Page 1

Rozmaitości nie tylko

matematyczne Łódź SP205 Dąbrówki1 Październik 1922

Wybitni szachiści W okresie międzywojennym w Łodzi odbywały się najbardziej spektakularne turnieje szachowe w Europie. Towarzystwo Zwolenników Gry Szachowej uzyskało też rangę liczącej się instytucji kulturalno–sportowej dysponującej siedzibą we własnej kamienicy przy ul. Piotrkowskiej 74 oraz największym w Polsce fachowym księgozbiorem szachowym w wielu językach. Łódzcy szachiści powoływani byli do wszystkich ekip reprezentacyjnych Polski na międzynarodowe Olimpiady Szachowe. Największym łódzkim szachistą był Akiba Rubinstei.

Polska w okresie międzywojennym była potęgą matematyczną, a sukcesy w łamaniu szyfrów były tego pochodną. W 1920 r. praca porucznika Jana Kowalewskiego okazała się na wagę złota, a dokładniej na wagę niepodległości. Złamał on bowiem sowiecki szyfr w czasie wojny polsko-bolszewickiej.

Do pomocy ściągnął grupę świetnych matematyków z Uniwersytetu Lwowskiego i Warszawskiego: Stanisława Leśniewskiego, Stefana Mazurkiewicza i Wacława Sierpińskieg. Sukces łódzkiego kryptologa poprzedził wielki sukces innych polskich kryptologów. Zespół w składzie: Marian Rejewski, Henryk Zygalski i Jerzy Różycki w styczniu 1933 złamał kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma

Za zakupy trzeba zapłacić, odliczyć pieniądze, oszacować możliwości finansowe swojej sakiewki.

W 1916 roku targi miejskie odbywały się we wtorki i piątki na Starym Rynku, Targowym Rynku, Zielonym Rynku, Wodnym Rynku, Górnym Rynku (Geyera), Placu Zarzewskim i ulicy Zarzewskiej oraz na Bałuckim Rynku. W 1917 roku zmieniano liczbę dni targowych na trzy: poniedziałek, wtorek i piątek oraz ograniczono miejsca targów. Mogły się one odbywac tylko na Starym, Targowym, Zielonym, Wodnym i Bałuckim Rynku. W 1918 roku nakazano zamkniecie Rynku Bałuckiego.

jeden z czołowych zawodników świata

Akiba Rubinstein był szachowym geniuszem, zwycięzcą wielu międzynarodowych turniejów, po latach nagrodzony tytułem arcymistrza. Porucznik Jan Kowalewski kryptolog, matematyk i lingwista, dyplomata, dzięki któremu wygraliśmy z bolszewikami.

Na targ z matematyką Łódź otrzymało doniosły dla siebie przywilej od króla Władysława Jagiełły, który w 1423 r. pozwolił, aby odbywały się w nim targi co środę oraz dwa jarmarki rocznie. To na rynkach dochodziło do transakcji wymiennej - towar za towar, finansowej – towar za pieniądze.

Reklamy też były…


Ary Sternfeld zapomniany pionier kosmosu

„Siedzę po 12 godzin na dobę za olbrzymim stołem w mieszkaniu rodziców w Łodzi na rogu Wólczańskiej i Śródmiejskiej i piszę… najwięcej czasu zabierają mi obliczenia…” W latach 1932 – 1933 pisał dzieło swojego życia „Wstęp do kosmonautyki” i obliczał orbity rakiet i sztucznych satelitów, które miał okrążac Ziemię, Marsa, Wenus i inne planety. Pierwsze pojazdy wzleciały w kosmos po 25 lat, ale ich orbity były zgodne z wyliczonymi przez młodego łodzianina. Władysław Bortkiewicz

Władysław Bortkiewicz polski matematyk działający w Niemczech, jeden z twórców nowoczesnej statystyki matematycznej Zajmował się głównie zastosowaniami statystyki matematycznej do badań demograficznych i nauk przyrodniczych. Jego najważniejszą pracą była publikacja „Prawo małych liczb” Kaligrafii czyli sztuki starannego i estetycznego pisania dzieci uczyły się w szkole aż do 1960 r. Był to podstawowy przedmiot, który miał doskonalić odręczne pismo, ale też kształtować charakter i cierpliwość. Do pisania konieczna była stalówka osadzona w obsadce. Stalówkę maczało się w

atramencie. Atrament w młodszych klasach nalewała woźna z litrowej butelki, a w starszych klasach było to obowiązkiem dyżurnego.

Dzisiaj w dobie komputerów i Internetu kaligrafia poszła w zapomnienie. Za pomocą komputerowego programu do pisania możemy dowolnie wybierać różnego rodzaju czcionki. Jednak to już nie jest to samo. W klasie 100 lat temu. Obowiązkowo wisiał na ścianie krzyż, portret premiera Józefa Piłsudskiego i prezydenta Ignacego Mościckiego. Pod symbolami narodowymi była powieszona tablica, po której dzieci pisały kredą. Obok tablicy stały liczydła - można powiedzieć, że były to pierwsze kalkulatory. Do 1970 roku każda klasa uczyła się zawsze w jednym pomieszczeniu i to nauczyciel przychodził do uczniów. W klasie oczywiście stały ławki szkolne, które nie były takie wygodne, jak współczesne. Wtedy nikt nie myślał czy uczeń nie nadwyręża kręgosłupa podczas pochylania się nad blatem ławki przy czytaniu i pisaniu. W każdej ławce dziuramiejsce na kałamarz i wgłębienie na przybory szkolne.

Najbardziej nieodzownym elementem wyposażenia był jednak piórnik. W piórniku przeciętnego ucznia zawsze musiał znajdować się, obok obsadki i zapasu stalówek, gumka oraz ołówek.

Stalówki osadzane były w obsadkach. Miały standardowy kształt cienkiego walca, po jednej stronie z kołowym wycięciem, w którym osadzało się stalówkę, po drugiej zwężającego się w szpic. Szpic, często był ogryzany przez zestresowanego ucznia.

Obowiązkiem dyżurnego, obok starcia tablicy przed lekcją było przyniesienia map na geografię i podlania kwiatów. Dyżurny napełniał kałamarze atramentem i o ile uczniowie zawsze mieli palce w plamach z atramentu, to dyżurny był „upaprany” całkowicie. Jeszcze o piórniku Piórnik był zrobiony z drewnianego klocka, z wyfrezowanymi w środku przegródkami i z jaskółczym wcięciem, które służyło do wsuwania (posmarowanej mydłem) deseczki – przykrywki, Karność Oprócz typowego zastosowania, drewniany piórnik pełnił także funkcję narzędzia kar cielesnych. Taaak, to była inna szkoła! Za brak pracy domowej, za rozmowy na lekcji, za różne inne przewinienia dostawało się piórnikiem lub cyrklem „po łapach, stało się w kącie najczęściej z tyłu klasy, klęczało


z rękami w górze. Można też było zostać wyrzuconym z klasy na korytarz, Klasy starsze miały już dostęp do pióra ze stalówką i kałamarza z atramentem i bibuły. Pisanie w zeszycie piórem wymagało od ucznia dużej staranności. Za głębokie zanurzenie pióra w atramencie w kałamarzu przenosiło zbyt dużą ilość atramentu na stalówce. To często było powodem spadania kropelki na zeszyt i tak powstawała nie do usunięcia plama zwana i dzisiaj kleksem.

(uczniami klas wstępnych) lub pierwszakami, których trzeba było obkuwać. Szło się też do kintopa, kiniaka, iluzy (kina). Przejście z klasy do klasy w języku uczniowskim to

Zasadnicze wskazówki z higieny szkolnej 

przełażenie, przetryndanie, przeszwarcowanie, przegramolenie uwieńczone promą, czyli promocją. Oto

jeszcze kilka wyrażeń i zwrotów z dawnej gwary uczniowskiej: bujdziarz – plotkarz, ciacho – ciastko, szczawik – naiwny, draka – bójka, japa – gęba, kucnąć – zostać na drugi rok, pikuś – wesoły chłopak, podwalić – ukraść, stawiak – hardy, przemądrzały, lipa – kłamstwo.

 

   

Najtrudniejszy przedmiot

Uczniowski język W okresie międzywojennym uczniowie pedałowali (szli) do budy (szkoły) lub jechali dryndą (dorożką). Młodsi uczniowie to

sztubaki, pętaki, knoty. Wszyscy czekali na pauzę by za pięć kopijansów kupić w bufecie szkolnym gorącego serdelansa, chrupiącą kajzerkę albo zwykłą bułę. Ci starsi to dryblasy, a nauczyciel to belfer, dyrektor to dyr, dyro, dyrcio, drek, dyrek, dyrdas. Po skończonych lejach (lekcjach) uczniowie w dyrdy – szybko biegli do domu, bo kiszki

marsza

grały

(byli

głodni).

Musieli przy tym uważać, by nie pogubić związanych paskiem książek. W domu można było dostać w skórę (dostać lanie) za

cepa, dyla, kica, kiksa, snopa, sznuka, cwaję, indyka, konia, lufę, koca, pałkę, pałę, pałydę, prztyka (niedostateczną ocenę), które można było oberwać z reli (religii), frani (francuskiego),

polaka, niemca, ruska, psiejbrody (przyrody), histy (historii), łaty (łaciny), artmy (arytmetyki), gramzy (gramatyki). Po obiedzie większość dryblasów miała repci (korepetycje) z karaluchami,

bączkami,

wstępniakami

Do najtrudniejszych przedmiotów należy matematyka. Jeżeli przedmiot ten oznaczyć cyfrą 100, to możemy z innych przedmiotów ułoży listę następującą:  Matematyka 100  Grecki, łacina 97  Gimnastyka 90  Historia 80  Geografia 80  Rysunki 77

„Głos Nauczycielski” 1918

     

Imiona okresu międzywojennego:

Konstanty, Jan, Staś, Antek, Ignacy, Ernest, Hugo, Jędrzej, Julian, Stefan, Józef, Wojtek Janina, Helena, Zofia, Maria, Krystyna, Marianna, Stasia, Anna, Anielka, Antoni

Karność „Antoś siedzi spokojnie, przyzwoicie – Jadzia też”

W ogóle przy jakichkolwiek uwagach czy pogadankach używa się wyrazu „tak”, a wystrzega się – „nie”. Zamiast więc „jesteś niegrzeczny” powiemy na ucznia X, że on jest grzeczny. Znaczy, że uczniowi pokazujemy cechy dodatnie i postępki dobre, a ujemnych nie uwydatniamy.

„Głos Nauczycielski” 1918

Odległość ostatniej ławki od tablicy nie powinna wynosić 8 m, między pierwszą ławką i tablicą około 1 m Tablicę ścierać wilgotną co dzień praną ścierką W sali powinna stać metalowa spluwaczka, kosz na śmieci i wisieć ciepłomierz Codziennie zamiatać podłogę Co dzień wycierać okna z kurzu i potu Co tydzień je myc i podłogę szorować gorącą wodą i szarym mydłem Co kwartał gruntowne porządki Otwierać okna przed lekcją i po lekcji, a także podczas przerwy W piecu palic przed lekcjami, aby temperatura ustaliła się od 12° do 14° Dbać o czystość wychodka i umieścić w nim odpowiednią ilość papieru Wymagać od dzieci by były czyste (ręce, twarz, uszy, szyja, nogi) i czyste ubrania (bielizna) Karać dzieci w miarę potrzeby Myc ręce w szkole (szczególnie po wyjściu z ustępu i przed jedzeniem) Nie pozwalać dzieciom na załatwianie potrzeb naturalnych poza ustępem Nie pozwalać chłopcom nosić rąk w kieszeni Przy rozsadzaniu dzieci zwracać uwagę na wzrost, wzrok i słuch Długoś lekcji 45 minut, a dla dzieci do lat 8 30 minut Lekcje trudne (arytmetyka, gramatyka) pamięciowe przekładać łatwiejszymi (rysunki, śpiew, kaligrafia) Dzieciom młodszym lekcji do domu możliwie nie zadawać Kar fizycznych (bicia, targania za uszy, stawiania na kolanach) pod żadnym pozorem nie stosować

Sekcja Higieny Szkolnej Wydziału Szkolnego St. m. Warszawy


ducha ludzkiego. Matematyka jest tak stara, jak stary jest człowiek. W ostatnich czasach matematyka wywiera coraz większy wpływ na rozwój wielu nauk. Tylko państwa, które pielęgnują matematykę, mogą być silne i potężne."

Janusz Korczak był prekursorem walki o prawa dziecka. Zwracał szczególną uwagę na ich nierówną pozycję dzieci w społeczeństwie, ich zależność od dorosłych. Domagał się, by uznano, że dziecko jest pełnowartościowym człowiekiem od chwili narodzin, na każdym etapie swego istnienia i ma prawo być sobą, takim, jakim jest. Podejściu Korczaka do wychowania dzieci było prekursorskie Respektował on słabości dzieci i dążenia do własnej aktywności.

Albert Einstein wybitny fizykteoretyk, twórca teorii względności, opublikował ponad 450 prac. W 1921 roku otrzymała nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki.

Mieczysław Wolfke polski fizyk

Marii Skłodowska-Curie – dwukrotnie otrzymała Nagrodę Nobla. Odkryła dwa nowe pierwiastki, rozpoczęła badania nad rakiem – najbardziej znana Polka w świecie. Analfabetyzm czyli nieumiejętność pisania i czytania w Polsce wg danych z roku 1921 roku obejmował 1/3 społeczeństwa. Edukacja stała się obszarem, jakim międzywojenne państwo osiągnęło największe sukcesy. Ilość osób powyżej 15 roku życia nie potrafiących czytać i pisać wynosił w roku 1931 23 %, i tuż przed wojną (1939) zmalał prawdopodobnie do 15%. Zwiększeniu uległa za ilość szkół powszechnych.

Już w 1920 odkrył podstawy holografii (obrazy trójwymiarowe), wyprzedzając w tym Dennisa Gabora, który w 28 lat później sformułował i rozwinął metodę holograficznego odtwarzania obrazów, otrzymując za to Nagrodę Nobla. W 1929 grupa matematyków założyła we Lwowie czasopismo „Studia Mathematica”, poświęcone jednej tylko gałęzi matematyki analizie funkcjonalnej. Wydawane ono było jedynie w językach powszechnie używanych w kontaktach międzynarodowych (francuskim, niemieckim, angielskim). W krótkim czasie stało się nie tylko organem lwowskiej szkoły matematycznej, ale też jednym z najpoważniejszych w skali światowej czasopism w dziedzinie analizy funkcjonalnej.

Najczęściej cytowanym polskim uczonym jest Jan Czochralski twórca metod laboratoryjnego otrzymywania monokryształów, posiadaczem wielu patentów, między innymi na metody badania korozji i rekrystalizacji metali. jego metodą otrzymuje się do dziś monokryształy krzemu, dzięki czemu możliwa stała się rewolucja elektroniczna.

Rozmitości nie tylko matematyczne Stefan Banach wielki polski matematyk okresu międzywojennego "Matematyka jest najpiękniejszym i najpotężniejszym tworem

przygotowała Barbara Pilas SP 205 z okazji otwartej lekcji „Matematyka 100 lat temu – obliczanie powierzchni”

Literatura: czasopisma z okresu międzywojennego, Program nauczania matematyki 1933, strony internetowe o wielkich Polakach okresu międzywojennego

Rozmaitości Matematyczne  

Gazetka powstała w ramach projektu "Matematyka 100 lat temu" w SP 205 Łódź

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you