Issuu on Google+

PREDMET: INFORMATIKA I RAČUNARSKE TEHNOLOGIJE KRATKI PRIRUČNIK ZA VJEŽBE - MICROSOFT EXCEL 2007

U poslovnoj primjeni računara sve je veća potreba da korisnici vrše kvalitetnu obradu podataka. Podaci su najčešće predstavljeni u tabelama i treba ih klasifikovati, izvršiti kalkulacije korištenjem matematičkih i logičkih formula, definisati njihove međuzavisnosti. Na kraju rezultate obrade treba prikazati na što slikovitiji način kroz različite forme izveštaja, dijagrama i grafikona. Za sve navedeno, najbolje će nam služiti program Microsoft Excel softverske kuće Microsoft. Tabelarne kalkulacije (Microsoft Excel) traži od studenata razumijevanje osnovnih aplikacija za tabelarne kalkulacije na računaru. Pod osnovnim se podrazumijeva to da je student sposoban izvršiti zadatke povezane sa kreiranjem, formatiranjem, izmjenom i korištenjem radnih listova, kao i primijeniti standardne matematičke i logičke formule korištenjem osnovnih formula i funkcija. Microsoft Excel 2007 nam donosi neke promjene, a najočiglednija od njih je kompletno izmijenjen korisnički interfejs. Neke praktične vrijednosti novog sistema su znatno poboljšano upravljanje, bolja fleksibilnost u oblikovanju grafikona. Broj redova sada iznosi 1 048 576, a broj kolona je 16 384.


KAKO POKREĆEMO MICROSOFT EXCEL 2007? Kliknemo na START

ALL PROGRAMS

MICROSOFT OFFICE

MICROSOFT OFFICE EXCEL 2007

2.

1.

3. 4.

Slika 1


Startovanjem Excel-a otvara se prozor u kome se izvršava aplikacija. Kao u drugim aplikacijama MS Office paketa, na vrhu prozora aplikacije je naslovna linija (u kojij se nalazi naziv otvorenog dokumenta – radne knjige), ispod koje je standardni MS Office meni. Radno okruženje Excel-a izgleda ovako: OFFICE DUGME

TRAKA SA MENIJIMA NASLOVNA LINIJA TRAKA SA ALATIMA

NAME BOX

FORMULA BAR

AKTIVNA ĆELIJA

Slika 2


UPUTSTVA ZA RJEŠAVANJE ZADATAKA IZ MICROSOFT EXCEL 2007 Foramtiranje ćelije i umetanje podataka U svakom od postavljena tri zadatka traži se da se izvrše određene formule i funkcije. U bilo koju ćeliju na radnom listu možemo unijeti:  Konstantu (slova ili brojeve) ili  Formulu Ako želimo da ono što unesemo Excel interpretira kao formulu kao prvi simbol moramo unijeti znak jednakosti.

(=)

Prozor u kojem ćete podešavati format ćelije vidi se na sledećoj slici. 1. Kliknete na HOME; 2. U prozoru NUMBER, vidite u donjem desnom uglu

, pa kliknite na to dugme;

3. Zatim, otvoriće vam se novi prozor FORMAT CELLS, gdje možete da birate format ćelije, što će biti objašnjeno u daljem tekstu.

Slika 3


Ćeliji je moguće mijenjati oblik, veličinu i boju fonta, boju i teksturu podloge, postavljati razne linije, poravnati sadržaj na razne načine, mijenjati ugao itd. Sve ove opcije se nalaze u meniju Format Cells, kao sto ste vidjeli na prethodnoj slici. Meni se može pozvati na nekoliko načina: sa tastature (CTRL+SHIFT+F) ili iz menija (Slika 3). Nakon pozivanja neke od navedenih komandi, na ekranu se pojavljuje okvir za dijalog Format Cells (Slika 3). Morate obratiti pažnju da prije pozivanja navedene komande selektujete ćeliju ili ćelije koje želite da formatirate. Number – tip podatka u ćeliji; Aligment – Sve komande za poravnanje uz dodatna opcije horizontalnog uravnanja; Font – Biranje fonta u ćeliji; Border – Biranje graničnih i pomoćnih linija ćelije, kao i dijagonalnih koje presjecaju ćeliju; Fill – Bira se boja i oblik teksture; Protection – Zaštita radne knjige (Locked;Hidden).  Unos teksta U programu Microsoft Excel, tekst je bilo koja kombinacija brojeva, razmaka i nebrojčanih znakova. Npr., Excel tretira sledeće unose kao tekst: 10AA109, 127AXY, 12-976, 208 4675 Sav tekst poravnat je u lijevo unutar ćelije. Ako želite unijeti znak za prelaz u novi red unutar ćelije, pritisnite kombinaciju tipki ALT + ENTER  Unos brojeva Brojevi koje upišete u ćeliju su konstantne vrijednosti.U programu Microsoft Excel broj može sadržavati samo sljedeće znakove: 0123456789+-(),/$%.Ee Excel ignoriše znak plus ispred broja (+). Sve druge kombinacije brojeva i nebrojčanih znakova tretira kao tekst.  Da izbjegnete da se razlomci interpretiraju kao datumi, počnite upis razlomka 0 (nulom); npr., upišite 0 1/2;  Ispred negativnih brojeva stavite znak minusa (-) ili stavite brojeve u zagrade;  Svi brojevi poravnani su na desno u ćeliji;  Oblik broja koji ste primijenili na ćeliju određuje način na koji Excel prikazuje brojeve na radnom listu. Ako upišete broj u ćeliju koji ima oblik Opšti oblik broja


(General), Excel će primijeniti drugi oblik broja. Npr., ako upišete $12.15, Excel primjenjuje oblikovanje na valutu.  U ćelijama u kojima je zadani oblik Opšti oblik broja, Excel prikazuje brojeve kao cijele brojeve (789), decimalne razlomke (7.89) ili naučni zapis (7.89E+08) ako broj nije duži od širine ćelije. Opšti oblik prikazuje najviše 11 znakova, uključujući decimalnu tačku i znakove, „E“ i „+“.  Da bi Excel prihvatio brojeve, kao što su brojevi dijelova, kao tekst, prvo primijenite Tekstualno oblikovanje prazne ćelije. Zatim, upišite brojeve.  Unos datuma i vremena Microsoft Excel tretira datume i vrijeme kao brojeve. Način na koji su datum i vrijeme prikazani na radnom listu ovisi o obliku broja koji ste primijenili na ćeliju. Kada upišete datum ili vrijeme koji Excel prepoznaje, oblik ćelije se mijenja od General na ugrađeni format za datum i vrijeme. Zadano je da su datumi i vrijme poravnani u desno na ćeliji. Ako Excel ne može prepoznati oblik datuma ili vremena, datum ili vrijeme se unosi kao tekst, koji je poravnan u lijevo u ćeliji. Bez obzira na oblik koji se koristi za prikaz datuma ili vremena, Excel sprema sve datume kao decimalne brojeve i sprema sva vremena kao decimalne razlomke. Vrijeme i datumi mogu se zbrajati, oduzimati ili mogu biti uključeni u drugim izračunima. Za korištenje datuma ili vremena u formuli, unesite datum ili vrijeme kao tekst unutar navodnika. Npr., sledeća formula priklazala bi razliku od 68: =“5/12/94“-“3/5/94“ Karakterisične poruke o greškama kod korištenja formula su:  Niz znakova ##.... – širina kolone je nedovoljna za prikaz brojne;  #REF – pogrešna referenca; u formuli je navedena ćelija koja ne postoji, najčešće kada se referencira ćelija iz drugog radnog lista (radne knjige), koji je u međuvremenu uklonjen;  #VALUE! – pogrešan tip podatka u ćeliji; na primjer u ćeliji je tekstualni tip, a podatak se koristi u numeričkim kalkulacijama;  #NAME – u formulu je unešen izraz koji ne može da se protumači (interprtira) od strane aplikacije;  #NUM! – u kalkulaciji se dobijaju brojevi van opsega računanja aplikacije; pogrešne vrijednosti podataka;


 #NULL! – u kalkulacijama nad opsezima ćelija neke ćelije nemaju definisane vrijednosti;  #N/A – u kalkulacijama nema poklapanja veličine nizova nad kojima se vrši obrada i broja iteracija; referenciranje na neku funkciju koja nije dostupna u posmatranom momentu; referenciranje na vrijednost polja u toku izračunavanja u kome još nema unešenog podatka;  #DIV/0!

greška

djeljenja

nulom.


FORMULE I FUNKCIJE Najveću snagu aplikacija za tabelarna izračunavanja predstavlja jednostavnost primjene mnogobrojnih ugrađenih i korisnički definisanih formula i funkcija na podatke u radnim knjigama. Pri korištenju istih potrebno je znati nekoliko pravila u njihovom pisanju i primjeni:  Pri ručnom unosu formula, obavezan je prefiks =, bilo da se unos vrši u liniju formula, ili direktno u ćeliju,  u računskim operacijama u formulama se koriste isključivo adrese polja i/ili brojevi,  Excel prepoznaje 6 osnovnih operatora: + (sabiranje), - (oduzimanje), * (množenje), / (deljenje), ^ (stepenovanje) i % (izračunavanje procenta),  Excel izvodi matematičke operacije uobičajenim matematičkim redosljedom: prvo izvršava operacije višeg reda, pa onda nižeg reda (prvo množenje ili dijeljenje, pa onda sabiranje i oduzimanje),  dodavanjem zagrada može se odrediti redosljed izvršavanja računskih operacija, pri čemu treba voditi računa da broj lijevih i desnih zagrada uvijek bude isti,  kada se unosi formula u ćeliju, njen matematički zapis će se pojaviti i u liniji za formule i u aktivnom polju,  poslije unošenja formule rezultat njene primjene će se pojaviti u aktivnoj ćeliji, a matematički zapis u liniji za formule,  korištenjem adresa ćelija u matematičkim operacijama, postiže se da izmjenom vrijednosti Excel automatski izračunava po zadatoj formuli vrednost u rezultantnom polju. U Excelu postoji 2 vrste matematičkih izraza:  Formule = A1+A2 = B2*B5 = A2*5 = 2+5  Funkcije (samo neke od funkcija; u daljem tekstu ćete vidjeti dalje objašnjenje) = SUM (A1:A5)


= AVERAGE (B4:C10)

Što se tiče formula, sledeće operacije možemo izvršiti (gdje su A1 i A2 nazivi ćelija): = A1+A2

SABIRANJE

= A1-A2

ODUZIMANJE

= A1*A2

MNOŽENJE

= A1/A2

DIJELJENJE

= A1^A2

STEPENOVANJE

= A1*10%

DESET POSTO OD VRIJEDNOSTI A1

Excel raspolaže velikim brojem matematičkih i drugih funkcija, koje omogućavaju složene proračune i uspostavljanje složenih relacija između podataka koji se koriste tokom procesa izračunavanja. Neke od tih funkcija mogu se aktivirati i sa palete alatki, pošto se često koriste. UBACIVANJE FUNKCIJE: Postavimo aktivnu ćeliju gdje želimo rezultat 1. Način: KLIK na ƒx na formula baru 2. Način: Sa INSERT trake sa alatima biramo željenu funkciju.

1.

2.


Tada dobijate sledeći prozor:

Biramo kategoriju Zatim, samu funkciju

Kada izaberete funkciju, dobijate sledeći prozor:

Biramo opseg


U 1. zadatku koristićete tekstualne funkcije, koje ćete pronaći na sledeći način: 1. Kliknite na meni FORMULAS; 2. Kliknite na ikonu TEXT (dobićemo spisak svih tekstualnih funkcije koje se mogu izvršiti u Microsoft Excel-u); 3. Izaberite ona koja vam je potrebna u vasem radu. 4. Opis svih funkcije koje vidite prikazan je u tabeli 1:

Slika 4 Tabela 1 Pregled tekstualnih funkcija

FUNKCIJA

OPIS

ASC BAHTTEXT CHAR CLEAN CODE CONCATENATE DOLLAR EXACT FIND, FINDB

Mijenja engleska slova pune širine (dvobajtna) Pretvara broj u tekst, koristeći ß (baht) format valute Daje znak određen kodnim brojem Uklanja iz teksta sve znakove koji ne mogu da budu odštampani Daje numerički kôd prvog znaka tekstualnog niza Spaja nekoliko tekstualnih stavki u jednu tekstualnu stavku Pretvara broj u tekst, koristeći $ (dolar) kao format valute Provjerava da li su dve tekstualne vrijednosti identične Pronalazi jednu tekstualnu vrijednost unutar druge (sa razlikovanjem velikih i malih slova) Oblikuje broj kao tekst sa fiksnim brojem decimala Mijenja engleska slova poluširine (jednobajtna) Daje krajnje leve znakove tekstualne vrijednosti Daje broj znakova u tekstualnom nizu Pretvara tekst u mala slova Daje zadati broj znakova iz tekstualnog niza, počev od zadate pozicije Izdvaja fonetske (furigana) znakove iz tekstualnog niza Pretvara prvo slovo svake riječi tekstualne vrednosti u veliko slovo Zamjenjuje znakove u tekstu

FIXED JIS LEFT, LEFTB LEN, LENB LOWER MID, MIDB PHONETIC PROPER REPLACE, REPLACEB REPT

Ponavlja tekst zadati broj puta


RIGHT, RIGHTB Daje krajnje desne znakove tekstualne vrijednosti SEARCH, SEARCHB Pronalazi jednu tekstualnu vrijednost unutar druge (ne pravi razliku između velikih i malih slova) SUBSTITUTE Zamjenjuje stari tekst novim u tekstualnom nizu T Pretvara svoje argumente u tekst TEXT Oblikuje broj i pretvara ga u tekst TRIM Uklanja razmake iz teksta UPPER Pretvara tekst u velika slova VALUE Pretvara tekstualni argument u broj U 2. zadatku koristićete logičke ili matematičke funkcije, koje ćete pronaći na sledeći način: 1. Kliknite na meni FORMULAS; 2. Kliknite na ikonu LOGICAL.

Slika 5 Tabela 2 Logičke funkcije

FUNKCIJA OPIS AND FALSE IF IFERROR NOT OR TRUE

Daje TRUE ako su svi argumenti TRUE Daje logičku vrijednost FALSE Zadaje logički uslov koji treba da se ispita Daje vrijednost koju odredite za slučaj da formula za rezultat ima grešku. U suprotnom, daje rezultat formule Zadaje suprotnu logičku vrijednost argumenta Daje TRUE ako je bilo koji od argumenata TRUE Daje logičku vrijednost TRUE

Do matematičkih i trigonometrijskih funkcija se dolazi ovako:


1. Kliknite na meni FORMULAS; 2. Kliknite na ikonu MATH&TRIG.

Slika 6 Tabela 3 Matematičke i trigonometrijske funkcije

FUNKCIJA – OPIS ABS Daje apsolutnu vrijednost broja. ACOSH Daje inverzni hiperbolički kosinus broja. ASINH Daje inverzni hiperbolički kosinus broja. ATAN2 Daje arkustangens x i y koordinata. CEILING Zaokružuje broj na najbližu cjelobrojnu vrijednost ili na vrijednost najbližu umnošku argumenta significance. COS Daje kosinus broja. DEGREES Pretvara radijane u stepene. EXP Daje broj e stepenovan datim brojem. FACTDOUBLE Daje dvostruki faktorijel datog broja. GCD Daje najveći zajednički delilac. LCM Daje najmanji zajednički sadržalac. LOG Daje logaritam broja za datu osnovu. MDETERM Daje determinantu matrice niza. MMULT Daje proizvod dve matrice.

FUNKCIJA - OPIS ACOS Daje arkuskosinus broja. ASIN Daje arkussinus broja. ATAN Daje arkustangens broja. ATANH Daje inverzni hiperbolički tangens broja. COMBIN Daje broj kombinacija za zadati broj objekata. COSH Daje hiperbolički kosinus broja. EVEN Zaokružuje broj na najbliži paran ceo broj. FACT Daje faktorijel datog broja. FLOOR Zaokružuje broj na manju cjelobrojnu vrednost, prema nuli. INT Zaokružuje broj na najbliži manji ceo broj. LN Daje prirodni logaritam broja. LOG10 Daje logaritam sa osnovom 10 zadatog broja. MINVERSE Daje inverznu matricu niza. MOD Daje ostatak deljenja.


MROUND Daje broj zaokružen na dati umnožak. ODD Zaokružuje broj na najbliži neparan ceo broj. POWER Daje vrijednost broja podignutog na stepen. QUOTIENT Daje cjelobrojni deo dijeljenja. RAND Daje slučajan broj između 0 i 1. ROMAN Pretvara arapske brojeve u rimske, u obliku teksta. ROUNDDOWN Zaokružuje broj na nižu vrijednost, prema nuli. SERIESSUM Daje zbir stepenog reda na osnovu formule. SIN Daje sinus datog ugla. SQRT Daje pozitivan kvadratni koren. SUBTOTAL Daje podzbir na listi ili bazi podataka. SUMIF Sabira zadate ćelije po datom kriterijumu. SUMSQ Daje zbir kvadrata argumenata. SUMX2PY2 Daje sumu zbirova kvadrata odgovarajućih vrijednosti iz dva niza. TAN Daje tangens broja. TRUNC Skraćuje broj na ceo broj.

MULTINOMIAL Daje multinom datog skupa brojeva. PI Daje vrednost broja pi. PRODUCT Množi svoje argumente. RADIANS Pretvara stepene u radijane. RANDBETWEEN Daje slučajan broj između zadatih brojeva. ROUND Zaokružuje broj na zadati broj cifara. ROUNDUP Zaokružuje broj na višu vrijednost, od nule. SIGN Daje znak broja. SINH Daje hiperbolički sinus broja. SQRTPI Daje kvadratni korijen datog broja pomnoženog sa pi. SUM Sabira svoje argumente. SUMPRODUCT Daje zbir proizvoda odgovarajućih komponenti niza. SUMX2MY2 Daje zbir razlika kvadrata odgovarajućih vrijednosti iz dva niza. SUMXMY2 Daje zbir kvadrata razlika odgovarajućih vrijednosti iz dva niza. TANH Daje hiperbolički tangens broja.

Adresiranje ćelija U Excelu postoji dvije vrste adresiranja ćelija:  Relativno  Apsolutno Relativno adresiranje se svodi na adresiranje ćelije u odnosu na aktivnu ćeliju i kada kopiramo ćeliju menjaju se adrese ćelija iz kojih uzimamo podatke. Apsolutno adresirane ćelije pri kopiranju ne menjaju adrese ćelije iz kojih uzimamo podatke. Kada u formuli ili funkciji neku ćeliju želimo da apsolutno adresiramo ispred oznake reda ili kolone stavljamo simbol: $


Primjer: = A1 * $A10

Apsolutno adresirana kolona A

= A1 * A$10

Apsolutno adresiran red 10

= A1 * $A$10

Apsolutno adresirana kolona A i red 10

Grafikoni Aplikacije za tabelarna izračunavanja imaju mogućnost grafičkog predstavljanja podataka koji se nalaze u radnim knjigama. Podaci se predstavljaju u obliku različitih dijagrama (grafikona) i mogu da obuhvataju podatke iz istih radnih listova i različitih radnih listova. Grafička reprezentacija podataka može biti u obliku kolonalnih, stubičastih, linijskih i takozvanih pita dijagrama, kao i mnogih drugih. Grafikon je, najjednostavnije rečeno, slikovno prikazivanje podataka i omogućava prikaz složenih podataka jednostavnim za razumijevanje.


Ubacivanje grafikona vršimo na način da selektujemo ćelije sa podacima koje želimo da predstavimo grafički. Selektujemo ono što želimo da nam se prikaže u grafikonu, te sa INSERT trake biramo jedan od tipova grafika.

Slika 7

Biramo jedan od podtipova grafika i kliknemo na njega.


Slika 8

Na kraju, dobijate grafikon sa željenim elementima, a u ovom slučaju koliko je novca utrošeno na svaku namirnicu posebno (Slika 9).

Slika 9

Kao što vidite, na svaku namirnicu imamo asocijaciju određenom slikom. Sliku ubacujemo na sledeći način.


Označimo na grafikonu onaj stubac koji želimo da pretvorimo u sliku, tako što kliknemo na njega dva puta. (Prvi put: obilježavamo sve stupce; Drugi put: Samo onaj na koji smo kliknuli). Npr., na stubac kafa.

Slika 10


Desni klik na stubac kafa, te kliknemo na Format Data Point.

Slika 11

U novom prozoru izaberemo:

1. opciju Fill 2. Picture or Texture fill (Biramo da bude slika) 3. Insert from: FILE (gdje nam se otvori novi prozor gdje biramo koju želimo sliku iz našeg kompjutera) 4. Stretch – da bude rastegnuto preko cijelog stupca Stack – da bude naslagano Stack and Scale with

Određeni broj koji će nam biti mjerna jedinica slaganja


Excel 2007 - priručnik za vježbe