Issuu on Google+

รําลึก24 มิถน ุ า 2475 เปลีย ่ นNetwork Monarchy โดยโครงการประกายแสงดาว เนือ ่ งในโอกาสรําลึก 24 มิถน ุ า 2475 การปฏิวต ั ล ิ ดอํานาจของสถาบันกษั ตริย ์ ทีม ่ บ ี างด ้านบันทึกประวัตศ ิ าสตร์ฝ่าย ิ 24 ระบบราชการทหารของคณะราษฎรประสบความสําเร็จในการปฏิวต ั ิ เมือ ่ ทหารขณะรอคําสงั่ ทีล ่ านพระราชวังดุสต มิถน ุ ายน พ.ศ. 2475 คือ การปฏิวต ั ส ิ ยาม พ.ศ. 2475 (หรือเรียกว่าเป็ น รัฐประหาร หรือ การเปลีย ่ นแปลงการ ปกครอง) เป็ นจุดเปลีย ่ นสําคัญในประวัตศ ิ าสตร์ไทยในคริสต์ศตวรรษที่ 20 เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึน ้ เมือ ่ วันที่ 24 มิถน ุ ายน พ.ศ. 2475 ซึง่ มีผลทําให ้ราชอาณาจักรสยามเปลีย ่ นรูปแบบประเทศจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ไปเป็ นราชาธิปไตย ภายใต ้รัฐธรรมนูญ และเปลีย ่ นรูปแบบการปกครองไปเป็ นระบอบประชาธิปไตยแบบรัฐสภา เกิดขึน ้ จากคณะ นายทหารและพลเรือนทีป ่ ระกอบกันขึน ้ เป็ นพรรคการเมืองพรรคแรกของสยาม ทีเ่ รียกตัวเองว่า "คณะราษฎร" โดย เป็ นผลพวงมาจากการเปลีย ่ นแปลงทางประวัตศ ิ าสตร์โลก ตลอดจนการเปลีย ่ นแปลงทางสงั คมและการเมือง ภายในประเทศ การปฏิวัตด ิ ังกล่าวยังทําให ้ประชาชนชาวสยามได ้รับรัฐธรรมนูญฉบับแรกอีกด ้วย แต่การเปลีย ่ นแปลงทางการเมืองจาก2475-หลังพฤษภา2535 เกิดการตีความเหตุการณ์2475 ถึง4 แบบ คือ แบบ ทีห ่ นึง่ เชียร์คณะราษฎร โจมตีเจ ้า แบบทีส ่ อง เชียร์เจ ้า โจมตีคณะราษฎร แบบทีส ่ าม โจมตีทงั ้ เจ ้า ทัง้ คณะราษฎร ่ ี แบบทีส ่ เชียร์ทงั ้ เจ ้า ทัง้ ปรีด ี (คณะราษฎร) ในปั จจุบน ั จากทัศนะของสมศักดิ์ เจียมธีรสกุล โดย ขณะเดียวกัน การ รือ ้ ฟื้ นเกียรติภม ู ข ิ องปรีด ี ก็มล ี ักษณะทีค ่ ล ้ายกับการยกย่องผู ้นํ าแบบจารีตของไทยในอดีตมากขึน ้ ทุกที (โปรด ่ ปรีด”ี ) เราจึงอาจกล่าวถึง “การรองรับซึง่ กันและ สังเกตการเรียกปรีดวี า่ “พ่อ” ในกลอน “พ่อของข ้าฯนามระบือชือ กัน” (mutual-accommodation) ระหว่างกระบวนทัศน์ทงั ้ สองต ้นแบบ ของการรองรับซึง่ กันและกันนี้ เริม ่ มีรอ ่ งรอย ื ให ้เห็นตัง้ แต่ปลายปี ๒๕๒๓ ในหนังสอทีร่ ะลึกพระราชพิธเี ปิ ดพระบรมราชานุสาวรียพ ์ ระปกเกล ้า ซึง่ นอกจากมีเนือ ้ หาทีเ่ ป็ นราชสดุดต ี อ ่ รัชกาลที่ ๗ แล ้ว ยังมีการตีพม ิ พ์ประกาศคณะราษฎร (ทีป ่ ระณามพระองค์) ฉบับเต็มด ้วย ในทางกลับกัน ในงานฉลอง ๑๐๐ ปี ปรีด ี ทีธ ่ รรมศาสตร์ในเดือนพฤษภาคม ๒๕๔๓ ในภาพสไลด์ชด ุ สดุดป ี รีด ี มีภาพหนึง่ เป็ นพระราชหัตถเลขาสละราชย์ (ทีป ่ ระณามปรีดแ ี ละคณะราษฎร) แต่ทอ ี่ าจถือเป็ นแบบฉบับของกระบวนทัศน์ใหม่นี้ คือบทความ (จากปาฐกถา) ของประเวศ วะสี เรือ ่ ง “สถาบัน พระมหากษั ตริย ์ กับรัฐบุรษ ุ อาวุโส ปรีด ี พนมยงค์”ทีส ่ ําคัญ กระบวนทัศน์การตีความ “๒๔ มิถน ุ า” ใหม่น้ี แสดงออก ที่ ในปั จจุบน ั รัฐได ้ให ้การสนับสนุนและดําเนินการจัดตัง้ องค์การอย่าง สถาบัน และ พิพธ ิ ภัณฑ์ พระปกเกล ้า ขณะ ่ ปรีดี ให ้เป็ นบุคคลสําคัญของยูเนสโก และจัดงานฉลอง ๑๐๐ ปี ให ้กับปรีด(ี 1) เดียวกับที่ ทําการเสนอชือ โดยประเด็นเครือข่ายในหลวง(Network Monarchy) มีประเวศ วะสี ทีม ่ ก ี ารกล่าวถึงก่อนรัฐประหาร ทีม ่ น ี ักวิชาการ อย่างสมศักดิ์ เจียมธีรสกุล กล่าวว่าเกษียร ประเมินบทบาท นิธ ิ (และตัวเอง) ก่อนรัฐประหาร โดยเฉพาะในประเด็น ุ ายน ที่ ฟ้ าเดียวกัน นํ ามาตีพม ิ พ์ในฉบับ "โครงการเปลีย ่ น สถาบันกษั ตริย...ในการสัมมนาทีเ่ ชียงใหม่ในเดือนมิถน ประเทศไทย" เกษี ยร ได ้กล่าวประเมินถึงท่าทีทางการเมืองของตัวเขาเองและของนิธใิ นระยะเวลาทีผ ่ า่ นมา ในส่วน ทีเ่ กีย ่ วกับ สงิ่ ที่ McCargo เรียกว่า Network Monarchy ข ้อสงั เกตตอนนีข ้ องเกษี ยร เป็ นข ้อสงั เกตทีผ ่ มเห็นว่า แหลมคมยอดเยีย ่ มอย่างยิง่ ... นีค ่ อ ื คําพูดของเกษี ยร (เน ้นคําของผม) :ผมคิดว่าพันธมิตรระหว่างขบวนการประชาชนกับสถาบันกษั ตริยก ์ อ ่ ตัว ิ ปี หลังพฤษภาฯ 2535 ...[ note นีเ่ ป็ นอีกประเด็นหนึง่ ทีผ ในชว่ งสบ ่ มเห็นด ้วยอย่างยิง่ โดยเฉพาะในด ้านทีค ่ ้านกับ การทีธ ่ งชัยพยายามเน ้นย ้อนหลังกลับไปที่ 14 ตุลา - สมศักดิ]์ ....สิง่ ทีเ่ รียกว่า monarchical network หรืออาจ แปลเป็ นไทยเพือ ่ ความเข ้าใจได ้ว่า "เครือข่ายในหลวง" เครือข่ายนีไ ้ ด ้ผ่านการเปลีย ่ นแปลงทีน ่ ่าสนใจในช่วงสิบปี หลังพฤษภาฯ 2535 คือปรากฏปี กเสรีนย ิ มทีร่ วมตัวกันเข ้มข ้นขึน ้ มา ถ ้าพูดถึงตัวบุคคลคือ คุณอานันท์ ปั ญญารชุน หมอประเวศ วะสี พออ่านมาถึงตอนนีผ ้ มก็ฉุกคิดว่าอาจครอบคลุมถึง ่ ใด ั จะเป็ นเชน อ.นิธ ิ เอียวศรีวงศ ์ และมหาวิทยาลัยเทีย ่ งคืนด ้วย ทัง้ นีไ ้ ม่วา่ ความรับรู ้หรือเจตนาสํานึกทางอัตวิสย ั พันธ์ทางภววิสย ั ได ้พ่วงพาเข ้ามาอยูใ่ น liberal monarchical network ด ้วย.... ดังนัน ทว่าเครือข่ายความสม ้ พันธมิตรดังกล่าวไม่ได ้เพิง่ มาก่อตัวเมือ ่ จัดตัง้ 'พันธมิตรประชาชนเพือ ่ ประชาธิปไตย' ต ้นปี นีน ้ ะครับ หากมีการปูพน ื้ มานานกว่าทีจ ่ ะเดินมาถึงจุดนี้ และเมือ ่ มาย ้อนคิดดู พูดตรงๆ ถ ้าสิบปี ทผ ี่ า่ นมา ผมไม่ไปร่วมกลุม ่ นีแ ้ ล ้ว จะให ้ไปร่วม กลุม ่ ไหน?....(2)


อย่างไรก็ดี กลุม ่ ฝ่ ายพันธมิตรประชาชนเพือ ่ ประชาธิปไตย ก็อ ้างถึงบทความ “เครือข่ายของราชา กับ ทักษิณ” ซึง่ เขียนตัง้ แต่3 สิงหาคม 2549และแสดงถึงอคติตอ ่ นักการเมือง ซึง่ วริษฐ์ ลิม ้ ทองกุล กล่าวใน “เครือข่ายของราชา กับ ทักษิณ” โดยอ ้างอิง…“Duncan McCargo” ซงึ่ วริษฐ์อ ้างอิงว่า การจะทําความเข ้าใจกับการเมืองของประเทศ ไทยนัน ้ จําเป็ นทีจ ่ ะต ้องเข ้าใจถึงเครือข่ายทางการเมือง (Political Network) ซึง่ McCargo อธิบาย ต่อว่า ี้ ํ าการเมืองไทยในห ้วงเวลาระหว่าง พ.ศ.2516-2544 (ค.ศ.1973-2001) นัน เครือข่ายทางการเมืองทีช ่ น ้ คือ เครือข่ายทีม ่ ศ ี น ู ย์กลางอยูใ่ นวัง หรือเรียกกันในอีกนามหนึง่ ว่า เครือข่ายของราชา (Network Monarchy) ซงึ่ เครือข่ายของราชา เข ้ามามีสว่ นร่วมและแทรกเข ้ามามีบทบาททางการเมืองผ่านตัวแทนของกษั ตริยค ์ อ ื คณะ องคมนตรี (Privy Council) ทีน ่ ํ าโดยประธานองคมนตรี พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ ทัง้ นี้ แม ้เครือข่ายของราชาจะพัฒนาขึน ้ มาจนมีบทบาทสูงต่อสงั คมในระดับหนึง่ แต่เครือข่ายของราชาก็ไม่เคยก ้าว ล่วงเข ้ามาจนกลายสภาพเป็ นการครอบงําสังคมไทย ในทางกลับกันเครือข่ายของราชากลับมีภารกิจในการทํา หน ้าทีผ ่ า่ นองค์กรทางการ เมืองทัง้ หลาย (ทีเ่ รารู ้จักกันดีก็คอ ื อํานาจทางการปกครองผ่านรัฐบาล อํานาจทางนิต ิ บัญญัตผ ิ า่ นรัฐสภา และอํานาจทางตุลาการผ่านศาลยุตธิ รรม) โดยมีรัฐสภาไทยทีผ ่ า่ นกระบวนการเลือกตัง้ เป็ น พืน ้ ฐาน ซึง่ ศาสตราจารย์ จากมหาวิทยาลัยลีดส์ กล่าวต่อด ้วยว่า ถึงแม ้เครือข่ายของราชาจะมีลักษณะของความ เป็ นอนุรก ั ษ์นย ิ มโดยธรรมชาติ แต่ในชว่ งทศวรรษที่ 90 (ห ้วงเวลาระหว่าง พ.ศ.2533-2543) เครือข่ายนี้ ก็ยังแสดงออกถึงความเป็ นประชาธิปไตย โดยเฉพาะหลังจากปี พ.ศ.2535 ทีป ่ ระเทศไทยต ้องประสบกับวิกฤตการณ์ทางการเมืองใหญ่ๆ ถึง 3 ครัง้ โดยในแต่ ่ ภาวะปกติได ้ ละครัง้ พล.อ.เปรม ก็ทําหน ้าทีเ่ ป็ นตัวแทนเพือ ่ รักษาสมดุลย์ทางการเมือง และนํ าประเทศไทยกลับสูส ทุกครัง้ กระนัน ้ การเข ้าแทรกแซงดังกล่าวก็สะท ้อนให ้เห็นถึงความอ่อนแรงลงของเครือข่าย แห่งราชา โดยเฉพาะ อย่างยิง่ หลังจากชัยชนะในการเลือกตัง้ อย่างถล่มทลายของพรรค ไทยรักไทย ทีน ่ ํ าโดย ทักษิณ ชินวัตร ในปี พ.ศ. 2544 และ 2548 โดยในจุดนี้ McCargo มอง ว่าในช่วงเวลาห ้าปี ทีผ ่ า่ นมา ทักษิณพยายามทีจ ่ ะสร ้างเครือข่ายใหม่ ทีอ ่ ยูภ ่ ายใต ้อาณัตข ิ องตน เพือ ่ จะนํ ามาแทนทีเ่ ครือข่ายเก่าทีด ่ ํารงอยูแ ่ ละกําลังอ่อนแรงลงทุกทีๆ....(3) โดยนับตัง้ แต่ชว่ งเวลา 2475-หลังพฤษภา2535 และหลังเหตุการณ์เมษา-พฤษภา53 ก็อด ุ มการณ์ทางการเมืองถูก เปลีย ่ นแปลงไปในสถานการณ์ปัจจุบน ั ดังกล่าว และอํานาจทีถ ่ ก ู สภาวะยกเว ้น ไม่ได ้ถูกลดทอนอํานาจ คือ สถาบัน กษั ตริย ์ ศาล และทหาร โดยผ่านเครือข่ายในหลวง หรือเรียกว่า Network Monarchy เฉพาะเจาะจงสายประเวศ วะ สี ี งใหม่จ ัดการตนเอง ฉะนัน ้ นีเ่ ป็นการเปิ ดโอกาสการเปลีย ่ นแปลงในการถกเถียงและทบทวนประเด็นเชย ี งใหม่เป็นทีข ื้ แดง ภายใต้อท ิ ธิพลกลุม ่ เอ็นจีโอขุนนางอํามาตย์ฝ่าย ซงึ่ เชย ่ นานนามว่าเมืองหลวงเสอ เหลือง มีวาระซ่อนเร้นเชียงใหม่จ ัดการตนเองนํ าขบวนโดยเครือข่ายในหลวงอย่างประเวศ วะสี ผ่านทุนต่างๆ นานา เช่น ทุนสสส.แหล่งทุนภาษี ของประชาชน และจุดยุทธศาสตร์เชียงใหม่จัดการตนเอง หรือนีอ ่ าจจะเป็ นการ สร ้างฟื้ นฟูกําลังของเครือข่ายในหลวงอีกครัง้ ของฝ่ ายร่วมพันธมิตรประชาชนเพือ ่ ประชาธิปไตย!

อ้างอิง 1.สมศักดิ์ เจียมธีรสกุล ๒๔ มิถน ุ า: การตีความ ๔ แบบ http://somsakwork.blogspot.com/2006/06/causes-mutation-in-existing-structural.html 2.เกษี ยร ประเมินบทบาท นิธ ิ (และตัวเอง) ก่อนรัฐประหาร โดยเฉพาะในประเด็นสถาบันกษั ตริย http://somsakcouppostings.blogspot.com/2006/11/blog-post_3878.html 3. วริษฐ์ ลิม ้ ทองกุล “เครือข่ายของราชา กับ ทักษิณ” ผู ้จัดการ 3 สิงหาคม 2549 16:21 น. และวริษฐ์ ลิม ้ ทองกุล “นั่งฟั ง ‘ฝรั่ง’ พูดถึงการ เมืองไทย”http://oldforum.serithai.net/index.php?action=printpage%3Btopic=21135.0


รำลึก24 มิถุนา 2475 เปลี่ยนNetwork Monarchy