเล็กๆ มาหลายๆ รอยคน เต็มไปดวยภยันตรายจากคลืน่ ลม โรคภัยไขเจ็บ ความขาดแคลน อาหารและยา ยากลำบากแสนสาหัส ทรัพยสมบัติตองทิ้งไวใหเขาหมด ดูใกลๆ ขณะนีเ้ รานีเ้ คราะหดแี คไหน และทำไมเราถึงเคราะหดี ก็ถา คิดดูเอง ก็ตอบดูเอง อาจจะเปนไดหลายเหตุหลายประการ แตประการหนึง่ ทีก่ ระผม เชื่อโดยบริสุทธิ์ใจของกระผมวา เปนเพราะเรามีพระเจาอยูหวั ดี มีประมุข ผนู ำทีด่ ี ทีต่ รึงเราเอาไวไดไมใหทำรายกันเอง นีเ่ ปนขอทีก่ ระผมขอกลาวเชนนัน้ ดวยความจริงใจ

ธรรมะในองคพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ทานทัง้ หลายคงประหลาดใจวา ทำไมผมยังพูดไมเห็นมีทศพิธ ราชธรรม ผมกลาวอยเู ดีย๋ วนีว้ า สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจาทานสัง่ สอน ธรรมทุกประการ เพือ่ ประโยชน เพือ่ ความสุขของมหาชนทัง้ หลาย ในสวนที่ เกีย่ วดวยพระมหากษัตริยห รือพระราชา พระพุทธเจาทานมีพระพุทธดำรัส ไวอยใู นพระไตรปฎก อยใู นมหาหังสชาดก ถาจะใหอา งอิงก็คอื พระไตรปฎก ภาษาบาลี ฉบับสยามรัฐ เลมที่ ๒๘ หนา ๘๖ เปนตน ณ ทีน่ ี้ พระพุทธเจา ไดมพี ระพุทธดำรัสเรือ่ ง ทศพิธราชธรรม คือธรรมของพระราชา ๑๐ ประการ หมายความวา พระราชาทีด่ ที รงประกอบดวยธรรม ๑๐ ประการนี้ ประชาชน ทีด่ กี ต็ อ งสนองตอบทศพิธราชธรรม ๑๐ ประการนี้ แลวประเทศชาติจะมัน่ คง และมีความสุขความสงบโดยถาวร เราลองมาดูทหี รือวา ทศพิธราชธรรมทัง้ ๑๐ ประการนี้ จะปรับ เขากันไดกับที่พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวของเราพระองคนี้ ทรงปฏิบัติ พระองคอยหู รือไม อันนีเ้ ราจะกระทำอยางนักวิชาการ ไมจำเปนตองเชือ่ กอน วิเคราะหแลวจึงเชือ่ หรือไมเชือ่ ก็สดุ แลวแตขอ พิจารณา


14

ทศพิธราชธรรมประการที่หนึ่ง พระพุทธเจาทานสอนวา คือ “ทาน” ซึ่งก็แปลวา การให และอธิบายวาจงเปนผใู ห ใหทรัพย ใหความ ชวยเหลือตางๆ เปนทานดวยความเสียสละ ทศพิธราชธรรมประการที่ ๒ คือ “ศีล” คือความประพฤติที่ ดีงาม งดเวนจากการทำชัว่ เสียหาย ไมทำอะไรทีเ่ ปนการไมเหมาะไมควร ทศพิธราชธรรมประการที่ ๓ คือ “ปริจจาคะ” แปลวา การ บริจาค คือยอมเสียสละเพื่อประโยชนที่ยิ่งกวา ยอมเสียสละประโยชน สวนตนเพือ่ ประโยชนสวนรวม ทศพิธราชธรรมประการที่ ๔ คือ “อาชวะ” คือ ความเปนคนตรง ไมคดิ คดตอประเทศชาติและประชาชน ทศพิธราชธรรมประการที่ ๕ คือ “มัทวะ” คือ ความสุภาพ ออนโยน ตอชนทัง้ ปวง ทศพิธราชธรรมประการที่ ๖ คือ “ตปะ” คือความเพียรปฏิบตั ิ กรณียะตางๆ ไมลดละ เบือ่ หนาย ทศพิธราชธรรมประการที่ ๗ คือ “อโกธะ” คือ ความไมโกรธ ไมลอุ ำนาจของความโกรธ และกระทำไปดวยอำนาจของความโกรธ ทศพิธราชธรรมประการที่ ๘ คือ “อวิหิงสา” ไมเบียดเบียน หมายความวาไมทำอะไรเปนการเบียดเบียนอาณาประชาราษฎร มีความ กรุณาแผไปในอาณาประชาชนทัง้ ปวง ทศพิ ธ ราชธรรมประการที่ ๙ คื อ “ขั น ติ ” ความอดทน มีความอดทนตอปจจัยที่จะทำใหเกิดความโลภ ความโกรธ ความหลง ทั้งหลาย อดทนตอความลำบากตรากตรำทั้งปวง อดทนตอถอยคำที่ จาบจวงลวงเกิน ทศพิธราชธรรมประการที่ ๑๐ คือ “อวิโรธนะ” คือความไมผดิ คือจะทำอะไรก็ ศึกษา พิจารณาไตรตรองใหมีความรู ทั่วถึ ง รอบคอบ


15

เพือ่ ใหเกิดความไมผดิ พลาด และใหถกู ตองในเรือ่ งทัง้ ปวง นีแ่ หละคือทศพิธราชธรรมในพระพุทธวจนะ เราทัง้ หลาย ผูมีใจเปนธรรม ขอจงพิจารณาดวยความเปนธรรมวา ทศพิธราชธรรมอัน ประเสริฐ ๑๐ ประการนี้สถิตอยูในพระราชหฤทัยของพระบาทสมเด็จ พระเจาอยูหัวของเราพระองคนี้หรือเปลา ขอใหทานทั้งหลายไดพิจารณา ดูดว ยความเปนธรรม ผมคิดวา เวลาหมดแลวก็เลยไมมีเวลาพูดวาทศพิธราชธรรมนี้ เราผูเปนประชาชนจะปฏิบัติตอบไปไดอยางไร ซึ่งขอนี้จะใชเวลาอีกมาก ฉะนั้นของดไมพูด และถาทานจะหาอานเองก็ขอใหไปอานในพระธรรม เทศนาของสมเด็จพระญาณสังวร วัดบวรนิเวศวิหาร ทานแสดงไวชัดวา ทศพิธราชธรรมนี้ ไมใชเฉพาะแตที่พระมหากษัตริยจะทรงปฏิบัติตอ ประชาชนเทานัน้ หากแตประชาชนเรานีก้ ย็ อ มปฏิบตั ทิ ศพิธราชธรรมตอบ เบือ้ งพระยุคลบาทของพระมหากษัตริยไ ดดว ย ขอนีเ้ ปนเรือ่ งของวัฒนธรรม ไทยแตครั้งดั้งเดิมมาแลว เพราะฉะนั้นจึงเปนเรื่องที่ควรแกการพิจารณา อยางยิง่ ในทีส่ ดุ กระผมขอเชิญชวนทานทั้งหลายนอมจิตอธิษฐานดวย ความสะอาด สวาง สงบ ขอใหพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวภูมิพล อดุลยเดชมหาราชเจา จงทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน และขอใหประชาชน ชาติไทยทัง้ ชาติมคี วามปลอดภัย มีความสมบูรณ และมีความสุขความสงบ ตลอดกาลนาน ....ขอบพระคุณ ... ปาฐกถาแก น ายกสมาคมโรตารี่ ธ นบุ รี ท า นโรแทเรี่ ย น และผู มี ใ จกุ ศ ล นำทรัพยสนิ เงินทอง ขึน้ ทูลเกลาฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจาอยหู วั โดยเสด็จพระราชกุศล


16

โครงการศาสตราจารยสญ ั ญาฯ สัมพันธ ตามที่ ก องทุ น ศาสตราจารย สั ญ ญา ธรรมศั ก ดิ์ ในมู ล นิ ธิ นิ ติ ศ าสตร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร ไดจัดใหมีการประชุมปรึกษาเกี่ยวกับโครงการ ศาสตราจารย สั ญ ญาฯ สั ม พั น ธ เพื่ อ เสริ ม สร า งความสั ม พั น ธ อ งค ก รและ หนวยงานตางๆ ที่เกี่ยวของกับศาสตราจารยสัญญา ธรรมศักดิ์ รวมทั้งหมด ๑๖ องคกร เมือ่ วันที่ ๓๐ มิถนุ ายน ๒๕๕๔ ธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรม ไดรับเกียรติโดยการแนะนำของทาน นายแพทยจักรธรรม ธรรมศักดิ์ ตอกองทุนศาสตราจารยสัญญา ธรรมศักดิ์ ให ธ รรมสภาและสถาบั น บั น ลื อ ธรรม ร ว มประชุ ม โครงการศาสตราจารย สัญญาฯ สัมพันธ และไดรับอนุญาตใหจัดทำหนังสือ สื่อธรรมะ เผยแพรเปน ธรรมบรรณาการหนวยงานที่ประกาศเกียรติคุณ เพื่อเปนอนุสรณแหงความดี ของศาสตราจารยสญ ั ญา ธรรมศักดิ์ ไดแก.... ๑. หนังสือ ทศพิธราชธรรม โดย ศาสตราจารยสญ ั ญา ธรรมศักดิ์ จำนวน ๑๐,๐๐๐ เลม ๒. หนังสือ ธรรมศักติกถา : ธรรมกถาเรือ่ ง ดับไมเหลือ โดย พระธรรมโกศาจารย (พุทธทาสภิกขุ) จำนวน ๑๐,๐๐๐ เลม ๓. หนังสือ ศาสตราจารยสญ ั ญา ธรรมศักดิ์ ผเู ปนสหายธรรม ของ ทานพุทธทาส - ทานปญญานันทะ โดย พระพรหมมังคลาจารย (ปญญานันทภิกขุ) จำนวน ๑๐,๐๐๐ เลม ๔. หนังสือ คมความคิด โดย ศาสตราจารยสญ ั ญา ธรรมศักดิ์ จำนวน ๑๐,๐๐๐ เลม ธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรม ขอกราบขอบพระคุณทานนายแพทย จักรธรรม ธรรมศักดิ์ ที่อนุญาตใหธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรมจัดพิมพ หนังสือชุดนีเ้ ผยแพร และขอขอบพระคุณกองทุนศาสตราจารยสญ ั ญา ธรรมศักดิ์ ที่ ส นั บ สนุ น ในการจั ด ทำหนั ง สื อ เพื่ อ เผยแพร เ กี ย รติ คุ ณ ท า นศาสตราจารย สัญญา ธรรมศักดิ์ มา ณ โอกาสนี้


Profile for Thammasapa

หนังสือ ทศพิธราขธรรม ธรรมะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  

ทศพิธราขธรรม ธรรมะ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ปาฐกถาธรรมโดย ศาสตราจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์ ธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรม จัดพิมพ์เผยแพร่เกียรติคุณ...

หนังสือ ทศพิธราขธรรม ธรรมะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  

ทศพิธราขธรรม ธรรมะ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ปาฐกถาธรรมโดย ศาสตราจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์ ธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรม จัดพิมพ์เผยแพร่เกียรติคุณ...

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded