Issuu on Google+

Tomasz Piss

Portret osobowości

Biblioteka Szkoły Transformacji


Biblioteka SZKOŁY TRANSFORMACJI

copyright by Szkoła Transformacji Wrocław 2009


MÓJ PSYCHOANALITYK POTRZEBUJE WIĘKSZEJ POMOCY ODE MNIE olej płótno, 30x20 cm, 2000


TOMASZ PISS

PORTRET OSOBOWOŚCI


MĘŻCZYZNA W KAPELUSZU - OTTO MUELLER akwarela papier, 43x33 cm, 2003

ISBN 978-83-926330-5-1


Portret osobowości

Spis treści

PRZEDMOWA

SZKICE DO PORTRETU

LUSTRO UMYSŁU

7

13

19

NOTATNIK AUTORA (POJĘCIA JAKO SŁOWA)

NOTATNIK AUTORA (ZDANIA JAKO MYŚLI)

AUTOR TRENINGU

27

33

63

AUTOR OBRAZÓW

SZKOŁA TRANSFORMACJI

65

69

5


NIEBO NAD BERLINEM olej płótno, 90x140 cm, 2007


PRZEDMOWA

Program SKUTECZNOŚĆ to efekt kilkunastoletnich doświadczeń menedżerskich z prowadzenia lub nadzorowania wielkich polskich korporacji, jak Huta Katowice czy Polskie Sieci Elektroenergetyczne. Ta pozycja dała mi możliwość zebrania unikalnych i różnorodnych doświadczeń. Pozwoliła poznać i obserwować z bliska ludzi, od których zależał mój los, ale i los większości Polaków. Analiza tych wszystkich doświadczeń i lektur stała się podstawą do zdefiniowania zarządzania jako decydowania na podstawie informacji, a jego skuteczności jako osiągania zaplanowanego, a nie przypadkowego rezultatu, w wyniku podjętych decyzji. Albert Einstein twierdził, w co wierzę, że żadnego problemu nie da się rozwiązać na tym samym poziomie świadomości, na którym ten problem powstał. Stąd już prosta droga do wniosku, że jeśli można podnieść menedżerską skuteczność, a twierdzę że tak, to tylko zmieniając poziom dotychczasowej świadomości. Zdefiniowałem obszary wpływu menedżerskiej świadomości na skuteczność zarządzania. Tak powstał autorski Program SKUTECZNOŚĆ, złożony z jedenastu treningów, realizowany w Szkole Transformacji przez kilkunastu autorów. Zdanie tylko z pozoru niejednoznaczne. Pomysł autorski w tym przypadku polega na zdefiniowaniu, jakich treningów potrzebuje menedżer z formalnym wykształceniem, uzupełnionym studiami dodatkowymi i pewną praktyką, by w zarządzaniu osiągnąć skuteczność większą od swoich kolegów. Realizacja Programu przez kilkunastu autorów polega na powierzeniu wybitnym osobowościom, opracowania szczegółowych treningów dla każdego z etapów dochodzenia do skuteczności. W rozmowach z autorami treningów, składających się na propozycję SZKOŁY TRANSFORMACJI, słyszałem ciągle to samo pytanie: jaka jest różnica pomiędzy ofertą rynku a Programem SKUTECZNOŚĆ? Wszystkich przekonał ten sam argument, że skuteczność to zdolność bardzo osobistego, indywidualnego łączenia wiedzy i doświadczeń. A różnica pomiędzy ofertą rynku, a Programem jest taka, że rynek oferuje programy poprawne formalnie. Natomiast Program SKUTECZNOŚĆ jest skierowany do menedżerów, szukających indywidualnych treningów, pozwalających na osobisty rozwój i skuteczność w sytuacjach, które są normą w realnym życiu, a o których nie mówi się otwarcie, szczególnie z katedry. Treningi w SZKOLE TRANSFORMACJI przekazują wiedzę autorów, ale i ich doświadczenia osobiste, także te wymykające się cenzurze przyjętej poprawności. Menedżer nie musi korzystać ze wszystkich, oferowanych przez SZKOŁĘ TRANSFORMACJI treningów, ale wybrać takie, które uzupełniają jego potrzeby, bo Program SKUTECZNOŚĆ jest jak szafa z garderobą menedżera, która powinna zawierać ubranie na każdą okazję. Oczywiście można iść na golfa w smokingu i jeśli nawet, czego dobry klub nie zrobi, menedżer zostanie wpuszczony na pole, jego skuteczność będzie równie śmieszna jak wygląd.


KAŻDY TATO ODPROWADZA SWOJĄ CÓRKĘ Z PANTERĄ NA PLECACH I NIE PYTAJCIE MNIE CO TO ZNACZY olej płótno, 30x20 cm, 2000


Program SKUTECZNOŚĆ to: zarządzanie kryzysem, portret osobowości, świadomość rzeczywistości, budowanie wizerunku, informacje, pamięć, etykieta, zarządzanie zdrowiem, bezpieczeństwo decyzji, kryzys emocji, inwestycje alternatywne. Dlaczego taki zbiór, a nie inny? Bo zawiera te wszystkie elementy skuteczności, dla których, na podstawie własnych doświadczeń, mogę wykazać związki pomiędzy przyczyną a skutkiem. Miarą mojej racji w tym doborze, jest rzeczywisty efekt, a nie książkowe teorie. Każdy z treningów opisany jest w oddzielnej książce. Każda z tych książek to nie tylko treść, ale i forma, która pokazuje dwa, realnie istniejące obok siebie, ale na co dzień niespecjalnie sobą zainteresowane światy – świat przedsiębiorczości i świat sztuki. A przecież te dwa światy coś jednak łączy. Zarówno w zarządzaniu jak i sztuce, z bardzo wielu rozwiązań, które się pchają do głowy, i menedżer, i artysta muszą wybrać to, które uznają za najlepsze. I w obu przypadkach rzeczywistość ten wybór bezwzględnie zweryfikuje. Tak więc zapraszam do lektury, trzymanego w rękach egzemplarza, jak i do przejrzenia pozostałych publikacji SZKOŁY TRANSFORMACJI.

MIROSŁAW WRÓBEL Przewodniczący Rady Nadzorczej Szkoły Transformacji


ZAJĄC OGLĄDA BASELITZA A MEŻCZYZNA MALEWICZA olej płótno, 100x80 cm, 2008


ZARZĄDZANIE KRYZYSEM

INFORMACJE

ZARZĄDZANIE ZDROWIEM

PORTRET OSOBOWOŚCI

Program SKUTECZNOŚĆ

BEZPIECZEŃSTWO DECYZJI

ŚWIADOMOŚĆ RZECZYWISTOŚCI

PAMIĘĆ

KRYZYS EMOCJI

BUDOWANIE WIZERUNKU

ETYKIETA

INWESTYCJE ALTERNATYWNE

Program Skuteczność Źródło: Szkoła Transformacji


KIRCHNER I MARCELLA olej ryt deska, 152x152 cm, 2004


Portret osobowości

SZKICE DO PORTRETU Zaletą każdego portretu, kiedy już zostanie namalowany, jest to, że można go oglądać, analizować, a jeśli jest bardzo zły, przemalować lub zniszczyć. Zatem bezsprzeczną korzyścią, wynikającą z istnienia portretu jest możliwość analizy i oceny. Pozostaje oczywiście problem malarza, który jeśli niewiele zauważył, nie wart jest pieniędzy, jeśli zaś potrafi zauważyć zbyt wiele, może nas dużo kosztować. Nie chcę być oryginalny ponad miarę, ale powiem, że każdy z nas jest inny i całe szczęście. Tę inność właśnie potrafię dokładnie opisać i scharakteryzować, pokazując, co trzeba wykorzystywać, a co powinno się skrywać, jeśli zaspokojenie ambicji bycia dobrym w swojej dziedzinie jest tym, co lubimy na co dzień. Menedżerowi potrzebne są zdolności aktorskie, które dają szansę na ukrycie tego, czego menedżer nie chce pokazać, pozwalają na zrobienie kariery (dlaczego tak sądzę, o tym za chwilę). Ale najważniejsze są zdolności pozwalające podejmować szybkie i trafne decyzje. Pamiętam rozmowę ze znajomym menedżerem wielkiej polskiej korporacji, który opowiadał, jak bardzo nie lubią go związkowcy i jak bez przerwy dopytują się publicznie, za co bierze pieniądze, skoro nie ma podwyżek płacy w przedsiębiorstwie, choć załoga „pragnie ich jak kania dżdżu”. On niezmiennie odpowiadał, że za podejmowanie decyzji, a na kolejne pytanie – czy za złe decyzje też? - ze spokojem odpowiadał: oczywiście, a widzieliście nieomylnego człowieka? A potem poważnie dodawał - panowie, liczą się proporcje! Dobry menedżer podejmuje w większości decyzje dobre, złe stanowią mniejszość. Im mniej tych złych, tym większy menedżer. Znajomość słabych stron swojej osobowości jest dla menedżera równie ważna, jak świadomość stron mocnych. Czego w takim razie nie powinien pokazać otoczeniu? Bez analizy portretu osobowości nie jest możliwe do określenia co wzmocnić, a co osłabić w zbiorze naturalnych predyspozycji. Tak więc najogólniej rzecz ujmując, portret osobowości to zbiór cech, opisujących każdego z nas z podziałem na mocne i słabe strony, przy czym w Szkole Transformacji podział ten uwzględnia głównie potrzeby menedżerów, ze szczególnym uwzględnieniem skuteczności menedżerskiej, jako głównego celu poznania i doskonalenia osobowości. Inny z moich znajomych, równie zajęty menedżer jak wspomniany „związkożerca”, opowiadał mi o podejmowanych próbach definiowania własnej osobowości. Nie było w opowieści nic zaskakującego, metody badania, stosowane testy czy symulacje są standardowe i dość powszechne. To, co odróżnia dobry portret od złego, to poziom możliwych interpretacji tych badań. Opis i komentarz autora portretu pozwala zauważyć wszystko co obecne, ale niedostrzegane i przydać poznaniu wartość praktyczną. W zasadzie dyskusja nad wynikami jest najważniejszym elementem poznania Siebie przez sportretowaną osobę. W przypadku wspomnianego menedżera, obok naukowych testów, badających osobowość, zajęcia zostały rozszerzone o badania niekonwencjonalne, ale i w tym przypadku ostatecznie najważniejszy okazał się autor portretu, a nie jego metody.

13


WNĘTRZE MYŚLIWSKIE Z OBRAZAMI EKSPRESJONISTÓW olej płótno, 160x200 cm, 1989


Portret osobowości

Jeśli o mnie chodzi, to nie mam zamiaru nikogo przekonywać o swoich nadprzyrodzonych możliwościach, od razu stwierdzam, że na pewno ich nie mam. Proponuję trening, stworzony w oparciu o wiedzę medyczną, doświadczenie i kompetencje, zapewniając zachowanie tajemnicy lekarskiej, co do jego przebiegu i wyników.

OPIS

TESTY

PREDYSPOZYCJE

SŁABE STRONY

MENEDŻER

MOCNE STRONY

OGRANICZENIA

SYMULACJE

KOMENTARZ

Szkic do portretu osobowości I Źródło: Szkoła Transformacji

PORTRET OSOBOWOŚCI UCZESTNIKA TRENINGU JEST INFORMACJĄ OSOBISTĄ, OBJĘTĄ TAJEMNICĄ LEKARSKĄ.

15


STARA KOBIETA PATRZY NA MIASTO olej płótno, 240x350 cm, 2006


Portret osobowości

Wspominam o zobowiązaniu do tajemnicy lekarskiej, bo od razu w pierwszej części tekstu chcę się rozprawić z wielkim dylematem portretu. Można powiedzieć, że jest to swego rodzaju węzeł gordyjski. Z jednej strony menedżer, nie robiąc portretu, może jedynie domyślać się mocnych i słabych stron swojej osobowości. I nie przeczę, że niejednokrotnie może to być dość trafne, choć, co podkreślam, zazwyczaj nieścisłe. Z drugiej strony, robienie portretu mocnych i słabych stron na oczach innych (w tym przypadku moich), nie jest dla menedżera komfortowe, przyznaję. Przeciąć ten splot zależności może tylko zaufanie portretowanego menedżera do autora portretu. W przypadku oferowanego przez Szkołę Transformacji treningu, do mnie, piszącego te słowa. Gwarancją tego zaufania jest obowiązujaca mnie zasada zachowania tajemnicy lekarskiej i trzydzieści pięć lat praktyki w jej przestrzeganiu.

OTOCZENIE

RELACJE

MENEDŻER

OSOBOWOŚĆ

ZDARZENIE

EGO

SKUTKI ZEWNĘTRZNE

DECYZJE

SKUTKI WEWNĘTRZNE

Szkic do portretu osobowości II Źródło: Szkoła Transformacji

17


VAN GOGH TRZYMA OBRAZ MONDRIANA olej płótno, 70x90 cm, 2007


Portret osobowości

LUSTRO UMYSŁU Umysł jest lustrem, które dostrzega zmiany świata i dostosowuje się do nich w sposób twórczy, co udowodnię w czasie treningu i z czego nauczę menedżerów korzystać.

Menedżer potrzebuje dla komfortu i skuteczności swoich działań: dobrego samopoczucia fizycznego dobrego nastroju psychicznego dojrzałości emocjonalnej czyli empatii w sytuacjach kryzysowych wrażliwości społecznej, koniecznej do czytania subtelnych informacji z otoczenia młodzieńczego wigoru, co może i banalne, ale często trudne w ciele przepracowanego menedżera

Ekspansywność nie decyduje o skutecznym przywództwie. Przydaje się, ale tylko wtedy, gdy ją kontrolujemy. Pamiętajmy, że w zależności od sytuacji zupełnie różne cechy czynią z nas doskonałych przywódców.

POKAŻĘ menedżerowi jego portret, począwszy od takich oto elementów:

EMPATIA

CHARYZMA

KREATYWNOŚĆ

ASERTYWNOŚĆ

EGO

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ

WIEDZA

DOŚWIADCZENIA

INNOWACYJNOŚĆ

19


MĘŻCZYŹNI NAD MARTWYM ORŁEM olej płótno, 120x150 cm, 2007


Portret osobowości

OCZEKUJ: stworzenia warunków eksperymentalnych określenia związków przyczynowych i skutkowych - manipulowania zmiennymi ustalenia planu eksperymentalnego, z uwzględnieniem więcej niż jednej zmiennej kontrolowanej wyboru planu badawczego do postawionej hipotezy badawczej kontrolowania wszystkich zmiennych ubocznych oraz zakłócających badania czynników wpływających na interakcje, zachodzące pomiędzy uczestnikami zdarzenia Wysłucham komentarzy na temat wyników i je skomentuję.

Będę obserwował i interweniował, by: przyspieszyć lub wywołać zdarzenia, które naturalnie pojawiają się rzadko uzyskać dostęp do zdarzeń lub sytuacji zwykle zamkniętych dla obserwacji umożliwić manipulowanie zmiennymi kontrolowanymi dla określenia ich wpływu na zachowania Będę obserwował naturalnie przejawiane zachowania, bez wpływania na ich przebieg.

Zdefiniuję mocne strony osobowości: wiedza o osobowości człowieka do wykorzystania podczas samoobserwacji i analizy wyników portretu osobowości wiedza o uniwersalnych umiejętnościach rozwinięcie i wzmocnienie własnych atutów myślenie o własnym rozwoju Stworzę listę mocnych cech trenowanego menedżera.

21


FOTOGRAF W KROPLI DESZCZU olej płótno, 90x120 cm, 2008


Portret osobowości

Nazwę słabe strony osobowości: brak rozpoznawania i nazywania własnych uczuć brak refleksji nad sobą, poszerzonej o świadomość własnych słabych stron i ograniczeń brak wyznaczonego kierunku samorozwoju brak poczucia własnej skuteczności brak definicji zakresu kompetencji brak wzmacniania wewnętrznej motywacji do działania brak akceptacji porażek oraz niepowodzeń i traktowaniu ich jako przedmiot analizy brak ćwiczeń wzmacniających poczucie własnej wartości brak rozwijania asertywnych zachowań Stworzę listę słabych cech menedżera.

PRAKTYKA Eksperymentowanie z nowymi zachowaniami i wyrażaniem uczuć. Pogłębianie samoświadomości, próba dotarcia do własnego wnętrza i zgłębienia go w celu zrozumienia, kompetentnego rozpoznania, nazwania i zmiany własnych odczuć, motywacji i zachowań. Rozwój sprawniejszego funkcjonowania, dzięki doskonaleniu umiejętności rozpoznawania oraz precyzowania własnych potrzeb i oczekiwań, jak również dzięki zwiększeniu obiektywizmu wobec siebie. Dogłębna analiza oraz próba zrozumienia własnego funkcjonowania w relacji z drugą osobą, w tym doskonalenie kompetencji w zakresie relacji interpersonalnych. Rozwój konstruktywnych sposobów udzielania informacji zwrotnych w relacjach z innymi. Analiza funkcjonowania w grupie ludzi – przyjęcie wybranej pozycji, identyfikacja z określoną rolą grupową, zwrócenie uwagi na to, co w relacjach z innymi sprawia trudność, a jakie zadania są podejmowane z łatwością.

23


BEZ TYTUŁU rysunek, 1991


Portret osobowości

Radzenie sobie z niepewnością oraz stresem: umiejętności rozpoznawania i nazywania przeżywanych, w związku z określoną sytuacją, emocji techniki radzenia sobie z tremą w sytuacji wystąpień publicznych: techniki zadaniowe – uwalniające napięcie techniki emocjonalne – wyobrażeniowe techniki ucieczkowe – prowadzenie dialogu z grupą techniki świadomego wpływu na emocje grupy: ciekawość, sympatia, radość, złość reguły wzajemności, autorytetu, zaangażowania manipulacja wrażeniem, kontrola wywieranego wrażenia kontrolowanie automatycznych, negatywnych myśli związanych z sytuacją stresową umiejętności przeformułowania problemu w taki sposób, aby łatwiej można było sobie z nim poradzić techniki radzenia sobie ze stresem: metody relaksacji ćwiczenia oddechowe progresywne rozluźnianie mięśni trening autogenny Testy: badanie struktur poznawczych metodą Kellego - tzn. badanie sposobów postrzegania świata przez osobę. Do badania będą stosowane indywidualnie modyfikowane systemy Rep Testu. Równocześnie będą badane i wskazywane: indywidualne preferencje sposobów funkcjonowania w grupie indywidualne preferencje sposobów obróbki informacji dobór indywidualnych czynników mobilizujących i ułatwiających relaksację diagnoza poszczególnych potrzeb i ich natężenia za pomocą Testu Apercepcji Tematycznej Murraya (TAT) Trening koncentracji: jako rozpoczęcie cyklu, zapewniającego zmianę dotychczasowych zdolności Trening intuicji: jako rozpoczęcie cyklu, zapewniającego zmianę dotychczasowego sposobu korzystania z intuicji

Niestety rozszerzanie granic możliwości człowieka też ma swoje granice, dlatego nie jest możliwe osiągnięcie zadowalających rezultatów podczas jednego spotkania, przynajmniej w przypadku treningu intuicji i koncentracji.

25


BEZ TYTUŁU rysunek, 1993


Portret osobowości

NOTATNIK AUTORA (pojęcia jako słowa)

Behawioryzm (behaviourism)

nauka o zachowaniach, badanie uczenia się zachowań jako reakcji na bodżce

CT

tomografia komputerowa

Czynnościowy rezonans magnetyczny (functional magnetic resonace imaging, fMRI)

rejestrowanie zmian poziomu tlenu we krwi przepływajacej przez mózg, rejestracja pola magnetycznego i fal radiowych do pokazania obszarów mózgu aktywnych przy wykonaniu zadania pamięciowego

Deja vu

złudzenie pamięciowe, choć sytuacja jest nowa, towarzyszy jej uczucie znajomości

Engram (engram)

ślad pamięciowy w mózgu

ERP

potencjał wywołany, zmiana aktywności mózgu wywołana impulsem

Kod pamięci (memory code)

informacja w pamięci

LTS (long-term store)

magazyn pamięci, informacje zachowane w ostatnim stadium

MEG

magnetoencefalografia, pole magnetyczne wytwarzane przez neurony, możliwe do rejestracji

Metapamięć (metamemory)

wiedza na temat własnej pamięci

MRI

rezonans magnetyczny

Neuron (neuron)

komórka nerwowa odbierająca i przekazująca sygnały wraz z przetwarzaniem informacji

Neurobiologia (cognitive neuroscience)

nauka badająca związki pomiedzy procesami w różnych obszarach mózgu, a umiejętnościami korzystania z mózgu

Pamięć (memory)

termin niejednoznaczny, używany w kilku znaczeniach, choć związanych z sobą, jak kodowanie, magazynowanie, wydobywanie informacji i zdolność do tego, system przechowywania informacji, zapis informacji

27


HOMAGE A BEUYS rysunek, 1989


Portret osobowości

Pamięć autobiograficzna (autobiographical memory)

pamięć zdarzeń i faktów z własnego życia

Pamięć deklaratywna (declarative memory)

świadoma pamięć faktów i zdarzeń

Pamięć długotrwała (long-term memory, LTM)

informacje przechowywane bez czasowego ograniczenia

Pamięć epizodyczna (episodic memory)

pamięć zdarzeń z określonych miejsc i czasu

Pamięć fleszowa (flashbulb memory)

szczegółowa i trwała pamięć okoliczności, w których została zarejestrowana wiadomość

Pamięć ikoniczna (iconic memory)

pamięć bodźców wzrokowych, przechowywanych w bardzo krótkim czasie, około pół sekundy

Pamięć jawna (explicit memory)

pamięć występująca podczas świadomego przypominania zdarzeń

Pamięć jawna

świadome przypominanie

Pamięć krótkotrwała (short-term memory, STM)

ograniczone do pół minuty przechowywanie informacji bezpośrednio dostępnych świadomości

Pamięć niezamierzona (involountary memory)

mimowolne zapamiętywanie

Pamięć operacyjna (working memory)

nie ma pewności, że istnieje, prawdopodobnie przechowywanie i przetwarzanie ograniczonej ilości informacji w ograniczonym czasie

Pamięć pierwotna (primary memory)

pamięć, której jesteśmy świadomi w konkretnej chwili

Pamięć proceduralna (procedural memory)

pamięć działań i umiejętności

Pamięć semantyczna (semantic memory)

inaczej wiedza o otaczającym nas świecie.

Pamięć sensoryczna (sensory memory)

pamięć informacji zmysłowych

29


KRADZIEŻ W OSLO olej płótno, 95x120 cm, 2007


Portret osobowości

Pamięć utajniona (implicit memory)

nieświadomość pamięci czy pamięć nieświadoma, pomimo braku przypominania i świadomego odwołania się do przeżytego doświadczenia, zachowanie jest uwarunkowane przeżyciami; przypominanie nieświadome

Pamięć wtórna (secondary memory)

pamięć długotrwała przeżytych zdarzeń i poznanych faktów

Pamięć zależna od nastroju (mood-dependent memory)

przypominanie, uruchomione nastrojem tożsamym z towarzyszącym zapamiętywaniu

Poczucie pamiętania (feeling-of-knowing, FOK)

brak rezultatu w chwili wydobywania informacji z pamięci

Powidok (afterimage)

obraz zastępczy, widzenie mimo braku obiektu, już po jego usunięciu, o kolorze dopełniającym, niekoniecznie prawdziwym; przetwarzania, przechowywane prawdopodobnie przez czas istnienia mózgu

Receptor (receptor)

cząsteczka białka w komórce, uruchamiająca reakcje komórki

Reminiscencja w pamięci autobiograficznej (reminiscence bump)

występująca po czterdziestym roku życia skłonność do wspominania zdarzeń z okresu dorastania i młodości

Reprodukcja (recall)

odtwarzanie przyswojonych informacji

RS

rejestr sensoryczny, rejestr sygnałów w postaci odebranej przez zmysły

Typologia L.R.Squire’a

klasyfikacja pamięci na jawną (fakty i zdarzenia) oraz utajoną (umiejętności i nawyki, torowanie, proste warunkowanie klasyczne, uczenie się nieasocjacyjne

Uczenie (learning)

zmiany w myśleniu i zachowaniu po przebytym doświadczeniu

Zapominanie (forgetting)

brak możliwości odtworzenia informacji lub jej rozpoznania

31


HOMAGE A BEUYS rysunek, 1989


Portret osobowości

NOTATNIK AUTORA (zdania jako myśli)

Czy mózg to narząd? Czym jest mózg? Ile jest człowieka w mózgu?

„Całość to więcej niż suma części” Źródło: Arystoteles

Można żyć bez mózgu. Można też żyć z uszkodzonym mózgiem. Ale działać, dążyć do celu można tylko z mózgiem sprawnym. Nasz mózg jest najbardziej tajemniczym narządem, a raczej narzędziem człowieka! Z jednej strony stanowi zbiór wyspecjalizowanych części, z drugiej działa jako całość. Jest bez wątpienia koordynatorem naszych działań. Zawdzięczamy mu selekcję istotnych bodźców - pozwala nie postrzegać spraw nieistotnych. To on determinuje naszą wolę działania. Jemu zawdzięczamy radość życia i nasz smutek. To dzięki niemu jesteśmy głupcami, którzy mogą zmądrzeć. A jednak bardziej przypomina odbiornik, niż nadajnik. Uczono nas, że tylko mózg dziecka się rozwija, a od 25 roku życia neurony zanikają.

„Po wylewie straciłem umiejętność kłamania” Źródło: Sławomir Mrożek

Mózg jest zbudowany z neuronów, które łączą się milionami wypustek - jak sieć telefoniczna. Do niedawna uważano, że raz ukształtowany system połączeń może tylko zanikać. Rzeczywiście, np. alkohol zatrzymuje rozwój mózgu i powoduje zanik jego połączeń. Jednak zdrowy mózg ŻYJE, regeneruje się, tworzy nowe połączenia i to daje człowiekowi duże szanse i możliwości, wymaga jedynie powtarzalności bodźców, regularnych treningów. Zmiany te mają charakter skokowy. Nasz mózg jest najlepszym ekonomistą. Najpierw sprawdza czy nowość jest potrzebna, a potem – myk i jest nowe połączenie. Sławomir Mrożek, jako sędziwy już człowiek, wskutek wylewu stracił zdolność kontaktu. Jego mózg zastąpił jednak uszkodzone części. Napisał książkę „Baltazar” i może o niej rozmawiać. Co się dzieje z mózgiem, do którego nie docierają bodźce – czyli dlaczego jestem fragmentem – a nie centrum świata? Dlaczego brak wolności niszczy mózg?

33


MALARZ TŁUMACZY OBRAZY ZAJĄCOWI olej płótno, 148x220 cm, 2008


Portret osobowości

„Lepszy na wolności kąsek byle jaki, niźli w niewoli przysmaki” Źródło: Jean de La Fontaine

Niemal wszystkie ssaki, uwięzione w ZOO, przestają się rozmnażać. Człowiek pozbawiony bodźców zmysłowych (zanurzony w ciepłej wodzie, z zamkniętymi oczami, zakrytymi oczami), zaopatrzony w tlen i kalorie (bez smaku oczywiście), po kilku godzinach zaczyna halucynować. Dochodzi do całkowitej dezorganizacji mózgu i pełnoobjawowej choroby psychicznej. Mózg bez bodźców jest demonem. Kiedy bodźców jest mało, jest i Mnie coraz mniej. Czy można żyć bez innych? Czy można myśleć bez ludzi?

„Piekło to Inni” Źródło: Jean Paul Sartre

Język jest atrybutem mojego myślenia. Oczywiście, że mogę myśleć obrazami, wzorami, dźwiękami, ale to tylko semiotyka, sztuka łączenia znaków, która sama w sobie niewiele znaczy. Tak myśląc, sam siebie nie zrozumiem. Dopiero semantyka czyli składnia, tworzy język. Dzięki językowi mogę rozumieć siebie, mogę myśleć. Ale myślenie bez komunikacji jest tworem pustym. Język nie istnieje bez Innego. Nie mogę myśleć bez Innych. Mogę istnieć jako zombi, golem, twór biologiczny, jak wirus. Człowiekiem jestem tylko w rozmowie z człowiekiem Ciekawe, że tylko w języku dzieciństwa można głęboko przeżyć emocje. Dlatego chcąc je ukryć lub ich uniknąć, poligloci używają innych języków niż ojczysty. Co wyróżnia mózg szefa? 30 proc. mężczyzn ma podobno geny Dżyngis–chana, jak twierdzi National Geographic. Zgadzam się, my je mamy. Najlepiej zbadanym był mózg Lenina. Ale badano go jako geniusza, a nie zbrodniarza. Dopiero w latach dziewięćdziesiątych XX stulecia stwierdzono, dzięki pozytonowej tomografii komputerowej (PET), że o osiągnięciach człowieka decyduje różnorodność, bogactwo jego reakcji, a nie wielkość czy kształt mózgu. Decyduje więc bogactwo połączeń sieci neuronalnej, a nie rozmiary, czy głębokość fałdów kory mózgowej. Proust miał np. mózg wielkości orzeszka, a sprzedał się świetnie. Disce puer latinae (ucz się chłopcze łaciny) – powiedział rzekomo król Stefan Batory do ucznia Akademii Zamojskiej. Można się również nauczyć, jak być skutecznym szefem.

35


BEZ TYTUĹ U rysunek, niedatowany


Portret osobowości

Czym się różni mózg od umysłu - czy umysł to mózg wyposażony w język?

„Myślę, więc jestem” Źródło: René Descartes zwany Kartezjuszem

Siecią połączeń, posiadającą własny język jest Internet. I wydaje się on zarządzać niemałą częścią ludzkości. Internetem jednak i ludźmi zarządzają UMYSŁY. Umysł to świadomość siebie i świadomość innych. Umysł to zdolność tworzenia, zdolność znajdowania nowych rozwiązań, nie tylko reagowanie. Generałowie łatwo wygrywają minione wojny. Umysł wygrywa obecne. Niestety często generuje przyszłe. BO UMYSŁ STANOWI CZŁOWIEKA. Czym jest świadomość? Kluczowe pojęcia filozofii. Nie ma filozofii bez ontologii (nauka poznania wymaga podmiotu poznającego). Chcąc działać skutecznie muszę być siebie świadomym.

Źródło: Jogasutra

„Kim jestem? (Ko Ham?). Kto pyta?”

Nie ma świadomości bez koncentracji uwagi. Czyli sama świadomość to za mało, by być świadomym, poznającym, tworzącym umysłem. Do tego konieczna jest koncentracja uwagi. Bez umiejętności koncentracji uwagi jesteśmy stonogą nie panującą nad odnóżami, bytem bez możliwości działania. Uwaga, czyli wola kierująca świadomością, jest woźnicą pędzącego rydwanu – umysłu w działaniu. Umiejętność skupienia uwagi stanowi podstawę działania nie tylko skutecznego, ale też twórczego. Koncentracja metodą EEG biofeedback uczy neurony, przy okazji człowieka. Umysł zarządzający czy umysł zarządzającego? Potrzeba, czy wola władzy - a może umiejętność władzy? Umysł zarządzającego to przede wszystkim umysł zarządzający sobą. Dopóki nie kieruję sobą, nie potrafię nikim pokierować, choćbym był królem Maciusiem I i pragnął władzy bardziej niż Stalin.

37


AUTOPORTRET KONGO olej płótno, 79x67 cm, 1991


Portret osobowości

Muszę wiedzieć, kim jestem, co potrafię.

Muszę wiedzieć, czego chcę.

Muszę wiedzieć, jak to osiągnąć.

Muszę mieć wolę zdobycia góry, stojąc u jej podnóża.

Może dlatego tak wielu alpinistów to ludzie kariery, wybitnych osiągnięć.

„Po co są góry? Po to by je zdobywać” – oznajmia taternik

Wspinaczka na K-2 bezwzględnie konfrontuje marzenia z możliwościami. Wykuwa żelazną wolę. Ale wspinaczka na K-2 to tylko sport ekstremalny - niedotlenienie, zimno, wicher i lawiny. Wielu to potrafi, ale niewielu, bardzo niewielu to umysły zarządzające. Nie tylko sobą i dla siebie jak taternik, ale zarządzający Sobą dla innych. Człowiek ma dwa mózgi. Mózg lewy zarządza prawą ręką. Czy jest dominujący? Lewa półkula mózgu to mózg języka, logiki. To mózg rozumu. Znakomicie jest on rozwinięty u uczonych, literatów, ale także bankierów, prezesów, dyrektorów (nie dotyczy socjalizmu, bo wówczas decydował dobry metabolizm wątroby). Na ogół lewy mózg jest przetrenowany. Dominacja lewego mózgu czyni z nas skutecznie chłodnego technokratę. Zapewnia karierę przed innymi. Ale czyni bezradnym w kryzysie.

„Co Alicja zobaczyła po drugiej stronie lustra” Źródło: Lewis Carroll

Mózg prawy to mózg nieznany? Nie myl z prawością. Mózg prawy to mózg nieświadomości, mózg intuicji, mózg emocji. Mózg prawy to nasz przyjaciel, który podpowiada nam właściwie rozwiązania, niezauważalnie a skutecznie. Ale musimy go słyszeć, musimy się go nauczyć słuchać. Trening, który prowadzę, uczy prawe i lewe mózgi rozmawiać ze sobą. Uczy lewy mózg słuchać starszego brata, który dużo wie, ale ma kłopoty z wymową. Korzystam z metody EEG – biofeedback. Niektórzy słuchają tylko prawego mózgu. To bardzo ryzykowne. Jak każda przesada, choć jak mawia mój sąsiad – „panie doktorze, alkohol jest też dla ludzi”.

39


BEZ TYTUŁU rysunek, 2001


Portret osobowości

Czy czytając zapis fal elektromagnetycznych mózgu możemy czytać myśli? Czym szumi EEG i co ma elektryk do mózgu?

„Są plusy dodatnie i plusy ujemne” Źródło: Lech Wałęsa

Każdy neuron naszego mózgu wytwarza prąd elektryczny o różnym natężeniu, któremu towarzyszy (oczywiście) odpowiednie pole elektromagnetyczne. To pole jest lokalizowane, a jego natężenie mierzone i odczytywane w postaci tzw. „fal”. Przekazują nam między innymi, że: mózg pracuje (linia prosta mówi o śmierci mózgu) mózg pracuje harmonijnie – zapis fal prawo- i lewostronnych jest symetryczny mózg śpi - pojawiają się tzw. wrzeciona snu mózg jest zrelaksowany – pojawiają się fale alfa mózg jest skoncentrowany – pojawiają się fale beta mózg jest uszkodzony

Przy pomocy EEG niczego więcej o człowieku się nie dowiemy. Ani o jego myślach, ani o jego głupocie. Trochę możemy dowiedzieć się o jego mądrości. Tylko ludzie ciekawi świata mogą być mądrzy. Czy możliwe jest sprzężenie zwrotne pomiędzy myślą a neuronem?

„Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie” Źródło: mądrość ludowa opiniująca sprzężenie zwrotne

EEG biofeedback oznacza sprzężenie zwrotne – metodę, która pozwala nauczyć neurony osiągania pożądanego przez nas stanu ich pobudzenia czyli relaksu, koncentracji uwagi według naszej woli. Inaczej mówiąc podporządkowania stanu mózgu naszej decyzji, umożliwiającego natychmiastowe osiągnięcie pożądanego stanu umysłu. Dzieje się to w sposób czarodziejski niemal, gdy na ekranie monitora przesuwamy myślą przedmioty. Jednak żeby zostać „magiem”, sama maszyna, czyli ekran, komputer i czapeczka z elektrodami to zbyt mało. Konieczny jest dobry trener.

41


DOBRE CZASY, Zナ・ CZASY akryl pナづウtno, 205x350 cm, 2008


Portret osobowości

Małysz na prezesa? Jak się ma rekord skoczni do wzrostu dywidendy, czyli EEG – biofeedback w sporcie? „Leć Adam, leć !!!!...”

Źródło: sprawozdawca sportowy

Ojcowie sukcesów Adama Małysza oparli się głównie na metodzie EEG – biofeedback, która pozwoliła na wykształcenie umiejętności maksymalnej koncentracji i koordynacji mięśni i umysłu, ale także relaksu po ekstremalnym wysiłku. A czym jest dla menedżera umiejętność szybkiego odpoczynku, czy też skupiania uwagi, panowania nad umysłem? To umiejętność ratująca pieniądze. Łowca grzechotników, przy prezesie zarządu odpowiadającym własnym majątkiem, to spacerowicz karmiący gołębie na Krakowskim Rynku, ryzykujący, że trafi go trzeci rodzaj prawdy (wg klasyfikacji księdza Tischnera). Czy relaks to odpoczynek, rekreacja, czy też ciężka praca? „Sex, drugs and rock’n roll” Źródło: motto pokolenia sukcesu

Umysł twórczy, poszukujący, umysł otwarty to umysł zrelaksowany. Niemożliwym jest znalezienie nowych, nieszablonowych rozwiązań w stanie stresu, nacisku, zmęczenia. Wówczas pomocny może być trening nowych osiągnięć poprzez żmudne ćwiczenie. Ale wtedy jesteśmy przewidywalni jak „obrona sycylijska” - łatwo nas pokonać. A stres pokonuje także nasz organizm. By-passy przedłużają życie, ale są bolesne. Łatwiej żyje się bez nich (tu proponuję zainteresować się treningiem Szkoły Transormacji Zarządzanie zdrowiem). Relaks nie jest odpoczynkiem, do tego służy sen (ze swoimi wrzecionami i fazą REM w EEG). Relaks to odzyskanie harmonii umysłu, to pełnia otwarcia na nowe rozwiązania, to stan pewności, stan gotowości do działań twórczych. Zarządzanie jest twórczością. Dobry zarząd przypomina orkiestrę - dyrygent musi być skoncentrowany, a kompozytor nową muzykę tworzy w relaksie, choć podobno najlepszą muzą jest termin. Termin i relaks żyją w konflikcie. Podobno.

Czy nie jesteśmy czasem Czy koncentracja skuteczniejsi to umysł działając przygotowany, czy umysł machinalnie? w działaniu?

43

Czy Moje Doświadczenie nie wyprowadzało mnie zawsze z kryzysu?


SPACER Z PSEM olej płótno, 130x160 cm, 2005


Portret osobowości

„Przegrałem mecz tenisowy. O ile wiem nikt z tego powodu nie stracił życia.” Źródło: zdekoncentrowany mistrz tenisa Boris Becker

Doświadczenie bardzo ułatwia wyjście z sytuacji kryzysowej. Ale doświadczenie nie zapewnia osiągania sukcesów. Sukces to jednak więcej niż normalność. Zwycięstwo wymaga koncentracji. Kubica byłby bardzo dobrym kierowcą TIR-a. Jest mistrzem kierownicy, bo potrafi się skoncentrować na długo. Jest morderczo skuteczny. Umiejętność skupienia uwagi we właściwym momencie na tak długo, jak to potrzebne, jest warunkiem sukcesu na ścianie wspinaczkowej kariery w biznesie. Jak wiadomo wspinamy się tam „na żywca”, bez asekuracji. Trening koncentracji uwagi EEG, trenując neurony – podstawowy element umysłu, zapewnia tę asekurację. Neurony lustrzane - największe odkrycia neurologów końca XX wieku?

„Rada małpa, że się śmieli, kiedy może udać człowieka..” Źródło: Aleksander Fredro

Trudno uwierzyć, ale Włosi to nie tylko garnitury, Pininfarina i Wenecja. To także przodujące w świecie ośrodki badawcze, w tym neuropsychologii. Właśnie włoski zespół neurochirurgów (G.Rizzolatti, L.Fogassi, V.Gallese) odkrył NEURONY LUSTRZANE. Neurony lustrzane to sieci neuronalne, które umożliwiają naśladowanie drugiego człowieka, jego ruch, mimikę. I tylko człowieka, choćby z telewizji, ale człowieka. Mówiąc ściślej, neurony lustrzane ułatwiają – umożliwiają nie naśladowanie, ale zrozumienie drugiego człowieka, czyli są to neurony empatii, a także intuicji. Tworzą model innego umysłu. Dlatego potocznie mówimy, że ktoś miał coś na myśli, chociaż cudzych myśli poznać nie możemy. Neurony lustrzane to biologiczna podstawa ludzkiej komunikacji, a nie tylko język. Czy neurony lustrzane mają tylko reprezentację w sferze wzroku i ruchu?

„Zagraj to jeszcze raz Sam…” Źródło: „Casablanca” - film o miłości

45


HOMAGE A BEUYS rysunek, 1989


Portret osobowości

Zbadano, że poza węchem, najbardziej pierwotnym zmysłem, każdy ze zmysłów ma swoją „lustrzaną” reprezentację. Innego człowieka postrzegamy więc w „całości”. Tworzymy jego model, „małpujemy”, w sposób niemal pełny. Możemy tej świadomości nadać aspekt aktorski, ale jest to zawsze projekt umysłu. I powstaje w sposób automatyczny zawsze, a jego dokładność zależy tylko od naszej koncentracji i doświadczenia w relacjach z ludźmi. Mózg nie lubi niepotrzebnego wysiłku. To „coś” wciąż jest nazywane „inteligencją emocjonalną”.

Po co menedżerowi intuicja? Czy tylko po to, by wyść z niekończącego się ciągu analiz?

Po co menedżerowi empatia? Czy tylko po to, by inni nie zablokowali marszu na szczyt?

Po co menedżerowi ambicja? Czy tylko po to, by usprawiedliwić spychanie ze szczytu innych?

Gdzie mieszka intuicja - w mózgu lewym, w prawym, w niebie czy w piekle? Całkiem możliwe, że istnieje piekło. Spróbuj wyobrazić sobie niebo. Trudne... „najszła, wyjszła, wejszła” Źródło: polski piłkarz na Wembley w 1973 r.

Intuicja to mózg prawy. To mózg prawy czyta sygnały, które ledwie przemkną przez siatkówkę oka. Porównuje ze wzorami zapisanymi w pamięci i wysyła sygnał, że dzieje się coś ważnego. Rozum jest spokojny, wszystko zaplanowane, pod kontrolą, ale umysł jest niespokojny. Niespokojny, bo prawy mózg zauważył, że przewodniczący rady nadzorczej uniósł brwi na 1/6 sekundy, chociaż uśmiechał się szeroko. I prawy mózg dźga umysł – uważaj szykuje się napaść na Ciebie. Ale trzeba to usłyszeć, trzeba znać język prawego mózgu, trzeba umieć go przepytać. Czy intuicja to ratunek i prawdziwy przyjaciel? Przecież klienci Madoffa INTUICYJNIE czuli, że powierzają pieniądze najlepszemu fachowcowi. A intuicja się nie myli! Podobno. „Są trzy prawdy: święta prawda, tyż prawda i gówno prawda” Źródło: ks. Józef Tischner

47


NITKA - PANEK olej płótno, 65x50 cm, 1999


Portret osobowości

Intuicja jest oszustem. Bo mózg prawy wie i już. Stosuje zasadę wyłączonego środka. Wie i już, dlatego łatwo go oszukać, omamić. Lewy mózg wątpi, analizuje, zna wiele prawd i z nich wybiera. Myśli! Przeciwieństwem myślenia jest bezmyślność. Dlatego nasz trenig uczy rozumieć język intuicji, a nie jej słuchać. Uczy myśleć mózgiem otwartym. Tworzy umysł menedżera skutecznego. Policjanci niewiele skuteczniej niż przeciętny człowiek rozpoznają kłamcę. Około 60 proc. trafnych diagnoz. Tylko agenci CIA, sami szkoleni w oszukiwaniu, mają 80-procentową skuteczność. Posługując się empatią, identyfikują się z oszustem. Co to jest empatia i po co nam ona? Nie ma przecież nic bardziej niepraktycznego niż współczucie. Ale jak bez empatii słuchać z radością muzyki?

„Skuś baba na dziada” Źródło: dziecięca „czarna magia”

Empatia to zdolność współbratania się emocjonalnego z drugim, nawet nieznanym nam człowiekiem. Empatia to współczucie, seks, ale też oszustwo. Empatia to neurony lustrzane w akcji. Prawy mózg pogania lewy, a my jesteśmy kibicami. Wszyscy czują to samo. Czasem łatwiej jest tylko czuć, a nie myśleć. Oddać się rozkoszy, a nie myśleć o niej. Ale tylko CZASEM. Empatia jest czytnikiem tego, co nienazwane. Pozwala nam poczuć intencję drugiego człowieka, odpowiedzieć nam uśmiechem na uśmiech, ale też oszukać, albo nie dać się oszukać. Człowiek bez umiejętności empatii jest społecznym ślepcem. Musi wszystko policzyć. To bardzo męczące, jeżeli w ogóle możliwe. Empatię mozna nazwać społeczną drogą na skróty. „Kto drogi skraca, do domu nie wraca” - mówi ludowa mądrość. Drogi trzeba znać. Jak się nauczyć empatii, a jak intuicji? Czy to umiejętność społeczna, czy właściwość mózgu?

„Chłopaki spadamy, czuję tu smród” Źródło: Główny Bohater Każdego Filmu Akcji

Neurony lustrzane, odpowiadające za zdolność empatii i intuicję, są komórkami nerwowymi czyli biologią mózgu. Ale bogactwo połączeń - sieci - tworzy się od dzieciństwa, w zabawie, w kontaktach z ludźmi, najpierw w rodzinie (teoretycznie –bezpiecznie), potem na podwórku, w szkole. Bawimy się w berka, gramy w „pomidora”, a neurony

49


BEZ TYTUĹ U rysunek, niedatowany


Portret osobowości

łączą się i łączą. Alkohol i tytoń powstrzymują ten proces. Dlatego ich nadużywanie powoduje niedorozwój umiejętności społecznych. A uczymy się całe życie, również w wieku dojrzałym i na starość także. Jeżeli oczywiście uczyć się chcemy. A oto trzej mordercy neuronów:

Używki

Nuda

Próżność

Umysł to nie neuron. Lustro umysłu to nie neuron lustrzany. W lustrze widzimy siebie i innych. Źle wyszlifowane lustro to krzywe zwierciadło. Szkoła Tranformacji to szlifiernia umysłów luster umysłów (M. Wróbel i T. Piss). Ale czy mamy do tego prawo? Mamy. Dajecie nam to prawo, decydując się na trening. Nasz mózg w pojęciu fizycznym to dwie półkule, w pojęciu metafizycznym to osobowość. Osobowość składa się z dwóch części - racjonalnej i emocjonalnej. Z połączenia pragmatyzmu i nastrojów powstaje KTOŚ, kto decyduje jacy w danej chwili jesteśmy, jakie podejmujemy decyzje, jak postępujemy. Wszyscy znają uczucie, kiedy mają ochotę się napić, a w głowie słyszą - nie rób tego, bo szybko się upijasz i będzie to ze szkodą dla ciebie. Alkohol skutecznie zabija tego KTOSIA, ale tylko na czas działania alkoholu w organiźmie. Na co dzień nasz umysł to my i KTOŚ. Umysł analizuje, a KTOŚ wybiera, KTOŚ decyduje, nie my. KTOŚ wybiera drogę, daje mapę, uczy jazdy na rowerze, łyżwach, samochodem. Ponieważ są sytuacje, w których bez doświadczenia i wcześniejszego zdefiniowania nie jest możliwe przewidzenie jak KTOŚ zareaguje i jakie nam postępowanie podpowie, można dzięki treningowi, czyli stworzeniu sytuacji symulowanych, lepiej poznać tego Kogoś w nas. Mówiąc prosto, trzeba wiedzieć, jak każdy z nas w konkretnych sytuacjach zareaguje, gdy jego pragmatyczna część mózgu i emocjonalna zaczną swoje podpowiedzi. To jedna z zalet treningu przeze mnie opracowanego. Jeżeli chce się kontrolować własne decyzje, trzeba tego Kogoś dobrze znać, być świadomym drogi, którą KTOŚ idzie. Czy tłum to dużo ludzi? Czym jest grupa? Czym jest duża grupa?

„Kupą, mości panowie, kupą...” Źródło: Jan Onufry Zagłoba

Trening Portret umysłu rozwija umiejętności społeczne mózgu. Żyjemy w rodzinach i grupach - zawodowych, koleżeńskich. W każdej z tych grup społecznych staramy się

51


UCIECZKA DO EGIPTU W STYLU LAT 20-TYCH olej płótno, 160x260 cm, 1991


Portret osobowości

zająć jak najwyższą pozycję w hierarchii. Nawet gdy tego nie chcemy, grupa to wymusi. Bo grupa ludzi MUSI mieć strukturę i hierarchię. Najpierw milczymy badawczo, potem prawimy sobie komplementy, potem ustalamy obowiązujące grupę normy, potem się strasznie kłócimy, a na końcu rządzi ALFA - numer jeden. Taka jest dynamika grupy. Ale ALFA to nie ten, który pokonał innych. ALFA jest przez grupę wybrany. Grupa to nie mniej niż 12-14 osób. Im ludzi więcej, a mają czas na stworzenie hierarchii, tym więcej grup. Niektóre współpracują częściej, inne są sobie obojętne. W sytuacji zagrożenia współpracują zawsze. Tłum to dużo ludzi. Każdy ma swoje sprawy. Ale tłum w działaniu (panika, lincz, stadion, demonstracja) to ogromne tysiąctonowe, bezmózgie zwierzę. Same emocje i lęk, wściekłość, umieranie. Wtedy kto ma mikrofon, ten ma władzę. Albo „pilota”. Może zwłaszcza „pilota”... Czy zawsze musi być wódz? Czy warto być wodzem? Jak być umysłem zarządzającym?

„Być albo nie być” Źródło: Hamlet - książę duński

„Ciemność, widzę ciemność” Źródło: Jerzy Stuhr - aktor polski

„Ach jak przyjemnie, kołysać się wśród fal…” Źródło: śliczna piosenka w Starym Kinie

W każdej grupie musi być ALFA. Władza piękną jest. Uznaje się ją za bodaj najsilniejszy afrodyzjak. Ale władza to obowiązki, dlatego w walce o nią spryciarze rezygnują. „A niech się szarpie, ja tu na boku i tak swoje po cichu skręcę”. I zajmuje się taki żoną szefa. ALFA wciąż musi być czujny, budzić respekt. Jest też samotny, nawet ponarzekać nie może. Menedżer musi umieć być samotny. Musi umieć, albo przegra władzę. Chyba, że władza jest tylko środkiem do celu. Łatwo mówić, ale tak naprawdę nikt raz zdobytej władzy po dobroci nie odda, a gdy straci, tęsknić za nią będzie, coraz bardziej samotny i nierozumiany. Może więc nie warto. Ale i tak ktoś musi być ALFA. Taka jest biologia człowieka. Trening uczy, jak żyć z władzą - do śmierci władcy.

53


BEZ TYTUŁU akwarela, 2001


Portret osobowości

Jak być szefem doskonałym? Jak być najskuteczniejszym? Jak być naj, naj, naj!!!

„Nikt nie jest doskonały” Źródło: „Pół żartem, pół serio” - amerykańska komedia

„Nauka golfa w 7 dni” Źródło: tytuł poradnika

Każdy ma do czegoś talent niezwykły. Na przykład sawanci potrafią pierwiastkować w ciągu kilku sekund ogromne liczby, co obrazowo przedstawił Dustin Hoffman, grając w filmie „Rain Man”. Długodystansowiec nie będzie sprinterem. Mistrz świata w boksie nie nadaje się na komandosa. Istnieją osobiste predyspozycje i tylko ich rozwijanie gwarantuje sukces. Drewniane ucho nie zostanie „Rolling Stonesem”. Ale dopóki nie odkryjemy własnych mocnych stron, trzeba być człowiekiem renesansu. Leonardo da Vinci był wynalazcą, ale utrzymywał się z malarstwa. Molier musiał bardzo walczyć z ojcem, by nie odziedziczyć fachu tapicera. Źle, kiedy za nas wybierają. Kiedy praca jest przyjemnością, życie staje się zabawą. Chcemy być najlepsi. Ale każdy jest najlepszy we właściwy dla siebie sposób. Trening zawsze idzie za Tobą, nie wybiera za Ciebie. Ile jest pamięci, a ile sposobów zapamiętywania?

„Litwo! Ojczyzno moja! Ty jesteś jak zdrowie. Ile cię trzeba cenić ten tylko się dowie, kto Cię stracił” Źródło: cytat z pamięci...

Do czasu wynalezienia przez Gutenberga druku, cała cywilizacja europejska opierała się na sztuce zapamiętywania. Homerowska Iliada i Odyseja, dość obszerne dzieła, były zapamiętywane i przekazywane z ust do ust. Człowiek musiał mieć pamięć jak magnetofon. Dlatego chętnie teksty rymowano, by do pamięci treści dodać pamięć melodii i rytmu. Menedżerem tych czasów był poeta, a nie dyrektor banku. Jest wiele pamięci: krótkotrwała, operacyjna, trwała, muzyczna, wzrokowa, przestrzenna, itd. Wszystkie te pamięci są pożyteczne w sztuce zapamiętywania. Pamięć

55


GŁOWA W MIEŚCIE olej tektura, 203x118 cm, 1991


Portret osobowości

można wyćwiczyć. Może nie tak, by zapamiętać całego „Pana Tadeusza”, ale by sprawnie penetrować zakamarki przeszłości i dużo wiedzieć o Tym, kto „Pana Tadeusza” stworzył. Z czasów wojny polsko-jaruzelskiej pamiętam, że przy stole na imieninach ktoś powiedział: do księgarni weszło dwóch milicjantów - i przy stole natychmiast zaległa cisza, a oczy obecnych spoczęły na ustach mówiącego. Dokończył: i jeden spytał: jest „Pan Tadeusz”? A pani zza lady, odwracając głowę na zaplecze, krzyknęła: Panie Tadeuszu! Przyszli po pana.... Teoretycznie pojemność pamięci jest nieokreślona, ograniczony jest tylko do niej dostęp.

„Myślenie nie boli” Źródło: napis na murze koło mojego domu - sprayem

Znajomość osobistego kodu dostępu, a każdy ma swój osobisty, na ogół słabo poznany, jest przedmiotem autorskiego treningu. Nie tyle pamięci, gdyż żmudna to droga i łatwa tylko w młodości, ale w odnalezieniu najłatwiejszej metody dotarcia do własnych (nieskończonych zasobśw). Kim jestem? Jakie są moje mocne strony? W czym jestem słaby? Kim jestem?

„(...) system logiczny, zawierający w sobie arytmetykę, nie może opisać siebie”. Źródło: Kurt Gödel

Człowieka poznajemy w działaniu; we śnie jesteśmy tacy sami (niektórzy chrapią). W trakcie treningu sporządzany jest portret osobowości. Opis sposobów reagowania na stres, silnych i słabych stron osobowości, metod radzenia sobie, etc. Nikt nie jest w stanie opisać siebie dokładnie. Równie często przeceniamy własne możliwości, jak i ich nie doceniamy. Autoportret to tylko rodzaj portretu, tendencyjnego, ale czy istnieje portret obiektywny? Tak, to znajomość mocnych i słabych stron osobowości, wykorzystywana po to by unikać błędów, szczególnie w sytuacjach kryzysowych. A tylko poważny kryzys nas interesuje. Charakterystyka osobowości jest przekazywana przeze mnie osobiście i objęta tajemnicą lekarską. Nikt nie pozna Twoich słabych stron prócz Ciebie. Warto odkryć nowe pokłady swoich możliwości.

57


CHŁOPIEC SADZI DRZEWKO olej tektura, 203x118 cm, 1991


Portret osobowości

Czego uczy stres? Siebie Czego uczy trening? Siebie Czego uczy szkolenie? Siebie

„Trzy razy TAK” Źródło: napis na moim domu - wyblakły

„Im więcej potu na ćwiczeniach, tym mniej krwi w boju” Źródło: Fryderyk Wielki - flecista i Stalin - morderca

Dobrze jest wytrenować prowadzenie auta po lodzie. Myślenia się wyćwiczyć nie da. A myśleć trzeba, ciągle dokonywać wyborów. Żeby to było możliwe, trzeba umieć redukować stres. W stresie mózg nie pracuje. Na przykład tak ważne i przywoływane neurony lustrzane wtedy milkną. Stają się nieaktywne. Nie możemy więc odczytywać intencji innych ludzi. Można pływać po wzburzonym morzu i odczuwać z tego radość. Można swobodnie pracować we wrogim otoczeniu i być skutecznym. Zwycięża ten, kto jest bardziej twórczy, stosuje bogatsze środki w radzeniu sobie. Automat jest przewidywalny, nawet jeżeli bardzo szybko liczy. To atut przeciwnika. Blue boy pokonał Kasparowa w grze w szachy. Ale Blue boy nie jest żadnym kłopotem dla Putina. A Kasparow jest. Umieć być w kłopotach – tego uczy trening w Szkole Transformacji Wojna to polityka realizowana innymi środkami, niż w czasie pokoju. W każdej wojnie trzeba znać jej cel. Na ogół go nie znamy, chyba że to my wojnę wywołaliśmy i zwyciężyliśmy. „A jak poszedł król na wojnę, grały jemu surmy zbrojne” Źródło: M. Konopnicka

Trzeba wiedzieć, czy to moja wojna. Czy surmy mi grają , czy raczej podpuszczają? Trzeba wiedzieć czy to wojna, czy prowokacja, czy kryzys, czy tylko gra na zniżkę. Trzeba wiedzieć kto szczuje i które psy. Trzeba wiedzieć, kiedy czas powiedzieć dość i uderzyć. Ale nade wszystko trzeba wiedzieć o co walczę:

59


SŁOŃ - CZTERY DNI W BERLINIE drzeworyt, 246x138 cm, 1999


Portret osobowości

O władzę

O pieniądze

O uznanie

Z wielu innych powodów, nieważne jakich, ważne by uświadomionych

A trzeba wiedzieć o co, inaczej nie jest to walka o coś tylko wojna na wyniszczenie. Wiadomo wtedy jedno, że na pewno nas też zniszczy. Do czego służy uwaga? Umiejętność koncentracji? Po co świadomość celu?

„Jeżeli wyciągasz pistolet, to po to by zabić” Źródło: Przemiły komandos na kursie samoobrony

Bitwa to umiejętność skoncentrowania jak największych sił, aby uderzyć w najsłabsze miejsce przeciwnika. Potem ci, którzy nie walczyli o zwycięstwo, przypiszą je Matce Boskiej i nazwą „Cudem nad Wisłą”. Podręczniki zarządzania, często zbyt podobne do podręczników gry w golfa, przywołują autorytety Clausevitza czy Sun-Tzu, nauczycieli wojny. To błąd. Generał obserwuje pole walki. Menedżer walczy na froncie, na pierwszej linii. Dlatego rzadko generałowie potrafią zarządzać, natomiast menedżerowie są zawsze świetnymi dowódcami liniowymi. I bardzo nie lubią wojny. Walkę wygrywa bardziej zdecydowany, lepiej skoncentrowany, ale też twórczo myślący. Takiego przygotowania do zarządzania uczy Szkoła Transformacji w trakcie treningu Portret osobowości.

Na pytanie jednego z menedżerów podczas treningu - „ DLACZEGO PROFESOROWIE EKONOMII NIE SĄ MILIONERAMI?”, odpowiedziałem - „DLACZEGO NAWET NAJLEPSI SPORTOWCY MAJĄ TRENERÓW?”

61


NOCNI KOCHANKOWIE akryl sklejka ryt, 125x125 cm, 2005


Portret osobowości

Autor TRENINGU

TOMASZ PISS TWÓRCZOŚĆ

Festiwal Piosenki Studenckiej Kraków 1974. Studio 202 Wrocław. Kabaret ELITA Wrocław. „Stany lękowe” wyd. 1998 z Janem Kaczmarkiem. „Medialne ukrzyżowanie” (w przygotowaniu).

POPULARYZACJA

Setki artykułów popularyzujących psychiatrię w gazetach, czasopismach. Udział w programach radiowych i telewizyjnych.

UMIEJĘTNOŚCI

Lekarz - Akademia Medyczna Wrocław 1975. Psychoterapeuta 1979. Specjalista psychiatra 1982. Psychiatria dzieci i młodzieży. Biegły sądowy.

PRACA

AM Wrocław Klinika Psychiatrii. Klinika Nerwic 1975-1985. Różne szpitale. Funkcje: ordynator, dyrektor szpitala, specjalista regionalny.

OSIĄGNIĘCIA

Stworzenie od podstaw: Ośrodki Medycyny Psychosomatycznej we Wrocławiu 1985. Oddział psychiatrii w Brzegu 1992. Ośrodek Interwencji Kryzysowej we Wrocławiu 1997. Centrum Psychiatrii we Wrocławiu 2000.

PRIORYTET

Jakość pracy. Relacje z ludźmi. Twórcze traktowanie pracy. Symulacje personalne.

ZARZĄDZANIE

Ordynator. Dyrektor szpitala.

DYDAKTYKA

Wykładowca: AM Wrocław 1976-1984. AWF Wrocław 2003. Izba Adwokacka we Wrocławiu. Uniwersytet Wrocławski Studia Podyplomowe - Emisja głosu neuro-logopedia, wykłady dla syndyków masy upadłościowej.

KONSULTING

Ekspert relacji interpersonalnych. Ekspert dynamiki grupy.

WRÓG

Biurokracja.

ZAINTERESOWANIA

Zawód. Filozofia. Nauki ścisłe. Socjologia.

63


TURYŚCI NA MOLO olej płótno, 60x40 cm, 2007


Portret osobowości

AutoR OBRAZÓW ZDZISŁAW NITKA Polski malarz-ekspresjonista. Urodził się w 1962 r. w Obornikach Śląskich. Studiował w PWSSP we Wrocławiu (obecnie Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta), gdzie w 1987 obronił dyplom z malarstwa w pracowni prof. Józefa Hałasa. Obecnie wykłada rysunek, jako profesor w Pracowni Malarstwa i Rysunku wrocławskiej ASP. Zajmuje się malarstwem, rysunkiem i grafiką, a także rzeźbą i drzeworytem. W 1997 wraz z żoną - Jolantą Nikt - również malarką, utworzyl w Obornikach Śląskich prywatne Muzeum Ekspresjonistów. Jest jednym z najwybitniejszych współczesnych artystów polskich. Jego prace znajdują się w zbiorach wielu muzeów i kolekcjonerów prywatnych. Wystawy zbiorowe: Ekspresja lat 80, BWA Sopot 1986 Arsenał, Hala Gwardii, Warszawa 1988 Świeżo malowane, Galeria Zachęta, Warszawa 1988 Den Abne Dor Polska Sztuka Współczesna, Charlottenborg, Kopenhaga1989 Red and white, Hala Gwardii, Warszawa 1989 Galeria Dijkstra, Amsterdam 1989 Jahre Kunstschulen in Breslau, Nassauischer Kunstverein, Wiesbaden 1990-2000 Polnische malerei der 80 - ziger jahre, Haus Dornbusch Frankfurt am Main 1991 Galerie Kabisz, Dusseldorf 1991 Konfrontacje artystyczne, Sztuka Europy, Ratusz Staromiejski, Toruń 1991 Polish drewings now, Visual Arts Museum, New York 1993 Źródła wolności - Wrocław, Berlin, Lwów, BWA Wrocław 1997 Eins von hundert, DuMont-Kunsthalle, Koln 1998 In orbit round the drifting book, Polska Instytutet Stockholm 1999 Sztuka Polska XX wieku, Muzeum Narodowe, Wrocław 2000 I Międzynarodowy konkurs rysunku - Obszary rysunku, BWA Wrocław 2000 Młodzi Czterdziestoletni, Ratusz Nowego Miasta, Praga 2001 Genius Loci, Muzeum Architektury, Wrocław 2001 Obraz roku 2001, Muzeum im. X.Dunikowskiego, Warszawa 2002 Warszawa w Wilnie,Polska Sztuka Współczesna, Wilno 2004 Nowa Ekspresja. 20 lat, BWA Olsztyn 2006 Warszawa w Berlinie, Berlin 2006 „Malarstwo, grafika, rysunek” Muzeum Śląskie, Katowice 2008

65


MĘŻCZYZNA NA PLAŻY, E. MUNCH ALBO POCZĄTEK KRYZYSU olej płótno, 180x280 cm, 1990


Portret osobowości

Wystawy indywidualne: Galeria Test, Warszawa 1988 Galeria Działań, Warszawa 1989 Wild thing (z Robertem Jakesem) Zamek Książąt Pomorskich - Szczecin 1991 Primitiwe Cool - homage a Otto Mueller, BWA Wrocław 1991 Sweel Arts Center, Oxford 1992 Entre chien et loup, Galeria Regent, Bruksela 1992 Muzeum Dippoldiswald k. Drezna 1994 Noc, Galeria Zderzak, Kraków 1995 Prace z lat 1985 - 1998, Galeria Wieża Ciśnień, Konin 1998 Prace z lat 1985 - 1998, Galeria Miejska Arsenał, Poznań 1999 Galeria Działań, Warszawa 2001 Galeria Pokusa, Wiesbaden 2002 Retrospektywa, Galeria Bielska BWA, Bielsko Biała 2002 Bałtycka Galeria Sztuki, Ustka 2003 Arkada Sztuk,Sopot - Galeria Entropia,Wrocław 2004 Ratusz St.Saarbrucken, Galeria Entropia, Wrocław 2005 Galeria Pokusa Wiesbaden, BWA Jelenia Góra 2005 Galeria ŚT, Bielskie Centrum Kultury, Bielsko Biała 2006 Galeria Obecna, Jaworzno 2006 „Tuż przed krzykiem E.Muncha”, Galeria Giza 2006 „Malarz Nitka - twórczość z lat 1986-2008” Galeria Zamojska BWA, Zamość 2009

Nagrody i wyróżnienia: Nagroda w konkursie na plakat dla Festiwalu Filmów Nieprofesjonalnych w Mons, Belgia 1987 Nagroda honorowa „Wiktor’88” w dziedzinie malarstwa. Wystawa Młodej Plastyki „Arsenał’88”,Warszawa, hala Gwardii 1988 Nagroda Janusza Przybylskiego 1990. Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, BWA, Szczecin 1999 1999 wyróżnienie na XXXIV Ogólnopolskim Konkursie Malarstwa Bielska Jesień, Bielsko Biała 1999

67


DZIECIŃSTWO JULIANA olej płótno, 70x80 cm, 2007


Portret osobowości

SZKOŁA TRANSFORMACJI S.A. www.szkolatransformacji.pl 53-314 Wrocław Pl. Powstańców Śląskich 16-18

TEL. +48 71 785 48 15 TEL. +48 71 784 40 21

KOM. +48 602 704 704 KOM. +48 602 703 703

FAX +48 71 784 40 26

szkolenia@szkolatransformacji.pl

69


ŻÓŁTY MALARZ olej płótno, 150x150 cm, 2007


Portret osobowości

Koncepcja Mirosław Wróbel

Projekt graficzny i skład Bogdan Wańczyk

Redakcja Justyna Pietrzak-Wróbel

Korekta Beata Kawka

Okładka

Druk i oprawa

Obraz Pawła Trybalskiego z cyklu Fałdyliery

ZG Colonel - Kraków

Współpraca

Wydawca

Galeria na Solnym Dorota Wrzesińska

Wydawnictwo Trans - Wrocław

Wszystkie prawa autorskie do opisanego Programu Skuteczność oraz do treningu Portret osobowości należą do Szkoły Transformacji. Każde naruszenie tych praw bez wiedzy i pisemnej zgody właściciela, a w szczególności wykorzystanie programu lub treningu w całości, czy po modyfikacji – będzie ścigane i zaskarżane, jako kradzież własności intelektualnej.

71


ISBN 978-83-926330-5-1


Szkoła Transformacji Portret osobowości