Page 1

Στ’ Τάξη Ιούνιος 2014 24ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών


ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ ΣΤΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΜΑΣ

Γκιτάκος Ιάσωνας

Άραφε Ντάνιελ

Γράβαρης Νίκος

Αχιλλέως Δημήτρης

Καλόφωνος Γιώργος

Ζόνια Μάριος

Μορφονιός Άγγελος

Κουτσούκης Χρήστος

Παπανδρέου Φοίβος

Λάμπη Γιώργος

Φλόκου Βλαδιμήρ

Μέτα Κριστιάν

Φώσκολος Κοσμάς

Νάτσιος Χρήστος- Άγγελος

Ανιανγού Αμαράτσι Γκρέις

Νοβρουζάι Γιάννης

Ασιμάι Ελένη

Νόκα Αλέξανδρος

Διαμάντη Σοφία

Ντεμπέμπε Ρομπέλε

Δράγαση Αλεξάνδρα

Παπακίτσος Ανδρέας

Μαρκέτου Βασιλική

Σίντλο Μάρτιν

Μιχάκη Ιωάννα

Βίτσιου Παναγιώτα

Παπά Αντριάνα

Γιαννακούλια Παναγιώτα

Πάτα Βασιλική

Κλειάσιου Γεωργία-Χριστίνα

Φατάι Ζενέπε

Λιτσάι Άντζελα

Γκίνη Αλεξάνδρα

Μαρκέτου Αγγελική Ρύκη Άννα


Οι δάσκαλοι των τάξεων: Νάτσιος Παναγιώτης Βαλτά Αμαλία


Ο όρος νεοκλασικισμός χαρακτηρίζει μια μεγάλη πολιτιστική κίνηση που διαδόθηκε ευρύτατα στην Ευρώπη στα τέλη του 18ου και αρχές 19ου αιώνα. Ανάγεται στο ενδιαφέρον που προκάλεσαν οι ανασκαφές του Γιόχαν Γιοακίμ Βίνκελμαν στο Ηράκλειο και την Πομπηία, για την κλασική αρχαιότητα. Νεοκλασικισμός στην Ελλάδα Στην Ελλάδα ο νεοκλασικισμός συμπίπτει με την άφιξη του πρώτου βαυαρού πρίγκιπα του Όθωνα και η διάρκειά του φτάνει ως τον μεσοπόλεμο. Τα αρχαία κτήρια και ερείπια, που διασώζονται, λειτουργούν ως πρότυπα και στοιχεία μελέτης, ζωντανά παραδείγματα που έχουν διαμορφώσει την αισθητική μνήμη των Αθηναίων. Επίσης η ανάγκη να αποβληθούν τα κατάλοιπα του τούρκικου ζυγού συντελεί κι αυτή στην επικράτηση του νεοκλασικισμού. Το αρχιτεκτονικό ρεύμα που γεννήθηκε στη Δύση, επιστρέφει στον τόπο που το κυοφόρησε. Κάτω απ’ την ιδιαιτερότητα του ελληνικού χώρου προσέλαβε τη δική του προσωπικότητα και έγινε ο νεοελληνικός νεοκλασικισμός. Τα νεοκλασικά σπίτια ξεχωρίζουν για τον πλούσιο διάκοσμο, την πολυτέλεια, τα ακριβά υλικά και τους μεγάλους χώρους. Η παρουσία αρχαιοελληνικών ρυθμολογικών στοιχείων, η διατήρηση μέτρου και αρμονικών αναλογιών χαρακτηρίζουν την νεοκλασική αρχιτεκτονική. Την 3η Φεβρουαρίου του 1830, στο Λονδίνο, υπογράφεται το πρωτόκολλο που αναγνωρίζει την Ελλάδα ως ανεξάρτητο και ελεύθερο κράτος. Παρά το γεγονός αυτό, οι Τούρκοι δεν αποχώρησαν απ’ την Αθήνα αλλά κατείχαν την ακρόπολη, την οποία παρέδωσαν τρία χρόνια μετά, τον Μάρτιο του 1833. Τρεις μήνες αργότερα υπογράφεται το διάταγμα που ορίζει την Αθήνα πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους. Το κίνημα του νεοκλασικισμού στην Ελλάδα ήρθε στην κατάλληλη στιγμή, να διακηρύξει και να υλοποιήσει την αναγέννηση του αρχαίου ελληνικού ιδεώδους σε μια Ελλάδα που προσπαθούσε ν’ αναγεννηθεί μέσα από τις στάχτες της. Η κατάσταση της Αθήνας τη δεδομένη χρονική στιγμή ήταν τραγική κι έτσι ξεκινά μια τεράστια προσπάθεια


πολεοδόμησης και οικοδόμησης της. Το πρώτο σημαντικό νεοκλασικό έργο ήταν το πολεοδομικό σχέδιο των Αθηνών, του Κλεάνθη και Σάουμπερτ που εφαρμόστηκε με αρκετές τελικά τροποποιήσεις. Σήμερα σώζονται αρκετά κτήρια και εκκλησίες, ενώ κατεδαφίστηκαν πολλές ιδιωτικές κατοικίες στην ανεξέλεγκτη μεταπολεμική ανοικοδόμηση. Από τα σημαντικότερα κτήρια που άφησε το κίνημα του νεοκλασικισμού είναι το Πανεπιστήμιο, έργο του Χριστιανού Χάνσεν, η εθνική βιβλιοθήκη και η Ακαδημία Αθηνών, έργα του Θεόφιλου Χάνσεν.

Εθνική Βιβλιοθήκη

Πανεπιστήμιο

Ακαδημία Αθηνών

Τα κτήρια αυτά διακρίνονται για την αρτιότητα των αναλογιών τους και το γλυπτό τους διάκοσμο. Άλλα σημαντικά κτήρια


είναι το συγκρότημα του Πολυτεχνείου, έργο του Καυταντζόγλου, το κτήριο των παλαιών ανακτόρων του Γκαίρτνερ, το Ζάππειο Μέγαρο των Μπουλανζέ και Χάνσεν, το Αρσάκειο του Καυτατζόγλου,το Αστεροσκοπείο του Θεόφιλου Χάνσεν, το στρατιωτικό νοσοκομείο του Μακρυγιάννη, το Αρχαιολογικό μουσείο στην οδό Πατησίων, η Παλιά Βουλή του Μπουλανζέ.

Πολυτεχνείο

Ζάππειο

Παλαιά Βουλή

Αρσάκειο


Έρνστ Τσίλλερ Η προσωπικότητα που ξεχώρισε την περίοδο του Νεοκλασικισμού είναι ο Έρνστ Τσίλλερ ο οποίος έζησε πολλά χρόνια στην Ελλάδα κι έδωσε τον μεγαλύτερο αριθμό κτισμάτων. Αναδείχτηκε ποιητής της νεοκλασικής αρχιτεκτονικής. Μεταξύ άλλων, έργα του είναι τα ανάκτορα στην Ηρώδου Αττικού, το Ιλίου μέλαθρον, το εθνικό θέατρο και το κτήριο που στέγαζε τον κινηματογράφο «Αττικόν». Οι αρχιτέκτονες του νεοκλασικισμού δεν δίστασαν να προσαρμόσουν και τη θρησκευτική αρχιτεκτονική στο ευρύτερο πνεύμα της εποχής και να δημιουργήσουν νέες μορφές ναών. Οι νεοκλασικές εκκλησίες είναι έργα πρωτότυπα με νέα αντίληψη του εσωτερικού χώρου του ναού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Μητρόπολη Αθηνών.

το Ιλίου μέλαθρον (νομισματικό μουσείο)


Ανάκτορο Ηρώδου Αττικού

Μητρόπολη Αθηνών

Η Αθήνα στον 20ο αιώνα Η Αθήνα στο κατώφλι του 20ου αιώνα έχει αποκτήσει εικόνα ευρωπαϊκής πρωτεύουσας. Ο νεοκλασικισμός έγινε ευρέως αποδεκτός και επικράτησε πέρα από τα δημόσια κτήρια, στα αστικά και λαϊκά σπίτια, προσδίδοντας χαρακτήρα στην πόλη.

oδός Ερμού


οδός Αθηνάς

Η λαϊκή αρχιτεκτονική εμπλουτίζεται κι αυτή με στοιχεία εμπνευσμένα από τον νεοκλασικισμό και παρά την ποιοτική διαφορά, τη χρήση ευτελέστερων υλικών και την απλοποίηση των στοιχείων, στόλισε την πόλη με κτήρια μοναδικά. Οι Έλληνες αρχιτέκτονες μαζί με τους κεραμουργούς μαστόρους προχώρησαν δυναμικά κι έφτιαξαν το λαϊκό νεοκλασικό σπίτι, απαλλαγμένο απ’ τη βαρύτητα του ευρωπαϊκού μπαρόκ. Ο πηλός χρησιμοποιείται αντί του μαρμάρου , αντιγράφοντας τα επίκρανα των παραστάδων, τα ανθεμωτά ακροκέραμα, τα κολωνάκια στηθαίων και τα αγάλματα, στοιχεία που χαρακτήρισαν μια ολόκληρη εποχή.

Λαϊκό νεοκλασικό σπίτι με τα χαρακτηριστικά ακροκέραμα


Το ακροκέραμο είναι σήμα κατατεθέν της νεοκλασικής ελληνικής αρχιτεκτονικής. Η γραφική κεραμιδωτή στέγη με τα παραταγμένα ακροκέραμα, στεφάνωμα από τερακότα και τα άλλα διακοσμητικά κεραμικά, συνθέτουν τη γνώριμη όψη των νεοκλασικών σπιτιών. Τα βλέπουμε να στολίζουν τις στέγες κάθε μικρού σπιτιού στην Αθήνα και στα άλλα αστικά κέντρα της Ελλάδας. Τα νεοκλασικά και νεοκλασικίζοντα κτήρια γεφυρώνουν την προεπαναστατική εποχή με την αναγέννηση του ελληνικού κράτους. Η αρχιτεκτονική τους διδάσκει την αρμονία μεταξύ όψης και κάτοψης εμπλουτισμένες με ποικιλόμορφες διακοσμήσεις. Η Ελλάδα και οι πολίτες της ξόδεψαν τεράστια για την εποχή ποσά για να στολίσουν την πρωτεύουσα και την περιφέρεια με κτήρια, γλυπτά και έργα αντάξια της τέχνης και κουλτούρας των προγόνων τους. Η ανάγκη στέγασης του πληθυσμού που μοιραία μαζεύεται στην πρωτεύουσα επηρεάζει την εικόνα της Αθήνας με την ανάπτυξη του προτύπου της αστικής πολυκατοικίας. Το 1929 θεωρείται χρονιά σταθμός στην εξέλιξη της αστικής πολυκατοικίας. Θεσπίζεται νόμος που προωθεί τον θεσμό της οριζόντιας ιδιοκτησίας, δηλαδή εμφανίζονται οι πρώτοι κάτοχοι διαμερισμάτων με δικαιώματα συνιδιοκτησίας επί του συνολικού οικοπέδου ενώ μέχρι τότε υπήρχε ένας ιδιοκτήτης για το σύνολο της οικοδομής. Παράλληλα αρχίζει το καθεστώς της αντιπαροχής, όπου ο εργολάβος χρηματοδοτεί εξολοκλήρου την οικοδομή, παραχωρώντας ένα ποσοστό στον ιδιοκτήτη του οικοπέδου. Αυτά επέδρασαν σημαντικά στην μορφολογία των οικοδομών και οδήγησαν στην τυποποίησή τους, ενώ στον βωμό του κέρδους που σημαίνει ελαχιστοποίηση του κόστους άρα και της ποιότητας οδηγηθήκαμε στον εκφυλισμό της οικοδομής. Έτσι η Αθήνα παρουσιάζει σήμερα αυτήν την άσχημη εικόνα με μοναδικό στολίδι την Ακρόπολη και ότι άφησε το κίνημα του νεοκλασικισμού. Παρ’ όλα αυτά κάποιοι έχουν βαλθεί να ισοπεδώσουν την πόλη κι ό,τι όμορφο έχει να επιδείξει, ειδικά σε μια περίοδο που η Ελλάδα έχει ανάγκη από ωραίες εικόνες τόσο για τους ίδιους τους Έλληνες όσο και για τους ξένους τουρίστες ή παρατηρητές.


Πατησίων και ίσια για τα Πατήσια

Είναι ο δρόμος που έχει «την δική του ιστορία». Από την εξοχική οδό μέχρι την σημερινή πολύβουη λεωφόρο. Τα Πατήσια και η οδηγούμενη σε αυτά οδός Πατησίων είναι γεμάτα ενδιαφέρουσες ιστορίες. Γιατί όμως Πατήσια; Οι απόψεις για την προέλευση του ονόματος είναι μπερδεμένες και μέχρι σήμερα δεν έχει διατυπωθεί καμία επίσημη εκδοχή. Ο Καμπούρογλου αναφερόμενος στην παραδοξότητα του ονόματος πιστεύει ότι τα Πατήσια προήλθαν από το βυζαντινό «Παραδείσια». Η σχετική αφθονία νερού που υπήρχε στην περιοχή λόγω των ρεμάτων που κατέβαιναν από τον Υμηττό έκανε το μέρος ιδανικό για την ανάπτυξη κήπων «παραδεισένιων». Με τον ερχομό των Τούρκων στην Αθήνα πιθανόν να υπήρχε παραφθορά του ονόματος (δεν μπορούσε να λεχθεί από τους Οθωμανούς) και έτσι από παραδείσια μετατράπηκε σε Πατήσια. Μια παράδοση αναφέρει ότι κατά την τουρκοκρατία λέγονταν Αγά-Πατήσια. Αυτό προήλθε από ένα


ανέκδοτο περιστατικό. Όταν ο Tούρκος Αγάς που αρέσκονταν στο πιοτό τρικλίζοντας διαρκώς, καταδίωκε τα παιδιά της περιοχής, εκείνα με την σειρά τους του έλεγαν περιπαικτικά «Αγά …πάτα ίσια!».

Βέβαια, αρχικά τα Πατήσια είχαν μικρότερη έκταση από τη σημερινή. Κάτι που ενισχύει την άποψη ότι προήλθε από τον ιδιοκτήτη των εκεί κτημάτων, την οικογένεια Πατίχα ή τον Τούρκο Πατις Αγά. Περισσότερο πιθανή θεωρείται η άποψη του Κ. Μπίρη. Ότι το τοπωνύμιο προέκυψε από το όνομα του αρχαίου δήμου Βάτης και συγκεκριμένα από τον επιρρηματικό τύπο Βατήσι. Η θέση του αρχαίου δήμου τοποθετείται στην περιοχή των σημερινών Πατησίων. Επιγραφή με το όνομα Βάτης έχει βρεθεί κοντά στην Ομόνοια. Η λέξη Βάτη συγγενεύει με το βατός, ότι η περιοχή ήταν δηλαδή κατάλληλη για διάβαση. Κάτι τέτοιο μπορεί να δικαιολογηθεί λόγω της ύπαρξης αρχαίας οδού προς την περιοχή. Έτσι μάλλον το Βατήσι με τις γλωσσικές παραφθορές των χρόνων έγινε Πατήσια. Σε όλο το διάστημα του 19ου αιώνα η Πατησίων ήταν ο δρόμος που οδηγούσε προς την εξοχή. Τα Πατήσια ήταν ευχάριστος τόπος αναψυχής των Αθηναίων λόγω των μεγάλων κήπων τους και της


δροσιάς που προσέφεραν. Το μόνο εμπόδιο για τον περίπατο στα Πατήσια μπορούσε να σταθεί ο δυνατός βοριάς που σήκωνε σκόνη στον δρόμο. Στην τελευταία τριακονταετία του 19ου αιώνα το σχέδιο πόλεως είχε επεκταθεί μέχρι το Πεδίον του Άρεως. Το χωριουδάκι Πατήσια είχε επεκταθεί και έτσι από το 1871 δημιουργεί δυο νέα προάστια: τα Άνω και τα Κάτω Πατήσια.

Η Πατησίων είχε αρχίσει να έχει έντονη κοινωνική ζωή. Κατά μήκος του δρόμου υπήρχαν καφενεία, ζαχαροπλαστεία, εστιατόρια και μπυραρίες. Την ημέρα της Πρωτομαγιάς η Πατησίων έσφυζε από την ζωντάνια των νέων Αθηναίων που πήγαιναν στα Πατήσια για να μαζέψουν λουλούδι και να φτιάξουν μαγιάτικο στεφάνι! Στην περιοχή της Πλατείας Αμερικής συνηθίζονταν να συγκεντρώνονται οι περισσότεροι και να καλωσορίζουν την άνοιξη με χορούς και τραγούδια (αργότερα ονομάστηκε γιορτή των «Ανθεστηρίων»).


Η μορφή και η όψη της Πατησίων αλλά και της συνοικίας άρχισε να μεταβάλλεται από την δεκαετία του `60 εξαιτίας της μεγάλης οικοδομικής δραστηριότητας που είχε δημιουργηθεί. Ο «δρόμος έχει την δική του ιστορία» παρότι ανεπιτυχώς το Δημοτικό Συμβούλιο θέλησε να του αλλάξει όνομα! Αφού έχει μετονομαστεί από την Ομόνοια μέχρι την Πλατεία Αμερικής σε οδό 28ηςΟκτωβρίου, με την αρίθμηση για την «επίσημη» Πατησίων να αρχίζει από το 200. Παρά την μετονομασία της αυτή όμως το παλαιό όνομα εξακολουθεί να είναι σε πλήρη χρήση.


Είναι γνωστό ότι τα Πατήσια διαθέτουν ένα μεγάλο δείγμα αξιόλογων νεοκλασικών κατοικιών και επαύλεων, υψηλής αρχιτεκτονικής αξίας, κληρονομιά του παρελθόντος τους ως πάλαι ποτέ αγαπημένου εξοχικού προορισμού των Αθηναίων. Tο κτήμα Δρακοπούλου συγκαταλέγεται αναμφισβήτητα σε αυτά, με ιδιαίτερη ιστορική αξία, αλλά αποτελεί ταυτόχρονα και μια πολύτιμη εστία πρασίνου στην πυκνοκατοικημένη περιοχή. Αντιγράφω από τον Γιώργο Λιαλιό της Καθημερινής: «Η περιοχή που σήμερα γνωρίζουμε ως Πατήσια ήταν ένα τοπίο γεμάτο χωράφια με κριθάρι, αμπέλια και μερικές διάσπαρτες εξοχικές κατοικίες με κήπους. Την περιοχή διατρέχει από τα 1885 το περίφημο Θηρίο, δηλαδή το τρένο στη διαδρομή του οποίου τρέχει σήμερα ο ηλεκτρικός. Σε αυτή την περιοχή, στα 1882 ξεκινά τη λειτουργία του το εργοστάσιο εριουργίας της εταιρείας Σ. Βεζανής και Σελάς {…} Η επιχείρηση πουλήθηκε το 1922 στην Ομόρρυθμη Εταιρία Κ. & Α. Δρακόπουλου, που συνέχισε τη λειτουργία του εργοστασίου με στροφή στη βαμβακουργία. Δίπλα από το εργοστάσιο ο Δρακόπουλος ανήγειρε μια έπαυλη και μερικές δεκάδες μέτρα πιο εκεί ένα βοηθητικό κτίριο σε νεοκλασικό ρυθμό, καθώς και ένα κτίριο γραφείων. Το εργοστάσιο σταμάτησε τη λειτουργία του κάπου στα μέσα της δεκαετίας του ’50. Ο Δρακόπουλος πέθανε ταο 1977 σε ηλικία 97 ετών, αφήνοντας τις μετοχές του και όλη την ακίνητη περιουσία του στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό (ΕΕΣ)».


Διώροφη κατοικία του Μεσοπολέμου Περιοχή: οδός Αγίας Λαύρας 64 Περιοχή: οδός Ηρακλείου 58 & Αγίας Λαύρας 73 Έτος: 1930-1935 Έτος: 1930-1935 Περιγραφή: Περιγραφή: Διώροφη διπλοκατοικία, χαρακτηριστική των αρχών της δεκαετίας του 1930. Διώροφη κατοικία, χαρακτηριστική των αρχών της δεκαετίας του 1930.


Διώροφες κατοικίες του Μεσοπολέμου Πρόκειται για κάποιες κατοικίες από τις ελάχιστες που έχουν απομείνει στην «Κηπούπολη Κυπριάδου» των Πατησίων, μια περιοχή που αγοράστηκε από τον Αιγυπτιώτη επιχειρηματία Μίνωα Κυπριάδη περί το 1920 με στόχο την οικοδόμηση προσχεδιασμένων κατοικιών σε "πανταχόθεν ελεύθερο" σύστημα. Ο συνοικισμός μπήκε τελικώς στο ρυμοτομικό σχέδιο αμέσως μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, όταν προέκυψε η πιεστική ανάγκη στέγασης των μυριάδων προσφύγων, παρά το γεγονός ότι τελικώς δεν Διώροφη κατοικία του Μεσοπολέμου κατοικήθηκε κυρίως από εκείνους. Κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου υπήρξε πόλος έλξης πολλών διανοουμένων και Περιοχή: οδός Πολυλά 22 καλλιτεχνών. Έκτοτε, τα περισσότερα οικοδομήματα εκείνης της Έτος: 1930-1935 περιόδου έχουν πλέον αντικατασταθεί από πολυώροφες πολυκατοικίες, με την εκμετάλλευση των ευνοϊκών συντελεστών Περιγραφή: καλύψεως είχαν δοθεί τοχαρακτηριστική 1923. Διώροφη που διπλοκατοικία, των αρχών της

δεκαετίας του 1930. Διώροφη κατοικία του Μεσοπολέμου Περιοχή: οδός Λασκαράτου 25 Έτος: 1930-1935 Περιγραφή: Χαρακτηριστική έπαυλις των αρχών της δεκαετίας του 1930.


ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΥ

Είναι κτισμένο γύρω στα 1904 στην οδό Πατησίων και Λασκαράτου στα Άνω Πατήσια κι έχει κηρυχθεί διατηρητέο.


Νεοκλασικό κτίριο δίπλα στο σχολείο μας (24ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών) που παλιότερα λειτουργούσε και ως Δημοτικό σχολείο.

Φωτογραφίες νεοκλασικών κτιρίων (παλιότερων και νεότερων)


Νεοκλασικισμος