Page 1

ก้ อนอิฐ และ ดอกไม้ ของภาษี มรดก

http://www.nidambe11.net/ekonomiz/varakorn/week2002july22.htm

วีรกร ตรี เศศ มติชนรายสัปดาห์ 22-28 กรกฎาคม 2545 มีการกล่าวขวัญถึงภาษี มรดกอีกครัง้ เมื่อเร็ ว ๆ นี ้ โดยมีข่าว่า คณะกรรมการศึกษาการจัดเก็บ ภาษี ทรัพย์สิน และมรดกสมัยรํ ฐ บาลชวน สรุปผลการศึกษาโดยสนับสนุน ให้ มีการเก็บภาษี มรดก แต่ไม่กล้ าผลักดันเข้ าสภา ส่วนคณะทํางานชุดของรัฐบาล ปั จจุบนั ภายใต้ การนําของ รมช.คลัง รอ.สุชาติ เชาว์วศิ ษิ ฐ์ สรุปว่าถึงจะจัดเก็บ ก็เก็บไม่ได้ มาก ไม่มีประโยชน์ตอ่ ระบบภาษี โดยรวม และไม่มปี ระโยชน์ตอ่ สังคม แต่ไม่กล้ าเปิ ดเผยผลการศึกษา (มติชน 12 ก.ค. 2545) นับว่าเป็ นข่าวดี ที่มีการพูดกันถึงเรื่ องภาษี มรดกอีกครัง้ เพราะทําให้ ความสนใจ ในเรื่ องนี ้ไม่ตาย ที่วา่ เป็ นข่าวดี ก็เพราะภาษี มรดก ถือได้ วา่ เป็ นภาษี สําคัญ ในการช่วยทําให้ บคุ คลในสังคม ไม่เหลื่อมลํ ้ากันมากเกินไป จนเป็ นปั ญหาขึ ้นในระยะยาว การเก็บภาษี มรดก มีเหตุผลทางเศรษฐศาสตร์ การคลัง สนับสนุนอยู่เต็มเปี่ ยม ดังต่อไปนี ้ (ก) ภาษี มรดก ช่วยสร้ างความเสมอภาคในโอกาสให้ แก่บคุ คล ภาษี นี ้ช่วยสร้ างความเป็ นธรรม ในสังคมโดยลดความได้ เปรี ยบ ของบุคคลที่โชคดี ได้ รับมรดก ภาษี มรดกซึง่ เป็ นเรื่ องของการตกทอด เป็ นจุดเริ่ มต้ นของความไม่เสมอภาค ในทางเศรษฐกิจของ บุคคลในสังคม ผู้ที่เกิดมาในครอบครัวที่มีฐานะดี มักได้ รับการเลี ้ยงดูอย่างดี ได้ รับการศึกษาที่ดี เป็ นระยะยาวนาน ซึง่ ทําให้ ได้ เปรี ยบเหนือ บุคคลอื่นอยู่แล้ ว แต่เมื่อเขายังได้ รับมรดกตกทอดอีก ก็จะยิ่งทําให้ เขา ได้ เปรี ยบเหนือบุคคลอื่นยิ่งขึ ้น หากภาครัฐเก็บภาษี มรดก ที่เขาได้ รับตกทอด ก็จะเป็ นการลด ความได้ เปรี ยบลง สามารถเอาทรัพย์ที่เก็บจากเขา มาช่วยสร้ างโอกาส ให้ แก่คนที่ ยากจนกว่าได้ บ้าง รายได้ ของรัฐบาลจากภาษี มรดกนั ้น เป็ ฯผลพลอยได้ แต่จดุ มุง่ หมายทีส่ าํ คัญคือ การปรารถนาสร้ าง ความเป็ นธรรมในสังคม รายได้ จากภาษี มรดก ขาดความแน่นอน เพราะขึ ้นอยู่กบั การตายของคนมีฐานะ เป็ นสําคัญ ถ้ าปี ใดมีเศรษฐี ตายกันมาก ก็จะ ได้ รายได้ รายได้ มาก ดังนั ้นจึงไม่อาจพึ่งพา ภาษี มรดกเป็ นฐานของรายได้ ที่มนั่ คงได้ ต่างไปจากรายได้ ที่ เป็ นฐานที่มนั่ คงกว่ามาก (ข) ภาษี มรดก ช่วยให้ การกระจายภาษี ในสังคม มีความเป็ นธรรมมากขึ ้น ถ้ าภาครัฐเก็บภาษี ได้ น้อยประเภท บุคคลที่ต้องเสีย ภาษี เหล่านี ้ จึงมีภาระหนัก และเดือดร้ อน แต่ถ้ามีภาษี ที่เก็บมากประเภทขึ ้น ก็จะเป็ นการกระจายภาระภาษี ไปยังบุคคลอื่น มากขึ ้น ซึง่ หมายถึงว่า ภาครัฐกระจายภาระ ของค่าใช้ จา่ ยของรัฐบาล ไปยังกลุม่ ต่าง ๆ อย่างทัว่ ถึงมากขึ ้น (ค) ภาษี มรดก ช่วยให้ สามารถเก็บภาษี จากบุคคล ที่เล็ดลอดไปได้ อย่างทัว่ ถึงมากยิ่งขึ ้น บุคคลจํานวนมาก โดยเฉพาะใน สังคมไทย หลบเลี่ยงการเสียภาษี ของรัฐ เป็ นระยะยาวนาน บ้ างก็ได้ ที่ดนิ จากป่ าเขาอย่างไม่ถกู ต้ อง โดยกฎหมายเอาผิดไม่ได้ การเก็บภาษี มรดก จะเป็ นมาตรการช่วยให้ ทรัพย์สมบัตขิ องบุคคลเหล่านี ้ ถูกเก็บภาษี ได้ ในขั ้นสุดท้ าย อย่างไม่หลุดรอดไป ภาษี มรดก บางครัง้ จึงถูกเรี ยกว่า Back Tax กล่าวคือ เป็ นภาษี ที่ตดิ ตาม การเก็บภาษี ที่รั่วไหลในอดีต หรื อเป็ นการเก็บ ภาษี ย้อนหลัง ในลักษณะหนึ่งมากกว่า


(ง) ภาษี มรดก ช่วยลดความโลภโมโทสัน และช่วยลดการฉ้ อราษฎร์ บงั หลวง เนื่องจากทรัพย์สมบัติ ที่ตนทิ ้งไว้ หลังจากตายจะ ถูกเก็บภาษี ไปส่วนหนึ่ง ดังนั ้นจึงอาจช่วยลดความพยายาม สะสมทรัพย์สมบัตใิ ห้ น้อยลง หรื อลดความโลภ และทางโน้ มที่จะ คอรัปชัน่ ลง (อัศจรรย์ใจ ถ้ าภาษี มรดก ช่วยลดได้ จริ ง !) (จ) ภาษี มรดก เป็ นการเก็บภาษี จากมูลค่าทรัพย์สินที่เพิ่มขึ ้นในระยะยาว ( Long Run Capital Gain) ที่มกั จะเล็ด ลอดจากการเก็บภาษี อยู่แล้ ว เมื่อเจ้ าของทรัพย์สินตายลง และทิ ้งทรัพย์สิน ที่มลู ค่าเพิ่มขึ ้นมากมากในระยะยาวเหล่านี ้ไว้ การ เก็บภาษี มรดก จึงถือว่าเป็ นการเก็บภาษี ที่ครบถ้ วนขึ ้น (ฉ) ภาษี มรดก ช่วยให้ การใช้ ทรัพยากรของสังคม เป็ นไปด้ วยความมีประสิทธิภาพ เพราะการเก็บภาษี นอกจากได้ รายได้ แล้ ว ยังมีผลกระทบ ในด้ านการใช้ ทรัพยากร ของสังคมด้ วย กล่าวคือ ในประเทศกําลังพัฒนา ประชาชนมักสะสมทรัพย์สมบัติ หรื อความมัง่ คัง่ ในรูปของทรัพย์สิน ที่ไม่คอ่ ยก่อให้ เกิด ประโยชน์ทางเศรษฐกิจนัก เช่น การสะสมที่ดนิ หรื ออสังหาริ มทรัพย์ ขนาดใหญ่อื่น ๆ ที่บ่อยครัง้ ทิ ้งไว้ รกร้ าง ฯลฯ การเก็บภาษี มรดก จะช่วยทําให้ เกิดการเปลี่ยน รูปทรัพย์สมบัตเิ ป็ นเงินสด หรื อสิ่ง มีคา่ อื่น ที่มีประโยชน์ นอกจากนี ้ ทายาทรับมรดก มักใช้ จา่ ยมรดกไปในทาง สุรุ่ยสุร่าย ไม่เกิดประโยชน์ ทางเศรษฐกิจอยูบ่ อ่ ย ๆ การเก็บภาษี มรดก อาจช่วยลดความฟุ่ มเฟื อยลงได้ บ้าง อย่างไรก็ดี เมื่อภาษี มรดกมีผลดียืดยาว ก็เป็ นธรรมดาอยู่เอง ที่ภาษี มรดกต้ องมีผลเสียอยู่บ้างดังนี ้ (ก) ภาษี มรดก ทําลายการออม และการสะสมทุน ของบุคคลซึง่ เป็ นผลเสียต่อเศรษฐกิจ อาจทําให้ บคุ คล ขาดความ กระตือรื อร้ น ที่จะทํางาน หรื ออดออม เพื่อสะสมทรัพย์สิน ซึง่ อาจแปรเปลี่ยนเป็ นทุนได้ ผลที่เกิดขึ ้นก็คอื อาจมีนิสยั ใช้ จ่าย เพิ่มขึ ้น จนทําให้ การสะสมทุน ของประเทศน้ อยลงได้ (ข) ภาษี มรดก ทําลายธุรกิจขนาดเล็ก กล่าวคือ อาจทําให้ ธุรกิจขนาดเล็กบางแห่ง ต้ องเลิกกิจการไป เนื่องจากต้ องขาย ทรัพย์สินบางส่วน เพื่อนําเงินมาชําระภาษี มรดก (ค) ภาษี มรดก ทําให้ เกิดความยุ่งยาก ในการจัดเก็บ โดยเฉพาะในเรื่ องของ การประเมินราคาทรัพย์สิน บางอย่าง เช่น ศิลปะ ของโบราณ ฯลฯ เกิดต้ นทุน ในการจัดเก็บที่สงู ขึ ้นโดยไม่จําเป็ น ข้ อยุ่งยาก ในการตีราคา จะเปิ ดช่องให้ เกิด การทุจริ ตของ เจ้ าหน้ าที่ได้ โดยง่าย (ง) โอกาสในการหลบเลี่ยงภาษี การโอนทรัพย์ให้ ทายาทก่อนตาย หรื อแอบซ่อนปิ ดบัง สังหาริ มทรัพย์ ทําให้ การจัดเก็บ เป็ นไป ได้ ลาํ บาก และไม่เป็ นธรรมเสมอหน้ ากัน ภาษี มรดก เป็ นภาษี ที่เก็บจากทรัพย์สมบัตขิ องผู้ตาย จะเก็บได้ ก็เมื่อมีทรัพย์สมบัติ หลังจากการตาย และมีทรัพย์สมบัตอิ ยู่เป็ น จํานวนมากพอควรอย่างอยู่ในข่ายที่จะเสียภาษี การเก็บภาษี มรดก จะมีภาษี ที่เกี่ยวข้ องด้ วยกัน อยู่สามรูปแบบคือ (ก) ภาษี กองมรดก (Estate Tax) เป็ นภาษี ที่เก็บจากกองมรดกของผู้ตาย (ข) ภาษี การรับมรดก (Inheritance Tax) เป็ นภาษี ที่เก็บจากทายาทผู้รับมรดก


(ค) ภาษี การให้ โดยเสน่หา (Gift Tax) เป็ นภาษี ที่เก็บจากผู้รับทรัพย์สิน จากผู้อื่นโดยเสน่หา เป็ นภาษี ที่จําเป็ น ต้ องเก็บ ควบคูไ่ ปกับภาษี (ก) และ (ข) ข้ างต้ น ทั ้งนี ้ เพราะหากไม่เก็บแล้ ว เจ้ าของมรดก ก็สามารถที่จะหลบเลี่ยง ภาษี มรดกด้ วยการ ยกทรัพย์สมบัติ ให้ แก่ผ้ อู ื่น ในขณะที่ตนยังมีชีวติ อยู่ได้ ถามว่า ภาษี มรดกน่ากลัวไหม และควรจัดเก็บ หรื อไม่ในบ้ านเรา ? เดิมผมไม่คอ่ ยเห็นด้ วย เพราะคิดว่ามีปัญหาในการจัดเก็บมาก ดังที่เคยเกิดขึ ้นในบ้ านเราระหว่าง พ.ศ. 2476 ถึง 2487 ที่มี การจัดเก็บภาษี มรดก แต่ปัจจุบนั การตีราคาทรัพย์สิน ไม่วา่ เป็ นสิ่งใด เป็ นได้ อย่างง่ายดาย สะดวก และสามารถใช้ ระบบบัญชี สมัยใหม่ ค้ นหาย้ อนหลังมูลค่า ของทรัพย์สินต่าง ๆ ได้ ไม่ยากนัก ภาษี มรดก ที่จดั เก็บกันในประเทศต่าง ๆ ทัว่ โลกนั ้น บางประเทศน่ากลัว แต่บางประเทศก็เฉย ๆ ในบ้ านเราอาจเก็บในอัตราตํา่ โดยยกเว้ นให้ หมด หากมรดกมีคา่ ตํา่ กว่ามูลค่าหนึ่ง ยอมให้ โอนให้ ทายาทได้ ก่อนตาย 1 ปี (หากโอนให้ แล้ ว ก็ตายก่อนครบ 1 ปี ก็จําต้ อง เอามูลค่าที่โอนนั ้น มาคิดรวมในกองมรดกด้ วย) หากไม่มีเงินสดชําระ ไม่วา่ จะเป็ นเก็บจากมรดก หรื อผู้รับมรดก ก็ยงั ไม่ต้องชําระ ต่อเมื่อขายทรัพย์สมบัตนิ ั ้นเมื่อใด จึงจะถูก เก็บภาษี ฯลฯ การรอมชอม เก็บภาษี มรดก แบบนี ้น่าจะได้ รับการยอมรับมากกว่า การหักพร้ าด้ วยเข่า อย่าลืมว่า วัฒนธรรมของเรา เป็ น วัฒนธรรมของการสะสมมรดก ดังนั ้น ใครที่เสนอภาษี มรดก คงเจ็บตัวแน่นอน แต่ก็เป็ นสิ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ ในระยะยาว โดยเฉพาะในสังคมไทย ที่สถานการณ์ การกระจายรายได้ ไม่เป็ นที่น่าพอใจ ท่านที่พอมีมรดกอยู่บ้าง หรื อคาดว่าจะได้ รับมรดกบ้ าง อย่าตกใจเลยครับ (โดยเฉพาะพวกหลัง ภาษี มรดกจะช่วยทําให้ ทา่ น ได้ รับมรดกเร็ วขึ ้น เพราะรี บโอนให้ ทายาท ก่อนที่จะถูกเก็บภาษี มรดก !) พวกเราเสียกันคนละไม่มาก แต่เป็ นประโยชน์ตอ่ สังคม คนทีเ่ ขามีมากกว่าเรามาก ๆ สิครับ ทีเ่ ขาจะต้ องจ่ายภาษี ด้ วยอัตราสูงกว่าเรามากมาย ถ้ าท่านไม่ชอบภาษี มรดก จงมอบการศึกษาที่ดี และปั ญญาให้ ลกู หลานท่าน แทนการสะสมมรดกสิครับ จะไม่มีใครมาเก็บภาษี จากท่านได้ เลย และลูกหลานท่าน ก็จะมีคณ ุ ภาพอีกด้ วย เพราะต้ องยืนบนขาตัวเอง อย่างบากบัน่ ตั ้งแต่เด็กโดยไม่คดิ หวังพึ่งมรดกใคร

ก้อนอิฐ และ ดอกไม้ ของภาษีมรดก โดนวี  

ก้ อนอิฐ และ ดอกไม้ ของภาษี มรดก การเก็บภาษี มรดก มีเหตุผลทางเศรษฐศาสตร์ การคลัง สนับสนุนอยู่เต็มเปี่ ยม ดังต่อไปนี ้ (ข) ภาษี การรับมรดก (I...