Issuu on Google+

1340.

ZATERDAG IN GROTE KERK TERNEUZEN

Messe Solennelle; .

.'

-

/

het huzarenstukje van Arie.I(arreman praan en kees van Nieuwenhuizen, bas. In 1981 heeft Arie KarreTERNEUZEN - Een 120personen tellend gezelschap. man reeds een deel uit deze mis ingestudeerd en voor de brengt op zaterdag 8 septelevisie gebracht. Karretember in de Grote Kerk aan de Terneuzense Noordstraat man: "Een lang gekoesterde. wens voor mij is om deze de bekende Messe Solennelle mis nog eens in zijn geheel (St-Ceeilla-mis) ten gehoor. ten uitvoer te brengen. Grote belemmering vormde het Dit alles gebeurt onder benodigde geld. Nu Terneuleiding van dirigent en inizen dit jaar zijn 400 jaar tiatiefnemer Arie Karrestadsrechten viert, was de man. Medewerking wordt verleend door de hervormde kans daar. Subsidiegevers hebben we gevonden in de Cantorij en het kamerkoor Vocalitas, beide uit Terneustichting Evenementencomzen, het hervormd kerkkoor . missie, de provincie Zeeland en de finna De Hoop. Goed uit Cadzand en het Antwerps . Kamerorkest onder voor zo'n f 10.000,-. Het conleiding van George Verwilt. cert kost echter een veelSolisten zijn Willy van Hese, voud hiervan". tenor; Marijke Janssens, soRUim een half jaar van Van onze correspondent~

dante, Presto van Pieter van Malderen onder leiding van George Verwilt. Na de pauze volgt dan Messe Solennelle. Componist Gounod (18181893) is beroemd geworden. door zijn opera 'Faust' uit 1859. De componist SaintSains schrijft erover: 'Als de tijd haar werk heeft gedaan en de opera's van Gounod onder het stof in de bibliotheken liggen, zullen de religieuse composities zoals de

Mess~ Soll~e nog altijd \ springlevend zijn'. De mis kent geen grote aria's maar korte sologedeelten die. steeds beantwoord worden door het koor, dat in de mannenstemmen vaak twee tenoren en twee baspartijen kent. Voor Arie Karreman en de zijnen staat het vast: de Messe Solennelle is springlevend, het stuk heeft de tijd getrotseerd. Als het aan hen ligt heeft Terneuzen er een traditie bij.

,J

';

inspanning en organisatie door de hervormde Cantorij zijn aan dit concert vooraf gegaan. Het resultaat is er dan ook naar. Met het partituur te bestuderen, begon het werk voor Arie Karreman, hierin bijgestaan door Hans Neele.· Inspirator Karreman: "Door het partituur te bestuderen hebben we getracht- een voorstelling te krijgen van het geheel. Niet eenvoudig daar één bladzijde van het boek maar liefst 30 lijnen telt. De uitvoering wordt gegeven door 120 personen. Financieel was alleen het Antwerps Kamerorkest haalbaar, dat deels uit beroeps, deels' uit vergevorderde amateurs bestaat. Het

orkest is versterkt met 14 blazers. We hebben de partituur van Gounod iets uitgedund 20 staan er bijvoorbeeld 6 harpen in het originele stuk. Dit kon gemakkelijk teruggebracht worden tot één, daar alle harpen slechts één partij spelen. Een' speciaal podium is nodig in de grote kerk om ieder zijn plaats in te laten nemen".

Programma De avond begint met een koraalfantasie over 'Een vaste burcht is onze God' van Arie Karreman. Hierna volgt 'Cantique de Jean Racine' van Gabriël Fauré en tot de korte pauze symphonie nr. 2 delen Allegro, An-


, 341.

~RIE.KARREMAN )

Messe Solennelle is een monument

------------ -~--

----

-- --

-;---

et .wordt een oratoriumbezeUing: drie koren, een kamerorkest met hout- en " koperblazérs en drie solisten.;Ze komen hier te staan; er moet een podium komen". De Terneuzense musicus Arie Karreman met de partituur van Charles Gounods 'Messe Solennelle Sainte Cécile' onder de arm ge klemd, wijst naar het altaar in de Grote Kerk van Terneuzen. Zaterdag 8 september dirigeert hij er de. mis.

H

Maandenlang is Karreman nu bezig met de organisatie, de partituurstudie -en het repeteren met de koren, Voor 'devakantie deed hij een orkestrepetitie met de strijkers van het Antwerps Kamerorkest dat voor de Messe Solennelle gecontracteerd is. Maandag 3 september repeteert hij opnieuw met het orkest en een paar dagen later .gaan de koren, de Hervormde Cantory uit Terneuzen, het Hervormd Kerkkoor uit Cadzand en het Kamerkoor Voèalitas uit Terneuzen, met de bus naar de. Belgische Scheldestad voor de' 'grote reguliere' een vóórgeneralé zonder solisten. Die komen pas opda.gen tijdens de generale repetitie de middag vóór de uitvoering in de Grote Kerk. .Karreman die de leiding heeft van het muzikale spectakel, voerde jaren geleden tijdens opnamen van het NCRVprogramma 'U zij de glorie' het Agnus Dei uit de mis van Gounod uit. Vijf koren trommelde hij daarvoor op. Karreman: ..Het sloeg aan. Ik heb daarna onmiddellijk de hele mispartituur gekocht. Een formidabel stuk muziek en haalbaar voor een koor". Karreman wil de mis compleet uitvoeren. Dat gebeurt min of meer in het kader van het 400-jarig bestaan van de stad Terneuzen. Voor zijn niet alledaagse project ontving Karreman uit de pot van de evenementencommissie 2500gulden, En schijntje, want de musicus had inmiddels berekend dat de mis op enkele veelvouden daarvan komt. Bij de provincie wist hij nog een garantiesubsidie van 6.000 gulden los te peuteren. Met zijn 'low budget' ging Karteman de boer op, op zoek naar een niet al te duur orkest en moest daarvoor in België zijn. Hij onderhandelde met het West-Vlaams Orkest en het Kamerorkest van Leuveri. Uiteindelijk kwam Karreman terecht bij het Antwerpse Kamerorkest . . En subsidie in het kader van het Belgisch-Nederlands. Cultureel Verdrag liep Karreman mis. Hij was te laat met de aanvraag.

geschrapt. Eén harp is genoeg, ze spelen toch alle zes hetzelfde". De organist in het orkest is Rolf Wolfensberger en komt uit Karreman's. eigen' ..Gounod heeft de mis voor een gigan- gelederen. Paukenist is de Zeeuwstische bezetting geschreven. Een sym- Vlaamse beroepsslagwerker Jan Anfonieorkest met zes harpen, dat is niet tonisse. te betalen. Ik heb van de vier trompet- Nu ontbraken de solisten nog. Na enig ten en vier trombones er telkens twee speurwerk contracteerde Karreman man; en uit fianciële overwegingen moest Karreman echter de partituur uitdunnen.

MIS VAN' GOUNOD IN GROTE KERK TERNEUZEN ••....als de opera's van Gounod onder het stof in bibliotheken begraven liggen, zullen zijn religieuze composities, zoals de 'MesseSolennelle Sainte Cécile' nog altijd springlevend zijn", schreef compoinst Saint-Saëns. Woorden die. dirigent, organist. en leraar aan de Terneuzense muziekschool Arie Karréman serieus neemt. Hij bereidt een plechtig huzarenstukje voor. Zaterdag 8 september dirigeert hij in de Grote Kerk in Terneuzen Charles Gounods 'Messe Solenelle Sainte Cécile', De mis wordt uitgevoerd met drie koren, drie solisten en het Antwerps Kamerorkest voor de gelegenheid uitgebreid met blazers. " Als het aan Karreman ligt is' dit het begin van een Terneuzense Traditie, tenminste als de gemeente in de toekomst fiancieel een steentje wil bijdragen. B en w vaonTerneuzen zijn in elk geval uitgenodigd om op 8 september op de voorste rijen plaats te nemen. In de Grote Kerk vertelt Karremast over de Messe,de organisatie en het geld.

Tevreden De dirigent is tevreden met z'n orkest dat voor een deel uit beroepsmusici bestaat. Anderen zijn semi-professioneel. Speciaal voor de uitvoering van· de mis wordt het strijkorkest uitgebreid met koper- en houtblazers. Ge- Arie Karreman zien de grootte van het orkest, 35 muziek".

in de Grote Kerk van Terneuzen: ••Een formidabel

stuk


---".+-._---------------------

de beroemde tenor Willy van Hese. "Een man met een geweldige erva, ring, zong gemiddeld' vijftien maal per jaar de Matthëus Passion van Bach", weet Karreman. Sopraan in de Messe SolenneUe is Marijke Jansse~ uit Brugge en bas Kees van Nieuwenhuizen uit Terneuzen. Karreman opent om 8 uur 's avonds met een eigen compositie, 'Een vaste burcht is onze God', voor koororkest en orgel, gebaseerd op de koraalfantasie van Luther Daarop volgt de 'Cantique de Jean Recine' van Gabriël Fauré. Het Antwerps Kamerorkest sluit voor de pauze af met een korte symfonie van de Belgische componist Pieter van Malderen onder leiding van Georges Verwilt.

i .•

~: ~. ,>t

.~ \

be ploeg van Zaamslag in actie tijdens de vijfkamp tn Terneuzen.

woi

Gebed Karreman dirigeert de mis. "Gounod ERNEUZEN- Het team van Schelheeft de mis opgedragen aan de paesport uit Terneuzen is donderdagtrones van de musici Sint-Cécilia. Normaal bestaat een mis uit zeven vond na een felle strijd winnaar eworden van de Axelsestraatvijfdelen. Het kyriem eleïson, gloria, credo enzovoorts, maar na het zeven- amp. Aan het evenement opgezet de deel. het Agnus Dei, brengen we oor de Vereniging Zeskamp in het ader van het Axelsestraatfeest '84 ook het Domine Salvum Fac. Dat hoor je nooit in de zondagsmis, maar namen vijf ploegen deel. 'bij de Fransén was in de vorige eeuw ,rvreteen spuit moesten de deelnemers een gebed voor vorst en leger gebruikelijk".

i I

I

I

I

I

tijdens het spel 'koppenschieten' de 'koppen! van bekende Terneuzenaren, burgemeester C. Ockeloen, wethouder J. van Rooyen en kapitein Willem van der Decken omverspuiten. Tegen het eind van de vijfkamp geraakten enkele ploegen in discussie over dit onderdeel. Op de linkerspuit zou aanZienlijk .minder kracht staan waardoor de koppen niet omver gingen. Speaker 'Oswald Martens vroeg de jury om uitkomst en alle ploegen Voor een eigentijdse vertolking van namen opnieuw de 'goeie' spuit ter -het gebedgmg Karremanaan de gang hand. Het 'horloge-pakken' gebeurde met het rode potlood. 'Imperatorum vanaf een evenwichtsbalk die wel wat Napoleon' werd geschrapt en keurig weg had van een middeleeuws martelaan de actualiteit aangepast met 'Rewerktuig. De deelnemers, schrijlings ginam Beatricem'. "Gounod was een op de balk gezeten, moesten geblindoperacomponist, dat haal je ook uit doekt horloges uit een emmer vissen. de mis. Dieligt erg goed in het gehoor. Het 'kussengevecht' kon niet doorWie van het Slavenkoor van Verdi gaan, want1J.ettot het randje gevulde houdt, kan ook deze mis waarderen", bassin' waar menig deelnemer ongestelt de musicus vast. "Lange aria's twijfeld in zou zijn getuimeld, bleek' komen er niet in voor. De solisten , vlak voor de start van de vijfkamp lek zingen korte stukken en het. koor te zijn. Het proppen van zoveel mogegeeft antwoord. De solisten treden li;jktearnleden in een personenauto en ook gezamenlijk als terzet op". daarmee een eindje rijden liep als rode draad door de vijfkamp. Verder Karreman is enthousiast over zijn waren een skirace en een spuitwedMesse Solennelle. "De' koren hebben strijd met blikken. Tot slot legden de maanden geoefend en verheugen zich ploegen razendsnel een puzzel die het op de uitvoering". Karreman geeft toe , .vtgnet 'van evenementencommissie . dat het dirigeren van de mis geen 'De Vliegende Hollander' voorstelde. sinecure 'is. ..Zo'n koorpartij ken je op De prijzen voor de vijfkamp werden een gegeven moment wel van buiten. na afloop door burgemeester C. OckeTijdens de repetities werken we met loen en leden van de evenementeneen tot een pianopartij gereduceerd commissie uitgereikt in Dansschool partituurtje. Maar als je voor het Bilderbeek. Honderden mensen geno.orkest staat, moet je niet alleen op ten donderdagavond van de vijfkamp vier koorbalken letten, maar moet je in de Axelsestraat. De Vereniging dertig balken kunnen overzien en Ondernemers Axelsestraat mag overiiedere inzet kunnen aangeven. Het is gens niet klagen over de belangstelniet gering. Hier, de partituur telt 134 ling voor het Axelsestraatfeest dat bladzijden. Deze mis is een echt moUitslag vijfkamp: 1 Scheldesport Ter-\ nog tot en met zaterdag duurt. Vannument". i daag, vrijdag, treedt volksdansgroep • Waldemar Ysebaerl.·· neuzen; 2 Spui; 3 Van Strien Terneu- 'Hava Naquila' op en is er een modezen; 4 Zaamslag; 5 Dansschool Bilder- show In de yerlengde. van Steenberbeek. genlaan. Bijzonderheid zaterdag is onder meer een old-timer show. I

1


Terneussens burgemeester verrast -,~"",,,,?,..,.__•

"JJ]~>"~ .."~-:

• Burgemeester Ockeloen deed de taart meteen eer aan.

o

TERNEUZEN- Op zijn zestigste verjaardag is' Terneuzens burgemeester Ca," rel Ockeloen gisteravond in het zonnetje gezet door

0

o

de evenementencommIssie " 'Irene trok dit gezelsch4p en het promotieteam De . '.;~r Ockeloen's woning , Vliegende Hollander. Bege, om: hem daar een reuzenleid door de Terneuzense --neuzentaart en andere neu~ Showgirls en de showband zenartikelen aan te bieden.

- FOTO DE STEM-' CORJ, DE80ER

Duidelijk geraakt door deze huldeblijk 1u«l de jarige minder woorden dan gewoonlijk. "Een leuk gebaar", zei hij, waarna in de

tuin de zestig kaarsjes werden uitgebl4zen en de taart aangesneden, De rest gaat vandaag (dinsdag) mee naar het stadhuis.

\.J.I

>.J:\.J.I


~

... _..

__ .__

4=_.

~.•.. - -'.

·_-Irft_··_--,···'"

~.,_.

..----=:;.:..-

-

--

-----.

.• -.

_•. --

-

--

,

\.).I

.

I-Ç" ,-Ç"

',

• '

,

Reuzentaart

voor 60 jaar j, .'

,

'1

,

. TERNEUZEN - .Jets wat.u eigenlijk , niet mag hebben, maar de afmetinç is in overeenstemming met onze sympathie voor u," Met deze woorden doelde kapitein Willem van der Decken van het Terneuzense promotieteam op een enorme' taart die maandagavond,als. verrassing door het team aan het adres van burgemeester C. Ockeloen van Terneuzen werd atgeleverd. Oekeioen die maandag 60 jaar werd, was nogal onder de indruk van het feestvertoon dat nu eens niet in het kader van het 400-jarig bestaan van zijn stad viel. De Terneuzense Showgirls zetten voor Ockeloens deur hun beste beentje voor en ShowbaTld Irene speelde fLang zal-ie leven'. "De enige die kan klappen ben ik," zei

de burgemeester, maar lang hield hij de handen' niet op elkaar: Vrijwel onmiddellijk dook hij met de vingers ' in de met mandarijntjes gegarneerde slagroom laag om eens ongegeneerd van al dat lekkers te proeven. Na zijn preuvement nodigde de burçemeester het gezelschap, onder wie wethouder J. van Rooyen, uit om zijn verjaardag , mee te vieren, I

I


'VIERING 400 JAAR TERNEUZEN

Dr. Chris .van der Klaauw speciale gast symposium·TÉRNEUZEN - Dr Chris van der' dags om hili twee geopend door voor- missie ;De Vliegende Hollander'. oveKlaauw, de Nederlandse ambassa- zitter Fred Vroome.van de organise- rigens is nu al bekend dat de servicedeur in België, is het paradepaardje rende serviceclub. Dirèct' d a club geen aanspraak zal maken op de van het 'Scheldesymposium' dat, in spreekt ambassadeur Van garantiesubsidie van'7500 gulden, gehet kader van de viering '400 jaar Klaauw over de waterverdrag - reserveerd door de gemeente. Hans stad Terneuzen' op zaterdag 22 sep- sen België en Nederland (uitdieping Hoekman: "We bieden dit aan aan de tember in het Zuidlandtheater wordt Westerschelde, schoon Maaswater et- gemeenschap van Terneuzen en dan gehouden. Het symposium is georga- . cetera). Om twee 'uur verzorgt Arie -zou het natuurlijk vreemd zijn als je niseerd - de voorbereidingen zijn Karreman een muzikaal intermezzo. daar geld voor terug vraagt". Met het nagenoeg afgerond - door de piepjon- Hij wordt daarbij geassisteerd door symposium en alles wat er omheen ge serviceclub Kiwanis Axel- een aantal leerlingen van de Terneu- zit, is in totaal bijna 20.000.gulden Zeeuwsch-Vlaanderen. - zense Muziekschool. Daarna praat gemoeid. Het symposium geldt als 'charterpro- professor dr M. Anselin, hoogleraar' ject', de vuurproef die iedere club aan de rijksuniversiteit in Gent, overmoet doorstaan om officieelerkend te. de verbondenheid van de drie Vlaanworden. Overigens reikte gouverneur deren. Secretaris drs D. J. Langstraat Tijdens het symposium gaat ook de Jacques Fontaine van het Kiwanidis- van het bedrijfschap voor de visserij documentairefilm; . ~emaakt i~ optrict Benelux-rance/Monaco de char- belicht 'de zeevisserij van Zeeland, dracht van ~e Man~leme Veremgmg ter eind juni al uit, een kwestie van een ambachtelijke romantiek tot in- Terneuzen, 10 première. De film, gevertrouwen. dustriële werkelijkheid' en omstreeks I maakt onder supervrsre van NOSKiwanis Axel/Zeeuwsch-Vlaanderen drie uur sluit voorzitter ir K. Horstra medewerker Rob van Hoek, toont de werd ruim een jaar geleden opgericht. van de Kamer van Koóphandel en haven van Terneuzen in al z'n facetBegin dit jaar werd gestart met de Fabrieken voor Zeeuwsch-Vlaande- ten. voorbereidingen van het symposium. ren de rij sprekers. Hij praat over En verder richten alle Zeeuws-VlaamDe 23 leden van 'de club benoèmden 'haven en industrie'. se gemeenten samen een kleine expoHans Hoekman en Pierre Eijsackers Daarna is er, onder leiding van com- sitie in. De organisatoren hebben het in een speciale commissie, die het hele. missaris der koningin dr C. Boertien symposium opgezet in nauwe samensymposium op poten moest zetten. een paneldiscussie. In het panelzitten werking met de EvenementeneomHet Seheldesymposium wordt 's rnid- ir V. Bizotto, directeur van de NSM,J. A. Bravenboer, directeur van inge' .'nieursbureau Bravenboer en Scheers, . \ mejuffrouw D. P. de Buck, directrice van scholengemeenschap 'De Leeuw\ tjes', burgemeester C. Oekeloen van Terneuzen en directeur L. Uilenbroek van het gewestelijk arbeidsbureau. . , j

Film

-

r

Van der Klaauui

eregast.

-

,

.


, 346. -c,

SCHELDESYMPOSIUM

IN TERNEUZEN ,

,

Kiwanis klaar voor examen schap van CdK dr. C. Boertien.

Van een onzer verslaggevers

TERNEUZEN - Zeeuwsch- Het vrij toegankelijke sympo- _ Vlaanderens jongste service- sium duurt van 13.30 tot 17 club, de Kiwanis, is klaar voor luur. het eerste examen: de organi- I "Wij hebben er alles aan gesatie van een grootscheeps daan om er een voor heel Scheldesymposium op zaterintedag 22 september in het Zuid- Zeeuwsch- Vlaanderen I ressant gebeuren van te malandtheater in Terneuzen. I ken", zegt commissielid Hans De leden van een kleine Hoekman. De Kiwanis hebben commissie nemen plaats in het de publiciteit dan ook niet hezweetkamertje, want zij zetten 'paald geschuwd en rekenen I 'Ka het evenement op touw in het ,onder meer op belangs tellin ~. ' vlaamse mer van Koophan . kader van de viering van Ter- van 'Van Gewest tot Gewest de1- bespreken nogal wteenneuzen 400jaar stad De voor- en de BRT. Verder bes~ouwt lopende thema's. Hen is echter bereiding vergde' meer dan, de jonge service-club Zichzelf gevraagd om de betogen toe te I geslaagd voor'het exam~n, ,spitsen' op Zeeuws~-'Vla~-, één jaar. Aan prominente sprekers pas als het Zuidlandthea~rvnJderen en nog meer mhet blJ-, ontbreekt het in ieder geval vol is. Daarvoor ZIJnzeker zonder op Terneuzen. ' '-,: wel , ,niet. Onder hen: oud-minister 350mensen nodig. \ Chris van der Klaauw (nu Ne- ,I De vier inleiders - naa~t Begroting ': . '", , derlands ambassadeur in 'Van der Klaauw en Anselm ';,Uiteindélijk bieden wij dit' Brussel) en de vermaarde , ook secretaris drs. D:. LangGentse hoogleraar M. Anselin. straat van het bedrijfs<;haP symposium het 400-jarige Ter,voor de visserij en' voo1'Zltter \neuzen aan", laat de commisBovendien mag ook het randgebeuren er zijn: een expositie ir. K. Horstra van de"Zeeuws- sie weten. Dat is ook de reden van alle acht Zeeuwsvlaamse gemeenten, muzikale intermezzo's door Arie Karreman, , de première van de promotiefilm die de Maritieme Vereniging Terneuzen liet maken en als uitsmijter een paneldiscussie met vooraanstaande Ter'neuzenaars onder voorzitter-

dat bij het opmsken van de begroting geen rek efill~g is gehouden met de aanvankelijk toegezegde garantie-subsidie van de gemeente, ,,Als [e i~ts aanbiedt, moet je in principe natuurlijk geen geld vrage~" zegt Pierre Eysackers. De Kiwanis zijn er in geslaagd de biina twintig mille, die het lJ symposium kost, zelf bij elkaar te brengen. .Met de organisatie van .h~t ~sYJIlPOSi1lffi. houden ,4e activi.teitenvandeseIV1ce-~ubove:. rigens niet op. Een·meuw 00:stuur kan zich in oktober gaan ti ~ghouden met. nieuwe ac..viteiten. "Maar"aller ogen ZIJn nu gericht op de dag van 22 september. Dan moeten we ons waarmaken", weet voorzitter Fred Vroome.

-,

Tentoonstelling '400 j aar stad' in Zuidlandtheater te Terneuzen

Pro,gramma Symposium Van ee~ ~

verslaggevers

-

,.

TERNEUZEN - Voor het ScheldesymposiUm op zaterda~ 22 september om 13.30 uur officieel van start gaat, kan het TERNEUZEN- De viering van '400 publiek al een expositie bewonderen die de acht Zeeuwsjaar stad Terneuzen', eind april bevlaamse gemeenten hebben ingericht in de tentoonstel-;' gonnen, loopt ten einde. ~aterdaglingszaal van het Zuidiandtheater. De zaal gaat open om avond wordt het maanden durende l2.3O uur en de deuren gaan pas dicht om 18 uur, feest officieel afgesloten met een voorstelling van het toneelstuk 'Ter- : -:'" :Hèt. vex:d~re~rogrammasan ~et Symposiltin ziet:~ zd: neuzen rond 1584', geschreven door ,wt:, " :" ,,' " .-~ de Terneuzense leraar Maurits 13.30 uurr .opening dool' Kiwanis-voorzitter Fred Schoenmaker en opgevoerd door tal "'Vroome .. - " , ,,,', '... ," '.: van plaatselijke prominenten. .: ;,13~35-uur.dr. c. van der Klaáuw ovér "Nederland/BéIgi~ Dat toneelstuk - met burgemeester de waterverdragen' " :' ' C. Ockeloen, tal van lokale politici en 14.00uur: Muzikaal intermezzo Arie Karreman en Ar-' een groep échte amatetirtoneelspelers thur Neele. . - wordt ook woensdag - en vrijdag- , ,14.10 uur: prof. dr.M. Anse1in over de 'Verbondenheid avond opgevoerd. De voorstelling van van de drie Vlaanderens'. .. ., zaterdagavond is uitverkocht, die van -, 14.30uur: drs. D.' Làngstraat over: 'De zeevisserij van' vrijdagavond bijna, terwijl er voor de Zeeland, van ambachtelijke romantiek tot industriële woensdagavond nog voldoende kaar- f werkelijkheid'. " ' " . , . ten zijn, ' , , '14.50 uur: Première film, gemaakt, in opdracht van de: Tijdens de toneelavonden is in de : Maritieme Vereniging Terneuzen., benedenhal van het Zuidlandtheater I 15.05 uur: ir. K. Horstra over 'haven en industrie' .. een tentoonstelling te zien, samenge15.25uur: Pauze met muzikaal intermezzo. ' steld door de Evenementencommissie 16~OO uur: Paneldiscussie o.l.v. dr. C. Boertien. Panelle"De Vliegende Hollander', Het gaat ~n: ' om een overzicht van alle feestelijkheir. V. Bizotto, directeur NSM Slulskil; J. Bravenboer, diden. Er hangen honderden foto's (uit recteur ing.bureau Bravenboer en Scheers, Terneuzen; D. de kranten, maar ook van fotografen de Buck, directrice scholengemeenschap De Leeuwtjes, als Henk Hommers en Detlef Ritter) Terneuzen; C. Ockeloen, burgemeester van Terneuzen; L. en daarnaast is er een gigantisch Uilenbroek. directeur Arbeidsbureau Terneuzen., .' 'knipseloverzicht', samengesteld door commissielid Govert Scheele.' De 17.00uur: Afsluiting symposium door burgemeester feestelijkheden worden zaterdagOckeloen. avond - na het toneelstuk - afgesloten door John White's Big Band, 'i

I

#.

{-.......

••••••

I'

_

'


Programma Scheldesymposium

Ambassadeur

Dr. ChA van der Klaauw der Nederlanden in België Titel - de Waterwegen

Nederland/België

Aangeboden door Kiwanis Axel Zeeuwsch-Vlaanderen aan de Gemeente Terneuzen t.g.v. de viering 400 jaar stad. Zuidlandtheater Terneuzen 22 september 1984 13.30 uur

Opening symposium door voorzitter Kiwanis Axel Zeeu\vsch-Vlaanderen.

13.35 uur

Or. Ch.A. van der Klaauw, ambassadeur der Nederlanden in België: Nederland/België - de waterwegen

14.00 uur

Muzikaal intermezzo: Vertolkt zal worden:

q: • •

Arie Karreman - piano Arthur Neele - viool 'Nigun' Ernest Bloch (1880-1959) 1e deel van vioolconcert Max Bruch (1838-1920)

14.10 uur

Prof. Or. M. Ansetin, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit te Gent: Verbondenheid van de drie Vlaanderen.

14.30 uur

Drs. D.J. langstraat, secretaris bedrijfschap voor de visserij: De zeevisserij van Zeeland, van ambachtelijke romantiek tot industriële werkelijkheid.

14.50 uur

Thema In het kader van de historische ontwikkeling betreffende de Waterwegen tussen Nederland en België zal nader worden ingegaan op de Waterverdragen zoals die tussen beide landen tot stand zijn gekomen. De nadruk zal in de toespraak gelegd worden op de specifieke rol welke de Westerschelde hierin heeft gespeeld en nog steeds speelt.

Première film, gemaakt in opdracht eniging Terneuzen.

B

hoogleraar

Prof.Dr. M. Anselin aan de Rijksuniversiteit te Gent

Maritieme VerVerbondenheid

15.05 uur

15.25 uur

Ir. K. Horstra, voorzitter Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Zeeuws-Vlaanderen: Haven en industrie.

Thema Vanuit het verleden naar het hedendaagse worden de volgende onderwerpen aan de orde gesteld:

Pauze. de verbondenheid

16.00uur

Titel van de drie Vlaanderen

Panel discussie o.l.v, dr. C. Boertien, Commissaris der Koningin in de Provincie Zeeland. Panelleden: ir. V. Bizzotto - directeur Nederlandse Stikstof Maatschappij b.V. JA Bravenboer - directeur ing. bureau Bravenboer en Scheers. D.P. de Buck - directrice scholengemeenschap 'de leeuwtjes'. C. Ockeloen - burgemeester Gemeente Terneuzen. L Uilenbroek - directeur Gewestelijk Arbeidsbureau.

17.00uur Afsluiting symposium C. Ockeloen.

uit het verleden:

de geo-physieke

de korte periode van politiek-economische

evolutie

verbondenheid

de eerste scheiding de tijdelijke

binding:

de tweede scheiding:

physieke

de koning - koopman

continuïteit

Willem I

van de gedachte onder leopold 11

de groeiende nieuwe verbondenheid: periode voor 2e Wereldoorlog Benelux-gedachte en economische binding in de 2e helft van de 20e eeuw

door burgemeester wat zijn de remmen

en kansen?


348 •.

Burçemeester Terneuzen Tentoonstelling

Hoe verbinden zich verleden, heden en toekomst met elkaar? Op deze vraag zullen we het antwoord nooit kunnen geven, van hoe groot belang dit zou zijn. Hoe een gebeurtenis van nu, zich uitwerkt op de toekomst levert slechts een verbeten strijd op tussen degenen die het antwoord menen te weten. Met het verleden is het iets makkelijker, we kunnen nu, zij het soms met verbazing en ongeloof, vaststellen, dat soms onbetekenende voorvallen verstrekkende gevolgen kregen, en dat grote, voor de toenmalige mensen ingrijpende gebeurlijkheden, in de toekomst slechts een rimpeltje hebben nagelaten. Afgezien van het lot van de betrokken tijdgenoten, hebben de vele overstromingsrampen naar verhouding geringe sporen achtergelaten. Daarentegen, als de dochter van Karel de Stoute niet van haar paard was gevallen, waar ze toch dagelijks op reed, en daarbij verongelukte, dan leefden we nu wellicht in een groot Bourgondisch rijk, dat zich uitstrekte van de liefelijk~ wijngaarden van Beaune tot de stugge klei van Groningen. Natuurlijk, soms is de loop van de geschiedenis minder afhankelijk van onberekenbare toevallen. Het was een daad van bewust bestuur dat Willem van Oranje aan zijn enig overgebleven plekje grond op de zuidoever van de Schelde, stadsrechten verleende en er een garnizoen vestigde dat uiteindelijk Staats-Vlaanderen weer in Staatse handen bracht. Daardoor kregen de Staatsen weer macht over de Schelde, ook toen al de levensader van geheel Vlaanderen. De gevolgen waren het uitwijken van vakmensen en kapitaal naar de noordelijke Nederlanden, hetgeen een essentiële bijdrage is geweest voor het ontstaan van de relatief machtige Nederlanden en het verarmen van het eertijds cultureel en financieel machtige Vlaanderen. -'--' De geschiedenis kent echter geen rechtvaardigheid. Vanuit Nederland valt ons geen dankbaarheid ten deel, en van de soms gevoelde verwijten uit Vlaanderen moeten we denken, we hebben het er historisch gezien naar gemaakt. Het verlenen van de stadsrechten nu vierhonderd jaar geleden biedt een punt om even stil te staan en eens rond te kijken. Mensen leren moeilijk van de loop der geschiedenis, maar even stilstaan biedt tenminste enige kans om iets te begrijpen van de banden tussen verleden en toekomst.

Ter omlijsting van het symposium wordt op ons verzoek door de zeven 'collega' Gemeenten in Zeeuwsch-Vlaanderen een kleine expositie verzorgt die op dezelfde. dag ook , zal worden opengesteld voor het publiek. Uiteraard ontbreekt de gastgemeente ook niet Deze stad zal van de gelegenheid gebruik maken nogmaals het vierhonderd jarig jubileum onder de aandacht te brengen. Oostburg presenteert zijn toerisme als ook zijn visserij, welke een belangrijke plaats inneemt in de samenleving van Breske.ns. Sluis het toeristische plaatsje met zijn vele op de zuiderburen gerichte winkels, als ook zijn prachtig gerestaureerde wallen en Belfort. Aardenburg zal u een idee geven van zijn historische bezittingen uit zijn museum, vondsten gedaan bij de restauratie van de SI. Baafs kerk. Sas van Gent van ouds bekend als de Zeeuwsch-Vlaamse industrie plaats.

-

de vossenstad

met zijn prachtige

stadspoorten

Hulst en trotse Baseliek.

De presentatie

van de gemeenten Hontenisse en Axel blijft vooralsnog een verrassing.

Daarom hebben we niet alleen feesten georganiseerd, maar ook dit symposium, een kleine bijdrage onzerzijds, om het bij voortduring dringend geboden nadenken wat het verleden ons kan leren en hoe we de toekomst kunnen beïnvloeden, te stimuleren. Net als bij alle andere onderdelen van de feestelijke herdenkinq is de voorbereiding en uitvoering van het sympo-

4

sium in handen van vrijwillige particuliere krachten, in dit geval de Kiwanis Axel Zeeuwsch-Vlaanderen, een serviceclub, die dienst aan de gemeenschap in zijn vaandel heeft. Ik hoop dat mede door de inbreng van de eminente sprekers die bereid gevonden zijn, en de muzikale omlijsting, het symposium een dag wordt waar velen goede herinneringen aan zullen bewaren.

-_.~-r--

Compendium Scheldesymposium 22 september 1984

Burgemeester

C.Ockeloen van Terneuzen

Zuidlandtheater Terneuzen Aanvang: 13.30 uur

"

. f


Kiwanis is een internationale

organisatie

bestaande

uit lokale of regionale clubs

leden zijn niet leeftijd gebonden bestaan uitsluitend zijn afkomstig

uit mannen

uit de meest uiteenlopende

beroepen

komen twee maal per maand bijeen er bestaat een goede vriendschapsband We Build' is onze zinspreuk,

onderling

bouwen aan een betere menselijke maatschappij

activiteiten ontplooien

op vooral sociaal-cultureel

en so-

ciaal-medisch

terrein

de gulden regel is: gedraag je altijd zo ten opzichte van je medemensen zoals je zelf ook door anderen behandeld zou willen worden de naam is van Indiaanse oorsprong en is afkomstig van 'Nun-Kee-Wannis' vrij vertaald: laat zien wie en wat je bent de eerste club werd in 1915 opgericht

• •

Waarde vrienden van Kiwanis Axel Zeeuwsch-Vlaanderen Voor Kiwanis leden is een manifestatie-ceremonie geen dagelijks gebeuren. Het is noodzakelijk de vergadering met een Charter-Night te bevestigen, want tijdens de organisatie heeft men al een arrangement der gouden regels van de Kiwanis kunnen naleven. Het spijt me zeer persoonlijk niet aanwezig te kunnen zijn. De club van Axel ligt me zeer na aan het hart. Ik herinner mij de eerste bijeenkomst in Axel. Ik wachtte sinds lange jaren op een stichting van een club in Zeeuwsch-Vlaanderen, des te meer ook omdat in België Kiwanis al 20 jaar bestaan. Zodoende kan de club van Axel Zeeuwsch-Vlaanderen de leemte opvullen tussen Vlaanderen en Nederland. De internationale dimensie van de menselijke relatie's, die de grenzen van een land of een gemeente overtreffen, komt hier in duidelijk naar voren. Het is me toegelaten aan te dringen op het belang om van deze associatie deel uit te maken. De geest, die ons bezielt, en die voortkomt uit de grootste menselijke kwaliteiten zijn gevoelens, die aan ieder van ons de levensvreugde brengen in perfecte en gezonde vriendschap. Ik ben ervan overtuigd dat deze goede overeenkomst gewaardeerd zal worden door Uw medeburgers tot wiens dienst je staat. Op deze manier zal Club Axel ZeeuwschVlaanderen daadwerkelijk meewerken aan het door mij gekozen thema van dit jaar: 'Het prestige van de Vriendschap'.

in Detroit Al mijn gelukwensen

in 1963 ontstaat de eerste club op het Europese vasteland

met de beleving en de uitstraling van de nieuwe Kiwanis club.

in Wenen Gouverneur

Jacques Fonteyne, district Benelux-France-Monaco

Proficiat Kiwanis Axel Zeeuwsch-Vlaanderen! Kiwanis; worstelt en komt boven Namensde gouverneur van het Kiwanis district Benelux1nce-Monaco Jacques Fonteyne, mag ik u van harte feli:ierenmet de aanstaande uitreiking van uw charter op 23 juni. Indeze jaren waarin Kiwanis Nederland op eigen benen ne staan, is een nieuwe loot aan de Kiwanis stam zéér welkom. clubAxel Zeeuwsch-Vlaanderen is een goed georganiseerde en goed begeleide club die stellig de vriendschap !!I alleclubs in Nederland en België (en daar buiten) verdient! hertrouw u daarom graag de taak toe om nieuwe clubs teinitiëren in het Zeeuwsch-Vlaanderen-Iand en wens u proficiat vrienden!

Wolter R. Brinks luitenant-gouverneur divisie Zuid-West Nederland

Het is steeds een gebeurtenis van bizonder groot belang als een nieuwe Kiwanis club het levenslicht ziet. Het is dan ook met oprechte vreugde dat wij Kiwanis Axel Zeeuwsch-Vlaanderen begroeten en verwelkomen in de grote Kiwanis familie. Wij zijn er trots op het peterschap te hebben mogen waarnemen en aldus effectief te hebben meegewerkt aan de stichting van de eerste ZeeuwschVlaamse Kiwanis club. De vrije vertaling van de naam Kiwani 'Toon wie je bent' zet aan tot ontplooiing van de eigen talenten, om het beste in onszelf naar voren te schuiven. 'We Build' is onze internationale gemeenschappelijke noemer. Het is een permanente en boeiende opdracht want op het gebied van de sociale hulpverlening ligt nog steeds een ruim arbeidsveld open. Het geeft vreugde vandaag de officiële bevestiging te horen dat ons petekind de goede weg heeft gevonden. We hebben geen enkele reden om te twijfelen aan de kontinuïteit in het streven van deze nieuwe Ki-club. Als eerste Peterclub bieden wij U de officiële clubvlag aan en in naam van al onze leden wens ik U een vruchtbaar Kibestaan. Knokke - Zoute 23 juni 1984 Emile J. Raes, President 1982-1983 Past President 1983-1984

.I


-,

Leden Kiwanis Axel Zw.-VI.

Siep Mooiweer Huib Mulders Jan Remery Roelof Ruules Catlos Tieleman Rien Verbrugge Guido Vioen Fred Vroome Frank Willekens Emiel Raes (key-rnan)

Toon Biesbroeck Jan Boddaert Gerard Cok Pierre Eijsackers Jan de Feyter Gerard de Groot Jan Hamelinek Hans Hoekman Arnold Huisman John Kop Jan de Kuijper

voorzitter

Ir. K. Horstra Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Zeeuwsch- Vlaanderen Titel Haven en Industrie

Thema De industriële ontwikkeling van Zeeuws-Vlaanderen loopt van de verwerking van landbouwprodukten in de i se eeuw, via industriën die over zee grondstoffen aanvoeren voor afzet van produkten in Nederland, België en Frankrijk in het begin 20e eeuw, naar een grootse ontwikkeling na de 2e W.O. waarbij volop gebruik wordt gemaakt van het diepe vaarwater voor aan- en afvoer van produkten. Belangrijke trafieken zijn door de op- en overslagbedrijven ontwikkeld. Het Havenschap Terneuzen, Zeeuws-Vlaanderen, is door de Schelde en het kanaal gegroeid tot gebied met relatief belangrijke industriële aktiviteit, sterk export gericht, ondersteund door op- en overslagaktiviteiten, de 3e l haven van Nederland waardig. Zoeken naar oplossingen voor nieuwe uitdagingen is nog altijd gaande. De Westersehelde biedt onze regio nog vele mogelijkheden.

secretaris

De zeevisserij

Drs. D.J. Langstraat Bedrijfschap voor de Visserij

van Zeeland, van ambachtelijke industriële

Titel romantiek tot werkelijkheid.

Thema Zeevisserij van Zeeland heeft in deze eeuw belangrijke technologische ontwikkelingen doorgemaakt. Het ambachtelijke bedrijf maakte plaats voor technologische hoog ontwikkelde ondernemingen; gesteld kan worden dat de Zeeuwse kottervloot een representatief beeld geeft van de totale Nederlandse kottervloot, welke de modernste van Europa is. Het zich wijzigende zeerecht (instelling 200 mijls zones), over bevissingsproblemen en het mede op basis daarvan geformuleerde EEG - Visserij beleid, hebben de vrijheid voor de Visserij (en dus ook voor de Zeeuwse Visserij) ingeperkt. Met name aan dit aspect zal aandacht geschonken worden. Overigens voor het Terneuzense publiek zal het interessant zijn te vernemen dat bijna de helft van de Zeeuwse zee visserijvloot geregistreerd staat in plaatsen aan de Westerseheide.


KRITIEK TIJDENS SCHELDESYMPOSIUM:

Belgische universiteiten niet Ivriendelijk voor Nederlanders TERNEUZEN- Zeeuws-Vlaamse studenten, die In België (vooral in Gent) eenuniversitaire opleiding willen volgen, dreigen de dupe te worden van allerlei beperkende maatregelen van Belgische kant. Dat signaleerde directeurL. UiJenbroek van het gewestelijk arbeidsbureau in Terneuzen zaterdagmiddag tijdens het 'Scheldesymposium'. UiJenbroek wees Nederlandsambassadeur in België dr eh. van der Klaauw op het isolement van Zeeuwsch-Vlaanderenals het gaat om het hoger beroepsonderwijs. "Totvoor twee Jaar was er niets aan neeskunde studeren uit Nederland dehand", aldus Uilenbroek. "Weder· afkomstig is, een aantal ook UitDuitszijdswerden diploma's geaccepteerd, land'. Het is niet onlogisch dat men in maardaarin is inmiddels jammer ge- Gent zegt.Dtt is niet meer te verwernoegverandering gekomeri. België ken, jullie Nederlanders wentelen julheeftnu een extra handicap inge- lie problemen op ons af'. bouwdvia een 2 procentsclausule". Desondanks wilde Van der Klaauw Dedirecteur van het arbeidsbureau. best beloven nogeens te bekijken of er' pleittevoor een uitzonderingspositie voor Zeeuws·Vlamingen een uitzondevoor de toch al karig bedeelde ring zou kunnen worden gemaakt. Zeeuws·Vlaamse studenten. ,Terloops wees hij overigens op een procedure, die momenteel loopt bij AmbassadeurVan der Klaauw toonde het Europese Hpf, over de enorme begripvoor de Belgische problema- bedragen. aan schoolgeld die buitentiek,"DeBelgen zijn wat dit betreft in landers aan verschillende universiteihet verleden nogal royaal geweest, ten moeten neertellen. . meenik. Terwijl aan de universiteit in Professor dl' M. Anselin, verbonden Utrechteen vastgesteld. aantal stu- aan -de rijksuniversiteit in Gent .en· dentenwordt toegelaten, zie je dat tijdens het symposium een van de . aande universiteit in Gent - mede inleiders, weet de maatregelen 'in doorzo'n Nederlandse maatregel- 25 België aan 'de nijpende budgetpro- . ~rocentvan de mensen die dierge- blernen, dieatle mOIt~lijkesaneri~gs-

plannen tot gevolg hebben gehad' .. Niettemin constateerde Anselin: "Je zou toch kunnen zeggen dat Zeeuwsch-Vlaanderen behoort tot. het verzorginsgebied van Gent...".

AmbassadeurVan der Klaauw (derde va~ links) bekijkt mei burgemeester Ockeloen '(midden) en dr. C. Boertien, commissarisder Koningin, een maquette van Terneuzen in de benedenhal van het Z.uidlandtheater in Terneuzen .

.


352.

VAN DER KLAAUW OP SCHELDESYMPOSIUM:

Kans op akkoord ove waterverdrage,ngroe · TERNEUZEN - De kans dat België en Nederland het op niet al te lange termijn eens worden over de inhoud van de' 'waterverdragen'is groot. Dr eh. van der Klaauw, Nederlands ambassadeur in België, is daar vast van overtuigd. Zaterdag zei hij tijdens het 'Scheldesymposium' in· het Zuidlandtheater in Terneuzen: "Met name de levering .van schoon Maaswater via België aan Nederland zal in de nabije toekomst het belangrijkste discussiepunt blijken. Maar ik denk dat de oplossing van dat probleem, gezien de huidige heropleving van de Beneluxsamenwerklng, wel gevonden zal worden. in ieder geval signaleer ik een, toename van de politieke wil om zaken als deze op te lossen". , Ambassadèur Van der Klaauw legcie'~-edachtt:en op <1~ toegenomen be-_ ' , ~ .voor een gehoor van driehonderd langstelling"voor die, eco~,omlschgeman - een direct verband tussen de zien, mogelijk aantrekkelijke samennadrukkelijke wens van België om de werking tussen de drie l,anden. V~lWesterschelde verder Uit te diepen en gens Van der Klaauw IS door die Drs D. J. Langstraat, secretaris van het achterwege laten van aanpassing versoepelde opstelling van de Walen het bedrijfschap voor de visserij, van het Nauw van Bath en (voorlopig)de kans toegenomen dat er nu ook sprak in Terneuzen over ~e o~~wi~: aanleg van het, Baalhoekkanaal. daadwerkelijk iets wordt gedaan aan keling van de Zeeuwse vissern, HIJ ..Daarin spelen de financiën, natuur- de kwaliteit van het Maaswater. keek ook over de grenzen. "De visselijk een erg belangrijke rol", aldus Van rijsector is vol initiatieven. Dat blijkt onder meer uit experimentele der. Kl.aauw. Nederland he,e,ftt~jd~~ penodiek overleg met Belgtë - m jul! . , projecten, in de Amerikaanse wate- die wens van de Belgen om de,Eèn -andere inlelder, 4e Gentse proren, een project voor opkopen en Westerschelde verder uit te diepen fessor dr.M. Ans~lm dl~ een paar Jaar vriezen van vis (makreel) van Schotingebracht bij de besprekingen over '-geledenm een uitvoerig rapport aan- I se en Ierse vissers, het ontwikkelen de waterverdragen. Met andere woor- toonde ~at <:.enttoe is aan een 125.000 van een visserij op horsmakreel en den: als België gezuiverd Maaswater tons-s~uls.~IJ ~emeuzen, sto.nd zaterhet openen van nieuwe markten als levert, geeft Nederland toestemming da~ stIl bi] de Ve~bondenheld van de l West-Afrika en Japan., Ook voor de voor uitdiepen van de Westerschelde. Drie '!laanderen. OP verzoek van kottervisserij, de Zeeuwse inbegreVan der Klaauw: ..Dat uitdiepen van panellid burge~eester C.. O~keloen pen, zou het weleens nodig' ku~~n de Westerschelde is een kwestie van van Terneuzen gmg AnselIn oók nog zijn te zoeken naar nieuwe mogeltfk-. volkenrechtelijke aard aan, het wor-I even in op die sluisplannen. ' heden. De bewezen veerkracht van de dep. De Belgen grijpen terug op het -. l sector geeft. wat dat betreft: hoop recht van vrije doorvaart, terwijl Ne- Ockeloen vroeg hem nu ee~s precies voor de toekomst, alhoewel er geen derland die uitdieping inbrengt in het UItte leggen w~.aró~ Gent d,lenieuwe garantie is dat de vloot in haar overlegover de waterverdragen .;.".De slUISnu eigenlijk WILAnselm: ..Gent huidige omvang kan blijven beambassadeur herinnerde aan recente en Terneuzen hebben te maken met staan". uitspraken-van de Belgische minister een constante ui~breiding van de traLangstraat signaleerde tenslotte de van buitenlandse zaken Tindemans fieken, maar ook met een schaal ver- . verplaatsing van de visserij met grote over nieuwe impuJsen voor de Bene- groting van de schepen, die.?ie trafie-. diepvriestrawlers onder Schevenings luxsamenwerking. Tindemans zei on-: ken onderhouden. Belangrijk aspect registratienummer naar de Sloehaven langs: ..De Benelux kan de motor van lis dat die trafieken naar de Kan~alzö~ in Vlissingen. Dat in verband met de ne de Europese samenwerking worden, worden onderhouden V~Ult. hadiepgang van de schepen. ..Mocht mist we eerst onze onderlinge proble- vens, waar d~ accommoc~atle steeds deze ontwikkeling zich voortzetten men oplossen". Van der Klaauw in verder UItbreidt. Gent moet daar op dan is aan de visserij vanuit Zeeland Terneuzen: ..Tussen Nederland en .inspelen, wil het die lijnen niet kwijt het element toegevoegd van bedrijfsBelgië speelt eigenlijk maar één echte raken". , voering op volledige industriële basis kwestie: die waterverdragen. En ik ,Ir K. Horstra. voorzitter van d~ Kamet lopende banden aan boord; feitestel vast dat er voor het eerst sinds,_Tl.!~rvan Koophandel en Fabrieken lijk fabriekjes op zee". jaren weer beweging in het overleg zit. -- -~ Tijdens het symposium ging de documentaire over de haven van TerneuMocht het komen tot een uitdieping van de Schelde, dan ben ik er trou, zen, gemaakt door Rob van Hoek en filmer Jaap Wolterbeek in opdracht wens van overtuigd dat dat ook de , ontwikkelingen in Zeeland zal stimu- (Slot van pagina 1) van de Maritieme Vereniging Terneuleren. Ik zal die belangen in ieder voor Zeeuwsch-Vlaanderen, hield een zen inpremïère. Verder was er een geval nauwlettend In het oog hou- inieiding over de ontwikkeling van , mu~ikaal intermezzo, verzorgd door den". 'haven en industrie' in de Kanaalzöne. 'pianist Arie Karreman en violist ArAmbassadeur Van der Klaauw stal Hij stond vooral stil bij de historische thur Neele. In de benedenhal van het zaterdagmiddag de show tijdens het groei, maar somde ook nog wat recen- theater was er een tentoonstelling, symposium - georganiseerd door de te cijfers op: dankzij het kanaal en de ingericht door de acht Zeeuws-Vlaampiepjonge serviceclub 'Kiwanis Axel- havens neemt Zeeuwsch-Vlaanderen se gemeenten.' . Zeeuwsch-Vlaanderen'. Hij kreeg ook met 3§ procent van de Nederlandse na afloop van de inieidingen, tijdens bevolking twee procent van de induseen discussie met een 'panel van triële omzet, acht procent van de deskundigen', de meeste vragen voor- Nederlandse akkerbouwproduktie en gelegd. Panellid J. A. Bravenboer vier procent van de Nederlandse exkwam terug op die v:aterverdragen en, port voor z'n rekening. Horstra toonvroeg Van der Klaauw op de man af de zich optimistisch over de verdere waarop hij zijn optimisme nu eigenlijk economische ontwikkeling van baseerde, De ambassadeur wees nog- Zeeuwsch-Vlaanderen. maals op de opleving van de Benelux-

Visserij

Sluisplanne n

I

Yer dra' -ge'Il

'.-


."l1MB,A'SS.ADjE'fR OVER POSITIEZEEUWSCH-VLAANDE{UtN:

""C,'"''''

Ll:':'

,."

./,',

~',,:'.

.' ," '

,,':"'ö,lüueren'-:';lD,:Gent,zou, eli] (,:'t

~:.'

:.

'''~;

~ '---=--

.

1.

.' rt.,' ...~.

I"

1

,

I,

.1,:

',I

I

~:\,:~::'~' \;I",I>'::".";g':; ·

",""',',,,"

j",

,.,'~

"

..~,~:t·J~'~">:~'.-'.'f ..••t'

i

.

t-

,'~:. I,;~"

,'

~I

.••••

I

';-

!

1,...

•.,

I

> ~~~~",

'~,' .....' ..,.

~ :'.

~'U~.s.,

,... ,.'

\

TERNEUZEN ~ Zeeuwsch- Vlaanderen nee~t . ., .. , .. ten opzichte van Belgie ZO n l:)l~zo~derepositie in dat jeugdige inwoners de mogelijkheid ZO\!den moeten krijgen om ,in.' Gent te studeren .',11' , Î -. .' ". ,

!',

'

..,

~

.

'~

., , . ....

".'.,-

•. :

..;

•.•

,\

~.:..

) -.

,J ••

.', .'

.1'~"$:',~'

".0, -,1 \ "

~f,

'.',

.'

.

.,l .:'.~.

~~,j:,.:'.

".;;r::::;::.t.,

-.

.

d

.:

".'l.o.·

i~ ..•

,"";,,

'

'

1

t

"

~\.: •.

"' .. ~.'~,:.

I D~ relatte GentlZee~w~éh': aanderen kwam ook in anldeç. Qpzichtaan bod tijdens de paneldiscussie die hef sympo:-' I si~ besloot. Burgemeester .c. IOckeloen van Terneuzen wilIk wil I kijk . ,. I de wel eens·precies van prof. " we eens en .of bet, mogelijk is om voor Anselin weten waarom Gent ,Zeeuws-Vlamingen een uitzonderingspositie te ere.ë... zo dringend een grotere sluis ren", zei de Nederlandse ambassadeur in Brussel mr. bij Terneuzen. wil. "Gent zegt ~hris van der Klaauw zaterdag op het' ScheldesymPQ- . we~ vaak dat, er een grotere Slum in Terneuzen. '.. . J' , ' ; . -sluis moet komen, maar we , .. .' ~ .' .',' • - .~ - ,. horen veel te weinig waarom"," I : Hij deed' die belofte nadat 00 hij vond de h~idige hoge aldus de burgemeester. J directeur L. Uilenbroek van col egegelden ~nwkend.. Een" ;':..'.'. . J het gewestelijk arbeidsbureau' 'v« egenwoordlger van. de .!Aris~lmhet het met op Zich , \ in Terneuzen gewezen had op' Gentse universiteit,' evenals zitten.IiÎj wees erop dat Gent \ een verslechterende' samen- iVan der KlallUWinleider, tijeen grote verscheidenheid aan werking op onderwijsgebied. ' -dens het symposium, prof. M." trafieken heeft binnengehaald De Belgische, universiteiten -Ansehn deed QOk een goed om het risico bij economische laten veel minder buitenlan- 'woordje voor Zeeuws-Vlaamrecessies zo klein mogelijk te i ., ders toe en die moeten een erg se studenten. ' .' houden. In een aantal sectoren .hoog . collegegeld . betalen. "Zeeuwsch-vlaanderen llgt. is volgens hem sprake van een Vooral voor Zeeuws-Vlaamse binnen het natuurlijk verzorschaalvergroting in de sche- . st':ldenten,die Gent binnen be- , gingsgebied van ~ent" \ zei,~' pen die voor de aanvoer zorreik hebben, maar er piet heen om er onder.emge Jtilante~t gen. 'mogen, is dat frusterend. , ~leen kleine verspreking aan toe '.. Van der Klaauw onderken .• ~[te voegen: 'Het is eigenlijk een "En~a~. moet Je ~k ,~e:;de de bijzondere positie van wingewest'. "Dat. Zêeuws..,l comm a les ver~~o n. n het gebied, al wees hij er oo~' Vlaamse studenten naar Gent argument vond hij verder de , op dat de Belgen 'in het verlekunnen komen, zou normaal I toename,van het scheepvaartden te royaal ziin aeweest'. zijn", suste hij vervolgens de v~rkeer 10 ~et algemeen en de gemoederen. stu~ulans dle, van een grotere I ~l~~k~:~~e~!f~a~ vd~fhe~:' \. ~naalzone.. " . . I "

';~'4"',.,~ "

-Ór

-.-,r;-r~ 7·-:.....'.·,;.,:'\-;~... ~-JL

~~-~.~~~.:::-~:-:,

Vaneeno~rve""lagg~

',tr,

I'

'..

."

<,

••

.I

'vi \J1 'vi o


,354.

Repeteren voor 'Terneuzen rond 1584'. Van links naar rechts Axel Dijkwel, Lidwien Gremmen, Carel Ockeloen, Willy de Meijer en Willem de Zeeuw. .

Terneuzen 1584 HET MOET DE PAN UITRIJZEN ALS KOKENDE PEK roeger waren ze niet zo puriteins hoor", roep burgemeester Carel '" Ockeloen van Terneuzen tijdens de repetities van het toneelstuk Terneuzen rond 1584' schrijver/regisseur Maurits Schoenmaker toe. Ockeloen in de rol van baljuw Joos van de Leene, werd juist door de wulpse herbergiersdochter Cathalijne in de arm geknepen, waarna zij hem een zoen op het voorhoofd drukte.· Schoenmaker ziet als gevolg van' deze spontane reactie best wat in een scriptwijziging. De baljuw heeft het volk juist verteld dat Terneuzen stadsrechten krijgt. Reden.tot feest. Het volk valt elkaar in de armen, maar het dansje van plezier wordt door de regisseur geschrapt. "Te dansschóolachtig", vindt hij.

V

. ~..•...

Leraar Nederlands Maurits SChoen~ maker schreef het stuk naar aanlei ding van het 400-jarig bestaan va ' Terneuzen .: Bron: de geschiedenis van Terneuzen van dr. J. Wesseling. Tijdens de repetitie dinsdagavond in het Zuidlandtheater was het zwe-, ten geblazen. Menigeen verscheen] dan ook in korte broek. Eind september moet men met het Vlaamstalige stuk de planken op. Authentieke Terneuzenaren uit het verleden vormen de east en Schoenmaker heeft er nog Wat zelfverzonnen smaakmakende types aan toege-. voegd. Hoofdrollen zijn weggelegd voor de gewone man.' Die kwam dinsdagavond op in de fraaie decors waaraan student aan de kunstacademie inDen Bosch Jan van Es, een vakantie lang bouwde. .' '

JOC;s

Hamerlinck (Raymond Wauters), een sullige boer-van middelbare leeftijd komt met 'veul last va~ vocht en stramme spieren' gedeprimeerd het toneel opsloffen. ~toffell de Coninck (Wim Riemens) die het , leed niet langer kan aanzien nodigt de sukkelaar uit voor een stevige dronk in de herberg. van het 'schoonste 'wijf'uit, de contreien' Corre Minnaert (Lijda Wille) een knappe, struise, geen schrik vo?r I mannen, met haar dochter Cathalijne, als haar jongere evenbeeld. "Cathalijne service", schreeuwt ze. Maar:Schoemaker vindt dat nog te zwak uitgedrukt. Driftig begint hij I heen' en weer te lopen over het" toneel: "Je bent een del, verdorie. Alles wat je doet is fel. Het moet de

pan uitrijzen als kokende pek". Hij brengt de hand naar zijn mond en schreeuwt nog-wat decibellen harder: "Cathalijne service!l!" Op van de zenuwen ploft Willem van Yessche (Marc Alllët), de molenaar van Zaamslag op de bank van de he~berg neer. Driftig gebarend en buiten adem: ,,.Achterna gezeten door de Witte Wieven!" Maar op Schoenmaker maakt -hij geen indruk. "Te twintigste eeuw-nerveusachti~.", zegt hij en laat Van Yessche zijn neurotische act nog eens herhalen. De volgende scène speelt zich af bij het Spaanse kasteel. Uitbaatsters en herbergbezoekers hebben er een partijtje' drank afgeleverd aan de temperamentvolle, donkere, dertigjarige. kapitein Aldane (journalist Wout Bareman), die het daaropvolgende geweeklaag van het volkgeïrriteerd en een bloedstollend norse blik in de ogen afdoet met de woorden: "lek zal zien wat iek voor u kan doen. hartelijk dank voor de jerez".


.;ü-~et

,wethouder, .raadsleden en 'd' Schoenmak~;h~eiae burgemeester van Terneuzen " "Welaan, IDlJnezel,schijt .. ', .. ge~n bedrijf beginnen, maar daar volgt spelen in het toneelstuk krijgs-.f ten: edeïfieden en notabelen. In het <la: dukaten". De 'l?alj,UW .~s d~or die . commefoltaar van Ockeloen achter , .. r' _ _._ ..•••opmerking danig m ZIJn wiek ge- ,de coulissen: ,,Nee, we moeten-de '::..gelljkswerk vertrouwd met toneel- ,se,Doten.Zijn gemoed,schiet vol.l?e,s~èUe .zeven en acht nog .spetent" spel, maar op de planken van het Terneuzenaren kunnen het, ook roet .,'Irr de pauze vertelt Ockeloen over 'Zuidlandtheater had. men het er' " rengen.: zè hebben' geen' nage' , _~' .eelervaringen: ,,Ach,1IÎlpromoeilijk mee. Geteisterd door, ze- ,om hun kont te krabben .."Zij fie~ _ ~~~" makkelijk. Negen vandè nuwen. forceerde één van hen. de' ben zelver gans. genen ezel". aldus] tiert' bespraken improviseer ik. Het deurpost in de poort van het kas- i de baljuw. . ,', .." . !'. maakt me niet uit waar ik spreek. 'teel. Een p4,)0rtduidelijk. afgestemd» De, bur,gemeester (de baljuw)heeftl"Z~ kurmen me rustig in Krasnapels" op de korte lengte van Terneuzena-. dwdelijk problemen met de mono- :ky zetten. Toneelspelen is moeilijJ , ren 400 jaat'geleden, goed voor hier f loog waarin.hij zich tot Fllips richt. 'ker, je zit aan de tekst vast, Ik,oefen l..e,ndaar "een buil: .... . "De tekst is te lang om laten 'thuis; met de bandrecorder: ik , Grilár Fllips' van Hohenio (raadslid/ refereren: ,aan ~~ ezel' van Johan". spreek, de tekst in. !i~t is eer: heel 'Willem de .Zeeuw) krijgt voortdu : m~ent hij. "Ja., roept wethou~e~, karwei. Eerst dacht Ik Ik doe dit wel rend.van de souIDeuse op.zijn falte- WIm ,,:an Walraven in afwachttr:g . e~en, maa;r dat was, zelfov:et:Schatr , omdat hij zich niet, aan zijn tekst.; van zijn beurt uit .de zaal. "Het IS t~~: Het, IS leuk; maar stik moei• ~ged,e'èltelijk$het,Duits; houdt.De meer adrem ~Carelmeteen op de lijk.'.. . ,," ., ,"', .graaf begiát op een gegeven mo-. e~el reageert!" Maar Schoenmaker Ten,tg op het toneel. worstelt FilipS . ment' te ~improviseren en beweert;' wil daar ~et, van weten. _"Detekst is : opnieuw met he~ Duits. "Hé Willem, zijn 'van und muti' in de za&!te zien ',e~n, motie, van wantrouwen tegen je- praat nog, roet als prins Bern- . ,zitten.' " " ',"1 Fllips, daarna geeft de baljuw Gau- ,)lard". "Eh" Schade, jammer .. Ich ; .Vestingdeskundige. l{empe: (hóófd lier lik opvstuk". De baljuw protes- ha~;,:, su~h 'rneme- I verantwortltch- : . ,hóreca-afdeling' Zuidlandtheate~ te,ert hefyg als, Schoenma,ker hem "kel~"" Wi?em van' Yessche komt , a de Meyer) toont de tèkening tijdens een-iandere' scène, naar de met een Jutezak aanlopen. Vooraf:,Y'a'iHie.tebouwén fortif!.cati~ Filip~ ande~!!,kant van: 'he~ toneel diri~ i gegaan d~orCa~j~e, di~,de heren f&. verrukt over .maar kapitein geert. "Dat, kan roet, Ik ben op weg. op frivole en ordinaire WlJzebena-r 'GauIier {wethouder Johan n,aar m'n balk; 'ik moet 'daar gaan ,dert. Ze duwt met haar achterwerk . ~oó'yen'}-van,het, D]J1tsehU~IJ:1 ZItten", l!lidruchtig laat ~j ziClf~ :~tegen, .,kaPi~in" Gaulier, '.di .. ~: van _-.'"""',...... •..••.• _~,.....,,""""_~et.de f1nancienn~aI!..~~~.een,boomstam.nlaffp.n " ,~ve!-'Stijft.,:,... , " aar.: komtLe 'Goth: (raadslid Fràn-Hameltnk) net toneel optorm4- ,.Door de. Spanjolen ge" vangen: gepikt". Ze willen Willem l"v~ ,Oranje zeep ~~lpèn; De .! ,vrlJe'.:vertaling. van Flhps:. ,Um " Se,ife", gaal' er bijSchoenm~er niet in:, l;Iet.,toneelstuk wordt pikant en filosofisch in, het derde .' bedrijfr waar Petrus Hondius (ree-: tor van de gelijknamige scholengemeenschap Even Wildeboer) zijn analytisch. oog over zaden en krui. den laat gaan. Volgende'week möe't zonder boekje gerepeteerd worden, stelt Schoen,~aker aan' het' eind van de repetities. Raadsleden en wethouders; hángen -uitgeput aan de: bar in' de catacomben van het Zuidlandthea...-tèr, Het:QUits van-wülem'de Zeeuw " I is onderwerp van gesprek. Ockeloen . ] -tussendoor: "Nou het is niet zoeer " het Duits dat niet verstaanbaar is ik maak me meer zorgen over het . Vlaams". Schoenmaker op: zijn be~ is bezorgd over de afwezigheid van sommige spelers. Stand-in Alex Dijkwel, van beroep reehercheur-.en, waarschijnlijk gestuurd door zijn, opperste korpschef Kees , Hindriks (schout in het toneelstuk), werd aan onmenselijke beproevingen onderworpen. Zwaàr geboeid werd ,hij door 'het gepeupel het , toneel opgesleurd en bijna kreupel f. geslagen' met, de stok .van Joos , H.amerlinck,die plotseling geen last , meer van ischias had, Schoenmaker . . houdt 'er rekening mee dat ,er iets .•.., "fout kan gaan, tijdens d~ opvoerm,_' , gen. "Ik maak liever een natuurlijke blunder dan dat ik regiefoetjes toepas, maar' daar moet .net wel bij , blijven", zegt hij, , Terneuzen, zal 'tranen 'lachen om 'Terneuzen omstreeks 1584', maar ',Schoenmaker wil dat men 'ook de •. '.-~' -r- , seriejlze momenten oppikt. De-fllo''':''':l~'''''''''?'i' ' • û; " s~fie: "ZOrgdat de verdediger geen aanvaller wordt". Een Latijnse ,spreuk boven de poort. van het Spaanse kasteel, waar zich omstreeks.1584 het leven in Terneuzen in alle hevigheid afspeelt. Het. toneelstuk ts iri het Zuidlandtheater, 'te zien op woensdag 26, vrijdag 28 en zaterdag ?9 september. - .

te

-=

ROL

V E RD ELI.

N G

.' ••'j

r.

,

eWaldemar YsebaeTt' ~.', . -


-

356.

Generale repetitie in Terneuzen ----------..:.,.

TERNEUZEN- De generale repetitie van het' stuk 'Terneuzen rond 1584'zit er op. De spelers, onder wie een groot aantal 'l'emeuzense prominenten, hesen zich dinsdagavond' in het Zuidlandtheater hier en daar

, moeizaam in keurslijven en wapenrokken van velours. Ringen, kettingen, brillen en horloges gingen af. Een van de spelers stelde in zijn enthousiasme zelfs voor ook maar het kunstgebit uit te nemen om het

.

alles om de spelers die maandenlang hebben gerepeteerd het stuk metnóg meer 'volks enthousiasme' en 'esprit' te laten spelen. Daarvóór ging het bijna complete , historische Terneuzense gezelschap ,inclusief 'De Witte Wieven'op de foto. Geleerde en botanicus Petrus Hondius liet zich verontschuldigen in verband met een vergadering. Voor het toneelstuk, waarmee deze week de festiviteiten rond het 400jarig bestaan van de stad Terneuzen worden afgesloten, is nog een beperkt aantal kaarten voor de woensdagavond en vrijdagavond beschikbaar. , Donderdag.is er geen voorstelling in het 'Zuidlandtheater, maar liethebbers van een opvoering "Terneuzenin 1984' kunnen de meeste spelers tijdens een vrije improvisatie aan het werk zien tijdens de raadsvergadering in het Terneuzense stadhuis. .

..'

publiek dat vandaag, vrijdag en zaterdag naar het stuk komt kijken.een zo getrouw mogelijk beeld van het leven in Terneuzen anno 1584te gen. Regisseur-schrijver. Maurits Schoen-, maker zette dinsdagavond alles op

.

Wat de voorstelling van zaterdagavond betreft is er in het Zuidlandtheater geen enkel plaatsje meer vrij. Deze laatste opvoering is voor genodigden. Het toneelstuk is overigens niet avondvullend. Woensdagavond is er daarom voorafgaand aan de opvoering een .optreden van The Barbetschop Singers uit Vlissingen, die à capella een vijftiental liedjes zingen. Na afloop van het toneelstuk vrijdagavond treedt het jeugdorkes van de harmonie 'De Vliegende Hollander' onder leiding van dirigent Piet Eekman voor het voetlicht. Klapstuk is zaterdagavond het uit twintig man bestaande orkest John White's Big band.


• De voltallige bezetting.

- FOTO'S OE STEM / COR J, OE !lOER

PROMINENTEN

PLANKENKOORTS BUTERNEUZENSE

'Stel dat ze klappen.

,

• •

daarnaast in geslaaid----ae-~ teksten zo te formuleren dat er wel om gelachen' moet TERNEUZEN- De 'genera- maakt van 'Terneuzen rond worden, stuntelig gebracht le' moet nog beginnen als bet 1584'moet voorbereid zijn op of niet. Terneuzen, toen en gezang door bet knusse bar- . 'een beetje plankenkoorts nu, is herkenbaar gemaakt retje onder bet toneel schalt;' van de plaatselijke promi.• Het verantwoordelijke 'nenten (burgemeester Ocke- , rond een vermaard histo-: risch bolwerk, 'de Moffentweetal is indrukwekkend loen, politiechef Hindriks, gekleed, maar lijkt bij voor- I' alle wethouders, raadsleden I schans, bijna-professioneel in decor gezet door Jan van baat de bibberatie te heb- \ en vele andere), die nu eens ben. "Voor- en naspel zijn een andere rol spelen, dan ze ~voor mij bet belangrijkste, gewend zijn. Maar het zal de want ik sta maar even op ,pret, niet. drukken, want' bet toneel" zegt er een met", schrijver/regisseur Maurits meer bravoure dan bij later, Schoenmaker heeft blunders op de planken waarmaakt. . ingecalculeerd. En is er Van een onzer verslaggevers"

1---zaterdag Wie vandaag, ~ijda~T de wtvoermg mee- -

I

': "Mensen", begint Schoen- . , -Nu wordt ~et gezelschap maker z'n preekje voor' de \ zelfs voorber~ld op applaus . repetitie' zorg er in ieder "Stel dat er Iemand klapt" geval v~;'dat men in de ko- zegt Schoenmaker,' "dan mende honderd jaar niet ~l ~oeten we dus..netjes met te veel negatiefs over ons n allen een rIJ formeren. zegt".ISommige spelers voe- ·Zor~allemaal boven te zijn". len nattigheid en. frunnikAls Iedereen daarvan door-: ken aan de historische kos- idrongen is en het kostuum tuums, maar ookdaar zal val}, de baljuw netjes verhet niet aan liggen. Ze zijn steld fs, kan het niet meer schitterend op maat ge- I kapot. maakt, daar kan de lijvigste Vandaag gaan de Barber- \ Terneuzenaar niet omheen. shop Singers uit Vlissingen Ze moeten horloges, rinaan de toneeluitvoering gen en brillen in de kleedkavooraf, vrijdag verzorgt het \ mers achterlaten, want die .Jepgdp~~!';S,~van D~Vli~gen- i had de bevolking anno 1584 I de Hollander het toetje ~liop nog niet. "Maurice,wat doen de slotdag, zaterdag komt de wf! met de kunstgebitten?". uitsmijter van John White's wil een hoofdrolspeler dus Big Band. De uitvoeringen weten. "Daar' is dit gezel- beginnen steeds om 20uur in schap te jeugdig voor" luidt het Zuidlandtheater. Alleen de beleefde reactie van de voor de voorstelling van immer bezige regisseur.' vandaag zijn nog kaarten verkrijgbaar.

,Z

I

VI \}1

-..J


358.

·1 Expositie bij toneel Terneuzen TERNEUZEN - Het sluitstuk van de feestelijkheden rond 400 jaar Terneuzen, drie uitvoeringen van het toneebtuk Terneuzen in 1584, gaat verge- zeld van een terugblik op dit teestjaar, ..

_-_ ..---

I~oneelbravour ..

In de hal van het Zuidlandtheater wordt deze week een expositie ingericht, waarop vele kranteknipsels te zien zijn, naast talrijke kleuren- en zwart-witfoto's . Zoals bekend staan tientallen Terneuzense prominenten .woensdag, vrijdag en zaterdag op de planken in het Zuidlandtheater. De' bedoeling is dat het publiek voor en na de voorstellingen en tijdens de pauze een blik werpt op de tentoonstelline.

vóór de aanvang ... -

--------------

• Witte wieven, aLlerminst spookachtig

A


ONTSPANNiNGSMIDDA

G

359.

Zon-nebloem Terneuzen viert lû-jarig bestaan TERNEUZEN - De afdeling Groot Terneuzen van de vereniging voo~zi~k~n 111gehandicapten 'De Zonnebloem' viert zaterdag.l·septem~er het tlenJar~g lestaan met een regionale ontspanningsmiddag In het ZUIdlandtheater In remeuzen, gevolgd door een koud buffet in het Zeldenrustcollege. Aan h~t !!est gaat een dag eerder, vrijdag 31 augustus o~ 19.00uur, een receptie fDOraf in de foyer van het Zeldenrustcollege. . Oe regionaleontspanningsmiddag is, en gehandicapten en vakantieweken. ~halve voor medewerkers en gasten "De laatste jaren hebben we vooral iiIldeafdeling Groot Terneuzen van geprobeerd s~men te werk~n met ~~Zonnebloemook bedoeld voor .de 'dere groeperingen, zodat je een uit~delingen Gro~t Axel en Groot Sas wi~.seling van mensen en gedachten iiIlGent.Naar schatting zullen onge- krijgt. Dat bevalt .erg goed. Wat de reel' vierhonderd zieken en gehandi- toekomst betreft WIllenwe vooral het ~pten met hun begeleiders het optre- aantal vakantieweken uitbreiden", al- , .envanhet operettekoor 'Tussen de dus Elskamp. :ail.s' uit Eindhoven bijwonen. Kapitein Van der Decken en het pro, «lltieteamvan evenementencommis- Tot en met eind december heeft de 'DeVliegendeHollander' zijn op de Terneuzense afdeling nog een flink t.lpanningsmiddagook van de par- aantal activiteiten op het program~enzorgen voor een verrassing bij de ma staan. Zondag 23 september is er lOftie. In de pauze is er een optreden de viering van de Nationale ZiekeniiIldeTerneuzense showgirls.Regio- dag, dit jaar onder het motto: "Als IIIOrzitter van de Zonnebloem G. Me- thuis ziek zijn niet meer kan", in de oelinkspreekt een kort woord ter Terneuzense Opstandingskerk. ZarsJuiting van de ontspannirigsmid- terdag 8 september krijgen alle gaslag.De middag wordt bijgewoond ten van de Zonnebloem een bloeàoor eenvijfentwintigtal gehandicap- nietje. Eind september houdt de Zon:en uit verzorginstehuis Ter Schorre nebloem de interregionale vakantiemTerneuzen,waarmee de Zonne- week, waaraan twintig gasten uit ~oem nauw samenwerkt. Na het ont- heel Zeeuwseh-Vlaanderen deelne~anningsprogrammazitten gasten men. Reisbestemming is Deurne (N), enmedewerkers van de afdeling waar de Zeeuws-Vlaamse trouba-, Groot Terneuzen van de Zonnebloem dour' Piet Brakman optreedt. !al1 vooreen koud buffet in het Zel- Donderdag 25 oktober gaan de Zonne~enrustcollege. bloemgasten winkelen nabij, Gent, De afdelingGroot Terneuzen van de waarop een etentje in De Pinte volgt. funnebloem is 1n tien jaar tijd uitge- Woensdag 5 december zit de zon weer I çoeidtot een organisatie' met 280 in de schoorsteen, zieken en gehandilISten en 90medewerkers. De Zonne- -capten ontvangen dan een sinterklaabloem wordt in haar activiteiten on- spresentje van de Zonnebloem. Hoogdersteund door een groot aantal be- tepunt van hetjaarprogramma vande mjvenen instellingen. "Vooral de afdeling Groot Terneuzen van de Zon:aa(ste vijfjaar hebben we een flinke' nebloem is ongetwijfeld de kerstvieçoeigekend", vertelt voorzitter G. J. ring op zaterdag 22 december in de 11. Elskampvan de afdeling. "Het is kantine van Philips in Terneuzen. De Itegenwoordig zo dat de mensen activiteiten van. de Zonnebloem wormkelijk ziek of gehandicapt moeten den bekostigd uit loten verkoop van $ omgast van de Zonnebloem te de nationale loterij, contributie van kunnen worden. Terneuzen is inmid- de leden en verkoop op ZonnebloemdeIs degrootste afdeling in Zeeuwsch- stands tijdens braderieën en dergelijI1aanderen'~. De Zonnebloem houdt ke. De vakantieweken worden gedeel- I nebmder meer bezig met ziekenbe- telijk gefinancierd uit de Harten Vijfmek, ontspli!IDingsdaK!ill-YQQr zieken", ~ctie. .

Programma

Receptiejubilerènde ' ..DBureau e heer Martens van het ~ationaal afdeling·Zonnebloem , van de Zonnebloem Breda 'Groo·t T' erneuze , n hield een korte toespraak waarin hij de afdeling Groot-Terneuzen van 'De

.Jubileummiddag 'De Zonnebloem' met 450 gasten in Terneuzen TERNEUZEN - Met het' Adieu meine kleine Gardeoffizier' .b~sl~ot ~perettekoor 'Tussen de raîls Uit Eindhoven zaterdag de regionale ontspanningsmiddag van de vereniging voor zieken en gehandicapten 'De .Zonnebloem' in het Terneuzense ZUldlandtheater. Ongeveer 450 gasten e~ medewerkers van 'De Zonneblo~m , onder wie een aantal gehandicapten van verpleeghuis Ter Schorre, beleefden een onvergetelijke middag. Ook burgemeester C. Ockeloen van Terneuzen en enkele Terneuzense ~n Axelse wethouders .waren aanwezig. De ontspanningsrruddag, georgamseerd door de afdeling Groot-Terneuzen van 'De Zonnebloem' die haar tienjarig jubileum viert, werd geopend door kapitein Willem van der Decken van het Terneuzense promotieteam. ' In de pauze serveerde men de gasten" tijdens een optreden. van. de Terneuzense Showgirls, een kopje koffie. Na afloop van het optreden v~ het operettekoor, dat een populair progr.amma in Zuidamerikaanse en klassieke stijl bracht, sprak regiovoorzit~r G. Mechelink van 'De Zonnebloem een kort dankwoord. Na het middagprogramma werden de gasten uit Axel .en Sas van Gent n~ar huis gebracht en feestte de afdeling Groot Terneuzen van 'De Zonnebloem' verder in het Zeldenrustcollege, waar men met 230 gasten aanzat voor een koud buffet. Na een begroeting door voorzitter G. Elskamp van de afdeling roemde burge~eester <?ckeloen in een toespraak de inspanrungen van de Zonnebloemmedewerkers. Ockeloen zei het een. goe~e zaak te vinden dat in de vrijwillige sector zoveel voor de medemens wordt gedaan. Hij stelde vast dat de gemeente Terneuzen op dat gebied een goede koers vaart. In de Opstandingskerk 10 Terneuzen wordt 23 september een oecumenische kerkdienst geh~)U~en voor de medewerkers van de jubilerende afdeling. '

10

TERNEUZEN - Ruim 200 oud-mede-: werkers en belangstellenden bezochtenvrijdagavond de receptie ter gelegenheidvan het tienjarig bestaan vandeafdeling Groot-Terneuzen van deverenigingvoor zieken en gehandicapten'De Zonnebloem'. Mevrouw : A. Klaassen bood in' de foyer van scholengemeenschapZeldenrustcol-, legeinTerneuzen het bestuur van 'De Zonnebloem'namens alle medewerkers200gulden aan.

Zonnebloem' .bestaande uit 250 gasten en 50 medewerkers schetste als hèt voorbeeld van de activiteiten van 'De Zonnebloem'. De receptie· werd opgeluisterd door een muziekgezel- waar het operette koor 'Tussen de schap bestaande uit onderwijspersorails' uit Eindhoven optreedt. Na het neel uit Sluiskil. Vandaag, zaterdag, l ontspanningsprogramma gebruiken viert de afdeling Groot-Terneuzen Igasten en medewerkers van de afdevan 'De Zonnebloem' het tienjarig ling gezamenlijk een koud buffet in jubileum met een regionale ontspanhet Zeldenrustcollege. ningsmiddag in het Zuidlandtheater"


Z~!~rdagkoud buffetèn optreden koor

eZonnebloe.m ~Terlne_uzen"1 viert 1O-jarig bestaan

• \!~ Het

bestuur van De Zonnebloem afdeling Groot-Terne~,,:._Rechti op:'de foto mevrouw C.Gqrr~~n.

.

TERNEUZEN - Een Welfarewerk~ onder andere i' rrietje voor dezieken. Deie optreden van het koor heTtRo hde Krt ItU1dsf. d n T _ dienst is ook voor belangstel,Tussen d'I" 'tl' ans e e a e Ing er- . lenden, z.: ._ e ral s UI neuzen zo'n 280gasten. Het ge- ',' -=-,,__ _ ,_ E~ndhoven v<?Orde reheel wordt gedragen door zo'n Op 22september nemen vijf: gionale afdelmgen van 90vaste medewerk?ters. . gasten deel aan de interregioDe Zonnebloem en een Mede om de sociale contacnale vakantieweek in Deurne, koud buffet voor de aften tussen gasten en medeNederland. De winkeldagtocht d r Goot-Terneuzen werksterptember komen er voert de gasten dit Jaar naar e mg r t b dan ook zo'n 400 gasten naar . de omgeving van Gent. In dezaterdag 1 sep em er, -het Zuidlandtheater om het cember is er weer de actie 'Zon1 vormen het hoogtepunt. optreden bij te wonen_~ in' de schoorsteen' waarvoor i~. het fee~tp.r0gramma. .~p;;';ttekoor· ~s~ de rails,' ~ men nog st~ ~ensen zoekt~ bIJ het Iû-jartg bestaan. dat een gevarieerd programdie een pakje willen maken Voorafgaand hieraan ma brengt. In de pauze is er voor de zieke medemens, . . houdt men vrijdag 31 een optreden. van de Tern~uDe kerstviering, vanouds een' augustus een receptie in z~nse sh~wgIrls. De operung . hoogtepunt in het programma; 'al geschieden door kapitei .... - - - - --.-.----.ld de foyer van het Ze en- .. Va~ der Decken, die met het! : wordt 22 ~ecember ~~houden rustcollege aanvang -. - -- ---~ -Ó, in de kantine van Philips Ter, promotieteam nog een verras- .-.neuzen Mevrouw Gerreman 19.00 uur. sing in petto heeft. Na afloop. . te isI

De. afdeling Groot-Te~eubegint voor de jubilerende afzen van ?e .Zonn~~loemIS de deling de dag pas goed. De laatste VIJfJaar bijzonder ~_gasten uit Terneuzen krijgen groeid en heeft als doel.l:et dan in het Zeldenrustcollege vorderen van het we~zIJnvan een koud buffet voorgeschode ziekenvan alle gezindten. teld bereid door een restauIn het begin werden er geen rant uit Terneuzen. strenge gesteld om als gast te Op 23 september viert men .worde~ aangemerkt. .N':lkan' de nationale ziekendag (zonmen met m~r ongelimiteerd dag 9 september) met als groeien.Er IS een strenge setheam: 'Als ziek zijn niet meer. lectieprocedure en een. dO?r-. kan', met een kerkdienst in de wijsfunctie naar de stichting Opstandigskerk en een bloeWelzijn voor Ouderen en het

v.an de ~~m~b::c:n~ Al ~'!ev::tivitei~n zijn mogeiijk kt door allerlei giften gemaa . 'ven en articulievan ~nJationale ~oterij en ren, e n "k deel van voor een bela~::~Jvenirstands :~ e~veloP~~ousiaste medel~ ksC:~szijn opgezet". wer .

I

, _


~ l'ERNEUZEN - Het Zeeuwse korfbalteam heeft zaterdag in Terneuzen aangetoond in een kort tijdsbestek tot een eenheid te zijn uitgegroeid. Dat resulteerde in een ijzersterk optreden tijdens het driehoekstoernooi van Luctor, waarin Zeeland het op moest nemen tegen selectieteams uit Vlaanderen en Antwerpen. Met winst (7-4 tegen Vlaanderen) en een gelijkspel (7-7 tegen Antwerpen) eindigde het Zeeuwse team met een gelijk puntentotaal als Antwerpen, dat slechts opbasis van een beter doelsaldo de eerste plaats pakte. Tevredenheid alom echter in. het Wi~ H~nck en Lejo de Hond' Ze'eZeeuwse kamp, waar niemand had land naar 5-3 en na 5-4 vergrootte verwacht dat Antwerpen kon worden Peter Crucq de voorsprong opnieuw bedwongen. Deze provincie is het tot twee doelpunten: 6-4. Dat was kortbalmekka van België en stuurde voor de Belgen het sein om het tempo een.zeersterke selectie, die in feite een nog hoger op te schroeven. In een' natio~ale B-selectie ~as. Met spele.rs. sUblleme tase boog 'Antwerpen' de dus die t:egend~ Belgtsche top aanzit- achterstand om in een 7-6voorsprong. ten e~ die bereid v.:arenom twee keer Waarna in de laatste minuut door een 25'mmuten alles wt ~,ekast te halen. afstandsschot van Johan Harinck de "Daardoor.werden WlJ toch ook naar eindstand op 7-7 werd bepaald. een hoog niveau getrokken", dacht de I Zeeuwse coach Adrie van de Berge. ,,,Het Antwerpse twaalftal speelde I agressief, hard en liet ons erg veel: Doordat Antwerpen daarvoor met 8-3 loopwerk doen". Met nóg verzorgder en Zeeland met 7-4 van Vlaanderen spel dan Vlaanderen (waarvan Zee- had gewonnen eiste Antwerpen de "Iand met 7-4 had gewonnen) werkte toernooiwinst voor zich op. Met naAntwerpen een prima wedstrijd in de me in de tweede helft tegen Vlaandehand, die op het scherpst van de 'ren had Zeeland uitzichten op een' ~nede werd uitgevochten. Dat leidde grotere score, maar te veel doorbram de slotfase zelfs tot het wegzenden ken werden niet goed afgewerkt. van een Belgische speler, die zich niet "Toch moeten we met die overwinkon verenigen met de scheidsrechter- ning tevreden zijn", vond Van de lijke beslissingen van Toob Fraanje. Berge. "Vlaanderen speelde in de De Belg stond met zijn opmerkingen verdediging erg kort op de man en model voor zowel. Antwe~en als dat maakte bet voor ons niet gemak-, Vlaanderen: tal van spelers wt beide kelijk. Drie doelpunten verschil teselecties vochten telkens de beslissin- gen zo'n ploeg is toch niet gek". gen van vooral Jaap van Spronsen Na de 3-2 voorsprong bij de rust (die Zeeland-Vlaanderen leidde) en (doelpunten van Wim Harinck, Jan Toob Fraanje aan. . Kooiman en Johan Harinck) wist de "Da:u:meehaalden ~eechter wel zich-.Zeeuwse ploeg steeds ëën gaatje van zelf wt ~et spel, wist Van de Berge. twee doelpunten te slaan door treffers "Het.pleit voor.onze ~loe~dat;,:,e met \van opnieuw Johan en Wim Hartnek op ,die opmerkingen m gingen . ~t- 'en Aemoud Crucq. Peter Crucq bouwwerpen en.Zeeland vo~hten een wter- de de marge van twee doelpunten uit ma.t:eboeiend du~l wt, dat na een tot 7-4, waarna Vlaanderen door de gelijkopgaand begin.(3-3me~Zeeuwse.stugge defensie in bed ddoelpunten van W.llll Harmck, Ida houden wang wer ge . Gideonse en Aemoud Crucq) in een . . regelrechte sensatie leek te eindigen. ~e UItslagen: Zeeland-Vlaanderen 7-4; . . Vlaanderen-Antwerpen 3-8; Zeeland-AntNa,de vakwisseling had, het ~eeuws erpen 7-7. De eindstand: 1 Antwerpen; 2 twaalftal gedurende enige tijd een eeland: 3 Vlaanderen. veldoverwicht, dat in een reeks van' . kansen resulteerde. Daaruit tilden .

'Do'elsaldo

Van onze correspondent

-'--

-

._.-

Foto's 'OudTerneuzen in voormalig

stadhuis' Van onze correspondent .' TERNEUZEN - Een van de zalen van het voormalig Terneuzense stadhuis is omge-. toverd tot een grote expositieruimte waar momenteel zo'n 350 foto's van Oud-Terneuzen te bezichtigen zijn. De foto's zijn genomen van oude ansichtkaarten. De expositie kan wellicht de grootste toto-expositie van toto's over het oude Terneuzen genoemd worden. ooit in Terneuzen gehouden. Fotograaf Wim Sinke is bijna een jaar bezig geweest met alles klaar te maken voor deze tentoonstelling. Zowel de foto's als de foto-omlijstingen zijn allemaal in eigen atelier gemaakt. Er zijn zo'n 300~o~'s in zwart-wit, de rest lS in kleur afgedrukt. Voor vele oud-Terneuzenaren zal het bezoek aan de doorlopende tentoonstelling heel wat herinneringen naar boven-halen. De expositie is dagelijlq; tijdens de openingsuren van de zaak te bezichtigen.

• tn orkest en Groot koor

TERNEUZEN - In het kader van het 400-jarig bestaan van Terneuzenwordt zaterdag 8 r, lePtemberin de Grote Kerk eenvoorTerneuzen uniek eveDement gehouden. Dan wordt uitgevoerdde grote eoneertmIs'MesseSolennelle' van de Franse cOmponist Charles Gounod. Een groot uit 120zan(ers tellend koor, bestaande tember. -,vooi-de begeÏeiding uit het hervormd kerkkoor. zal het versterkt Antwerps van Cadzand. de hervormde kamerorkest zorg dragen. Drie CantorijTerneuzen en het 0- vocale solisten zullen hun memerkoor Vocaliias, zal dit. dewerking verlenen. Als sowerk uitvoeren. .OJ::aanis. dat. Mariikp. .Tan_ne •.• MenIlep al lange tijd met, uit Brugge, de baspartij wordt plannenrond dit werk eens gezongen door Kees van Nieu-' metorkest uit te voeren. Maar'. wenhwzen uit Terneuzen. Met het financiële aspect was een tenorsolist is men nog in steedshet grote struikelblok onderhandeling. . . ._ f omdatvoor dit werk een grote orkest-bezettingnodig is. Nadatmen met veel moeite een '. grootdeel van de benodigde geldenbijeen heeft, hebben de besturenhet aangedurfd het werkuit te voeren op 8 sep-

Grote Kerk in \Terneuzen ... Op dit concert zal ook uitgevoerd worden de Cantique de Jean Racine van Fauré en een werk voor orkest ~~n. Het geheel staat onder.l~lding v3:D de Terneuzense dingent Arie Karreman. Met de voorve~~ koop van de kaarten wordt in de loop van deze week een begin gemaakt via de leden v~n de betreffende koren en Vla nader bekend te maken verkoopadressen.


-

• De raadsleden krijgen een roos aangeboden.

- FOTO WIM KOOYMAH

-'

Van, een onzer verslaggevers TERNEUZEN- Rozen en woorden van waardering kregen burgemeester C. Oekeloen en de raadsleden van de gemeente ,Terneuzen gisteravond aangeboden door de cast van het toneelstuk 'Terneuzen rond 1584'.

r

De, spelers waren in_~ol ol"!l~atop~e-

komen om de raadsvergadering bij te wonen. Na afloop declameerde Evert Wildeboer in de rol van Petrus Hondius een 'ode aan de Neuzense raad'. Hij vergeleek daarin de raadsleden met 'nijvere bijen' en sprak hen prijzend toe: "U doet dit werk voor een ander en altegader voor elkander". Burgemeester Ockeloen - zelf medespel~~even~ls_d~:,est van zijn college'-

dankte voor de attentie en riep daarna alle aanwezige 'poorters en butelu' op een drankje te vatten. De première van 'Terneuzen rond 1584'- waarin bijna iedereen die in Terneuzen 'iets' betekent een rol heeftvond afgelopen woensdag plaats. Voor vandaag en zaterdag staan de resterende twee uitvoeringen op het programma, Deze ziin hP.idenuitverkocht.

Muzikale· afsluiting viering Terneuzen 400jaàr·stad Van

O11Ze

correspondent

TERNEUZEN - Zaterdag 29 september vindt de muzikale afsluiting plaats in het kader , van de viering van 'Terneuzen 400 jaar stad'. Dit internationaal muziekfestijn wordt gehouden op de markt, Noordstraat en Nieuwstraat en begint om 13.30uur. 'De organisatie was in handen van de Showband Irene in samenwerking met de Evenementencommissie De Vliegende Hollander. Men heeft gekozen voor een zo groot mogelijke diversiteit van deelnemende groepen.

Het publiek krijgt naast de taler Blaskapelle uit Waregem tersgilden ,zijn dunne zijden originele' Beierse klanken, ge- (België). Alles is Beiers aan ; vaan, onder -het roffelen van onophoudelijk bracht door de Zilertaler Blas- deze groep, behalve hun af- landsknecht, kapelle, ook Zuidamerikaanse komst. Een veel gevraagde zwaaide in een reeks van siermuziek te horen van de drum- ' gast in Duitsland, waar de lijk in elkaar vloeiénde zwenfanfare Excelsior. Daarnaast 'kenners' wonen en waar ze kingen. Spectaculaire beweziet men een wervelènde show veel bewondering oogsten.Ge- gingen en opgooien van de en acrobatische toeren van de' roemd om hun veelzijdige re- kleurige vaandels, voor al die vendelzwaaiers uit Woluwe. pertoire van marsen, .walsen, bewonderaars van de oude In een korte pauze die is inge- volksmelodieën tot evergreens Vlaamse Kultuur zeker een last, wordt een uitvoering ge- toe, worden zij geprezen om ,belevenis. De deelnemende groepen geven door de Terneuzense hun 'richtigen Ton'. dansgroep Marijke. Verder zal Ook het typisch Belgische zullen tweemaal een optreden te zien zijn de drumfanfare Vendeliersgilde Don Bosco uit verzorgen op de markt waarExcelsior uit Rotterdam, voor Woluwe zal van de partij zijn. na ze aansluitend een rondvelen zeker geen onbekende Dit gilde wil de mooie hlstori- gang maken door de Noordgroep van o.a. de mini voetbal- sche traditie in ere houden, zo- straat en de' Nieuwstraat show op de televisie. als de vaandrig bij de optocht waardoor de hele binnensta'd Het.Tirolerorkest Die Ziler- van de middeleeuwse schut-' bol zal staan van de muziek.

,--------

-'


PZC/streek

Hetvendeliers gilde Don Bosco uit Belgi毛 in actie tijdens het muziekfestijn afsloot .

TERNEUZEN - Winkeliers in de Terneuzense Noordstraat hielden zaterdagmiddag even hun hart vast toen de vendeliers van het路 Belgische v.endeliersgilde 'Don Bosco' uit Woluwe, hun kleurrijke vendels, meters hoog, tot boven de winkelpanden, opgooiden. Gelukkig bleven echter de etalageruiten heel. Volgens de organisatoren showbandIrene en de evenementencommissie'De Vliegende Hollander' uit Terneuzen, was de vendeliers show het'hoogtepunt van het internationaal muziekfestijn dat zaterdag.middag als muzikale afsluiting van

7

in Terneuzen dat de 400-jaarfeesten

het 400-jarig bestaan van Terneuzen op en nabij de Markt werd jteh9uden.

Wie zin had koJ zaterdagmiddag in de Noordstraat en Nieuwstraat de boodschaptas even neerzetten om een dansje te doeri op de klanken van drumfanfare 'Excelsior' uit Rotterdam. Die had ondanks de bewolking toch maar de.sombrero uit de , kast gehaald en trok met sambaballen, koebellen en luide kreten sla- ' kend door het centrum van Terneuzen alsof het carnaval in Rio betrof. Liefhebbers van Beierse muziek konden hun hart ophalen met de 'Richtigen Ton' gespeeld door het

Tirolerorkest 'DieZilertaler Blaskapelle' uit Waregem. Tussen de bedrijven door trad in boerendracht' dansgroep Marijke van de Stichting Welzijn voor Ouderen. in Terneuzen op. Een half uur lang bracht die onder meer Amerikaanse, Tsjechoslowaakse en Hollandse dansen. Burgemeester C. Ockeloen van Terneuzen, die met enkele wethouders en raadsleden het muziekfestijn had bijgewoond, sloot met een korte toespraak het 400-jaarfeest van zijn stad voor 'de burgerij' af. De burgemeester toonde zich erg.ingenomen met de opzet van de muzikale slotmanifestatie die hij 'grensverleggend' noemde.


-

'HET WAS EEN PRACHTIG FEEST'

:Weemoeden vreugde "bij (slot :400-jaar-: ' Terneuzen I : TERNEUZEN - Weemoed en vreugdê streden-om voorrang. weemoed..-omdat het feest is:' gevierd en vreugde-omdat de festiviteiten, ,bijna tachtig In-aantal sinds de start eind april, : stuk voor stuk vrijwel vlekkeloos zijn verlopen. "Het' gezegde dat er in Terneuzen niets : mogelijk is en niets kan", meldde voorzitter P. C. Gerreman van de evenementencommissie : zaterdagavond bij de officiële afsluiting van 'Terneuzen, 400 jaar stad' in het Zuidlandthea. ter, I,is defintief gelogenstraft.", . Gerreman behoefde zijn woorden. slechts kracht bij te zetten met een simpele verwijzing naar het slotspektakel: de opvoering van Maurits Schoenmaker's blijspel 'Terneuzen I rond 1584', direct gevolgd door een • concert van de in Zeeland onvolpre: zen J ohn White's Big Band, En juist in • dat concert, op de valreep van het afscheid, zat de verrassing met de uitvoering van een arrangement dat orkestleider Johan Witte speciaal voor het slotfeest van het Neuzenlied schreef. Burgemeester C, Ockeloen krijgt nog deze maand de muziek - overhandigd, . , Terneuzen is weer teruggekeerd naar - het leven van alle dag. Voorbij - het zal wel even wennen zijn. Vier maan~den feest hebben echterwel sporen in de stad van de VLeigende HollanOl!l" , achtergelaten. Burgemeester Ockeloen verwees daar in zijn slotwoord ook naar: met de viering van 400jaar stadsrechten is er onder de Terneuzense bevolking een gevoel van saamhorigheid gegroeid.

Duizenden Ockeloen zei het zaterdag op het podium van het Zuidlandtheater zo: "V:ierhonderd jaar stad is niet het feest geweest van het gemeente bestuur, maar van de totale gemeente • . Duizenden hebben er aan meegewerkt op vrijwel ieder maatschappelijk vlak. De Terneuzense bevolking heeft zelf de kracht opgebracht dit feest te vieren. En laten we wel zijn: het was een prachtig feest ..."

En .Terneuzens eerste burger, bloemetje in de rechterhand en op dat moment nog gehuld in zestiende eeuwse kledij, weet zker: het zal geen 400 jaar duren voordat er in de Scheldestad opnieuw een groots feest wordt gevierd. OCkel,oen:"Het zal nu Burçemeester C. Ockeloen tijdens zijn slotwoord .

I

.

~


\ (

1

1 i

,1 t

Q_~aurtis Schoenmçzkerneemt, het herdënkingsbord in ontvangst .

. iedereen duidelijk zij~d~t we binnen ---------------....,..---_...:.. een luttel aantal jaren-weer een reden. ZUllenweten te vinden opnieuw een feest te oq~~seren. We hebben nu de smaak te pakken." . Voorzitter Gerreman van de evene.mentencommissie had daarvoor al I met bl~~dschapvastgesteld dat, mede dank Zij de weergoden, het feest exact volgens plan is verlopen. "Alle progr~a~onderdelen zijn doorgegaan. Er ISm de afgelopen vier maanden en trouwens ook daarvoor al, veel w~rk verzet. Veel .b~ères zijn genomen, Maar ~elukkig: emd goed,al goed." TERNEUZEN - Met een internationaal inuziekfestijn zaterdag 29 sepGe~~emandeed In zijn dankwoord - ' tember op de Markt in Terneuzen, gelIjk tussen neus en lippen het bewordt de viering van het 400-jarig ~tuur.van de Terneuzense VVV een bestaan van de stad Terneuzen muzi~~~e~eaan de hand. Hij constateerde kaal afgesloten. -De organisatoren e~ promotiete~ voor de bevan het muzikale spektakel, Show" ke~dheJd van ~e Scheldestad in de band Irene uit Terneuzen en eveneregJ? veel baanbrekend werk heeft mentencommissie 'De Vliegende Hol~errJ~ht."Wellicht verdient het aanlander, hebben drie korpsen met een Ievehng de~~ groep dames in tact te gemiddelde bezetting van zo'n vijftig aten en bhJvend in te zetten om man per korps, gecontracteerd. Terneuzen te vertegenwoordigen." Als eerste treedt zaterdagmiddag om 14.00 uur drumfanfare Exelsior uit K~pitein Van der Decken, G. 'De Rotterdam op. Na een concert in VlIegendeHollander' Scheele tenslotgala-uniform zorgen de Rotterdam" te,noemde het met betrekking tot het mers voor een tropische verrassing en toneelst~ 'Terneuzen rond 1584, de gaan in bijpassende kleding de Lagroteverdiensta van schrijver Maurits tijns-Amerikaanse toer op. Terwijl ~c~oe'nmakersom "Met zijn stuk poliExelsior met triangels en maracas de tlclen leraren, die toch pretenderen Noordstraat en Nieuwstraat intrekt, allesbeter te weten, geheel naar zijn. laat het Tirolerorkest 'De Zillertaler hand te zetten." Hij overhandigde Blaaskapelle' uit Waregem (B) op de Schoe~aker een oorkonde en een Markt in de vorm van marsen, walsen herdenkingsbord. Voor decorbouwer en volksmelodieën, Beierse klanken J31). van Es was er een kleiner exemhoren. Daarna verschijnt het typisch plaar.

__

....:.. __

OPTREDENS BLAASORKESTEN

I

I

Muziekfeest besluit '400jaar Terneuzen' Belgische vendeliers gilde 'Don Bosco' , uit Woluwe. De drie korpsen treden twee keer op en maken elk op hun beurt via de Noordstraat en Nieuwstraat een rondgang door het centrum van Terneuzen. Horeca-ondernemers haken in op het gebeuren door zowel op de Markt als in de Nieuwstraat terrasjes neer te zetten. Voor. deze gelegenheid is de Nieuwstraat gedeeltelijk verkeersvrij. In de pauze is er op de Markt een optreden van dansgroep 'Marijke' van de Stichting Welzijn voor Ouderen. Voorzitter T. de Vos' van Showband Irene rekent als het weer meezit op een flikke belangstelling zaterdag. "Het is een feest voor de hele bevolking van Terneuzen en omstreken. We hebben het programma zo gevarieerd mogelijk opgesteld". Showband Irene treedt zaterdag overigens zelfniet op. Het muziekfestijn zaterdag op de Markt, waarvoor onder anderen burgemeester en wethouders van Terneuzen zijn uitgenodigd, duurt van 14.00tot 17.00uur.


..'

oorbij. De flaphoeden en kanten mutsjes; de kokette schortjes en guitige pofbroeken kunnen in de motteballen. Alleen het oude, houten kasteel tn de Noordstaat blijft nog even staan. Er wordt naarstig gezocht naar een koper, want slopen zou zonde zijn ..... Bijna een half jaar lang bewees Terneuzen dat het wel degelijk kan feestvieren. Tientallen verenigingen en instanties organiseerden ) alle mogelijke activiteiten in het kader van de viering '400 jaar stad'. Een grote historische optocht, de terugkeer van de provinciale boot, een' heus symposium en een toneelstuk 'Terneuzen rond 1584' waren ontegenzeggelijk de hoogtepunten. '

V

De viering van '400 jaar stad' moest het 'feest van .äe saamhorigheid' worden. Want daaraan had het in Terneuzen altijd pijnlijk ontbroken. Want Waldemar Ysebaert vroeg ooorzitter Piet Gerreman en' secretaris Jan Jonkman van de evenementencommissie 'De Vliegende Hollander' hoe het er nu voorstaat met dat idee van 'Neuzenaren-onder-mekaar'. Terloops kwamen ook de financiÍle consequenties ter' sprake; Burgemeester C. Ockeloen, net bekomen van een weekje verkleed toneelspelen voor volle zalen, blikt ook terug. "Het was een vermoeiend jaar, maar omdat alles goed. liep, was het te dragen".

,

[aar stad' 'EEN TON SUBSIDIE EN EEN FEEST VAN EEN HALF MILJOEN'

,/


BlYRGEMEESTER OCKELOEN: 'GRANDIOOS' GESLAAGD"

eest Terneuze e da- a n'

TERNEUZEN - De viering van Terneuzen 400 \ \ - . ~:~. stadsrechten is zaterdag ten einde geko-

Het feest' werd afgesloten'met een internationaal muziekfestijn op de Markt en de opvoering van het :~~eelstuk'Terneuzenr:~::~i~ët;:!1:!~~:;!t:ea-

I

I,

~ 1

~_"~.'

_.'

"

-=

_"__

'.

Het absolute sluitstuk ech- wanneer we over een aantal kledij, Verder traden op 'die. Het toneelstuk werd overiter vormde een optreden van. [aren geen reden zouden kun- ZUertaler Blaaskapelle' en -de I gens knap gespeeld door amadeJohn White's Big Band na nen bedenken weer feest te dansgroep Marijke uit Ter- \ teur-toneelspelers .en promiafloopvan het toneelstuk. De vieren". Met deze woorden van \ neuzen. Veel succes oogstte nenten van Terneuzen waarbandverraste met een arran-, burgemeester Ockeloen viel ook het optreden van de Ven- onder het gehele collegevan B gementop het Neuzenlied,ge- letterlijk en figuurlijk het' deliersgilde Don Bosco uit en W. schrevendoor Johan de Witte.. doek' voor de feestelijkheden Woluwe (B) die met vaandels Als blijk van dank kreeg "Wanneer twee' mensen of rond Terneuzen 400 jaar stad. voor een waar spektakel zorg- Maurits Schoenmaker, naast verenigingen elkaar dankzij ! de. 's Avonds vond de laatste bloemen, eén groot herdenhet feest 400 jaar stad, gevon- T. op'pers van drie opvoeringen plaats kingsbord aangeboden. Jan denhebben, dan reeds mag je van het toneelstuk Terneuzen van Es, die een bijna profess~reken van een suc~es. W~t Ook de Iaatste dag waren de. rond 1584 in het Zuidlandthea- sioneel decor gebouwd had, ditl~aste betreft heb Ik stellig weergoden de organisatoren 1 ter dat twee avonden geheel kreeg tevens een herde~ngsde indruk dat we ~en gunstig gestemd. 's Middags \ was uitverkocht. Het toneel- bordje. Voorde 480 genodigden sprekenvan een grandioos ge- was er op de Markt een rnu-. stuk geschreven én geregis- speelde na afloop de John slaagd feest. Als Ik. m~~en 1 ziekspektakel, georganiseerd seerd door Maurits Schoenma- White's Big Band 15 nummers ~~t bedanken denk Ik In het door showband Irene waar- , ker bevatte enkele grappige waaronder een toeg~ft. De bijzonder aan de heer en me- voor enkele toppers gecon- ' opmerkingen over Terneuzen- band verraste het publiek met vrouw Gerre~~n; "de e~ene- tractee.rd waren. Zo bracht I vandaag. Zo riep de balajuween arrangement op het Neumentenco~l~ maar In de showkorps Excelsior uit Rot- (Ockeloen) op een gegeven zenlied speciaal g~schreven eersteplaats.aan onze burgers terdam twee shows voor het.! moment zoekend naar gelde-" voor deze gelegen,held..V~~en die de 75 evenementen allen massaal toegestroomde pu- lijke middelen voor de burge- namen ook de,~oelte een kijktot een su~ce~ ge~aakt h.el?-: bliek. ' . rij," "Geef mij een dauw j~te.nemen.blJ de t~ntoo~tel-: ~n. Ik sluit hierbf de festivi- \ . Eén in gala-uniform en (DOW)... in de goede rich- ling Terneuzen 400 Jaar In 400 telten af, maar we zouden één show in Zuidainerikaanse ting". f<?~o's en kranteknipsels..

I

het muziekspektakel op de Markt.

• Het optreden van volksdansgroep M~T,ijke tijde~ "

.

- FOTO WIM KoolJMAN


368.

Door Jan Jansen

TERNEuZEN - "Je kunt in Terneuzen niet meer zonder -evenementenkalender," Jan Jonkman, secretaris van de stichting evenementencommissie De Vliegende Hollander, zegt het bijna achtelces in een terugblik op het feest.

kaar liggen en dat er een brede kloof gaapt tussen humanisten en gereformeerden. Het stempel dat één.' kerkgenootschap wist te drukken op de openingsceremonie bewees het direct, al. "Maar nu zand daarover" " beslist Gerreman.

sloeg er wel eens een op tilt als het allemaal tegenzat, maar dat is altijd bitmen de commissie zelf opgevangen. En fouten zijn er allicht ook gemaakt, Het is maar mensenwerk" , zegt secretaris Jonkman, om meteen de succesformule van de commissie te onthullen: communicatie. De voorzitter is 'trots' dat i Hij schreef mensen en 'zijn' commissie- de klus be-:; clubs, die op een of andere gon en eindigde met tien de- manier bij het feest betrok-, _zelfde leden. _ ..Natuurlijk ken waren cons uent twèe

'

I

~Optilt'

Was het niet de algemene opinie dat 'ze in Terneuzen niet kunnen feesten', toen de Scheldestad zich opmaakte voor de viering van '400 jaar stadsrechten'. . En nu hebben ze ineens een "evenementenkalender nodig. "Wij feesten op' straat, in Terneuzen doen ze het in de krant", hoonde een Axelaar al in de vorige eeuw. De Terneuzenaars hebben die historische woorden weersproken, dat. mag best in de krant. Jan Jonkman en voorzitter Piet Gerreman van de feestcommissie laten zich graag in die zin citeren: "We hebben een paar geweldige hoogte-... punten gehad en in het algemeen heeft het feest in Terneuzen veel losgemaakt. " Toen hij afgelopen zaterdag op de planken van het Zuidlandtheater z'n slottoespraak hield, wilde Gerreman maar één wanklankje te binnen schieten. "Soms wordt er in Terneuzen nog te veel aan het eigen en te weinig aan het algemeen belang gedacht." Dat illustre, ren, kost natuurlijk moeite, want dan zou het tweetal inmiddels bijna vergeten conflictjes nieuw leven inblazen. Maar er is weinig fantasie voor nodig om te bedenken dat Noordstraat en Zuidpolder op ruime afstand van el':' -, Leerlingen

I

keer aan, als een reactie uit~ bleef. En zodoende hebben er veel alsnog gereageerd k~n ,de evenementencom~ rrussie zich beperken tot h~ar ~oördinerende taak. De feitelijke organisatie van een heleboel evenementen werd uitbesteed aan anderen. De stichting Noordstraatpromenade boekte een voltreffer met het terughalen val) het oude pontje, het Oranjekwartierhield een , a~,g,_. de .: _ ~J'" ~~'

van de lts maakten zich verdienstelijk

door de lj>TOfflotieborden te schilderen.

~

",

Kiwanis trokken veel aan-, dacht met een symposium" 'Arie Karreman kreeg eindelijk de grote kerk in de Noordstraat weer eens vol

-

-

-

voor de Cecilia-mis, P. J. Baert 'wandelde' met duizenden door oud-Terneuzen en afgelopen zaterdag nog wapperden "glorieus de vendels in de binnenstad, etc.

,Croot publiek Voor sommige" programma-onderdelen werden speciale' commissies gevormd. Er is er geen die zoveel suc- " ces had bij een groot publiek als de commissie die de his~ -"-- ---- --- - --" ---torische optocht voorbereidde. Iedere deelnemer kon rekenen op een financieel ruggesteuntie van de evenementencommissie. Het kost, te de penningmeester 15.000 gulden meer dan begroot, zoveel animo toonden groe"pen Terneuzenaars. De commissie incasseerde de 'tegen- ' - valler' glimlachend. , • Amateur-historicus P. J. Baert, hier tijdens z'n expositie in gesprek met een Terneuzenaar 'oude stijl', leverde de bouwstenen voor de Stemserie '400jaar Terneuzen' die ook in boekvorm is uitgegeven. , .'

·'1'


"Dat evenement heeft ons ook geleerd dat je het moet: hebben van activiteiten van de eigen bevolking. In die optocht liepen een heleboel scholen mee en dus komen ouders, broertjes,· zusjes, opa's en oma's kijken. Op cultureel gebied hebben we hetzelfde gezien. Het Hulster Gemengd Koor trok amper 300mensen, maar er . was een volle kerk bij de MesseSolenelle.Want daaraan werkten koren mee uit Terneuzen en omgeving. Nee,je hoeft geen dure artiesten aan, te trekken om succeste hebben". Burgemeester Ockeloen zei het zaterdag ook al: 'Als dit feest tot gevolg heeft gehad, dat maar een paar mensen elkaar hebben gevonden,is het al een succes'. "Inderdaad", beaamt Gerreman gretig, "en het zijn er meer dan een paar". Hij wijst ook op verenigingen, die dit jaar zijn opgericht of nieuw leven ingeblazen, als direct resultaat van .de feestelijkheden. Kroegbazen vondenelkaar in een nieuwe club, de wijk Zeldenrust kreeg een buurtvereniging, die in de Schuberthof ontwaakte uit een sluimertoestand, en zomeer. .

Met een ton De rekening moet nog worden opgemaakt, maar de commissie denkt genoeg te hebben aan de ton die de ge-' meente beschikbaar stelde

• Piet Gerreman en Jan Jonkman van de feestcommissie i.

(hier gefotografeerd met in hun

'

• Tijdens het Neuzenfeest peuzelde de Terneuzense jeugd in een mum van tijd een compleet koekhuis oP.


370

0

om het feest op poten te zetten. Voorzitter en secretaris vinden uiteraard dat het geld goed is besteed. Jan Jonkman: "Zoals wij het hebben gedaan, kun je met een ton een feest organiseren van een half miljoen".

Kiwanis en-de Noordstraatpromenade (voor het pontje) de toegezegde garantie-subsidie niet nodig. De verkoop van de 'Vin de Ville' werd een daverend succes (opbrengst tot nu toe 15 mille), aan gifjen streek de commissie zo'n 10 mille op en verder stelden de gemeente Maar enkele programmaen particulieren gratis goeonderdelen werden volledig gefinancierd door de com-路 deren en diensten ter bemissie, voor het over.ige schikking van de feestneuzen. Het promotieteam, dat stond ze garant voor evenin een half j aar tijd maar tuele tekorten, of-stelde ze liefst tachtig keer uitrukte anderen in staat iets meer te en zo in de wijde omgeving doen dan gebruikelijk. Een de aandacht vestigde op simpel voorbeeld: de groep Terneuzen, wist zichzelf te die orgelconcerten op touw bedruipen, "Ja, we komen zet, kreeg een paar honderd toe met een ton" denkt Gergulden extra om een organist van naam naar Terneureman. Neuzenpeuzels, Vliegende zen te halen. Hollandertjes, NeuzenmunDe commissie verwacht ten,.BijzondereBoekwerkjes dat mee- en tegenvallers elkaar in evenwicht zullen . (onder meer de al uitverhouden. De optocht viel heel kochte uitgave van De Stem), completeren ,het wat duurder uit dan bebeeld van een stad in fe猫stgroot. Anderzijds hadden.de

stemming, waar het particulier Initiatief niet ontbrak.

Terugblik Rest nog de terugblik, en die komt er ook. Vanaf 1 november hangt in de hal van het stadhuis een reusachtige verzameling foto's van het feest. In dezelfde maand brengt de commissie verslag uit bij B en W van Terneuzen en komt de video-band in de handel, die het team Kramer/Van Tol maakte. Dat de commissie ook naar de toekomst kijkt, blijkt uit het archief dat is aangelegd. "Om het de organisatoren van '450jaar stad' makkelijker te maken", lacht Jonkman, "want wezenlijk' verandert er niet veel aan zo'n feest. Wij hadden alleen andere, betere' middelen tot onze beschikking dan in 1934en dat zal

over 50 jaar weer zo zijn". Om waar te maken dat 'Terneuzen een evenementenkalender nodig heeft' is verder de werving van donateurs op gang gekomen. De stichting telt er nu 50, maar streeft naar 1000."Dat moet kunnen in een stad als Terneuzen. We gaan er werk van maken", kondigt Gerreman aan.

"Akkoord", vindt de secretaris, "maar eerst thuis proberen wat orde op zaken te stellen". De tuin is erbij ingeschoten, evenals de jaarlijkse onderhoudsbeurt van het huis. En vrouwlief nogmeer, zo tijdrovend was de persoonlijke inzet van de commissieleden. Het bloemetje tot besluit is,dan ook voor haar: 'als de vrouwen het niet dragen, kun je het wel vergeten'.

.

'Geen. gemeentefeest, maar eest van de. ge ee e'

,


371

• Bij een terugbLik op de festiviteiten kerke.

mag deze foto niet ontbreken: de aankomst van het oude pontje naar Hoedekens-

'HET FEEST.HEEFT· VEE·L' I

• Op 30 april, koninginnedag . in meereden .

LOSGEMAAKT'

dus, trok: door Terneuzen een ·his.torische optocht. Ofschoon daar ~ok 20e eeuwse voertuigen .


372. '

iet Gerreman verzucht: "Ik was gisteren bij iemand en jk dacht: verrek, die man ben ik vergeten uit te nodigen voor het toneelstuk van zaterdagavond. Kijk, dat vind ik dan jammer. Het blijft natuurlijk mensenwerk zo'n feest organiseren en we zijn geen beroeps. We hebben alles zelf uitgezocht. Ik wil mezelf niet op de borst slaan, maar ik niag toch wel stellen, dat het feest '400 jaar Terneuzen' punctueel en goed georganiseerd was. We hebben de mensen werkelijk de straat opgejaagd. Iedereen in de gemeente Terneuzen heeft van de viering '400 'jaar stad' gehoord. Op een enkeling na misschien. Laatst op een feestje vroeg iemand me: wat is dat, 400 jaar, waarom doe je dat?" ,

P

'B'asis-'

Afgelopen zaterdag bereikte het (met 'DeTeden-waren trouwens niet uitsliileen wat mager bezochte herdenkings- tend voor het feest geselecteerd, Ze dienst) eind april gestartte feest rond blijven nu gewoon meedraaien in de De evenementencommissie legde onhet 400-jarig bestaan, van de stad commissie. "Het is vervelend als je na ' middellijk een brede basis voor het Terneuzen z'n climax in de laatste afloop van zo'n feest mensen uit je' gigantische gebeuren. Alle vereniginopvoering van het histonsche'blljspel: commissie moet ontslaan. Daar houd gen iil Terneuzen werden .aange'Terneuzen rond 1584'. Daarna trad ik niet van. Wel hadden we tijdelijke schreven met de vraag of zij iets' John White's Big Band op. "Ik was na commissies van vrijwilligers benoemd wilden organiseren in het kader van afloopfinaal ~apot, ik kon niet ~eer", I voor bijvoorbeeld. de historische op- I '400'jaar stad'. Volgens secretaris Jan zegt de vooreitter van d~ o.rgamseren- tocht! of de f~lklonstische dag van het' ' Jonkman is die 'onderstroom' van de eve~ementencomnussle achteraf Oranjekwartier. verlengstukken van' persoonlijke schriftelijke benadering thuis bij een kopje koffie. Secretaris de eigenlijke C:0mmissie.Even.emen- de sleutel tot het succes geweest: Jan Jonkman ~~.eg het er zaterdag- ten uitbesteed m,~nderaannemmg, zo "Niet alleen de verenigingen in Teravond oo~.moeilijk mee. <?m~alf elf moet je het zien. neuzen waren enthousiast, maar ook ha~te 1W met vermoeidhetdaver- Grootste publiektrekkers en hoogte- de kernen reageerden meteen", aldus schijnselen af. punten waren volgens Gerreman de Jonkman. Een beetje bijgekomen weet Piet Ger- historische optochten, de terugkeer reman eigenlijk nog niet waarom hij van de pr?vinciale b~ot, de f?lkloristi- Om het budget zo eerlijk en zo emen z'n commissie maandenlang de sche dag in het oranjekwartier en het 'clënt mogelijk te verdelen, ging de feestkar voorttrokken. -"Je bent zo toneelstuk 'Terneuzen rond 1584'. commissie uit van de méérkosten die zot!", lacht hij. "Je moet doordrongen Voor evenementen met culturele in- het organiseren van actiViteiten door zijn van het nut van zo'n feest, van het slag, zoals optredens van het Hulster verenigingen met zich meebrachten algemeen belang erachter. Anderhalf gemengd koor en van de Koninklijke en stelde garantiesubsidies beschikjaar zijn we er intensief mee bezig Militaire Kapel was wat minder be- baar, Sommige projecten' zoals de - geweest. Dat is niet niks. Avond aan Iangstelling, maar een door Arie Kar- historische optocht-en de folkloristiavond erop af. Nu is mijn vrouw 1 ~eman gedirigeerde Messe Solennelle sche dag werden volledig door de gelukkig ook erg actief in de organisa- : in de Grote Kerk van Terneuzen, trok commissie gefinancierd. De Terneutie geweest, dat stimuleèrt. Voor som- .daarentegen zeshonderd man. zense middenstand haakte onmiddelmige leden van de commissie heeft de ' Vanaf het eerste moment wist de lijk op de festiViteiten in. Elke Terneuintensiteit waarmee dingen werden evenementencommissie waar ze aan ~naar werd geacht dagelijks een por'gedaan, weleens problemen gegeven, toe was. B en w van Terneuzen droe- tie Neuzenpeuzel, reuzenneuzenbolusmaar ik geloof dat iedereen uiteinde- gl!.nop een feest voor de complete sen,' Neuzenaartjes enzovoort naar. lijk toch zo'n beetje z'n modus heeft bevolking van Terneuzen te organise- binnen te werken en met een Neuzengevonden. We hebben bijvoorbeeld ren, maar het mocht niet meer kosten neut weg te-spoelen. Behalve publietook de echtgenotes van de dames van dan, één ton. Contactpersoon tussen tair had de commissie ook financieel het promotieteam erbij betrokken", commissie en b en w van Terneuzen baat bij die middenstand-initiatieven. De tien commissieleden hebben zich was wethouder Johan van Rooijen. De tegen kostprijs ingekochte boluste pletter gewerkt, zegt Gerreman, jA'" • sen 'Yerden, door het promotieteam conflicten waren er nauwelijks of niet. '

;:-:'1" -'''1'---

·~'r7r'-

',~

.~:.~ .. , \,'fi :", ft }~"':~::~ ,.,ti\~, ."~',n i.

'~,t,/", ~;1,"*"t:1: i

. .;;~,

f

-:

.:. . .ti

;Y"",,'" e: ,

~

~~

Piet Gerreman tijdens de historische optocht' -

.

•• l


373. , men, door bijvoorbeeld grote artiesten uit te nodigen".

,

Modeshow tijdens Koninginnedag

_

....•

dat stad en land afreisde om reclame 1 -Ee'ak tte l d b tin voor het feest te maken, overal uitgen zw pun Je in e egro g was deeld. Verkoop van d N wij het toneelstuk. Daarvoor sto~d 2500 'V' d Vill' e euzen. ,n gulden op. Het stuk entertainment, mee, leverde de commissis- niet in de laatste plaats achter- de netto 15.000 ~den op. Gerreman coulissen is financieel wat uit de' zegt dat door giften van onder meer' , bedrijven het feestbedr d bb 1- h~d gelopen. Maar de.~oorzitter konde Er was ag ver u ,~ digt aan dat de ünanclële consequen. ook erg veel matenele ties in elk geval voor de evenementensteun. durendeGedurende feest heefthet maandenlang. T ' commissie tot normale proporties, een erneuzense worden teruggebracht firma constant belangeloos voor ge- Alle rekeningen van het feest zitten luidsapparatmjj- gezorgd. De commis- nu in de computer waar ze' straks sie spekte de kas nog wat met d.e gespecificeerd uitk~men. Dat finanverkoop ~ patronen voor hlstori- ciële plaatje. wordt samen met zo'n sche kleding, buttons 'I kaartenJ van . . het promotieteam nk zestien VIerkante meter kranteknlpen v aggen. 0 - sels _ een eigen rapport van de man: "En zo vierden we met één ton coffimts~ie zou niet objectief genoeg S!~,~dieE:~n feest v~ een half mil- zijn", zegt Gerreman _ aan b en w j. financiele tegenvaller,_ van Terneuzen gepresenteerd. "We maar met het oog op de feestvreugde komen toe, of we zullen heel weinig een meevaller, was de historische optekort komen", verwacht de voorzittocht. Gerreman: "Daar moet 15.000 ter. Gerreman is trots dat het finangulden bij. We hadden achttien wacieel goed op z'n pootjes terecht lijkt gens b~groot en er reden er 54 mee. te komen. "Ik weet .dat in Biervllet Gelukkig zijn er twee meevallers, zoo' . drie dagen feest 20.000 gulden kost. dat we ~ch quitte spelen. De serviceVerschillende gemeenten in club Ki,wanis heeft voor z'n Schelde Zeeuwsch-Vlaanderen vragen zich af svmposrum geen gebruik gemaakt hoe we het hebben klaargespeeld. van een garantiesubsidie van 7500 Maar eigenlijk is het slmpel. Je m6et gulden:.Ze wilden dat helemaal onafgewoon rondkomen en we hebben hankelijk -op poten zetten en verder natuurlijk geen enorme risico's geno, werkte de enorme belangstelling voor de oude veerboot in ons voordeel. De Stichting Noordstraat Promenade heeft laten weten eraan uit te komen en dat scheelt ons nog eens 7500 ~ 'gulden".' ... I

"Het moeilijkste dat ik tijdens de organisatie heb ervaren is het omgaan met mensen. Er wordt soms toch teveel gedacht aan het eigenbelang en te, weinig aan het algemene Terneuzense belang", constateert voorzitter Gerreman. Hij zegt dat er soms met vuisten werk is onderhandeld om iedereen dat belang te laten inzien. Het feest '400 jaar stad' was" voor verschillende mensen aanlei- , ding om de "handen ineen te slaan. Gerreman: ,,Neem de horeca, die bleek tijdens vergaderingen met de commissie zo verdeeld, dat spontaan werd besloten een horeca vereniging op te richten, wat resulteerde in een succesvolle nachtmarkt. Zo'n buurtvereniging in de Schuberthof staat nu ook weer op poten en Serlippens volgt" ..

Het feest heeft, zo zegt Gerreman, ook geleerd hoe belangrijk een evenemen,tenkalender is, waarop alle actrviter'ten van alle verenigingen en instellin'gen een voor een in overleg worden ' vuld Z rijdt lk ' t ' inge . 0 men e aar me in de wielen. . Van één ding heeft Gerreman spijt. De' tel evis" Iet gek omen." Dase t te kt ie 15 me me nog steeds. Ik heb verschillende malen Van Gewest tot Gewest benaderd, maar ze kwamen niet. Misschien zijn we op bepaalde punten toch zelf tekort geschoten". Richtte n camerap Ioegen ' van de NOS hun camera's dan niet op het historisch feest, beeldmateriaal is er niettemin genoeg. De Terneuzense firma Kramer maakte met restaurateur Henk van Tol een videofilm van '400 .jaar Terneuzen' die binnenkort te koop is. Piet Gerreman is tevreden over het feest dat ook veel zuiderburen naar de Scheldestad trok. "Ik heb geen enkele wanklank gehoord. Ja, probleempjes zijn er altijd. Het Zuidlandtheater heeft een bepaalde capaciteit, waardoor we naar verenigingen twee kaarten voor zaterdagvoorstelling stuurden, de anderen moesten dan op vrijdag komen. Maar men wil danzonodig tien kaarten voor de zater' dag. Daar wordt dan kinderachtig over doorgezeurd. Dat knaagt toch wel _aanJDe~r'_ --- - -_. , ~' ~

.••$F

,,'

~~

~.

,-'"

_.;0-

f

---" .

D~ oud~ veerboot even terug


374.

VIERING '400 JAAR STAD' WORDT FEESTELIJK AFGESLOTEN Showcorpsen Op de laatste dag van de viering van "400 JAAR STAD TERNEUZEN", zaterdag 29 septem- .; ber a.s., zal in de middaguren op I de markt en in de Noordstraat een feestelijke internationale muzikale show-worden gehouden. Van 13.30 uur tot 14.00 uur zal het muziekcorps "Excelsior" uit Rot, terdam (in gala-uniformen) qptreden, van 14.00 tot 14.30 uur de "Ziler Taler 'Blaaskapel uit Ware. gem en van 14.30 tot 15.00 uur het Vendeliersgilde "Don Bosco" uit Woluwe. De organisatie van dit evenement is in handen van Show band "Irene". Toneelvoorstellingen . Woensdagavond (26 september). vrijdagavond (28 september) en' zaterdagavond (29 september) wordt in het Zuidlandtheater het. toneelstuk "Terneuzen rond : 1584" opgevoerd. Als toneelspelers fungeren vele bekende Terneuzenaren. zoals bijvoorbeeld leden van- het College van Burgemeester en Wethouders. Het stukis geschreven en wordt ook geregisseerd door Maurits Schoenmaker. Het wordt gespeeld in een schitterend decor. Op 28 septemI

PROGRAMMA SEA SOUND SINGERS

I

1.

Soft Shoe Song

2.

Gee but I hate to go home alone

3.

Rugged but right

4.

Teil me why

5.

Down by the riverside

I

ber zal na afloop van de voorstelling. het' jeugdorkest van "De Vliegende Hollander" een concert verzorgen. terwijl de. laatste avond, op 29 september. "John White Big Band" zal concerteren. De organisatie isook bij c!it ev~n-: ernent in handen van de Evenementencommissie "De Vliegende Hollander", die de gehele viering van "400 Jaar Stad" heeft gecoรถrdineerd. Bijgaande foto is genomen tijdens een van de laatste repetities van het loneelstuk.

GOLDEN WA VES 1.

Let tonight be the night

2.

White cliffs of Dover

3.

Dont't cry, little girl, don't cry

4.

Cohan Medley

5.

Last night on the back porch

I

-!

FLUSHING BOY BARBER FRiENDS 1.

When Johnny comes marching home

2.

Long long trail

3.

Heart of my heart

4.

Shine on me/Down our way

5.

Marching society


n 375.

-

Westhaven anno 1930. Links ziet ij de Westpieren rechts de Scheldekade.

- -c.z:.:

-

. - ~--

I

-

------

The Barbershop Singers Woensdag 26 september'

DE BARBERSHOP

SINGERS, DIE DEZE AVOND OPTRE-

DEN, BESTAAN EIGENLIJK UIT THE FLUSHING BOY BARBER FRIENDS, GOLDEN

THE SEA SOUND SINGERS, EN THE

WA VES.

ZIJ PRESENTEREN

EEN ZANGVORM,

TIJDENS DE LANGE WACHTTIJDEN KAANSE KAPPERSZAKEN DAAROM

ONTSTAAN IN DE AMERI-

ROND DE EEUWWISSELING.

WORDEN ALLE NUMMERS

A

ZONDER INSTRUMENT ALE BEGELEIDING EN BESTAAT EEN BARBERSHOP-KOOR OF HEREN. BARBERSHOP-NUMMERS •

VIERSTEMMIG

GEZONGEN,

CAPELLA- GEZONGEN,

UIT OF DAMES, WORDEN ALTIJD

VAAK DOOR EEN KWARTET;

DE MELODIE WORDT GEZONGEN DOOR DE LEAD, DAARBOVEN ZWEEFT DE STEM VAN DE TENOR, DE BASS ZORGT MET Z'N LAGE TONEN VOOR DE BASIS VAN ALLE AKKOORDEN EN DE BARITONE VULT DE RUIMTE TUSSEN DE LEAD EN DE BA SS OP. HET OORSTRELENDE TAA T KUNT

U BELUISTEREN

BARBERSHOP-COMPOSITIES

RESUL-

IN ZOWEL SPECIALE ALS MODERNERE

NUMMERS.


378 •

-~-

.

Ockeloen schitterde in het toneelstuk 'Terneuzen rond 1584'. ·Hij heeft nog geen plannen om in een nieuw toneelstuk op te treden. "Ik heb het echt met plezier gedaan, als me iets wordt aangeboden zal ik serieus bekijken of ik het kan doen. Kijk, een van de grote waarden van dat toneelstuk was dat we meegespeeld hebben los van onze maatschappelijke functie. Ik heb me in dat stuk ook niet gedragen als de burgemeester, maar als baljuw Joost van Leene. Ik was gewoon Carel Ockeloen. Als Ut iets fout deed moest ik het ook over doen, net als een ander. Dat vond ik zalig. Er zijn' dat mijn collega's en wethouders uit mensen die denken dat je het leuk andere gemeenten het feest ook vindt om op een voetstuk te worden geplaatst, maar ik ben alleen maar bezocht hebben. De presentaties die we met het promotieteam in bang dat ik er af val". Belgische gemeenten hebben ge- "Nee, ik heb niks te klagen achteraf. had, werden zeer op prijs gesteld. Integendeel. Het was een verDat moeten we in de toekomst moeiend jaar, maar omdat alles zeker herhalen. Het feest heeft de goed liep, was het te dragen. Ik ben afstand tussen het Belgische ach- trots en ik hoop dat het de mensen terland en Terneuzen zeker ver- in Terneuzen een stuk zelfbewustzijn heeft gegeven. Ze kunnen best kleind". wat, ze mogen tevreden over zichWat de burgemeester betreft mag zelfzijn, zo'n feest is een hele presta- . het promotieteam van evenemen- tie", besluit Ockeloen zijn lofzang tencommissie 'De· Vliegende Hol~ op de Terneuzense bevolking. Voor lander' blijven. "Ik kan me legio hem staat het muurvast. De viering gelegenheden voorstellen'. waarbij van '400jaar stad' was een 'douW'in het optreden van het team voor een de goeie richttng. • fleurige en plezierige noot zorgt". . • Waldemar Ysebaert.

oen ik deze zomer terugkwam van een paar dagen " vakantie, bruiste Terneuzen van de festiviteiten. Ik .kon de verleiding niet weerstaan en ben erop af gegaan. Maar eerst breng ik. Corrie Gerreman effe een .bossie bloemen, dacht ik. Ik kom bij haar thuis, maarje moet niet denken dat ik daar een ordelijk huisgezin aantrof. Welnee, het was net of ik in' éen theaterbureau terecht kwam. Iedereen liep in en uit en er werd soep uitgedeeld. Ik zeg: heremijntijd, wat is hier aan de hand. Ja, maar we zijn toch bezig voor het feest, was het antwoord. Nou dan ·pakte je de sfeer op en deed je weer mee. Zo is' het iedere keer gegaan".

T

Inderdaad, burgemeester C. 'Ockeloen was niet weg te slaan bij de viering van het 400-jarig bestaán van zijn stad. Tot het laatste moment feestte hij mee; Op een bepaald moment zelfs incognito als baljuw Joost van Leene, want al te vaak mocht hij toch ook niet op de voorgrond treden, het was inuners geen gemeentefeest, maar een feest van de gemeente, legt hij uit. "Het was een groots gebeuren, waar 'een paar mensen intensief leiding aan hebben gegeven. Ongelooflijk wat zij voor de gemeenschap heb. ben over gehad. Het feest is goed aangeslagen bij de Terneuzense bevolking. Tallozen hebben eraan meegewerkt", aldus Ockeloen. De burgemeester verwacht dat het feest een'positieve uitwerking heeft op de saamhorigheid van. de Terneuzenaren. "Ik denk ook dat de mensen trots op hun woonplaats zijn geworden. We leven niet in zo'n vrolijke en uitbundige tijd.· Toch hebben we het met z'n allen gepresteerd om dit feest te houden. Het klinkt misschien gek, maar waar ik ook heel trots op ben, is dat we als · gemeentebestuur zo weinig gedaan hebben. Het is voor ons als bestuurders een voorbeeld van hoeveel we eigenlijk aan de mensen in Terneuzen kunnen overlaten. We deden dat natuurlijk al langer, maar het is nu weer eens duidelijk gedemonstreerd dat het kan. Er is in dit land een situatie waarin de overheid voor alle§ klaarstaat om te zeggen .hoe het moet. Kijk ik nu ..naar onze gemeente, dan vind ik dat we conclusies moeten trekken uit het feit dat we hier ontwikkelde volwassenen mensen hebben, aan wie we iets . kunnen overlaten, die over gezond verstand beschikken en weten waar de grenzen liggen".

Ton Ockeloen is zich bewust van het feit dat met een ton nooit zo'n groot feest kon worden gevierd. Particulieren en bedrijfsleven hebben financieel en materieel het feest een, flinke injectie gegeven. ,,Alsje tachtig evenementen hebt, dan blijft er per evenement niet zoveel over. Maar niemand heeft iets in rekening gebracht. Stel datje zo'n décor voor een toneeistuk moet laten bouwen. · Je zou je wezenloos schrikken van wat zoiets kost. Iemand heeft daar zomaar een paar honderd uur aan besteed om het te maken. Anderen leverden gratis de materialen". Ockeloen heeft uit andere gemeenten positieve reacties. "Ik ben blij Burqemeester Ockeloen als, baljuw Joost van Leene.


379.

4>"

""

:-.

_

~

-'

,

Terneuzenaren.fonรง en oud, schijnen er geel' acnoeรง van te kunnen krijgen om in de geest van kapitein Van der Decken . het water op te gaan. Dat bleek maandag - koninginnedag - tijdens een demonstratie van de Terneuzense mรณdelbouwbotenvereniging. Voortgesleept op kracht van een van de modellen, kozen een paar' jeugdige Terneuzense avonturiers, in de voetsporen van kapitein Willem van der Decken, 'het ruime sop' van de vijver bij het Zuidersportpark in Terneuzen. Zij bereikten overigens. na; korte tijd weer veilig de thuishaven

In Terneuzen was dit jaar de groep vรกn kapitein. Van der Decken aktief .. _. . .


1

'

\380

e_

'

-~egende

Ho_l!~nderbegon in

TerneUzell-doelloze reis ---~_/-

s.:

, Terneuzen is d~ stad van ,de Vliegende Hollander" het zeilschip' uit de 17d~ eeuw, Vanuit Terneuzen begon het zijn doelloze tochten over de wereldzeeën Voor' de meesten een legende, voor de oude Terneuzenaar die zijn halve leven op Go~ wateren rondzwierf werkelijkheid .Echt' gebe~rd meneer', zegt hij op een mooie' ~omerdag, als hij vanaf de' Jachthaven, waar de zilte reuk van het Westerseheldewater duidelijk waarneem'baar is en de zon miljarden flonkerende edelstenen op het nauwelijks rimpelende water tovert, over de Schelde, richting Vlissingen en de Noordzee kijkt Je kunt aan hem zien dat hij zijn leven lang gewend is naar een eindeloos verre horizon te kijken., ' .De Vliegende Hollander" was een best schip", zo.begint hij zijn verhaal op een toon alsof hij er' jarenlang op gevaren heeft Maar de kapitein, Willem van der Decken. was een zonderlinge, zwijgzame vent Nors en gesloten. Zijn wil was wet Hij woonde hier in Terneuzen, in de Noordstraat Het was in de Goede Week omstreeks 1650dat hij besloot om op Goede Vrijdag uit te varen voor .een reis naar de Oost. Ook al zei de stuurman dat het scheepsvolk er niks voor voelde om uitgerekend op Goe-, de Vrijdag te vertrekken en dat ze liever Pasen thuis bij moeder de vrouw doorbrachten; hij zette " zijn zin door, "Vrijdagmorgen: vertrekken" was zijn hele ant- , woord " .De Vliegende Hollander" ver- ~ tro~ op, di~ gedenkwaardige Goede Vrijdag, nog wel op .de 13de van de maand Ongelukkiger kon het niet. In het begin verliep de reis voorspoedig, Het scheepsvolk had eerst wel wat gemopperd" maar daar trok kapitein Willem van der Decken zich niets van aan, Tot het schip na vele dagen varen het gevaarlijke punt van Zuid-Afrika naderde en om de Kaap de Goede Hoop heen moest, waar al zoveel schepen vergaan waren en al zoveel matrozen hun graf gevonden had, den. Het weer begon te veranderen, Er kwamen dreigende,laaghangende, donkere wolken opzetten, de wind floot door het, want, door de regenvlagen kon

-

je van tijd tot tijd' geen vijftig het dek Eén keer gebeurdehet meterver kijken en de .golven dat een paar man van .de vus.' werden steeds hoger, woester en gende Hollander" met een roeiangstwekkender, Willem van' boot naar een voorbij varend der Decken zag dat allemaal schip voeren. Dan gaven zij brie-' zonder een spier van zijn ge-. ven mee voor familieleden die zicht te vertrekken. Toen de zoals dan later bleek. al tiental: bootsman kwam zeggen dat de len jaren geleden gestorven wa~atrozen bang waren, gaf hij ren. Na zo'n bezoek kreeg of het met eens antwoord en toen de schip of een van de matrozen s~~an voorstelde om een altijd een. ongeluk, ' , vellige plaats op te zoeken zei hij Vreemd was-dat, wanneer er alleen ,maar: ..Ik zal de Kaap '1_, ' ronden, al moet-ik tot het 'einde i 10 de havenkroegen, w~r ook der tijden varen", Boven het ter werel~ over ,de Vliegende woeste geweld van de wind en Holla~der gepraat werd ~e hegolven hoorde men even d manrung v8;n het ene schip het doodskreet van een matroos doe . spookschip ergens bij Nova over boord sloeg, ..Ik vervlO:: , Ze~bla ,had gezien, terwijl de God en 'roep de duivel om bij- be?Ianrung van een ander schip stand", riep, de kapitein, zonder zei dat zoiets onmogelijk was: op de noodschreeuw van de maomdat zij .de Vliegende Hollan- ' troos te letten. der' precies op diezelfde dag Na deze vreselijke verwenergens in de Stille Oceaan wasing werd het plotseling even ren tege~g:kom~n. En de geest doodstil De wind bedaarde en 'van kapttem Willem-",van der 'de zee werd wat kalmer, Uit een D,ecken waarde rond in een gezwarte, laaghangende wolk zei bied w~ de oerrazernij zich op een dreigende stem: ,Gij zult de zee UItleefde en waar de ziezwerven en dolen overgeleverd len van de verdronken zeelui aan de wil der winden' en de huisden in meeuwen en albagenade der golven. Het schee pstrossen. volk zal zich uitputten door nutNa vele, vele jaren zoeken zag teloze, altijddurende arbeid Tot de zoon v~ ,kapitein Van der, het einde der eeuwen zult gij op Decken, Philip, .de Vliegende ' de zeeën dolen. Alle verdronkeHollanderf ergens op de oceaan. nen zult gij aan boord krijgen.' Met ,~~ele manschappen stapGij zult niet sterven. Nooit zult ' te hl) 10 een roeiboot en voer gij een kust naderen, noch scheh~het schip varrzijnvader; pen die altijd voor u op de vlucht Aan boord gekomen overnan-: n' relikwie, In dë zullen slaan. Gij zult de wandedigde !W.l?:.e.een lende jood der zeeën zijn....Toen -vorm van een medaillon, dat hij stak de storm opnieuw in alle van zijn moeder gekregen had hevigheid op, ' Zodra Willem het aanraakte heMijn verteller zwijgt enkele gonnen de masten en zeilen' te ogenblikken. Dan vertelt hij ververpulveren. Langzaam verder: .Van toen af zijn honderden dween het schip met kapitein: schepen .de Vliegende HollauVan der Decken, de bemanning der" ergens op één van de zeven en zijn zoon in de diepte.: Het wereldzeeën tegengekomen. In laatste wat er van te zien was, de noordelijke zeeën dik onder was de bloedvlag in het topje het ijs; in de tropen, als op alle van één, van de masten:j , andere schepen de zeilen slap Mijn verteller zweeg, "Heb je hingen omdat er al dagen lang zelf .de Vliegende Hollander" geen zuchtje wind te bespeuren _ wel eens gezien", wilde ik weten, viel, zagen ze ,de Vliegende Hol.,Jammer genoeg, of 'moet ik zeglander" met bolle zeilen voorbij ge~ gelukkig, niet', zei hij, .Maar vliegen, In een ogenblik was hij al IS .de, Vliegende Hollander' weer verdwenen. Soms zagen de gezonke?- net vaart nog altijd schepelingen het spookschip In rond m~t de geesten van de volle vaart recht op zich af kabe~annmg, Wie het tegenkomt men, Dan leek het of het dwars ' krijgt een ongeluk De 'I/liegendoor hun schip voer en als Zij de Hollander is onsterfelijk," van de schrik bekomen waren " was er mijlen en mijlen ver gee~ .George WIJ NE enkel ander schip te bespeuren, Als ,de Vliegende Hollander' een enkele keer dicht genoeg langs voer zag het scheepsvolk de kapitein op het achterdek kaarten met de duivel. De ma, trozen liepen als schimmen op


"

Het verhaal van 'De Vliegende Hollander' Aan het einde van de 17e eeuw woonde in Terneuzen, waarschijnlijk in de Havenstraat, een zeekapitein, die Willem van der Decken heette. Het was een ruwe zeebonk, maar wel een knap zeekapitein, die op Oost-Indiê voer. Het was een man zonder vrees. WILLEM VAN DER DECKEN was in dienst van de NederlandseOost-Indische kompagnie en van die kompagnie was hij één van de knapste zeekapiteins. Hij was een groot, flinkgebouwde man, een meester van de open zee, een man die zich door niets of niemand liet stuiten, een man die bevel kon geven en dit ook liet uitvoeren. Geen andere schipper kon zo goed varen en had zo weinig ongelukken gehad als hij. In 1678 voer hij in 5 maanden en 5 dagen van Holland naar Indië, terwijl anderen er 7 of 12 maanden voor nodig hadden. Maar nu lag zijn schip al lang in de haven van Kaapstàd (Zuid-Afrika). Een hevige storm stond dwars op de kust en geen schip kon het wagen uit te varen. VAN DER DECKEN is vastbesloten en boos, heel erg boos .. Hij stapt in zijn kajuit op en neer, ongeduldig met zijn voet stampend. Telkens kijkt hij door de patrijspoort naar de lucht èn het water, snuift de wind op, en balt zijn vuisten. 'Morgen vaar ik uit', schreeuwt hij tegen de stuurman. 'Maar morgen is het Pasen, SChipper, en dan vaart geen schip uit'. Van der Decken trekt zijn wenkbrauwen samen, het vuur schiet uit zijn ogen, en hij schreeuwt: 'Ik zeg je, morgen varen we uit, niets of niemand zal me tegenhouden, ik vaar wanneer ik wil, versta je'. Die nacht slaapt de SChipper rustig. Laat de storm maar loeien, hij is weer de baas, baas over de storm, baas over de zee, baas over zichzelf. Als de dag aanbreekt, roept hij al zijn matrozen aan dek en beveelt hen alle zeilen voor de wind in te spannen. Joelend en schreeuwend vliegen ze de touwen in, ze zijn trots op hun kapitein, hij is toch maar een machtig man, een man van durf. Maar dan beginnen de Paasklokken te luiden. Plotseling zijn ze allen stil - Het is Pasen

- de klokken roepen. Maar de stem van de schipper buldert nog boven het geluid van de wind uit. Het scheepsvolk vergeet zijn angst en weldra komt het schip in beweging. 'Waar begin je aan?', schreeuwt een kapitein van een ander schip dat vlakbij hem ligt. 'Ik vaar', schreeuwt van der Decken. 'Maar hoor je die klokken niet en zie je de storm niet?'. 'Ik vaar, al moet ik tot in der eeuwigheid varen! Ik vaar'. En nu gebeurt er iets waardoor iedereen verstomd staat. De matrozen worden stil en zelfs de machtige schipper staat met verstarde ogen op het dek. In plaats dat de wind de zeilen schept, bollen de zeilen tegen de wind in. Iedereen verwacht dat het schip de haven niet uit zal komen, dat het door de wind en golven op het strand te pletter zal worden geslagen. Maar het schip schiet de haven uit, alsof het door een onzichtbare kracht wordt voortgedreven en wel met de zeilen tegen de wind in! Velen lopen hard naar de kade om dat vreemde schouwspel te zien. Hier gebeurt een wonder. Hun angst verandert in schrik als een zwarte vogel telkens door het zeil heenschijnt. De zon? Er is geen zon! Brànd het schip dan? Neen, er is geen rook, men ziet geen vlammen en toch blinken de zeilen vuurrood en is de romp van het schip zwart als de nacht. Vaart hier een spookschip? Heeft God het schip verdoemd? Nog éénmaal zien de verbaasde toeschouwers op de kade hoe het schip op een hoge golf rijdt en dan verdwijnt. De storm heeft geloeid en de klok-

ken hebben geluid op deze Paasmorgen! Het schip is nooit in Indië aangekomen en nooit naar zijn thuishaven teruggekeerd. Maar toen gebeurde het op een dag dat een Oost Indië-vaarder om de Kaap de Goede Hoop voer op weg naar Holland. Toen het schip zo lustig voor de wind voer, zag een oude matroos opeens een ander schip vlakbij uit de lage wolken - of was het uit de golven? - opduiken. Hij schreeuwt van schrik en zijn haren staan overeind, want zo'n schip heeft hij nog nooit gezien in de jaren dat hij op zee is. De bloedrode zeilen bollen tegen de wind in en de romp en de masten zijn spookachtig zwart. Alle matrozen komen hard aangelopen om dat vreemde schouwspel te zien en staren met grote ogen over de dekverschansing. Het vreemde schip vaart hen rakelings voorbij, tegen de wind in. Op het dek is geen levend wezen te bekennen, helder blauw licht speelt er omheen en boven het schip vliegt een grote zwarte vogel. 'Een spookschip' roept één van de matrozen angstig. 'Roep gauw de schipper!' Maar de SChipper, die het vreemde schip niet meer ziet, bespot hen 'jullie zijn zelf spoken' zegt hij. De volgende dag wordt hun schip door een hevige storm getroffen en op de rotsen te pletter geslagen. De oude matroos was één van de weinigen die de kust levend bereikte. Daarna hebben ook andere schepen het geheimzinnige spookschip gezien. Want dat dit een spookschip was, was zeker

en dat dit Van der Decken was, daaraan werd niet getwijfeld. Altijd was dit schip in de buurt van Kaap de Goede Hoop te zien, het was net of het spookschip in de Indische Oceaan wilde komen, maar door een geheimzinnige macht werd teruggehouden. En als een ander schip dit spookschip tegenkomt, wordt zo'n schip altijd door een ramp getroffen, hetzij dat het op een rots loopt, of dat er brand of ziekte uitbreekt of dat de matrozen aan het muiten slaan. DE VLIEGENDE HOLLANDER is de verschrikking van de zee geworden. Andere matrozen, die het schip hadden ontmoet, vertelden dat er soms wel bemanning aan boord was. Zo voer het schip 'Het Wapen van Batavia' eenmaal dwars door het spookschip heen, zonder ook maar een SChrammetje. De angstige matrozen hebben de kapitein van het spookschip op het dek zien staan, een lange, magere figuur, met zijn witte haren fladderend in de wind, zijn gezicht vaal en bleek als van een dode, zijn ogen in hun kassen verborgen. Een doodskop. Op het dek lagen matrozen, men kon hun doodskoppen zien, want die waren verlicht. Zo vaart De Vliegende Hollander de eeuwen door. Slechts één maal in de 7 jaar, zo wordt verteld, komt het schip een tijdje tot stilstand en rust. Dan horen de mannen aan boord van de schepen die passeren, het geratel van ankerkettingen en roept er iemand met een holle stem over het water: 'Ik breng brieven'. Die brieven moeten dadelijk aan de mast worden gespijkerd, anders gebeurt er iets ergs met het schip. Er staan vreemde adressen op die brieven, namen van mensen die eeuwen geleden al gestorven zijn, namen van straten en steden die niet meer bestaan. Maar DEVLIEGENDE HOLLANDER weet niet dat hij al eeuwen over de zeeën rondzwalkt ... hij vaart maar altijd door ... hij vaart tot in alle eeuwigheid. Aldus de legende van 'De Vliegende Hollander', de woeste zeekapitein uit Terneuzen. (Opgetekend door Johan de Vries, ere-burger van Terneuzen)


HOE IS DE SAGE

VAN HET SPOOKSCHIP

ONTSTAAN?

--

• ./

Dit iseeaverhaal

-:

.._'--

..

over een verhaal. De sage zèlf is bekend

versies vaak gepubllceerd. Maar waar !igt d~ ó.~rspr9ng ditmerkwaardige vertelsel dat nu nog in st4atis~zef!Ult<lsieteprikkeJcn?DeschTijvervan dit artikel n~toris· rriee-cpeen tocht door de geschiedenis der lite:oatuui:.'jÊii-fenyfl1~_~~ ~~f~a.~ ?p~e;,~ereld~ zeeën ryst-vobf.oE..~.~I!t een ~guur, dla-bijgeiovige zeel UI in st~r~tigè-~ac~~enino_.een. s~_~kbeel~gestalte gaven. genoeg

ên In-verschillende

~an..

"'-_·_=·~·· ·_'·"'·~·-=-~···:"'o;_:".-__-----_. -

Z

ieh verdiepen in de oorsprong ener wijdverspreide sage betekent: zich verliezen in talloze verhalen. Bij een sage als .,Het vrouwtje van Stavoren" wordt de plaats gelocaliseerd: het Friese Staveren. het Mirnserklif en het wad .•Vrouwenzand" . Bij de sage van de Drachenfels is men gebonden aan de rots, die die naam draagt, stroomopwaarts aan de linker oever van de Rijn. Dcsagevan de Vliegende Hollander heeft echter geen rots, geen polder of stad . tot achtergrond: amper een (\ Kaap, want de vervloekte schipper zwerft rond over de zeven zeeën, het is dáár dat het verhaal zijn weg vindt en de overlevering noemt vele steden als zijn plaats van herkomst = het trotse Amsterdam, uit de tijd der Oost-Indische Compagnie, het eiland Texel, Middelburg, Terneuzen . . . Talloos zijn de geschiedenissen die men vertelt en overal ••wordt de Hollander gezien". Het meest bekend werd de Sage door twee zeer populaire versies, die hun invloed nog steeds doen voelen, één van 1837 en één van 1842; de eerste van de Britsche zeeman. marineofficier en romantisch prozaschrijver Captain Marryat, de tweede van de Duitse dichter en componist Richard Wagner, en wel diens opera "Der fliegende Holländer", Houden wij ons even met Wagners bewerking van de Sage bezig: De Vliegende Hollander is een door God vervloekte schipper. die van tijd tot tijd aan land mag gaan: een vrouw .•trouw tot in de dood" zou hem kunnen redden en de vloek ongedaan maken. Bij Wagner vindt de

-0._0_"

---~.,

'.

r:»:

-

Hollander die zelfopofferende in Senta, de dochter van de Noorse zeeman Daland. Als de Hollander weer onder zeil gaat en zee kiest, stort Senta zich van een rotswand in de golven: ... Hier sieh' rnich, treu dir bis zum Tod" roept zij uit. Het schip zinkt dan weg en in de verte ••dem Wasser entsteigend" ontwaart men de Hollander en Senta "beide in verklärter Gestalt. Er hält sie umschlungen", Het doek valt. Door zelfopoffering en liefde is de vloek die de schipper trof weer te niet gedaan. Men hoort zo hardnekkig, zelfs door Nederlanders, deze variatie op de Sage. vertellen en aanhalen als ware zij de Sage zelf, dat hier wel eens even nadrukkelijk gewezen mag worden op het feit, dat hoezeer Richard Wagner als kunstenaar ook het recht had de oude volksoverlevering van nieuwe versieringen. motieven en toevoegingen te voorzien, de lezer niet het recht heeft de Opera "De Vliegende Hollander" met de Sagi! zelf te verwarren. Hoe kwam Wagner aan zijn verhaal? Hij heeft verteld, dat hij door zeemansverhalen werd geïnspireerd tijdens een stormachtige reis van Riga naar Londen in 1839 (de opera is van 1842) en hij vermeldt dit in 1851. één jaar na de publicatie van zijn antisemietisch geschrift: "Das Judenturn in der Musik' (1850). In werkelijkheid heeft Wagner de Sage niet door zeelui leren kennen en hoorde hij het verhaal al veel eerder, n.l. van ... Heinrich Heinel Een bron, die hij nä 1850 waarschijnlijk liever vergat ... Gaan we dan terug tot Heine, Deze was


·reeds in 1825, 1826 en 1827 op Nordcrney geweest en zegt, dáár reeds, door vissers en matrozen over "De Vliegende Hollander" te hebben gehoord. In ieder geval heeft Heine in 1827, op zijn terugreis van Engeland naar Duitsland. onderweg Amsterdam bezocht en daar een toneelstuk gezien. dat de sage van het Hollandse Spookschip behandelde: "In Amsterdam, wo ich bald daraufanlangte, sah ich ihn (De Hollander: v. E.) leibhaftig selbst, den grauenharten Mijnheer, und zwar auf der Bühne". Lezers, die zich voor het onderwerp interesseren, verwijs ik naar Heine's zeer ironisch en spottend verhaal "Memoiren des Herrn von Schnabelewopski", de laatste twee ulineas van hoofdstuk 6 en het gehele 7e hoofdstuk, Men zal zien, dat Hcine daar alleen maar spreekt over cen "Stück dasz ich im Theatcr zu Amsterdam gesehen".

,t

.\

Dc vaak getrokken conclusie, dat dit "dus" een Nederlands stuk was, is op zijn allerminst voorbarig en mag zelfs twijfelachtig worden genoemd, daar ook in die tijd het toneel in ons land meer buitenlandse stukken speelde en ook buitenlanders in ons land met toneelvoorstellingen kwamen. Het résumé dat Hcine van het stuk geeft Oe hoofdstuk van bovengenoemde mernolrem toont een zo frappante gelijkenis met de conccptie van Wagncr's Opera, dat het duidelijk is, dat Heines werk door Wagner is gelezen. Hij maakte in Parijs (tussen 11139cn 11l42) kennis met Heinc's werk en las diens •.aan een Hollands stuk ontleende oplossing". Correcter zou hier zijn "ontleend aan een stuk in Holland gespeeld". In dat stuk . komt De Vlicucndc Hollander ook aan land, ontmoet (__.: Katharine, de d~hter van een Schotse koopman. Zij woont in Schotland, verneemt dat de Hollander alleen te redden is als zij hem "trouw tot in de dood" blijft: als het spookschip weer zee kiezen moet, stort Katharine zich in zee cn verdrinkt: het schip zinkt weg, haar trouw heeft de vloek teniet gedaan. Er is een element in dit verhaal, dat - verdwenen in Wagner's bewerking die van Schotland cn Katherine, de Noorse kust met een Senta maakte - tot dusver aan de aandacht ontsnapte. Het is uituesloten, dat een Hollands auteur, d« II/('('St Hollandse aller Hollandse S(~I!"TI, die \'(/11 C/" Vli<'g('"c/c' Hollander in ""TI Hol/wulf stuk =011 S;II/('/,('/1 ;1/ ..• Schot lal/cl. Het {ijkt veeleer (UII/I/('III('lijk, dat hel tc' Amsterdam vcrtoonde stuk, \'(11I C'C'" Brits, vermoedelijk zelfs Schots (/1/1('11/' afkomstii; 11/0('1 zijn.

Bestaat er zulk een stuk'! Ja. Ook al voldoet het niet aan alle punten in Heine's relaas genoemd: dit zegt echter weinig, ten eerste vertelt Heine zijn herinnering uit 1827, eerst in 1834 en dan in fantaserende vorm en bovendien werden toneelbewerkingen in die jaren, zelfs hele vertalingen, dikwijls uitgevoerd zonder al te veel scrupules.

Op 24 December 1826 ging te Londen in het Adelphy theater de première van Edward Fitzball's drama ••The flying Dutchrnan or the fantorn Ship", bewerkt naar een verhaal uit een Schots tijdschrift Bladewood's (Edinburgh Magazine van 1821). De Hollander van het spookschip heet .. Van der Decken. Het zou de moeite lonen eens in dat Edinburgh Magazine van 1821 verder te snuffelen! Want het wonderlijke is dat wij nu bij de zee en de zeelui zelf gaan komen, n.1. bij de Sagebewerking van 1837, het boek van Captain Marryat, dat •.The Phantom Ship" heet. Het is hier de vrouw van de Hollander, die Catharine heet. De schipper zelf is ook Van der Decken. uit Terneuzen, hij kan de Kaap de Goede Hoop niet ronden (Heine schreef: .. Das er irgend ein Vorgebirge, dessen Namen mir entfallen, trotz des heftigen Sturms •... urnschiffen wolle, und soli te er auch bis zurn jüngsten Tage segeln müssen ... ", En hij zweert dat hij dit doen zal. De stuurman smeekt, namens de verontruste bemanning overstag te gaan. De schipper smijt de stuurman over de verschansing, als muiter en zweert opnieuw, dat hij toch zal doorvaren. Dan wordt in een wolk aan de hemel geschreven: "Tot de jongste dag" , " Ook Marryat fantaseert een happy end: Katharina's zoon Philip bevrijdt zijn Vader schipper Van der Decken van de vloek en beiden sterven, Het staat dus vast, dat de naam Van der Decken reeds voor Marryat bestond en dat voor Heine, Wagner en Marryat sprake is van het bezeilen en ronden van De Kaap, van een Godslasterlijke eed en van een hemelse straf. alsmede van brieven die de Hollander op zee telkens aan boord van schepen brengt ... post, bestemd voor mensen die reeds eeuwen dood zijn... Men moet die brieven vastspijkeren aan de mast en aanraken met de Bijbel. Is er geen Bijbel aan boord, dan vergaat hel schip. Een andere, mijns inziens oudere vorm van de Sage wil dat alleen reeds het zien van het Spookschip betekent, dat het eigen schip zal vergaan, of dat er een ongeluk zal gebeuren ... In dit verband rnoge het volgende vermeld worden, afkomstig uit het dagboek van de Duke of Vork: Aan boord van H.M:s oorlogsschip Bacchante, is op de Iie Juni van het jaar 188 I des narniddags om 4 uur, recht over de boeg een spookschip gezien dat men voor de Vliegende Hollander hield. De matroos. die het schip signaleerde, viel dezelfde middag uit de ra en was dood. De admiraal van het eskader werd zwaar ziek in de eerste haven, die het schip binnen viel en de Duke of Clarence, die ook aan boord was, stierf kort daarop ... •.men ziet, dc 1ge eeuw kende zijn belangstelling (en angst} voor de Vliegende Hollander!" Het gaat er hier niet om welke dichters o.a. het Spookschip beschreven of bezoneen. Het zijn er velen, de meesten na 1821. In 1804, wc zijn hier dus nog verder terug, schreef Thomas Moore een gedicht .. On passing Deadrnan's lsle in the Gulf of St. Laurence.Iate in theevening September 1804, suggested by a superstition \'C'ry COI/IIIUII/ among sailors (dit is belangrijk in 1804 reeds) who call this Ghost-ship, I think the Flying Dutchman". En Sir Walter Scott noem! de naam in 1812, als voetnoot bij zijn "Rokeby" ...•. a wellknown nautical suoerstition concerning a fantastic vessel, called by the Sailors: The Flyinz Dutchman, and supposed to be seen about the latitude of the Cape of Good Hope. She is distinauished from earthly vessels by rearing a press of sail when others are unable, from stress of weather to show an inch of canvass", Die laatste mededeling van SCOIt van 1812 is uiterst belangrijk, want zij brengt ons tot een veel oudere overlevering, die inderdaad een Hollandse kapitein betreft, een oude Friese versie, gebaseerd op een historische figuur en die zeker tot het

'---~""""'---

.. -


384.,'

complex der Vliegende Hollander-Sage behoort. n.1. het verhaal van de Friese zeevaarder Berend Fokke, die in 1678 met het adviesjacht "de Snobber' van de Oost-Indische Compagnie naar Java voer in 90 dagen. (Een Oost-Indiën-vaarder deed er 7 maanden, bij tegenweer zelfs een jaar en nog langer over). Hij voerde zeilen aan "verlengde" raas (was dus in feite een vroege voorganger van de latere Klippers) en zou steeds volgetuigd hebben gevaren.

Men beweert dat Berend Fokke van de 0.I.c. voor zijn ongeevenaard snel zeilen gratificaties ontving die tot f 8.000 opliepen. een voor die tijd ongehoord grote som! De volksverbeelding maakte zich van deze historische •.Vliegende Nederlander" (immers een Fries. geen Hollander) meester: Hij heette godslasterlijk te vloeken. ijzeren raas te voeren en te twisten met zijn stuurman. omdat hij nimmer zeil wilde minderen. Aan boord bevond zich een zwarte poedel: hij had zijn ziel aan satan verkocht ... Hebben wij met deze, uit de :1')rietijd van de 0.1.c. stammende werkelijk geleefd hebbende. Friese zeebonk het prototype van de Vliegende Hollander zelf gevonden? Of ligt de oorsprong van de sage nog elders? Als men nagaat wat zeelui weten te vertellen. volgende op.

'-··'·

C

c'

dan valt het

stortten neer, toen schreeuwde het volk: "In Jezus naam schipper •... God wil dat wij keren". Maar die schipper zwoer voor de derde maal: "Ook zonder God ben ik schipper op mijn schip. Ik wil die Kaap ronden, al zal ik ook varen tot de jongste dag". Toen klonk een stem uit de hemel: "Zo zult gij". En nu moet die schipper eeuwig varen en die de Vliegende Hollander ontmoet weet dat-ie naar de haaien zal gaan". Dit is het onopgesmukte verhaal uit de mond van een oude zeilvaarder. De sage, zonder Sentas en zonder Philips en zonder eens in de 7 jaren aan wal gaan of pakjes brieven overbrengen, versierselen die de romantiek er aan gaf, zoals het ook de romantiek is geweest die aan de sage van "Het Vrouwtje van Stavoren" het motief van de ring heeft geschonken. dat voordien ontbrak. En nu komen wij tot een uit 1927 daterende. helaas veel te weinig bekende studie van Dr. Rolf Engert: "Die Sage vom Fliegenden Holländer", (verschenen in "Meereskunde" bij E. S. Mittler und Sohn) zich o.a. bevindende in de bibliotheek van het scheepvaartmuseum Amsterdam: Catalogus No. S 69). Deze onderzoeker wijst op de •.Lendas da India" van Gaspar Correa en op Camoes, •.Os, Lusiades" (1572 verschenen), beide auteurs hebben het over Vasco da Gama. Bij de eerste roept Da Gama (als het volk hem smeekt te keren) dat hij aan God heeft gezworen geen handbreedte te wenden: wie hem van keren spreekt zal hij over boord werpen. Als muiterij dreigt sluit hij stuurman, bootsman en drie matrozen in de boeien en hij werpt de zeekaarten overboord. Hij roept zijn mannen toe: •.Er is geen stuurman meer. God zal onze stuurman zijn, zijn wil geschiede. Bij Luis de Camoes heet het. dat de geest van de Kaap aan Vasco da Gama verschijnt en dreigt: een wolk daalt op het schip neer en in die wolk brult de Kaap: Dat hij schip en bemanning vervloekt. zo beiden in roekeloze hardnekkigheid wagen zijn geheim te doorgronden. Hij zal een eeuwige storm tegen hen opjagen.

I. Op de moderne stoom- en turbinevaart weet men nauwelijks meer dan dit: "Vroeger geloofde men aan het bestaan van een Spookschip. dat op zee, hier en daar op de meest afgelegen en onderling verschillende plaatsen. gezien zou zijn. Het was van ouderwetse makelij en takelij en gleed volgetuigd en met volle zeilen voort, daar waar anderen alleen voor top en takel durfden varen. Het zien van dit schip. dat .,De Vliegende Hollander" heette. zou rampen. onheil. dood aan boord en zelfs ondergang van het eigen schip voorspellen". 11. Op de oude zeilvaart wist men er meer van. De matroos, Hubert de Vries, die in 1932 ruim 70 jaar was en nog als jongen in Amerika op een walvisvaarder en later op Engelse zeilschepen had gevaren. vertelde mij in dat jaar het verhaal van de Vliegende Hollander als volgt: ... "Een schipper Van der Decken voer met zijn schip voor de Kaap. Hij wilde naar Indië. Maar die Kaap die de Goede Hoop heet. werd voor hem de Stormkaap. Er was geen ronden aan. Laveren noch koersen hielp: De wind zal tegen en bleef tegen, Zo lag dat schip dan weken te stampen. maar de Kaap bezeilen kon het niet. Het stampte en slingerde. de zeilen woeien uit de lijken, toen kwam dal volk achter de mast en stond bij de campagne. En het riep: .. In Jezus naam schipper. laat lenzen". Maar die schipper zwoer: ••Ik zal die Kaap ronden". Toen kwam die stuurman voor die schipper staan en riep: "In Jezus naam schipper, keer terug en ga overstag". Toen smeet de schipper die stuurman in zee en sprak: "Wie hier aan boord wil muiten gaat hem achterna. Ik zal die Kaap ronden". De masten braken, stengen. raas, zeil en want

Engert legt nu deze Vasco da Gama-motieven kende Van der Decken-motieven en zie: ...

naast de be-

Vasco da Gama I. Belooft aan God geen handbreedte te wijken: die hem van keren spreken zal hij overboord smijten. 11. Slaat stuurman in de boeien, werpt kaarten in zee. 111. "God zal onze stuurman zijn. Zijn wil geschiede". IV. De Kaap dreigt met een stem uit een wolk met onafgebroken storm als straf voor roekeloze hardnekkigheid. Vall der Dccken

I. Zweert bij God niet overstag te gaan en werpt zijn stuurman in zee (zie versie Marryat), 11. Werpt stuurman in zee (Marryat).


111. "Ook zonder God ben ik schipper op mijn schip, al moet ik varen tot de jongste dag". IV. Gods stem klinkt uiteen wolk: "Zo zult gij eeuwig varen", als straf voor roekeloze hardnekkigheid. De conclusie van Dr Rolf. Engert ligt voor het grijpen. Hij ziet (althans hij suggereert ons dit te zien) dat de Hollander een door Portugese zeelui gedemoniseerde, of nog liever gesataniseerde en Hollands gemaakte variatie zou zijn van Vasco da Gama! Een sinistere, duivelse antipode van hun held. Waarom Portugese zeelui daar een Hollander voor namen? Heel begrijpelijk: Holland was Portugals grootste, duivelsgevaarlijke concurrent bij het ronden van De Kaap. Bovendien waren de Hollandse zeelui: ketters en dus: "Des duivels". Zij hadden de naam te zuipen en te vloeken en stijfhoofdig te zijn ... En zij waren volgens de Portugezen, door allen "gehaat" (lees hier benijd). En bovendien echte zeeduivels (denk aan Berend Fokke en zijn jacht "De Snobber"). Ik zou kunnen begrijpen, dat vele lezers over deze conclusie als slot ... teleurgesteld zouden zijn. Laat ik dan Engerts inzicht eens omkeren; om van Vasco da Gama een Hollander t '.als satanische antipode te maken, moesten de Portugese \_. Jteelui twee bronnen kennen, nog wel literaire, en er een verhaal van maken. Wat onlogisch lijkt. Het zou eerder mogelijk kunnen zijn, dat twee Portugese dichters hun geïdealiseerde motieven voor Da Gama hebben geput uit één overbekende zeemansbron. het verhaal van de meest hardnekkige aller zeelui: de gevloekte Hollander. In dat geval zouden we de Sage al voor 1572 op het spoor zijn. C

Wat mij zelf betreft, ik geloof aan een nog veel oudere origine, de Hollander is de salle van het schip der eeuwig vervloekten; het is mogelijk, dat door figuren als Berend Fokke (en andere onbekend geblevenen) het Hollander-motief en de gestalte van een Hollander door zeelui is .•geschoven" op een nog veel ouder in wezen voorschriftelijk schip. de "boot der Zielen" die ook in onze zeefolklore voortleeft als het machtige schip "de Almacht" CO.a. J. W. F. Werumeus Buning noemt het in

zijn gedichten). Dat in Friesland "Het Schip Mannigfual" heet (de thans ruim 70-jarige Oost-Friese dichter Berend de Vries uit Emden wijdde er in zijn mooie verzenbundel in het platduits "Dat Schipp Mannigfual, Gedichten un Balladen" van Berend de Vries, Ruutenberg und Mockel, 1953) een ballade aan: "De Almacht" is het Schip der Zaligen, zoals" De Vliegende Hollander" het schip der verdoemden is ... twee typen van een nog ouder zielenschip, maar dat zou hier te ver voeren. Dat zou een nieuwe tocht betekenen met een nieuw Kompas. Wij komen dan van de sage op ... de mythe. En dan ... "zit de moderne diepte-psychologie startklaar"! Ja, wanneer zal die zich op schipper Van der Decken werpen? In ieder geval bewijst deze korte en uiterst beknopte ,.thuisreis" van een oude overlevering dat men altijd elders te land komt, dan men verwachtte, en dat het zich verdiepen in de oorsprong van een zo wijd verspreide sage, zoals ik reeds in het begin opmerkte. betekent: ... zich verliezen in talloze en tenslotte geheel andere verhalen. Bn: VAN EYSSELSTEIJN

",'"

"'.' Nu in onze tijd de geruchten van vliegende schotels nict van de lucht zijn. is het interessant tc bedenkcn dat een eeuw geleden de geruchten van .,varende sigaren" de ronde deden. Zoals altijd. __.. ,j." ; _. ~"",;--.., is er nicts nieuws onder de zon. Die ge- ',> -,.r->: ~:''-;~ _ .;;' .,,: ruchtcn uit dc negentiende eeuw...l!ijó .. : bewaarheid geworden. Op do ~:vïll!i',:,:,. 'yri" '- . I,' Farry Ba)' bij Balti\l1~re ~er.d in. ~·~~::~~à';.~gi:iC~jvidà~ pad eenvoudi~ de onder de grootste geheimzinnigheid een· \7~sen'~r4:~:':" . schip gebouwd volgens geheel nieuw Op oude átb;téi~~'5unnenwe zien principe. dat sterker en sneller zou zijn dat de romp van ~ip zowel naar dan enig ander schip, ooit voor die tijd voren uls naar achteren in een punt uitte water gelaten. Men verwachtte in vier liep. Het \v.IS een uitermate rank schip. dagen er mee de Oceaan te kunnen overTegenover een lengte van honderdsteken. Een stoutmoedige droom indien tachtig voet stond een middellijn van men bedenkt dat de Normandie in onze slechts zestien voet. In het midden van dagen ongeveer die tijd nodig heeft. Het het schip bevond zich ecn platte ijzeren was de droom van een uitvinder. Winan, ring, waarop bladen waren gezet naar die op het idee gekomen W:lS een sigaar. model van een ventilator. In principe vormig schip te bouwen. Het idee zelf derhalve een midscheeps bevestigde

:ft!.. :-.~.~.~.; ~

r·J.··· ..

__~

~

.

' ..

schroef met vele bladen. Rond de voortstuwingsring zat cen beschermring. zodat de schroef derhalve als in een tunnel ronddraaide. Vier hogedruk stoomketels van het locomotieftype zorgden voor de energie. Samen verslonden deze dertig ton kolen in een etmaal. Alhoewel Winan met het sChiP1'nig succes geoogst heeft. beantwoordde het niet aan de verwachtingen, Het ~;is zeker geen practisch model. Ook de Russische regering probeerde in \86\ een schip volgens het Winan-principe te houwen. De vier schepen van het in die dagen befaamde sigaarmodel faalden tenslotte alle en de bizarre constructies vonden hun roemloos einde bij de sloper. Gegevens ovcrgvnomen uit: Frans Naerebout "FollloslÏrc·/r,·

~L-

:

Schep4t""

_


386. Medeburgers

van Terneuzen,

Waar denkt U het eerst aan als Terneuzen genoemd wordt? Aan de Industrie, aan de Middenstand, aan Terneuzen als koopcentrum van Zeeuwsch-Vlaanderen, aan het stadhuis, aan de sluizen?

1

1

,

;

~ 1,

--.-------

Terneuzen is de stad van de Vliegende Hollander. De gezagvoerder van dit spookschip, kapitein Willem van der Decken, was een inwoner van Terneuzen en zijn laatste reis die nooit eindigde, begon vanuit deze stad, althans volgens de legende. In 1972 werd een monument ter nagedachtenis aan deze Vliegende Hollander geplaatst in het water tussen de Rosegracht en de Herengracht. Sedert die tijd streeft de stichting Evenementencommissie 'De Vliegende Hollander' er naar Terneuzen zowel Nationaal als Internationaal meer bekendheid te geven. Deze stichting bestaat uit een tiental burgers uit Terneuzen, die zich geheel belangenloos ter beschikking hebben gesteld voor het organiseren van evenementen met betrekking tot onze stad; denkt U maar aan de beroemde intochten van St. Nicolaas en de Koninginnedagfeesten van de laatste jaren. Dit jaar kreeg de evenementencommissie de vererende opdracht van het gemeentebestuur om de feestelijkheden rondom 400 jaar Stadsrechten te organiseren en te koOrdineren. Welnu, de resultaten mervan heeft U kunnen aanschouwen. Sedert de opening van de feestelijkheden op 28 april j.1. hadden er tot nu toe ruim 50 evenementen plaats, waarvan de groots opgezette historische optochten, de folkloristische dag, de koninginnedag met het schitterende vuurwerk, het optreden van het Hulster gemengd koor en het concert van de Koninklijke Militaire Kapel nog vers in het geheugen liggen. En nog zijn we er niet. De evenementenkalender toont nog een 25 tal af te werken evenementen. Al met al, de evenementencommissie 'De Vliegende Hollander' en het speciaal voor de 400 jaar feesten in het leven geroepen Promotieteam hebben bewezen de organisatie van de diverse evenementen met succes te hebben doen plaatsvinden. Er is echter een moeilijkheid. Straks na de afsluiting van de 400 jaar feesten komen weer nieuwe activiteiten in zicht. De eerste activiteit zal dan weer

.---'._"-~

..._-

~----~--~~

zijn de intocht van ons aller Sint Nicolaas. Voorwaar een grandioos feest voor jong en oud, Gezien het succes van het afgelopen jaar denkt de evenementencommissie er nu reeds over om een aantal evenementen jaarlijks terug de doen keren en als eerst zou dit kunnen zijn een folkloristische dag, gevolgd door andere activiteiten. U zult echter begrijpen dat voor het organiseren van evenementen die ten dientste zijn van de gehele bevolking van Terneuzen, ook de financiele middelen op tafel zullen moeten komen. Om dit te verwezenlijken hebben wij een plan ontworpen waarbij wij een dringend beroep doen op Uw medewerking. Wij weten ons door een zeer groot deel van de bevolking moreel gesteund, doch van deze steun - hoe prettig voor ons ook - kunnen wij geen evenementen organiseren. Wij doen U hierbij een voorstel: U wordt donateur van onze stichting en stort hiervoor jaarlijks f 10,- op onze rekening. Hierdoor stelt U ons In de gelegenheid datgene te doen wat voor U en voor de Terneuzense gemeenschap van groot belang is. Terneuzen moet stad van de Vliegende Hollander blijven. De jaarlijkse evenementen moeten doorgaan. Daar kunt U belangrijk toe bijdragen.

Vul onderstaande opgave voor het donateurschap in. Deze opgave wordt bij U thuis opgehaald met medewerking van de show band 'Irene', het Terneuzense Majorettenpeioton, en de van der Decken Promotiegroep. Daarna ontvangt U een acceptgiro voor Uw donatiebijdrage.

Namens de stichting evenementencommissie 'De Vliegende Hollander' G.J. Scheele (Kapitein Willem

OPGAVE DONATEUR STICHTING 'DE VLIEGENDE HOLLANDER'

van der Decken)

EVENEMENTEN.COMMISSIE

Ondergetekende Adres Postkode

en woonplaats

Geeft zich hierbij op als donateur van bovengenoemde per jaar. Deze strook wordt bij U opgehaald, of U kunt de strook secretariaat, Gouwestraat 8, 4535 CS Terneuzen.

stichting

a f 10,-

inzenden

naar het

Handtekening: Terneuzen,

--·~-·'--···~-"----'·"-'r·--"·-···""·.·

1984

~ -.

'-. ~--.------- .•......• --- -

.....•...• ,.-

',-


• I

~'?!-

}~~ VLIEUENDE

:i.te

kop'd"Qil1 -:nt91·Urlz't.r1d

Rl kr~sr

Voor

d",

!:lh"af

DC\Qr"' h~

HOLL

doof)

de

V09~1 RI ba.rr"o.s) ai

hU nu

krui$r

1.tilQI1

kraakr

(fuw~nl~f\9

..:

yoI9~braj,t,

d" l.wa.r€ mv.~r. d\l. !.~ven I.\..~ï.rt

'I.[jn z ie l ;n'1- b)oe-~ ve,rd'''Cl9

h . I • I nO-Jo V-JOn"-j0 nO-jo. :;.E~n dod"nboof, ~~., I.worr I.

I

••

Z!.jtl

mat\~(.ho~ 51~ch}.> c.e.nll'\C$ClI word t v« r'lo~

~U

. DEJR.,

rTHr

So-r~n -rdf

door, v~rloor

9'VC10r, hU "t.Q.!~ e.Q..1'1 1é:\I~nJ IUk; , 'orlQ.rf '-n werd bIlVr-ijd, hG k~~r c e n rif gelUk. lil d~ z..e,vtn jdar) do", kOmt h~ \.v~{,.r QQrl \al1d.

r,

h\!(l kt hem €oeh YI"QLl \-\.' V"O(9o~d hoor hQrr Qrl hand. ~o~jo hojo ho~jo ho-jo ~ l: V/iQ. ,. Z:o dwao> dar hij ;t;ith 9~c:.~t Ql1n "t.ulk Q.~n duiY~I~knac~i-! ~r x.Dn nog yr~Qrs 'oU de vk~t.) vol deuSd c..." :l..f;:Q.r· op('~c.h-r! I,.ctat vo re.n du~ da~ ..spoken schip rot oan d~ Jong<il~e 'DQ9~l

'!,~ t~Q~t 1~rrH.U1. Q.n, "1..lng dir Ii d) "

••

.

••

,

I

'

~t1

go n;Ç.( over~h:19~

.


Terneuzen 400 jaar 1984 deel 12