Issuu on Google+

TROUW

29-10-2007, 11:15 PM

TROUW http://64.233.183.104/search? q=cache:dWGSK_7J4rAJ:archief.trouw.nl/artikel%3FREC%3Dfa25e66d6c4c232dfbbecdcd53f97901+tasoula+georgiou&hl=nl&ct=clnk&cd=1&gl=nl religie en Filosofie, dinsdag 20 juli 1999

Kunstkaalslag in oude kerken van Noord-Cyprus Florentijn van Rootselaar

Ze is hoogzwanger, voor de derde keer. Haar eerste kind noemde ze Andreas, naar een apostel op een Cypriotisch moza誰ek. Tasoula Georgiou-Hadjitofi probeert al jaren om de kunst die gestolen werd uit Cyprus terug te brengen naar het land waar ze geboren werd en opgroeide, maar dat ze na de invasie van Turkije in 1974 ontvluchtte. Tot nu toe zijn 350 van de 20.000 gestolen iconen, moza誰eken en fresco's opgespoord en zijn er 50 teruggebracht naar een Cypriotisch museum in Nicosia.

Tasoula Georgiou-Hadjitofi groeide op in Famagusta, in Noord-Cyprus. Na de bezetting van haar geboortegrond door Turkije is ze eerst naar Zuid-Cyprus getrokken, om daarna haar land te verlaten. Tegenwoordig woont ze in Nederland. Daar leeft ze in een wereld van kerken en religieuze kunst, maar gaat ze ook om met detectives en met kunsthandelaren die betrokken zijn bij illegale transacties. En in het dagelijks leven is ze directeur van Octagon, een IT-detacheringsbedrijf en multimediaproducent. Georgiou-Hadjitofi is net teruggekeerd uit Cyprus, waar ze van de Grieks-orthodoxe kerk van Cyprus - als eerste vrouw in de geschiedenis - de hoogste onderscheiding kreeg: de orde van Sint Barnabas. Die onderscheiding kreeg ze als dank voor haar inspanningen bij het terugvinden van de gestolen Cypriotische kunst; tot voor kort als honorair consul van Cyprus, nu als vertegenwoordiger van de Cypriotische kerk. Ze laat een aantal foto's zien van de huldiging in Cyprus: zij, haar zoon Andreas en de aartsbisschop van Cyprus samen met andere vertegenwoordigers van de kerk in traditioneel gewaad. Het gezelschap verschilt niet veel van de afbeeldingen op Cypriotische fresco's uit de twaalfde eeuw. Haar eerste kennismaking met de handel in Cypriotische kust was het aanbod van een kunsthandel: ze kon het moza誰ek met Andreas kopen. Dat moza誰ek is echter tot op de dag van vandaag nog niet terug in Cypriotische handen; het was onbetaalbaar. Bovendien is aankopen ook niet de meest 'rechtvaardige' manier om gestolen kunst terug te krijgen; sommige eigenaren van gestolen kunst, die vaak van niets weten, geven hun kunstwerken zonder kosten terug aan Cyprus. Het zou een precedent scheppen: als de een geld krijgt voor een gestolen kunstwerk, wil de ander het ook. In 1997 ging ze naar Duitsland samen mt Michel van Rijn, die als kunsthandelaar nogal wat illegale transacties verricht zou hebben. Daar probeerden ze Dikmen, een Turks handelaar die verantwoordelijk is voor veel plunderingen in Cyprus, op heterdaad te betrappen bij het verkopen van de illegaal verkregen kunst. Naast Van Rijn, die zich uitgeeft voor een afstammeling van Rembrandt en van Rubens, werd Georgiou-Hadjitofi omgeven door een kordon van bodyguards - de transactie speelde zich immers af in een criminele sfeer. Wapens, criminelen, bodyguards, afluisterapparatuur - niet echt de natuurlijke omgeving van Georgiou-Hadjitofi. Ze viel in die periode kilo's af. De tocht naar Duitsland was succesvol. Een medewerker van Georgiou-Hadjitofi deed alsof hij kunstwerken wilde kopen, waardoor ze Dikmen op heterdaad konden betrappen; hij werd ingerekend door de Duitse politie. Het resultaat: drie kelders vol gestolen kunst uit verschillende landen, waaronder 350 Cypriotische kunstwerken. Een gedeelte is alweer in Cyprus, de rest blijft, tot het einde van het proces, in handen van de Duitse politie. Voor die kunst terugging naar Cyprus, werd zij in Nederland tentoongesteld. Bij die expositie waren artikelen uit Nederlandse kranten opgehangen over de betrokkenheid van Turkije bij de roof. Op aandringen van de Turkse ambassade liet J. Locher, directeur van het Haags Gemeentemuseum, de artikelen verwijderen. En dat terwijl de iconen niet alleen 'verloren kunstschatten' zijn. Ze zijn verbonden met het dagelijks leven en na de inval hebben ze ook een politieke betekenis gekregen. Een tentoonstelling die negeert dat de Turken ingegrepen hebben in Cyprus is tamelijk autistisch; alsof de fresco's en iconen helemaal buiten het leven staan. Door het wegnemen van de iconen, het uitbikken van de fresco's uit kerken en kloosters - lege, witte ruimten blijven over - wordt niet alleen de kunst weggenomen, maar wordt volgens Georgiou-Hadjitofi ook het zelfgevoel van de Griekse Cyprioten gekwetst. Georgiou-Hadjitofi laat een paar foto's zien. Op een ervan staat een fresco. Rechts van de verschillende heiligen op het fresco staan nummers. Volgens Georgiou-Hadjitofi gingen kunsthandelaren met zulke foto's langs hotels, waar kunstverzamelaars en handelaren een keuze konden maken. Daarna werden de gewenste afbeeldingen uit de muur gebikt, in een keurig kistje gestopt en overhandigd aan de koper. De lege kerken en kloosters worden nu gebruikt als moskee, hotel, urinoir of als schuur voor schapen. Georgiou-Hadjitofi: ,,De etnische zuivering is voorbij, de culturele zuivering gaat door.' Nu wachten delen van die fresco's in het museum van Nicosia tot het bezette gedeelte van Cyprus bevrijd is. Dan kunnen ze in de kerk of het klooster terechtkomen waar ze ooit geroofd werden en hun religieuze functie weer vervullen. Op de dag van de uitreiking van de orde van de Cypriotische kerk kreeg Georgiou-Hadjitofi nieuwe hoop: ,,Op die dag ontving ik een bericht van de kunsthandelaar Michel van Rijn. Hij wist waar de Andreas was.'

Copyright: Rootselaer, Florentijn van file:///Users/admin/Desktop/TROUW_JULY_20_1999.htm

Pagina 1 van 2


TROUW

file:///Users/admin/Desktop/TROUW_JULY_20_1999.htm

29-10-2007, 11:15 PM

Pagina 2 van 2


20 Jul 1999 Trouw - Kunstkaalstag in oude kerken van Noord-Cyprus.