Issuu on Google+

Relatiemagazine van de Christelijke Hogeschool Ede april 2014 nr. 16

Syrische Leelan: ‘Wat kan een land zonder onderwijs’

‘De zorg verandert’ Jos de Blok, oprichter en eigenaar Buurtzorg

4 Tips voor een nieuwe straTEgie 60 jaar CHE Herinneringen

Feestkalender Samen in actie


CHE voorwoord

Traditie en toekomst Verandering lijkt momenteel haast de enige constante te zijn in de samenleving. We kennen de voorbeelden maar al te goed in zorg, welzijn, onderwijs, het midden- en kleinbedrijf, en noem maar op. Alles lijkt in het teken te staan van verandering en transitie. Persoonlijk hou ik daar wel van. Geen dag hetzelfde en je wordt gedwongen om steeds creatief te zijn. Tijd voor ingesleten patronen is er niet meer en de automatische piloot kan worden uitgeschakeld. Maar in je eentje veranderen lukt niet. Als we naar de toekomst kijken, zal het er op aan komen dat we met elkaar creativiteit weten te ontwikkelen om voorbereid te zijn op al die ver­anderingen die op ons af komen. Gaan we dan zoveel anders doen dan voorheen? Ja en nee. Ja, omdat we met elkaar binnen de CHE

Harmen van Wijnen, Voorzitter College van Bestuur

Word jij een professional met betekenis in de

Gezondheidszorg

Theologie

Sociale Studies

samenleving? Op de CHE kies je voor hoge

• Verpleegkunde

• Godsdienst Pastoraal Werk

• Maatschappelijk Werk &

kwaliteit en vorming van jezelf als christen en professional. De CHE biedt tien hboopleidingen en een master Leraar Godsdienst/Levensbeschouwing. Kennis en expertise binnen deze vakgebieden bieden we ook aan via CHE-Transfer en zes lectoraten. Kies voor een post-hbo opleiding, cursus of training, masteropleiding of advies en onderzoek op maat.

Educatie • Leraar Basisonderwijs

• Leraar Godsdienst / Levensbeschouwing

Mens & Organisatie

Journalistiek & Communicatie

• Bedrijfskunde MER

• Journalistiek

• Human Resource Management

• Communicatie

Christelijke Hogeschool Ede, Oude Kerkweg 100, 6717 JS Ede, telefoon: 0318-696300, e-mail: info@che.nl

2 CHE SCHERP

steeds meer beseffen dat we als kennisinstelling ons op alle niveaus moeten verbinden met onze omgeving. Als een hbo-instelling is de beroepspraktijk voor ons leidend. Maar aan de andere kant ook nee. De manier waarop we dat doen zal plaats vinden met dezelfde passie, betrokkenheid en overtuiging die u al 60 jaar van ons gewend bent. In die traditie gaan we voort en in die traditie willen we steeds weer ons zelf ontdekken en manieren vinden om u van dienst te zijn. De duidelijke missie, de enorme drive en de hoge kwaliteit die al 60 jaar meegaan, hebben we nog steeds. Wij willen graag samen met u vanuit die traditie de toekomst tegemoet gaan!

Dienstverlening • Sociaal Pedagogische Hulpverlening


inhoudsopgave

6

18

24

30

CHE In beeld

CHE Relatie

De Stelling

CHE Identiteit

12

22

26

34

Coverstory - Traditie & Toekomst

CHE Opleidingen

CHE 60 jaar

CHE Opleidingen

En verder Nieuws 4 en 8 / CHE Stage 10 / Portret Peter Blokhuis 17 / Ouderen als erfdelers 20 /

Portret Marleen van der Voet 21 / De stelling 24 / Portret Remco van de Pol 25 /

Post-hbo Schuldhulpverlening 36 / Master Leren en innoveren 37 / CHE Transfer nieuws 38 / Publicaties 40 / Youth Academy 41 / Agenda 42

CHE SCHERP

3


CHE nieuws

Inspiratiemiddag 12 juni 2014

Zichtbaar in zorg: christen zorg­professionals over geloof en werk

Jos de Kock pleit voor meer onderzoek naast ervaringskennis Studiedag Re-Search & Re-Act geeft 12 onderzoekers podium In gebouw Zuid van de CHE was op vrijdag 28 maart de studiedag Re-search & Re-act waarin 12 onderzoekers op het gebied van jeugd, geloof en kerk hun resultaten presenteerden. De studiedag werd georganiseerd door de CHE-GPW, EA-EZA, JOP in samenwerking met De Wittenberg, HGJB en de PThU. Zij zijn met elkaar verbonden in de ­community of practice christelijk jeugdwerk waarin onderwijs, onderzoek en het werkveld elkaar ontmoeten en samenwerken. De ­studiedag was een van de tastbare resultaten van dit netwerk. Een ander resultaat werd op de studiedag gepresenteerd namelijk de website www.jeugdwerker.org. Speciaal gericht op kerken die een jeugdwerker willen aannemen of goed begeleiden en daar meer informatie en scholing voor zoeken. Godsdienstpedagoog Jos de Kock (Protestantse Theologische Universiteit) pleitte op de dag voor meer en structureel (academisch) onderzoek naar het brede thema van kinderen, jongeren, geloof en kerk: “Er is heel veel ervaringskennis en die is zonder meer van belang. Maar meer systematisch inzicht in de geloofsontwikkeling en geloofsopvoeding van kinderen en jongeren is ook nodig: dat kan dienstbaar zijn aan de praktijk van ouders, vrij­willigers en professionals in de kerk. Ik denk dat er nog ontzettend veel valt te ontdekken.” Tijdens de plenaire opening gaf Jos de Kock zijn reflectie op de stand van zaken binnen onderzoeksland op het thema kinderen-jongerengeloof-kerk. Hij keek zowel naar onderzoeken in Nederland als internationaal. “Aan de ene kant wordt het onderzoek benaderd vanuit de zienswijze dat jongerenwerk zijn bedding heeft in een kerkelijke geloofsgemeenschap. De tweede benaderingswijze is: jongerenwerk ingebed in universele zingevingsvragen, dat geeft oog voor geloven buiten de instituten. Het op de studiedag te presenteren onderzoek van Harmen van Wijnen over smallgroups past hierbij.”

4 CHE SCHERP

Op 12 juni organiseren de lectoraten Verpleegkundige Beroepsethiek en Jeugd en Gezin van de CHE en het lectoraat Zorg en Zingeving van de Gereformeerde Hogeschool (GH) een inspiratiemiddag voor verpleegkundigen, verzorgenden, maatschappelijk werkers, SPH-ers, docenten en bestuurders en managers in de sector zorg en welzijn. Deze middag biedt christen zorgprofessionals inspiratie en handvatten over de vraag hoe zij het professional en christen zijn in hun werk kunnen combineren. De inspiratiemiddag wordt georganiseerd ter gelegenheid van het verschijnen van de publicatie Zichtbaar in zorg: zorgprofessionals over geloof en werk. In deze publicatie komen christen zorgprofessionals aan het woord over de vraag hoe zij christen zijn in hun werk. Deze persoonlijke portretten dienen als voorbeeld en ter inspiratie voor christen werkers en geven antwoorden op de vraag hoe je vorm en inhoud kunt geven aan je geloof in je werk. Het materiaal kan gebruikt worden voor persoonlijke reflectie en voor onderwijsdoeleinden. Deelnemers aan deze middag ontvangen een exemplaar.

Sprekers: Stefan Paas, hoogleraar over christen zijn een seculiere werkcontext Esmee Wiegman, directeur van de Nederlandse Patiëntenvereniging (NPV) over de vraag wat patiënten verwachten van christen zorgprofessionals Bram Rebergen, voorzitter Raad van Bestuur van Stichting De Boei, centrum voor welzijn en hulpverlening te Bunschoten over christen zijn vanuit het perspectief van de zorgprofessional zelf Daarnaast wordt het thema verder uitgewerkt in diverse workshops. Locatie: GH Zwolle, 13.00-17.00 uur Prijs: € 75,- incl. boek en dvd Zichtbaar in zorg Meer info en aanmelden: www.gh.nl, jfaber@gh.nl


Start nieuwbouw: CHE graaft archeologische schat in De CHE heeft op maandag 24 maart op de bouwplaats van het toekomstige extra schoolgebouw een archeologische vondst begraven. De archeologische vondst is de symbolische start van de nieuwbouw. In de schatkist hebben studenten van de CHE iets gedaan wat, als het over bijvoorbeeld 100 jaar gevonden wordt, iets vertelt over het studeren aan de CHE anno 2014. Marleen van de Voet, jongste student aan de CHE, zorgde met een druk op de knop dat de schatkist de grond inging. Harmen van Wijnen en Ton Bestebreur, College van Bestuur, hebben de schatkist begraven. Na de sloop van de noodgebouwen is de afgelopen maanden druk gewerkt aan het gereed

maken van de grond voor de nieuwbouw van de CHE. “Alles is klaar voor de start van de bouw”, vertelt Joop Korteland, directeur dienst Facilitair en voorzitter van de stuurgroep Herhuisvesting. “We zijn trots op dit historische moment. En dat willen we graag vieren samen met onze studenten.” Een van de studenten is Marleen van de Voet. Zij is met haar geboortejaar 1997 de jongste student die op dit moment aan de CHE studeert. “Ik studeer Verpleegkunde, en ik vind het een hele eer dat ik de start mocht geven voor het officiële moment.” Door een druk op de knop liet Marleen een ‘schatkist’ in de fundering van de nieuwbouw zakken. In deze schatkist hebben de klassenvertegenwoordigers van alle klassen iets gedaan wat symbool staat voor het studeren

anno 2014. “We bouwen natuurlijk voor een lange toekomstige periode op een duurzame manier, maar mochten archeologen weer gaan graven over 100 jaar, dan zullen ze een mooi tijdsbeeld vinden over het studeren in 2014”, aldus Korteland. De CHE is gegroeid en groeit nog steeds, daarom is uitbreiding nodig. Ook modernisering op het gebied van duurzaamheid en onderwijs maakt vernieuwingen in het totale complex van de CHE noodzakelijk. “We ontwikkelen met deze bouw een prachtige, professionele leer- en leefomgeving voor studenten, docenten en het werkveld”, vertelt Korteland. Hij vertelt met trots: “Ons gebouw moet een zichtbare verbinding zijn tussen onderwijs, werkveld en onderzoek.” Volg de bouw op www.che.nl/samenbouwen

CHE SCHERP

5


CHE in beeld

‘Wat wordt er van een land zonder onderwijs?’ De oorlog zette alles op scherp: ze vluchtte uit Damascus en leeft sinds een jaar met haar familie in Turkije. Nu studeert de Syrische Leelan Nane (22) even in Ede. Ooit wil ze Syrië weer mee helpen opbouwen.

6 CHE SCHERP


“Ik wilde altijd al in Europa studeren. In februari ben ik hier gekomen, dankzij een beurs van het Netherlands Fellowship Programme. Ik volg nu bij de Pabo aan de CHE de teacher trainings course over language acquisition bij kinderen op de basisschool. Ik ben erg tevreden. Het onderwijs is geweldig, de docenten ook. In Syrië studeerde en werkte ik tegelijkertijd. We woonden in Damascus, daar studeerde ik voor vertaler Engels. Daarnaast werkte ik als docent Engels bij een privé-instituut. Ik was ook vrijwilliger bij een instituut voor gehandicapte kinderen. Toen de revolutie van start ging, sloot ik me samen met mijn vader en een vriendin aan bij een groep die medische hulp verleende aan slachtoffers. Dat is illegaal, dus ik was wel bang. Maar we waren ­tegelijkertijd enthousiast, vol hoop dat er echt iets zou gaan ­veranderen in Syrië. Geluk Het werd gevaarlijk toen mijn vader en mijn vriendin werden opgepakt. Zodra iemand wordt gearresteerd, is dat voor de rest van de groep ook riskant. Ze martelen je namelijk net zolang tot je namen loslaat. Mijn vader kwam gelukkig weer vrij, begin 2013 zijn we naar Turkije gevlucht. We wonen nu in Mardin, vlakbij de grens. Mijn oudere broer en zus en ik verdienen daar geld voor onze familie. De cursus betekent een belangrijke boost voor mijn carrière. Het onderwijs in Europa staat nu eenmaal bekend als professioneel. Alleen al het feit dát ik deze beurs gekregen heb, is waardevol. Bovendien pleit het voor me dat ik kennis heb gemaakt met een andere cultuur. Weet je wat ik moeilijk vind? Dat ik door de oorlog nog steeds mijn diploma niet heb. Het voelt soms alsof mijn studie voor niets geweest is. Ik wil graag snel mijn diploma halen, dat is mijn droom. Wat er ook gebeurt in mijn leven, die droom houd ik. Ik hoop dat er op een dag weer vrede is, dat ik terug kan naar Syrië. Samen met andere mensen wil ik ons land dan weer opbouwen. Ik zou vooral iets kunnen betekenen voor het onderwijssysteem. Een hele generatie groeit nu op zonder school. Heel jonge kinderen zien alleen angst en geweld om zich heen. Dat is een ramp, dat tekent hen voor de rest van hun leven. Kinderen horen te spelen en te leren. Wat moet er worden van een generatie die geen onderwijs krijgt? Nergens thuis Natuurlijk heeft de oorlog mij veranderd. Ik ben emotioneler ­geworden, voel meer mededogen, ben minder op mezelf gericht. Pijn heeft mij in korte tijd volwassen laten worden. De dingen die ik gezien heb in deze oorlog, zou ik normaal gesproken in een heel mensenleven niet zien. Een van de ergste dingen vind ik dat ik nergens meer thuis hoor. Niet in Turkije, niet in Nederland, maar ook niet meer in Syrië. Dat is mijn land niet meer. Er is iets gebroken in mij, ik ben mijn thuis kwijt. Ik realiseer me nu pas hoe gelukkig ik vroeger was. We vonden het normaal om met elkaar te lachen, wat te drinken en te praten. Pas als dat kapotgemaakt wordt, besef je hoe gelukkig je was. Ik hoop dat het doordringt tot mensen hier in Nederland hoeveel geluk ze hebben.”

Het Netherlands Fellowship Programme (NFP) is een beurzenprogramma van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Professionals uit vijftig landen kunnen met deze beurs in Nederland een opleiding of cursus volgen.

Colum n Vallen en/of opstaan Elly van den BergThomassen CHE senior Onderwijsadviseur Is de focus van het onderwijs gericht om te leren opstaan of om het vallen, verliezen, te voorkomen? Kees van der Kooij hield ons een spiegel voor, tijdens de Vocatiodag voor CHE-medewerkers, “Verliezen, zonder een loser te zijn”. Het bewegen van een christen tussen transformatie en perfectie. Christelijk onderwijs draait niet om maakbaarheid of beheersing van loopbaan. Het gaat om mens worden in een excentrisch perspectief. Hier wordt de lerende professional gevormd. Gert Jan Schuiling stelt, als leren het antwoord is, wat is de vraag? Waartoe leren wij, student, alumni, docent? Het werkveld zoekt professionals die opstaan na verlies en veranderingen. Het hbo staat op een belangrijk kruispunt, gezien de dynamiek en complexiteit in de beroepspraktijk. Snelle en ingrijpende veranderingen vragen om adaptief vermogen van de professional. Luuk Welten noemt de vloeibare samenleving. Horizontale platte structuren nemen momenteel een vlucht in organisaties en instellingen, men verwacht andere manieren van samenwerken, aansturen en verantwoordelijkheid nemen. Wouter ’t Hart noemt de beweging om de professional te versterken. Leren in netwerken, ook kenmerkend voor het werkveld. Frans Meijers pleit daarom voor praktijksturing en dialoog in het hbo, meenemen van informele netwerken en het eigen loopbaanperspectief. Het onderwijs kan zich niet meer opsluiten in een instituut, waar antwoorden worden gegeven op praktijkvragen. Het onderwijs verplaatst zich naar het werkveld, in een leergemeenschap, in dialoog met de andere professionals op de werkvloer. Daar leren wij, allemaal, vallen en opstaan. Geen losers, maar professionals die handelen vanuit christelijke spiritualiteit. Vanuit Zijn kracht mag je opstaan en leven!

CHE SCHERP

7


CHE nieuws

Onderzoek Normatieve Professionalisering en identiteit Binnen de universiteit voor humanistiek is de afgelopen twintig jaar het begrip normatieve professionalisering ontwikkeld. Dit begrip zegt iets over de kwaliteit van het professioneel handelen. Hoe kunnen we ons werk goed doen ook als we voor ethische dilemma’s staan? Uitgangspunt bij normatieve professionalisering is het humanistisch denken. De CHE onderzoekt de komende jaren hoe de christelijke identiteit verbonden kan worden met normatieve professionalisering. Het doel is om een handleiding te schrijven hoe binnen studieloopbaanbegeleiding de dialoog kan worden gevoerd over identiteit en beroep. De CHE wil vakmensen opleiden die instaat zijn het gesprek te voeren met respect voor de eigen overtuiging en de overtuiging van de ander. In de ontmoeting gaat

het om het voeren van de dialoog en niet om het reageren vanuit je overtuiging. De christelijke identiteit van de CHE komt helder en duidelijk naar voren in zowel vorm en inhoud van het onderwijs als de sfeer van de school. Deze overtuiging is gebaseerd op essentiële waarden van waaruit studenten worden opgeleid voor een vak. Uit eerder onderzoek is gebleken dat veel studenten het belangrijk vinden om over hun identiteit binnen de hogeschool de dialoog te voeren. Voor meer informatie kun je contact opnemen met de onderzoekers: Harry Bent (Sociale Studies) hgwbent@che.nl of Auke Bos (Gezondheidszorg) abos@che.nl.

Wat heeft Stichting Steunfonds bereikt met uw donatie? Jobless – werk maken van werk Jongeren staan voor extra uitdagingen bij de start op de arbeidsmarkt. Om jongeren een steuntje in de rug te geven organiseren CGMV vakorganisatie en Van Dam Loopbaanbegeleiding, (stage)relatie van de CHE, interactieve bijeenkomsten. Zij willen graag met jongeren meedenken over hun rol in de wereld vanuit het christelijke geloof en de plek die (betaald) werk daarin inneemt. Daarnaast bieden ze praktische sollicitatiehulp; jongeren kunnen hun CV meenemen en laten checken, maar ook een goede profiel­foto voor LinkedIn laten maken. Daarnaast organiseren ze boeiende workshops over effectief solliciteren en netwerken en is er ruim de tijd om ervaringen te delen. De gratis bijeenkomsten worden georganiseerd speciaal voor jongeren van 20 tot 28 jaar. De workshops starten om 14.00 uur en vinden plaats op vrijdagmiddag 9 mei in Ede en 23 mei in Gouda. Aanmelden is niet nodig, maar wel zo handig en kan door te klikken op de button “deelnemen” op www.facebook.com/cgmv.jobless.

8 CHE SCHERP

In 2013 hebben we dankzij uw donaties onder andere het volgende bereikt met Stichting Steunfonds: - Om het p.c. basisonderwijs te versterken is ons doel om meer mannen in het onderwijs te krijgen en te behouden. Elk jaar organiseren we een aantal avonden, dagen en weekenden speciaal voor de mannen bij de Pabo zoals bijbelstudie, outdooractiviteiten, uitdagingen, gesprekken, coachen, hiken, seminars etc. Bij elke activiteit is er een koppeling aan een bijbels thema. - De CHE heeft contacten met Hope University College in Ethiopië. Lieske Hulscher heeft ons gewezen op een excellente student van Hope die niet over financiële middelen beschikt om naar het buitenland te gaan. Dit is maar een kleine greep uit wat wij met uw giften hebben gedaan. Meer over Stichting Steunfonds is te lezen op www.che.nl/stichtingsteunfonds. Zakenontbijt op 12 juni Op donderdag 12 juni is er weer een Zakenontbijt van Stichting Steunfonds. Tijdens het eten van een croissantje en het drinken van een glaasje jus is er de mogelijkheid om te onderzoeken wat zakenpartners voor elkaar kunnen betekenen. En uiteraard vertellen we graag meer over de impact van Stichting Steunfonds en de betekenis die uw donatie heeft. Wilt u ook graag aanwezig zijn bij het Zakenontbijt? Stuur dan een e-mail naar steunfonds@che.nl. U krijgt dan een uitnodiging.


Gerrit van der Heijden nieuwe directeur Academie Gezondheidszorg Gerrit van der Heijden is per 1 december 2013 de nieuwe directeur van de Academie Gezondheidszorg van de CHE. Voorheen gaf hij leiding aan de Academie Sociale Studies. Van der Heijden: “Na acht jaar directeur van de Academie Sociale Studies werd het tijd om mijn kennis en kunde ergens anders in te zetten. Het werk binnen Sociale Studies is echt niet af, maar het is wel tijd dat iemand anders het stokje overneemt. Ik heb een jaar als interim directeur gewerkt binnen de Academie Gezondheidzorg. Ik merkte dat er een klik is met de medewerkers en de inhoud en dat ik met mijn ervaring veel kan betekenen in opbouw van de academie intern en extern. Het is handig dat de veranderingen in het werkveld van zowel zorg als welzijn vergelijkbaar zijn en elkaar raken. Werken binnen en vanuit de CHE verveelt niet. Werken met mensen in een veranderende omgeving blijft uitdagend. Juist het feit dat we als CHE meer en meer samenwerken met het werkveld past goed bij mij.”

Uitwisseling leerlingen Rotterdam-Zuid en Zwolle Op 5 maart vond een bijzondere uitwisseling plaats tussen leerlingen van CSG Calvijn uit Rotterdam-Zuid en de Gereformeerde Scholengemeenschap Greijdanus uit Zwolle.

Leerlingen uit 5 havo en 5 vwo ontmoetten elkaar rond geloofsbeleving, -inhoud en verschillende schoolculturen. Dit jaar was deze dag in Zwolle en vorig jaar in Rotterdam-Zuid. Calvijn Vreewijk is een school met een grote multiculturele en multireligieuze samenstelling omgeven door de veel besproken stadproblematiek. De samenstelling en leefomgeving van Greijdanus uit Zwolle ziet er heel anders uit. Genoeg input dus voor prachtige gesprekken die de leerlingen nog lang zullen meedragen. Diverse organiserende godsdienstdocenten zijn oud-studenten van de CHE en actief binnen de werkveldcommissie van de opleiding Leraar Godsdienst.

Examentraining Engels voor havo-scholieren De CHE ziet met haar examentraining Engels een antwoord op een vraag vanuit middelbare scholen. Alice Kolman: “Het niveau van het Engels van sommige leerlingen ligt lager dan noodzakelijk op het hbo.” Voor de CHE is het belangrijk dat studenten een goede start maken in het eerste jaar van hun studie. Daarom bieden ze graag een training aan voor havo leerlingen. De cursus (twee of drie dagen) start op 28 april 2014 en vindt plaats op de CHE. Meer informatie: www.che.nl/studeren/ talencentrum/examentraining-engels

CHE SCHERP

9


CHE stage

Eveline Wijbenga

Praktijkbegeleider van het jaar 2013

“Een stage kan je studie maken of breken. Daarom ben ik superdankbaar dat ik iemand mag helpen vormen tot een goede vakgenoot!”, vertelt Eveline Wijbenga, maatschappelijk werker bij Vitras in Nieuwegein. Wijbenga is verkozen tot ‘Praktijkbegeleider van het jaar 2013’. Haar stagiaire Jacolien Verdouw, derdejaarsstudent Maatschappelijk Werk & Dienstverlening droeg haar voor.

10 CHE SCHERP


Overige genomineerde begeleiders

Wijbenga ontving de prijs in maart jl. “Tijdens een cliëntbespreking kwam Margreet van der Hauw, vanuit de CHE en namens SCHERP, met een taart, een prachtig beeldje en een oorkonde binnen! Jacolien heeft het goed geheim gehouden, ik was totaal verrast!” Op de oorkonde heeft Verdouw zorgvuldig omschreven waarom zij vindt dat Wijbenga de titel ­verdient, zij noemt haar praktijkbegeleider: ‘duidelijk en direct, schept een veilige leer­ omgeving, weet mij uit te dagen en heeft mij ook haarfijn door.’ Verdouw: “Eveline geeft veel complimenten en moedigt aan! Ze geeft me altijd het gevoel dat ik het ten diepste goed doe, hoe stuntelig ik ook bezig was. Maar ze schroomt ook niet om pittige feedback te geven. Ze geeft veel praktische tips op het gebied van hulpverlenen en laat je experi­ menteren met haar manier van werken. Tegelijkertijd zegt ze dat ik het op mijn eigen manier mag en moet doen.” Verdouw maakt de vergelijking met een hindernisbaan. “Ik leg die baan af en Eveline staat aan de kant en moedigt aan. Sommige hindernissen neem ik met gemak, tegen andere loop ik op. Dan ga ik naar de kant en vraag ik Eveline mee te kijken naar hoe ik deze hindernis kan nemen.” Verdouw koos bewust voor een stage in het Algemeen Maatschappelijk Werk: “Vanwege de verschillende soorten problematiek die ik daar tegenkom, van praktisch tot psychosociaal. Ik houd ervan om in de breedte te leren en daarna pas te specialiseren.”

Wijbenga omschrijft op verzoek het ‘geheim’ van haar succes als praktijkbegeleider: “Ik ben begaan met mijn student en ik stel me gelijkwaardig en kwetsbaar op. Ik vraag op mijn beurt ook feedback en advies aan mijn stagiaires. Een stagebegeleider moet niet overheersen, maar coachen. Ik ben open en neem mijn stagiaires overal mee naar toe. Begeleiding geven geeft mij de kans om

iemand te helpen groeien en ontwikkelen. Je moet bij Vitras een aantal jaar werken voor je studenten mag begeleiden. Ik heb mijn kans genomen zodra het kon.”

De stage: ik leg die hindernisbaan af en Eveline staat aan de kant en moedigt aan Wat adviseert Wijbenga professionals die overwegen stagiaires te begeleiden? “Ten eerste dat je er superveel zin in hebt! Je moet het leuk vinden iemand te helpen groeien. Als tweede, selecteer iemand met wie je een klik voelt, je moet tenslotte een tijd met elkaar optrekken!

En onthoud altijd, het gaat niet om jou. Jij als praktijkbegeleider moet je stagiaire ‘groot’ willen maken.”

Jouw praktijk-/stagebegeleider nomineren voor 2014? Mail je motivatie naar scherp@che.nl.

Praktijkbegeleiders zijn onmisbaar voor het opleiden van vakbekwame professionals. Voor de tweede keer organiseerde de CHE de benoeming van ‘Praktijkbegeleider van het jaar’. CHE-studenten van alle academies kunnen praktijkbegeleiders voordragen. Uit tientallen voordrachten koos de jury Eveline Wijbenga. De jury let niet alleen op hoe de praktijkbegeleider coacht en investeert maar ook op de persoonlijke motivatie van de student. Ook onderstaande inzendingen gooiden hoge ogen:

Eveline de Heus, derdejaarsstudent Godsdienst Pastoraal Werk over begeleider Bert Noteboom, wijkpastor en gemeentestichter van het project ‘Hart voor Haven’ in Almere. “Bert zorgt ervoor dat zijn stagiaires hun dromen navolgen of, als er geen dromen zijn, te gaan dromen. Hij stimuleert je eigen projecten op te starten. Verder geeft hij zijn stagiaires veel vertrouwen en coaching. Bidden met elkaar is ook vaste prik en enorm waardevol. Is er een nieuw project of zijn er veel zegeningen? Dan vieren we een feestje. Kortom, met Bert als stagebegeleider groei je enorm in skills, wordt er aandacht gegeven aan groei in het geloof en zijn gezelligheid en feestjes een must.”   Thea Vlak, tweedejaarsstudent Maatschappelijk Werk en Dienstverlening nomineerde begeleider Annemarie Duifhuizen van House of Hope in Katendrecht. “Bij House of Hope komen veel mensen met schulden, dreigende uithuiszettingen en andere narigheden. Dit vraagt vaak om direct handelen, waardoor ik snel ga rennen en redderen. Annemarie zoekt altijd de verdieping en de vraag achter de vraag. Als coach leert ze me verder te kijken dan mijn neus lang- en de schulden groot zijn. Ons coachingsgesprek voeren we buiten omdat House of Hope klein is. We lopen langs de haven met het zicht op de SS Rotterdam en de Erasmusbrug. Op de kop van het eiland staan bankjes waar we neerstrijken om het werk te bespreken.” Marieke Barten is vierdejaarsstudent Pabo duaal en werkt bij Reformatorische Basisschool De Wartburg in Woudenberg en wordt al drie jaar door begeleider Berdine Engberts gecoacht. “Berdine geeft mij de aandacht die ik nodig heb en luistert echt naar mijn verhaal. Met Berdine werk ik heel doelgericht aan mijn eigen ontwikkeling. Ze daagt me iedere keer uit nog meer uit mezelf te halen en stelt vragen die mij uitnodigen om na te denken. Door haar heb ik meer zelfvertrouwen gekregen en ben ik zelfstandiger geworden.”

CHE SCHERP

11


Coverstory

De herontdekking van de hbo-verpleegkundige

Zorg vernieuwt

Jos de Blok, oprichter en eigenaar Buurtzorg

12 CHE SCHERP


Veranderingen in de zorg leiden tot vernieuwing. Een overheidsbeleid gericht op het zolang mogelijk thuis verzorgen en verplegen van mensen is een groeizame bodem voor thuiszorg. Maar ook onvrede met bureaucratie en versnippering leidt tot innovatie. Wat betekenen de

Petra Verwey (47) startte in september 2013 met de deeltijd opleiding hbo-v. Ze werkt voor Buurtzorg in Nijmegen.

veranderingen in de zorg voor de beroepsgroep hbo-verpleegkundigen, de hbo-v en het zorgveld? Wat heeft de patiënt eraan? SCHERP laat deskundigen aan het woord en belicht de Transitie Zorg zoals die vanaf 1 januari 2015 op stapel staat.

Hbo’ers te duur voor de zorgverlening in de wijk? “Ze moeten juist hun coördinatie en managementfuncties uit en terug in de uitvoering”, vindt Jos de Blok. De Blok is directeur en oprichter van de snelstgroeiende thuiszorgorganisatie in Nederland: Buurtzorg, opgericht in 2006. Bureaucratie en versnippering van thuiszorg in allerlei bevoegdheden is De Blok een doorn in het oog.

Nederland heeft het laagste aantal hbo-geschoolde verpleegkundigen in de wijkzorg “Een hbo-verpleegkundige kan vaststellen wat de patiënt aan zorg nodig heeft, daar is geen Centraal Indicatie Orgaan Zorg voor nodig. De patiënt krijgt vervolgens

met teveel verschillende zorgverleners te maken. Al die zorgkundigen zijn op hun beurt overmatig tijd kwijt aan het overdragen en verslagleggen van het deel dat ze volgens hun takenpakket mogen doen. Overhead en versnippering maakt zorg duur, niet de hogeropgeleide verpleegkundige. Ik ben het er absoluut niet mee eens om de hbo’er als toeleider of verbindings­officier te zien. De hbowijkverpleegkundige heeft een centrale rol in de directe zorg en het zorgonafhankelijk maken van de patiënt. Helaas heeft in Europa Nederland het laagste aantal hbo-geschoolde verpleegkundigen in de wijkzorg.” Buurtzorgmedewerkers op de CHE De Blok wil het aantal hbo’ers onder zijn inmiddels 8000 buurtzorgmedewerkers omhoog brengen van dertig naar vijftig procent. “In september 2013 startten veertig mbo- buurtzorgverpleegkundigen op de CHE met hun deeltijdopleiding hbo-v. Waarom de CHE? We zagen daar belangstelling voor vernieuwing. Het werken met zelfsturende teams is ingevlochten in het lesmateriaal. En de CHE geeft aandacht aan het werken met ons online patiënten­ dossiersysteem (Omaha), waarmee we ook onderzoek doen, zorgresultaten volgen Lees verder op pagina 14

“Voor ik bij Buurtzorg ging werken heb ik als ­verpleegkundige in ziekenhuizen gewerkt. Na mijn A-opleiding in Vlissingen heb ik de Intensive Care specialisatie in Rotterdam gedaan. Mijn werk bij Buurtzorg is afwisselend en geeft me veel voldoening. Wat me het meest aanspreekt, is dat we werken in een zelfsturend team. Wat betreft de Transitie Zorg denk ik dat er nog veel moet gebeuren in ons zorgstelsel om mensen verantwoord thuis te laten blijven wonen. Op dit moment is ons zorgsysteem en onze maatschappij daar nog niet op ingesteld.

Er is bijvoorbeeld nog te weinig aandacht voor vereenzaming. Ik maak me daar wel zorgen over. Waarom ik de de hbo-v doe? Ik wil meer theoretische verdieping en verbreding in de psychiatrie. Voor mijn toekomst vind ik het waardevol om een hbo-diploma te hebben. De studie aan de CHE kost me gemiddeld wekelijks zo’n 12-16 uur, naast de dag les op de CHE. Ik vind de kwaliteit van de school goed. De opleiding haalt me regelmatig uit mijn comfortzone. Dat is nieuw voor me en het helpt mijn persoonllijke ontwikkeling. Het grootste verschil met het mbo is dat ik veel zaken zelf uit moet zoeken, zoals regelementen, lesstof en planning. Je krijgt het niet op een presenteerblaadje, maar moet heel zelfstandig werken.”

› CHE SCHERP

13


Coverstory

Vervolg herontdekking van de hbo-verpleegkundige en communicatie tussen zorgverleners bevorderen. We hopen meer thema’s in het lesmateriaal te kunnen vlechten.” Vernieuwd of herontdekt De vernieuwende succesfactor van Buurtzorg is eigenlijk een terugkeer naar de situatie van zo’n 20 jaar geleden. Een centrale rol voor de wijkverpleegkundige. Kleine, zelfstandige buurtzorgteams van maximaal 12 verpleegkundigen werken nauw samen met de huisarts in een gebied van zo’n 10.000 inwoners. Ze lossen zoveel mogelijk zelf op. Ze kunnen dat sneller

en zijn daardoor goedkoper. Vanaf januari 2015 verhuist de thuisverpleging vanuit de AWBZ naar de Wet op de Zorgverzekering. Gemeenten spelen een belangrijke rol in de coördinatie van zorg binnen hun bevolkingsgebied. De Blok: “Gemeenten die geen eigen ideeën of kennis hebben vormen het grootste risico voor de transitie. Dat de wijkverpleegkundige weer een rol krijgt in de toewijzing van zorg is winst voor de patiënt.”

collega’s bij. In 2011 en 2012 werd Buurtzorg uitgeroepen tot ‘Beste Werkgever’ in de categorie werkgevers met meer dan 1000 medewerkers en in 2013 behaalden ze de tweede plaats (Intermediair/Effectory onderzoek). Medewerkers geven aan dat ze hun vak ‘weer’ kunnen uitoefenen, hiërarchie ontbreekt en dat ze snel kunnen inspelen op wat de patiënt echt nodig heeft.

Groei Verpleegkundigen lijken enthousiast over de Buurtzorgaanpak. De organisatie groeit enorm. Volgens De Blok komen er maandelijks 150

Henk van den Adel, docent Verpleegkunde en coördinator instroomjaar van mboverpleegkundigen naar het hbo op de CHE:

‘de kern van het beroep zal niet veranderen’ “De gevolgen van de transities in het sociale domein hebben beslist gevolgen voor de verpleegkundige, maar de kern van het beroep zal niet veranderen. De grote verschuivingen zijn dat mensen veel meer thuis dan in instellingen zullen worden verpleegd. En dat verpleegkundigen en andere zorgverleners veel meer nadruk op preventie en zelfmanagement van ziekte gaan leggen. Komt dat als een verrassing voor de hedendaagse studentverpleegkundige? Nee, op de CHE is er in het huidige curriculum veel aandacht voor zaken als communicatie, samenwerking en preventie. Daarin lopen we parallel met de ontwikkelingen. Positief aan de transitie is dat we serieus werk maken van mantelzorg en preventie, jammer is dat het onder druk van financiële krapte moet gebeuren. Bezorgd ben ik over de gedachte van ‘maakbaarheid’ achter deze plannen. Zal er voldoende zorg blijven voor mensen die het meest kwetsbaar zijn en voor wie alle vorm van zelfmanagement blijvend ontbreekt?”

14 CHE SCHERP

“Het is goed dat de zorg zich erop richt dat mensen zo lang mogelijk thuis blijven. Maar ook daar is expertise van zelfstandige hboverpleegkundigen nodig. En daar ligt het succes van Buurtzorg. Als dure managementlagen ontbreken, kunnen teams zelf snel inspelen op de acute zorgvraag van de patiënt. Eigen verantwoordelijkheid voor planning maakt de teams flexibel. De veertig medewerkers van Buurtzorg die een verkorte deeltijd hbo-v doen op de CHE, maar ook alle andere mbo-verpleegkundigen die willen doorstuderen, leveren een portfolio in voor toelating. Daarin beschrijven ze hun kennis en ervaring. Zo bepalen we het traject dat per persoon nodig is. Dat kan maatwerk zijn. Afhankelijk van de vrijstellingen duurt de deeltijd opleiding zo’n twee à drie jaar.” Ben je mbo-verpleegkundige en heb je belangstelling voor een vol- of deeltijd verkort hbo-v-traject? Vind meer informatie op www.che.nl/ verpleegkunde of stuur een mail naar instroomgz@che.nl.


Complexere zorg in het ziekenhuis De transitie in het sociaal domein heeft ook gevolgen voor de ziekenhuizen. Verschuiving van zorg naar de eerste lijn (huisarts en thuiszorg) vraagt niet alleen om nauwere samenwerking over de muren van het ziekenhuis. In het ziekenhuis, waar vooral de hoog-complexe patiënt verblijft, is een ‘nieuw’ type verpleegkundige nodig. Esther van de Poll is hoofd van de opleidingstak van het Albert Schweitzer Ziekenhuis (ASz) in de regio Drechtsteden. Het ASz werkt nauw samen met de CHE voor het opleiden van hbo-verpleegkundigen. Hbo-v’ers in het ziekenhuis Van de Poll: “Wat we zien is dat de zorg in het ziekenhuis niet alleen meer complex wordt, maar ook van kortere duur. Het zieken­huis zal meer hbo-verpleegkundigen nodig hebben. Waar we nu zo’n dertig procent hbo-v’ers tellen, willen wij toe naar vijftig procent. Op dit moment hebben hbo en mbo verpleegkundigen dezelfde functienaam en doen ze inhoudelijk vaak hetzelfde werk. Maar

Een open relatie tussen de verpleegkundige en de dokter, die elkaar aanspreken het onderscheid in beroepsprofiel is nodig om excellente zorg te bieden en ieders talenten beter tot hun recht te laten komen in de zorg naar de patiënt. We verwachten de hbo’er hard nodig Lees verder op pagina 16

Esther van de Poll (foto Frederike Roozen-Slieker ASz)

CHE SCHERP

15


Coverstory

Vervolg complexere zorg in het ziekenhuis te hebben op het gebied van onderzoek, kwaliteitsverbetering en klinisch redeneren, wat betekent dat de verpleegkundige risico’s inschat, tijdig signaleert en zelf intervenieert en monitort. Met de CHE en met de gemeente Dordrecht heeft het Albert Schweitzer Ziekenhuis in mei 2013 een intentieverklaring afgesloten om onder meer samen te werken aan het opstellen van een nieuw opleidingsprofiel voor de verpleegkundige professional in 2020. De landelijke organisatie van Verpleegkundigen en Verzorgenden (V&VN) bracht in 2012 advies uit aan het Ministerie van VWS over het toekomstig beroepsprofiel. Op een advies kunnen

we niet teveel vooruit lopen, maar we willen tijdig inspelen op de ontwikkelingen die op de zorg afkomen. Alle hbo-v’s werken samen in het LOOV, Landelijk Overleg Opleiding Verpleegkundigen.” Blijvende vernieuwing “Vast staat dat verpleegkundigen voortdurend moeten blijven leren en vernieuwen om die complexere zorg aan te kunnen. Ik denk persoonlijk dat deze cultuurverandering de grootste mijlpaal is onderweg naar het beroepsprofiel 2020. Een andere voorwaarde om de patiënt de best kwalitatieve zorg te geven is een open relatie tussen de verpleegkundige en de dokter, die elkaar onderling aanspreken. De zorgvraag van de toekomstige

patiënt is de leidraad in het vaststellen van wat voor type verpleegkundige we nodig hebben in de nabije toekomst. Het ziekenhuis moet leidend zijn in het vertalen van die vraag. Daar denken we met elkaar over na. Als ziekenhuis kunnen we een afdeling als ‘proeftuin’ inrichten en leren en innoveren op de werkplek, dichtbij de patiënt. ASz zal meer mbo’ers naar een verkort hbo-v zenden. Als ASz werken we al jaren graag samen met de CHE omdat het een inhoudelijk sterke en goed georganiseerde partner is. Daarnaast sluit de identiteit van de CHE aan bij de achtergrond van veel van onze medewerkers.”

Vragen over de Transitie Zorg Wat wordt er bedoeld met Transitie Zorg? Transitie Zorg is een van de drie overgangen die op 1 januari 2015 plaatsvinden. Gemeenten krijgen dan nieuwe taken en zijn verantwoordelijk voor een groot deel van het sociaal domein. Het sociaal domein bestaat uit alle organisaties, diensten en voorzieningen samen die mensen ondersteunen.

regelen medische zorg zoals verpleging en langdurige geestelijke gezondheidszorg. De overheid betaalt alleen nog de zwaarste, langdurige zorg vanuit de wet die de AWBZ vanaf 2015 moet gaan vervangen: Wet Langdurige Intensieve Zorg (Wet LIZ).

Welke overheidstaken gaan er naar de gemeenten vanaf 1 januari 2015?

De gedachte is dat gemeenten dichter bij hun inwoners zitten en daarom effectiever, met minder zorg en bureaucratie zorg kunnen leveren.

1) Jeugdzorg 2) Werk en Inkomen: hulp bij het vinden van werk (of een uitkering verstrekken) 3) Zorg bieden aan langdurig zieken en ouderen. (De gemeenten hebben al een deel van deze taken.)

Wat verandert er in 2015 voor de AWBZ-zorg?

Lichtere zorg gaat naar de gemeente of naar de zorgverzekering. Gemeenten zorgen voor zorg aan huis (begeleiding). Zorgverzekeraars

16 CHE SCHERP

Waarom nemen de gemeenten lichtere zorgtaken over?

Gaat de gemeente die zorg zelf geven?

Zorg wordt net als nu gegeven door deskundige medewerkers die werken bij een hulpinstelling. Gemeenten moeten arrangementen ontwikkelen, pakketten aan ondersteunende activiteiten, gericht op participatie en zelfredzaamheid van de individuele burger. Die ondersteuning kan bestaan uit verschillende bronnen (familie, 0e, 1e, 2e lijn).

Hoe gaan de gemeenten die zorg organiseren?

Het rijk biedt een budget (per saldo moet er worden bezuinigd) en beleidsvrijheid om de nieuwe taken uit te voeren. Met maatregelen als minder regeldruk voor inwoners en één aanspreekpunt. Die persoon moet werken op basis op een plan voor het hele huishouden, waar immers meer vormen van zorg nodig kunnen zijn. De betrokken (zorg)medewerkers werken vanuit een sociaal team.

Wat is een sociaal team en wat doet het?

Een team van professionals vanuit verschillende disciplines en samenwerkend vanuit verschillende organisaties in een gebied (wijk, dorp of aantal dorpen). De teams richten zich op versterking van de eigen regie van de burger, diens sociale netwerk en de buurtkracht. Sociaal team heeft soms ook andere namen zoals gebiedsteam, wijkteam, krachtteam etc.


Tradities volgens Peter Blokhuis

Portret

waarop we ons geestelijk leven beoefenen en onderhouden. Doe je dat niet dan stolt je traditie en verdwijnt ze. Mijn kerk, de PKN, is gestart met pioniersplekken: vernieuwende vormen van kerkzijn die totaal los staan van de traditionele kerk maar helpen te verbinden met mensen buiten de kerk.”

Van Koningsdag tot Vastentijd, van 1 aprilgrap tot Sint en Zwarte Piet. Een traditie is een oude gewoonte van een (grote) groep mensen. Staan oude gewoontes in de weg van het zelfdenkend individu? Of hebben we ze nodig voor het creëren van samenhang? SCHERP laat 3 CHE’ers hun zegje doen.

‘Tradities blijven bestaan bij de gratie van vernieuwing’ Welke tradities ik doorgaf aan mijn kinderen? Peter Blokhuis (67), voormalig lector en opleidingmanager Journalistiek en Communicatie denkt even na. “Er zijn grote en kleine tradities. Als het om grote tradities gaat, zeg ik dat ik sta in de calvinistische traditie en in de traditie van de westerse cultuur. Dat betekent wat voor hoe ik leef. Je hoopt dat je kinderen dat merken en er iets van overnemen. Kleinere tradities in ons gezin waren de kerkgang en het bezoek van musea en kerken tijdens vakanties. Daar waren de kinderen niet altijd enthousiast over. Ik denk dat ze

nu erkennen dat het ze toch iets heeft gebracht. Maar ze gaan er op eigen wijze mee om. Tradities geef je indirect door, hopend dat je kinderen er zelf de waarde van gaan inzien. Niet door het opleggen van leefregels of het laten leren van een lesje. Je moet de betekenis die de traditie voor jou heeft, laten zien.” “Hoe leer je bidden als je nooit iemand hebt horen bidden of gebedsteksten hebt gelezen? Tegelijkertijd houd je een traditie levend door vernieuwing en discussie. Ook de christelijke traditie, de manieren

“Binnen de CHE is dienstbaarheid de kern van onze traditie. Het gaat om meer dan het aanleren van technieken en vaardigheden om te slagen in de samenleving. Daaronder ligt het dat besef waarom je iets doet, namelijk vanuit de dienstbaarheid aan en de zorg voor elkaar. Zijn we daarin uniek? Nee. Wel is bij de CHE dienstbaarheid nadrukkelijk verbonden met de christelijke traditie en het christelijk geloof. Voor velen in onze samenleving is het christelijk geloof vreemd.”

Traditie houd je levend door vernieuwing en discussie

“De CHE moet openstaan naar de samenleving en zich dienstbaar opstellen. Er zijn studenten die tijdens hun stage voor het eerst kennismaken met een niet-christelijk milieu. Die moeten leren zich niet terug te trekken op hun eigen kleine tradities en gewoonten en een beetje normaal te doen als professional, normaal in de ogen van anderen. Pas dan kun je communiceren en laten merken waar je voor staat.”

CHE SCHERP

17


CHE relatie

‘Jezelf opnieuw uitvinden vraagt tijd’ We kijken films via Netflix, luisteren muziek via Spotify en onze smartphone ‘leasen’ we van onze provider. Bezit heeft afgedaan, gebruik heeft de toekomst. Strategieconsultant Johan Visser en Bedrijfskunde MER-student Gerhard Jansen helpen daarom een traditioneel autobedrijf te veranderen in een moderne mobiliteitsvoorziener.

Gerhard Jansen

18 CHE SCHERP


Lange tijd was een auto op de oprit een statussymbool. Maar die tijden zijn veranderd blijkt uit onderzoek dat Gerhard Jansen onder CHE-studenten hield. “Ze kennen de drang om een auto te bezitten veel minder. Dat komt niet alleen omdat ze jong zijn en nu gratis met het ov kunnen reizen. Ze hebben een hele andere mindset dan oudere generaties, omdat ze opgroeien in een andere economie.”

We houden niet meer van dure investeringen,

Ook stond hij aan de basis van de mobiliteitscheck, die in kaart brengt wat iemands mobiliteitsbehoefte én mobiliteitskosten zijn. ,,Veel mensen hebben geen idee wat ze jaarlijks kwijt zijn aan hun auto. Als ze er achter komen dat het om duizenden euro’s gaat, nemen ze andere beslissingen. Met de check kan Autobedrijf Brandsen klanten beter adviseren én nieuwe doelgroepen aanspreken.” Een voorbeeld? Jansen zat onlangs met een man om tafel die een grote zevenzitter reed, zodat al zijn kinderen in de auto pasten. ,,Maar die stoelen werden eigenlijk alleen af en toe in het weekend en op vakantie gebruikt. Door te kiezen voor een kleine, zuinige auto voor woonwerkverkeer bespaar je tientallen procenten op autokosten. Daarvan kun je met gemak een grote gezinsauto huren als het nodig is.”

maar spreiden de kosten via een

Geen auto’s

abonnement

verkopen, maar

Mobiliteitsoplosser Tijdens die sessies ontstond het concept van de mobiliteitsoplosser, die niet zozeer auto’s verkoopt maar mensen helpt bij het vervullen van behoeftes op mobiliteitsgebied. Bedrijfskunde MER-student Gerhard Jansen werkte dit idee verder uit, deed marktonderzoek en bedacht nieuwe productlijnen.

mobiliteitsbehoeftes Stappin-project Ook werd het Stappin-project bedacht. Verspreid over Barneveld komen meerdere huurauto’s te staan. Die zijn te huren met behulp van een app op je smartphone. Starten kan met behulp van een toegangscode, een sleutel ophalen is dus niet nodig. Jansen verwacht dat we over vijftien jaar volledig anders tegen mobiliteit aankijken. ”De ene keer huur je een auto, het volgende moment ga je met de trein richting een zakelijke afspraak in de binnenstad. Autobedrijven moeten daar op inspringen. Natuurlijk worden er straks ook nog auto’s verkocht. Dat blijft Autobedrijf Brandsen ook gewoon doen. Maar met deze nieuwe strategie missen ze de boot niet als de markt écht verandert.”

Innovatieve Bedrijfskunde is een van de vier nieuwe afstudeerrichtingen van de opleiding Bedrijfskunde MER

Johan Visser is eigenaar van StrategieSuite, dat bedrijven helpt bij het ontwikkelen van een nieuwe of aangescherpte strategie. Wat is in zijn ogen cruciaal als je jezelf opnieuw wilt uitvinden? 1. Je hebt een stok achter de deur nodig Veel bedrijven zijn elke dag zo druk dat er geen tijd is om effectief en gestructureerd na te denken over de toekomst. Begeleiding in het proces is cruciaal om te komen tot echte veranderingen. Een nieuwe strategie ontwikkelen kost tijd en geeft energie.

het vervullen van Die ontwikkeling signaleren trendwatchers wereldwijd in tal van branches. Kort door de bocht komt het hier op neer: eigendom is steeds minder relevant, het gaat er om dat je toegang hebt tot producten. En we houden niet meer van dure investeringen, maar spreiden de kosten liever via een abonnement. Het zijn dit soort trends die Visser van het Ermelose bedrijf StrategieSuite met Autobedrijf Brandsen besprak, dat opereert in een branche die structureel dalende verkoopcijfers kent. “We zijn door alle stappen van een strategietraject heen gegaan, waarbij het draaide om de vraag: biedt onze huidige manier van zakendoen nog kansen voor de lange termijn en zo nee, hoe creëren we op een nieuwe manier onderscheidend vermogen”, zegt strategieconsultant Johan Visser.

Tips voor een nieuwe strategie

2. Iemand anders kan het niet voor je bedenken Laat je niet begeleiden door een bureau dat op afstand een nieuwe strategie voor jou ontwikkelt. Dat levert waarschijnlijk een mooi document op dat in een la verdwijnt. Er is intrinsieke motivatie nodig om strategische veranderingen door te voeren. Je moet er zelf van overtuigd zijn dat belangrijke trends onomkeerbaar zijn. Doe het daarom echt samen. 3. Creëer zo vroeg mogelijk draagvlak Als je een nieuwe strategie in een te klein gezelschap ontwikkelt, kost het veel tijd om draagvlak te creëren onder de rest van de medewerkers. Als je in een vroeg stadium mensen betrekt, heb je daar veel voordeel van in de implementatiefase. 4. Experimenteer, maar niet onder eigen naam Een echt nieuwe strategie test je naast je bestaande bedrijfsvoering. Kies een naam voor je concept die niet gerelateerd is aan je bedrijfsnaam. Fouten of flops hebben dan in minder mate invloed op de dagelijkse business.

CHE SCHERP

19


CHE onderzoek

‘Ouderen hebben ons als erfdelers echt iets te bieden’ met bewoners. Daarin is er alle ruimte om te praten over geloof en zingeving. Een ander voorbeeld: middelbare scholieren kunnen als stageproject een ‘maatje’ worden voor een oudere. In dat contact zie je hoe betekenisvol ouderen kunnen zijn. Ze hebben veel wijsheid en levenservaring. Ze kunnen als ‘erfdelers’ vertellen over tradities en gebeurtenissen die de jongeren helemaal niet kennen. En andersom krijgen de ouderen een verhelderend kijkje in het leven van jongeren.”

Margriet Sprong

Zorgorganisatie Riederborgh in Ridderkerk ging samen met de CHE op zoek naar een nieuwe aanpak van ouderenzorg. Het resultaat: een zorgleefgemeenschap waarin vernieuwende vormen en oude tradities elkaar ontmoeten. Ok, je bent een christelijke zorgorganisatie – maar gaat dat ‘christelijk’ verder dan traditionele uitingen zoals de wekelijkse kerkdienst? Wat voor verschil maak je eigenlijk in het leven van ouderen? Die spannende vraag legde Riederborgh een paar jaar geleden op tafel. Margriet Sprong, geestelijk verzorger van de zorgorganisatie, pakte hem op. Samen met het lectoraat Media, Religie en Cultuur van de CHE besloot ze praktijkonderzoek te doen. De kernvraag: waar hebben ouderen van nu behoefte aan? De ontvangende kant Margriet hield vijftien diepte-interviews waaruit bleek dat ouderen er vooral naar verlangen om van betekenis te zijn voor anderen: “Dat klinkt logisch, maar in onze samenleving zitten zorgbehoevende ouderen vooral aan de ontván-

20 CHE SCHERP

gende kant. Terwijl ze juist behoefte hebben aan tweerichtingsverkeer. De samenleving mag ook iets van hén ontvangen. Deze mensen hebben zoveel te geven, maar wie ziet dat? Daarnaast ontdekten we dat ouderen tijdens hun levensavond meer ruimte willen maken voor zingevingsvragen. Ze willen weten of hun leven betekenis heeft gehad, of het onderdeel is van een groter verhaal.” Naar aanleiding van dit onderzoek startte de zorgorganisatie met een aantal pilots om te kijken hoe je de zorg op een nieuwe manier zou kunnen inrichten. Margriet: “Tweerichtingsverkeer begint met relaties. Daarom zijn we gaan zoeken hoe we ouderen, familie, medewerkers, vrijwilligers en mensen uit de buurt meer met elkaar kunnen ­verbinden. Dat doen we in allerlei vormen. Zo hebben we een netwerk van enthousiaste mensen opgezet die onder meer huiskamervieringen houden

Forse koerswijziging Door deze pilots kreeg de organisatie een nieuwe focus. Communitybuilding en ‘van betekenis zijn’ werden kernbegrippen bij het maken van beleidsmatige en strategische keuzes. Riederborgh veranderde zo van een zorginstelling in een zorgleefgemeenschap, een community. Een leerzaam traject – niet alleen voor de zorgorganisatie, maar ook voor de hogeschool. Margriet: ‘Het lectoraat Media, Religie en Cultuur kon ervaren wat er loskomt als je binnen een organisatie praktijkonderzoek – action research – gaat doen. Samen ontdekten we wat christelijke identiteit voor een ­organisatie betekent in een netwerk­ samenleving. Christelijke identiteit is meer dan alleen een kerkdienst of een pastoraal gesprek. Het behoort de organisatie in alle vezels van het bestaan te doortrekken.”

BOEKTIP In het boek Ouderen doen ertoe vertelt Margriet Sprong hoe onder meer Riederborgh werkt aan betekenisvolle ouderenzorg. De publicatie is gericht op bestuurders, leidinggevenden en beleidsmakers. Kijk op:

www.ouderendoenertoe.nl.


Tradities volgens Marleen van der Voet is een regel waaraan niemand zich lijkt te kunnen houden. Of ik de zondag zo blijf invullen als ik op mezelf woon? In ieder geval vind ik het fijn om een dag in de week niet met school bezig te zijn en niet te hoeven werken. Ik lees, luister muziek of doe een spelletje met mijn zus.”

Portret

Als mensen pijn wordt gedaan met het bestaan van Zwarte Piet dan vind ik dat niet goed

Van Koningsdag tot Vastentijd, van 1 aprilgrap tot Sint en Zwarte Piet. Een traditie is een oude gewoonte van een (grote) groep mensen. Staan oude gewoontes in de weg van het zelfdenkend individu? Of hebben we ze nodig voor het creëren van samenhang? Scherp laat drie CHE’ers hun zegje doen.

‘Ik heb nooit in Zwarte Piet geloofd’ “Volgens mij kun je het gezin waarin ik opgroei traditioneel en burgerlijk noemen”, lacht Marleen van der Voet. Van der Voet (17) was de jongste CHE-student toen ze vorig jaar startte met de hbo-v. Ze woont bij haar ouders in Veenendaal. “Bij ons gaat veel volgens een vast patroon. We eten iedere avond ‘op zijn Nederlands’

om half zes: aardappels, groenten en een stukje vlees. Kerkgang is belangrijk, we gaan twee keer op een zondag en die dag is echt een rustdag in ons gezin. Mijn zusjes, mijn broer en ik doen niets aan schoolwerk en de tv blijft uit. Dat geldt ook voor de computer. Het niet gebruiken van het mobieltje

“In ons gezin houden we allemaal van het Nederlandse schaatsen. Wedstrijden kijken we samen. We vieren de christelijke feestdagen, Koninginnedag en Sinterklaas. Mijn ouders hebben ons nooit in Sint en Zwarte Piet laten geloven. Ze vertelden van begin af aan dat het verklede mensen waren. Maar mijn moeder is dol op het kopen van cadeautjes en we vieren het ieder jaar uitgebreid. Toen ik in groep twee zat vertelde ik mijn klasgenoten dat Sint niet echt was. De juffrouw riep mij apart, ik moest dat geheim houden! Over Zwarte Piet heb ik geen uitgesproken mening. Misschien omdat ik hem altijd als een verkleed en geschminkte persoon heb gezien. Maar als mensen pijn wordt gedaan met het bestaan van Zwarte Piet dan vind ik dat niet goed. Wat ik waardeer aan de tradities in ons gezin is dat we met de families van mijn vader en mijn moeder ieder jaar een dag iets leuks doen. Het is fijn om bij elkaar te zijn. Waar ik en mijn broer en zussen later belanden weet ik niet, maar ik hoop dat wij er ook een traditie van maken om elkaar op te zoeken met onze eigen families.”

CHE SCHERP

21


CHE opleidingen

Journalist blijft een sterk merk, maar doet van alles en nog wat De traditionele whiskeydrinkende, sigaarrokende waakhond van de democratie is dood. De journalist 2.0 is steeds vaker een zzp’er, die zijn ziel ook aan de commercie heeft verkocht of werkt in een communicatie- of marketingfunctie. Wat vraagt dat van studenten en hoe speelt de CHE in op veranderingen in het werkveld?

Felix de Fijter (links) en Jasper van de Bovenkamp

22 CHE SCHERP


In 2008 begon Felix de Fijter samen met drie studiegenoten een eigen tekstbureau. De lancering van Tekstbureau Vakmaten was achteraf bezien een soort jeugdige overmoed. “We hadden weinig kaas gegeten van ondernemerschap, maar wat hadden we te verliezen? Een vaste baan bij een krant bijvoorbeeld was destijds al nauwelijks meer te vinden.”

In de afgelopen jaren ontwikkelde Vakmaten zich steeds meer tot een mini-uitgeverij, dat complete producties in eigen beheer realiseert, zoals de glossy Dordt ter gelegenheid van de Nationale Synode. “Hierin zoeken we de balans tussen journalistieke uitdaging en commercieel succes. Die twee gaan samen, al hebben we dat vooral na de opleiding moeten leren.”

Ruim zes jaar later kan De Fijter goed rondkomen van de schrijverij, maar daarvoor heeft hij wel zijn werkterrein moeten verbreden. “Wil je leven van de journalistiek alleen, dan kun je beter geen partner zoeken en een hypotheek afsluiten; het is keihard werken tegen lage tarieven. Zo zijn we wel begonnen, maar inmiddels hebben we onze scope verbreed en produceren we grotendeels voor commerciële partijen. Daarin komen journalistieke vaardigheden overigens absoluut van pas.”

Blog Eline Hoogenboom (29) kwam als brand manager terecht bij een uitgeverij. Het is haar taak om nieuwe doelgroepen aan te boren voor non-fictie. “Daarbij is het erg handig dat ik geleerd heb om creatief te denken en weet wat journalisten willen. Uiteindelijk is het verkopen van een boek niet wezenlijk anders dan het verkopen van een verhaal.”

Je moet jezelf écht positioneren als journalist, al voel ik me dat eerlijk gezegd niet echt meer

Als freelancer is het volgens de Utrechtse tekstschrijver van cruciaal belang dat je een verhaal kunt verkopen. “Heel veel studenten vinden dat lastig, merkten we vorig jaar toen we een blok lang colleges freelancejournalistiek verzorgden. Hoe onderscheid je je van de rest, hoe voer je een acquisitiegesprek en op welke wijze verkoop je een idee? Voor het antwoord op die vragen, zijn ondernemersvaardigheden onontbeerlijk.”

Daarnaast is ze oprichter van Huis van Belle, een blog voor christelijke meiden. Er werken vijfentwintig bloggers aan mee, die samen elke maand 35.000 unieke Foto: Leonard Walpot bezoekers naar de site trekken. Maar dat is nog niet genoeg om geld mee te verdienen. “Daar heb je minimaal 100.000 unieke bezoekers per maand voor nodig. Dan word je echt interessant voor adverteerders. In Nederland zijn er ongeveer tweeduizend bloggers die daarvan kunnen leven.” Huis van Belle groeide echter wel uit tot een merk en dat bood mogelijkheden om een magazine in de markt te zetten, vertelt Hoogenboom. “Zomaar een blad beginnen is duur en moeilijk, zelfs als je kunt aantonen dat er een markt voor is. Wij hebben door de jaren heen een platform opgebouwd met fans. Daarmee kan je naar een uitgever stappen.” Binnenkort verschijnt de vierde uitgave van haar eigen magazine Belle. Daarmee is een droom uitgekomen die ze al als student koesterde. Haar tips? “Kies een niche, ontwikkel jezelf, kies stages die passen bij je droom, doe veel praktijkervaring op. Je moet jezelf écht zien te positioneren als journalist, al voel ik me dat eerlijk gezegd zelf niet echt meer.”

Ondernemerschap centraal in nieuw curriculum Studenten gaan vanaf dag één aan de slag met journalistiek. Er wordt alleen nog maar geproduceerd voor échte mediakanalen. En iedere student start verplicht een eigen mediabedrijf, waarmee het liefst ook praktijkervaring wordt opgedaan voor externe opdrachtgevers. Dat zijn enkele belangrijke veranderingen in het nieuwe curriculum van de opleiding Journalistiek aan de CHE. “Ondernemerschap komt nadrukkelijk centraal te staan”, zegt docent Johan Snel. “Je bouwt tijdens de opleiding voortdurend aan je portfolio, met als doel dat je een sterk en onderscheidend vakprofiel hebt als je klaar bent met de opleiding.” Zestig procent van de studenten journalistiek vindt binnen anderhalf jaar werk op niveau. Van webredacteur tot camjo en van freelance vakjournalist tot bladenmaker. Maar ­studenten eindigen ook steeds vaker buiten het journalistieke werkveld. Ze worden voorlichter of tekstschrijver, belanden op marketing­ afdelingen en in communicatiefuncties. Dat komt volgens Snel door de duidelijke identiteit van een journalist. “Journalistiek is een sterk merk. Daar moeten we niet aan morrelen. We moeten dat profiel juist versterken. Vakmensen opleiden die écht iets kunnen. Daarmee word je juist aantrekkelijk voor werkgevers buiten het journalistieke werkveld.” Ook écht journalistiek werk blijft te vinden, gelooft Snel. “Natuurlijk zijn er minder banen, maar in de komende jaren nemen veel zestigers afscheid. Voor vijf mensen die vertrekken, komen er bij wijze van spreken twee nieuwe banen terug. En we leven in de golden age of journalism. In onze complexe samenleving is de behoefte aan goede journalistiek groter dan ooit.”

CHE SCHERP

23


CHE de stelling

De stelling Oneens

“De vraag is niet op welke plek vasthouden aan het verleden belangrijker is. Je zíet gewoon dat het een beweging is in de samenleving, dat dingen van vroeger weer teruggehaald worden. Ook bij bedrijven en organisaties. Kijk bijvoorbeeld naar de zorg, daar zie je dat het wijkgericht werken weer terugkomt. Ik heb voor mijn studie net literatuuronderzoek gedaan naar zorg in het onderwijs. Het opvallende daarbij vond ik dat je, als je kijkt naar de geschiedenis, ziet dat om de tien jaar dezelfde ontwikkelingen en discussies terugkomen. Natuurlijk is het goed om te vernieuwen, maar je moet niet willen vernieuwen om het vernieuwen. Je moet je altijd afvragen wat je van het verleden kunt leren. En dat geldt ook voor bedrijven en organisaties: voor hen is het altijd goed om terug te kijken.” Arina Vletter (22), 4e-jaars maatschappelijk werk

Familiebedrijven in spagaat

Bestuurders van familiebedrijven ervaren de spagaat tussen vernieuwing en het willen vasthouden aan familietradities in het bedrijf vaak als verlammend. Het is een van de vijf dilemma’s die naar voren komen uit onderzoek naar familiebedrijven door PwC. (Bron: Price Waterhouse Coopers)

24 CHE SCHERP

Tradities zijn belangrijker in de privésfeer dan binnen bedrijven/ organisaties. Eens

“Bedrijven willen vooruit. Zij willen niet blijven hangen in hoe het vroeger ging. Logisch, want wil je als bedrijf of als organisatie succesvol zijn, dan moet je de vernieuwen, anders kom je niet vooruit. Alleen, het is wel een feit dat mensen veranderingen lastig vinden. Ten diepste houden mensen niet van verandering en van vernieuwing. Denk aan een traditie als Kerst – dat vieren de meeste mensen ook elk jaar hetzelfde. Dus als je als bedrijf wilt vernieuwen, moet je wel goed rekening houden met het tempo van de consumenten. Blijf dus niet hangen in het oude, maar waak er ook voor dat je te snel gaat in je vernieuwingsdrang. Misschien ga je dan minder snel dan je zou willen, maar je moet de consument of cliënt natuurlijk wel meekrijgen.” Bram van Kleef (22), 4e-jaars communicatie

De belangrijkste Nederlandse tradities 1. Pakjesavond (Sinterklaas) 2. Kerstboom (Kerst)

3. Vrijmarkt (Koninginnedag) 4. Oliebollen (Oud & Nieuw) 5. Eieren kleuren (Pasen)

6. Raad van elf (Carnaval)

7. Beschuit met muisjes (Geboorte) 8. Kaarsjes uitblazen (Verjaardag) 9. Sint Maarten zingen 10. Haring happen

(Bron: Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed)

Comeback voor traditie

Traditie is bezig aan een comeback in de marketingwereld. Bedrijven laten zich graag voorstaan op hun historie, producten en merken met een ouderwetse uitstraling doen het goed. In Amerika heeft het fenomeen zelfs een naam: backstorytelling. (Bron: Intermediair)

Oneens

“Het woord ‘traditie’ heeft in deze tijd vaak een negatieve klank. In organisatieperspectief wordt dit begrip menigmaal geassocieerd met vastgeroeste gewoontes en het niet bereid zijn tot verandering. Tradities behoren echter tot cultuurelementen van een organisatie. Bezinning op de eigen wortels is nodig om je te realiseren wie je als organisatie wilt zijn. Anders worden tradities verdreven door trends. Ik ben het dus niet eens met de stelling.” Dirk Goijert, Academie Mens & Organisatie

Oneens

“De stelling draagt de suggestie in zich dat een traditie iets is wat je aan of uit kunt zetten. Een traditie heeft dan een instrumenteel karakter. Maar een traditie kies je niet, je bevindt je er in. Bedrijven bevinden zich ook in tradities. Er bestaan (vaak onbewust) ideeën van goed werkgeverschap of van waarden op de werkvloer, over de zin van het werk, hoe je met elkaar omgaat, etcetera. Deze ‘ideeën’ zijn eerder belichaamd in sociale praktijken dan in expliciete overtuigingen. In al deze elementen zie ik geen verschil tussen de privésfeer en de sfeer van bedrijven.” Dirk van Schepen, Academie Theologie


Tradities volgens Remco van de Pol zijn er voorbeelden van. Verder applaudisseren Nederlandse studentenverenigingen niet als iemand wat heeft gezegd wat bijval verdient. Er wordt b’vo! geroepen, een afkorting van bravo. Niet-studenten heten burgers en een stropdas noemen we das. NSEde kent het gebruik rond Valentijnsdag een vrouwelijk bestuurslid van een andere

Iedereen aannemen zou kwaliteitsverlies betekenen.

Portret Van Koningsdag tot Vastentijd, van 1 aprilgrap tot Sint en Zwarte Piet. Een traditie is een oude gewoonte van een (grote) groep mensen. Staan oude gewoontes in de weg van het zelfdenkend individu? Of hebben we ze nodig voor het creëren van samenhang? Scherp laat 3 CHE’ers hun zegje doen.

‘Rites zijn belangrijk voor het karakter van de vereniging’ “Dit jaar staat in het teken van mijn werk als praeses voor Navigators Studentenvereniging Ede, NSEde”, vertelt Remco van de Pol, vijfdejaarsstudent Communicatie. “Vier dagen per week gaan op aan bestuurswerk, de vijfde is voor mijn studie en de ChristenUnie.” (Van de Pol stond op de kandidatenlijst voor de gemeenteverkiezingen in Ede, red.).

“Tradities zijn belangrijk in het verenigingsleven”, vindt Van de Pol. “De meeste gebruiken lijken op het eerste gezicht nutteloos, maar ze creëren een eigen cultuur en binden de vereniging. Het verenigingsleven staat bol van de kleine en grote gebruiken, ze zijn zo ingebed dat ik erover moet nadenken om ze aan te wijzen. Het gebruik van Latijn en eigen woordkeuzes

vereniging te ontvoeren. Die ontvoeringen worden dezelfde dag nog afgehandeld. Het belangrijkste van het uithalen van grappen met zusterverenigingen is de verbroedering als het bestuurslid weer wordt overgedragen aan haar eigen club. Daar hoort het zingen van onze verenigingsliederen bij. Ontgroening een traditie? Wij noemen het geen ontgroening. We halen mensen niet persoonlijk door de mangel. Het gaat om kennismaken, met elkaar en met de tradities. Als die rites verdwijnen heeft dat gevolgen voor het karakter van de vereniging.” NSEde is met zo’n 200 leden populair in Ede. De meesten zitten op de CHE. Afgelopen september werden aspirantleden geweigerd. “Iedereen aannemen zou kwaliteitsverlies betekenen. We willen onze cultuur behouden. Die leunt op goede kringleiders, en daarvan moet je er genoeg hebben. Mensen die anderen een spiegel kunnen voorhouden. Grappen en grollen zijn leuk, maar bij de Navigators draait het toch om het geloof in God en de kringavonden. In mijn eigen leven probeer ik minstens eenmaal per dag tijd te nemen voor bezinning en gebed. Dat is een ‘traditie’ die ik wil vasthouden.”

CHE SCHERP

25


haar jubile t r e i v E H C De

u m . Ze s t i g

e n i n s p i ra t g n i k r e w n e sam

ie. Da

Satvhee

23 april Crazython

Date!

Het maakt niet uit hoe je je voortbeweegt (rolschaatsen, zaklopen etc.), maar maak zoveel

Samen in actie!

mogelijk rondjes en haal zoveel mogelijk geld op!

Compassion geven we aan anderen, dichtbij

Edense kunstenaars op onderwijs.

Vieren is geven. Samen met Dien je Stad Ede en en ver weg een kans. Met Dien je Stad dienen we de bewoners van Ede door onze inzet.

17 en 24 mei

Tentoonstelling Edense Kunstenaars. Wat is de visie van

26 mei

Jubileum

Via Compassion geven we studenten die in armoede zijn opgegroeid de kans om te studeren. Zo wordt geven écht vieren!

Samen vieren!

We kijken dankbaar terug op wat God ons in de afgelopen 60 jaar gegeven heeft. Samen met

SAMEn VIEREN

mensen en organisaties die betrokken zijn of waren bij de hogeschool vieren we ons bestaan.

Samen van betekenis! Wat is de betekenis van de CHE in het verleden en hoe ziet de hogeschool haar betekenis in de toekomst? Met haar christelijk verhaal richt de CHE zich op de hele samenleving. Op verschillende manieren wordt dat verhaal verteld.

Inspiratieavond met Ben Tiggelaar over 12 leidersschapsprincipes.

26 september, ochtend

In de dankdienst willen we samen met medewerkers, alumni, werkveldpartners en relaties stil staan bij de bron van ons bestaan. Aansluitend feestelijke receptie.

26 september, middag

Iedere academie organiseert een eigen middagprogramma voor relaties, alumni en medewerkers.

26 september, avond

Reunie alumni, (oud)-medewerkers Natuurlijk is er ook een reünie! Vrijdagavond 19.00 uur begint de reünie voor alumni en (oud)-medewerkers. Je kunt je nu al inschrijven voor de reünie via het inschrijfformulier. Vanaf 17.00 uur is er de mogelijkheid om aan een buffet deel te nemen.

27 november

Het lectoraat van de CHE organiseert een proeverij. Kom proeven van de kennis binnen de CHE.

26 CHE SCHERP

Lees alles over het jubileum


j a a r o n d e r w i j s, s t u d e n t e n , d o c e n t e n ,

t l e ve r t h e e l wa t h e r i n n e r i n g e n o p !

Veldwerk In de jaren 80 waren do

Zo was daar docent b. Di

centen overijverig.

e in de kerstvakantie zitting hield in het resta urant van Utrecht CS om met studenten hun scriptie te bespreken. Over honore ring hoorde je in die tijd niemand. Peter Blokhuis

Mediatheek 1992

Identiteit

Vijverberg

Compassion: Jubileum Investeer in

r de CH E. Ik kwam Van de reformatorische school naa geloofsbelevingen. in een klas met zeer uiteenlopende ld van overtuigd dat Mijn klasgenoot was er bijvoorbee . We konden het psychische ziekten demonen waren mochten er zijn, maar allemaal uitspreken, de botsingen het over God zelf ging. we vonden elkaar altijd weer als Marianne van der Hoek

gezond leiderschap Via het LDP-programma van Compassion kan jij een student helpen om zijn of haar droom te realiseren. Kijk voor de sponsor-acties die we organiseren op www.chejubileum.nl/compassion, waar je ook direct kunt doneren!

Bij de CHE denk ik aan... ... colleges van bijdehante docenten, door de modder

tijgeren, aan Yusef die door de gang slentert. Met de

opleiding journalistiek was er een talentenjacht. Daar heb

ik gespeeld met mijn band. Dus mijn ontwikkeling als singer

songwriter is hier wel begonnen. Rogier Pelgrim

op www.chejubileum.nl

Oproep Fotowedstrijd! Doe mee aan de CHE jubileum fotowedstrijd met het thema met

het oog op God. Kijk voor de voorwaarden op www.chejubileum.nl/ activiteiten/fotowedstrijd.

Wij zijn op zoek naar jouw verhaal, foto en/of anekdote. Plaats ook een herinnering op www.chejubileum/herinneringen CHE SCHERP

27


Column

Verspil je leven! Het lijkt nutteloos. Je buurman uitnodigen om te komen eten – “zit hij daar nou echt op te wachten?” -, wandelen met een vrouw met het verstand van een klein kind – “ze kan niet eens praten”, een Turks meisje helpen met huiswerkbegeleiding – “kunnen ze dat niet gewoon op school regelen?”.

Toch zijn er veel Edese jongeren die dit maar al te graag doen. Mis ik dan iets? Deze jongeren hebben al vroeg in hun leven door hoe waardevol het is om voor andere mensen iets te kunnen betekenen. Deze ontdekking vindt vaak plaats tijdens het helpen. Het gaat niet zozeer om het doen, maar wat er doorheen gebeurt: erkenning geven aan de ander door er te zijn. Het contact dat ontstaat wat direct zo wezenlijk en van betekenis is. Het kleine gewone dat voor de ander zomaar het bijzondere grootte is.

Jubileum Dreigende uithuisplaatsing Een jongen van dertien jaar staat op het punt om uit huis geplaatst te worden. Driftbuien en woedeaanvallen maken de thuissituatie onhoudbaar. Netwerk Dien je Stad wordt door de gezinsbegeleider benaderd. De jongen, wonend bij zijn moeder en zussen, mist een mannelijk figuur in zijn leven. Een jongen (23) in het Netwerk Dien je Stad stelt zichzelf beschikbaar. Hij komt in de leefwereld van deze jongen terecht. Ze gaan regelmatig gamen en boksen waardoor de jongen erkenning ervaart voor wie hij is. Voor het eerst voelt hij de ruimte en veiligheid om echt te delen wat hem dwars zit. Er is veel

Dien je Stad-actie

Academie Mens &

Organisatie

(h)erkenning. Binnen korte tijd neemt het aantal woede- en driftbuien af met als gevolg dat deze jongen thuis kan blijven wonen. Wat een feest! Zo maken jongeren verschil in de levens van mensen. Niet omdat ze moeten kantelen en participeren, maar omdat ze graag van betekenis willen zijn vóór de ander. Er is een Man die hen is voor gegaan in het verspillen van zijn leven. Is dát leven het waard om jouw leven aan te verspillen?

Eelke Dekens, initiatiefnemer Netwerk Dien je Stad Jongeren bieden hulp en netwerk aan mensen die weinig of geen netwerk hebben.

28 CHE SCHERP

Lees alles over het jubileum


‘Door mijn sponsors kan ik nu Theologie studeren’ Estalin Paul Dias Rosales (20) studeert sinds kort Theologie aan het South dit American Seminary in Ecuador. Hij is een van de zes studenten die de CHE jubileumjaar de kans geeft om zowel een studie te volgen als deel te nemen aan het Leadership Development Program (LDP) van Compassion.

zijn persoonlijke sponsorschap eind igde, heeft hij zijn baan opgezegd en is hij fulltime miss ionaris geworden. Rond mijn achttiende heb ik in gesp rek met mijn voorganger besloten om Theologie te gaan studeren. Het is erg gaaf dat CHE’ers mij nu sponsoren om dit kunnen doen.” Wat zijn de uitdagingen voor de kerk in Latijns-Amerika? “De jongere generatie is de toekoms t van onze regio. Veel jongeren zitten vast aan drugs en alcohol en in criminele activiteiten. Als kerk en moeten we naar deze jongeren uitreiken. Hét middel om dit te bereiken is sport. Daarom organisee r ik regelmatig voetbaltoernooien om jongeren met het evangelie te bereiken.” Je bent van huis uit rooms-katholi ek, maar studeert nu aan een evangelicaal seminari e. “Mijn vader had er eerst wel moe ite mee, maar steunt mij nu volledig. Dat is bijzonder! Je ziet hier in Ecuador dat veel katholieken vastzitten in tradities en veel met beelden bezig zijn. Dat staat ver van me af, maar respect en liefde zijn hier belangrij ke waarden.”

Communicatieadviseur Benjamin Hoddenbagh overhandigt de Ecuadori aanse student Estalin een cadeau namens de Academie Theologie. Foto: Ruben Timman

Hoewel er in het gezin waar Estalin opgroeide nooit een tekort was aan voedsel, was er niet genoeg inkomen voor andere basale behoeftes, zoals medische hulp of studie. Estalin: “Armoede is vooral beperkend. Je kan niet doen wat anderen wel kunnen en daardoor zijn je kansen beperkt. Compassion steunde mij en ons gezin gelukkig niet alleen financieel, maar door het volgen van de programma’s kreeg ik ook een andere blik op mijn gezondheid en ging ik dromen over mijn toekomst.”

op www.chejubileum.nl

Wat heeft je ertoe bewogen om Theologie te gaan studeren? “Op mijn vijftiende was ik op een Compassionkamp en werd ik tijdens een preek over vergeving aangeraakt door de Geest. Vanaf dat

moment is mijn houding naar anderen veranderd. Mijn voorganger is mij geestelijk gaan begeleiden. Mijn sponsor uit Amerika was een sportman met een missionair hart. Hij heeft al die jaren intensief voor mij gebeden. Hij is mijn grote voorbeeld. Een paar maanden voordat

CHE voor Compassionstudenten In het kader van het jubileumjaar wil de CHE zes studenten die in armoede zijn opgegroeid de kans geven om eenzelfde studie te volgen als de CHE aanbiedt. De komende maanden wil de CHE hiervoor via allerlei activiteiten e 60.000,- ophalen. Het gaat om de volgende studenten: Pius Nyikiriza,Samuel Mutyaba,Marting Ngabirano,Moses Gidongo, Estalin Rosales en Yubeisy Encarnacion Op de website www.compassion.nl/che kun je kennismaken met alle studenten. Meer informatie: www.chejubileum.nl/compassion

CHE SCHERP

29


CHE IDENTITEIT

Een moderne zendeling in Thailand Veel studenten vinden het moeilijk om kritisch te zijn

Met zijn vrouw Adriana en twee jonge dochtertjes Salomé en Chaja verwisselde Hendrie van Maanen (39) een jaar geleden de CHE voor het McGilvary College of Divinity in Chiang Mai, Thailand. Voor aspirant dominees vanuit heel Azië ontvouwt hij de roemruchte historie van de wereldwijde kerk en ontrafelt hij de evangeliën van Lukas en Johannes. “Nu en dan zitten we elkaar met open mond aan te kijken.”

30 CHE SCHERP


Het is vlak voor Kerst. En juist in die periode word je als cultuurminnende Europeaan ongenadig met je neus op de Thaise feiten gedrukt. Hendrie is zo’n cultuurliefhebber. In Nederland was ‘ie kind aan huis bij de Utrechtse Nicolaïkerk waar de huiscantorij op Kerstavond de honderden toehoorders liefkoosde met Händel, Bach en Mendelssohn. “En na afloop glühwein bij de vuurkorf”, zegt Hendrie met een beetje weemoed. In de hoek van z’n woonkamer staat een liturgische kaars die de herinnering zo nu en dan doet branden. “Een protestant die hier Bach opzet, wordt voor paap versleten.” Op de radio en in de duizelingwekkend grote shopping malls van Chiang Mai resoneren veeleer White Christmas of een zijige uitvoering van Yesterday, terwijl blauwe of paarse kerstbomen de onvermoeibaar knipperende getuigen zijn van wat we in Europa kerstfeest noemen. ‘t Is maar een klein inkijkje in de gapende cultuurkloof die Hendrie met z’n gezin overstak. Aan de CHE was hij negen jaar verbonden, voornamelijk bij de academie Management & Organisatie, waar hij ethiek doceerde. Samen met collega Johan Snel gaf hij ook les in Europese Cultuur, waarbij hij de kerkgeschiedenis voor zijn rekening nam. Hendrie was tegelijkertijd teamleider en manager van het internationale programma van M&O. Geregeld vloog hij naar bijvoorbeeld de Verenigde Staten of Oost–Europa om de internationale banden aan te trekken en te benutten. Kaukasus Hij, en ook zijn vrouw Adriana die werkzaam was bij de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) in Den Haag, maakte er geen geheim van graag eens de vleugels uit te slaan. Vanuit een enigszins onbestemd, maar tegelijkertijd weerbarstig verlangen zich ook eens buiten ’s landsgrenzen tot nut te maken. Al was het knetterboeddhistische Thailand nu niet direct één van de landen waar ze luisterend naar de Nicolaïcantorij over mijmerden. “Ik heb meer fascinatie gehad voor de Kaukasus, bijvoorbeeld”, zegt Hendrie. Als student Economische Geografie was hij een van de weinigen uit zijn lichting wiens hart uitging naar die altijd rommelende onderbuik van de voormalige Sovjet-Unie. Maar Chiang Mai? Dat moest hij bij wijze van spreken opzoeken in de Grote Bosatlas. Gelegen in het bergachtige noorden van Thailand, ingeklemd tussen Myanmar ten westen en

Laos ten oosten, na Bangkok de belangrijkste stad van het land, geliefd bij toeristen die niet van toeristen houden en befaamd vanwege z’n talrijke tempels. En het is dus de stad waar het McGilvary College of Divinity in 1889 werd opgericht. Net als destijds wil de universiteit vandaag jonge predikanten ‘theologisch trainen, voeden in geloof en ontwikkelen in leiderschap’. Daar heeft de universiteit deugdelijk geschoolde docenten voor nodig, die ze moet zoeken buiten Thailand. In Australië, de Verenigde Staten en dus ook in Nederland, waar Kerk in Actie, dat het McGilvary College ondersteunt, eens in de zoveel tijd op zoek gaat naar een geschikte kandidaat. Dit keer werd dat Hendrie. Roeping Hendrie weet zich geroepen, zegt hij met een beetje schroom. “We zijn uitgezonden – als zendeling – en zo zie ik dat dan ook. Maar ben

Het niveau van het basis- en middelbaar onderwijs in Thailand behoort tot het laagste van heel Azië

ik geen klassieke missionair, heengegaan om verloren zielen tot bekering te brengen. Het is mijn taak, mijn roeping om studenten te onderwijzen, hun kennis en vaardigheden bij te brengen. Zodat ze zich tot theoloog en tot predikant kunnen ontwikkelen en opdat ze wat te vertellen hebben als ze straks thuiskomen en aan het hoofd van een christelijke gemeente staan.” Dat doet Hendrie op een andere manier dan de professoren onder wiens gehoor hij zelf tot theoloog werd opgeleid. “Tijdens mijn eerste college verkondigde een hoogleraar met een uitgestreken gezicht dat de nachtelijke tweespraak tussen Jezus en Nikodemus uiteraard nooit heeft plaatsgevonden. Immers, de

spraakverwarring over de wedergeboorte bestaat alleen in het Grieks, terwijl Jezus Aramees sprak... Ja, dan zit je wel even te stuiteren op je stoel.” Zo’n vuurdoop stond de aspirant dominees in Chiang Mai niet te wachten. “Ik ben aangesteld bij het McGilvary College of Divinty. Dat is wat anders dan theology en dat onderscheid is niet zonder reden. Van Westerse studenten verwachten we dat ze kritisch durven nadenken, op basis van verschillende bronnen zelf een mening vormen en op wetenschappelijke Lees verder op pagina 32

CHE SCHERP

31


CHE IDENTITEIT

Vervolg moderne zendeling in Thailand

wijze in staat zijn hoofd- en bijzaken te scheiden.” Voor de studenten die Hendrie onder z’n hoede heeft, geldt dat in mindere mate. “En dan werkt het niet als je ze zonder waarschuwing in het diepe gooit.” “Kijk, het niveau van het basis- en middelbaar onderwijs in Thailand behoort tot het laagste van heel Azië”, legt Hendrie uit. “Dat zeg ik niet, dat schrijft de Bangkok Post. Die achterstand proberen ze te compenseren door Westerse onderwijsinvloeden te importeren. Dan gaat het bijvoorbeeld om kwaliteitsdoelstellingen. Mijn kritiek op de Nederlandse aanpak is dat het vooral om kwaliteit op papier gaat – wat in de klas gebeurt, krijgt bijna geen aandacht. Dat is hier in Thailand dus nog vele malen erger. Want wat ze in Nederland wél goed doen, namelijk evalueren, feedback vragen en geven, dat hebben ze hier nu juist achterwege gelaten.” Oftewel, er wordt wel geëvalueerd, maar Hendrie krijgt er niets van te horen. “En met de resultaten wordt niets gedaan.”

Als ze onvoldoende niveau laten zien, geef ik een onvoldoende. En dat is dan zo’n moment waarop de mond van de studenten openvalt. Dat zijn

Nacht

van Gebed

voor de vervolgde kerk

ze hier niet gewend.

“Maar alsjeblieft”, vervolgt hij, “het is geen kritiek. Dat moet je niet opschrijven. Het werkt hier gewoon anders.” Dat wil overigens niet zeggen dat Hendrie er zich zomaar in schikt. “Mijn studenten vroegen me vlak voor een mid-term exam doodleuk wat ik van plan was te gaan vragen”, vertelt hij met een blik alsof hij het weer voor het eerst hoort. “Dat was dus geen grap, hè! Dat meenden ze serieus.” Het zijn momenten waarop Hendrie’s mond openvalt. “Je zit toch niet op een universiteit om iets uit je hoofd te leren om het vervolgens op te schrijven? Nee, ik schrijf een aantal boeken voor, die lees je als student, je weegt het belang van de inhoud en ontwikkelt de vaardigheid om daar een mening over te formuleren. En als ze daarin onvoldoende niveau laten zien, geef ik een onvoldoende.” En dat is dan zo’n moment waarop de mond van de studenten openvalt. “Nee, onvoldoendes zijn ze hier ook niet gewend.”

13 op 14 juni 2014 32 CHE SCHERP

www.nachtvangebed.nl

Autoriteit Niet dat Hendrie bang hoeft te zijn voor mopperende studenten. Eerbied voor autoriteit is in de Thaise cultuur een belangrijke waarde. En met die eerbied komt een volgzame nederigheid waar Hendrie zich nu en dan wat ongemakkelijk bij voelt. “Als leraar – adjaan – sta je sowieso al hoog op de


maatschappelijke ladder. En als adjaan op het erf van de godsdienst neemt dat alleen maar toe. “Studenten willen je bord afwassen en een verjaardagstaart voor de decaan mag niet met studenten worden gedeeld.”

Het niveau van het basis- en middelbaar onderwijs in Thailand behoort tot het laagste van heel Azië

In het klaslokaal werkt die cultuur door, zegt Hendrie. “Veel studenten vinden het in eerste instantie erg moeilijk kritisch te zijn. Van een student kreeg ik een opdracht in het kader van Schriftkritiek terug met een notitie erbij dat hij die opdracht alleen heeft uitgevoerd omdat het hem werd opgedragen, niet omdat hij kritisch wilde zijn op de Bijbel.” Maar de leermeester en de student begrijpen elkaar na een jaar steeds beter. “Mijn studenten boeken veel progressie en ik leer ook veel van hen”, zegt Hendrie. “En dan heb ik het vooral over hun levenshouding. Ze leiden hun leven in grote afhankelijkheid van hun Schepper. Veel studenten hebben huis en haard – of die nu in Vietnam, Laos, Myanmar of Thailand gelegen zijn – achtergelaten. Sommigen riskeren zelfs vervolging of gevangenschap en geven alles op om hier hun diploma te behalen, om dominee te worden.”

“Soms gaat die afhankelijkheid veel verder dan mij – met mijn Hollandse nuchterheid – lief is, beginnen ze al te bidden als de computer kapot gaat. Maar even geleden stonden ze plotseling met z’n allen bij ons in de woonkamer met groot enthousiasme en ogenschijnlijke onbekommerdheid kerstliederen te zingen. Alsof er engelen je huis zijn binnengewandeld. Op die momenten realiseer ik me wat een voorrecht het is dat ik mijn tijd mag delen met de mensen in dit land.”

WEBTIP Meer lezen over de ervaringen van Hendrie en Adriana van Maanen? Kijk voor hun maandelijkse blog op

www.kerkinactie.nl/ blogvanmaanen

CHE SCHERP

33


CHE opleidingen

‘De studie heeft me met beide benen op de grond gezet’ Daniël van Maaren volgde de GPW-opleiding tot Evangelisch Voorganger

34 CHE SCHERP


Hij hecht veel waarde aan vrijheid in de kerk, maar gelooft ook dat een gemeente baat heeft bij vaste tradities zoals scholing voor het ambt. In november vorig jaar ontving Daniël van Maaren (29) zijn diploma voor de GPW-opleiding tot Evangelisch Voorganger. Hij kon meteen aan de slag. Als jongen groeide Daniël op in de Vergadering van Gelovigen – van de Kerk van de Nazarener had hij tot zijn studententijd nog nooit gehoord. Maar tijdens zijn opleiding tot Evangelisch Voorganger gaf een docent hem de tip om stage te gaan lopen bij een gemeente van deze Nazareners in Veenendaal. Het raakte Daniël meteen: de degelijke opbouw van een traditionele kerk, maar de vormvrijheid van de evangelische. Na zijn stage en opleiding werd hij er – eind vorig jaar – meteen als deeltijdpastor aangenomen. “Het is een heel eenvoudige gemeente,

‘Je kunt hoge idealen hebben, maar de praktijk is vaak weerbarstig’

met zo’n veertig leden en twintig vrienden. In vergelijking met de meeste kerken in Veenendaal zijn we niet meer dan een kring. Het is ook een bijzonder samen­ raapsel van mensen. Een gemeenschap van gebroken zielen, hunkerend naar heiligheid. Toen ik hier voor het eerst kwam, werd ik getroffen door de sociale bewogenheid, de betrokkenheid, de échte naastenliefde. Ik zag Gods Koninkrijk aan het werk. Hier gebeurt wat, en dat spreekt me aan.” Geen A of B Daniël kreeg zijn ‘roeping’ tot predikant niet op een briefje uit de hemel. De weg

naar de preekstoel kende veel afslagen: een aantal baantjes in de zorg, een jaartje SPW. “Ik geloof niet zo in één weg. Het leven met de Geest is vaak een dynamisch proces waarin je zelf een verantwoordelijkheid hebt om keuzes te maken. Ik groeide er naar toe om mijn professionele carrière aan God te wijden. Ik besloot om de Evangelisch Theologische Hogeschool te gaan doen – later werd dit onderdeel van Godsdienst Pastoraal Werk (GPW) aan de CHE. Maar ik wist nog niet precies wat ik daarmee wilde. Iets in het pastoraat? Jeugdwerk? Gaandeweg drong het besef door dat ik voorganger wilde worden.” Met de GPW-minor Evangelisch Voorganger werd Daniël in de tweede helft van zijn studie klaargestoomd voor het kerkleiderschap. Geeft die opleiding hem als jonge pastor voldoende handvatten om dit verantwoordelijke werk te doen? “Mij heeft het heel veel gebracht. De opleiding is breed en praktisch. Er is aandacht voor exegese, voor ontwikkelingspsychologie, voor sociaal-relationele vaardigheden, voor pastoraat, voor management, en ik heb er goed leren preken. Alle zaken waar je als pastor mee te maken krijgt, passeren de revue.” Spanningsveld De studie hielp Daniël ook om zijn verwachtingen over zijn rol als voorganger bij te stellen. “De docenten confronteerden me stevig met het spanningsveld tussen ideaal en werkelijkheid. Je kunt als kerk hoge idealen hebben over zaken als huwelijk, seksualiteit en integriteit, maar de praktijk van het geloofsleven is weerbarstig. Als christenen zijn we ‘heiligen’, maar ook kinderen Gods in wording. De opleiding heeft me wat dat betreft met beide benen op de grond gezet. Ik ben er rijper en volwassener door geworden.” Natuurlijk past niet alles binnen zo’n brede studie. Daniël had graag meer willen leren over apologetiek – dat heeft hij ook aan de CHE teruggegeven. “Ik kom in mijn werk nogal wat kritiek op het christendom tegen. Het is niet eenvoudig om atheïsten te woord te staan. De zoektocht naar rationele argumenten heb ik toch vooral

zelf moeten maken. Al denk ik uiteindelijk dat geloof niet in de eerste plaats een zaak van de rede is, maar van het hart.” Stevige basis Binnen sommige evangelische kringen geldt het als pre als je níét gestudeerd hebt – dat zou meer ruimte laten voor het werk van de Geest. “Wat dat betreft leunt mijn kerkgenootschap toch meer naar de traditionele kant. We hechten veel waarde aan een degelijke scholing – en terecht. Begrijp me goed: ik geloof in het priesterschap van álle gelovigen. En ik heb niks met kerkelijke machtsstructuren. Maar je hebt kennis van zaken nodig om die 2000 jaar oude boodschap te vertalen naar het hier en nu. Dat vraagt om voorgangers met een stevige basis. Ik ben ook nog lang niet uitgeleerd: ik studeer nog altijd twee dagen per week aan de vervolg­ opleiding van onze kerk om verder te groeien.”

GPW-opleiding tot Evangelisch Voorganger De opleiding tot Evangelisch Voorganger is een minor van de studie Godsdienst Pastoraal Werk. Veel studenten volgen deze GPW-studie in deeltijd, naast een bestaande baan. “Vaak willen deze mensen een switch maken naar het werken voor de kerk, en dan is dit een goede opstap”, vertelt Cees Stavleu – sinds januari dit jaar coördinator van de minor Evangelisch Voorganger. Wat is het verschil tussen deze opleiding en een universitaire opleiding? “Bij ons ligt er meer nadruk op de praktische toerusting van de predikant en wat minder op intellectuele bagage. In de praktijk blijken onze studenten met dat brede fundament uitstekend uit de voeten te kunnen in evangelische gemeenten. Ze zijn sterk als coach, maar hebben ook voldoende theologische kennis in huis.” De deeltijdopleiding GPW-Evangelisch Voorganger duurt vier jaar en kost zo’n 25 uur per week aan studie, les en praktijk. Meer weten? Kijk op www.che.nl/gpw.

››

CHE SCHERP

35


CHE TRANSFER SOCIALE STUDIES

‘Schuldhulpverlening is maatwerk geworden’

Post-hbo opleiding biedt effectieve tools opeens verdwijnen. Zelfs als je keurig een paar maanden salaris hebt gespaard, kom je niet ver meer. Al snel komt het moment dat je je hypotheek niet meer kunt betalen. Mensen in deze categorie hebben heel andere hulp nodig dan de ‘oude’ doelgroep.”

De post-hbo Schuldhulpverlening helpt professionals aan nieuwe instrumenten om hun werk goed te doen. Dat is nodig, want de schuldhulp is de afgelopen tijd behoorlijk veranderd. CHE- opleidingsdocent Alie Wiertsema – ze doceert materiële hulpverlening – geeft een inkijkje in de nieuwe schuldenproblematiek. Steeds meer mensen raken in geldnood. Staat de traditionele calvinistische zuinigheid onder druk? “Nee, het is vooral de crisis die hard toeslaat. In het verleden waren het met name armere mensen die in de schulden raakten. De laatste jaren is daar een heel andere doelgroep bij gekomen. Mensen met een prima salaris die hun baan verliezen, zien hun geld

36 CHE SCHERP

s­ chuldeisers is een wezenlijk onderdeel van de studie. Je kunt bovendien eigen casussen inbrengen, zodat je praktijk en opleiding met elkaar kunt verbinden.”

Hebben schuldhulpverleners die nieuwe kennis niet in huis? “Wij zien dat gemeentes – die tegenwoordig de verantwoordelijkheid dragen voor schuldhulpverlening – tot voor kort vooral gericht waren op het wégwerken van schulden. Je maakte een plan om de schulden af te lossen en voerde dat met de cliënt uit. Maar al langere tijd is duidelijk dat dit voor veel mensen niet haalbaar is. Ze moeten ermee leren leven dat ze langere tijd schulden zullen hebben. Ze hebben hulp nodig om daarmee om te gaan. Daarin spelen gesprekken tussen hulpverlener en cliënt een veel grotere rol dan vroeger. Schuldhulp is echt maatwerk geworden, want de profielen van mensen met schulden verschillen sterk.”

Post-hbo Schuldhulpverlening

Op wat voor manier helpt deze opleiding professionals een stap verder? “Als je ruime ervaring hebt met de reken­ kundige kant van schuldhulpverlening, kun je bij ons terecht voor de andere kant: het aanscherpen van je gespreksvoering. We helpen je om cliënten systematisch te begeleiden door middel van motiverende gespreksvoering. Heb je al wel ervaring met het voeren van gesprekken, maar mis je kennis op rekengebied, ook dan is deze opleiding een waardevolle aanvulling. Het opstellen van budgetten en rekenschema’s en het maken van afspraken met

Studiebelasting 48 lesuren (verdeeld over 4 maanden) en 96 uur zelfstudie

In 8 dinsdagen krijgen professionals in de schuldhulp een stoomcursus rond de thema’s recht, gespreksvaardigheden en rekenen. De opleiding sluit aan bij de NEN-norm 8084. Start dinsdag 2 september 2014

Prijs E 2975,- (ex. literatuur)

Open Avond Transfer Sociale Studies, dinsdag 13 mei 2014 19.30 - 21.00 uur


CHE TRANSFER EDUCATIE

Master leert docenten innoveren op eigen school Je wilt als docent vooruit, bijdragen aan innovatie binnen je school. Maar hoe doe je dat? De masteropleiding Leren en innoveren van Driestar Hogeschool, CHE en GH helpt docenten die voor de klas staan én hun stempel willen

Albert van Hell

drukken op onderwijsvernieuwingen. Eén van de studenten is Albert van Hell. Van Hell geeft les in pedagogiek en omgangskunde aan het Hoornbeeck College en zit in de ontwikkelgroep van zijn school. Hij denkt daarin na over vernieuwingen binnen de mbo-instelling. “Het is heel makkelijk om snel iets te beslissen, maar ik merk dat ik nu veel grondiger nadenk over veranderingen. Wat willen we eigenlijk, hoe komen we daar en welke verschillende manieren zijn er om dat te bereiken?” Dat is precies wat de masteropleiding wil bereiken, zegt Andries Nicolai die als coördinator vanuit de Academie Educatie van de CHE Andries Nicolai betrokken is. “We merken dat veel docenten graag willen innoveren, maar niet weten hoe ze dat op een goede manier kunnen doen. Tijdens de master worden ze toegerust om bij te dragen aan vernieuwingen en innovatief beleid binnen hun eigen werkomgeving.” Lerarenbeurs Professionalisering van docenten is een hot item in onderwijsland. Daar is subsidie voor beschikbaar via onder meer de lerarenbeurs. De master Leren en innoveren is één van de opleidingen waarvoor je zo’n beurs kunt

aanvragen, zegt Nicolai. “Dat maakt het toch bereikbaarder voor docenten. Het leuke is trouwens dat je samen studeert met leraren uit het basis-, voortgezet, middelbaarberoepsen hogerberoepsonderwijs. Daar leer je veel van.” De tweejarige deeltijdopleiding kent drie hoofdlijnen. In de themalijn worden pedagogische stromingen en innovatieprocessen behandeld. In de persoonlijke lijn ligt de nadruk op persoonlijke ontwikkeling als innovator in het onderwijs. En in de onderzoekslijn leren deelnemers om onderzoeken te lezen, te beoordelen en zelf op te zetten. In de master spelen reflectie op identiteit en persoonlijke levensovertuiging in relatie tot innovatie een belangrijke rol. Onderzoek in eigen school Van Hell doet onderzoek naar hoe je mbo-studenten met motivatieproblemen kunt helpen. “Ik was daar al mee bezig, maar liep vast omdat ik niet wist hoe ik goede enquêtes kon opstellen. Uit literatuuronderzoek weet ik nu dat er duidelijke factoren zijn die de motivatie van 18-jarige jongeren verhogen. Het heeft weinig zin om dat nog een keer voor mijn school uit te zoeken. Ik kan beter kijken hoe die factoren bij ons op school worden toegepast en materiaal ontwikkelen dat de motivatie van mbo-studenten verhoogt.”

De mbo-docent deelt regelmatig opgedane kennis met collega’s en experimenteert met nieuwe inzichten in de klas, zoals positieve psychologie of krachtgericht coachen. Is de opleiding te doen naast een fulltime baan? “Ik heb de eerste drie maanden gezegd dat iedereen deze master zou moeten volgen omdat je er echt wat mee kan. Maar de master is wel pittig qua tijdsdruk. Je doet het er niet even bij en zult echt keuzes moeten maken in je agenda.”

Open Avond Donderdag 24 april 2014 18.30 - 21.00 uur Maandag 12 mei 2014 19.30 - 21.00 uur  eer informatie over de master en de M lerarenbeurs: www.masterli.org In de keuzegids Masters 2014 is de master Leren en innoveren beoordeeld als topopleiding. In het bijzonder worden de docenten en de wetenschappelijke vorming zeer gewaardeerd.

CHE SCHERP

37


CHE TRANSFER NIEUWS

Creatieve leergang: Leren van Joodse meesters

Masters van de CHE scoren goed De masteropleidingen van de CHE scoren goed in de Keuzegids voor Masters. Master Contextuele Hulpverlening en Master Leren en innoveren (samen met Driestar Educatief) krijgen allebei 76 punten en zijn daarmee topopleidingen.

Vraag je je soms af of er een gebruiksaanwijzing bestaat voor het menselijk bestaan? Zou je samen met anderen willen nadenken over welke plek jij in het leven in kan nemen?

We gaan met elkaar na welk antwoord vier Joodse Meesters op levensvragen geven. De leergang bestaat uit vier avonden, verzorgd door Charissa Bakema en Jelle Terpstra.

Dan is deze leergang een hele mooie kans. Transfer Sociale Studies biedt deze creatieve leergang aan voor iedereen die persoonlijk of professioneel op zoek is naar antwoorden op deze vraagstukken, speciaal voor mensen die zingeving willen betrekken in hun relatie tot studenten, supervisanten of patiënten.

Start 12 mei 2014 (De LVSC geeft 3 punten voor herregistratie bij deelname aan de leergang) Meer informatie en aanmelden www.che.nl/joodsemeesters

Nieuw: Post-hbo opleiding Jonge kind specialist Ben je aan het werk in het basisonderwijs en mis je de vaardigheid om je werk bij jonge kinderen theoretisch te onderbouwen? Of heb je vanuit werk of opleiding gekozen om actief te zijn bij de midden- en bovenbouw op je school en zou je graag meer kennis willen opdoen over het werken met het jonge kind? Maak dan kennis met de Post-hbo opleiding Jonge kind specialist. Eén jaar lang ga je op 8 cursusdagen, die elk een eigen thema hebben, actief aan de slag. In de opleiding staat het samen leren op studiedagen en in leerteams centraal. Alle studenten volgen een algemeen deel. Daarnaast bepaal je zelf met welke twee keuzethema’s je in jouw leerteam aan de slag gaat. Je sluit de opleiding af met een landelijk erkend diploma van het

38 CHE SCHERP

CPION (=Centrum Post Initieel Onderwijs Nederland) als ‘Jonge Kind Specialist’ en wordt met deze titel ingeschreven in het Abituriëntenregister. Wat merkt je werkplek hiervan? Een verandering in het onderwijs aan jouw kleuters of in jouw team, doordat je toch weer opnieuw inspiratie opdoet en je werk kunt onderbouwen vanuit de theorie.

De masteropleiding Educational Leadership van Penta Nova staat op de eerste plaats met een score van 70 punten. Deze master biedt de CHE aan in samenwerking met vier andere hogescholen (Driestar Educatief, Gereformeerde Hogeschool, Inholland en het Marnix Onderwijscentrum). Contextuele Hulpverlening De master Contextuele Hulpverlening haalt een gedeelde eerste plaats in zijn segment. Bij Contextuele Hulpverlening leer je om contextuele therapie in te zetten in de hulpverlening. Het is een verdiepende master voor mensen uit de sector zorg en welzijn. De docenten en de communicatie van de opleiding worden heel hoog gewaardeerd. Ook de inhoud, wetenschappelijke vorming en praktijkgericht scoren goed. De keuzegids geeft verder aan: “Hbo-masters zijn gericht op professionals die al een tijdje aan het werk zijn in het sociale werkveld: als welzijnswerker of in de jeugdzorg bijvoorbeeld.

Start najaar 2014, 8 cursusdagen Info en aanmelden www.che.nl/transfereducatie Open Avond maandag 12 mei 2014 19.30 - 21.00 uur

De hbo-masters zijn bijna altijd praktische deeltijdprogramma’s die je naast je werk kunt doen, om zo aanvullende kennis of vaardigheden op te doen.”


Nieuw: Post-hbo opleiding Casemanagement kwetsbare ouderen en dementie De nieuwe Post-hbo opleiding Case­ management kwetsbare ouderen en dementie helpt (wijk-) verpleegkundigen, praktijkverpleegkundigen en casemanagers dementie om kwetsbare ouderen en ouderen met (beginnende) dementie in een vroeg stadium te ondersteunen zodat de oudere zo lang mogelijk zelfstandig en zelfredzaam blijft. In 2050 is het aantal ouderen in Nederland naar verwachting 4,2 miljoen (CPB, 2009). Hoewel veel ouderen nog in goede gezondheid leven komt er ook een steeds grotere

groep kwetsbare ouderen. Bij kwetsbare ouderen is er sprake van lichamelijke, psychische en/of sociale problematiek. De groep kwetsbare ouderen bevat veel zorgvragers met een vorm van (beginnende) dementie. Het beleid van de Nederlandse overheid is erop gericht om deze ouderen zo lang mogelijk thuis te laten wonen. Om kwaliteit van zorg te kunnen bieden speelt casemanagement in het zorgnetwerk van kwetsbare ouderen een steeds belangrijkere rol.

Start 23 september 2014, 17 lesdagen Info en aanmelden www.che.nl/transfergz Open Avond maandag 12 mei 2014, 19.30 - 21.00 uur

Nieuwe stap of op zoek naar verdieping? Droom je wel eens van een nieuwe stap in je werk? Of ben je toe aan verdieping op jouw vakgebied en wil je ervaringen delen met vakgenoten? Ontdek of een deeltijdopleiding, post-hbo, master of cursus aan de CHE bij jou past in de Week van de professional (12-16 mei 2014). In deze week staat jouw ontwikkeling centraal. Welkom!

Open Avond Transfer

12 mei Transfer Gezondheidszorg

Verpleegkunde in deeltijd studeren? Meld je aan voor 1 mei 2014 i.v.m. de decentrale selectie via che.nl/aanmelden

Kennismakingsavond deeltijd

12 mei Master Leren en innoveren

12 mei Verpleegkunde, Leraar Basisonderwijs

12 mei Post-hbo Jonge kind specialist

13 mei SPH, MWD

13 mei Post-hbo Management 13 mei Transfer Sociale Studies

Masterclass Journalistiek vs. Communicatie

15 mei met Journalisten: de marionettenpoppen van Communicatieprofessionals?

Open Lesdag Deeltijd

23 mei Godsdienst Pastoraal Werk 26 mei Leraar Godsdienst/Levensbeschouwing Meer weten of aanmelden? Kijk op che.nl/weekvandeprofessional

CHE SCHERP

39


CHE Publicaties

De stille evolutie Individualisering in de Gereformeerde Bond

Teus van de Lagemaat

De Gereformeerde Bond is voor velen alleen bij naam bekend. Deze in november 2013 verdedigde dissertatie biedt een grondige introductie op het denken en functioneren van deze beweging die actief is in de Protestantse Kerk in Nederland. De interne verschillen tussen open en bevindelijke bonders worden toegelicht, evenals het mislukken van het bewaren van de eenheid als gevolg van het Samen-op-Weg-proces. Een antwoord wordt gezocht op de vraag hoe traditionele kerken omgaan met maatschappelijke veranderingen, toegespitst op het individualiseringproces. Voor iedereen die (mede) leiding moet geven aan kerkelijk werk biedt deze studie aanknopingspunten voor het doordenken van de te maken keuzes. Individualisering wordt concreet uitgewerkt voor vijf actuele thema’s: vermindering van het gezag van ambtsdragers, behoefte aan liturgische veranderingen, verdwijnen van de vanzelfsprekendheid in de binding met de eigen kerkelijke gemeente, veranderingen in geloofsopvattingen en de gewijzigde positie van de vrouw in de kerk. Teus van de Lagemaat is docent godsdienstsociologie en onderzoek bij de Academie Theologie. Bduboeken.nl ISBN: 9789087882075 Pagina’s: 464 Prijs: e 29,50

Durf te denken

Oriëntatie in geloof, wetenschap en cultuur

Roel Kuiper, Robert van Putten

Durf te denken is onderdeel van de gelijknamige cursus die wordt aangeboden aan christelijk studenten in Nederland, zie www.durftedenken.org. Bestuurskundige en filosoof Robert van Putten en studentpastor Maarten Vogelaar ontdekten tijdens hun studie dat er onder christelijke studenten grote vragen leven over God, wetenschap en cultuur, maar er geen denkkader bestaat van waaruit gezocht kan worden naar antwoorden. Samen met hoogleraar christelijke filosofie Roel Kuiper schreven zij het boek Durf te denken. Een

40 CHE SCHERP

conceptversie van boek presenteerde ForumC in 2012. Ruim 450 studenten bestudeerden het boek en droegen bij aan het verbeteren van de conceptversie. Durf te denken is geschreven voor studenten, maar te gebruiken door iedereen die de moed heeft het geloof te betrekken bij de vragen van deze tijd. Buijten & Schipperheijn ISBN: 9789058817792 Pagina’s: 232 Prijs: e 19,50

Is alles van waarde meetbaar?

Toetsing en vorming in het onderwijs

Jacquelien Bulterman, Bram de Muynck

Hoe ontwikkel je als onderwijsinstelling een evenwichtig toetsbeleid? In het (hoger) beroepsonderwijs, het voortgezet onderwijs en het basisonderwijs neemt het gebruik van toetsen toe. Tegelijkertijd verschijnen er kritische rapporten over toetsing en ontstaan collectieven om toetsen af te schaffen. Voor de onderwijspraktijk is het niet gemakkelijk om in te spelen op de wisselende accenten van de politiek. Nu eens staan de eigen identiteitsvorming en de zelfwerkzaamheid van jongeren centraal, dan weer de externe eisen waar zij aan moeten voldoen. Hoe ga je daarmee om als docent, als afdelings­ leider of als examencommissie? Is alles van waarde meetbaar? Dit boek helpt docenten, beleidsmakers en andere onderwijsbetrokkenen bij het ontwikkelen van een toetspraktijk die verder kijkt dan de waan van de dag. Dit boek is geschreven in samenspraak met mbo- en hbo-docenten die studenten opleiden voor primair onderwijs. Het is het resultaat van onderzoek dat plaatsvond binnen het project ‘voortgangstoetsing in de doorstroom mbohbo’, een samenwerkingsproject van Driestar Hogeschool (hbo), Christelijke Hogeschool Ede (hbo) en het Hoornbeeck College (mbo). Het boek kwam tot stand met steun van stichting SURF. Buijten & Schipperheijn ISBN: 9789058817877 Pagina’s: 144 Prijs: e 6,95

Ouderen doen ertoe

Hoe de oudere mens vanuit een (zorg)gemeenschap van betekenis kan zijn

Margriet Sprong-Brouwer

Zorgbehoeftige ouderen zijn geen saaie mensen die hun tijd hebben gehad en de samenleving alleen maar geld kosten. Zij hebben genoeg te bieden en verlangen ernaar om van betekenis te zijn. Wat kunnen zorgaanbieders concreet met deze verlangens doen en hoe kunnen zij ouderen zichtbaarder maken in onze maatschappij? Dit boek schetst hiervoor een denkkader en geeft daarnaast ook praktische handvatten. Centraal staat de open zorggemeenschap waarin delen, helen en vieren sleutelbegrippen zijn. Deze begrippen zijn goede aanknopingspunten om ouderen daadwerkelijk van betekenis te kunnen laten zijn. De auteur, lid van de kenniskring van het lectoraat Media, Religie en Cultuur geeft ook ruime aandacht aan zingevingsvragen van ouderen en laat zien hoe deze verweven zijn met de dagelijkse zorg- en dienstverlening. Boekencentrum.nl ISBN: 9789023927716 Pagina’s: 240 Prijs: e 17,90

Ontdekkend Bijbellezen Age Romkes

Hoe kun je onbevangen bijbellezen? En hoe kun je voorkomen dat je blijft steken in moeilijke gedeelten of een tekst een eigen, onbedoelde betekenis geeft? Ontdekkend bijbellezen van Age Romkes (Academie Theologie) helpt om de Bijbel aandachtig en nauwkeurig te lezen. Elke paragraaf eindigt met enkele punten voor verwerking om aan de slag te gaan. Uitgeversgroep Jongbloed.nl ISBN: 9789063536633 Pagina’s: 184 Prijs: e 9,95


CHE relatie

Na mijn hbo-opleiding koos ik voor een tussenjaar bij Youth Academy Nog net op tijd meldde Renée van den Top (22) zich aan voor haar tussenjaar bij Youth for Christ. Na haar hbo-opleiding Leraar Basisonderwijs was haar toekomst nog niet kant-en-klaar. “Ik hoopte dat het Youth Academy-jaar mij meer duidelijkheid kon geven.” “Ik werk op de afdeling Switch Onderwijs­ projecten en ben contactpersoon voor scholen. Switch verzorgt theatervoorstellingen en lessen op middelbare scholen. Hierbij zorg ik dat alles is geregeld voor de acteurs en dat het contact met de school goed verloopt. Het is ander werk dan wat ik op de Pabo deed, maar ik leer wel veel over jongeren. De voorstelling Survivors! en de ­verhalen van leerlingen leren mij bijvoorbeeld veel over de impact en gevolgen van pesten.” “Door trainingen en het werk word ik me nog meer bewust van de kwaliteiten die ik opdeed

tijdens mijn opleiding. Mijn wereld wordt groter, tijdens een training zie ik bijvoorbeeld de jongeren­cultuur door de ogen van een jongerenwerker. Dat stond behoorlijk in contrast met mijn leefwereld. Ik kom steeds meer uit mijn comfortzone en ben van plan om leerkracht te worden en liefst in een stad. Ik weet niet hoe het zal gaan, maar ik vertrouw er op dat het goed zal komen.” Meer weten over Youth Academy? Check www.youthforchrist.nl/youthacademy

OPEN DAG 23 MEI 2014

theaterteam / hoofdkantoor / jongerenwerk

Youth Academy een jaar leren door te werken

www.youthforchrist.nl/youthacademy

CHE SCHERP

41


AGENDA

Educatie › Kennismakingsavond deeltijd - Leraar Basisonderwijs 12 mei 14 / 19.00 - 21.00 uur

› Open Avond Master Leren & innoveren Post-hbo Jonge kind specialist 12 mei 14 / 19.30 - 21.00 uur

› Start module Passend Competent C Plannen voor en door kinderen 22 mei 14

› Start module Passend Competent Verdieping Dyscalculie 25 september 14

Journalistiek & Communicatie › Masterclass Journalistiek vs. Communicatie

Zoek jij ook ? ing p e i d r ve › Kennismakingsavond deeltijd Sociale Studies (Sociaal Pedagogische Hulpverlening / Maatschappelijk Werk en Dienstverlening)

› Post-hbo Intens, Ambulante Gezinshulp 2014-2015

› Open Avond Transfer Sociale Studies

Mens & Organisatie

› Post-hbo Bedrijfsmaatschappelijk Werk

› Open Avond Post-hbo Management

› Post-hbo Schuldhulpverlening

› Vitaliteit in organisaties

13 mei 14

13 mei 14 / 19.30 - 21.00 uur

23 mei 14

02 september 14

› Master Contextuele Hulpverlening 2014-2016 05 september 14

› Post-hbo Speltherapie 2014-2016 12 september 14

Sociale Studies

› Post-hbo Buurtcoach/Sociaal Werker Maatschappelijke Ondersteuning

› T  weedaagse Cursus Meldcode Huiselijk Geweld

› Post-hbo Verliesbegeleiding 2014-2015

› Driedaagse training Werken aan motivatie en zelfregie

› Phbo-training Autismebegeleiding vanuit ontwikkelingsperspectief

› De wijsheid van Joodse meesters

› Post-hbo Aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld

15 mei 14 / 15.00 - 16.30 uur

23 april 14

06 mei 14

12 mei 14

42 CHE SCHERP

16 september 14

17 september 14

22 september 14

23 september 14

26 september 14

› Coachend en toerustend leiding geven in de gemeente 29 september 14

13 mei 14 / 19.30 - 21.00 uur

15 mei 14

› Post-hbo opleiding Management 10 september 14

Gezondheidszorg › Kennismakingsavond Deeltijdopleiding Verpleegkunde

12 mei 14 / 18.30 - 21.00 uur

› Open Avond Transfer Gezondheidszorg 12 mei 14 / 19.30 - 21.00 uur › Inspiratiemiddag Zichtbaar in zorg

12 juni 14 locatie GH Zwolle

› Praktijkondersteuner huisartsenzorg GGZ 02 september 14


Kijk voor meer informatie en het actuele aanbod van CHE-Transfer op www.che.nl/agenda

Satvhee

› Post-hbo Casemanagement kwetsbare ouderen en dementie

Open Avond

23 september 14

Voltijd, deeltijd, duaal

Theologie

Donderdag 24 april 2014 Donderdag 19 juni 2014 18.30 - 21.00 uur

› THGB-lezing: De preek werkt: ‘Gereformeerde prediking vandaag’

Experience Day

08 mei 14 / 19.30 - 21.30 uur

Proef de sfeer en de praktijk

› Presentatie Handboek voor kerkelijke coaches door Anne Pals

Woensdag 07 mei 2014 10.00 - 14.00 uur

03 juni 14 / 19.30 uur

Date!

Jubileum kalender 60 jaar CHE 23 april Crazython Het maakt niet uit hoe je je voortbeweegt (rolschaatsen, zaklopen etc.), maar maak zoveel

mogelijk rondjes en haal zoveel mogelijk geld op!

17 en 24 mei Tentoonstelling Edense Kunstenaars. Wat is de visie van Edense kunstenaars op onderwijs.

26 mei Inspiratieavond met Ben Tiggelaar over 12 leiderschapsprincipes.

26 september, ochtend

Colofon SCHERP is het officiële relatie­­magazine van de Christelijke Hogeschool Ede (CHE). SCHERP richt zich op alle relaties van de CHE in alle domeinen waar zij voor opleidt: studenten, oud studenten, stagebedrijven of instellingen en kerkelijke gemeenten. SCHERP verschijnt tweemaal per jaar in een oplage van 14.000 exemplaren. ISSN: 1876 9535. Redactieadres Postadres: Postbus 80, 6710 BB Ede

In de dankdienst willen we samen met medewerkers,

Bezoekadres:

Ontwerp en vormgeving

Nabestelling

Oude Kerkweg 100,

Muntz, Amersfoort

SCHERP is na te bestellen

alumni, werkveldpartners en relaties stil staan bij de

(€ 5, incl. verzendkosten)

bron van ons bestaan. Aansluitend feestelijke receptie.

6717 JS Ede Telefoon: 0318 696300

Fotografie

via het redactieadres.

E mail: scherp@che.nl

Leo de Jong/Muntz,

Wil je SCHERP niet meer ont-

Monique Laanstra, Els Jacobi,

vangen?

Hoofdredacteur

NFP photography, Redmatters en

Stuur dan een bericht naar

Arjan van Vugt

eigen archief materiaal.

scherp@che.nl of het

middagprogramma voor relaties, alumni en medewerkers.

Uitgever

Muntz, Amersfoort

Afdeling Marketing &

Gedrukt op FSC gecertificeerd

Communicatie, CHE

papier®

Redactiecoördinatie Druk

­Lagerweij/Muntz, Anthea van den

BDU Barneveld

Iedere academie organiseert een eigen

redactieadres. Eindredactie

Ellen van Geenen en Leonora

26 september, middag

Berg en Margreet van der Hauw.

26 september, avond Reunie alumni, (oud)-medewerkers. Natuurlijk is er

Advertentie exploitatie

ook een reünie! Vrijdagavond 19.00 uur begint de

Met medewerking van

Maximum Life, Eddy Morren

Rieke Celebi, Rick Borkent,

T: 036 7113072 / 06 23056672

reünie voor alumni en (oud)-medewerkers.

Bas Popkema en

E: morren@maximumlife.nl

Je kunt je nu al inschrijven voor de reünie via het

Marusja Aangeenbrug.

De redactie is niet aansprakelijk

inschrijfformulier. Vanaf 17.00 uur is er de mogelijkheid

voor de inhoud van advertenties en aanbiedingen in SCHERP.

SCHERP komt tweemaal per jaar uit. Daarnaast sturen we u in juni en december

om aan een buffet deel te nemen.

27 november

graag de SCHERPjekennis e-brief. Wilt u deze ook gratis ontvangen? Nieuw adres?

Het lectoraat van de CHE organiseert een proeverij.

Relatie of oud-CHE-student aanmelden voor SCHERP? www.che.nl/scherp

Kom proeven van de kennis binnen de CHE.

Het JUBILEUMNUMMER van SCHERP ter gelegenheid van 60-jaar CHE verschijnt in september 2014

CHE SCHERP

43


De drukschakelaar in uw communicatieketen BDUprint l Postbus 67 l 3770 AB Barneveld l Telefoon: 0342 - 494 331l Twitter: @BDUprint l www.bduprint.nl


CHE SCHERP 16 april 080414