__MAIN_TEXT__

Page 1

ALERGOLOGIA W Y DA NIE II UZ U PEŁ NIONE POD REDAKCJĄ

R A FA Ł A PAW L I C Z A K A


Wpływ środowiska na rozwój chorób alergicznych Anna Bręborowicz, Paulina Sobkowiak

6

Wstęp : DQDOL]LH ZSá\ZX ĞURGRZLVND QD UR]ZyM FKRUyE DOHUJLF]Q\FK QDOHĪ\ XZ]JOĊGQLüZLHOHF]\QQLNyZR]UyĪQLFRZDQ\PPHFKDQL]PLHG]LDáDQLD.U\W\F]QH]QDF]HQLHPDHNVSR]\FMDQDDOHUJHQ\SRZLHWU]QRSRFKRGQHF]\SRNDUPRZH QLH]EĊGQDGRXMDZQLHQLDZURG]RQHMSUHG\VSR]\FMLGRUR]ZRMXFKRURE\L]DLQLFMRZDQLD RGSRZLHG]L LPPXQRORJLF]QHM R FKDUDNWHU]H UHDNFML QDGZUDĪOLZRĞFL &]\QQLNL LQIHNF\MQH OXE PLNURELRORJLF]QH Z\ND]XMą GZXNLHUXQNRZ\ ZSá\Z PRJąZVSRPDJDüG]LDáDQLHLQQ\FKF]\QQLNyZZLQGXNFMLFKRURE\OXERGZURWQLH ± ]PQLHMV]Dü U\]\NR MHM Z\VWąSLHQLD 1LHVZRLVWH F]\QQLNL GUDĪQLąFH D ]ZáDV]F]DG\PW\WRQLRZ\S\á\VSDOLQ\F]\R]RQVSU]\MDMąUR]ZRMRZLDOHUJLL7DNLMHVW WDNĪH HIHNW G]LDáDQLD QLHNWyU\FK OHNyZ JáyZQLH DQW\ELRW\NyZ L SDUDFHWDPROX :WDEHOL]HVWDZLRQRF]\QQLNLĞURGRZLVNRZHNWyUHPRJąPLHü]ZLą]HN]UR]ZRMHPFKRUyEDOHUJLF]Q\FK

Alergeny Alergeny powietrznopochodne 'R QDMF]ĊĞFLHM XF]XODMąF\FK DOHUJHQyZ QDOHĪą UR]WRF]H NXU]X GRPRZHJR VLHUĞüLQDVNyUHN]ZLHU]ąW]DURGQLNLJU]\EyZSOHĞQLRZ\FKLS\áNLURĞOLQ WUDZ GU]HZFKZDVWyZ :QDWXUDOQ\PSU]HELHJXFKRURE\MDNRSLHUZV]HXMDZQLDVLĊ XF]XOHQLHQDDOHUJHQ\ZHZQąWU]GRPRZHPRĪOLZHQDZHWZSLHUZV]\PURNXĪ\FLDDQLHFRSyĨQLHMQDS\áNL8F]XOHQLHQDS\áNLSRMDZLDVLĊQDRJyáQLHZF]HĞ QLHMQLĪSRGZyFKOXEWU]HFKVH]RQDFKQDUDĪHQLD5R]ZyMXF]XOHQLDQDDOHUJHQ\ SRFKRG]HQLD]ZLHU]ĊFHJRnie ma ]ZLą]NX]ZF]HVQąHNVSR]\FMą'ODQLHNWyU\FK DOHUJHQyZ QS UR]WRF]\ XVWDORQR SURJRZH VWĊĪHQLD GHWHUPLQXMąFH Z\VWąSLHQLH XF]XOHQLDOXEFKRURE\FKRFLDĪQDHIHNWLFKG]LDáDQLDPRJąPLHüPRG\¿NXMąF\ ZSá\ZLQQHF]\QQLNL1LHNWyUHVZRLVWHXF]XOHQLDNRUHOXMą]PDQLIHVWDFMąNOLQLF]QąQSXF]XOHQLHQDNDUDOXFKDMHVWF]\QQLNLHPU\]\NDUR]ZRMXDVWP\DDOHUJLD QD SOHĞQLH QS $OWHUQDULD ZLąĪH VLĊ ] ZLĊNV]\P U\]\NLHP Z\VWąSLHQLD DVWP\ DWDNĪHMHMFLĊĪNLPSU]HELHJLHP

Uczulenie

Alergeny pokarmowe 6SRĞUyG DOHUJHQyZ SRNDUPRZ\FK X G]LHFL QDMF]ĊĞFLHM XF]XOHQLH Z\ZRáXMą POHNRMDMRNXU]HSV]HQLFDVRMDRU]HV]NL]LHPQHDXPáRG]LHĪ\LGRURVá\FK± 59


Anna Bręborowicz, Paulina Sobkowiak

Tabela 1. Czynniki Ĺ›rodowiskowe o prawdopodobnym wpĹ‚ywie na wystÄ™powanie chorĂłb alergicznych (wg [1] w modyďŹ kacji wĹ‚asnej)

Czynniki matczyne

Czynniki zwiÄ…zane z rozwojem

Dieta dziecka

– wiek urodzenia dziecka – stres w ciąşy – powikłania ciąşowe – leki w ciąşy: antybiotyki, paracetamol – probiotyki – suplementy diety: kwas foliowy, witamina D, selen, cynk, şelazo – dieta eliminacyjna – dieta specjalna (śródziemnomorska, warzywa, owoce, olej rybi)

– czas trwania ciąşy – cięcie cesarskie – masa urodzeniowa – dynamika przyrostu masy ciała – otyłość

– karmienie piersią i/lub dieta matki – mieszanki mlekozastępcze – wiek wprowadzania pokarmów uzupełniających – mleko niepasteryzowane – warzywa, owoce – suplementy diety: prebiotyki i probiotyki witamina D kwasy omega 3

Alergeny

Czynniki infekcyjne i ich ekwiwalenty

Czynniki draĹźniÄ…ce

– powietrznopochodne – pokarmowe – warunki mieszkaniowe – mieszkanie na duşych wysokościach nad poziomem morza

– RSV, RV, Metapneumovirus, Bocavirus – krztusiec – endotoksyny – opieka zbiorowa – şycie na wsi

– palenie papierosów – zanieczyszczenia wewnątrzdomowe – zanieczyszczenia zewnątrzdomowe – czynniki klimatyczne

Leki

Czynniki społeczno-ekonomiczne

Styl Ĺźycia

– antybiotyki – paracetamol – IPP – ȕ2-agoniści

– dochód

– aktywność ďŹ zyczna – siedzÄ…cy tryb Ĺźycia

U\E\ RZRFH PRU]D RU]HFK\ L VHOHU$OHUJHQ\ SRNDUPRZH Vą RGSRZLHG]LDOQH JåyZQLH]DZ\VWĊSRZDQLHDWRSRZHJR]DSDOHQLDVNyU\LREMDZyZ]HVWURQ\SU]HZRGXSRNDUPRZHJR2EMDZ\RGGHFKRZHQDZHWXG]LHFLQLHVąF]ĊVWąPDQLIHVWDFMąDOHUJLLQDSRNDUP\8RNG]LHFLZUD]]ZLHNLHP]PQLHMV]DVLĊF]ĊVWRĞß Z\VWĊSRZDQLD REMDZyZ DOHUJLL QD SRNDUP\ D WDNĪH ]PLHQLD VLĊ SUR¿O XF]XOHĔ LPDQLIHVWDFMDNOLQLF]QD&]ĊĞFLHMZ\VWĊSXMH]HVSyåDOHUJLLMDP\XVWQHM,VWQLHMH ]ZLą]HNSRPLĊG]\XF]XOHQLHPQDRNUHĞORQHNRPSRQHQW\DOHUJHQRZHDURNRZDQLHPQSZSU]\SDGNXXF]XOHQLDQDND]HLQĊOXEQDRZRPXNRLGLVWQLHMHZLĊNV]H U\]\NRĪHXF]XOHQLHEĊG]LHPLDåRFKDUDNWHUWUZDå\

Czynniki infekcyjne Indukcja rozwoju chorĂłb alergicznych =QDF]HQLHLQIHNFMLZLUXVRZ\FKGODUR]ZRMXFKRUyEDOHUJLF]Q\FKXGRNXPHQWRZDQRJĂĄyZQLHZRGQLHVLHQLXGRDVWP\3LHUZV]HVXJHVWLHLVWQLHQLDWDNLHJR]ZLÄ…]60


Wpล‚yw ล›rodowiska na rozwรณj chorรณb alergicznych

NXSRFKRG]Lรก\]EDGDฤ”HSLGHPLRORJLF]Q\FKLREVHUZDFMLNOLQLF]Q\FK:F]DVLH ZLHOROHWQLFK REVHUZDFML SR SU]HE\W\P ]DNDฤชHQLX VWZLHUG]RQR F]ฤŠVWH QDZURW\ ฤžZLV]F]ฤ…FHJRRGGHFKXLUR]ZyMXF]XOHQLD ZLฤŠNV]HSR]DNDฤชHQLXRFLฤŠฤชNLPSU]HELHJX >@:\GDZDรกRVLฤŠฤชHQDMZLฤŠNV]H]QDF]HQLHPD]DNDฤชHQLHZLUXVHP56 UHVSLUDWRU\V\QF\WLDOYLUXVยฑ569 NWyUHJRV]NRGOLZHG]LDรกDQLHZLฤ…]DQRSU]HGH ZV]\VWNLP]GHVWUXNFMฤ…QDEรกRQNDGUyJRGGHFKRZ\FKJรกyZQLHRVNU]HOLNyZRUD] VW\PXODFMฤ…RGSRZLHG]L7KZVNXWHNG]LDรกDQLDELDรกND*ZLUXVD:SU]HELHJX]DNDฤชHQLDZ\ND]DQR]ZLฤŠNV]RQHVWฤŠฤชHQLHLPPXQRJOREXOLQ\( ,J( LHR]\QRยฟORZHJRELDรกNDNDWLRQRZHJR HRVLQRSKLOFDWLRQLFSURWHLQยฑ(&3 ZVXURZLF\RUD] Z Z\G]LHOLQLH ] GUyJ RGGHFKRZ\FK Z]URVW HNVSUHVML F\WRNLQ QS 5$17(6 F]ฤ…VWHNDGKH]\MQ\FKQS,&$0]ZLฤŠNV]RQHVWฤŠฤชHQLHOHXNRWULHQyZZPRF]X 2EHFQLHLVWQLHMHFRUD]ZLฤŠFHMGDQ\FKZVND]XMฤ…F\FKQDLVWRWQฤ…UROฤŠU\QRZLUXVyZ ZLQGXNFMLUR]ZRMXDVWP\SU]HGHZV]\VWNLPXG]LHFLREFLฤ…ฤชRQ\FKDWRSLฤ…3RGREQ\ZSรก\ZPDMฤ…]DNDฤชHQLDOXG]NLPPHWDSQHXPRZLUXVHP5yZQRF]HVQH]DNDฤชHQLHZLUXVDPL56LU\QRZLUXVDPL]ZLฤŠNV]DU\]\NRUR]ZRMXDVWP\'รกXJRIDORZ\ HIHNWZF]HVQ\FK]DNDฤชHฤ”PRฤชHE\รผZ\QLNLHPXZDOQLDQLDF]\QQLNyZRGSRZLHG]LDOQ\FK]DUHPRGHOLQJWDNLFKMDN7*)ศ•F]\QQLNLZ]URVWX(*)5L9*)5 3U]HGPLRWHPEDGDฤ”LG\VNXVMLMHVWXVWDOHQLHFKDUDNWHUX]ZLฤ…]NXSU]\F]\QRZR VNXWNRZHJR SRPLฤŠG]\ ]DNDฤชHQLHP L Z\VWฤ…SLHQLHP DVWP\ WM F]\ LQIHNFMD MHVW SU]\F]\Qฤ… DVWP\ F]\ WHฤช XMDZQLD LVWQLHMฤ…Fฤ… ZF]HฤžQLHM SUHG\VSR]\FMฤŠ GR MHMUR]ZRMX:ฤžZLHWOHDNWXDOQHMZLHG]\QLHVฤ…WRNRQFHSFMHZ\NOXF]DMฤ…FHVLฤŠ 0RฤชOLZHMHVWUyZQLHฤชฤชHRELHSDWRORJLHVฤ…]DOHฤชQHRGWHMVDPHMSUHG\VSR]\FML JHQHW\F]QHM>@ =DNDฤชHQLDSDWRJHQDPLDW\SRZ\PLWDNLPLMDN0\FRSODVPDSQHXPRQLDHi &KOD P\GRSKLOD SQHXPRQLDH PRJฤ… Z\ZRรก\ZDรผ ]DRVWU]HQLD DVWP\ L RGSRZLDGDรผ ]D EUDNNRQWUROLZDVWPLHFLฤŠฤชNLHMWUXGQHMQDWRPLDVWURODW\FK]DNDฤชHฤ”ZLQGXNFML UR]ZRMXDVWP\QLH]RVWDรกDMHGQR]QDF]QLHXVWDORQD>@ :Sรก\Z]DNDฤชHฤ”EDNWHULDPLW\SRZ\PLQDLQGXNFMฤŠDVWP\LDOHUJLLE\รกGรกXJR SRPLMDQ\FKRFLDฤชNRORQL]DFMDEDNWHULDPLGUyJRGGHFKRZ\FKZPLHVLฤ…FXฤช\FLDE\รกDF]ฤŠVWV]DXG]LHFLXNWyU\FKQDVWฤŠSQLHZ\VWฤ…SLรก\LQF\GHQW\REWXUDFML>@ DXG]LHFLZZLHNXSU]HGV]NROQ\P]QDZURWRZฤ…REWXUDFMฤ…EDNWHULHZ\NU\ZDQR ] WDNฤ… VDPฤ… F]ฤŠVWRฤžFLฤ… MDN ZLUXV\ >@ 'รกXJRIDORZD REVHUZDFMD WHM SRSXODFML ZVND]XMH QD WR ฤชH QLH F]\QQLN HWLRORJLF]Q\ D VDP IDNW Z\VWฤ…SLHQLD ZF]HVQHM REWXUDFMLLMHMQDZURW\Vฤ…F]\QQLNDPLU\]\NDUR]ZRMXDVWP\>@.RQLHF]QDMHVW ZHU\ยฟNDFMDW\FKVSRVWU]HฤชHฤ”

:LUXV\LDVWPD

Pro๏ฌlaktyka astmy (hipoteza higieniczna rozwoju astmy i alergii) 6XJHVWLDRFKURQQHJRZSรก\ZX]DNDฤชHฤ”QDUR]ZyMDVWP\LDOHUJLL]URG]LรกDVLฤŠ QDSRGVWDZLHDQDOL]\]DFKRURZDฤ”ZURG]LQDFKZLHORG]LHWQ\FK>@1DVWฤŠSQLH SU]HSURZDG]RQRZLHOHV]F]HJyรกRZ\FKEDGDฤ”]PLHU]DMฤ…F\FKGRRFHQ\]DOHฤชQRฤžFL SRPLฤŠG]\]GHยฟQLRZDQ\PL]DNDฤชHQLDPLOXEV\WXDFMDPL]UyฤชQLFRZDQHMHNVSR]\FML QDLQIHNFMHDZ\VWฤŠSRZDQLHPDVWP\LDOHUJLL>@

Modele badaล„ epidemiologicznych i klinicznych &]ฤŠVWRฤžรผZ\VWฤŠSRZDQLDDVWP\LFKRUyEDOHUJLF]Q\FK OXEVDPHMDOHUJLL RFHQLDQR Z V\WXDFMDFK OXE ฤžURGRZLVNDFK R VSRG]LHZDQHM ]ZLฤŠNV]RQHM OXE ]PQLHM61


Anna Bręborowicz, Paulina Sobkowiak

V]RQHMVW\PXODFMLPLNURELRORJLF]QHMZSRVWDFLHNVSR]\FMLQDGUREQRXVWURMHOXE LFK SRFKRGQH %DGDQR QDVWÄŠSXMÄ…FH JUXS\ G]LHFL   XURG]RQH GURJÄ… FLÄŠFLD FHVDUVNLHJR PDWHNNWyUHSU]HE\á\LQIHNFMHZFLąĪ\ RWU]\PXMÄ…FHDQW\ELRW\NL Z  URNX Ī\FLD   REMÄŠWH RSLHNÄ… ]ELRURZÄ…   PLHV]NDMÄ…FH QD ZVL   Z\FKRZ\ZDQHLĪ\ZLRQHZVSRVyE]DSHZQLDMÄ…F\QDWXUDOQÄ…VW\PXODFMÄŠÄžURGRZLVNRZÄ…  SRGGDQHV]F]HSLHQLRPRFKURQQ\PDRVWDWQLRWDNĪH G]LHFL]FLąĪZNWyU\FK VWZLHUG]RQR]DSDOHQLHEáRQSáRGRZ\FK 3U]HDQDOL]RZDQRWDNĪHZ\ELyUF]\ZSá\ZWDNLFKSDWRJHQyZMDNSUÄ…WHNJUXĨOLF\ ZLUXV ]DSDOHQLD ZÄ…WURE\ W\SX $ ZLUXV RGU\ ZLUXV RVS\ L KHUSHVZLUXV\ 8Z]JOÄŠGQLRQRZSá\ZNRORQL]DFMLEDNWHU\MQHMSU]HZRGXSRNDUPRZHJR :V]\VWNLH EDGDQLD GRW\F]\á\ ZSá\ZX ZF]HVQHM HNVSR]\FML ] XZ]JOÄŠGQLHQLHP UyZQLHĪ RNUHVX Ī\FLD SáRGRZHJR SRSU]H] HNVSR]\FMÄŠ NRELHW\ FLĊĪDUQHM ZZDUXQNDFKĪ\FLDQDZVLQDUyĪQHF]\QQLNL>@ $QDOL]RZDQRWHĪ]DOHĪQRĞüSRPLÄŠG]\V]F]HSLHQLDPLRFKURQQ\PLDUR]ZRMHP DOHUJLL OXE DVWP\ 1LH SRWZLHUG]RQR SRGHMU]HÄ” R LFK SURPRF\MQ\P ZSá\ZLH ZUÄŠF]RGZURWQLH±Z\QLNLMHGQHJR]GXĪ\FKEDGDÄ”NRKRUWRZ\FK 0$6 ZVND]XMÄ…QDRFKURQQHG]LDáDQLHV]F]HSLHÄ”>@&]ÄŠVWRĞü]DFKRURZDÄ”E\áDRGZURWQLH SURSRUFMRQDOQDGRVXPDU\F]QHMOLF]E\SRGDQ\FKGDZHNV]F]HSLRQHN

Podłoże immunologiczne

Równowaga 7K7K

Receptory TLR

62

7HRUHW\F]QH X]DVDGQLHQLH KLSRWH]\ KLJLHQLF]QHM QDZLÄ…]\ZDáR SRF]Ä…WNRZR GRVWDQX¿]MRORJLF]QHMSU]HZDJLF]\QQRÄžFLRZHMOLPIRF\WyZ7KZRNUHVLHĪ\FLD SáRGRZHJR 3U]\MÄŠWR ĪH MHVW WR V\WXDFMD SUHG\VSRQXMÄ…FD GR UR]ZRMX DOHUJLL DOH QDWXUDOQD VW\PXODFMD PLNURELRORJLF]QD SR XURG]HQLX SURZDG]Ä…FD GR DNW\ZDFML OLPIRF\WyZ 7K ]DSHZQLD RFKURQÄŠ G]LÄŠNL SU]\ZUyFHQLX UyZQRZDJL 7K7K %UDN OXE QLHZLHOND VW\PXODFMD D ZLÄŠF ]E\W VWHU\OQH ZDUXQNL Ī\FLD XVSRVDELDMÄ…GRZ\VWÄ…SLHQLDFKRUyEDOHUJLF]Q\FK7DNDLQWHUSUHWDFMDRND]DáDVLÄŠ MHGQDNXSURV]F]HQLHP1LHGRSRPLQLÄŠFLDMHVWXG]LDáLQQ\FKVXESRSXODFMLNRPyUHNSU]HGHZV]\VWNLPOLPIRF\WyZUHJXODWRURZ\FKDWDNĪHXG]LDáPHFKDQL]PyZ RGSRUQRÄžFLZURG]RQHM 1DSU]HELHJRGSRZLHG]LLPPXQRORJLF]QHMQDF]\QQLNLLQIHNF\MQHPDZSá\Z LFKFKDUDNWHU ]DNDĪHQLDDQW\JHQ\EDNWHU\MQHVXEVWDQFMHXZDOQLDQHOXESURGXNW\LFKUR]SDGX F]DVZ\VWÄ…SLHQLDHNVSR]\FMLF]DVMHMWUZDQLDLQWHQV\ZQRĞü LXG]LDáLQQ\FKGRGDWNRZ\FKF]\QQLNyZZW\PZLWDPLQ\'LGLHW\RUD]GHWHUPLQDFMDJHQHW\F]QDUHFHSWRUyZUR]SR]QDMÄ…F\FKREFHDQW\JHQ\>@:\GDMHVLÄŠĪH GXĪH]QDF]HQLHPDSU]HGHZV]\VWNLPSROLPRU¿]PF]Ä…VWHF]NL&'LUHFHSWRUyZ 7ROOSRGREQ\FKDWDNĪHUHFHSWRUyZ12'>@ 5HFHSWRU\7ROOSRGREQHQDOHĪąGRJUXS\EáRQRZ\FKUHFHSWRUyZQD]ZDQ\FK UHFHSWRUDPLUR]SR]QDMÄ…F\PLZ]RUFH SDWWHUQUHFRJQLWLRQUHFHSWRUV±PRR  5R]SR]QDMÄ…RQH VNáDGQLNLÄžFLDQ\ NRPyUNRZHM ELDáNDL NZDV\ QXNOHLQRZH UyĪQ\FK GUREQRXVWURMyZ HQGRWRNV\Q\ OLSRSURWHLQ\ SURWHRJOLNDQ\ ELDáND ZLUXVRZH  QD]\ZDQH Z]RUFDPL PROHNXODUQ\PL ]ZLÄ…]DQ\PL ] SDWRJHQDPL SDWKRJHQ DVVRFLDWHGPROHFXODUSDWWHUQV±PAMPs 5HFHSWRU\1RGLVÄ…UHFHSWRUDPL F\WRSOD]PDW\F]Q\PLUR]SR]QDMÄ…F\PLEDNWHU\MQHSHSW\GRJOLNDQ\:NLONXEDGDQLDFKSRWZLHUG]RQRĪHZSá\ZHQGRWRNV\QQDUR]ZyMDWRSLLMHVWUyĪQ\Z]DOHĪQRÄžFL RG SROLPRU¿]PX UHJLRQX SURPRWRURZHJR JHQX CD14 DOH Z\QLNL EDGDÄ”


Wpływ środowiska na rozwój chorób alergicznych

SRFKRG]ąF\FK]UyĪQ\FKRĞURGNyZQLHVąMHGQR]QDF]QH=DUyZQRSROLPRU¿]P JHQHW\F]Q\MDNL]UyĪQLFRZDQHZDUXQNLHNVSR]\FMLQDF]\QQLNLLQIHNF\MQHWáXPDF]ą UR]ELHĪQRĞFL Z Z\QLNDFK EDGDĔ ZHU\¿NXMąF\FK ZLDU\JRGQRĞü KLSRWH]\ KLJLHQLF]QHM : RVWDWQLFK ODWDFK KLSRWH]D KLJLHQLF]QD HZROXXMH Z NLHUXQNX KLSRWH]\ PLNURELRW\F]QHMLKLSRWH]\XWUDW\ELRUyĪQRURGQRĞFL=DEXU]HQLDPLNURELRPXVNyU\ SU]HZRGXSRNDUPRZHJRLXNáDGXRGGHFKRZHJRNRUHOXMą]H]ZLĊNV]RQ\PU\]\NLHPUR]ZRMXDOHUJLL>@

Implikacje dla terapii 1DMF]ĊĞFLHMSRGHMPRZDQąLQWHUZHQFMąE\áRSRGDZDQLHSURELRW\NyZDOHVNXWHF]QRĞüWDNLHJRSRVWĊSRZDQLDZSUR¿ODNW\FHLOHF]HQLXFKRUyEDOHUJLF]Q\FKnie ]RVWDáDMHGQR]QDF]QLHSRWZLHUG]RQD>@SR]DZSá\ZHPQDZ\VWĊSRZDQLHDWRSRZHJR]DSDOHQLDVNyU\-DNRĞüGRZRGyZMHVWMHGQDNQDW\OHVáDEDĪHRSLQLHHNVSHUWyZFRGR]DVDGQRĞFLLFKVWRVRZDQLDQLHVą]JRGQH>±@%H]Z]JOĊGQLHNRQLHF]QHMHVWUDFMRQDOQHSRGHMĞFLHGRDQW\ELRW\NRWHUDSLL]ZáDV]F]DZURNXĪ\FLD 1LHPDĪDGQHJRX]DVDGQLHQLDGODRJUDQLF]HQLDUHDOL]DFMLV]F]HSLHĔRFKURQQ\FK

Znaczenie w terapii

Wątpliwości +LSRWH]DKLJLHQLF]QDPDMąFDMXĪSRQDGOHWQLąKLVWRULĊQLH]RVWDáDZ\SDUWD SU]H]LQQHNRQFHSFMHQDWRPLDVWMHMLQWHUSUHWDFMDL]QDF]HQLHVąFLąJOHZHU\¿NRZDQH:ąWSOLZRĞFLURG]ąVLĊPLQZREHFWDNLFKVSRVWU]HĪHĔMDNZ]URVWF]ĊVWRĞFLZ\VWĊSRZDQLDFKRUyEDOHUJLF]Q\FKSRPLPREUDNX]PLDQZF]ĊVWRĞFLFKRUyELQIHNF\MQ\FKXMDZQLDQLHVLĊFKRUyEDOHUJLF]Q\FKXRVyEGRURVá\FKRUD]LFKZ\VWĊSRZDQLH XG]LHFL]FKRUREDPLXZDUXQNRZDQ\PLSU]HZDJąF]\QQRĞFLRZąOLPIRF\WyZ7K F]\RFKURQQ\ZSá\Z7K]DOHĪQ\FK]DNDĪHĔSDVRĪ\WQLF]\FK>@

Czynniki drażniące nieswoiście Dym tytoniowy (NVSR]\FMD QD G\P W\WRQLRZ\ Z RNUHVLH SUHQDWDOQ\P SURZDG]L GRXSRĞOH G]HQLD UR]ZRMX XNáDGX RGGHFKRZHJR ]ZLĊNV]RQHM F]ĊVWRĞFL Z\VWĊSRZDQLD ĞZLV]F]ąFHJRRGGHFKXZSLHUZV]\FKODWDFKĪ\FLD WUDQVLHQWZKHH]LQJ LXSRĞOHG]HQLDF]\QQRĞFLXNáDGXRGGHFKRZHJR ]PQLHMV]HQLHREMĊWRĞFLSáXF]PQLHMV]HQLHPDNV\PDOQHJRSU]HSá\ZXZ\GHFKRZHJRV]F]HJyOQLHSU]H]GUREQHRVNU]HOD  >@1DUDĪHQLHZRNUHVLHSRVWQDWDOQ\PUyZQLHĪZ\ZRáXMH]DEXU]HQLDF]\QQRĞFL XNáDGX RGGHFKRZHJR VSDGHN )(91 Z]URVW UHDNW\ZQRĞFL RVNU]HOL  > @ RUD]NRUHOXMH]F]ĊVWV]\PZ\VWĊSRZDQLHPFKRUyEREWXUDF\MQ\FK>@LFLĊĪV]\P SU]HELHJLHPDVWP\>@

Biopaliwa 6SDODQLHELRPDV\ZFHOXRJU]HZDQLDSRPLHV]F]HÄ”]MDZLVNRF]ÄŠVWHZNUDMDFK VáDERUR]ZLQLÄŠW\FK]ZLÄŠNV]DU\]\NRZ\VWÄ…SLHQLDDVWP\RUD]MHMFLĊĪNLHJRSU]HELHJX>@ 63


Anna Bręborowicz, Paulina Sobkowiak

Zanieczyszczenia powietrza zewnÄ…trzdomowego 6]NRGOLZHG]LDáDQLHQDXNáDGRGGHFKRZ\SU]\SLVXMHVLÄŠWDNLP]DQLHF]\V]F]HQLRP DWPRVIHU\ MDN R]RQ WOHQNL D]RWX GZXWOHQHN VLDUNL L S\á\ (NVSR]\FMD QD G]LDáDQLHW\FKVXEVWDQFMLLVWRWQLH]ZLÄŠNV]DU\]\NR]DRVWU]HÄ”DVWP\XG]LHFLQDWRPLDVWLFKZSá\ZQDUR]ZyMDVWP\FKRüQDGDOG\VNXV\MQ\]QDMGXMHSRWZLHUG]HQLH ZFRUD]ZLÄŠNV]HMOLF]ELHEDGDÄ”]ZáDV]F]DZRGQLHVLHQLXGRR]RQXL]DQLHF]\V]F]HÄ”NRPXQLNDF\MQ\FK>±@ 3LÄžPLHQQLFWZR  %HDVOH\56HPSULQL$0LWFKHOO($5LVNIDFWRUVIRUDVWKPDLVSUHYHWLRQSRVVLEOH"/DQFHW   6LJXUV1*XVWDIVVRQ30%MDUQDVRQ5LZVS6HYHUHUHVSLUDWRU\V\QF\WLDOYLUXVEURQFKLROLWLVLQLQIDQF\DQGDVWKPDDQGDOOHUJ\DWDJH$P-5HVSLU&ULW&DUH0HG   &DUROO.1:X3*HEUHWVWDGLF7LZVS7KHVHYHULW\GHSHQGHQWUHODWLRQVKLSRILQIDQWEURQFKLROLWLVRQWKHULVNDQGPRUELGLW\RIHDUO\FKLOGKRRGDVWKPD-$OOHUJ\&OLQ,PPXQRO   6WHQVEDOOH/*6LPRQVHQ-%7KRPVHQ6)LZVS7KHFDXVDOGLUHFWLRQVKLSLQWKHDVVRFLDWLRQ EHWZHHQ UHVSLUDWRU\ V\QF\WLDO YLUXV KRVSLWDOL]DWLRQ DQG DVWKPD -$OOHUJ\ &OLQ ,PPXQRO   -RKQVWRQ6/0DUWLQ5-&KODP\GRSKLODSQHXPRQLDDQG0\FRSODVPDSQHXPRQLD$UROHLQ DVWKPDSDWKRJHQHVLV"$P-5HVSLU&ULW&DUH0HG  %LVJDDUG++HUPDQVHQ01%XFKYDOG)LZVS&KLOGKRRGDVWKPDDIWHUEDFWHULDOFRORQL]DWLRQRIWKHDLUZD\LQQHRQDWHV1(QJO-0HG  %LVJDDUG++HUPDQVHQ01%¡QQHO\NNH.LZVS$VVRFLDWLRQRIEDFWHULDDQGYLUXVHVZLWK ZKHH]\HSLVRGHVLQ\RXQJFKLOGUHQSURVSHFWLYHELUWKFRKRUWVWXG\%0-GRL KWWSG[GRLRUJEPMF  %¡QQHO\NNH.9LVVLQJ1+6HYHOVWHG$LZVS$VVRFLDWLRQEHWZHHQUHVSLUDWRU\LQIHFWLRQV LQ(ODU\OLIHDQGODWHUDVWKPDLVLQGHSHQGHQWRIYLUXVW\SH-$OOHUJ\&OLQ,PPXQRO   6WUDFKDQ'+D\IHYHUK\JLHQHDQGKRXVHKROGVL]H%ULW0HG- YRQ0XWLXV(0DUWLQH])')ULW]VFK&LZVS6NLQWHVWUHDFWLYLW\DQGQXPEHURIVLEOLQJV %ULW0HG-  %X൵RUG-'*HUQ-(7KHK\JLHQHK\SRWKHVLVUHYLVLWHG,PPXQRO$OOHUJ\&OLQ1$P  %ORRP¿HOG6)6WDQZHOO6PLWK5&UHZHO5:LZVS7RRFOHDQRUQRWWRRFOHDQWKHK\JLHQHK\SRWKHVLVDQGKRPHK\JLHQH&OLQ([S$OOHUJ\ )LVKEHLQ$%)XOHLKDQ5/7KHK\JLHQHK\SRWKHVLVUHYLVLWHGGRHVH[SRVXUHWRLQIHFWLRXV DJHQWVSURWHFWXVIURPDOOHUJ\&XUU2SLQ3HGLDWU *UXEHU&,OOL6/DX6LZVS7UDQVLHQWVXSSUHVVLRQRIDWRS\LQHDUO\FKLOGKRRGLVDVVRFLDWHGZLWKKLJKYDFFLQDWLRQFRYHUDJH3HGLDWULFV 0DWULFDUGL305RVPLQL)5LRQGLQR6LZVS([SRVXUHWRIRRGERUQHDQGRURIHFDOPLFUREHVYHUVXVDLUERUQHYLUXVHVLQUHODWLRQWRDWRS\DQGDOOHUJLFDVWKPDHSLGHPLRORJLFDOVWXG\ %0- /LX$+=DVOR൵0$-RKQVWRQ5%-U,QQDWHLPPXQLW\:$OOHUJ\3ULQFLSOHV 3UDFWLFH $GNLQVRQ 1) %RFKQHU % %XVVH:: +ROJDWH 67 /HPDQVNH 5) -U 6LPRQV )( UHG  (OVHYLHU3KLODGHOSKLDVWU 7HVVH53DQGH\5&.DEHVFK0*HQHWLFYDULDWLRQVLQWROOOLNHUHFHSWRUSDWKZD\JHQHV LQÀXHQFHDVWKPDDQGDWRS\$OOHUJ\

64


„Alergologia – kompendium” jest drugim wydaniem (zmienionym i poprawionym) cieszącego się dużą popularnością podręcznika pod redakcją prof. Rafała Pawliczaka. Książka zawiera informacje dotyczące patogenezy, zapobiegania, diagnostyki, kliniki i leczenia chorób alergicznych dla studentów wydziałów lekarskich, pielęgniarstwa i nauk o zdrowiu oraz lekarzy wszystkich specjalności. Przejrzysty układ, duża liczba rycin i skondensowana treść powodują, że poszukiwanie potrzebnych wiadomości jest szybkie i możliwe do wykonania nawet podczas wizyty lekarskiej. W nowym wydaniu znajduje się 29 rozdziałów przygotowanych przez alergologów, pediatrów, laryngologów, immunologów klinicznych, specjalistę medycyny pracy i ginekologa. Część rozdziałów została napisana od nowa, wszystkie są poprawione i uzupełnione. Kilka nowych rozdziałów zawiera informacje, których brakowało w poprzednim wydaniu. Ta nowoczesna książka, w pełni zgodna z zasadami EBM, będzie przydatnym narzędziem dla każdego lekarza, który podczas pracy klinicznej spotyka pacjentów z chorobami alergicznymi.

W Y DA N IE II UZ U PEŁ N ION E

ISBN: 978-83-7988-238-0

Profile for Termedia sp. z o.o.

Alergologia - kompendium, wydanie II uzupełnione (fragment)  

pod redakcją Rafała Pawliczaka

Alergologia - kompendium, wydanie II uzupełnione (fragment)  

pod redakcją Rafała Pawliczaka

Profile for termedia