Hetzelfde, Maar Dan Anders | Jan de Jong

Page 1

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16

Namen, namen en namen

Ik realiseer me dat als ik namen noem dat ik dan het gevaar loop mensen tekort te doen. Zo van, “Hé, je vergeet mij!” Nee, ik denk niet dat ik iemand van het T&P- hoofdkwartier vergeten ben. Maar het is al wel zo’n 20 jaar geleden en ik moet dus nogal eens verschillende hersenlaatjes openen en afstoffen. Zo stuurde Katja mij een foto van een MD groep. Ik verzeker je: ik herkende de koppies allemaal! Geen ‘hoofdkantoorders’, maar mensen uit het veld, buitendienst-cursisten. Maar de bijbehorende roepnamen? Dat duurt soms even.

Roepnamen, da’s ook zoiets. Als opleider zie je, hoor je en gebruik je, hoeveel cursusdagen je ze ook meemaakt, uitsluitend voornamen. Ik zag de achternamen pas als mijn medewerkster de diploma’s tikte. Heb je overigens zelf wel eens geteld hoeveel Jeroens ik heb ontmoet in al die jaren? En hoeveel Maartens of Mariekes?

Tussendoortje

Even naar begin februari 2020: Ik ben niet de enige die niet direct al de namen kan reciteren. Hoewel er direct gereageerd werd op mijn hulpvraag op Facebook, leek er even een soort geschreven kakafonie te ontstaan. De hulp kwam direct op gang en met elkaar lukte het aardig. Ik heb gemakshalve de kopie van een facebook pagina ontdaan van alle niet ter zake doende tussenteksten en van de wat bijzondere typografie. Het resultaat van dit bijzondere gesprek vind je onder de foto.

17

Daphne Boogh: “Nou Jan ik kom een eind maar helaas is mijn geheugen ook niet meer wat het geweest is; hier komt vlot:?, Maarten….,?,Esther Salomé, Jan-Willem de Roos, Minke de Kogel, Dennis van Staveren, Merijn Pieters, Te snel… na Merijn,?, Rob Moonen,?,Cora Strijk, Arjan Elst.”

Rob Moonen: “Links onder Niels van de Waard, Maarten de Jong, tussen Merijn Pieters en ik Dave Hamelink.” Daphne Boogh; “@Rob Moonen top!!”

Cora Strijk: “@Daphne Boogh ohhhh Dit was geheel uit mijn geheugen. Fantastisch .”

Daphne Boogh: “Wie vult aan? Of past aan.. als ik toch ergens mis zit…”

18

Jan De Jong: ‘‘Arjan Elst? denk ik zelf van niet hoor.”

Daphne Boogh: ‘‘@Jan De Jong nou denk het wel hoor… check maar huidige profiel foto op LinkedIn…”

Gert Jaap Haan: “@Jan De Jong zeker weten.”

Liset Valk: “Op links van beneden naar boven: Niels de waard, Maarten Dekker en Remco Boxsem.”

Daphne Boogh: “@Liset Valk ja!!”

Rob Moonen: “@Liset Valk inderdaad ik zei Maarten de Jong maar is Maarten Dekker en Niels de Waard idd.”

Liset Valk: “En staat Maarten Brugman niet tussen Esther en Dennis in?”

Daphne Boogh: “@Liset Valk nee dat is echt Jan-Willem hoor!”

Liset Valk: “@Daphne Boogh o ja.”

Femke Van Logtenstein-van Nieuwenhuizen: ‘‘Daphne Boogh 100% ik heb een paar jaar geleden nog met hem gewerkt en hij is nog geen spat veranderd!”

Jan De Jong: “@Daphne, ik buig nederig mijn hoofd... natuurlijk heb jij (alweer) gelijk.”

Daphne Boogh: “Was bij Humprey’s toch?”

Jan De Jong: “Ja, leuk. Ik wil jullie niet lastig vallen, maar compleet is het nog niet... Volgende keer dan maar verder.”

Gert Jaap Haan: “Meest linkse is Remco Boxsem.”

Esther Salomé: “Jan, wat leuk dat je deze foto deelt! Was dit in 2005? Ik heb helaas niet meer namen.”

19

Maar voor mijn dagelijkse werkzaamheden was, het is niet anders, Elvira de belangrijkste. Al vrij snel groeide de organisatie, -T&P groeide in die tijd snel, heel snel- en daardoor kreeg ik vanzelfsprekend met steeds meer mensen te maken. Later was ook Bas van Tol mijn ‘afsprakenmanager’ een poosje en daarna werd Patricia (met de vrolijke stem) Vlooswijk mijn aanspreekpunt. Ik weet nu nog dat ze uit Montfoort kwam, want toen ze dat vertelde had ik net een gevelsteen op de poort van die plaats gefotografeerd.

Belvira…

Elvira dus… Wij ontwikkelden in de loop van de tijd een hechte belrelatie. Ik heb, geloof het of niet, tot 2 jaar terug, tot toen ik (weer eens) een nieuwe telefoon kocht, haar nummer steeds weer in elke nieuwe telefoon opgeslagen onder ‘belangrijke contacten’. Als Elvira belde betekende dat meestal (ik citeer) “Hoi Jan, ik heb weer een nieuwe cursusgroep! Kun jij…enz.” Een enkele keer moest er eens iets worden verzet, maar verder was het een blijde boodschap: al weer een nieuwe cursus; lees ‘leuk voor de spaarpot’. En ik moet zeggen, die telefoon ging op de gekste momenten, maar-puur toeval- heel vaak als ik in de auto onderweg was naar een ander bedrijf of een andere training. Probeer het maar eens: als zij de telefoon opneemt is het net of de zon schijnt en de merels gaan fluiten.

Ze heeft al een paar keer voorgesteld om in het bedrijf een stretcher neer te zetten, zodat ik na een avondcursus gewoon kon blijven slapen.. En de contacten zijn lang in stand gebleven: terwijl ik al een paar jaar met pensioen was stuurden Joost en zij (en dat hadden we afgesproken…) het geboortekaartje van hun eerst geborene. (En ruim meer dan anderhalf jaar later hun tweede…).

20

En wat ik nu zo verheugend vind is dat Marieke wat werkzaamheden betreft haar roeping heeft gevolgd en dat ik haar met trots ‘collega’ kan noemen.

En dan is er natuurlijk ook nog, op 4 juni 2008 het kaartje waarop Renate en Dennis schrijven dat ze het geweldig vinden dat ze dochter Keet Else Jet hebben.

Natuurlijk had ik ook met Renate als People-manager meer contact dan met andere medewerkers, dat is logisch. Dat gold in principe voor iedereen met juist die functie. Ik weet nog steeds dat Renate me op gesprek vroeg (‘op het matje’, nou ja, zo erg was het ook weer

21 De eerste T&P-dochter (tijdens mijn opleidingsperiode) waar we, ook dat was een afspraak, de heugelijke melding van kregen was die van de geboorte Aniek, dochter van Marieke en Paul en zusje van Thijmen. (Het lijkt me toeval dat het kaartje in de T&P huiskleur is, denk ik) Het is dan 27 oktober 2005.

Ongetwijfeld waren er in de Leusdense periode nog veel meer prachtige geboortekaartjes waarop trotse ouders hun jonggeborenen aan de wereld kenbaar maakten. Alsnog gefeliciteerd. (Ik weet dat Maarten T een dochter kreeg die een prachtige, maar bijzondere naam kreeg. Precies weet ik het niet meer, maar volgens mij was ze vernoemd naar het jaargetijde waarin ze ter wereld kwam. En nu… nu zijn al die ‘baby’tjes tussen de 13 en 21 jaar! In koor: “waar blijft de tijd! “

Nog meer ‘op het matje’…

Matthijs Emsbroek, ook verantwoordelijk voor een groep cursisten, belde me ook een keer… Op vrijdag, nota bene. Zo tegen het eind van de middag. Ik zat lekker thuis; weekend. “Waar of ik bleef?” Hoezo? “Mijn MD-mensen zitten hier allemaal klaar in Woudenberg en het wachten is op jou…” Volledig de fout in. Mijn medewerkster had het keurig doorgegeven maar ik heb het over het hoofd gezien. Zoiets belangrijks. Voor een opleider geen beste beurt, maar Matthijs heeft het allemaal goed opgevangen. Hij wist hoe het werkte als ervaringsdeskundige En het werd gewoon een leuke cursus die een half uur te laat begon.

22 niet…) omdat er een ‘klacht’ was van een medewerkster,- ik weet nog precies wiedat ik haar vertrouwen had geschonden. Gelukkig bleek dat alles op een misverstand te berusten. Ik vertel dat omdat ik het knap vond hoe keurig en hoe helder Renate hiermee omging.

Zoiets overkwam Tom de Jong, trainingsacteur, ook eens maar helaas op een cruciaal oment: het MDexamen (de carrousel). Onmisbaar aan het examentafeltje! In de wereld van trainingsacteurs valt zoiets onder het kopje “doodzondes”. Terwijl hij na mijn telefoontje in de rit van Amsterdam naar Woudenberg alle snelheidsrecords dreigde te breken, konden wij in de zaal door een slimme volgorde-verandering de schade beperkt houden. Zo zie je, opleiders en acteurs zijn soms net mensen.

Even er tussendoor; dit schiet mij ineens weer te binnen: Een van de MD-cursisten vroeg mij (terecht trots op zijn hoge waardering voor het examengesprek met Tom, alias Ivo) “Zou het misschien in het echt zo zijn geweest dat Tom, toen hij eerder thuis kwam bij zijn vriendin dan gewoonlijk, dat hij toen zijn beste vriend daar aantrof in zijn kamerjas?

Hij was nog zo echt boos en verdrietig!” Voor een ieder die Tom kent…: het is een acteur! En voor ieder die Tom nog niet kent en die de examengesprek-scene dus ook niet heeft meegemaakt…: het blijft een acteur. (“Maar daarover later”).

Wisselen

Bas van Tol nam Elvira’s taak over, die was inmiddels ingetreden in de orde der Accountmanagers; een Sales-dame. Ook leuk natuurlijk.

Bas doet zijn werk ook goed, al moet ie in het begin even wennen aan al die verschillende soorten cursussen en de ‘vaste dagen en dagdelen’. “Een dag niet gebeld is een dag niet gelachen met jou.”, schreef hij.

23

Samen met Bas (en ik dacht ook met Richard) ben ik (eenmalig, gelukkig) een flinke tijd druk geweest met… het ombouwen van een vergader/feestruimte boven tot een kopie van de carrousel-examenzaal in Woudenberg. Daar was het voor het eerst onmogelijk om op de geplande datum de grote zaal te gebruiken.

Nou, het werd geen kopie. Het werd een regelrechte aanslag op het improvisatievermogen om al die opdrachten-stations met voldoende tussenruimte te plaatsen. Maar door de acteurs achter gesloten deuren in kleine les/vergaderlokalen hun werk te laten doen is het gelukt. Die verhuisdag, het gesjouw met tafels en stoelen, apparatuur stond niet in Bas zijn takenpakket, maar vooruit, hij was een T&P-er. Maar het was een lange dag met passen en meten, sjouwen, tillen beuren, slepen, verplaatsen, toch maar weer terugzetten, afkoppelen, aansluiten. Er stond wel meer niet in z’n functieomschrijving: En zéker niet het van de vloer rapen van een opleider… Ik begrijp dat dit enige toelichting behoeft; al was het alleen maar om een gevaarlijke geruchtenstroom direct de kop in te drukken.

Onderuit…

Het was op een cursusdag voor Personal Performance (Nieuwe groep, de eerste middag/avond) Ik was alleen in de grote ruimte boven (nieuwe inrichting).

Routinewerk, alles klaarzetten. Zo hoort dat. Ineens was het alsof er een vreemde drukgolf van binnenuit door me heen ging. Het koude zweet brak me uit, ademhaling werd minder en ik kreeg een stekende pijn die optrok van onder in de rug tot aan de voorkant op de borst. Kortom. Ik kon niet meer zitten en ging half op de vloer liggen. Bewegen was pijnlijk. Daar lag/zat ik dan. Alleen. Er was niemand was er en niemand

24

Beppij heeft me, samen met Bas in haar auto naar haar huisarts gebracht die geen spreekuur meer had maar die me op aandringen van Beppie toch wilde helpen. En die twee trouwe T&P’ers weken in de wachtkamer niet van mijn zijde. De arts heeft me flink onderzocht, stelde vast dat die vreemde pijn zich ergens rondom mijn zwaartepunt concentreerde, gaf een injectie tegen de pijn, een verwijsbrief naar m’n eigen huisarts, pijnstillers voor het geval dat, het advies z.s.m. het ziekenhuis te bezoeken en een hand. Geen factuur… En

25 hoefde daar ook te zijn. De les zou pas over anderhalf uur beginnen. Het gevoel bleef, de pijn bleef, maar ik was alleen maar bezig met de gedachte “Ik kan zo geen lesgeven!” Dat zou namelijk de allereerste keer in mijn totale loopbaan in onderwijs en training zijn. Dat zou mij toch niet gebeuren!? Die rare pijn vond ik minder zorgwekkend (ik heb nog nooit iets gemankeerd, dus dit zal wel overgaan dacht ik) dan het idee dat ik straks cursisten terug moest sturen. En die gedachte bleef maar spoken. M’n telefoon lag een paar meter verder op het bureau, maar opstaan lukte niet. Normaal drentelen er altijd loslopende T&P-ers door het gebouw, maar ja boven in zo’n leslokaal is natuurlijks niets te doen. En eindelijk, ineens was daar Bas. (Waarom weet ik niet, waarschijnlijk om een cursisten-lijst te brengen.) Natuurlijk zal hij allerlei fundamentele open vragen hebben gesteld als “Wat doe jij daar dan?” en “Wat is er aan de hand?” en “Waarom en Hoe?”, maar daar weet ik niets meer van. Bas heeft me rechtop laten zitten, koffie gehaald, de BHV-er opgehaald. Ik weet helaas niet meer wie dat was. En terwijl ik daar zat… erger kan het niet.. werden voor mijn ogen de nieuwe cursisten naar huis gestuurd. En waarom schrijf ik dit allemaal op? Omdat voor mij juist dát de vervelendste gebeurtenis is geweest in mijn T&P tijd.

Beppij bracht me terug. (Ik ben in het ziekenhuis onderzocht, omgekeerd, op de kop gehouden, doorgelicht, getest en beproefd… niets gevonden. Nog steeds niet. Behalve dan die mentale “geen leskras” op mijn opleidersziel..

Cursussen, lessen, bijeenkomsten, trainingen Louella F. in de bundel brieven die ik van T&P kreeg bij mijn afscheid: “Ze zeggen dat Da Vinci kunst is. Of dat Rembrandt kunst is. Maar weet je wat pas ECHTE kunst is? Om mij zover te krijgen dat ik ondanks vermoeidheid of zin om iets leuks te gaan doen, mij dan toch zover te krijgen dat ik elke week weer graag naar een les toe ga. En sterker nog, om na de les NIET teleurgesteld naar huis te gaan met de gedachte dat ik in die tijd iets beters had kunnen doen. Dat was het voor mij telkens weer bij jou: ik ging graag naar je lessen en was nooit teleurgesteld… DAT IS PAS WARE KUNST!”

26

Personal Performance

Dit was niet de eerste cursus die speciaal voor T&P werd ontwikkeld. Maar het werd wel de basis-lesmodule voor alle op communicatie gerichte trainingen. Maarten en Michel kwamen met het verzoek voor een cursus waarin een appel zou worden gedaan op het verhogen van de communicatieve vaardigheden zodat T & P-ers in de praktijk zich in alle opzichten beter kunnen presenteren aan hun opdrachtgever. “Ze moeten iets willen en kunnen uitstralen; kracht en initiatief tonen, T&P-waardig. In kleding, houding en in gesprekken.”

Tegelijkertijd zag ik een mogelijkheid om een basis-feedback-methode te introduceren. In het bedrijf waar ik hiervoor werkte had ik jarenlang de kans om aan de onjuiste en eenzijdige manier van functioneringsgesprekken en feedback geven een eind te maken. Dat resulteerde in de welbekende GIG-A vuistregel. (Al wordt die, ik zeg het heel voorzichtig, ook wel eens iets te clichématig gebruikt).

Peer houdt het ook nog steeds bij m’n GIG-A...

Vóór die tijd werd feedback geven beschouwd als “Ik zeg wat jij niet goed doet; verander dat.” En functioneringsgesprekken werden beoordelingsgesprekken waarin de medewerker zelf nauwelijks iets mocht zeggen, laat staan feedback geven. Nou vooruit, ik maak misbruik van deze pagina door nog één keer dikgedrukt te schrijven: Feedback zonder impact is geen feedback.

27

Er is veel geoefend, herhaald en geoefend. Met het (blauwe) papier met de opdrachtsituaties. Totdat de Gig-A redelijk naturel gaat klinken. En er is in die oefenfase wat afgelachen om elkaar. Ook ik had er iedere keer plezier in; het klonk allemaal zo koddig opgezegd… “Ik zag dat je te laat was. Dat vind ik niet leuk. Eeh… Nu moeten de anderen extra hard werken om het in te halen… Hoe ga je dat oplossen?” Toen had het voor de meesten nog wel een iets van ontspanning, maar het voelde meestal nog wel wat ‘onnatuurlijk’ Maar dat veranderde op de laatste cursusdag, de zaterdag, nogal eens als ze mochten ‘sparren’ met de leermiddelen bij uitstek: de trainings-acteurs. Meestal met Peer Bink, vaak ook met Tom de Jong (geen familie) en een enkele keer met Johan Glaubitz. Ja, ik kom er zo nog even op terug, op die acteurs, maar…

Eerst nog even iets over de communicatie-opleidingen Ik heb in en met heel wat bedrijven gewerkt, maar ik heb nooit een bedrijf/onderneming gezien waarin zóveel, zó breed in communicatietrainingen werd geïnvesteerd als T&P. Opleiden wat hier geen sluitpost, maar een stelpost en een bewuste investering. En ik heb telkens (ook samen met Peer Bink en de andere trainingsacteurs!) geprobeerd om, net als bij feedback geven met GIG-A, iedere cursus van een uiterst korte samenvatting te voorzien.

• Onderhandelen en Overleggen: Ik begrijp dat jij… maar snap je ook dat ik… Ik noemde dat vaak “oversteek-zinnen”;

• Slecht Nieuws brengen: Eerst de ‘klap’, en dan gehoor geven. Heb begrip, maar verander niets aan de onomkeerbare beslissing. Luister, ook tussen de regels door…naar de pijn; er is sprake van rouw. Aandacht is belangrijker dan een oplossing;

28

• Omgaan met NVP-ers: (Nare Vervelende Personen) Ho/stop!

Ik wil niet dat jij…. Ik wil best dit en dat… maar dan onder mijn voorwaarden”.

Trainingsacteurs

Ik begrijp heel goed dat het oefenen met trainingsacteurs voor veel cursisten best wel stressvol is of kan zijn. Want dat is het moment waarbij je je kwetsbaar moet durven opstellen. En de camera en de beelden die getoond worden kunnen confronterend werken. Natuurlijk, alles went… en degenen die een paar communicatietrainingen hebben gevolgd en doorstaan die zijn zichtbaar (!) meer ontspannen. Nee, wees gerust, alle opnames zijn direct gewist. Eigenlijk jammer, als ik dát op You Tube zou hebben gezet, en er een dagelijkse vlog van zou hebben gemaakt… dat zou groot succes zijn geworden. En ondanks de modaliteiten in de voorgaande zin zet ik er zelfs nu toch even bij dat de zin hiervoor een grapje was.

Ik weet ook dat er ook nog genoeg T&P-ers bij waren die niet gewend waren om in een groep veel te zeggen, laat staan iets te zeggen voor een camera en die met stress en met de moed der wanhoop na vele aarzelingen het gesprek toch aangingen. Complimenten (alsnog!)

Maar toch… een communicatietraining zonder medewerking van zo’n prachtig leermiddel als deze topacteurs is geen communicatietraining! Zo, dat staat!

“Goh, wat was Peer weer lastig”, sprak een cursist, “vreselijk lastig!” Zo’n zin is zo herkenbaar. Maar Peer was niet opzettelijk lastig. Tom ook niet. Je kreeg waar je om vroeg. Je kreeg een gesprekspartner die net zo nors, ongeïnteresseerd of arrogant was als degene op wie je wilde oefenen. En ja, als je om “een bijzonder arrogante oudere collega”

29

vroeg dan kreeg je er zo een. En hoe! En het grote voordeel van zo’n sparringpartner? Je mocht oefenen, het anders doen. Iedere cursist kon hem in zijn rol sturen, je kon Peer of Tom sturen in de trant van “Kun je die man nu iets aarzelender maken? Iets bozer?”

Ik kon meesturen: “Probeer nu eens een keer in plaats van een ‘ jij boodschap’ die zin met ík’ te beginnen en het over jezelf te hebben; Begin maar bij wat je zei over dat te laat komen…” Wat een heerlijk werk.

En…ja het daarna met elkaar bekijken van de opnames en het daarin samen met de cursusgroep telkens weer de goede en leerzame scenes te bekijken en te bespreken is een van de grootste vreugdes van het opleiden. Voor de opleider bedoel ik… En waarom? Omdat ik zie dat mensen (geleerd hebben) dicht bij zichzelf te durven blijven. (En vaak, heel vaak met een bewonderenswaardige inzet. Dat maakte, ook voor mij, het werken met jullie zo zinvol en prettig) Peer schreef mij hier destijds in de hem kenmerkende stijl het volgende over:

“Kijk Jan, we waren goed op elkaar ingespeeld; we waren een goed geoliede machine. Jouw kennis en didactische vaardigheden zaten, zoals gebruikelijk, verankerd in jouw lessen maar die waren niet zichtbaar. Je hield het speels. Jij had het vermogen om alle stof (waar je zeer goed en kundig over had nagedacht) op een lichte toon te brengen die snel te bevatten was. Als die horde genomen was kwam ik om de hoek kijken en kon ik ze op een veilige, laagdrempelige en realistische vorm weer verleiden om er eens mee te gaan oefenen binnen een simulatie. 1+1= 3”

30

Maaltijden en eten.

Precies uitgerekend heb ik het nog niet, maar ik heb in ieder geval een bedrag uitgespaard op de post ‘maaltijden en broodbeleg’ van ons persoonlijk huishoudbudget. Want ik mocht altijd mee-eten als er een cursusdag of -avond was. Op zich is dat niet vreemd en zelfs gebruikelijk in de opleidingswereld, maar ik heb er nooit een bijdrage aan bijgedragen. (Wel aangeboden hoor).

Dat betekende bij de communicatie en telefoontraining (de eerste cursus voor nieuwe medewerkers) altijd een broodmaaltijd met ruim voldoende beleg van allerlei soort, fruit, melk. Prima, goed verzorgd, netjes. Kortom, een prima bedrijfsmaaltijd. Ik zag her en der allerlei persoonlijk ingebrachte variaties van groen en zo (was er toen al ‘koolhydraat-arm’?), maar waar die zo gauw vandaan kwamen weet ik niet meer. Goed geregeld in ieder geval, al ontdekte ik dat ‘eigen spullen afruimen’ niet door iedereen gelijkluidend begrepen werd.

En dan waren er de avondcursussen met de avondmaaltijd. Er bestond altijd enige wrijving, spanning, des-evenwicht tussen het etens-tijdstip en de begintijd van de cursus. Het kon allemaal nét: cursisten die na een flinke werkdag (!) op tijd probeerden te komen met eigen vervoer (zoals Bas Advokaat uit Etten-Leur.. herinner ik me bijvoorbeeld) of met de bus van station Amersfoort of met de fiets uit Leusden of Amersfoort e. o; het eten met de groep en het op tijd beginnen met de cursus waar toch echt alle tijd voor nodig was.

Het kón… maar dan moest de maaltijd op tijd worden bezorgd! En daar ging het nog wel eens mis. Dat lag op zich aan niemand in het bijzonder, maar aan onzekere factoren die varieerden van druk verkeer en files tot drukte bij de toeleveranciers. Tenzij…het te laat besteld was.

31

Ik weet ook niet precies (meer) wie nu eigenlijk voor de bestellingen verantwoordelijk was. Meestal ging het goed.

Beppij

(Ooit werden wij, Beppij en ik, door een Pro (ik dacht Michael) ten overstaan van een nieuwe cursistengroep omschreven als onze “jeugdherbergmoeder en vader”… Zelf schrijft ze dat ze genoten heeft van de lessen. “Met video-gesprekken, wel confronterend hoor …ook al val ik niet meer in de doelgroep ‘Jong en Dynamisch.’ Je had altijd een opgewekt humeur, kwinkslagen, zelden mopperend (alleen als het eten een keertje erg laat was of abusievelijk helemaal niet kwam opdagen, maar ja…dan konden wij het best wel begrijpen hoor!”

De mensen die de MD-cursus gevolgd hebben (lees: het vaakst hier gegeten hebben) weten dat er na een friet met snack-periode, een Turkse pizza-periode kwam die daarna weer afgewisseld werd met een Thaise bezorgmaaltijd. (Maar zelf wist ik inmiddels goed de weg in de koelkast en de broodkast; (Ho ho, dat mocht…) en dan smeerde ik ook graag in plaats van die maaltijd voor de afwisseling eens een boterhammetje met jam of zo.) Ik moet eigenlijk nog eens een keer uitrekenen hoeveel keren in die jaren ik daar aan de eettafel heb mogen zitten.

Nu we het toch over eten hebben… Voor de M.D.-deelnemers was er dan ook nog eens Hotel Schimmel in Woudenberg. Op de begindag (vrijdags) een 3 -gangendiner en een ontbijt op de volgende ochtend. Tijdens de examendag, halverwege de route langs de tafeltjes was er een lunch met soep, brood en broodjes, een grote kroket en met Peer en Tom. En nog was het eten op kosten van de zaak niet ten einde voor deze deelnemers: het eindigde met een diner met toespraken waarbij

32

de cursisten uitslag kregen. (Grapje; dé uitslag) meestal bij Humphreys in Amersfoort, in de bovenzaal aan de immens grote ronde tafel. (“Maar daarover later…”).

Groter groeien… Oei, ik groei

Ik heb de organisatie zien groeien. Ik zat er middenin. De setting veranderde, er kwamen functies en mensen voor die functies bij. De ruimtes werden (een paar keer) uitgebreid, er werd van etage gewisseld (de buren, Afas, vertrokken grotendeels waardoor er nog meer ruimte kon worden ingenomen.)

Er kwam een grote kantoortuin (kleurrijk, druk soms, planten en snoeren, eindeloos veel snoeren…) Gelukkig vraagt niemand over die kantoortuin mijn mening en hoef ik er niets over te zeggen. Dat doe ik dan ook niet, want anders had ik gezegd dat het met de toenemende maar ook wel gezellige drukte wel eens lastig is om je wat langer te concentreren. Er kwamen mooie leslokalen: een grote en een wat kleinere en een paar aparte gespreksruimten, die vanwege de groei vaak gebruikt werden voor telefoongesprekken en intern groepsoverleg en om even te zitzakken. En dat waren dan de momenten dat ik onder de visuele afscheiding op de glazen wand van het leslokaal de benen en de loopstijl in en op de wandelgang er naast steeds beter leerde herkennen… Vooral als de schoentjes opvallend waren… Leslokalen met filmnamen en eigen kleuren. Groen en Oranje. “Man in Black”, “All Stars” en nog eentje.. Hè, dat geheugen... “The Godfather” (met hulp via Facebook T&P-ers).

Het aantal bemanningsleden (dat is niet genderneutraal genoeg, denk ik bij nader inzien), het aantal medewerkers groeide, zowel in- en extern. De recruitment afdeling werd groter (Marike, eerst people-manager

33

Er kwam een heuse HR-afdeling met Nicole v.d.V en Esther T. Toen Annemarie (operationeel manager en marketing ) vertrok, nam Lynette R. die taak over. Beppy en natuurlijk Debby de G. waren de echte facility managers. Cint (en ‘T&P- international‘) kregen na Nicole O.W. versterking van Suzanne B. (Ik heb veel onthouden, maar natuurlijk niet dit allemaal). Waarschijnlijk heb ik weer een aantal namen gemist, maar dat ligt dan geheel aan mij en het bijpassend geheugen. Voor de meeste gegevens hierover heb ik hulp gehad van niemand minder dan Jogien. Dank!

Het aantal noodzakelijke People-managers nam hand over hand toe. En daarmee en daardoor kwamen er ook steeds meer cursisten (nee, het is natuurlijk net andersom). Er konden echte klasjes worden gevormd! En er kwam wat meer lesmateriaal; ik hoefde mijn eigen tv niet langer te laten staan. Mijn eigen whiteboard kon terug. Er kwam een nieuwe T&P-tv en een whiteboard met de juiste stiften en… helaas ook de verkeerde stiften (!!!). Ik weiger namen te noemen; alleen onder dwang, maar ik heb nogal wat tijd moeten besteden om het tijdig weer schoon te krijgen.

Opvallend vond ik het hardnekkig vasthouden aan het verkeerd gebruik van de flipover door een aantal gebruikers. En dan doel ik niet op enkele hiëroglifische krabbels en handschriften maar op slechts één of twee woorden (het onderwerp/ het item) en dan verder niets… Ik klaag niet hoor, integendeel, ik was met al die verbeteringen erg blij en gelukkig, al vroeg ik me wel af of de rollen plakband (tape voor opleiders)

34 ging die taak doen), Jogien, financieel directeur kreeg voor de groeiende taken voor de boekhouding/administratie ondersteuning van Juliette P. (en van P en P) .

massaal werden gegeten (meters…. gingen er door) en of er soms op de gebruiksaanwijzing stond dat stiften altijd zonder dop moesten worden opgeborgen…

Ja, prima faciliteiten!, dat heb ik bij andere bedrijven wel eens heel anders gezien. ’s Avonds en op de zaterdagen was het nog mooier… Dan konden we vrijwel altijd alle lesruimten gebruiken. Totdat… er inmiddels zoveel groei was dat we op zaterdag een volle bak hadden met 2 en zelfs 3 cursusgroepen en we ook overdag moesten uitwijken naar buurman Van der Valk.

Logo

En, zo vond de Marketingafdeling o.l.v. Annemarie. “Het werd nu tijd voor een nieuw logo. Een huismerk dat direct aan de wereld duidelijk moest maken dat we hier te maken hebben met een talentvolle, kracht en dynamiek uitstralende organisatie.” Er werd een bijeenkomst belegd met “vertegenwoordigers van verschillende doelgroepen.” Ik weet nog dat Cint, logisch, er ook bij was. We mochten aan de hand van allerlei voorbeeldlogo’s aangeven wat wij mooi/goed/passend vonden.

Een tijdje later was het nieuwe logo er… En het is er nog steeds. Dat betekent dat het goed was en is. En een handig beeldmerk omdat het onveranderd in werkelijk alle kleuren gedrukt kon worden. Daar is over nagedacht… (maar… ook een met een keerzijde… een soms wat overtollige papierwinkel). En het betekende ook dat de marketeers (zo leek het) naar hartenlust aan de slag gingen met gadgets, voorwerpen, teksten (bij voorkeur in Engels) met de inleidende (sterke) slagzin “not just a… “ en “a sure talent… “ dat dan ook in de een kleurenpalet van rose (Talent) tot rood (Pro)

35

In de weken daarna verscheen het logo op werkelijk alles (rugzakken, polo’s, thermoskannen, bidons, pennen (behalve op het plakband). Bij mijn afscheid drukte Esther T me nog gauw een 5-tal rode pennen met logo in de hand: “Neem ons maar mee, hier!” En dat heb ik gedaan. Ik heb ze nog; maar de inkt is na al die jaren droog. Een poosje later wordt er op het gebouw in Leusden een immens groot en rood logo omhoog gehesen en geplaatst. Duidelijk en bedoeld voor alles op en rondom de A28. En mocht ik voortaan in mijn schaarse vrije tijd eventjes van mijn werk bij T&P willen losmaken dan is het nu helemaal onmogelijk: het logo is vanuit mijn huiskamer en werkkamer in Amersfoort duidelijk te zien.

Bijzondere gebeurtenissen

“Jan, leuk dat je die zaterdag ook meedoet!” Met die mededeling stapt Peer het leslokaal binnen. Ik kijk ‘m verbaasd aan. “Ik heb ja gezegd en tegen Daphne en Patricia gezegd dat jij ook wel meedoet.“ Ik word dus voor het blok gezet. T&P vindt ‘Maatschappelijk verantwoord onderneme’ van belang en ook volledig passen in deze tijd. Het gaat hier over de normen en waarden van het bedrijf. Het is de manier waarop het bedrijf iets teruggeeft en terugdoet aan/voor de samenleving. Het betekent dat wij als ‘medewerkers’ in bedrijfstijd op vrijwillige basis een bijdrage leveren aan een goed sociaal doel.

36 en van groen (Arrange), via blauw (Max) naar oranje. (Add) Echt een regenboog-organisatie. En er is ook flink nagedacht over afgesneden hoekjes. Ik citeer Richard B nogal vrij: “Het hoofdlogo, rood, heeft het ‘hapje’ rechts onder en alle anderen missen een stukje links onder.”

We gaan ergens in de buurt van Baarn, voor de ‘Stichting Amerpoort’ een bijdrage leveren aan een ‘feestelijke dag’ voor kinderen met een verstandelijke beperking, georganiseerd door (oei, als ik nou maar niemand vergeet of tekort doe…) Patricia Vlooswijk, Margreet Bos, Marleen Groot Rouwen en Daphne Boogh) en uitgevoerd door vele medewerkers.

Peer met gitaar; ik met m’n altfluit (lang niet gebruikt) spelen en zingen (en ik moet zeggen zelf ook met heel veel plezier!!!) allerlei

kinderliedjes. Sommige van die versjes op verzoek wel drie, vier keer achter elkaar. Het is niet alleen prachtig weer, maar het is ook te zien hoe prachtig het samen musiceren is: de kinderen (vaak leuk geschminkt, spelen, bewegen, dansen en zingen. Ze gebruiken allerlei muziekinstrumenten; ouders zingen en klappen het ritme mee. Het is een feest. Ook het muzikale duo geniet.

37

Skiën is een Wintersport

Ik zeg het maar meteen: “ik ben een absolute leek” (op dit terrein dan hè). Maar afgaande op het enthousiaste van velen behoren die dagen wintersport op de pistes tot het absolute hoogtepunt van het werken bij T&P. (Voor een enkeling moet dit wat genuanceerd en beperkt worden tot het après-ski gedeelte, maar ook dat is wintersport.) Ik beleefde die dagen van jullie ‘schoolreisje’ met enige zorg. Ik weet nog precies dat ik een paar jaren achtereen een flipover in de hal had gezet met een tekst dat ik jullie veel plezier wenste. En ook “Doe voorzichtig” (zoiets kan natuurlijk vallen onder het kopje ‘klantgerichtheid’ maar ik kan je verzekeren, nu nog! dat het wel iets meer was.) Volgens mij is het al die keren vrijwel helemaal goed gegaan (ik merk dat ik niet helemaal meer zeker daarover ben) maar was er in de eerste les na terugkomst wat meer ‘gecamoufleerde dufheid’ te bespeuren.

Rook

Binnen de muren van de Leusdense vestiging gold (eerst na enige tijd) ene rookverbod. Daarmee stopte het roken niet, maar het werd naar buiten verplaatst. Daar ontstond bij een putje en rondom de beplanting een soort nieuw plaveisel: een peukenvloer… Omdat dat voor klanten geen aantrekkelijke entree betekende kwam er iets verderop een centrale rookplek met asbak (!) en later een droog-rookplek waar je als ‘gebruiker’ eventjes droog in de schone buitenlucht van een goed gesprek met medestanders kon genieten. Iets te laat komen na de cursuspauze was dan begrijpelijkerwijs ook altijd te wijten aan de diepte van het gespreksonderwerp.

Wat overigens wel serieus werd genomen waren de terugkerende gesprekken (door weer nieuwe cursisten en nieuwe medewerkers) of het houden van, pak weg, 4 of 5 rookpauzes per dag eigenlijk niet op

38

salariskorting moest uitlopen of in ieder geval op het inhalen van de verloren werktijd. Om misverstanden uit te sluiten: ik heb daar ook wel eens gestaan hoor. Maar ik was wel op tijd terug. Mooi om nu te zien dat dit probleem intussen zelf al in rook is opgegaan.

Diefstal

Vraag me niet meer wanneer het was of op welke dag. Wel in een donkere periode van het jaar, dacht ik…hoewel? Het was volgens mij aan de vooravond van een MD-cursus. Vóór het eten nog. Ik heb boven in het grote leslokaal de tv net klaargezet voor de training, als ik even uit het raam kijk. Er lopen buiten bij de ingang 2 (jonge) mannen wat aarzelend richting ingang. Het zijn in ieder geval geen cursisten van mij. Even later zie ik ze schuifelen bij het leslokaal. Maar die horen hier boven niet! Als ze zien dat ik in het lokaal ben verdwijnen ze. (Volgens mij heb ik telefonische de receptie gewaarschuwd, maar dat weet ik niet meer. Misschien heb ik dat verzonnen…) Hoe dan ook, de rest van het verhaal is aan Gert Jaap, de held van de dag. Ik volg verder zijn spraakbericht dat hij me stuurde op de voet…

“Wat ik er nog van weet is dit: Ik kwam samen met de accountmanagers terug van een sales training. Toen we in de kantoortuin kwamen zagen we dat alles aan computers weg was. Gejat. Terwijl iedereen door het kantoor begon te lopen ben ik meteen naar beneden gegaan naar de parkeerplaats. Daar zag ik iemand lopen en die sprak ik aan. Hij zei niets en dus sprak ik ‘m nogmaals aan. Toen zette hij het op een lopen. Ik ben hem achterna gerend en heb ‘m een trap tegen z’n benen verkocht en vastgepakt. De rest van de collega’s waren er inmiddels ook in een kring om ons heen. Mooie samenwerking.

39

De man is gelukkig niet met mij gaan vechten; hij bleek een strafblad te hebben. Wat wel slim was is dat hij is weggerend zodat zijn maat er met de spullen in de auto vandoor kon gaan. De politie kwam; we moesten mee naar het bureau. Ik heb daar zo’n half uur gezeten. De dief was schuldig en die is, geloof ik, na een dag of twee weer vrijgelaten. Met een boete of zo, dat weet ik niet.”

Toeval

Het is op een zaterdagmiddag in de les-zaal in Woudenberg. Een nieuwe MD-groep oefent in het herkennen van 4 managementstijlen aan de hand van een video-opname met diverse scenes. Ik laat een video-voorbeeld zien van een cursist in een individuele presentatietraining en vertel er bij dat deze zeker niet onbemiddelde (!) jonge directeur van een franchise-onderneming in het noorden des lands een individuele cursus “presenteren” wil volgen. (Het is aan de cursisten om te ontdekken dat aan de beelden te zien is dat er sprake is van faalangst en dat dan een benadering met stijl 3 het meeste succes heeft.) Ineens vraagt Eva H. “Is dat die en die toevallig?” Als ik dat bevestig reageert ze met “O gunst, daar heb ik verkering mee gehad. En nou is die dus miljonair?” (Hilariteit alom, raadgevingen van alle kanten.)

Het centrale begrip: vertrouwen

Hier, zo ongeveer in het midden van dit boekje, centraal dus, vraag ik even aandacht voor het basisbegrip bij managen en opleiden: vertrouwen. Een term die niet zo gebruikelijk is in de managementliteratuur, maar als een vanzelfsprekendheid gezien wordt door (jonge en oudere) ouders als het gaat om de opvoeding van de kinderen. En jonge kinderen gaan en ervaren ook als vanzelfsprekend dit basis vertrouwen: ouders en opvoeders zorgen voor je veiligheid en liefde, ook bij zorgen en pijn.

40

Ik heb het in de lessen al eens eerder uitgelegd en herhaal het nog eens, vooral nu zo velen van jullie het ouderschap aan den lijve ervaren. Je moet voor de aardigheid op de Facebookpagina van ex T&P-ers het aantal met terechte trots en liefde geplaatste kinderfoto’s eens tellen… Het voorvoegsel “ver” in deze begrippen is afgeleid van het Middelnederlands “fra”, wat vooraf betekent. Verloven is vooraf liefhebben (zonder dat je weet wat er allemaal nog kan gebeuren). Vertrouwen is vooraf je trouw geven (zonder dat je….). Vergeven is vooraf opnieuw krediet geven (zonder dat je…).

Ik ga hier niet de pedagoog en psycholoog uithangen. Vertrouwen is het uitgangspunt van al mijn opleidingen. Dat heb ik gegeven en dat heb ik van de organisatie, en ook van jullie gekregen. In vrijwel alle opzichten. Het vertrouwen is letterlijk uitgesproken en is daarmee en daarna ook een bijzonder deel van de opleidingen en de bedrijfscultuur geworden.

Dit is dan ook wat ik in de lessen symbolisch bedoelde met die boom die vanzelf vruchten gaat dragen als er maar sprake is van gunstige omgevingsfactoren. En van de boer die de graankorrel in de aarde stopt en er zand over gooit en afwacht, maar wel zorgt voor de juiste omgevingscondities. Voor de trainingen zijn die belangrijke factoren een ontspannen sfeer, empowerment, je kwetsbaar durven opstellen, ook mogen falen en weer opstaan. Vertrouwen is in dit alles het uitgangspunt.

41

Ook praktisch…

Nog voordat ik voorgoed op de salarislijst van T&P dreigde te worden gezet had ik er al wel (onbezoldigd) een verantwoordelijke taak bij gekregen. Nou ja, het was een keurig verzoek en ik had natuurlijk ‘nee’ kunnen zeggen. Pas veel en veel later heb ik wel eens gedacht “en wat als… dit of dat gebeurd zou zijn?“ Brand, inbraak, insluiping, nou ja, dit soort opbeurende dingen. Maar er is nooit iets gebeurd.

De laatste dag van de PP-cursus, de oefening met de trainingsacteurs, was altijd op zaterdag. (Dat gold ook voor de slotdag van ‘projectmanagement á la Jan’). Die bijeenkomst eindigde dan omstreeks een uur of 4. Om zelf te sluiten moest Richard (dacht ik) of Michel (?) dan van huis komen om boven alle deuren te contoleren, een rondje door het gebouw te lopen en dan de veiligheidscode (en het bijbehorende sleuteltje) bij de uitgang in te toetsen en dan binnen 20 seconden het pand verlaten.

Dit ook omdat de functionaris van veiligheidsdienst zijn ronde pas veel later kwam doen en dan zou al die tijd de deur niet gesloten zijn.. De eerste keren vond ik het toch wel een aparte ervaring. Cursisten weg, even kort napraten met Peer of Tom, rommel even opruimen (je wilt niet weten wat cursisten af en toe laten liggen aan weinig waardevols overigens. Meestal aantekeningen over hun opdracht, pennen, vooral pennen, een multomap, etuis, dat soort dingen; zelden iets leuks). Dan de TV in de kast, bord schoon. Alle tafels en stoelen recht…Klaar. Het gebouw helemaal voor mezelf… Controle: alle lokalen, deuren dicht. Even kijken of er niemand meer overwerkt in de kantoortuin (dat is een enkele keer gebeurd, op de administratie/de boekhouding en een keer bij de afdeling van Essence).

42

Het is een vreemde waarneming; normaal is het een druk, bewegend, bellend, lopend pratend en lachend geheel van werkers en nu is het doodstil. Een kantoortuin zonder jullie is geen kantoor. Dan gauw naar beneden, kastje open, code intoetsen (volgens mij weet ik ‘m nu nog) en dan heb ik nog 20 seconden het pand te verlaten en de deur op dubbelslot te draaien voor het alarm gaat. Naar huis.

Cursussen, trainingen (vervolg)

Telefoon- en Communicatie-cursus. De eerste cursusdag voor ‘de nieuwen’ Natuurlijk was het allereerst een heel gewone telefoontraining, voorafgegaan door een ochtend inleiding over “communicatiehobbels” die eerst genomen moeten worden voordat je werkelijk klantgericht kunt communiceren. Maar het bleek direct al dat er voor veel cursisten “een wereld open ging”! Het was niet moeilijk om vast te stellen dat veel van de gerekruteerden een vooropleiding of studierichting hadden gevolgd waarbij de intentionele communicatie (en gebieden als antropologie en psychologie alsmede het ‘nadenken over wat mensen beweegt’ weinig aandacht hadden gekregen of geheel ontbraken).

Door die “nieuwsgierig makende cursusinhoud” en voor velen de ook wat afwijkende lesstijl groeide juist deze basistraining uit tot een soort bindings- of motivatiemiddel van T&P. (Over gratis promotie gesproken…).

Ik weet en ik zeg het zonder enige arrogantie dat het enthousiasme van de (nieuwe) cursisten over deze intro-cursus hoog was. “Het werd (er stond in het citaat van Marike “jij werd “) een pluspunt voor het werken bij T&P”. En Patricia evalueert met “Al vanaf de eerste les werden jij en je cursussen het lichtpuntje van T&P”.

43

Ik begrijp best dat er bij een afscheid extra lovende woorden worden gesproken en ik ben er natuurlijk best blij mee, omdat het aangeeft dat een open lessfeer waarin mensen tot recht kunnen komen zo veel ruimte biedt aan kunnen en willen leren. Beppij: “Al die klasjes die wij voorbij zagen lopen richting lunch of avondeten… allemaal vol verhalen en leuke reacties.”

Met een wat bijzondere lesinhoud, was het ook makkelijk scoren. Zoals ik al zei, het was voor de meeste cursisten, vaak nog recent gewend aan hoorcollege en dictaten, een volkomen andere benadering. Voor mij was het ook iedere keer weer leuk die response, aandacht, glinsterogen; de rijkdom van mogen lesgeven… De ingrediënten van deze cursus waar iedere keer hetzelfde “enkele hobbels op weg naar klantgericht communiceren” (ik ga geen complete les uitschrijven hoor, ik geef alleen wat kernen weer ter herinnering/ter info en sommige zaken kun je nu eventueel op je partner uitproberen).

44

De drie communicatie-hobbels

1. Pas op, we nemen globaal en subjectief waar. Dat is normaal, maar dat kan ook voor problemen zorgen. Vooral als je in een (telefoon) gesprek mensen al zo vaak iets hebt horen zeggen dat je denkt:

“O, die zal het wel zus en zo bedoelen.”, terwijl je dan niet doorvraagt, iets vergeet of je antwoord al veel te vroeg klaar hebt. Het gevaar is ook dat je (als je slechts globaal en selectief waarneemt) je ook al veel te snel een oordeel klaar hebt. Boven mijn bureau hangt nog steeds de (oud Indiaanse) spreuk: “Grote Geest, leer mij over niemand te oordelen. Als ik niet eerst drie maand in zijn mocassins gelopen heb!”

Vervolgens komen dan de vast nog wel bekende ‘trucjes’ als die van “Welke tekst staat hier?”… en Tel het aantal letters F. (binnen 15 sec of zo). Het was iedere keer weer verbazend dat de tekst “uit het hoofd” werd gelezen, zelfs na aandringen om het eens goed te lezen…Het gaat er niet om wat je letterlijk zegt, (de boodschap) maar wat je intentioneel zegt; wat je (bewust of onbewust) als de bedoeling van je woorden uitspreekt. Zie het voorbeeld van De Fiets. Je bent alleen, de ketting loopt van je fiets en je krijgt ‘m er zelf niet op en je wilt verder. Er komen achtereenvolgens vier personen op je af die het volgende zeggen.

45

No 1 zegt: Zal ik je helpen?

2: Mag ik je helpen?

3: Ik kom je helpen

4: We zullen je wel effe helpen.

De vraag is: door wie wil je het liefst (niet) geholpen worden? Waarom (niet) …..? Het is duidelijk dat je bij ieder antwoord (er is geen fout antwoord bij) hebt gekozen voor de intentie die je zelf, subjectief toekent, want de boodschap is in alle gevallen gelijk: Helpen?? Dit wordt nog duidelijker als je voor ‘helpen’ nu eens ‘kussen’ of ‘trouwen’ invult…

2. Structureren. Het is van belang je gesprek, je presentatie of een les te structureren. Dat maakt het voor jezelf en gesprekspartners, toehoorders duidelijker en overzichtelijk. Managen, goed managen is structureren en dat is iets volkomen anders dan voordoen of voorzeggen. Het gaat er om chaos, vaagheid, onduidelijkheid en vooral tijdverlies tegen te gaan. Daarmee voorkom je ‘trial and error’, gissen en missen, gevoelens van frustratie

46

Degenen die de les ooit gevolgd hebben herinneren zich nog wel deze ongestructureerde vlekken, op de volgende pagina zie je de oplossing in gestructureerde vorm. Als het nieuw voor je is… ga je gang (niet eerst op de volgende blz.kijken).

47 en zelfs faalangst. Wél is het zo dat als je medewerkers af en toe bij voldoende tijd en gering afbreukrisico laat ‘modderen’ met het zelf zoeken van de oplossing, dat er dan sprake kan zijn van het plotseling (en lang blijvend!) doorbreken van inzicht: de Aha-Erlebnis.

Managen is structuur aanbrengen

Als vervolgens aan de ongestructureerde (en niet direct te herkennen beelden) een structuur (een verduidelijking, een kader, een ander gezichtspunt, een denkrichting e.d) wordt toegevoegd (in dit geval met een paar lijntjes en een complete tekening) dan ontstaat al makkelijk de oplossing. Als daarna het hulpmiddel weer weggehaald wordt blijft het complete beeld in de meeste gevallen toch bestaan. Voor die lezers die dit zelf in de les hebben meegemaakt kan het nu na bijna 15 jaar nog steeds zo zijn dat de eenmaal gestructureerde chaos nog direct herkend wordt…. Vervolgens kwam in de les nog een aantal zaken aan de orde over communicatie tijdens het bellen, zoals ‘neem de rust’, je antwoord moet overkomen en de client moet het gesprek volgen zonder ondersteunende lichaamstaal.

• Vat je gesprek samen: “Dus als ik u goed begrijp, dan…”

• Bij problemen: “Ik begrijp heel goed dat u…. maar begrijpt u ook dat ik….”

• Aandacht is in het begin van het gesprek vaak veel belangrijker dan meteen met een oplossing komen.

• Vermijd altijd te spreken in “jij-boodschappen” (ook al zeg je netjes ‘u’…) Jij boodschappen leiden direct tot problemen. Dus niet: “… Dan had u beter eerder kunnen bellen” of Ja maar, u zegt net zelf “

• Realiseer je telkens weer dat je salaris in wezen betaald wordt door de klant… (Ja, da’s even nadenken…)

Ook nu blijkt weer dat de handige basisregels zoals de “oversteekzinnen” de samenvattingen en de “ruk aan het rode koord” in alle lessen en cursussen gebruikt worden om er als het ware een ‘ingeslepen’ vanzelfsprekendheid van te maken. In het middaggedeelte was het oefenen… En het werd ze niet makkelijk gemaakt. Maar het was

48

waarschijnlijk wel de cursus waar het meest met plezier om elkaar gelachen is! Ik schoot regelmatig ook in de lach, om de prachtigste vondsten en om de grote opeenstapeling van fouten. Zo was net besproken dat het gebruik van het woord “Okee” als stopwoord niet passend is en zeker niet handig, of de eerste de beste oefen-cursist sloot iedere zin van de klant af met een keurig “O.K”… De hele zaak lag dubbel.

Ik moet zeggen dat ik naast het vele plezier ook bewondering had voor diegenen die vrijwillig het gesprek aandurfden met een zeer lastige of boze of slijmerige klant. (Voor mij, maar dat viel de cursisten toen nog niet op… was juist in dit soort gesprekken het verschil in stijl tussen innovaters en adaptievelingen al waar te nemen. Bij gebrek aan acteurs in deze training mocht ik tenslotte een wel erg boze etc. klant spelen. Maar mijn gesprekspartners gaven meestal geen krimp! Complimenten. Ach ja, opleiden is toch zo’n leuk vak.

En zo zag het er gestructureerd=herkenbaar uit

49

Stijlverschillen

Maar welke stijl je ook hebt, dat wil zeker niet zeggen dat je niet in staat bent om op een andere wijze te functioneren; het gaat om een voorkeurstijl. Het gaat niet om een verschil in niveau of vermogen om creatieve problemen op te lossen. Dat kan in iedere stijl even goed, maar om de manier waarop je omgaat met de groep, je acceptatie van je rol en taak en de manier waarop je problemen benadert.

Ter info:

Zeer adaptieve voorkeurstijl: tussen 45 en 80;

Adaptieve voorkeurstijl: tussen 70 en 95

Gemiddelde voorkeurstijl: tussen 88 en 104

Innovatieve voorkeurstijl: tussen 96 en 122

Voor vrijwel iedereen die de MD-cursus mocht bezoeken was het verschil in stijl dat met de zogenaamde Kirton Adaption Innovation score was vastgesteld iets onbekends. Maar op de cursusavond waar deze voorkeurstijl centraal stond veranderde dat. Het was voor een aantal een eye-opener! Voor mij was het de ‘avond met binnenpretjes’; het was voorspelbaar wat er zou gebeuren want ik had de scoreberekeningen al gedaan en de uitslag stond (afgedekt) op de flipover. Het mooiste en leerzaamste was, illustratief gezien, als er opvallende verschillen, uitersten zelfs, in de (toevallig samengestelde) groep waren. Vooral degenen die tijdens de opdrachten observeerden (altijd mensen uit de middengroep) zagen die verschillen duidelijk. En ze hoorden ze ook! In een groep echte adaptieven (score van 82 of minder) was het rustig, stil zelfs. Men liet elkaar uitspreken. Bij de

50

innovatieven (gemakshalve: mensen met een score boven de 95, licht innovatief en vanaf 112 en hoger echt innovatief) werd er door elkaar gepraat, geroepen, gelachen en ging het gesprek soms helemaal niet meer over de opdracht.

“Bespreek en noteer de voor- en nadelen van jullie voorkeurstijl”, dat was de opdracht. In de min of meer adaptieve groepen (die door anderen gezien worden als degelijk, conservatief, betrouwbaar, voorspelbaar en gehecht aan het systeem) werd lang nagedacht over hun nadelen… met moeite werd er één nadeel gevonden, maar dat was eigenlijk toch een voordeel. De meer innovatieve cursisten (door anderen gezien al opvallend, ideeënrijk, onpraktisch, riskant, ‘bedreigend’ voor het gevestigde systeem) hadden ze geen enkele moeite met het opsommen van de nadelen van hun voorkeurstijl.

Weet hebben van deze voorkeur voor een bepaalde manier van communiceren en samenwerking is niet alleen van belang bij het samenstellen van effectief ‘draaiende’ groepen en teams, maar ook fundamenteel voor het begrip van iemands ‘zo zijn’! `

De mensen met een gemiddelde score (rondom de 96) zijn in een team de mensen met een brugfunctie: zij beheersen beide stijlen, maar minder uitgesproken) Ook bij T&P; het is de geschiktste voorkeurstijl voor algemeen managers, People managers (licht innovatief), opleiders, trainers. Research- en ontwikkelingstaken scoren doorgaans rondom de 103, terwijl mensen met een marketingpositie zich vooral thuis voelen met of boven en score van 112. Projectleiders voor speciale projecten vindt men in dat scoregebied ook vaak. De medewerkers met de adaptieve score voelen zich het meest op hun gemak in taken als administratie, secretariaatswerkzaamheden en in schrijf- en rekentaken

51

en boekhouding, In beroepen: account-managers, productiemanagers, accountants. (Ik merk dat ik toch weer de neiging had om er wat korte theorie tussen te gooien… Zie het dan maar als ‘opfrissing’). Ik heb destijds op verzoek van een aantal van jullie de test nog een keer afgenomen (bij 2 zelfs voor de derde keer) maar het resultaat bleef in alle gevallen hetzelfde (binnen de standaardmarge van 5 punten).

In een aantal gevallen leidde de KAI-test en de cursus bij T&P-ers tot een persoonlijke bezinning op de taak en functie die tot dan werd uitgeoefend. “Is dit wel de juiste functie voor mij?. Ik heb het gevoel dat ik voortdurend bezig ben met het aanpassen van mijn stijl.”

En ook, in enkele gevallen tot een soort AHA-gevoel…. “Nu snap ik wat ik altijd al voelde. Ik zit op de verkeerde plek!” Ik herinner mij dat zoiets nog tijdens de training gebeurde met Ester Haan. En zij nam dan ook het initiatief om binnen de organisatie naar iets anders te zoeken. Klasse; ook dat in jullie organisatie zo’n verzoek gehonoreerd kon worden.

“Soms brengt de verkeerde trein je toch naar het juiste station.”(gezegde uit India)
52

De subcategorieën SO, E en R vormen opgeteld de eindscore (zie boven de eerste tabel) Ze staan voor resp. voor de Sociale rol in de groep, de Efficiency van de stijl en de wijze waarop iemand met de Regels/ het systeem omgaat t.o.v. de leiding.

(Helaas is het aantal uitslagen verre van compleet, maar hier is dan toch het overzicht van ruim 80 deelnemers aan de MD-cursus. Enkele namen komen vaker voor vanwege een aangevraagde 2e score die, zoals vermeld exact tot hetzelfde resultaat leidt (met een standaard afwijking van 5 punten).

53

Ze zijn hier verder niet toegelicht om privacy-redenen. Ze zijn tijdens de cursus alleen besproken in die gevallen waar een subscore duidelijk afwijkt van de berekende standaardscore. Voor alle duidelijkheid: uit de getallen in de subcategorieën is nu niets af te leiden!

Bijzondere organisatie, bijzondere mensen.

Ik zou het natuurlijk aan de ‘recruiters’ onder jullie moeten vragen. Dat had ik natuurlijk al veel eerder moeten doen: “Waar selecteerden jullie op?”. Nee dit klinkt vreselijk. Anders: Wat was het aannamebeleid van T&P? (Ik snap wel dat dat voor Arrange en Max allemaal iets anders ligt.)

Want het heeft wel iets bijzonders om les te mogen geven aan cursusgroepen met een mix van HBO-ers en Universitair afgestudeerden met soms totaal verschillende studierichtingen en opleidingspakketten. Geschiedenisstudenten, Taalstudenten, mensen met Wiskunde, Recht, Economie, Communicatie en… ach nagenoeg alles behalve Verzekeringsconsultant. In ieder geval mensen met een totaal verschillende beginsituatie. Het was al met al een kleurrijke groep met vaak totaal verschillende achtergronden. Maar ook met grote verschillen

54

Toch ook…

Er is ook ene keerzijde aan het vaak als ‘slagzin’ gebruikte “jong en dynamisch” van de organisatie. Zeker, “succes is er als je jezelf kunt zijn” en het is boven alle lof verheven dat T&P zo duidelijk investeert in persoonlijke ontwikkeling en empowerment (hoewel deze laatste term pas voor het grootste deel door en in de MD- trainingen een bekend begrip is geworden onder de medewerkers).

Maar deze medewerkers zijn tegelijkertijd in een levensfase van jong volwassenheid en dat is op zich al een zeer dynamische fase waarin het gaat om een ontplooiing van de identiteit. Het is een tijd met veel, heel veel onzekerheden (relatie-keuze, nieuwe baan, niet passende studie-bagage, je waar maken, presteren, werken en studeren tegelijk, settelen, ouderschap, zelfstandig wonen, gezond eten, balans tussen werken, sport of hobby vinden, eigen woning, financiële verantwoordelijkheid, leiding geven; kortom een behoorlijk rijtje!)

Het doormaken van een identiteitscrisis (meestal alleen als innerlijke beleving) is juist een voorwaarde voor die persoonlijke ontwikkeling; het is een onvermijdelijke hindernis om tot die positieve kracht en ontplooiing te komen. (Hier sprak ik even als ontwikkelingspedagoog…)

55 in kennisniveau en werkervaring. Het was me een genoegen om te ervaren dat bij T&P vanzelfsprekend mensen werden aangenomen die een wat minder bekende voor- en achternaam hadden dan Wim Hendriksen of Jan de Jong. (Al moet ik ook zeggen dat het een keer heel handig was dat ik een Franssprekende actrice kon inzetten om enkele cursisten wiens ‘roots ‘in Noord-Afrika lagen ook een geslaagd onderhandelingsgesprek te laten voeren. Toch wel iets om soms even, heel even maar, te twijfelen aan de rekrutering.

Het kwam dus nogal eens voor dat er door het afwegen van al die persoonlijke zaken en lange werkweken met vaak veel reizen en cursussen na werktijd en in het weekend (en ook nog met huiswerk) er af en toe om een ‘duwtje’ werd gevraagd. Ik heb het als eer ervaren hen in enkele coachgesprekken dat steuntje in de rug te mogen geven. (Ik meld nog wel even dat ik heel vaak voorafgaande aan het eerste gesprek een aantal vragen heb moeten stellen om met enige zekerheid te kunnen vaststellen dat de snelle vermoeidheid, de stress en het gevoel van opgejaagdheid te wijten niet te wijten was aan een volkomen onjuiste bloedsuikerspiegel). Ik heb regelmatig een gekopieerde Hypoglykemie-test/vragenlijst meegegeven.. nee, dat wisten jullie niet. Hoeft ook niet.

Wat mij in de organisatie ook wel eens opviel was dat er juist in een organisatie als die van jullie door medewerkers (Heten die tegenwoordig consultants? Toen ook al?) wel eens vergeten werd dat er bij de vele ‘vrijheden’ toch ook een structuur hoort van regels en afspraken. (Maar het kan natuurlijk ook zo zijn die deze observatie vanaf de zijlijn ook voortkomt uit een redelijk groot verschil in leeftijd).

Leeftijdigheid (het is niet nodig mij te mailen over het niet bestaan van dit woord; het bestaat vanaf nu). Nu ik dat schrijf bedenk ik dat ik daar zelf helemaal geen last van heb gehad; objectief is een verschil van 35 jaar natuurlijk best groot. Ik heb er zelf ook van de cursisten nooit iets over gehoord, maar misschien durfden ze dat ook niet rechtstreeks. (En, niet verder vertellen… een héél enkele keer heb ik me wat ideeën en opvattingen betreft, wel eens jonger gevoeld dan sommigen uit de Talenten-club).

56

Esther T kan het wat beter weergeven dan ik. Ze schrijft in het gedenkboek met de fraaie titel “Elk afscheid betekent de geboorte van een herinnering.” Het volgende gedicht in een fraaie vormgeving:

Nu het dan toch over Esther gaat… ik heb haar nooit in de les gehad…, maar zij mij wel! Jazeker. Gelukkig was ik niet alleen, want dan was het lenigheidsverschil (er is natuurlijk een zekere relatie met leeftijd en training) wel heel erg opgevallen. Wij kregen een les: Yoga. Op zo’n matje. Van Esther en haar yoga coach/docent. Volgens mij deden we Power Yoga, maar dan wel met een bescheiden begin. De kindhouding ging mijn aardig af en ik moet zeggen ‘de neerwaartse hond op 3 poten’ ook en ik knutselde ook nog een ‘gedraaide halve maan’ in elkaar. Maar op en gegeven moment zag ik Esther staan. Dat is op zich niets bijzonders, ware het niet dat ze rustig en met alle gemak op haar hoofd stond. Ik moet zeggen…. Esther in yoga-tenue staande op haar hoofd, …dat is een sieraad in het landschap!

57

Sterk punt

Dit moet ook even op papier over de organisatie: Ieder krijgt de ruimte om te leven en te denken en te zijn wie hij en zij willen en mogen zijn. Dat klinkt nu waarschijnlijk allemaal als vanzelfsprekend, maar geloof me, dat was toen helemaal nog niet zo gewoon. Ik heb in verband met al die kleurrijke logo’s al gesproken over een regenboogorganisatie, maar dat bedoel ik ook nu weer, maar dan net even anders. Om dit nogmaals te onderstrepen kan ik er ook even wijzen dat zaken als een ‘anti- pestprotocol’ en ‘afspraken m.b.t. ongewenste intimiteiten en grensoverschrijdend gedrag’ al zo’n 15, 18 jaar terug cursusonderwerp waren de “kaderopleiding” (Ja, ook daar kom ik ook even op terug).

Ik heb het al eerder geschreven… afscheid nemen van T&P was op zich niet zo moeilijk; het pensioen kwam er aan; tijd om langzaamaan ook te stoppen met ons mooie opleidingsbedrijf. Maar afscheid nemen van de mensen, van de sfeer, de kans om mee te bouwen aan een bedrijfsconcept en niet te vergeten de gastvrijheid en… het vertrouwen… dát was afkicken. En juist dat heeft wel lang geduurd. Je ziet het. Ooit was mijn definitie van talent “Op tijd aanvoelen wat je baas denkt!” Nu heb ik al jarenlang een andere en beter definitie van talent! De mensen van T&P.

58

Kader of zo; de MaD-leergang

Op een gegeven moment, ik dacht 2006 of zo, kreeg ik het verzoek een forse cursus, een leergang zelfs, te ontwerpen voor een groep medewerkers die, op grond van hun ervaring, mogelijkheden en aspiraties te zijner tijd (lees: niemand weet wanneer) voldoende potentie zouden kunnen hebben om directie-posities te vervullen. (Aanmelden ging niet, het was op uitnodiging). Een soort ‘kweekvijver’ dus van mensen met een nu nog kleine maarschalksstaf in hun ransel… (Volgens mij waren dat Nynke, Renate Nataschja, Gert-Jaap en… Dennis? Matthijs E?) Kijk, nu laat het geheugen mij (en bij navraag niet alleen mij… in de steek).

De stages zouden plaatsvinden op het basiskantoor in Leusden, maar voor de (meeste) trainingen zouden we moeten uitwijken naar diverse locaties.De cursus-start vond plaats op een daarvoor geschikte en tot leslocatie omgebouwde boerderij met open haard in het schier onbevolkte gebied bij Klarenbeek. (Gld) Het enthousiasme om te starten was groot, maar de vereiste tijdsinvestering deed een aantal genodigden al snel besluiten van deelname af te zien.

Ik vond het zelf een behoorlijk stevig cursus-ontwerp met veel stagemomenten en een heus StageWerkBoek en met een cursusoverzicht dat door de daartoe in het leven geroepen organisatie zonder enige moeite als Post-HBO bestempeld werd, (net als de MDcursus en Projectmanagement A,B en C trouwens). “En…”zeg ik er met enige trots bij: “dat keurmerk krijg je niet zomaar als opleidingsbedrijf en ook niet bij iedere cursus.”

59

Op het stagewerkboek zou, zo was het ontwerpverzoek, de nadruk moeten liggen onder met motto van “leer en ervaar de taken van een directeur door bij hen je kennis te halen.” Training on the job, dus. Het belangrijkste beoordelingscriterium lag (zou komen te liggen…) in het pro-actief handelen van de uitverkorenen. Van operationele actie naar strategisch handelen; dat was het richtsnoer.. Zo kreeg Jogien mensen op stage, Maarten ook; kortom, alle leidinggevenden met een flinke beslissingsbevoegdheid werden opgezadeld met een of meerdere ‘aanstormende talenten’. Het was (natuurlijk ben ik subjectief!) best een leuk programma en het was dan ook vrij ‘heavy’ om in een rapport van een ‘objectief onderzoeker’ (??) (En in opdracht van wie?) ineens van/ door mijn cursisten te horen (althans dat stond in dat rapport) dat “ze in de cursus niets hadden geleerd.”

Het verwerken van die kritiek heeft me wel een paar uur gekost. Niet vanwege de onverwachte ‘dolk in de rug’, maar gewoon omdat ik het werkelijk niet begreep. Er was in de cursusbijeenkomsten toch al ruim aandacht besteed aan antropologische onderwerpen, het maken van beslissende keuzes, aan Individuele kernkwaliteiten, mobbing (pesten) (NB met protocol-ontwerp) en aan individuele inleidingen door de cursisten.

Later hoorde ik min of meer “dat het niet zo bedoeld was.” (…) Wat er dan wel bedoeld was is mij nooit duidelijk gemaakt en geworden. Hoe dan ook, er is ook best wat zinnigs gebeurd. Zo werd er in de cursus in Bilthoven een belangrijke inleiding gegeven door mijn directe collega, vertrouwensvrouw bij een grote onderneming en een van de pioniers in het opstellen van protocollen tegen seksuele intimidatie en grensoverschrijdend gedrag. Ik heb het over ruim 15 jaar geleden! Veel, heel veel organisaties, scholen en instellingen moeten daar nu nog aan

60

beginnen! Noem dat maar ‘niets’… Nu schiet me ineens te binnen dat op diezelfde dag Natasja op het natte balkon van het hotel onderuit gleed en behoorlijk viel. Ook grensoverschrijdend dus… Maar het viel mee. (Da’s wel een toepasselijke zin in verband met de val). De laatste cursusdag met deze groep in Utrecht ging over de visie van diverse psychologische stromingen op de menselijke motivatie, hun ‘drive’. Anders gezegd: waarom doen mensen wat ze willen doen. Er is die dag heel wat afgelachen tijdens de bijeenkomsten hoor. Maar dat lag aan de visie van dieptepsychologen zoals Freud, Adler en Künkel; niet aan de cursisten…

Ach ja, het ligt al weer vele jaren achter ons…

En dat realiseer ik me terdege als ik naar jullie kijk op de (familie) foto’s op het pc-scherm. En precies op het moment dat ik weer eens de plaatjes op het scherm bekijk, zojuist, komt via Messenger een berichtje binnen dat er weer een nieuw Haantje, “Ame”, is geboren… En weer is er een “wondertje” bij op aarde. (Ik heb het wel eens tegen Gert-Jaap gezegd: “Je hebt wel iets van een ideale schoonzoon, maar af en toe moet je op je donder hebben.” Dat geeft niet, want ik kan absoluut niet boos worden op hem. Daar is het een jongen niet naar. Nynke, sterkte! Wat een verschil met de 15-20 jaar die achter ons ligt. Wat is er veel gebeurd. Jullie zijn allemaal gegroeid en ik bedoel niet de verbetering van je gewicht. (Ik weet het, met dit soort begrippen dient men uiterst voorzichtig om te gaan). Ik kan het niet precies tellen, maar er zijn toch heel veel T&P- nakomelingen bijgekomen. Ik kijk m’n ogen uit. Veel handenbindertjes! En wat moeten jullie, ik generaliseer, vaak en veel naar het voetbal kijken, hockeyvelden bezoeken, naar ouderavonden toe, muziekscholen, ballet, de school afbellen dat er een snotverkouden is en zuchten van opluchting als ‘ze er weer in liggen”. Nou ervaar je pas wat timemanagement is; agenda’s afstemmen en bijhouden. Tja, daar

61

hadden de meesten van jullie in die mooie T&P-tijd geen last van’. En wat een interessante banen! Grappig dat sommigen redelijk in lijn zijn gebleven met wat ze deden en dat anderen totaal, maar dan ook totaal wat anders zijn gaan doen. (Al heb ik in een aantal gevallen geen idee wat die functie inhoudt.) Opvallend zijn ook de vele huisdieren! En ze worden en zijn net zo trots op de foto gezet als de kinderen (in alle leeftijdsgroepen; van baby’tjes tot pubers). Ik ben absoluut geen Facebook-fan maar dit alles is toch wel heel bijzonder om te zien, vooral omdat ik jullie herinner als ‘jong aanstormend talent’ en niet als vaders en moeders, baasjes en bazinnetjes. Al met al moet ik, dit alles samenvattend wel concluderen dat jullie heel goed zijn terechtgekomen, iets dat ongetwijfeld te danken is aan de cursussen van vroeger, weet je wel. (Ik gebruik in een tekst geen emoticons; als de knipoog niet uit de (sfeer van) de tekst blijkt deugt de tekst of de sfeer niet).

Nog meer over cursussen…

Dat is natuurlijk wel logisch, want ik deed bij jullie ook niet veel anders dan iets met trainingen. (Nou ja, een trainingslunch, bakje koffie uit de automaat halen (2x), en bij de MD een ter plekke bezorgd warm iets nuttigen.) Wat niet iedereen weet (logisch) is dat naast de “grote” en wat meer ‘lang(er)lopende’ cursussen er ook op verzoek van T&P korte trainingen of trainingen voor speciale groepen en individuen werden gegeven. Daar was kennelijk ook een budget voor, indien nodig. Of het budgetbeheer in handen was van een people-manager of BUM dat weet ik niet. Het bijzondere was wel dat dit soort trainingen het liefst snel en “op maat gemaakt” moesten plaatsvinden. In normale gevallen brengen opleidingsbureaus daar ontwerpkosten voor in rekening. Niet nodig…, veertig jaar onderwijs- en opleidingservaring was ruim voldoende. Ik herinner me nog (op verzoek van Gert-Jaap) een “Gastheer-training” (als vervolg en aanvulling op PP) met een maaltijd volgens de regels en

62

Zo was er ook een cursus in meer dagdelen over Klantgericht Corresponderen voor een kleine groep. Leuk werk, leuke cursisten. (Ik herinner mij ineens dat we voor T&P-‘international’ (Duitsland) compleet cursusmateriaal voor Klantgericht Telefoneren en -Handelen en een Duitse versie van PP geschreven. Deels als zelfstudiepakket. Mijn echtgenote heeft al het materiaal in het Duits vertaald. Helaas was al het werk tevergeefs… Het Duitse T&P-avontuur ging in het geheel niet door. Bedrijfsrisico. Moet ook kunnen).

Nog een korte training: Debatteren volgens de regels. Het was alweer heel wat jaren geleden dat ik dat voor onderwijsstudenten had georganiseerd. Het is en blijft toch altijd weer een ietwat studentikoos item. Ik was zeer vereerd met het verzoek van een enkele medewerkster (ik herinner me er drie) die graag een soort ‘stage’ wilden lopen tijdens de trainingen omdat ze ook aspiraties in het trainersvak hadden. Altijd welkom, kost niets, is niet lastig. Maar ik weet niet of ze er ooit in hun verdere loopbaan nog iets mee hebben kunnen doen’. Ik ben benieuwd. bekend) was -opzettelijk- verwarrend: Ta blakt de vlekgen muk wat een fundamenteel verschil is met Ta muk vlekgen de blakt. Toch..?

In mijn tijd bij T&P (en daar reken ik gemakshalve ook alle tot de onderneming behorende ‘dochters of zusters of zonen’) bij. Ook daar werd een groot deel van het “centrale opleidingsplan” gevolgd.

63 met ‘eetstokjes’ als bestek. Altijd handig zo’n cursusje, want ik heb zelfs bij het slotdiner van de MD hier en daar nog wel eens een tafelgenoot gezien die tegen de buurman/vrouw fluisterde “Van buiten naar binnen of toch van binnen naar buiten dat bestek?”

Zo vroeg Sander van Arrange Talent mij een paar maal om een lezing te geven (het was in het Singer-museum in Laren) voor hun ‘cliënten’ over Lichaamstaal en Communicatie (Een onderwerp waarop ik jaren geleden was afgestudeerd, maar waarvan ik wel de nieuwe wetenschappelijke inzichten bleef volgen.) De titel (bij veel van jullie misschien nog wel bekend) was -opzettelijk- verwarrend: Ta blakt de vlekgen muk, wat een fundamenteel verschil is met Ta muk vlekgen de blakt. Toch..? De cursussen bij jullie zorgden door mond tot mond reclame van medewerkers op de bedrijven waar ze voor hun opdracht werkten, voor een interessante ‘spin-off’. Bij DBV in Zeist werd een aangepaste versie van de MD-training en van de Communicatie-cursussen verzorgd en bij de onderneming van Martijn Camphens in De Meern gebeurde, “ver van huis” ook iets dergelijks. In beide situaties natuurlijk ook met de onmisbare acteurs. Dat gold ook voor individuele coaching en groepstrainingen in Culemborg, Amersfoort en Amsterdam, Deventer en Zwolle. Waarschijnlijk ben ik er nog weer wat vergeten op te sommen.

Coaching

Een categorie apart waren de individuele coaching-gesprekken. In de meeste gevallen gebruikte ik (waar nodig) als therapeutische gespreksvorm mijn eigen DUW©-methode. Ik heb hiervoor al wat geschreven over de mogelijke oorzaken van de relatief veel aanvragen voor deze gesprekken; meestal over enkele bijeenkomsten (max.5) en soms met extra inzet van acteurs. Het is een van de meest dankbare taken in de opleidingswereld: het ervaren van het zelfherstel van de gesprekspartner en van de grote inzet om zelf die omslag in het denken te maken. Heel bijzonder dat een organisatie daar de aandacht en tijd voor over had. Een compliment waard.

64

DUW © THERAPIE en BEGELEIDING is een door mij ontwikkelde vorm van cognitieve therapie*) die enerzijds gebaseerd is op de uitgangspunten van zowel het RET-model als van de NLP-methode, en anderzijds gestoeld is op een eigen communicatie-analyse en –verbetering. Het is als variant op de Rationeel Emotieve Therapie (ontwikkeld door Albert Ellis) een kortdurende psychotherapie met langdurige resultaten.

*) De cognitieve therapie is weliswaar het uitgangspunt, maar in de praktijk zal, na een aantal sessies, vaak gebruik gemaakt worden van een rollenspel-acteur om de emotionele krachten ´vrij te maken” en de auditieve, visuele en kinetische processen te versnellen, juist omdat deze de noodzakelijke verandering in het denken in hoge mate (kunnen) katalyseren. Mede hierdoor worden in een relatief korte doorlooptijd (5 sessies) duidelijke verbeteringen in denken en handelen van de cliënt bereikt.

DUW© is een letterwoord dat staat voor Doel(stelling), Uitzondering en Wonder. Met deze aanpak wordt nog eens extra benadrukt dat harmonisch twee-hersenhelftig waarnemen en denken (gevoel én verstand) niet volgens vaste patronen verloopt en ook niet onveranderbaar moet zijn, maar dat elk mens zelf verantwoordelijk is voor eigen voelen en denken. Dat geldt ook voor het veilig omgaan met eigen disharmonische emoties. Wie wil veranderen, kán veranderen.

Niet de gebeurtenis maakt ons bang en verstoort ons denken, maar de gedachten over die gebeurtenis.

65

De MD-cursus dan maar, al hebben we het daar wel even over gehad. Groep na groep doorliep deze leergang vanaf het openingsdiner in Woudenberg tot de Carrousel in Woudenberg. En na enige tijd het slotdiner in (meestal) Amersfoort. Met diploma en toespraken. En lief… er was altijd voor mij of mijn echtgenote die mij al de avonden (en dat waren er wat (!) heeft moeten missen, een prachtige bos bloemen. Het voorbereiden van die toespraken was overigens nog best veel werk. Het ging er om de kandidaat tot recht te laten komen, maar tegelijk ook om de mindere prestaties daarbij niet te verdoezelen. Ik heb bij niemand gesproken over goed of slecht, (want daar gaat het niet om) maar om groei en verbetering. (Al snap ik ook dat veel geslaagden gedacht hebben, als ik dat officiële Post HBO bewijs maar heb dan is het verder wel goed).

Alle groepen, toch altijd min of meer toevallig samengesteld en zeker géén team, hadden op zich iets bijzonders. Dat was voor een groot dele afhankelijk van hun werkervaringen en ambities, maar ook van hun stijl (Een groep met Innovators reageert echt anders dan een overwegend adaptieve groep!; ook aan tafel). Toch waren er ook MD-groepen die om bijzondere redenen (nog steeds) in mijn geheugen zijn gebleven: dat zijn de groepen van de binnendienst, het basisteam, met het ‘ons kent ons’ gevoel. Collega’s (letterlijk) die ook zelf van tijd tot tijd voor een groep staan om zaken uit te leggen, te bedenken en te innoveren. Er hangt tijdens te lessen dan toch weer een iets andere sfeer. (Maar misschien ben ik ook wel té sfeergevoelig, hoor).

En de andere (voor mij) bijzondere groep was de eerste MD-groep die afstudeerde. Dat is wellicht logisch, maar het was ook de groep waar cursisten inzaten die, ook als eerste T&P-ers in de trainingen op video waren opgenomen tijdens de gesprekken met Peer. En omdat ik die

66

videobanden met o.a. Thea E. en Aldy H. vaak, heel vaak aan de na hen komende cursisten liet zien (en besprak en liet analyseren; en dan staan zij letterlijk te kijk… ) vond ik het heel bijzonder dat ik ook aan hen in de eerste groep het diploma (met hoge cijfers voor de praktijk) mocht uitreiken. (Aldy was er helaas niet; en Thea, nog extra bedankt; jij weet waarom). Helemaal zeker ben ik er niet van, maar ik dacht dat de directie al vrij snel de beslissing heeft genomen om het halen van dat diploma te gebruiken als toelatingseis om ‘pro’ te mogen worden. Voor de zekerheid heb ik dat aan het Facebook-forum voorgelegd: een unaniem “ja”.

T&P en empowerment

De MD- cursus zat vol met een aantal belangrijke onderdelen; Situationeel Leiding geven (de medewerker en de doelen centraal), de KAI-inventory over teamvorming en samenwerking van mensen met verschillende werk- en communicatievormen, teamwork, (Plan Boschwei) Macht en gezag (n.a.v. de oeroude film The Wave en de documentaire Milgram-experiment over ‘absolute gehoorzaamheid’ en elektrische schokken. Hoewel voor de meeste cursusdeelnemers het kernbegrip “Empowerment” als term mogelijk nieuw was, werd toch al snel de uitgangspunten en de visie van ‘het bedrijf T&P ‘ herkend als ‘duidelijk empowerment’. Ja, ik, als halve buitenstaander zie dat (ik heb het alleen over de periode die ik heb meegemaakt…,) jullie samen gezorgd hebben voor een omgeving, een voedingsbodem die ‘medewerkers door empowerment niet belemmert in groei en ontwikkeling.

Toespraak dus

Ik heb er enkele uit de dossier- restanten gevist. Puur toeval dat die niet verwijderd zijn. Echt jammer; ik heb ze bij lange na niet van iedereen

67

Paul Woerde

Jammer, Paul dat ik je waarschijnlijk hierna niet meer op een cursus aantref… Je wilt je immers verder ontwikkelen in je sales-kwaliteiten en een groep accountmanagers op een coachende manier gaan begeleiden. Je wilt vanuit je menselijke en warme benadering netwerken bouwen. Ik heb het al eens eerder gezegd: je bent het type van een ideale schoonzoon, maar helaas ben je niet sterk in het bijhouden van de agenda. Dat kan een rommeltje worden. Ach een enkel non-voldoendetje mag ook wel. Eénenvijftig (51) punten voor praktijk zegt wel iets. Net als je mooie theorie lijst: ondanks dat ene knalrode cijfer toch nog een 4e plaats in de ranglijst. Je presentatie, een 8.5, was opvallend: Je hebt 2 dames met weinig voetbal -knowhow geïnspireerd tot nieuwsgierigheid over aanval, defensieve controle en teamspel. Ook Ivo (i.c. Tom) roemt je ‘relaxte betrokkenheid en goede vraagtechniek’. Peer volstaat met ‘goed’ en 2 uitroeptekens. (en twee, dat doet ie niet vaak). Ik volsta met de zin dat “als jij mijn manager zou zijn dat ik dan graag met je wil werken.”

68 meer. Maar wel teveel om ze allemaal in dit boekje op te nemen. De lange toespraak over de “resultaten van de groep”, de gemiddelde scores en de prestaties t.o.v. een landelijk gemiddelde (met die van “ons” altijd duidelijk hoger!) neem ik maar niet op in dit boekje. Voor allen die het niet meer weten hoe het zat: de drie praktijkcijfers telden dubbel; hierbij ging het om de management-gesprekken bij de vaste trainingsacteurs Peer en Tom, waarvan er afwisselend één van beiden de kandidaat uitdaagde om zich assertief op te stellen (in vakjargon “aan het rode koord trekken!”) en een 10 minuten presentatie (kop-romp-staart) voor een tweetal T&P- managers of pro’s. Een volkomen willekeurige selectie uit de nog ‘overgebleven’ toespraken.

Chantal Moonen

“Wat ik het allerliefst zou ontwikkelen is de manier waarop ik overkom…” (Dat is een citaat uit jouw eigen visie) en het antwoord moet zijn “betrouwbaar en oprecht.” Jouw wens is dat je door je collega’s en medewerkers gezien zult worden als een warme, hartelijke en deskundige persoonlijkheid. Deze kenmerken van je ‘persoonlijke macht’ moet je natuurlijk aan je medewerkers overlaten, die ‘macht’ word je toegekend… Maar voorlopig heb je al wel een paar streepjes voor: Je scoort een eerste plek op de ranglijst voor praktijk! Geen enkele onvoldoende voor theorie (7.8 gem.), de hoogste score voor visie, een 9 voor case versa en ook nog een 10 ergens op de lijst. Alleen die luciferproef: niet veel meer dan brandhout!! Chantal, ik vind het een gemis voor T&P dat we je moeten missen en dat T&P je gaat missen.

Servet D

Servet wees gerust… Over bepaalde scènes in het disciplinegesprek zal ik weinig zeggen. De dvd is ingestuurd voor het filmfestival in Montreux en de kans op een gouden roos voor de hoofdrolspeler is erg groot.

In je zeer serieus uitgewerkte visie zie je jezelf als teamlid én leidinggevende en als iemand die vooral wil faciliteren (dienstbaar zijn). Goed dat je aangeeft dat je af en toe “het aardige in je” even opzij moet zetten om ook een nare vervelende beslissing te kunnen nemen. En dat doe je kort, krachtig en zakelijk, “want”, zo zeg je, “ik merk dat ik de neiging heb te aardig te willen zijn….” Goed zo, jong, want dat vind ik nou juist zo aardig aan je. Een cursusgroep vol mensen als Servet is de droom van iedere opleider… En dan gaat het niet primair over je punten. Je hebt mooie cijfers voor praktijk bij Tom en Peer, die met name je hoge uitdrukkingsvaardigheid roemt. Bij je presentatie ging het helaas wat minder. Bij visie en probleem-oplossen land je op een tweede plaats

69

met 2 x een 10 ergens in de lijst. En gelukkig scoorde je ook, dank zij die 2e plaats de nodige compensatiepunten. Bij “presenteren” ging het wat minder; je bleek niet te stuiten te zijn… Maar toen de cijfers voor de theorie binnen kwamen hield ik even m’n hart vast. Maar het ging gelukkig nét goed. Gefeliciteerd, je hebt je diploma en ‘Servet…je hébt iets.

Steven

Ik keek vanachter mijn tafel even naar je bij het onderdeel ‘presentatie’. Als toeschouwer en dit zag ik: Bij het presenteren ging hij staan, als enige. Z’n kleding keurig afgestemd op het examen. Een prima presentatie met kop, romp en staart. En Ivo (Tom de J) had het aan zijn tafelgesprek met jou over “petje af”. En “petje af! “gold ook voor je presentatie.

Ik citeer nog even verder uit Stevens schriftelijk werk: “Het maakt niet uit hoe de wind waait, het gaat erom hoe je de zeilen zet.” Een prachtzin! Steven, er zijn al zoveel punten verdeeld, er blijft niet veel meer over. Met veel moeite heb ik voor jou ook nog iets positiefs kunnen ontdekken na lang zoeken: een 6 bij het onderdeel Bob… Tja, dat is dan ook je enige misser….

• Visie: een 1e plaats met een dubbel 9.2. voor Case Versa

• Praktijk: een 1e plaats met…een score boven de 50

• Theorie? Het spijt me, je moest Suzanne net iets voor laten gaan. Maar een 2e plaats is ook nog wel aardig, lijkt me.

Suzanne B.

Ik kan kort zijn: Inlijsten. Alles! Je diploma en de bijbehorende

70

resultaten. Dat is het beste wat je er mee kunt doen… Het is prima dat je ook met zulke mooie resultaten vooral wilt investeren in ontwikkeling en zelfontwikkeling. Je schrijft dat de cursus je veel over jezelf geleerd en duidelijk gemaakt heeft. In je visie op managen zeg je “je hebt het managen in je of je hebt het niet.” Heel mooi is ook dat je denken in hiërarchie inruilt voor empowerment.

De mensen aan het presentatietafeltje onderstreepten je mooie opening met een anekdote over Chinese wijsheid. Wil je uit nieuwsgierigheid toch weten wat je allemaal kunt inlijsten?

• Visie: een tweede plaats

• Probleemoplossen: een derde plaats met 1.5. compensatiepunt (maar die kun je nergens voor gebruiken)

• Praktijk een 8 gemiddeld en een derde plaats.

Mooi hè. O ja, ik vergeet nog iets. Voor theorie, jij (en ik zie je nu al glunderen) de hoogste score. Het slotdiner met de toespraken vond meestal, nou, vrijwel altijd plaats in de bovenzaal met de immens grote ronde tafel. En gelukkig was er altijd de people-manager bij. Met voor iedereen een ‘geslaagdenroos’. Ja PM-ers, dat soort dingen is belangrijk. Goed gedaan. Een enkele keer was de ronde-tafel-zaal niet ter beschikking, dan was het houden van toespraken een stuk lastiger. Dat was ook het geval bij het geslaagden-diner van enkele Projectmanagement groepen waar we op het Boerderij-terras in de nieuwe wijk in Amersfoort/Vathorst midden tussen de andere terrasgasten zaten en met een groep in Soest, pal langs de weg. Nou ja, het geslaagd zijn was er niet minder om. En het mag wel weer eens gezegd worden: ook dat soort bijzondere gebeurtenissen bepaalden de werksfeer bij T&P. En dat maak je niet in elk bedrijf mee.

71

De Carrousel

Die bel, de koperen bel. Verfoeid door velen, die stressbel. Iedere 10 minuten. Op de kop af. Elvira (en later ook enkele andere collega’s; goed werk!) hield het precies bij. Met een keukenwekker. Het was het definitieve begin of eind van een oefening aan een tafeltje. Ja, ook al een kwestie van Timemanagement. “Lezen, goed lezen wat je moet doen en dan uitvoeren of voorbereiden. Knutselen met luciferstokjes, stress, de video over ene manager Bob gaat te snel, operationaliseren, wat een rot werk! (en wel zo dat…) Op de achtergrond hoor ik Peer iemand een ’gevulde koek’ noemen; een pen die weigert, waar zijn m’n aantekeningen nou weer, niets laten liggen, alles meenemen. Voorbereiden, even rust… Nou komt het moeilijkste: de praktijkgesprekken. Vooral het presenteren. Met Tom en of Peer hebben we al zo vaak geoefend, Tom is Ivo en heel zielig hoorde ik in de pauze, Peer doet nors, boos.. ik ga me assertief opstellen, maar o die presentatie. Dan sta je daar voor twee managers. Hoe was mijn intro ook al weer? Jan zei altijd, ‘neem een spreekwoord, of een voorwerp, een anekdote’… Maar ik heb toch wel een beetje het gevoel voor paal te staan. Hoe hard moet ik spreken. De bel! Yes, daar gaat ie dan.”

Aan en achter het tafeltje werden dan van tijd tot tijd door de “dienstdoende’ people manager, in het begin steeds door Elvira, de antwoord-vellen gesorteerd. Vaststaande standaardantwoorden werden al vast nagekeken en genormeerd. Het ‘te beoordelen werk’ ging diezelfde middag/avond naar een collega ter beoordeling en binnen 2 dagen naar iemand van de externe commissie, die er formeel ook nog naar keek. Dat gold overigens ook voor Case Versa. En ik mocht alles in cijferlijsten zetten en uitrekenen en naar T&P sturen. Ja en nog een korte toespraak (kort, want een tekst uitspreken voor 12 geslaagden en dan ook nog een algemene inleiding, mag natuurlijk het diner niet te veel verstoren).

72

Projectmanagement

Minder cursisten, begrijpelijk, dan bij de MD. Wel met een officieel erkend diploma en ook met toespraken bij het slot al waren die wat anders van aard. Theorie op de cursusavonden, een cursusboek met theorie, maar oefeningen en opdrachten die vooral uit (gesimuleerde) praktijk bestonden. Dat was een bewuste keuze waar ik nog steeds achter sta. Een project managen is technische gesproken vooral een zaak van Timemanagement en Risico-inschatting. Niet voor niets was de kreet immers altijd: “ Als men bij een project aan het begin stelt dat het project 3 tot 4 maanden duurt, ga er dan vanuit dat je voor de werkelijke duur beide cijfers op moet tellen. Nog beter is het ze te vermenigvuldigen.”

Maar veel belangrijker voor mijn keuze was de ervaring dat de knelpunten en problemen die een projectleider tegenkomt vrijwel altijd in de menselijke sfeer liggen. Om een adequaat troubleshooter te kunnen zijn is een hoog communicatieniveau nodig; in de volksmond “goed kunnen omgaan met mensen. Relevant zijn trainingen als Onderhandelen, Conflicthantering, Assertiviteit, Feedback geven en Werkoverleg Daarnaast is oog hebben voor ‘de juiste mens op de juiste plaats’ en de bijbehorende sterkte/zwakte analyse van veel belang.

“Ik wou dat ik ze nog had…”

En dus… werd er bijvoorbeeld door de cursisten gewerkt aan opdrachten om een video- film te maken binnen een redelijk beperkte tijd. (Een zaak van tijdbeheersing, taakverdeling, creativiteit, voortgangscontrole en het afleveren van een genormeerd kwaliteitsproduct). Speels, dat wel. Maar er kwamen prachtige videofilms uit. En “levensgevaarlijke” situaties voor loslopende katten in de buurt… situaties die iets weg begonnen te krijgen van

73

straatraces over de parkeerplaats… Ik wou dat ik ze bewaard had! En ik was echt niet de enige die genoot bij de vertoning. Daarnaast was er het project Malaga; (planning, wie doet wat, werken met budgetten, onderhandelen) opnieuw in speelse vorm meet schaar en karton, kaarten, puzzels. En dan was er ook nog het grote plastic constructiemateriaal, buizen, wielen en platen die in elkaar kunnen worden gezet (overleg, planning, inkoop, budget, taakverdeling) In enkele gevallen bleef het creatieve constructiegeheel tot na het weekend staan. Ik kan me goed voorstellen dat de managers die op maandag op kantoor kwamen daar niet altijd een cursus projectmanagement in zagen.

Na een paar cursusjaren kwam Daphne me tijdens de evaluatie ook vertellen dat ze voor Projectmanagement gekozen hadden voor een landelijk bekend bureau. Voor een diploma met een hogere marktwaarde. Ik begreep die keuze wel. Niet dat ik er in geloof hoor. Nog steeds niet en zeker niet op grond van de feedback van cursisten in de praktijk. Maar de marktwaarde van een cursus met certificaat of IPMA getuigschrift is wel hoger. (en de cursus een ‘tikkie’ duurder…) De “markt” vraagt er om. Ik kon met mijn collega van het NCOI heel goed opschieten; we deelden af toe keurig en in goed overleg de cursuslokalen en het whiteboard. In het begin kwam hij af en toe even buurten bij de koffie…. “Je hebt het me wel moeilijk gemaakt… ze verwachten nu bij mij ook een zelfde soort lesaanpak als bij jou. Maar ik geen een pure theorieles. Dat was flink wennen voor je cursisten!” Ach ja, alles went.

Wandelgangen en pauzegesprekken

Niet dat er veel gewandeld werd in de pauzes hoor. Wel ‘gekoffied’. Ik heb wel eens tegen een directeur van een bedrijf gezegd (nee, niet

74

tegen Cint of Maarten natuurlijk) “Als je wilt weten wat je medewerkers belangrijk vinden, luister dan maar eens in de pauzes; de zogenaamde wandelgangen.” Tegenwoordig gaan de pauzes op aan bellen, appen en foto’s uitwisselen per mobiel; dat was 15 jaar geleden nog een stuk minder.

Ik weet nog heel goed dat er op een gegeven moment (zeker twee weken achter elkaar) de volle pauze door alleen maar gesproken werd, -hoofdzakelijk tussen de dames- over de meest geschikte of vereiste kleding voor het filmfestival! Over cocktailjurkjes, of over lang en diep al dan niet aan voor- of achterzijde. Zeer verdeelde meningen over “verplichtingen” en dat bij ‘lang’ of ‘cocktail’ de mannen dan ook niet in een gewoon pak mee kunnen en mogen. Mobieltjes, kennelijk met foto’s van de outfit krijgen de volle belangstelling en ‘Oohs’ en ‘Aahs’, maar ze worden ook tegen nieuwsgierige blikken afgeschermd. Ik noteer “casual, black tie, chic, met vest, stola, nee geen stola, grote strik, hier, nee daar, parelketting…” Ja jôh, nee jôh. Een week later zijn de gesprekken nauwelijks veranderd. Maar met stip op kop in frequentie en regelmaat: de gesprekken over het hoe, wat en wanneer (of ooit en nooit) van de “lease-bak”… Ik stel mij dan maar weer in op de stand “horen, zien en zwijgen”. Ook nu weer variëren de gesprekken van ”Ja maar, zo’n vieze uitgeleefde bak hoef ik ook niet” tot “Yes, volgende maand is er een voor mij vrij.” Het gaat over de regeling van de kosten, hoeveel brandstof er in de tank mag, of je dat ding ook privé mag gebruiken, parkeerkosten en boetes. Ik kan na enkele pauzes, zonder iets te vragen, met deze legpuzzelstukjes van gespreksfragmenten het hele lief en leed (en dat is veel!) van de leaseproblematiek al aardig vormgeven. Ik begrijp dat er een soort hiërarchie is: ‘pro’s mogen in een grotere of duurdere auto rijden, een Seat begrijp ik. De mensen die wat minder lang in dienst zijn die kunnen in een VW- polo rijden. “Natuurlijk

75

En er is een soort opvolgingsprogramma van leaserijders in combinatie met de leeftijd en de kilometerstand van de auto. Of people managers en collega-managers ook in de auto-hiërarchie passen hoor ik nog wel eens een keer in de wandelgangen. Ik kan uit de gesprekken (die toch met enige regelmaat terugkeren) niet horen wat de criteria zijn die tot een leasewagen toegang geven. Ik vraag er ook niet naar. Pauzes zijn ook best leerzaam, dus.

Alles is relatief; meningen van cursisten over de cursussen

Ik weet het, het gedenkboek dat ik kreeg bij mijn afscheid staat bol van de lof over de cursussen en de coaching. Over de sfeer, het vertrouwen en de ruimte die cursisten kregen. Ook over de bijzondere stijl, maar vooral over de inhoud die voor velen, zo schrijven ze nagenoeg allemaal, veel heeft bijgedragen aan hun ontwikkeling. Hartelijk dank. Het is mooi en welgemeend en fijn om te lezen. Maar ook begrijpelijk. Natuurlijk weet ik zelf ook heel goed dat het voor T&P en mij en mijn medewerkers waardevolle jaren zijn geweest. Maar de tijd loopt door; er komen in het leven van cursisten en opdrachtgevers nieuwe aandachtspunten, andere belangrijke zaken en gebeurtenissen die positief en negatief veel dieper ingrijpen dan een cursus, hoe waardevol ook.Wat ik destijds heb betekend voor veel van jullie blijft waardevol, als je terugkijkt. Maar jullie blik mag op de toekomst gericht zijn; carrière, een gezin, zorg om je ouders, zorg en vreugde. Een enkeling gebruikt misschien nog in werk en privé elementen van wat ik je toen als ‘gastheer ‘ in lessen geboden heb en te bieden had.

76 zijn er”, zo hoor ik, “veel betere auto’s die zeker zo goed zijn om te leasen.” Ach ja, een kleinigheidje hou je altijd…

Veel is vergankelijk

Ik kijk op Facebook en lees berichten uit 2020 van T&P over “Toevoegingen aan de Wall of Fame” en ik lees de berichten… Bijvoorbeeld over Lizet en over Marieke v H die ik vanaf het begin van hun loopbaan bij T&P in de cursus heb gehad en die nu in de top van de organisatie zijn beland. Ze kijken vooruit; niet terug over wat ze ooit in Personal Performance of in Communicatietrainingen hebben geleerd. Het woord ‘opleiden’ komt zelfs niet voor. Zo relatief is alles.

Hier gaat het om

De titel van dit boekje wijst op ene gedeelde ervaring vanuit twee verschillende standpunten. Het kan niet anders dat ik die cursusjaren hier en daar wat ander heb beleefd. (Al was het alleen maar omdat de organisatie mijn cliënt en opdrachtgever was en ik na een cursusperiode een factuur mocht sturen… (ook al was die lager dan de toen gangbare opleidingstarieven; een soort ‘kwantumkorting’…)Wat belangrijk is en was is dat er duidelijk sprake was van een grote overeenkomst in visie!

Wat T&P vanuit eigen ondernemingsvisie op ‘omgaan met medewerkers, menselijk kapitaal (!) wilde bereiken met en voor alle medewerkers, dat kon en wilde ik graag bieden. Daarin lag de grote kracht! Zelfstandige groei en ontwikkeling, versterking van het zelfvertrouwen, een proactieve instelling in een sfeer van wederzijds vertrouwen. Daarin wilde T&P investeren! Dat is “investeren in mensen”. Het was mijn taak om te zorgen dat in en met de cursusinhoud, -vormgeving en sfeer een stimulerende groei-omgeving werd gecreëerd die ook langduriger- of blijvende leereffecten zou hebben.

Illustratief in dit verband is wat Katja (o.a.) schreef: “In april 2006 startte ik als pro-er bij T&P. Opstandig en ik wilde de

77

functionaliteit van alle methodes niet inzien. Na alle oefeningen in de eerste trainingen (Communicatie B en Personal Performance) volgde bij mij het antwoord: “Alsof ik dat ooooit zo zal toepassen…” En dát heb ik geweten. Ik heb me ‘overgegeven’ aan jouw technieken en ik ben het gaan toepassen. Het bleek een wonderformule. Het werkte overal! Alle trainingen die ik bij je gevolgd heb, hebben bijgedragen aan mijn ontwikkeling, Het is een van de belangrijkste bouwstenen gebleken in wie ik nu geworden ben. Ik heb door de trainingen, jouw manier van lesgeven en jouw persoonlijkheid geleerd te relativeren en heb mijn persoonlijke balans en rust gevonden. En uiteraard heeft het mij geleerd alles bespreekbaar te maken. Iets wat nu vanzelfsprekend is en daarvoor ondenkbaar was. Waardevollere lessen had ik de afgelopen twee jaar niet kunnen leren. En daar ben ik je erg dankbaar voor.”

(En dan volgt er een persoonlijke alinea over inzet en het ‘eeuwige vertrouwen’.) Deze belangrijke opleidingsdoelstellingen en de visie van T&P is door veel cursisten in het gedenkboek en daarna (en later) per mail/telefoon genoemd in relatie met de eigen ontwikkeling.

(De foto’s in onderstaande persoonlijke teksten zijn kopieën van kopieën die ze zelf bij hun tekst in het gedenkboek opgenomen hebben en ze zijn dus ook uit die tijd afkomstig en onbedoeld vaag, soms.)

Dat het geleerde langer ‘beklijft’ en functioneel is geworden in het dagelijks handelen is ook te lezen in enkele van de vele voorbeelden in onderstaande tekstfragmenten. Zo wijst Matthijs E. op de manier van

78

werken die past bij de organisatie, niet voor niets een van de belangrijke uitgangspunten: Ik heb genoten van jou als trainer, luisterend oor, maar zeker ook als individueel coach van medewerkers. Je hebt altijd klaar gestaan in de avond, overdag of in het weekend Talent & Pro of een individu bij te staan met raad en daad. Prachtig om op die manier een bijdrage te zien leveren aan onze organisatie en aan mensen die nieuwsgierig zijn naar zichzelf en hulp kunnen gebruiken in hun zoektocht. Het meest genoten heb ik van je manier van werken: de nadruk op het aanbieden van veel informatie en vaardigheden, maar de vrijheid laten bij de persoon die er wel of geen gebruik van wil maken. Ik las ooit een spreuk van iemand die ik mooi vind passen: “Een mens wil wel veranderen, maar niet veranderd worden.”

Marike de J.: “Er zijn zoveel dingen die ik geleerd heb en voortaan met me mee draag, de rest van mijn (professionele) leven; de GIGA, de boom die groeit zonder dat je “groei!” tegen hem zegt en het ‘trekken aan het rode koord’ waar ik steeds beter in word) Eens een adaptieveling… Het is erg waardevol de tijd te krijgen om iets te leren en dat in een omgeving die vertrouwd voelt.”

Paul W.: “Dank voor de zaken waar je me bewust van hebt gemaakt en voor alle stof waarover je me tot nadenken hebt gezet. Dat zijn dingen waar ik nog een leven lang plezier van zal hebben.

Gert Jaap: Inspiratie en dank voor jouw manier van doen; je openheid en je capaciteit om ieder zich op zijn gemak te laten voelen. En voor de individuele mogelijkheid om te groeien; allemaal aspecten van T&P die jij invulling hebt gegeven. En hij vervolgt heel persoonlijk “GIGA heeft me geholpen niet meer in conflict te komen.

79

Benoemen wat je ziet bij mensen geeft diepte. Dit alles heeft me veel geholpen in mijn persoonlijke ontwikkeling en in de rollen die ik gehad heb en die ik nog ga vervullen.”

Jeroen S.: “Vooral de gesprekken met jou hebben er voor gezorgd dat ik de groei in mijn ontwikkeling terugvond. Mijn zelfvertrouwen en zelfbeeld zijn sindsdien een stuk beter geworden, De communicatiecursussen hebben er voor gezorgd dat ik gemakkelijker vergaderingen leid en beter kan reageren op (on)verwachte gebeurtenissen in en buiten mijn werk.”

Femke: “Het enthousiasme dat je uitstraalt tijdens de trainingen is uniek! Alleen al de manier waarop je informatie overbrengt is al leerzaam. En dan spreek ik nog niet eens over de rust en het vertrouwen dat je uitstraalde wanneer ik een gesprek ging oefenen. Heerlijk. Ik heb een enorme groei doorgemaakt en daarin heb jij een grote rol gespeeld. En ter afsluiting de samenvatting van de financieel directeur, die precies wist dat investering voor opleidingen bij T&P geen sluitpost was en mocht zijn.”

Jogien: “Ik heb nooit het genoegen (volgens velen is het een genoegen..) mogen beleven een training van jou bij te wonen. Maar ik heb gezien wat jouw trainingen en jij persoonlijk voor collega’s kan betekenen. Jij hebt in grote mate bijgedragen aan onze cultuur, onze ontwikkeling, onze communicatieve vaardigheden en onze persoonlijkheden,… In de cultuur van T&P zul jij nog lang van invloed blijven, De waarde die jij menig mens hebt meegegeven is bijzonder.”

80

Mensen. mensen. mensen, daar draait het om… En iedere opleider kan je verzekeren dat hij/zij zegt… “dat is nou precies waarvoor je het doet!” Het is heel goed mogelijk dat als je onderstaande opmerkingen van jullie collega’s van destijds en mijn cursisten van toen leest dat je denkt dat ik tot slot nog even een soort lofzang voor mezelf wil aanheffen. Dat mag je denken, per slot van rekening kan ik al die bladzijden iedere dag hardop aan mijzelf voorlezen en gestreeld aan de dag beginnen…

Maar als cursussen geen of nauwelijks impact hebben op mensen zijn die cursussen volledig overbodig en is de investering weggegooid geld. En als ik niet de moeite zou nemen of geen aandacht zou geven aan wat mijn cursisten schrijven over hun investering in moeite en tijd (!!) (ik vind het nogal wat… na een dag hard werken een avond reizen en cursus volgen, een aantal keren je weekend opofferen) dan weet ik dat ik hen absoluut tekort zal doen. (maar ik heb wel, waar nodig, hun teksten ingekort en alleen de kern weergegeven

Aarti: “Jij hebt mij mooie dingen meegegeven en die zal ik zeker benutten in mijn leven. En wanneer kom je nou roti eten bij mij thuis?”

Abdellah: “Ik mag mijzelf van geluk prijzen dat ik al die cursussen bij jou heb gevolgd. Ik hoop toch dat je stiekem terugkomt en verder gaat, maar dan zullen we eerst de concurrentie aan moeten gaan met de gevelstenen.”

Bart A.: “De MD-training heeft mij zeker geholpen mijn eerste teamleidersopdracht in Etten-Leur (ver rijden naar Leusden…) goed af te ronden. Ook in mijn toekomstige werkzame- en privéleven zal ik het geleerde absoluut kunnen toepassen.”

81

Bas: “Ik kwam altijd weer vol energie en nieuwe ervaringen thuis.”

Chantal: “Dank voor je inzet en je niet aflatend enthousiasme!!! Ik heb in die vier en een half jaar veel trainingen mogen volgen en daarin heb ik heel veel geleerd.”

Cheryl: “Ik had nog graag heel veel van jouw trainingen willen hebben. Maar nu hoef jij geen avonden en zaterdagen meer op te offeren om ons stelletje ‘jonge honden’ en ‘ongeleide projectielen’ iets proberen bij te brengen. Tang boeng…Brassa.”

Christel: “Ik heb je trainingen als zeer positief ervaren, heb er erg veel van geleerd en… er heel veel energie van gekregen.”

Juliette: “Hoe kom ik mijn verdere carrière door zonder ooit een MD training of PP training van jou gehad te hebben? Bedankt dat je zoveel T&P-ers een belangrijke basis hebt gegeven.”

Danielle: “Talent & Pro en Jan de Jong zijn namen die je niet uit elkaar kunt halen.”

Ernst: “Empowerment, GIGA en Visie (en de carrousel) zijn slechts enkele onderwerpen die ik altijd zal onthouden.”

Ernst-Jan: “Hoofd, Hart en Hand; Giga; je “ongecontroleerde” bewegingen en je snelle ‘doorgronding’ van personen en nog veel meer zoals de tips, trucs do’s en don’ts. Ik heb met heel veel enthousiasme je lessen gevolgd.”

82

Ester H: “Het kwartje viel bij de MD-training… door de uitslag op de KAI test werd mij duidelijk wat de reden van mijn handelen in het verleden was, maar ook hoe ik moet gaan handelen in de toekomst. Ook jij hebt daar je steentje aan bijgedragen en daar ben ik je dankbaar voor.”

Eva: “Bedankt voor alles (PP. MD. Projectman. A.B.C en je aanwezigheid op het kantoor die door mij en vele anderen op prijs werd gesteld. Ik denk daar met een heel goed gevoel aan terug.”

George: “Je hebt me geleerd en laten ervaren: leren kan leuk zijn.”

Gertjan M: “Gras groeit niet harder door er aan te trekken” Dit motto zal mij mijn verdere leven blijven achtervolgen. Ik zal het telkens als het nodig is weer ‘naar boven halen.”

Gertjan v d.: “Ik zal je altijd blijven herinneren als een van de zeer weinige personen die weten waar Schoonrewoerd ligt.”

Henriette: “Het was erg plezierig om je inspirerende lessen te volgen. Ik weet nog dat ik in een oefening van luisteren, doorvragen en samenvatten aan jou iets vroeg over een lezing die je gehouden had (…) en je snapte er helemaal niets van. We hebben er samen om gelachen.”

Jacobine: “Als ik terugdenk aan de introductie, nu 2,5 jaar geleden dan verbaas ik me er nog steeds over hoe ongelooflijk goed jij al die namen van de cursisten onthoudt. En het was nog nauwelijks bekend dat ik Imre ging opvolgen als voorzitter van de O.R. of ik werd door jou aangesproken met “voorzitter. Dat vond ik hartstikke leuk.”

Jesse: “Bedankt voor alle inspiratie. Door jou ben ik, net als zo veel van

83

Jasper: “Het was altijd weer een feest om je tegen te komen ergens in het pand van T&P; altijd een lach, een grap en enorm veel energie. Je trainingen waren erg leerzaam en leverden veel meer energie op dan het kostte.”

Jean Paul: “Het mooiste om hier te schrijven zou natuurlijk een mooie “oversteekzin” zijn geweest. Of een van je vele andere magische zinnen. Heel veel succes; gaat het boek over de gevelborden dan eindelijk afkomen? Bedankt dat ik heb kunnen leren dat je anderen niet kunt laten leren maar wel helpen leren…”

Jeroen v D.: “Hartelijk dank voor de perfecte ondersteuning van mijn ontwikkeling. Denk nog eens terug aan de vagina-monologen.”

Jihane: “Ik werk pas een jaar voor T&P, maar daarin heb je een onuitwisbare indruk achtergelaten. Ik heb genoten van jouw energie in trainingen en van jou als mens.”

Jorn: “Dank voor alle enerverende lessen en levenswijsheden. Na een lange kantoordag en cursusavond kwam ik toch altijd vol van energie en nieuwe inzichten thuis. Ik neem je op in mijn illustere en discutabele lijst van mijn inspiratiebronnen en helden (o.a. Midas Dekkers, Harry Mulisch, Maarten van Rossum, Johan Cruijff etc etc etc).”

Judith: “Bevlogen, betrokken, bij de tijd, bijzonder en bovenal Persoonlijk. Dank voor je aandacht!”

84 mijn collega’s, anders gaan denken over mezelf, over samenwerking en management.”

Jordi: “Ik heb genoten van de trainingen. Maar daarnaast deed je nog veel meer voor Talent en Pro en haar medewerkers en deze inzet is ook een bedankje waard! Ook voor de persoonlijke gesprekken wil ik je bijzonder bedanken!”

Kai: “Jij hebt ons kennis en wijsheid gebracht vanuit de juiste instelling waar veel opleiders een voorbeeld aan zouden moeten nemen, nl met humor en echte praktijkvoorbeelden.”

Kaj: “Ik hoop dat je nu wat minder Giga door het leven gaat en wat meer gebruik gaat maken van de stilte-momenten. Daar ben ik overigens niet bang voor want als iemand weet hoe zo’n functionele stilte er uit moet zien ben jij het wel.”

Kamela (het lotusje): “Tussen jou en vele projectmedewerkers (waaronder ik) zal altijd een verbond blijven bestaan, omdat we dat wat we van en bij jou geleerd hebben iedere dag op opdracht nog gebruiken. En wat hebben we veel plezier gehad op de MD avonden bij het eten over hoe je Chinese recepten (tjie tjoe kai) en veel Surinaamse woorden uit moet spreken.”

Krystle: “Wat zijn dit twee geweldig leuke en leerzame jaren geweest. Ik wil je daarvoor hartelijk bedanken. Wan bigi bosie en brasa.”

Laura (het straatvechtertje): “Voor je wijze lessen die ik heb gehad, die gebruik ik zowel zakelijk als privé, een werkelijk onwijze schat, daar kom ik in mijn hele leven verder mee. Dank, wat heb ik ‘onwijs veel’ van je geleerd en aan je gehad.”

Leo B.: “Je voorbeelden en je onverwachte manier van lesgeven waren

85

Linda: “Bedankt voor al je kennis en wijsheden. Ik heb al je lessen met veel plezier gevolgd, Vooral de MD vond ik interessant. Ik deel mensen op mijn opdrachten onbewust nog altijd in met O1 t/m O4. Om de acteurs heb ik vaak moeten lachen, maar ze waren ook af en toe wel irritant.”

Margriet: “Ik maak dagelijks en regelmatig gebruik in de praktijk van wat ik van je geleerd heb.”

Michel: “Ik zal je erg missen bij Talent &Pro. Bedankt voor je inspiratie en de leuke samenwerking.”

Liset: “Ik kan mijn eerste dagen bij T&P nog heel goed herinneren… voornamelijk door je leuke trainingen. Zo heb ik van PP en MD ontzettend veel geleerd. Dat pas ik nog regelmatig toe als People Manager; de Giga gebruik ik zelf, maar ook om hem iemand anders te leren. Dank voor de leerzame lessen, de feedback en…het zelfvertrouwen dat je me hebt geschonken.”

Louella: (Zie de inleidende tekst bij dit hoofdstuk).

Maarten B.: “Bedankt voor al je wijsheden, tips, trucs, flexibiliteit en fijne manier van lesgeven.”

Maarten de H.: “Je bracht het met zoveel enthousiasme dat het voor mij niet moeilijk was om er zelf ook helemaal vol voor te gaan.”

Majella: “De complimentjes, de inzichten die je me gaf, het vertrouwen

86 je succesformule.”

Mandy: “Ik kan me geen saaie lesdag herinneren. Het was allemaal leuk en leerzaam. Bij het begin van de MD (jij zei “vluchten kan niet meer..” wilde ik eigenlijk snel weg. Maar ik heb alles tot een goed einde gebracht. Soms ben ik verbaasd over mezelf en ik heb zo veel van je geleerd.”

Marcia :“Het doet me wel wat als ik iemand die zo vaak en zoveel cursisten in zijn leven heeft meegemaakt kan ontroeren met mijn visie!”

Marleen: “Wist je dat ik al jouw lessen super vond en dat jouw kleinzoon nu heel wat sheets kan gaan verknippen?”

Martijn A.: “Bedankt dat jij het voor elkaar hebt gekregen om een onrustige innovatieveling die niets moest hebben van boeken en al helemaal niet van studeren toch bij de les te houden. Kostten de lessen ‘vroeger’ op school mij energie, die van jou hebben juist energie opgeleverd. In een drukke en onrustige tijd waren die lessen (PP en MD) een rustpunt in de week waar ik naar uit kon zien. Daar leerde en ontdekte ik hoe ik meer mijzelf kon zijn en ook dat ik veel meer kan dan ik dacht en dat ik toch nog eens extra over de toekomst na moest denken.”

Merijn: “Jouw naam komt aan de ‘keukentafel’ toch opvallend vaak voorbij! Geen enkele training die ik elders gevolgd heb was zo leuk en leerzaam als die van jou. Onwijs bedankt voor alles wat je voor de organisatie en voor mij persoonlijk hebt betekend. Mocht je nog terugkomen dan schrijf ik me in voor Communicatie A, B en C!”

87 dat ik kreeg in mijn kunnen en kennen, dat ik mee mocht ‘lopen’ in je trainingen, de tijd die je voor me vrijmaakte, de hulp en de interessante trainingen … dank voor dat alles.”

Mey Yen: “Als ik aan T&P denk, denk ik aan jou en je lessen. En aan de GIGA. Als een vriendin mij moeilijke vragen stelt vertel ik haar de Gigamethode. Ik wil je bedanken voor de wijze woorden en de grote steun. T&P is onlosmakelijk verbonden met jou.”

Michiel K. die in een prachtige parodie in briefvorm over het MD examen schrijft, eindigt met: “Ik heb er zo veel aan gehad! Het is waardevol geweest.”

Mireille citeert de schrijver J. Greshoff: “Het doel van opleidingen kan nooit zijn de domheid te estr4ijden,- dat zou onbegonnen werk zijn- doch om haar aangenaam te camoufleren”. Jan, dank voor het camoufleren.”

Mohammed c.s. namens een grote groep (Zouhair, Louella, Ivo, Shanna, Abid, Bartjan, Gerrit H, Christa, Gosia, Rachelle): “Volgens jou waren we de drukste MD groep ooit. Allemaal vechters die niet wilde toegeven. Tijdens het examen moest zelfs een acteur even een pauze nemen. Kon hij het niet volhouden met ons? Wauw!! In onze groep zaten extreme innovaters, extreme adapters, heel rustige mensen die absoluut geen leidinggevende wilden worden en anderen die het graag wilden zijn. De een hoorde je nauwelijks, bij een ander moest je de oordopjes in doen. Al met al een keurrijke groep, met iemand aan kop die het allemaal wel wist te waarderen: JIJ. We hebben enorm veel geleerd, dankzij jou; het was een grote stap vooruit en in de goede richting.”

Moniek: “Helaas heb ik alleen tijdens de telefoontraining van je humor, kennis, kunde en enthousiasme kunnen genieten. Jammer voor T&P en voor mij dat je weggaat.”

88

Nisha: “Ik heb erg veel geleerd en zal het zeker gebruiken.”

Nynke: “Ondanks dat we elkaar al langer kennen en meemaken hebben we pas het afgelopen jaar door MaD intensiever samengewerkt. Bedankt voor de spiegel die je me voor hebt gehouden en het inzicht dat je me hebt gegeven in de antropologische denkwijze. Je hebt me geboeid met je verhalen, aan het denken gezet door je opmerkingen en geïnspireerd om ook op een andere wijze naar dingen te kijken.”

Patricia: “Lichtpuntje!, het eerste waar ik aan denk in al die jaren dat ik je me heb gemaakt. Als trainer, komiek chaoot, inspirator, motivator, psycholoog, luisterend oor, huisvriend enz…Lichtpuntje voor de organisatie op alle vlakken, cultuurdrager. Voor mensen die in een dip zaten, voor mij als ik een niet wist hoe ik verder moest met een medewerker. En dat je al die namen van medewerkers kon onthouden was een gave!”

Pieter de V: “Voor mij was jij de keeper, de waardevaste achtervang om mensen de support te bieden waarmee ze zichzelf weer in het veld konden plaatsen om uiteindelijk in kansrijke positie weer de aanval op te bouwen. Dank voor je support daarbij en voor de hulp die je sommige van ‘mijn’ pro-ers hebt geboden.”

Pieter K.: “Gelukkig heb ik al je cursussen mogen afronden! Ik heb er GIGAntisch veel van geleerd en er van genoten.”

Raween: “Gemis voor T&P als een icoon als jij weggaat. (Daar kom ik later op terug…) Wat een genoegen om zo les te krijgen en dan zoveel te leren.”

Raymond: “Met wie moet ik nu de grappen maken over ons mooie

89

Suriname. Je lessen waren niet alleen leuk maar ook zo leerzaam. En dat laatste vind Huseyin absoluut ook!”

Rens: “T&P heeft mij veel gebracht in ontwikkeling en vaardigheden. Jij bent onlosmakelijk met die ontwikkeling en vaardigheden verbonden. Ik heb zoveel (!) van je geleerd en om je gelachen, ook om je ‘volleybalmoves’ en je reisanekdotes.”

Richard: “Tijdens zijn cursus is er geen mogelijkheid tot verstoppen, iedereen moet er aan geloven. Het is verplichte kost. Hij kan in zijn uitleg erg ingewikkeld doen. Zodra je eenmaal een stukje los hebt wordt het alleen maar moeilijker. Maar het was erg leuk om alle cursussen van je te krijgen en ik heb er heel erg veel aan gehad.”

Rob: “Met die grote serie leerzame trainingen heeft hij terecht de titel vergaard van “TOP-huistrainer van T&P”; hij amuseert je, brengt vaardigheden bij en geeft persoonsgericht mensen een richting aan.”

Ronald H.: “Dank voor alle trainingen en het bijbehorende entertainment/entertrainment (en voor de Rabo-relaties…) Ik heb nog nooit een trainer meegemaakt die zoveel energie en visie kon overbrengen. Soms was ik voor de trainingen erg moe, maar jij gaf alle energie weer terug; een topprestatie.”

Sacha: “Dank voor de wijze lessen. Ik heb altijd prettig met je samengewerkt.”

Sayant: “Mooie tijd! Leuke verhalen! Ontspannen en gezellige cursussen. Enorm veel geleerd.”

Selma: “De GIGA krijg je er bij mij nooit meer uit. Ik heb het in de

90

Senait: “Je weet op en buitengewone manier er voor te zorgen dat er een heerlijke sfeer is in je trainingen. Een sfeer van vertrouwen (Niemand gaat er op zijn bek) en wederzijds respect.”

Sewkoemar: “Dank voor je positieve bijdrage aan de verdere ontwikkeling van mijn bewustzijn. Door je persoonlijke manier van kennisoverdracht. Je inspireert en laat mensen in hun waarde. Ik durf nu keuzes te maken in plaats van dat anderen het voor me doen. Ik durf nu vaker gemotiveerd ‘nee’ te zeggen. Ik ben nu anders gaan denken over opvoeding; ieder mens heeft recht op ontwikkeling en ik moet mij afvragen welke rol ik daarbij kan spelen. Indien ik weer terug dreig te vallen in mijn oude ineffectieve gewoonte dan neem ik jouw lessen weer in gedachten. Ik zie mijn ontwikkeling dan ook als een eindeloos proces, zoals Gandhi het ook eens zei: “Wees de verandering die je in de wereld wilt zien.”

Shanna: “Leuk en leerzaam.”

Sharon: “Altijd interessant, je trainingen. Ik heb veel gehad aan de coaching-gesprekken en de treffende opmerkingen. Knap dat je dingen zo snel ziet en oppikt.”

Tim: “Bijzonder dat je zelfs in een groep ieder een persoonlijke coaching kan meegeven. Ik heb dankzij jou enorm veel over mijzelf geleerd: het begin van de ontdekking “Wie ben ik, wat kan ik en wat wil ik!” Ik ben dankzij jou gaan beseffen dat ik assertiever moet worden. Daar ga ik aan

91 praktijk heel vaak mogen toepassen! Niemand bij Max verliet jouw trainingen zonder feedback over zijn of haar persoonlijkheid te hebben gekregen in een prettige manier van communiceren die me altijd bij zal blijven.”

Vincent: “Dank van je “ideale schoonzoon” voor de magie van de camera, verfrissende lessen. Visie, humor en de gezellige tijd.”

Yasin: “Bijzonder (!!) dat er tijdens de hele les, terwijl mensen al een achturige werkdag er op hadden zitten, volledige aandacht was en bleef. Dat kwam door die heel aparte manier van lesgeven en van afwisseling en humor. Hij heeft mij een tijdlang begeleid vanwege mijn motivatieproblemen en faalangst en dat heeft mij zeer geholpen Dit (hieronder) was het begin…. Een mooi einde, dus.”

Berichtje voor alle (ex) Talent & Pro vrienden… (Nou ja, iedereen mag meekijken hoor)

Ik heb inmiddels een boekje open gedaan over mijn ervaringen met T&P (uit de Leusdense periode) Het is af en zal wel een keer verschijnen. Het is natuurlijk een subjectief (iets beters dan mijzelf heb ik immers niet…) verhalenbundeltje over hoe ik, (gemiddeld toch een flink aantal jaren minder jong dan mijn doelgroep) destijds het werken in en met dit toch wel bijzondere bedrijf heb ervaren. Ga er nou maar niet op zitten wachten, want “Hoe mijn hoofd omliep…” , je weet wel, dat gedichtenbundeltje is nog steeds te bestellen bij Boekscout.nl (het is een tip hoor…). Maar de verhalen gaan over de grote ‘ruimte en mogelijkheden die ik kreeg van Cint en Maarten om mijn werk te doen. En over de toevallige manier hoe ik daar in Leusden bij jullie terechtkwam (Ik heb altijd de neiging om i.p.v. “jullie” over “ons” te schrijven)

En verder, om maar wat te noemen: Hoe vaak, vlot, veilig en vooral voordelig ik de afspraken met Elvira en -later- Bas en Patricia kon maken voor alweer een training in het weekend (Dat dan weer wel..)Dat ik de meesten van de ‘vaste bemanning’ in Leusden vanuit het leslokaal kon herkennen aan hun benen en of de manier van lopen; de rest was niet te zien. (Annemarie Ehren had oranje-rode schoentjes)

Dat ik me zorgen maakte als jullie massaal gingen skiën.. (Waarschijnlijk vanwege het gevaar steeds minder cursisten te krijgen) Over het communicatieve trainingen en het werken met Peer en Tom Maar ook over de oorzaak van de stress bij een aantal T&P-ers in het veld. Kortom, over dat soort dingen. Misschien maak ik er wel een blog van Groeten aan alle ‘ex-en’ die ik niet allemaal kan “bevrienden”…

92 werken.”