Issuu on Google+

คําสําคัญ (Keyword)

โดย วนิดา วงศวัฒนะ บรรณารักษชํานาญการ 8 สํานักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ


คําสําคัญ คือ คําหรือวลีที่สําคัญซึ่งใชเปนคําคนเนื้อหาของ ทรัพยากรสารสนเทศ โดยการนําเอาคําสําคัญที่ปรากฏ ในชื่อเรื่อง เนื้อเรื่อง


คําที่ใกลเคียงหรือใชรวมกันได ดรรชนี, ดัชนี (Index Term) หัวเรื่อง (Subject Term)


ดรรชนี, ดัชนี คือ คําที่ผูแตงใช โดยอาจเปนคําที่อยูในเนื้อหา หรือคํา ที่ใชเปนชื่อเรื่อง คือ เครื่องมือที่จัดทําขึ้นอยางมีระบบ เชน มีวิธีการกําหนด รูปแบบการใชคําและการเรียงลําดับคําตามกฎเกณฑที่ระบุไว เพือ่ ชี้ไปยังขอมูลหรือทรัพยากรสารสนเทศชิ้นนั้น ๆ


หัวเรือ่ ง คือ คํา กลุมคําหรือวลี ที่กําหนดขึ้นอยางมีหลักเกณฑ เพือ่ แสดงเนื้อหาในวัสดุสารสนเทศ


บางครั้งมีการเรียก คําสําคัญ ดัชนี และหัวเรื่อง รวม ๆ ในคําเดียวกัน - ดัชนีประเภทคําสําคัญ - ดัชนีประเภทหัวเรื่อง


ในเทคโนโลยีสารสนเทศปจจุบัน ความหมายของ คําสําคัญ คือ คําหรือขอความที่ผูใชอินเตอรเน็ตพิมพลงไปเพือ่ ใชในการคนหาเว็บไซตหรือขอมูลตาง ๆ โดยระบบคอมพิวเตอรจะไปดึงคําสําคัญที่ปรากฎในชื่อเรื่อง เนื้อเรื่อง หรือหัวเรื่องที่มีผูกําหนดขึ้นตามกฎเกณฑ


วิธีกาํ หนดคําดัชนี 1. กําหนดคําแบบงาย คือ กําหนดคําดัชนีจากคําทุกคําใน ชื่อเรื่อง เชน Information technology and library development จะไดดัชนี 5 คํา 2. กําหนดคําโดยคัดเลือกเฉพาะบางคํา อาจเปนคําหรือวลีได เชน เลือกคําวา Information technology กับ Library development จะไดดัชนี 2 คํา


3. กําหนดคําที่เปนศัพทควบคุม แปลงคําดัชนีเปนคํา มาตรฐานเพื่อสามารถควบคุมคําที่มีความหมาย เหมือนกันหรือใกลเคียงกันได เชน กําหนดใหเอกสารที่มี คําในชื่อเรื่องวา IT เปนคําดัชนีวา Information technology


การควบคุมและการไมควบคุมคําศัพท ขอดีและขอดอย ดัชนีแบบควบคุมคําศัพท 1. วิธกี ารกําหนดคําดัชนี จําเปนตองอาศัยคูมือรายการคําหัวเรือ่ ง และกําหนดคําตามหลักเกณฑที่กําหนด มีขั้นตอนดําเนินการ 3 ขั้น คือ (1) วิเคราะหเนื้อหาเอกสารและเลือกตัวแทนสาระของวัสดุ (2) กําหนดคําแทนสาระของวัสดุ โดยมีการควบคุมคําศัพท (3) บันทึกรายการลงสื่อบันทึก


2. ประโยชนของดัชนีแบบควบคุมคําศัพท - ประสิทธิภาพในการสืบคน สามารถคุมรูปแบบ คําที่มีความหมาย เหมือนกันใหเปนมาตรฐานเดียวกัน ในแงการคนจะชวยลดภาระในการ ระบุคําคนที่อาจเปนไปไดทั้งหมด ในแงผลการคน จะเพิ่มประสิทธิภาพ การคนคืนใหมากขึ้น เพราะเปนระบบการแทนเนื้อหาเดียวกันดวยคํา ๆ เดียว - แสดงความตางระหวาคําที่มีรูปเหมือนกัน แตมีความหมายตางกัน ได โดยใชเครื่องหมาย ( ) เพิ่มคําอธิบาย - มีระบบโครงสรางดัชนีบางชนิดแสดงความสัมพันธของคํา เชน Thesaurus


ดัชนีแบบไมควบคุมคําศัพท 1. วิธีการกําหนดคําดัชนี สามารถจัดทําอัตโนมัติดวยโปรแกรม คอมพิวเตอรโดยกําหนดคําแบบงาย ใหคอมพิวเตอรเลือกคําทุกคําจาก ชื่อเรื่องเปนคําสําคัญ หรือการคัดเลือกเฉพาะบางคํา โดยให คอมพิวเตอรเปรียบเทียบกับแฟมขอมูลรายการคําดัชนีที่ตองการได เปนกระบวนการที่ไมใชการวิเคราะหเนื้อเรื่องทรัพยากรสารสนเทศ จึง ลดภาระงานของผูทําได


2. ประโยชนของดัชนีแบบไมควบคุมคําศัพท - กําหนดคําดัชนีแบบลึกได เพราะกําหนดจํานวนคําดัชนีไดมากกวา ครอบคลุมเนื้อหาที่ไมใชแกนกลางของเอกสารไดดวย แตอาจเปนเนื้อหา แกนกลางตามคําถามหรือความตองการของผูใชได - ประสิทธิภาพในการสืบคน เปนระบบการใชคําคนที่สอดคลองกับลักษณะ การสืบคนขอมูลของผูใช ซึ่งจะลดปญหาความลมเหลวในการสืบคนได เนื่องจากผูแตงจะมีการใชคําที่หลากหลาย ชุดของคําที่ใชสืบคนจึงมีขนาด ใหญ ผูใชพิมพคําคนใด ก็มีโอกาสพบรายการที่ตองการได แตจํานวน รายการจะมีจํานวนนอยลง


การทํารายการ Metadata - Metadata กําหนดขึ้นเพื่อใหผูผลิตรายการหรือทรัพยากร สารสนเทศไดสรางรายการไดโดยไมตองมีความรูทางดาน บรรณารักษศาสตร - กําหนด element โดยมีการระบุรายการใหลงอยางชัดเจน และ ไมมีกฎเกณฑ


- สวน element รายการคําสําคัญ ใหนําคําสําคัญจากชื่อเรื่อง และ/หรือ เนื้อหาได - คําสําคัญนั้นควรที่จะมีการควบคุมบาง เชน คําวา internet คํา สําคัญภาษาไทยจะใชวา อินเตอรเน็ต หรือ อินเทอรเน็ท หรือ อินเตอรเน็ท ควรที่จะใชใหเปนคําเดียวกันตลอด


การแขงขันคณิตศาสตรวิทยาศาสตรโอลิมปกระหวางประเทศ คณิตศาสตรโอลิมปก วิทยาศาสตรโอลิมปก


เอกสารประกอบการเรียนการสอนวิชาชีววิทยา : พืชและสัตวสามัญ บางชนิดที่พบในประเทศไทย

พื ช สัต ว พื ช และสัต ว

การสอนชี ววิท ยา การสอน ชี ววิท ยา


แบบเรียนดวยตนเองการใชคําถามที่นําไปสูทักษะตาง ๆ ไขปริศนาวิทยาการ

ไปอานเนื้อหาขางใน



คีย์เวิร์ด