Page 1


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Loverboys: feiten en cijfers

Pagina 1


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 2


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 3

Loverboys: feiten en cijfers Een quick scan Linda Terpstra en Anke van Dijke


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 4

Loverboys: feiten en cijfers Een quick scan Linda Terpstra en Anke van Dijke ISBN 90 6665 673 5 NUR 740 © 2005 B.V. Uitgeverij SWP Amsterdam/Terpstra & Van Dijke Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 20 juni 1974, St.b. 351, zoals gewijzigd bij het besluit van 23 augustus 1985, St.b. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot Uitgeverij SWP (Postbus 257, 1000 AG Amsterdam) te wenden.


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 5

Woord vooraf Jeugdprostitutie komt niet alleen voor in landen waar veel armoede heerst. Ook in ons eigen land is het een in omvang toenemende problematiek. De zogenaamde loverboys dragen voor een significant deel bij aan het aantal jeugdige slachtoffers. Er zijn diverse initiatieven die zich richten op (potentiële) slachtoffers van loverboys. Vrouwenopvang Fryslân vangt slachtoffers van loverboys op in de voorziening ‘Asja’, een kleinschalige opvang waar meiden van 16 tot 23 jaar hulp krijgen om zich aan de greep van hun loverboy te ontworstelen en een nieuw leven op te bouwen. De laatste jaren is echter steeds duidelijker geworden dat de aanpak van dergelijke vraagstukken zich niet alleen moet beperken tot de slachtoffers maar zich ook moet richten op de daders. Naarmate er meer bekend wordt van de slachtoffers, dringt de vraag zich steeds meer op wie de daders zijn. Uit de verhalen van de slachtoffers en van politie en justitie komt een beeld naar voren van jonge, met name allochtone mannen die zich naast gedwongen prostitutie ook bezighouden met wapen- en drugshandel, inbraak, overvallen en oplichting. Deze loverboys kunnen op dit moment vrijwel ongestoord hun gang gaan. De kans om opgepakt te worden is klein. Voor politie en justitie is het moeilijk en tijdrovend om een zaak rond te krijgen op basis van de aangifte van slachtoffers. Bovendien durven veel slachtoffers geen aangifte te doen. Ook komt het voor dat ze hun aangifte weer intrekken. Het is dan ook belangrijk om na te gaan welke alternatieven we kunnen ontwikkelen voor de aanpak van loverboys. Gebrek aan informatie en kennis over de daders is een belangrijk obstakel om tot een adequate aanpak te komen. Hierdoor hebben hebben we onvoldoende in handen om dit vraagstuk aan te pakken. Daarom heeft Vrouwenopvang Fryslân opdracht gegeven voor een ‘quick scan’ met als doel:

• Loverboys in beeld brengen door feiten en cijfers te verzamelen over wie ze zijn, hun werkwijze en hun manier van organiseren.

• Globale profielen ontwikkelen van loverboys.


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 6

Een politieman verzuchtte laatst: ‘Er wordt hen geen strobreed in de weg gelegd!’ Daarmee wil ik aangeven dat we het fenomeen loverboys en jeugdprostitutie niet alleen aan de politie en de hulpverlening overlaten. Ik wil dan ook een appèl doen op de ouders van loverboys, hun vrienden, leerkrachten, buren en anderen in hun directe omgeving om ‘niet weg te kijken’, maar twijfels of vermoedens bespreekbaar te maken en na te gaan wat je kunt doen. Dit geldt ook voor scholen, wijkagenten, jeugdcentra en andere organisaties op lokaal niveau. En vanzelfsprekend ook voor de politiek en de overheid: ook zij kunnen hun ogen niet sluiten voor de handel en wandel van loverboys. Als de slachtoffers eenmaal bij Asja aankloppen is er al onherstelbare schade aangericht. Ik hoop dat de quick scan een adequate aanpak van de problematiek dichterbij brengt en kan helpen om het beleid rond de loverboyproblematiek te ontwikkelen en aan te scherpen. Het fonds Openbare Geestelijke Gezondheidszorg subsidieerde de quick scan. Het project werd ondersteund door het ministerie van Justitie, Directoraat-generaal Rechtshandhaving en door het landelijke politieproject Prostitutie en Mensenhandel. Ik wil een woord van dank richten aan het OGZ-fonds, het ministerie en de politie: zonder hun ondersteuning had de quick scan niet uitgevoerd kunnen worden. Tjitske Stegenga Directeur Vrouwenopvang Fryslân


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 7

Inhoud Woord vooraf

5

1.

Inleiding

10

2.

De quick scan

12

Wat is een loverboy?

12

Feiten en cijfers: de bronnen

13

Quick scan: 57 zaken en 92 verdachten

15

Periode waarop de quick scan betrekking heeft

16

Vergelijkbaarheid en beschikbaarheid van gegevens

17

Reikwijdte quick scan

18

Dossier: B-4309

20

Dossier: M-0912

22

3.

De loverboys

24

Nationaliteit en etnische achtergrond

24

Leeftijd en geslacht

25

Opleiding

28

Solisten en groepen

29

Criminele carrières

33

Loverboy-technieken

35

Dossier: G-53718

38

4.

40

De slachtoffers Leeftijd en etnische achtergrond

41

Rouleren van meiden

44


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 8

Dossier: B-439871

47

Dossier: K-11307

49

5.

51

Reacties en een eerste aanzet voor een dader profiel Een eerste reactie

51

Voorlopige aanzet voor een daderprofiel

53

Specifieke profielen: loverboys met een islamitische

55

achtergrond Specifieke profielen: loverboys met een Surinaamse,

57

Antilliaanse of autochtone achtergrond 6.

Conclusies en aanbevelingen

58

Bijlagen Bijlage 1 - Beschrijving van een crimineel netwerk

63

Bijlage 2 - Portretten van slachtoffers van jeugdprostitutie

67

Bijlage 3 - Portretten van loverboys

69


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 9

Overzichten Overzicht 1

Loverboy-zaken en verdachten naar bron

Overzicht 2

Loverboy-zaken naar jaar van politie onderzoek

16 17

Overzicht 3

Verdachten naar autochtone en allochtone

24

Overzicht 4

Nationaliteit en etnische achtergrond verdach-

achtergrond 25

ten Overzicht 5

Leeftijd naar hoofd- en medeverdachten

Overzicht 6

Verdachten naar leeftijd en etnische achtergrond

27

Overzicht 7

Laatst gevolgde opleiding

28

Verdachten naar etnische achtergrond en betrok-

30

Overzicht 8

26

kenheid bij zaken met één of meer verdachten (absolute aantallen) Overzicht 9

Verdachten naar etnische achtergrond en betrok-

31

kenheid bij zaken met één of meer verdachten (in procenten) Overzicht 10

Verdachten per zaak naar aantal zaken

32

Overzicht 11

Aantal zaken naar betrokkenheid van verdachten

33

uit de verschillende bevolkingsgroepen Overzicht 12

Aard van de delicten

Overzicht 13

Zaken met één of meer slachtoffers

34 41

Overzicht 14

Aantal zaken met minderjarige slachtoffers naar

42

jaar van politieonderzoek Overzicht 15

Slachtoffers naar allochtone achtergrond

43

Overzicht 16

Slachtoffers naar leeftijd en allochtone/autoch-

43

tone achtergrond Overzicht 17

Gemeenten naar aantal keren dat een gemeente genoemd is als werkplek

45


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 10

1. Inleiding Terwijl we steeds meer weten over de slachtoffers van loverboys, is er weinig of niets bekend over de daders. Het tweelingproject Geef loverboys een gezicht bestond uit twee projecten om kwalitatieve en kwantitatieve informatie te verzamelen over loverboys.

Kwalitatieve informatie: portretten van loverboys Voor het verzamelen van kwalitatieve informatie zijn zeventien jongemannen geïnterviewd die verdacht worden van loverboy-praktijken, hiervoor veroordeeld zijn of zelf toegeven dat zij zich hieraan schuldig hebben gemaakt. Tien van deze interviews zijn bewerkt tot portretten en opgenomen in het boek Loverboys, een publieke zaak (2005; zie bijlage 3). In dat boek komen loverboys zelf aan het woord. Hun verhalen zijn niet geverifieerd bij andere betrokkenen. Dat wil zeggen dat ze niet gecheckt zijn bij politie en justitie of bij hun (ex-)vriendinnen. Het daar ook niet om waarheidsvinding maar om meer inzicht te verkrijgen over het denken en doen van deze jongemannen.

Kwantitatieve informatie: quick scan Voor het verzamelen van kwantitatieve gegevens is een quick scan uitgevoerd. Hiermee zijn feiten en cijfers verzameld over loverboys: onder meer over hun leeftijd, hun opleiding, hun etnische achtergrond en hun nationaliteit. In dit rapport worden de resultaten van de quick scan gepresenteerd. Aan het project is medewerking verleend door de landelijk projectleider Prostitutie en Mensenhandel van de politie (de heer R. Coster), de projectleiders Mensenhandel van de 25 politieregio’s, het Bureau van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel (NRM) en Essie van Dijk, die als onderzoekster verbonden was aan de dienst Nationale Recherche Informatie en nu werkzaam is bij NRM. De resultaten van het tweelingproject zijn voorgelegd aan en besproken met:

• het Operationeel Overleg Mensenhandel van de politie; • de hulpverleners van Asja (Vrouwenopvang Fryslân); 10

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 11

• de lotgenotengroepen van Pretty Woman, dat ambulante hulpverlening biedt aan slachtoffers van loverboys. Wij willen iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan de quick scan bedanken voor hun inzet en medewerking.

Drieluik Eerder verscheen het boek Publiek Geheim: jeugdprostitutie met negen portretten van slachtoffers van jeugdprostitutie (2004; zie bijlage 2). Dit boek vormt samen met de portretten van de loverboys en de quick scan een drieluik. Ze zijn een initiatief van Vrouwenopvang Fryslân en Bureau Terpstra & Van Dijke. De uitvoering was in handen van Bureau Terpstra & Van Dijke. Linda Terpstra Anke van Dijke Utrecht, maart 2005

Inleiding

11


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 12

2. De quick scan ‘Loverboys zijn charmante, allochtone jongemannen, die een relatie met minderjarige meisjes aangaan om hen in de prostitutie te brengen.’ Dit is het gangbare beeld van een loverboy. Maar klopt het eigenlijk wel? Niemand kan het met zekerheid zeggen omdat feiten en cijfers ontbreken. Nagenoeg alles wat we over loverboys weten, is gebaseerd op verhalen van hun slachtoffers en de kennis van politie en hulpverlening. De resultaten van de quick scan geven achtergrondinformatie over de loverboy-problematiek in Nederland en over loverboys.

Wat is een loverboy? In de derde rapportage van NRM (Mensenhandel. Derde rapportage van de Nationaal Rapporteur, 2004) staan loverboys omschreven als ‘pooiers die meisjes via verleidingstechnieken inpalmen om hen op den duur in de prostitutie uit te buiten’. Dit betekent dat een loverboy een mensenhandelaar is. In Nederland wordt namelijk onder mensenhandel verstaan1:

• Het onder dwang brengen en houden van mensen in de prostitutie. • Het brengen en houden van minderjarigen in de prostitutie. • Het werven en meenemen van iemand om hem of haar in een ander land in de prostitutie te brengen, ongeacht of dat vrijwillig of onvrijwillig gebeurt. Artikel 250a Sr. stelt verder dat het strafbaar is om van voornoemde omstandigheden te profiteren of om zich daaruit te bevoordelen. Loverboys onderscheiden zich dus van andere mensenhandelaren door de techniek die ze gebruiken om hun doel te bereiken, namelijk een liefdesrelatie aangaan om een meisje aan zich binden. Loverboys zijn jongemannen die met meiden of 1 Tot 1 januari 2005 was er in Nederland sprake van mensenhandel bij uitbuiting in de seksindustrie. Vanaf 1 januari 2005 worden ook personen die in andere arbeidssectoren dan de seksindustrie zijn uitgebuit, gezien als slachtoffers van mensenhandel. ‘Slachtoffers van mensenhandel worden gekocht en verkocht, gekidnapt, verleid met valse beloftes over werk of een huwelijk, verkracht en onderworpen aan andere vormen van foltering en mishandeling.’ (Gezamenlijk persbericht van Amnesty International en Anti-Slavery International, 612-2004).

12

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 13

jonge vrouwen een (fake) relatie aangaan en hen via misleiding, dwang of geweld in de prostitutie brengen en hun verdiensten confisqueren. Niet alle mensenhandelaren die gebruik maken van loverboy-technieken zijn aan te merken als loverboy. Een voorbeeld is een mensenhandelzaak uit 1998. De hoofdverdachte in deze zaak, een man van 61 jaar, onderhield (seksuele) relaties met een aantal jonge mannen en vrouwen in de leeftijd van 18 tot 29 jaar. Deze slachtoffers werden op hun beurt weer aangezet om met verleidingstechnieken jongens in de leeftijd van 11 en 12 jaar en meisjes van 12 en 13 jaar te rekruteren. De hoofdverdachte was recidivist op het terrein van ontucht met en verkrachting van minderjarigen en werd door de politie aangemerkt als pedofiel. EĂŠn van de slachtoffers woonde bij hem thuis. Hoewel de hoofdverdachte een escortbureau had, was het verdienen aan prostitutie niet het belangrijkste doel. Een ander voorbeeld zijn Oost-Europese mensenhandelaren. Zij zijn doorgaans goed georganiseerd en bewegen zich in criminele groepen of netwerken. Ze maken van allerlei technieken gebruik om meiden en jonge vrouwen te ronselen en in de prostitutie te brengen. De slachtoffers worden bijvoorbeeld aantrekkelijke banen in Nederland in het vooruitzicht gesteld. Ook is sprake van ontvoering, schijnhuwelijken, geweld, bedreiging, het afhankelijk maken van drugs en het afnemen van identiteitspapieren en reisdocumenten. Daarnaast maken deze mensenhandelaren steeds vaker gebruik van loverboy-technieken. (NRM, 2004:161) Loverboy-technieken lijken echter vooral voor de werving te worden ingezet. Anders dan loverboys gaan deze mensenhandelaren geen maanden- of jarenlange relatie aan met de slachtoffers. Na verloop van tijd stappen ze over op andere technieken om slachtoffers in de prostitutie te brengen of te houden. Ze lijken de loverboy-technieken slechts in te zetten op onderdelen van het hele proces van ronselen tot het onder dwang laten werken in de prostitutie. Kortom, Oost-Europese mensenhandelaren maken weliswaar gebruik van loverboy-technieken maar zijn geen loverboys.

Feiten en cijfers: de bronnen De feiten en cijfers in dit rapport zijn afkomstig uit drie bronnen: politie, NRM en het tweelingproject Geef loverboys een gezicht.

De quick scan

13


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 14

Gegevens van de politie: schriftelijke enquête Alle 25 politieregio’s zijn verzocht om een enquête in te vullen over verdachten van loverboy-praktijken. Het ging daarbij om jongens of mannen waarnaar de politie onderzoek heeft verricht en die zijn aangehouden en vervolgd op verdenking van mensenhandel, waarbij gebruik is gemaakt van loverboy-technieken. Het verzoek om mee te werken aan de quick scan was gericht aan de korpsprojectleider aangaande prostitutie en mensenhandel van iedere politieregio. In de praktijk bleek het voor de korpsprojectleiders niet altijd eenvoudig om te achterhalen of, en zo ja wanneer, er de afgelopen jaren loverboy-zaken in hun regio hebben gespeeld. Gegevens van oudere zaken waren niet meer altijd te achterhalen. De informatie van de politie heeft daardoor vaak betrekking op recentere zaken. De politie heeft 36 schriftelijke enquêtes geretourneerd. Deze hebben betrekking op 36 verdachten. De volgende 12 politieregio’s hebben vragenlijsten geretourneerd. Politieregio

Enquêtes 6

Amsterdam-Amstelland Brabant Zuid-oost

1

Fryslân

2

Gelderland Midden

1

Gooi- en Vechtstreek

2

Groningen

2

landen

9

Kennemerland

2

Noord-Holland Noord

2

Twente

6

Utrecht

1

IJsselland

2

Totaal

36

Gegevens van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel Vanaf 1995 wordt landelijk informatie verzameld over mensenhandel. Essie van Dijk deed onderzoek naar mensenhandel in Nederland in de periode 1997 – 2000. (Mensenhandel in Nederland 1997-2000, mei 2002). De NRM 14

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 15

verzamelt landelijk gegevens over mensenhandelzaken die door de politie zijn aangebracht bij het Openbaar Ministerie en rapporteerde hierover in 2002, 2003 en 2004. Omdat via de politie niet alle loverboy-zaken van de afgelopen jaren achterhaald konden worden, is aan NRM toestemming gevraagd om een secundaire analyse uit te voeren van de landelijk beschikbare gegevens over mensenhandel. De secundaire analyse heeft betrekking op alle mensenhandelzaken met gebruik van loverboy-technieken in de periode 1998 tot en met 2003. Enkele zaken vielen buiten de quick scan, omdat er wel sprake was van loverboy-technieken maar niet van loverboys. De secundaire analyse heeft gegevens opgeleverd over 86 verdachten. Over de meest recente zaken - de zaken uit 2004 - had de NRM nog geen gegevens beschikbaar. De politie kon al wel van verschillende zaken uit 2004 informatie geven.

Gegevens uit interviews met loverboys In het tweelingproject Geef loverboys een gezicht zijn zeventien jonge mannen geïnterviewd die zelf aangeven als loverboy geopereerd te hebben en/of door politie en justitie verdacht zijn van of veroordeeld zijn voor loverboy-praktijken. Een deel van de geïnterviewden is niet vervolgd voor mensenhandel maar voor andere delicten. Zij zijn dan ook niet bekend bij de politie of de NRM als loverboy. Maar er waren ook geïnterviewden die wel voor mensenhandel zijn vervolgd of veroordeeld, terwijl hun zaken niet terug te vinden waren in de gegevens van de politie of de NRM.

Quick scan: 57 zaken en 92 verdachten Regelmatig worden bij een zaak meerdere verdachten opgepakt. In overzicht 1 is aangegeven op hoeveel zaken en hoeveel verdachten de gegevens uit de verschillende bronnen betrekking hebben:

• politiegegevens (schriftelijke enquête): 22 zaken en 36 verdachten; • gegevens van de NRM (secundaire analyse): 33 zaken en 60 verdachten; • gegevens van het tweelingproject Geef loverboys een gezicht (interviews): 17 zaken en 17 jongemannen die verdacht worden van of veroordeeld zijn voor loverboy-praktijken of zelf aangeven als loverboy geopereerd te hebben.

De quick scan

15


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 16

Overzicht 1 - Loverboy-zaken en verdachten naar bron Aantal zaken

Aantal verdachten

Politie

22

36

NRM

33

60

Project Geef loverboys een gezicht

17

17

Dubbeltellingen Van een deel van de verdachten had zowel de politie als de NRMinformatie. Ook over sommige geïnterviewde loverboys is informatie verstrekt door de politie of de NRM. Vanzelfsprekend zijn zaken en verdachten niet dubbel geteld. De quick scan heeft betrekking op 57 zaken en 92 verdachten: 70 hoofdverdachten en 22 medeverdachten. Hoofdverdachten zijn jongemannen die een relatie hebben met één of meer meisjes en hen voor zich laten werken. Medeverdachten hebben altijd als handlanger van de hoofdverdachte een substantieel aandeel in het werven van meiden, hen in de prostitutie te brengen en hen daarin te houden (‘ze zitten er diep in’). Jongemannen - en incidenteel een vrouw – die er slechts marginaal bij betrokken zijn, worden niet als medeverdachte aangehouden en vervolgd. Het komt met enige regelmaat ook voor dat een jongeman medeverdachte is in een zaak en dat tijdens het onderzoek naar voren komt dat hij zelf ook een meisje voor zich heeft werken.

Periode waarop de quick scan betrekking heeft Met de quick scan zijn gegevens verzameld over alle loverboy-zaken van de afgelopen zeven jaar waarin het politieonderzoek voldoende materiaal opgeleverde voor het openbaar ministerie om over te gaan tot aanhouding en vervolging. Alleen van 2004 ontbreken enkele zaken, omdat die nog niet afgesloten waren en de benodigde informatie (nog) niet beschikbaar was. In overzicht 2 is aangegeven in welk jaar het politieonderzoek naar de verschillende zaken heeft plaatsgevonden. Het overzicht heeft betrekking op de zaken van de politie en NRM. Van de geïnterviewde loverboys was meestal niet bekend in welk jaar het politieonderzoek heeft plaatsgevonden.

16

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 17

Overzicht 2 - Loverboy-zaken naar jaar van politie onderzoek (n=43) Jaar

Loverboy-zaken

1998

2

1999

3

2000

10

2001

4

2002

9

2003

7

2004

8

Totaal

43

Vergelijkbaarheid en beschikbaarheid van gegevens De verschillende bronnen hebben veel gegevens opgeleverd. De informatie verschilt echter per bron waardoor over de ene zaak andere gegevens beschikbaar zijn dan over de andere zaak. De basisgegevens komen weliswaar overeen, maar er zijn verschillen tussen de aanvullende informatie uit de schriftelijke enquĂŞte (politie), de secundaire analyse (NRM) en de interviews van het tweelingproject. Verder heeft NRM de afgelopen zeven jaar de vragenlijsten waarmee zij gegevens verzamelt over mensenhandelzaken enkele malen herzien. Hierdoor zijn er ook verschillen in de data per jaar. Zo is er bijvoorbeeld in de eerste jaren informatie verzameld over de leeftijd van de verdachten. Vanaf 2001 is hier niet meer naar gevraagd. Verder is er een periode gevraagd naar de etnische achtergrond van verdachten en slachtoffers. Later is deze vraag uit de vragenlijst gehaald. Ten slotte zijn niet altijd alle gegevens beschikbaar. Soms zijn enquĂŞtes niet volledig ingevuld en ontbraken gegevens bij de NRM en bij de interviews.

De quick scan

17


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 18

Dit impliceert dat niet van alle zaken en alle verdachten dezelfde gegevens beschikbaar zijn. Meer gedetailleerde gegevens zijn vaak niet van alle 92 verdachten en 57 zaken bekend. Enkele voorbeelden:

Van 5 verdachten is niet bekend of zij een autochtone of allochtone achtergrond hebben (5%).

• Van 77 verdachten is bekend dat zij een allochtone achtergrond hebben (84%) maar van 4 verdachten is weer niet bekend welke dit is.

• Van 34 verdachten is de leeftijd niet bekend (37%) en van 63 verdachten is bijvoorbeeld het opleidingsniveau niet bekend (68%).

De variatie in data leidt ertoe dat als we bij het berekenen van de percentages steeds de variabele ‘onbekend’ meenemen, de percentages bij de andere variabelen soms erg klein wordt. Hierdoor zouden de trends minder goed zichtbaar worden. Daarom is ervoor gekozen om steeds aan te geven op welk percentage van de verdachten de gegevens in een tabel of overzicht betrekking heeft en de variabele ‘onbekend’ weg te laten. We willen er hier dan ook nadrukkelijk op wijzen dat (een deel van) de conclusies in deze quick scan met de nodige terughoudendheid en voorzichtigheid gebruikt moeten worden. Met name, daar waar van een (groot) deel van de verdachten of zaken informatie ontbreekt. Immers, we kunnen niet met zekerheid zeggen of de conclusies veranderen als van de andere verdachten en zaken wel informatie beschikbaar zou zijn. Van een derde van de verdachten is bijvoorbeeld informatie beschikbaar over hun opleidingsniveau: vrijwel zonder uitzondering hebben zij een laag opleidingsniveau en hebben zij hun school voortijdig verlaten. Van tweederde van de verdachten ontbreekt deze informatie echter. Hypothetisch zouden zij een opleiding op middelbaar of hoger niveau kunnen hebben.

Reikwijdte quick scan Het feit dat de quick scan alleen betrekking heeft op zaken, waarin de politie zoveel bewijsmateriaal heeft weten te verzamelen dat er tot aanhouding en vervolging kon worden overgegaan, geeft tevens de beperking van de quick scan aan. Het is niet voor niets dat loverboys zeggen dat het ‘makkelijk geld’ is: hun vriendinnen verdienen bakken met geld en de pakkans is gering. Dit 18

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 19

wordt door de politie bevestigd: het is moeilijk dit soort zaken rond te krijgen. Soms willen slachtoffers geen aangifte doen, omdat ze verliefd zijn op hun loverboy, soms durven ze geen aangifte te doen, omdat ze ernstig bedreigd en geïntimideerd worden en soms trekken slachtoffers hun aangifte weer in omdat ze bang zijn of toch nog om hun loverboy geven. Als er geen getuigen of andere belastende feiten beschikbaar zijn, kan de bewijsvoering bovendien lastig worden omdat het zijn woord tegen haar woord is. Omdat deze zaken soms moeilijk rond zijn te krijgen, kiest de politie er wel eens voor om de vermoedelijke loverboy op grond van andere delicten aan te houden en te vervolgen. Zoals hiervoor al is aangegeven, is de reikwijdte van de quick scan ook beperkt doordat er de afgelopen jaren weinig gegevens systematisch en consequent zijn bijgehouden. Om verdergaande conclusies te kunnen trekken bijvoorbeeld in het kader van het ontwikkelen van daderprofielen – zijn meer kwantitatieve en kwalitatieve gegevens nodig dan nu voorhanden zijn. Dit neemt niet weg dat het voor de aanpak van de problematiek van groot belang is dat de beschikbare gegevens zijn verzameld en toegankelijk zijn voor instellingen, instanties, overheden en politici. Deze kennis is noodzakelijk om een adequate aanpak te ontwikkelen - ten aanzien van slachtoffers zowel als daders.

De quick scan

19


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 20

Dossier: B-4309 Naam: Abdel M. Leeftijd: 21 jaar Geboorteland: Nederland Afkomst: Marokkaanse bevolkingsgroep Geloof: moslim Aanklacht: artikel 250a Sr (mensenhandel) Huidige verblijfplaats: huis van bewaring ‘Die rechercheurs weten niet precies hoe ze het moeten aanpakken’ ‘Die rechercheurs van de zedenpolitie gaan er meestal niet achteraan, want het frustreert hen ook vaak. Ze hebben er geen zin in. Vaak willen die meisjes geen aangifte doen. Of ze doen aangifte en krijgen op een gegeven moment spijt. Bovendien worden de jongens meestal vrijgesproken van die dingen. Ik heb het stom aangepakt. Ik was kwetsbaar op dat moment. Als ik niet kwetsbaar was geweest, hadden ze me nooit kunnen pakken voor die dingen. Die vrienden van mij kunnen gewoon lekker in eigen hun bed gaan slapen. Ze hoeven zich geen zorgen te maken. Ze kunnen niet gepakt worden, denk ik. Als ze alles goed doen, kan dat niet. Want geen enkel meisjes doet aangifte.’ ‘Waarom meisjes geen aangifte doen? Meestal heeft iedereen ze in de steek gelaten. De staat, de hulpverleners, ze zijn in de steek gelaten door heel veel instanties. Dat zie je bij de meeste meisjes. Bovendien geloven ze er niet meer in. Ook al is er iemand die haar wil helpen, denkt zij dat dit niet echt zo is. Zo’n meisje wil een jongen die haar beschermt. Maar hij beschermt in feite zijn waar. Zij vindt dat hij heel goed voor haar zorgt en haar heel veel liefde geeft. Maar het is eigenlijk niet zo. Hij zorgt voor zijn waar. Hij verdient geld aan haar en wil niet dat iemand haar iets aandoet.’ ‘Die rechercheurs weten niet precies hoe ze het moeten aanpakken. Als ik bij de Nederlandse politie zat, zou ik dertig of veertig man inzetten om alles landelijk in kaart te brengen. Maar ja, hoe moet dat? Het wordt gedoogd. Hoe kunnen ze er iets aan doen? Het mag. Ik heb het wetboek erop nagelezen. Mij hebben ze gepakt voor ‘overwicht’. Maar wat is dat? Ik heb niemand gedwongen en ook niet misleid. Dus ben ik nergens schuldig aan.’ 20

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 21

‘Hoe je de meisjes kunt helpen? Ouders hebben hun kinderen niet meer onder controle. Ze weten niet zoveel van de Nederlandse samenleving. Ze hebben andere normen en waarden dan wij.’

Dossier: B-4309

21


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 22

Dossier: M-0912 Naam: Edgar M. Leeftijd: 17 jaar Geboorteland: Suriname Afkomst: Javaans-Indiaans Veroordeeld: onbekende strafbare feiten Huidige verblijfplaats: justitiële jeugdinrichting

‘Je kunt als loverboy meer geld verdienen dan met inbreken’ ‘Op mijn veertiende kwam ik voor het eerst in aanraking met een loverboy. Die jongen kwam altijd naar het schoolpleintje waar wij rondhingen. Hij was in onze buurt opgegroeid en kwam langs om te chillen en jointjes te roken. Daar zat verder niets achter, voor zover ik weet heeft hij nooit geprobeerd iemand van ons te ronselen. Hij had een raam in de hoerenbuurt. Je zag hem altijd met dure auto’s en mooie vrouwen. Als loverboy ben je populair. Je hebt veel geld en macht. Mensen hebben respect voor je, maar zijn ook bang voor je omdat je er niet voor terugdeinst geweld te gebruiken.’ ‘Een loverboy herken je aan de manier waarop hij kijkt. Je ziet dat hij overal schijt aan heeft. Hij heeft niets te verliezen en weet dat hij er uiteindelijk aangaat dus maakt hij er het beste van. En geef hem eens ongelijk. Je kunt als loverboy meer geld verdienen dan met inbreken. Het moet natuurlijk wel in je zitten. Je moet daar lef voor hebben. Eerst moet je een meisje zien te versieren en het geduld opbrengen om haar langzaam maar zeker in de prostitutie te manipuleren. Voor je eraan begint, moet je zorgen dat je geld hebt. Dat heb je nodig om dat meisje mooi te maken, een raam te huren en een dure auto te kopen. Zonder uitstraling red je het niet. Je moet een meisje laten zien dat het menens is en haar onder druk zetten. Ze moet weten dat jij de baas bent. Als een meisje toch niet luistert, moet je het lef hebben haar te slaan. Zelf zou ik dat nooit kunnen, maar een goede loverboy heeft daar geen enkele moeite mee. Hij zoekt zijn meisje uit, verleidt haar en zet haar achter het raam. Een vrouw die je makkelijk in bed krijgt, verdient in zijn ogen nu eenmaal geen respect.’ ‘Hier in de jeugdinrichting kom je bijna geen loverboys tegen, daarvoor moet je in de gevangenissen voor volwassenen zijn. Ik hoor jongens er wel over pra22

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 23

ten. Dan hebben ze het bijvoorbeeld over hun neef die loverboy is. Het is stoer als je een loverboy kent. Het houdt de jongens hier in ieder geval wel bezig. In de prostitutie is nu eenmaal heel veel geld te verdienen.’

Dossier: M-0912

23


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 24

3. De loverboys Aan de hand van nationaliteit en etnische achtergrond, leeftijd en geslacht, opleiding, solisten en groepen, criminele carrières en loverboy-technieken schetsen we een beeld van ‘de’ loverboy en zijn praktijken.

Nationaliteit en etnische achtergrond Loverboys zijn voor het merendeel Nederlandse jongemannen: 83% heeft de Nederlandse nationaliteit. De cijfers bevestigen het beeld dat loverboys vooral jongens zijn met een allochtone achtergrond, namelijk 89%. Autochtone Nederlanders zijn met 11% veruit in de minderheid. Verdachten die de Nederlandse nationaliteit niet hebben, hebben de Marokkaanse of Turkse nationaliteit. Overzicht 3 - Verdachten naar autochtone en allochtone achtergrond (n=87) Verdachten autochtone achtergrond

10 (11%)

allochtone achtergrond

77 (89%)

Totaal

87 (100%)

Overzicht heeft betrekking op 95% van de verdachten

Toen zes jaar geleden voor het eerst onderzoek plaatsvond naar mensenhandel, leken loverboy-technieken vrijwel uitsluitend door verdachten met een Marokkaanse achtergrond gebruikt te worden. Hun aandeel is met 37% nog steeds het hoogst, maar ook jongemannen met een Turkse, Antilliaanse, Surinaamse en Nederlandse achtergrond opereren (inmiddels) als loverboy: hun aandeel varieert van 12% tot 17%.

24

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 25

Overzicht 4 - Nationaliteit en etnische achtergrond verdachten (n=84) Totaal

Nederlandse

Andere

nationaliteit

nationaliteit

Marokkaans1

21

10

31 (37%)

Turks

11

3

14 (17%)

Surinaams

12

-

12 (14%)

Antilliaans

10

-

10 (12%)

Autochtoon3

11

-

11 (13%)

Anders

5

1

Totaal

70

14

2

6

( 7%)

84 (100%)

Overzicht heeft betrekking op 91% van de verdachten 1 Waaronder een Nederlandse verdachte met een Marokkaans-Algerijnse achtergrond. 2 Waaronder een Nederlandse verdachte met een Antilliaans-Nederlandse achtergrond. 3 Onder wie een Nederlandse verdachte met een Koreaanse achtergrond.

Bij de categorie ‘Anders’ gaat het om zes verdachten. De verdachten met een Nederlandse nationaliteit hebben een Afghaanse, Algerijnse, Tunesische, Spaans/Nederlandse en Albanese achtergrond; van een is de etnische achtergrond onbekend. De verdachte met een niet-Nederlandse nationaliteit heeft de Griekse nationaliteit.

Leeftijd en geslacht De laatste tijd is er in sommige media aandacht besteed aan het fenomeen ‘vrouwelijke loverboy’. In de afgelopen zeven jaar is er echter slechts één vrouw aangehouden en vervolgd voor mensenhandel waarbij sprake was van loverboy-technieken. Het ging om de moeder van een Antilliaanse verdachte die haar zoon ondersteunde bij het in de prostitutie brengen en houden van meisjes. In één zaak was de zus van een Marokkaanse verdachte betrokken. Haar rol was echter zo marginaal dat ze niet is aangehouden en vervolgd. Er is geen enkele vrouwelijke hoofdverdachte. Hoewel vrouwen soms dus wel als hulpje optreden, lijkt hun rol niet erg groot te zijn. Het feit dat ze zelden worden aangehouden en vervolgd onderstreept dit nog eens. De loverboys

25


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 26

De volgende overzichten geven de leeftijd van de verdachten weer. Dit is de leeftijd die zij hadden op het moment dat de politie onderzoek heeft ingesteld naar hun handel en wandel en ze zijn aangehouden en vervolgd. Dit betekent dat ze in de maanden of jaren daaraan voorafgaand actief zijn geweest als loverboy. Loverboys zijn jong. Vrijwel alle verdachten zijn – op het moment dat ze worden aangehouden - jonger dan 30 jaar (88%). De helft is jonger dan 24 jaar (50%). Overzicht 5 - Leeftijd naar hoofd- en medeverdachten (n=58) totaal

hoofdverdachten

medeverdachten

1

3

4

18 - 24 jaar

20

5

25 (43 %)

24 - 30 jaar

17

5

22 (38%)

30 - 36 jaar

4

< 18 jaar

( 7 %)

4 ( 7%)

> 36 jaar

2

1

3 ( 5%)

Totaal

44

14

58 (100%)

Overzicht heeft betrekking op 63% van de verdachten

Het volgende overzicht laat zien op welk leeftijd jongemannen uit de verschillende bevolkingsgroepen in Nederland actief zijn als loverboy. Gezien de kleine aantallen is enige terughoudendheid hierover echter op zijn plaats. Marokkaanse en Turkse verdachten zijn het jongst. Tweederde van de Marokkaanse verdachten (67%) en meer dan de helft van de Turkse verdachten (58%) zijn jonger dan 23 jaar. Dit geldt ook voor de categorie ‘Anders’ (67%). Antilliaanse, Surinaamse en autochtone loverboys en hun handlangers zijn iets ouder. Bij deze groepen zijn de meeste loverboys 24 tot en met 29 jaar, respectievelijk 83%, 50% en 50%.

26

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 27

Overzicht 6 - Verdachten naar leeftijd en etnische achtergrond (n=58)

Marok.

Turks

18–24

16

4

24-30

8

3

30–36

1

> 36 jaar

1

Totaal

Antill.

Surin.

Autoch.

3

< 18 jaar

24 (42%) 12 (21%)

5

Totaal

1

4

1

1

3

25

3

2

1

22

2

1

1 6 (10%)

Anders

6 (10%)

4 (7%)

4 1

3

6 (10%)

58 (100%)

Overzicht heeft betrekking op 63% van de verdachten

In bovenstaande overzichten is geen onderscheid aangebracht tussen hoofdverdachten en medeverdachten. We staan hier echter wel stil bij enkele opvallende punten. Van de hoofdverdachten is de oudste een Turkse man van 39 jaar en de jongste een Turkse jongen van 17 jaar. Van de medeverdachten is de oudste een Antilliaanse vrouw van 46 jaar en de jongste zijn een Nederlands/Spaanse en Turkse jongen van 16 jaar. Het is opmerkelijk dat er alleen minderjarigen voorkomen onder Turkse verdachten (25%). Dit hangt onder meer samen met het feit dat één zaak qua aard en karakter duidelijk afwijkt van de andere zaken. Het gaat om een zaak met zes verdachten, van wie vijf van Turkse afkomst. De hoofdverdachte, een Turkse jongen van 17 jaar, is een relatie met een meisje van 13 aangegaan. ‘Ter voorbereiding’ liet hij al zijn vrienden - vijf jongens in de leeftijd van 16, 17 en 18 jaar - ‘over haar heen gaan’. Het meisje had nog niet in de prostitutie gewerkt. In de andere zaken waren de slachtoffers al in de prostitutie werkzaam en waren de verdachten vrijwel zonder uitzondering bekenden van de politie. Verder valt op dat er onder autochtonen alleen hoofdverdachten zijn en geen medeverdachten. Tenslotte, zijn er drie verdachten die ouder zijn dan 36 jaar. Ze wijken allen af van het gangbare beeld. Een Antilliaanse medeverdachte is 46 jaar (ze is de moeder van een hoofdverdachte). Een 39-jarige Turkse hoofdverdachte werkte samen met twee mannen van 20 en 28 jaar. Zij hadden autochtone, Tsjechische en Antilliaanse meisjes in de prostitutie werken. In de categorie De loverboys

27


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 28

‘Anders’ gaat om een 38-jarige Griekse hoofdverdachte. Deze man ging een relatie aan met een Oost-Europese vrouw die een toekomst in het westen zocht, en bracht haar vervolgens in de prostitutie.

Opleiding De NRM verzamelt geen gegevens over het opleidingsniveau van verdachten. Van de 35 verdachten over wie de politie gegevens heeft verstrekt, is van 15 bekend op welke school zij hebben gezeten. Bij de 17 geïnterviewde mannen is dit van 14 bekend. Loverboys hebben een laag opleidingsniveau. Enkele verdachten hebben alleen basisschool gevolgd, de meerderheid lts, lbo of vmbo. Uit de politiegegevens kan niet (altijd) worden afgeleid of de verdachte al dan niet de opleiding heeft afgerond. De interviews leveren hier echter wel informatie over: slechts één verdachte heeft zijn vmbo-diploma behaald. De overigen hebben allen voortijdig hun school verlaten. Kortom, het gaat om mannen die al op jonge leeftijd afgehaakt dan wel uitgevallen zijn. Ze hebben weinig om op terug te vallen in een samenleving waarin onderwijs, diploma’s en getuigschriften van groot belang zijn om aan de bak te komen. Overzicht 7 - Laatst gevolgde opleiding (n=29) basisschool

4

lts, lbo, vmbo

21

mavo, middelbaar onderwijs

2

havo

2

Totaal

29

Overzicht heeft betrekking op 32% van de verdachten

‘Ik zeg niet dat wij engeltjes zijn... Iedereen doet wat hij moet doen maar overleven in een land waar iedereen je uitkotst, is geen pretje. Kijk maar wat mij is overkomen. Ik word van school getrapt omdat ik twee gouden tanden in mijn mond heb en daardoor mijn stage niet kan halen. Als ik aan de telefoon vraag of ik mag komen solliciteren, dan is iedereen hartelijk tegen me. Maar, zodra ze mijn kop zien, zeggen ze: ‘Nee, deze jongen is verkeerd’. 28

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 29

Logisch dat je dan gaat denken: als ik door jullie uitgekotst word, kots ik jullie ook uit. Ik laat jullie vrouwen werken en dan lach ik jullie in jullie gezicht uit. Zo gaan die jongens denken.’ (Loverboys, een publieke zaak, 2005).

Solisten en groepen NRM onderscheidt drie type samenwerkingsverbanden bij mensenhandelaren: de solist, de geïsoleerde criminele groep en het criminele netwerk. In vergelijking met andere mensenhandelaren zijn er in verhouding veel solisten onder loverboys. Hoewel zij elkaar wel kennen en ook met elkaar overleggen, runnen ze eenmanszaakjes. Soms wordt de solist geholpen door een hulpje met een zeer marginale rol. Hij vraagt dan bijvoorbeeld of iemand op zijn meisje wil letten als hij even weg is (NRM, 2004:169). De geïsoleerde criminele groep is een groep met minimaal twee en maximaal vijf leden die het hele mensenhandelproces voor haar rekening neemt – van het ronselen tot aan het in de prostitutie brengen van slachtoffers – en die geen aantoonbare contacten heeft met andere (groepen) personen die zich met mensenhandel bezig houden. Bij het criminele netwerk zijn minimaal zes maar vaak veel meer mensenhandelaren betrokken. (NRM, 2004:169) Dat er ook bij loverboys sprake is van criminele groepen en criminele netwerken komt in deze paragraaf naar voren (zie ook overzicht 10). In bijlage 1 is een beschrijving opgenomen van een crimineel netwerk van loverboys. Bij ongeveer de helft van de loverboy-zaken is sprake van één verdachte (20), bij de andere helft van meerdere verdachten (22). De meeste loverboys maken deel uit van een meer of minder hechte groep. Op iedere 10 verdachten zijn er 3 die als enige verdachte in een zaak zijn opgepakt en 7 die met één of meer anderen zijn aangehouden.2

2 In deze paragraaf worden feiten en cijfers gepresenteerd over het aantal verdachten dat is aangehouden en vervolgd bij de verschillende loverboy-zaken. Daarbij moet de kanttekening gemaakt worden dat er per zaak informatie beschikbaar is over het aantal verdachten, maar dat niet van al deze verdachten alle achtergrondgegevens beschikbaar zijn.

De loverboys

29


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 30

42% van de Marokkaanse loverboys is betrokken bij zaken met 1 verdachte. Voor de Turken, Antillianen, Surinamers en autochtonen is dit respectievelijk 17%, 20%, 20% en 17%. Kortom voor alle bevolkingsgroepen geldt dat de meeste loverboys in groepsverband opereren. De Marokkaanse loverboys lijken echter het vaakst alleen te werken of alleen gebruik te maken van hulpjes die een zodanig marginale rol hebben dat ze niet worden aangehouden en vervolgd. In overzicht 8 is bovenstaande weergegeven in absolute aantallen, in overzicht 9 in percentages. Overzicht 8 - Verdachten naar etnische achtergrond en betrokkenheid bij zaken met ĂŠĂŠn of meer verdachten (absolute aantallen) (n=66) Betrokken bij

Betrokken bij

zaken met 1

zaken met 2 of

verdachte

meer verdachten

Totaal

24

Marokkaanse verdachten

10

14

Turkse verdachten

2

10

12

Antilliaanse verdachten

2

8

10

Surinaamse verdachten

2

8

10

Autochtone verdachten

1

5

6

Andere achtergrond

2

2

4

Totaal aantal verdachten

19

47

66

Overzicht heeft betrekking op 72% van de verdachten

30

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 31

Overzicht 9 - Verdachten naar etnische achtergrond en betrokkenheid bij zaken met één of meer verdachten (in procenten) (n=66) Betrokken bij

Betrokken bij

zaken met 1

zaken met 2 of

verdachte

meer verdachten

Totaal

Marokkaanse verdachten

42%

58%

100%

Turkse verdachten

17%

83%

100%

Antilliaanse verdachten

20%

80%

100%

Surinaamse verdachten

20%

80%

100%

Autochtone verdachten

17%

83%

100%

Andere achtergrond

50%

50%

100%

Totaal aantal zaken

29%

71%

100%

Overzicht heeft betrekking op 72% van de verdachten

Bij zaken met meerdere verdachten gaat het in tweederde van de gevallen om relatief weinig verdachten - 2 à 3 verdachten per zaak – en bij een derde van de zaken om wat grotere groepen: 5 à 8 verdachten. Bij overzicht 10 moet de kanttekening worden gemaakt dat van 74% van de zaken bekend is of er sprake is van één of meer verdachten. Met name van de geïnterviewde loverboys ontbreken hier gegevens over. Uit overzicht 11 blijkt dat bij de 42 zaken - waarvan dit bekend is - 101 verdachten betrokken zijn. Dit is gemiddeld 2,4 verdachten voor alle zaken; en gemiddeld 4,6 verdachten voor alle zaken met meerdere verdachten.

De loverboys

31


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 32

Overzicht 10 - Verdachten per zaak naar aantal zaken (n=42) Aantal zaken

Betrokken loverboys

Zaken met 1 verdachte

20

20

Zaken met 2 verdachten

9

18

Zaken met 3 verdachten

6

18

Zaken met 5 verdachten

1

5

Zaken met 6 verdachten

4

24

Zaken met 8 verdachten

2

16

Totaal

42

101

Dit overzicht heeft betrekking op 74% van alle zaken

In de paragraaf over nationaliteit en etnische achtergrond is aangegeven welke etnische en culturele achtergrond de loverboys hebben: 37% Marokkaans, 17% Turks, 14%Surinaams, 13% autochtoon en 12% Antilliaans. Deze percentages zien er iets anders uit als er wordt gekeken naar het aantal zaken gerelateerd wordt aan de etnische en culturele achtergrond. Terwijl 37% van alle loverboys een Marokkaanse afkomst heeft, blijken zij bij 43% van alle loverboy-zaken betrokken te zijn. Met andere woorden, bij meer dan 4 van de 10 zaken. Zij zijn dus in verhouding bij meer zaken betrokken dan te verwachten is op grond van hun aandeel onder loverboys. Opvallend is dat autochtone verdachten juist bij minder zaken zijn betrokken dan verwacht zou worden op grond van hun aandeel. De 13% autochtone loverboys zijn betrokken bij 7% van de zaken.

32

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 33

Overzicht 11 - Aantal zaken naar betrokkenheid van verdachten uit de verschillende bevolkingsgroepen (n=54) Zaken waarbij Marokkaanse verdachten betrokken zijn

23 (43%)

Zaken waarbij Turkse verdachten betrokken zijn

9 (17%)

Zaken waarbij Antilliaanse verdachten betrokken zijn

7 (13%)

Zaken waarbij Surinaamse verdachten betrokken zijn

6 (11%)

Zaken waarbij autochtone verdachten betrokken zijn

4 (7%)

Zaken waarbij verdachten met een andere achtergrond betrokken zijn Totaal

5 (9%) 54 (100%)

Criminele carrières Uit de interviews met loverboys komt steeds opnieuw naar voren dat het jongens zijn die voortijdig afhaakten op school en zich al jong met criminaliteit inlieten. ‘We waren allemaal straatjongens en hebben allemaal gezeten. Zelf heb ik heel wat tijd in de gevangenis doorgebracht. Eerst vier maanden in de jeugdgevangenis, op mijn achttiende tweeëneenhalf jaar in een huis van bewaring en kort na mijn vrijlating nog eens achttien maanden. Al die keren ging het om medeplichtigheid aan overvallen. Voor vrouwenhandel ben ik wel eens aangeklaagd, maar is het nooit tot een veroordeling gekomen.’ (Loverboys, een publieke zaak, 2005) In het overgrote deel van de zaken waarover de politie gegevens heeft aangeleverd, zijn de verdachten eerder veroordeeld voor andere delicten (71%) of zijn de verdachten eerder in contact geweest met de politie (12%).3 Soms is gespecificeerd om welke delicten het gaat, soms ook niet. Verschillende keren staat vermeld dat verdachte geen andere delicten heeft gepleegd dan de delicten ter ondersteuning van mensenhandel (geweldpleging, verkrachting en vrijheidsberoving). Overzicht 12 laat zien wat de aard van de delicten 3 Van 6% van de verdachten is niet bekend of er sprake is van eerdere veroordelingen of eerdere contacten met de politie. Van 6% is bekend er geen eerdere contacten zijn met politie of justitie. Bij 5% van de verdachten is deze vraag niet beantwoord.

De loverboys

33


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 34

is waarvoor de verdachten in contact zijn geweest met de politie. Een gedeelde eerste plaats wordt ingenomen door geweldsdelicten en delicten als diefstal, inbraak, gewapende overvallen, beroving en afpersing. Vaak hebben verdachten zich schuldig gemaakt aan verschillende type delicten en hebben ze al jaren contacten met politie en justitie voor lichtere en zwaardere vergrijpen. Mensenhandel en prostitutie zijn nooit het eerste delict waaraan een loverboy zich schuldig maakt: je moet gepokt en gemazeld zijn in het criminele circuit voordat je hieraan begint. Vrijwel zonder uitzondering hebben loverboys dan ook een criminele carrière achter de rug. ‘Ik denk wel dat dit het laatste is wat een verstandig denkend mens doet. Iemand die nooit in de criminaliteit heeft gezeten en hier dan opeens aan zou beginnen: nee, dat is uitgesloten. Dat zou een zieke persoon zijn. Je moet erin belanden. Daar gaat eerst wat aan vooraf, inbreken bijvoorbeeld. Je wordt niet van de ene op de andere dag pooier. Als pooier moet je sterk in je schoenen staan. Dat meisje kan heel leuk en lief zijn of worden, maar daar mag je je niet echt mee inlaten. Je moet een meisje zo nu en dan een klap kunnen geven. Veel jongens kunnen geen meisjes slaan. Dan moet je geen pooier worden, want dan trek je het niet. Je moet toch wel uit een bepaald milieu komen.’ (Loverboys, een publieke zaak, 2005) Overzicht 12 - Aard van de delicten Delicten waarvoor eerdere veroordelingen hebben plaatsgevonden of

20%

waarvoor verdachten eerder in contact zijn geweest met politie en justitie Geweldsdelicten, mishandeling, bedreiging, openlijke geweldpleging

20%

Diefstal, inbraak, gewapende overvallen, beroving, afpersing

15%

Oplichting, verduistering, heling, vermogensdelicten

13%

Drugshandel, dealen

8%

Vuurwapenhandel, vuurwapenbezit

5%

Zedendelicten, verkrachting, ontucht

19%

Diversen (onder meer gokken, schijnhuwelijken, valsheid in geschrifte,

100%

strafrechtmisdrijven)

34

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 35

Het begrip loverboy roept associaties op met liefde, cadeautjes en aandacht. De gegevens van politie en NRM roepen echter geheel andere associaties op. Van verschillende kanten is er dan ook op aangedrongen om de term loverboy niet meer te gebruiken omdat het mensen op het verkeerde been zou zetten. Immers, het suggereert dat alles in een min of meer onschuldige en romantische context plaatsvindt. Het onttrekt de bedreigingen en het soms excessieve geweld aan het oog, waar veel loverboys óók systematisch gebruik van maken. Vaak worden de slachtoffers geconfronteerd met voor hen volstrekt onvoorspelbaar gedrag waarbij ‘hun vriend’ zich de ene keer ontpopt als ‘lovely boy’ en de andere keer als ‘violent boy’. ‘Uiteindelijk heb ik tweeënhalve maand in die kelder opgesloten gezeten. Ik kon nergens heen en werd keer op keer in elkaar geslagen. Toen zijn ouders met vakantie gingen, mocht ik bij hem in huis komen, maar dat veranderde niets aan de situatie. De verhalen dat ik hem ontrouw zou zijn geweest, bleven maar komen en ook de mishandelingen gingen door. Op zekere dag zei hij: ‘Als je het zo leuk vindt om het met iedereen te doen dan word je ook maar echt een hoer.’ Hij zette een mes op mijn keel, sloeg me met een knuppel, een riem en alles wat hij maar in zijn handen kreeg. Ik durfde me niet tegen hem te verzetten. Ik kon ook niets doen want ik had niemand meer.’(Publiek Geheim: jeugdprostitutie, 2004). Ook hier is een kanttekening op zijn plaats: veel loverboys gebruiken geweld, maar dit hoeft niet per se het geval te zijn.

Loverboy-technieken Loverboys zijn mensenhandelaren die een specifieke aanpak hanteren. De essentie daarvan is om meisjes - onder het mom van liefde - de prostitutie in te manipuleren. Daarnaast zetten loverboys tal van andere technieken in, maar die worden niet altijd en niet door iedere loverboy gebruikt. We zetten een aantal veel voorkomende strategieën op een rij:

• Meiden krijgen allerlei cadeaus. • Meiden worden mee uitgenomen, krijgen veel aandacht en speciale attenties (‘Laat mij vandaag eens lekker voor je koken’).

De loverboys

35


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 36

• Jongens werpen zich op als beschermer van het meisje en geven haar het gevoel dat ze niet meer zonder haar kunnen (‘Jij bent de enige aan wie ik mijn verhaal kwijt kan; ik wil mijn leven met je delen’).

• Vaak worden meiden losgeweekt en geïsoleerd van familie, vrienden en vriendinnen (onthechten) en emotioneel afhankelijk gemaakt. Maar dat hoeft niet te gebeuren: er zijn loverboys die bij meiden thuis komen en de ideale schoonzoon spelen.

• Vaak worden meiden en jonge vrouwen voorbereid op hun werk in de prostitutie door hen met vrienden naar bed te laten gaan of door hen te verkrachten. (‘Voordat zo’n meisje de prostitutie ingaat, laat je haar door de hele vriendenkring neuken. Gewoon, om haar vast te laten wennen.’Loverboys, een publiek geheim, 2005). Er zijn verhalen bekend van (groeps)verkrachtingen van (islamitische) meiden waarbij de betrokken jongens foto’s of video’s maakten van de verkrachting en de meiden vervolgens daarmee chanteerden. Met name islamitische meisjes zijn hier zeer chantabel mee, omdat ze kost wat kost willen voorkomen dat bekend wordt dat ze geen maagd meer zijn uit angst dat ze door hun familie verstoten worden of uit angst voor eerwraak.

• Vaak gaan meiden ‘aan het werk’ om gemeenschappelijke toekomstdromen te kunnen verwezenlijken, bijvoorbeeld om een huis te kopen en een kindje te krijgen. Jongens vragen ook aan de meiden om hen te helpen hun schulden af te betalen of ze willen geld om een luxe leventje te kunnen leiden met veel glamour en glitter. Ook zijn er jongens die zeggen dat ze al zoveel voor een meisje hebben gedaan, dat ze daar wel iets voor terug mogen krijgen. Anderen maken gebruik van het overwicht en de macht die ze over het meisje hebben (‘Je doet wat ik zeg!’). Andere technieken om meiden ‘aan het werk te krijgen en te houden’ zijn het dreigen met of gebruiken van geweld ten opzichte van het meisje.

• Als meiden eenmaal in de prostitutie zitten, confronteren loverboys hen vaak met onvoorspelbaar gedrag. Het ene moment dragen ze de meiden op handen om hen het volgende moment te vernederen en te mishandelen. Het meisje blijft hierdoor nog steeds geloven in ‘de liefde van haar leven’ en ver36

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 37

langen naar de begintijd van hun relatie, maar is tegelijkertijd zo bang dat ze niet snel aangifte zal doen of hulp zal zoeken.

â&#x20AC;˘ Om de angst erin te houden, uiten loverboys vaak ook bedreigingen aan het adres van de ouders, broers en zussen van een meisje. Soms worden familieleden ook daadwerkelijk bedreigd en lastig gevallen.

De loverboys

37


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 38

Dossier: G-53718 Naam: Martijn K. Leeftijd: 23 jaar Geboorteland: Nederland Afkomst: Nederlands Veroordeling: 2 jaar op grond van artikel 250a Sr (mensenhandel) Reactie veroordeelde: bekent Huidige verblijfplaats: penitentiaire inrichting ‘Door loverboy of pooier te worden, ben je niet langer een werkloze loser’ ‘Het circuit van loverboys en pooiers is een wereld waarin alles om geld en macht draait. Ik heb het zelf niet zo op pooiers. Ze proberen elkaar de loef af te steken door steeds duurdere auto’s aan te schaffen en zich vol te hangen met goud. Ik houd niet van dat patserige. In mijn ogen moet een goede pooier gierig zijn. Een pooier die zijn geld net zo snel uitgeeft als het binnenkomt, gaat het nooit maken. Je moet zorgen dat je iets achter de hand hebt om indruk te maken op meisjes of om jezelf te presenteren. Natuurlijk word je niet van de ene op de andere dag een pooier. Je moet sterk in je schoenen staan, afstand houden van jouw meisjes en een meisje zo nu en dan een klap kunnen uitdelen. Als je daar moeite mee hebt, moet je er niet aan beginnen want dan trek je het niet.’ ‘Ik ken heel wat loverboys. Ik denk dat ik er zo’n 25 van naam ken en nog eens 25 van gezicht. Veel van hen zijn inmiddels uitgegroeid tot pooiers. Als loverboy had ik tot op zekere hoogte contact met de andere jongens. Je moet niet vergeten dat we concurrenten waren, dus je moest altijd op je hoede zijn. Wel trokken we samen op als het erom ging een nieuwkomer uit de markt te drukken. Als we zagen dat zo’n jongen bezig was aan te pappen met een meisje dan sprongen wij ertussen. Die jongen had een meisje ook nog niets te bieden, wij wel. Dus showden we met onze dure auto en probeerden zo dat meisje voor ons te winnen.’ ‘Zelf was ik een van de weinige Nederlandse loverboys. De meeste straatpooiers zijn Marokkaanse jongens, Hollandse mensen zijn meestal eigenaar van de wat grotere clubs. Eigenlijk moet je het zo zien: een loverboy is een 38

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 39

beginner. Een loverboy manipuleert meisjes de prostitutie in. Hij maakt haar verliefd op hem of zorgt dat hij op een andere manier macht over haar krijgt. Daarna is het een fluitje van een cent. Een pooier pakt het meestal wat zakelijker aan en zorgt ervoor dat hij geen al te persoonlijke relatie met zijn meisjes krijgt.’ ‘Ik kon trouwens heel goed met die Marokkanen opschieten. Ik spreek hun taal, dat scheelt. Zolang je het maar niet over geloof of politiek hebt, kun je prima samenwerken. Natuurlijk heb ik me wel eens afgevraagd waarom juist Marokkanen loverboys worden. Als moslim hoor je je natuurlijk helemaal niet in te laten met prostitutie, maar deze jongens zijn op een gegeven moment kennelijk zo stuurloos dat ze geen andere uitweg meer weten. Ze zien geen ander toekomstperspectief meer. Vaak hebben ze hun school niet afgemaakt en lukt het hen niet om een gewone baan te vinden. Niemand wil hen hebben omdat ze van Marokkaanse afkomst zijn. Intussen zijn Marokkanen wel prima inbrekers en hebben ze alles in huis om een goede pooier te kunnen worden. Ze zijn gierig en weten hoe ze een vrouw onder de duim kunnen houden, dat is hen met de paplepel ingegoten. De Marokkanen die ik ken vinden bovendien dat ze het recht hebben om een vrouw te slaan. Dat helpt allemaal als je een goede loverboy wilt zijn. Door loverboy of pooier te worden, ben je niet langer een werkloze loser die maar wat rondhangt. Je geniet aanzien en respect. Je hebt macht en – laten we wel wezen – het is een hele makkelijke manier om veel geld te verdienen.’

Dossier G-53718

39


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 40

4. De slachtoffers4 Van 55 hoofdverdachten weten we hoeveel slachtoffers ze gemaakt hebben, namelijk 137. Dit aantal is gebaseerd op slachtoffers die aangifte hebben gedaan, een getuigenverklaring hebben afgelegd of van wie op een andere manier is komen vast te staan dat ze slachtoffer zijn van één van de verdachten. Daarnaast gaf de politie aan dat er nog eens 16 meisjes en vrouwen vermoedelijk slachtoffer zijn. Gemiddeld maken loverboys dus 2,5 à 2,8 slachtoffers. Het gaat hier om slachtoffers die getraceerd zijn door de politie. Gezien de complexiteit van het vraagstuk is het aannemelijk dat er meer slachtoffers zijn dan de politie kan vaststellen. Doordat de meiden smoorverliefd zijn, hebben ze vaak lange tijd niet door dat ze misbruikt worden. Als zij er dan eindelijk een punt achter willen zetten, zijn ze vaak zo bang voor hun ‘ex’ dat ze geen aangifte durven doen. Soms geven ze nog om hem en willen ze hem dit niet aan doen. Of ze schamen zich zo dat ze in de prostitutie hebben gewerkt, dat ze dit niet in de openbaarheid willen brengen. Van 43 zaken is bekend of er sprake is van één of van meer slachtoffers. Daarbij valt op dat er het aantal zaken met één slachtoffer gelijk is aan het aantal met meer slachtoffers: 21 zaken met één slachtoffer en 22 zaken met 2 tot 18 slachtoffers. De kanttekening is hier op zijn plaats dat bij zaken met meerdere slachtoffers sprake kan zijn van één loverboy maar ook van meer. In de zaak waarin sprake is van 18 slachtoffers opereren bijvoorbeeld vier hoofdverdachten en twee medeverdachten.

4 De zaken waarvan geen gegevens van politie of NRM beschikbaar waren, zijn in dit hoofdstuk niet meegenomen.

40

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 41

Overzicht 13 - Zaken met ĂŠĂŠn of meer slachtoffers (n=43) Aantal zaken

Totaal aantal slachtoffers

1 slachtoffer

21

21

2 slachtoffers

3

6

3 slachtoffers

5

15

4 slachtoffers

3

12

5 slachtoffers

3

15

6 slachtoffers

2

12

7 slachtoffers

2

14

8 slachtoffers

3

24

18 slachtoffers

1

18

Totaal

43

137

Dit overzicht heeft betrekking op 75% van de zaken

Leeftijd en etnische achtergrond Op grond van de gegevens van politie en NRM kan niet vastgesteld worden hoeveel slachtoffers minderjarig zijn. Soms is er alleen aangegeven dat er (ook) sprake is van minderjarige slachtoffers. In zaken met meerdere slachtoffers wordt vaak niet aangegeven hoeveel dit er zijn. Soms blijft het bij de vermelding of de slachtoffers minderjarig of meerderjarig zijn, soms wordt de leeftijd van de slachtoffers aangegeven. We kunnen hier dus alleen iets zeggen over het aantal zaken waar we zeker van weten dat er minderjarige slachtoffers bij betrokken waren. Dit staat van 19 zaken vast. Dit is een derde van alle zaken. Het blijft mogelijk dat het om meer zaken gaat.

De slachtoffers

41


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 42

Overzicht 14 - Aantal zaken met minderjarige slachtoffers naar jaar van politieonderzoek (n=19) Jaar

Zaken waarvan bekend is dat er minimaal 1 minderjarig slachtoffer betrokken is

1998

1

1999

1

2000

5

2001

3

2002

3

2003

4

2004

3

Totaal

19

De etnische en culturele achtergrond is bekend van 42% van de slachtoffers (58 van de 137). Net zoals bij de leeftijd van de slachtoffers lijkt het enigszins toevallig of dit al dan niet is ingevuld. Als men het zich nog herinnert, wordt aangegeven of een meisje minderjarig of allochtoon is. Het is in ieder geval niet systematisch ingevuld. Hierdoor kan een vertekend beeld ontstaan. Van de 58 meiden en jonge vrouwen waarvan het bekend is, hebben ongeveer evenveel een allochtone als een autochtone achtergrond, respectievelijk 30 en 28 meiden. Hoewel het ook hier om kleine aantallen gaat en er dus voorzichtig omgegaan moet worden met de cijfers, valt onder allochtonen de oververtegenwoordiging van Marokkaanse meiden op (42%). Bij de categorie â&#x20AC;&#x2DC;Andersâ&#x20AC;&#x2122; gaat het om slachtoffers met een Indiase, Russische, Iranese, Tsjechische (2) en Poolse (2) achtergrond.

42

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 43

Overzicht 15 - Slachtoffers naar allochtone achtergrond (n=26) Aantal slachtoffers Marokkaans

11

Turks

3

Antilliaans/Arubaans

3

Surinaams

2

Anders

7

Totaal

26

Van de 30 meiden waarvan bekend is dat ze een allochtone achtergrond hebben, is van 26 hun etnische achtergrond bekend.

Van 34% van de slachtoffers is hun leeftijd en hun etnische achtergrond bekend (47 van de 137). Ook hier gaat het weer om kleine aantallen, waardoor het niet duidelijk is hoeveel zeggingskracht ze hebben. Mogelijk geven ze echter een trend weer. Driekwart van de meiden is 23 jaar of jonger. Wat opvalt is dat alle minderjarigen van autochtoon Nederlandse afkomst zijn. Hun leeftijd loopt uiteen van 13 tot 17 jaar. Overzicht 16 - Slachtoffers naar leeftijd en allochtone/autochtone achtergrond (n=47) Allochtoon

Autochtoon

Totaal

-

5

5 (11%)

18 – 24 jaar

19

11

30 (64%)

24 – 30 jaar

6

2

8 (17%)

30 – 36 jaar

2

2

4 ( 9%)

> 36 jaar

-

-

-

27

20

47 (101 %)

< 18 jaar

Totaal

Dit overzicht heeft betrekking op 34% van de slachtoffers

De slachtoffers

43


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 44

Rouleren van meiden Meiden worden geregeld verplaatst van de ene naar de andere stad. Daar zijn verschillende redenen voor: nieuwe meiden vinden grotere aftrek, meiden krijgen niet de kans sociale relaties op te bouwen en de politie krijgt minder vat op de zaak. Het vermoeden bestaat dat loverboys vaak over een netwerk van familie en vrienden beschikken dat ingeschakeld wordt om meiden te verplaatsen. Overzicht 17 laat zien hoe vaak gemeenten in loverboy-zaken naar voren komen als werkplek. Overigens is niet van alle loverboy-zaken bekend waar de meiden werkten. Amsterdam is ontegenzeggelijk populair bij loverboys. De gemeente wordt 23 keer als werkplek genoemd (26%). Den Haag en Utrecht komen op de tweede en derde plaats (met respectievelijk 15% en 10%). Groningen, Arnhem, Antwerpen, Rotterdam en Eindhoven volgen op afstand. Verder wordt uit het overzicht duidelijk dat loverboys door heel Nederland werkplekken weten te vinden voor â&#x20AC;&#x2DC;hun meisjesâ&#x20AC;&#x2122; en dat de meiden in grote steden zowel als in kleine gemeenten werken.

44

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 45

Overzicht 17 - Gemeenten naar aantal keren dat een gemeente genoemd is als werkplek (n=88) Gemeente

Aantal keer genoemd als werkplek

Amsterdam

23

Den Haag

13

Utrecht

9

Groningen

6

Arnhem

6

Antwerpen

5

Rotterdam

4

Eindhoven

3

Leeuwarden

2

Alkmaar

2

Maasbracht

2

Breda

2

Abbenes

1

Culemborg

1

Deventer

1

Enschede

1

Haarlem

1

Heerlen

1

Lisse

1

Oudemeer

1

Purmerend

1

Roermond

1

Zeist

1

Totaal

88

Een loverboy aan het woord over het verplaatsen van meisjes. â&#x20AC;&#x2DC;Overigens kwam het regelmatig voor dat er ouders voor onze deur stonden om hun dochter op te halen. Meestal wilde zoâ&#x20AC;&#x2122;n meisje dan niet mee en moest je haar zien over te halen dat toch maar te doen, anders waren de problemen De slachtoffers

45


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 46

niet te overzien. Alleen al daarom bleven we nooit te lang ergens hangen. We werkten bijna overal in Nederland: in Groningen, Almelo, Leeuwarden, op de Wallen en in Den Haag. Met de escort kwamen we ook buiten de stad. Door regelmatig te verkassen, bracht een meisje meer geld op. Ging je naar een andere stad dan was je meisje daar een nieuw gezicht en dat trok klanten. Een andere reden om te rouleren was dat niet alle meisjes over de juiste papieren beschikten. Dus moest je uit handen van de politie zien te blijven.â&#x20AC;&#x2122; (Loverboys, een publieke zaak, 2005)

46

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 47

Dossier: B-439871 Naam: Selim T. Leeftijd: 22 jaar Geboorteland: Nederland Afkomst: Turkse bevolkingsgroep Aanklacht: onder andere mensenhandel Reactie verdachte: ontkent Huidige verblijfplaats: huis van bewaring ‘Als loverboy ben je altijd op zoek naar nieuwe meisjes’ ‘Het gaat er in de prostitutie steeds grimmiger aan toe. Veel loverboys mishandelen en bedreigen hun meisjes. Meisjes durven geen aangifte te doen omdat ze bang zijn voor represailles. Niet alleen tegen zichzelf maar ook tegen hun ouders. Natuurlijk willen veel meisjes in eerste instantie helemaal niet de prostitutie in maar ze worden murw gemaakt met geweld en drugs. Ik ken een jongen die zijn vriendin net zo lang drugs gaf tot ze niet meer zonder kon. Daarna eiste hij van haar dat ze hem terugbetaalde en haar drugs verder zelf bekostigde. Zo’n meisje heeft dan nog maar een klein zetje nodig om in de prostitutie te belanden. Andere meisjes zijn zo verliefd dat ze alles voor je doen als jij maar bij hen blijft. Natuurlijk is het in het begin vaak huilen maar op den duur raken ze er wel aan gewend. Wat wel regelmatig gebeurt, is dat een meisje al het geweld beu is en er met een klant vandoor gaat. Dat meisje is daar meestal niet echt mee geholpen want vaak is die klant haar nieuwe loverboy. Zo blijft ze gevangen in de prostitutie. Op een andere plek weliswaar want haar oude pooier laat haar echt niet zomaar gaan en is overal op zoek naar haar.’ ‘De meisjes om wie het gaat hebben vaak problemen thuis, krijgen verkeerde vrienden en willen meedoen. Ze gaan jointjes roken maar hebben geen geld om dat te betalen. Het zijn van die meisjes die ook nooit hun eigen drankje bestellen. Als je een beetje oplet, heb je zo door dat een meisje geen geld heeft. Als loverboy pik je de meisjes die je moet hebben er meteen uit. Ze hebben een hoerige uitstraling. Korte rokjes, stringetje, tieten laten zien en sjansen. Het zijn meisjes die van seks houden, er zelfs verslaafd aan zijn. Dossier: B-439871

47


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 48

Als ze een kerel leuk vinden, mag hij er bovenop. Ze vinden harde seks lekker. De prostitutie is voor dat soort meisjes een lekkere manier om aan hun trekken te komen en er ook nog geld aan over te houden.’ ‘Als loverboy ben je altijd op zoek naar nieuwe meisjes. Je wilt zoveel mogelijk meisjes hebben die voor je werken. Zie je in de kroeg een geschikt meisje dan moet je steeds dichter bij haar in de buurt gaan staan. Je begint een praatje, biedt haar een drankje aan en bij het afrekenen zorg je ervoor dat ze ziet hoeveel geld je hebt. Een meisje dat zelf geen geld heeft, is daar nu eenmaal gevoelig voor. Als je haar dan ook nog veel aandacht geeft en haar meeneemt in je cabriootje, kan het bijna niet meer stuk. Je brengt haar thuis en geeft haar een goede beurt. De volgende dag zoek je haar samen met een vriend weer op. Beetje zuipen en even snel een triootje. Zo’n meisje wil alleen maar bij die jongen blijven en heeft er alles voor over om hem aan zich te binden. Geld, een mooie auto en aandacht, veel meer heb je niet nodig. Voordat je een meisje de prostitutie in loodst, laat je haar door je hele vriendenkring neuken. Zo laat je haar vast wennen. Je vertelt haar keer op keer hoe mooi ze is. Dat ze schatrijk zou kunnen worden met zo’n uiterlijk. Dat ze dan alles kan kopen wat ze wil en al haar vriendinnen hartstikke jaloers op haar zullen zijn. Geld en status, dat is belangrijk. Voor je het weet, heb je haar in de prostitutie. Geloof me, het is echt heel makkelijk om een meisje zo ver te krijgen.’ ‘De meeste loverboys zijn van Marokkaanse of Turkse afkomst. Dat komt omdat meisjes bij ons echt aan hun trekken komen. Wij buitenlanders verwennen onze vrouwen met goede, keiharde seks. Bij Nederlanders is het een paar keer hup en klaar. Daar hebben die meiden niet genoeg aan. Wij geven hun het hele arsenaal. Vraag je je nooit af waarom het vooral Nederlandse meisjes zijn die in de prostitutie werken? Het zijn meisjes die van huis uit geen aandacht krijgen. Ze worden kort gehouden, krijgen geen geld of geen liefde. Bij hun Nederlandse vriend krijgen ze ook niet wat ze nodig hebben. Wij geven vrouwen het gevoel dat ze bijzonder zijn. Als een andere kerel naar mijn meisje kijkt dan sla ik er meteen op los. Een Nederlander laat dat soort dingen gewoon gebeuren. Wij beschermen onze vrouwen en zorgen ervoor dat hen niks tekort komt. Wij weten waar vrouwen van houden. Dat is ons geheim.’

48

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 49

Dossier: K-11307 Naam: Nuray H. Leeftijd: 17 jaar Geboorteland: Nederland Afkomst: Turks Veroordeeld: wegens geweldpleging en diefstal Huidige verblijfplaats: open afdeling van een justitiële jeugdinrichting ‘Soms speel ik wel eens met de gedachte om loverboy te worden’ ‘Op mijn tiende hoorde ik voor het eerst over loverboys. Ik had een Marokkaans vriendje en zijn broer was er zo een. Ik zag die jongen wel eens in de buurt van het station met meisjes praten. Van die prostituees, weet je wel. Het was stoer om zo’n broer te hebben. In die tijd noemden we hem een pooier, in werkelijkheid was hij een loverboy, maar dat begrip kenden we toen nog niet. Een loverboy gaat eerst een relatie aan met een meisje, woont er soms zelfs een paar jaar mee samen met als doel dat meisje achter het raam te zetten. Veel van die meisjes zijn hier illegaal. Die komen bijvoorbeeld uit Rusland. Er zitten ook jonge meisjes tussen. Ik vind het dom van die meisjes dat ze dat met zich laten gebeuren. Ze zien toch dat die jongens misbruik van hen maken. Waarom gaan ze er dan niet gewoon vandoor?’ ‘Ik heb alles gedaan wat verboden is, maar nog nooit hoeren verkocht. Soms speel ik wel eens met de gedachte om ook loverboy te worden. Ik heb het daar ook vaak met vrienden over. Maar als ik me dan voorstel dat mijn eigen zuster achter het raam zou staan, laat ik dat idee weer varen. Aan de andere kant kun je er goed geld mee verdienen, het is easy money. Als ik loverboy zou zijn dan zou ik een mooi meisje uitzoeken dat niet moeilijk doet over seks. Je moet het natuurlijk wel goed aanpakken want het kan gevaarlijk zijn. Zo’n meisje kan aangifte doen, een klant vragen de politie te bellen. Sneaky, hoor. Sta ik daar op de hoek van de straat de wacht te houden, komt de politie me ineens met een man of zes arresteren. Dat moet je zien te voorkomen door dat meisje te chanteren of te bedreigen. Je zegt bijvoorbeeld dat je haar of haar familie zal vermoorden als ze naar de politie stapt.’ Dossier: K-11307

49


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 50

‘De meeste loverboys waren eerst een player. Dat zijn jongens die veel meisjes versieren om er seks mee te hebben. Een loverboy wil meer, die is uit op geld. Het is niet zo moeilijk om een loverboy te herkennen. Ze dragen kettingen en hebben meestal een vette Mercedes of een rode Ferrari. Het zijn gevaarlijke jongens, je kunt maar beter bij hen uit de buurt blijven. Ik ken er zelfs die met een pistool op zak lopen.’ ‘Het lijkt me wel wat om een loverboy te zijn. Natuurlijk wil ik ook wel een gewone baan, maar dat is niet makkelijk. Ik heb mijn opleiding niet afgemaakt. Bovendien wordt iemand met mijn reputatie toch nergens aangenomen. Om loverboy te worden, heb je geen diploma nodig. Je hoeft alleen maar te praten en het geld stroomt binnen. Om een meisje in toom te houden, zou ik mijn vrienden inschakelen. Als zij iets geks probeert, kan ze de kogel krijgen. Zo doen ze het in het echte leven ook. Ik zeg niet dat ik dat ook doe maar als je loverboy wilt worden moet je van tevoren over dat soort dingen nadenken.’ ‘Zelf ben ik ook wel eens naar de hoeren gegaan. Dat beviel me goed. Nu ik een vriendinnetje heb, hoeft dat niet meer. Het is geen serieuze relatie, het gaat alleen maar om de seks. Verliefd ben ik niet, zij waarschijnlijk wel. Ik denk niet dat het zo moeilijk zou zijn om haar de prostitutie in te loodsen. Ze wil toch niets anders dan seks. Ze is pas zestien, maar als het om seks gaat, zou ze beroeps kunnen zijn. Ze zou er dus heel geschikt voor zijn, al heb ik haar niet met dat doel voor ogen uitgezocht. Maar, weet je, ik geloof niet dat ik eraan moet beginnen. Het brengt me vast weer in de problemen. Ik heb nu al genoeg gezeik aan mijn hoofd met justitie.’

50

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 51

5. Reacties en een eerste aanzet voor een dader profiel De (eerste voorlopige) resultaten van de interviews en de quick scan zijn voorgelegd aan deskundigen en meiden die voor een loverboy hebben gewerkt. We hebben hen de volgende vragen gesteld. Wat is je eerste reactie op de interviews en op de feiten en cijfers? Is het beeld, zoals dat uit de portretten en de feiten en cijfers naar voren komt, herkenbaar? Met de volgende (ervarings)deskundigen is gesproken:

• deelnemers van het Operationeel Overleg Mensenhandel van de politie (OOM)5;

• hulpverleners van Asja6; • de lotgenotengroepen van Pretty Woman7; • de begeleidingscommissie van de publicatie Loverboys, een publieke zaak. Na een impressie van hun reacties doen we een eerste aanzet voor een algemeen daderprofiel en voor specifieke profielen.

Een eerste reactie De reacties van professionals, deskundigen en slachtoffers zijn gebruikt als check: zijn de gegevens die het tweelingproject heeft opgeleverd, herkenbaar of wijken deze gegevens (sterk) af van hun eigen ervaringen met loverboys en de loverboy-problematiek. De interviews, de feiten en de cijfers waren herkenbaar voor slachtoffers, politie en hulpverlening, maar leverden ook nieuwe informatie op. Achtereenvolgens is hier het woord aan een slachtoffer, een hulpverlener en een politiefunctionaris. 5 Landelijk overleg van politiefunctionarissen die zich op operationeel vlak met mensenhandel bezighouden 6 Asja biedt opvang en hulp aan jonge slachtoffers van vrouwenhandel, inclusief slachtoffers van loverboys. 7 Pretty Woman biedt o.a. ambulante hulp aan slachtoffers van loverboys en organiseert lotgenotengroepen voor slachtoffers.

Reacties en een eerste aanzet voor een dader profiel

51


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 52

‘Het kan ons allemaal overkomen want ze zijn heel geraffineerd. Ze creëren hun eigen wereld. Je gaat het bijna geloven, maar ze verspreken zich allemaal. Ik voelde me steeds bozer worden toen ik die verhalen las. Die jongens ontkennen gewoon! Ze liegen alles bij elkaar. Je ziet wél hoe die jongens denken. Ze hebben echt heel weinig respect voor meisjes. Het is belangrijk om te weten hoe zij denken, om te snappen waarom zij het doen. Je moet voor ze oppassen, want het kan jou ook gebeuren.’ (reactie van een slachtoffer). ‘We moeten genuanceerder gaan denken over daders en slachtoffers. Er is niet altijd van het begin af aan sprake van dwang en drang. Ik denk dat een deel van de verhalen van de jongens wel klopt, dat het best makkelijk ging. In het begin vinden sommige meiden het misschien helemaal niet zo erg. Als ik ernaar vraag, ben ik zelf vaak ook heel verbaasd over hoe makkelijk het ging. Soms stellen meiden het zelf voor. Die jongens praten zichzelf goed, maar die meiden ook. De een maakt het minder erg en de ander maakt het erger. Ik ben mijn eigen beeld aan het bijstellen. De meiden zijn zelf ook dubbel. Wat ze niet willen is de vernedering, de verkrachtingen. Maar vaak hebben deze meiden een hang naar spanning en zoeken ze het steeds weer op. Daar hebben we als hulpverlening een blinde vlek voor. Het zijn meiden die ‘uitgehongerd’ zijn als het gaat om aandacht en liefde. Als je uitgehongerd bent, eet je alles. Ook als je broodje beschimmeld is. Van ons moeten ze het erg vinden. Dat beeld moet ik bijstellen.’ (reactie van een hulpverlener). ‘Uit de portretten komt een beeld naar voren van gewillige meiden, meiden die er allemaal niet zo’n moeite mee hebben. Advocaten spelen daar soms op in door te zeggen dat je je moet afvragen of alle schuld bij de jongens ligt. Ze zeggen dan dat het meisje wel heel makkelijk over te halen was of maar een heel klein zetje nodig had. Of ze zeggen dat het meisje het zelf heeft voorgesteld aan hun ‘vriend’. Vervolgens stellen ze dan de vraag of je de schuld wel aan die jongen kunt geven. Dit soort advocaten zou wat mij betreft direct op moeten stappen. Ze trekken een enorm rookgordijn op. De essentie is niet of het makkelijk of moeilijk was om het meisje in de prostitutie te brengen. De essentie is de misleiding, het misbruik en de uitbuiting. Iedere jongen die erop uit is om een meisje in de prostitutie te brengen om 52

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 53

daarvan te profiteren, zit fout. Dan ben je dus bezig met mensenhandel. Signalen die wijzen op mensenhandel worden nog te weinig opgepakt. Je moet niet alleen de signalen kennen van (potentiële) slachtoffers maar je moet ook beschikken over dadergerichte signalen.’ (reactie van een politiefunctionaris).

Voorlopige aanzet voor een daderprofiel Hoewel de gegevens niet toereikend zijn om een onderbouwd daderprofiel te ontwikkelen, heeft het project voldoende materiaal opgeleverd om een eerste, voorlopige aanzet te geven voor een algemeen daderprofiel.

• Loverboys zijn Nederlandse jongemannen met een allochtone achtergrond. • Loverboys zijn tussen de 20 en 30 jaar en hebben meisjes die voor hen in de prostitutie werken.

• Loverboys hebben een laag opleidingsniveau en een niet afgeronde opleiding. • Loverboys zijn al op jonge leeftijd aan een criminele carrière begonnen. • Loverboys zijn bekend bij politie en justitie voor geweldsdelicten, vermogensdelicten en andere delicten en hebben verschillende veroordelingen op hun naam staan. (Mensenhandel met gebruikmaking van loverboytechnieken is nooit het eerste delict wat zij plegen).

• Loverboys hebben een externe locus of control: ze rechtvaardigen zich door de verantwoordelijkheid voor hun daden bij anderen neer te leggen of de omstandigheden waarin zij verkeren.

• Loverboys zijn uit op macht en veel geld. • Loverboys hebben weinig respect voor vrouwen en weinig inlevingsvermogen t.a.v. de meiden waarmee ze een relatie onderhouden.

• Loverboys zijn sociaal vaardig, zijn meesters in het manipuleren en hebben geen schuldgevoelens. Aan de hand van uitspraken van slachtoffers, hulpverleners, politiefunctionarissen en deskundigen geven we een nadere inkleuring van het profiel. Er zijn deskundigen geraadpleegd die werkzaam zijn op het terrein van methodiekontwikkeling en innovatie, forensische psychiatrie en daderbehandeling, justitiële jeugdinrichtingen en het gevangeniswezen, huiselijk geweld en jeugdprostitutie.

Reacties en een eerste aanzet voor een dader profiel

53


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 54

‘Het zijn jongens die makkelijk en snel geld willen verdienen. Ze voelen zich te goed voor een normale baan. Dat doen alleen de sukkels. Hij kijkt altijd neer op de normale burger. Hij gaf geld uit alsof het niks was. Ze zijn gewend aan die leefstijl. Hij pakte alles uit de schappen. Hij moest altijd een taxi hebben en dan moest het een BMW of een Mercedes zijn. Als het geen BMW of Mercedes was, stapte hij niet in.’ (een slachtoffer). ‘Ze hebben geen doel in hun leven, iets waarvoor ze kunnen gaan. Sommigen zijn zo lang in de prostitutie, hebben al zoveel meisjes gehad en dan hebben ze nog steeds niets. Ze zitten er zo lang in en ze houden er uiteindelijk niets aan over.’ (een slachtoffer). ‘De kern van het profiel is dat het mensen zijn die zeer bewust bezig zijn met een doel. Ze zoeken en vinden. Er is steeds sprake van een grote mate van berekenendheid. Het gaat ze om macht en geld. Het zijn mannen die vrouwen uitbuiten. Hun techniek: hechten in de liefde.’ (een politiefunctionaris). ‘Het rücksichtsloze valt op. Het volkomen respectloze en de minachting voor vrouwen. Bij alle mannen is sprake van minachting, maar de islamitische loverboys gaan er het verst in: daar zie je een totale minachting voor de vrouw. Ze legitimeren hun gedrag door erop te wijzen dat de meiden om wie het gaat geen enkel respect verdienen. Als meiden al met een aantal jongens naar bed zijn geweest, dan zijn ze in de ogen van islamitische loverboys niet meer dan een hond of een varken. Zij zien vrouwen als gebruiksvoorwerp, als dingen waarin je investeert. Als het toch sletjes zijn, wat maakt het uit? De jongemannen geven zichzelf een excuus: die meiden deugen niet, ze vragen erom. Bovendien: ‘Hier mag toch alles?! Jullie vinden het toch normaal dat meiden in de prostitutie werken?’ Islamitische jongens weten dat het heel slecht is, dus moeten ze die meiden ook heel slecht maken.’ (een politiefunctionaris). ‘Je ziet dat er in veel zaken sprake is van seksueel geweld en verkrachting. Loverboys hebben echter een heel ander profiel dan (jeugdige) zedendelinquenten. Loverboys gebruiken seksueel geweld en verkrachting als instrument. Bijvoorbeeld om meiden voor te bereiden op de prostitutie, om ze te 54

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 55

vernederen en om ze onder controle te krijgen. Het is het profiel van de antisociale carrière; de antisociale ontwikkelingsstoornis. Ze zijn allemaal bezig met criminaliteit. Het gaat deze jongens om macht, niet om zeden. Verkrachtingen en seksueel misbruik komen niet voort uit een oncontroleerbare innerlijke drive. Het is instrumenteel. Je ziet ook nauwelijks of geen recidive. Ze weten ook heel goed wat ze doen en dat het slecht is wat ze doen. Wel zijn ze van mening dat het factoren buiten henzelf zijn die hen hiertoe gebracht hebben: wat konden ze anders? (externe locus of control) Overigens zie je dit laatste vaak bij delinquenten.’ (deskundige) ‘Bij deze jongens gaat het om macht en geld. Het zijn jongens die een tekort hebben en het zo compenseren. Het zijn vaak slecht gehechte jongens met een laag zelfbeeld.’ (deskundige) Van het algemene profiel zouden meer specifieke profielen afgeleid kunnen worden: loverboys met een islamitische achtergrond; loverboys met een Antilliaanse en Surinaamse achtergrond; en loverboys met een autochtone achtergrond. Dit vraagt echter om nader onderzoek. We geven hierna enkele opvallende kenmerken van specifieke groepen loverboys. Specifieke profielen: loverboys met een islamitische achtergrond

• Loverboys met een islamitische achtergrond zijn 23 jaar of jonger. • Loverboys met een islamitische achtergrond ontkennen het delict, ook als zij veroordeeld zijn.

• Loverboys met een islamitische achtergrond hechten veel waarde aan hun eer en aan het respect van hun gemeenschap.

• als meiden met jongens naar bed gaan verliezen ze al hun respect en zijn het hoeren, terwijl ze zichzelf wel permitteren om met (veel) meisjes naar bed te gaan. Binnen de islamitische gemeenschap zijn zedendelicten en prostitutie het ‘laagste van het laagste’. Als bekend wordt dat een jongen zich daarmee bezighoudt, verliest hij het respect van de gemeenschap. Een jonge vrouw die een relatie heeft gehad met een Marokkaanse loverboy: ‘Hun gezicht, hun respect is belangrijker dan al het andere. Mijn ex wilde per se niet dat zijn Reacties en een eerste aanzet voor een dader profiel

55


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 56

ouders erachter kwamen. Hij leende soms de sleutel van de winkel van een vriend van hem en liet zijn ouders dan die zaak zien zodat hij een verklaring had voor het geld dat hij had. Hij deed gewoon of hij een eigen zaak had. Wat hij werkelijk deed, hield hij verzwegen voor zijn familie.’ Er lijkt de islamitische jongens veel aan gelegen te zijn om hun onschuld te ‘bewijzen’, ook als zij al veroordeeld zijn. Ze ontkennen niet alleen omdat ze hopen vrijgesproken te worden of een lagere straf te krijgen, maar omdat ze hun ouders en hun gemeenschap in bredere zin willen ‘bewijzen’ dat zij het niet gedaan hebben. Als je maar volhoudt dat je het niet gedaan hebt, dan ‘bewijs’ je dat het één groot misverstand is. Zo zegt een van de slachtoffers: ‘Ze willen het respect van hun familie niet verliezen. Zo lang je ‘nee’ zegt, heb je het respect van je familie.’ Islamitische jongens ontkennen alle strafbare feiten. De politie geeft aan dat het in sommige culturen niet erg is om veroordeeld te zijn, maar wel om openheid van zaken te geven aan de autoriteiten. Verder brachten verschillende politiefunctionarissen de rol die islamitische ouders spelen naar voren. ‘Er wordt hen geen strobreed in de weg gelegd’; ‘Iedereen zwijgt in de islamitische gemeenschap. Soms zie je dat ouders meeprofiteren van de verdiensten. Zij houden ook de schijn op. Als zo’n jongen moet voorkomen, komen ze nooit naar de zitting. Ze wenden hun gezicht af, zodat ze het kunnen blijven ontkennen.’;‘Zijn ouders gingen het slachtoffer benaderen om de aangifte in te trekken.’; ‘Maar op de zitting zie je ouders niet, ze willen het niet horen.’; ‘Als mijn kinderen thuis komen met een spiksplinternieuwe brommer, dan wil ik weten hoe ze daaraan komen.’ Eén van de geïnterviewde loverboys legt de link naar de migratieproblematiek. ‘Je vraagt je misschien af hoe ik in een grote auto kan rijden, die voor de deur van mijn ouders parkeer en niemand ingrijpt. Natuurlijk weten ze dat er criminaliteit in het spel is. Marokkanen zijn een raar volk, maar het gaat wel steeds beter. Kijk, die ouders zijn met andere dingen bezig. Snap je? Tien, elf kinderen hebben ze. Ze zijn al oud. Mijn ouders bijvoorbeeld zijn hier gekomen om te werken. Geld verdienen, daar draaide het om. Ze weten niet hoe 56

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 57

ze hier hun kinderen onder controle kunnen houden. Ze weten weinig van Nederland af. Hun kinderen ontsporen gewoon. Ik heb zussen en broertjes die goed zijn opgeleid, maar de jongste – op wie ze geen zicht meer hebben - die criminaliseren, zeg maar. Als mijn vader me vroeg hoe ik aan mijn spullen kwam, trok ik me daar niets van aan. Mij interesseert het niet wat mijn vader denkt. Ik ben al vanaf mijn zestiende uit huis, maar ze houden wel van me. En ik ook van hen.’(Loverboys, een publieke zaak, 2005). ‘Hij kon het zichzelf niet aan doen om in een gewone auto te rijden. Dat zit in de Marokkaanse cultuur. Je moet laten zien dat je wat bent, door geld.’(slachtoffer loverboy). Specifieke profielen: loverboys met een Surinaamse, Antilliaanse of autochtone achtergrond We beschikken over te weinig gegevens om nadere kenmerken te geven van Surinaamse, Antilliaanse en autochtone loverboys. Er zijn aanwijzingen dat:

• ze net wat ouder zijn dan de islamitische loverboys; • ze uit gezinnen komen met een sociaal-economisch zwakke positie of een criminele achtergrond. Het thuisfront van de niet-islamitische verdachten lijkt vaak op de hoogte te zijn van de loverboy-praktijken. Soms hebben de ouders al van kinds af aan weinig bemoeienis met hun zoon. Tegelijkertijd zijn er ook jongens die alles met hun familie kunnen bespreken. Soms zitten vaders, broers, ooms of neven eveneens in de criminaliteit. Het meest opvallende contrast tussen de islamitische en niet islamitische verdachten is dat bijna de hele omgeving op de hoogte is van hun activiteiten en daar ogenschijnlijk weinig problemen mee lijkt te hebben. Het ontbreekt aan gegevens om verder te differentiëren tussen Antilliaanse, Surinaamse en autochtone loverboys.

Reacties en een eerste aanzet voor een dader profiel

57


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 58

6. Conclusies en aanbevelingen De feiten, cijfers en interviews hebben loverboys niet alleen een gezicht gegeven maar ook een stem. De quick scan bevestigt in grote lijnen het beeld dat er leeft van loverboys maar nuanceert dit ook. Toch moet opgemerkt worden dat de 17 interviews en de 57 zaken - met gegevens over 92 verdachten en 137 slachtoffers - veel informatie opleveren en duidelijke trends weergeven, maar tegelijk te beperkt zijn om gefundeerde uitspraken te doen. Nader onderzoek is dan ook gewenst. Dit geldt zeker ook voor de omvang van de problematiek: het gaat hier om het topje van de ijsberg. Opmerkelijk is dat vijf à zes jaar geleden alleen Pretty Woman en Asja de slachtoffers in huis hadden. Inmiddels wordt op scholen de problematiek onderkend en hebben de jeugdzorg en de jeugdgevangenissen de slachtoffers ook ‘in huis’. Niet af en toe maar geregeld. Verschillende residentiële voorzieningen binnen de jeugdzorg ontwikkelen momenteel zelfs speciale programma’s voor deze categorie meiden. Het is moeilijk te zeggen of het aantal slachtoffers toeneemt of dat zij vaker herkend worden. Maar het is duidelijk dat we hier niet (meer) te maken hebben met incidenten. Het is net zo opmerkelijk dat de daders nog niet in beeld zijn, althans ze worden vaak niet herkend als zodanig. Uit de quick scan komt naar voren dat zij wél in aanraking komen met politie en justitie voor allerlei andere delicten. Daarnaast geeft de politie aan dat zij er op momenten voor kiest om jongemannen die verdacht worden van loverboy-praktijken aan te houden en te vervolgen voor andere delicten. Delicten die makkelijker en met meer succes te vervolgen zijn dan mensenhandel met loverboy-technieken. Terwijl de slachtoffers steeds meer in beeld zijn en steeds vaker herkend worden, is dit dus nog niet het geval bij de daders. Ze kunnen maar al te vaak nog steeds ongestoord hun gang gaan. Toch begint er langzaam een kentering te komen. Er is steeds meer aandacht voor het onderwerp bij politici en beleidsmakers, politie en justitie, scholen en ouders. 58

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 59

We doen hier een aantal aanbevelingen naar aanleiding van de uitkomsten van het tweelingproject Geef loverboys een gezicht. De puzzel is voor een deel gelegd, maar we moeten op zoek naar de ontbrekende stukjes. Hoe meer we van de daders (en de slachtoffers) weten, hoe beter we een adequate aanpak van de problematiek kunnen ontwikkelen. Ten aanzien van (potentiële) zowel slachtoffers als ten aanzien van (potentiële) daders. Maar we willen hier ook een appèl doen op gezond verstand, lef en daadkracht. Te vaak wordt in eerste instantie gedacht aan ‘faseproblematiek’ en wordt het gedrag van jongens vergoelijkt. Het zou bij de puberteit of de adolescentie horen. Bij de slachtoffers wordt vaak ook gedacht dat hun gedrag samenhangt met ‘het experimenteergedrag dat bij de puberteit hoort’. Gezond verstand en lef zijn nodig om zaken aan te kaarten en bespreekbaar te maken. Het is van belang dat iedereen in de omgeving van een (potentieel) slachtoffer of een (potentiële) dader de handen in een slaat en actie onderneemt. Daders zijn altijd ‘de zoon van ….’, ‘de broer van ….’, ‘de neef van ….’, ‘de buurjongen van ….’, ‘de leerling van ….’, et cetera. Iemand wordt niet zomaar loverboy. Daar gaat een criminele carrière aan vooraf die begint met schoolverzuim, voortijdig schoolverlaten, diefstalletjes, inbraak, openbare geweldpleging en dergelijke. Het is van groot belang om op die momenten ‘niet weg te kijken’ en te handelen. Ook hier geldt: hoe eerder je erbij bent hoe beter het is. Daarvoor is het vooral van belang dat mensen – professionals en niet-professionals – in de directe omgeving van de meiden en jongemannen waar het omgaat op de hoogte zijn van het vraagstuk en de signalen herkennen.

Aanbevelingen Problematiek nader in kaart brengen Allereerst zijn de 17 interviews en de uitkomsten van de quick scan te beperkt om gefundeerde uitspraken te doen over deze problematiek en de mogelijke aanpak daarvan. Nader onderzoek is dan ook gewenst. De interviews en de quick scan maken duidelijk dat het om jongens gaat met een veelomvattende criminele carrière. Om een adequate aanpak voor Conclusies en aanbevelingen

59


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 60

deze problematiek te kunnen ontwikkelen, is het belangrijk om de factoren te kennen die een rol spelen bij de switch van ‘gewone’ criminaliteit naar mensenhandel. Verder is de vraag interessant of dit al in een eerder stadium te voorspellen en aan te pakken is. Voorkomen is immers beter dan genezen. Verder valt op dat vrijwel alle jongens voor het eerst vastzitten voor mensenhandel. Is er geen sprake van recidive, omdat deze jongens het voor gezien houden als ze eenmaal veroordeeld zijn voor dit delict? In dat geval zouden forse straffen en een hoge pakkans een preventieve werking kunnen hebben. Maar het zou ook mogelijk kunnen zijn dat er nauwelijks of geen sprake is van recidive omdat de pakkans vrijwel nihil is. De politie geeft aan dat het vaak bijzonder moeilijk is om loverboy-zaken rond te krijgen. Ook dit aspect vraagt om nader onderzoek.

Diagnostiek Bij de werving van respondenten kwam naar voren dat Justitiële Jeugd Inrichtingen nauwelijks of geen oog hebben voor dit delict. Geen van de benaderde inrichtingen had - voor zover zij daar zicht op hadden - een (potentiële) loverboy in huis. Mogelijk is het zinvol om een vorm van diagnostiek te ontwikkelen om sneller (potentiële) loverboys te kunnen traceren.

Rol ouders en alternatieven voor een criminele carrière Een ander thema dat aan de orde is, is de relatie van de jongens met hun ouders. Veel jongens beginnen al op jonge leeftijd met diefstallen of andere delicten. Welke rol kunnen ouders spelen om een beginnende criminele carrière in de kiem te smoren. En welke alternatieven kunnen geboden worden voor een criminele carrière?

Bespreken problematiek binnen de relevante etnische groepen Binnen bepaalde bevolkingsgroepen lijken loverboys vaker voor te komen dan binnen andere. Dit geldt vooral voor de islamitische bevolkingsgroepen. Een complicerende factor is dat het onderwerp daar niet bespreekbaar is. Zonen worden niet terechtgewezen en dochters verstoten als zij in de prostitutie terechtgekomen zijn. Mogelijk zouden Marokkaanse en Turkse professionals en mensen uit de eigen gemeenschap ervoor kunnen 60

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 61

zorgen dat prostitutie en pooierschap bespreekbaar worden binnen hun gemeenschap en daar waar nodig hulp bieden. Experiment: etnische groepen vragen een aanpak uit te werken Uit de interviews en de quick scan komt het vermoeden naar voren dat potentiële loverboys het voorbeeld volgen van en ingewijd worden door de ‘oudere’ jongens, de ervaren loverboys. Als dit beeld klopt, moet samen met de bevolkingsgroep waaruit een jongen afkomstig is, ingegrepen worden. Behalve onderzoek hiernaar, zou een experiment gestart kunnen worden om in steden en wijken, waar deze problematiek speelt, in gesprek te gaan met het sociale netwerk van deze jongens over de vraag hoe dit aangepakt zou kunnen worden. We beëindigen dit rapport met enkele citaten uit Publiek Geheim: jeugdprostitutie met betrekking tot de klanten van loverboys. De vraag dringt zich op wie de klanten zijn; wie zo graag betalen voor seks met jonge meisjes en jongens. Immers, zonder vraag geen aanbod! Eén van de slachtoffers zegt: ‘De meeste klanten die ik had waren net zo oud of ouder dan mijn vader. Ik lag daar als een plank. Ik kon nauwelijks iets tegen ze zeggen of ze stegen al. Daar gingen ze helemaal voor. Het maakt ze allemaal niks uit: hoe jonger hoe beter’.

Eén op de vier mannen heeft ervaring met prostituees8: het gaat dan om mannen die één keer een prostituee hebben bezocht en om mannen die dat verschillende keren hebben gedaan of regelmatig doen. Dat veel mannen gebruik maken van prostituees is algemeen bekend, maar dat minderjarigen en net volwassen meiden en jongens zo gretig aftrek vinden is schokkend.

Prostitutiebezoek is ontegenzeggelijk een van de grootste publieke geheimen in Nederland. Mannen die prostituees bezoeken, houden dit liever geheim. Pooiers die anderen met dwang, misleiding of geweld tot prostitutie dwingen, hebben ook alle belang bij geheimhouding. Triest is dat de slachtoffers er ook

8 Website SOA-AIDS Stichting Nederland

Conclusies en aanbevelingen

61


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 62

belang bij hebben. Alle jongens en meisjes zijn bang dat hun sociale omgeving erachter komt dat ze ‘de hoer uithangen’. Angst, schuldgevoelens, schaamte en stilzwijgen maken dat ze weinig mensen in vertrouwen nemen, geen hulp vragen en steeds geïsoleerder raken. Dit wordt nog versterkt doordat jeugdprostitutie zich afspeelt in illegale circuits waar geheimhouding misschien wel de belangrijkste gedragscode is.

Inmiddels is jeugdprostitutie een publieke zaak geworden.

62

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 63

Bijlage 1 - Beschrijving van een crimineel netwerk In deze bijlage is de informatie opgenomen die een van de politieregio’s opstuurde n.a.v. ons verzoek om informatie te verstrekken over verdachten van mensenhandel, die gebruik maken van loverboy-technieken. Verdachten M., hoofdverdachte, Nederlander, Marokkaanse afkomst, t.t.d.* 20 jaar Y., hoofdverdachte, Nederlander, Marokkaanse afkomst, t.t.d. 21 jaar A., hoofdverdachte, Nederlander, Marokkaanse afkomst, t.t.d. 24 jaar V., hoofdverdachte, Nederlander, Tunesische afkomst, t.t.d. 28 jaar B., bijverdachte, Nederlander, Marokkaanse afkomst, t.t.d.29 jaar S., bijverdachte, Nederlander, Marokkaanse afkomst, t.t.d. 21 jaar Strafbare en vervolgde feiten M.: mensenhandel, opiumwet, wapenbezit Strafbare en vervolgde feiten Y.: mensenhandel, opiumwet, wapenbezit Strafbare en vervolgde feiten A.: mensenhandel, opiumwet, wapenbezit, Wet op de Geneesmiddelen Strafbare en vervolgde feiten V.: mensenhandel, opiumwet Strafbare en vervolgde feiten B.: beïnvloeden getuigen Strafbare en vervolgde feiten S.: beïnvloeden getuigen Slachtoffers E., Nederlandse, autochtoon, 18 jaar X., Nederlandse, autochtoon, 20 jaar Z., Nederlandse, allochtoon, Marokkaanse afkomst, 20 jaar O., Nederlandse, autochtoon, 22 jaar H., Nederlandse, autochtoon, 21 jaar T., Nederlandse, allochtoon, Marokkaanse afkomst, 19 jaar N., Nederlandse, autochtoon, 16 jaar * ten tijde delict Bijlage 1

63


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 64

O., Nederlandse, allochtoon, Turkse afkomst, 23 jaar H., Nederlandse, allochtoon, Turkse afkomst, 19 jaar H., Nederlandse, allochtoon, Marokkaanse afkomst, 16 jaar B., Nederlandse, autochtoon, 17 jaar M., Nederlandse, allochtoon, Surinaamse afkomst, leeftijd onbekend B., Nederlandse, allochtoon, Marokkaanse afkomst, 20 jaar T., Nederlandse, allochtoon, Turkse afkomst, 22 jaar T., Nederlandse, autochtoon, leeftijd onbekend X., Nederlandse, autochtoon, 21 jaar ‘Het onderzoek is gestart mede naar aanleiding van aangiften van mensenhandel, verkrachting en wederrechtelijke vrijheidsberoving. De dadergroep bestond voornamelijk uit een familie van Marokkaanse afkomst. Het betreft drie broers die ieder voor zichzelf actief waren in de mensenhandel, verdovende middelen, wapenbezit en gewelddelicten. Een andere broer zorgde vooral voor de faciliteiten op financieel gebied, alsmede voor de afscherming (auto’s, telefoons). De ouders zijn geboren in Marokko. De zoons hebben allen de Nederlandse nationaliteit.’ ‘De verdachten maakten gebruik van de zogenaamde loverboy-methode. Zij bezochten diverse plaatsen, zoals dancings en scholen, alwaar zij meisjes makkelijk ontmoeten. Veelal leggen zij contact met jonge naïeve meisjes en/of meisjes met een sociaal probleem. De verdachten misleiden de meisjes. Ze zijn zeer aardig tegen de meisjes en proberen ervoor te zorgen dat de meisjes verliefd of afhankelijk van hen worden. Hierna ontstaat er een relatie. De verdachten imponeren de meisjes met zeer luxe auto’s. De meisjes worden overstelpt met ‘liefde’ en worden voorzien van dure cadeaus. Als de meisjes eenmaal voor een van de verdachten ‘gekozen’ hebben en vaak bij hem wonen, geeft deze te kennen dat het meisje nu maar eens wat terug moet doen. Vaak gaat dit gepaard met het verhaal dat de verdachten in financiële problemen verkeren. Vervolgens worden zij door de verdachten gedwongen om in de prostitutie te gaan werken. Indien de meisjes aangeven niet in de prostitutie te willen werken, worden zij geregeld mishandeld, opgesloten en onder invloed gebracht van verdovende middelen of pillen. Door het intimiderende gedrag van de verdachten besluiten de meisjes dan 64

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 65

toch maar één keer als prostituee te werken. De verdachten zorgen dat er een kamertje voor het meisje is alwaar zij als prostituee kan werken. Als zij eenmaal als prostituee werken is er voor de meisjes geen weg terug meer. De verdachten regelen de kamertjes alwaar de prostitutie bedreven wordt, brengen en halen de meisjes van en naar hun werkplek en dragen zorg voor de controle en/of toezicht op de prostitutiewerkzaamheden. Het geld dat de meisjes verdienen moeten zij afdragen aan de verdachten. Het intimiderende gedrag van de verdachten bestaat er onder meer uit dat zij veelvuldig praten over het geweld dat zij ten opzichte van wie dan ook gebruiken. Er wordt aan de meisjes verteld hoe zij iemand in elkaar hebben geslagen en wat voor letsel hierdoor is ontstaan. Bovendien wordt erover gesproken dat zij in het bezit zijn van wapens, er worden vuurwapens getoond en er wordt mee gedreigd.’ ‘Uit gevoerde telefoongesprekken zijn de onderdanigheid en de afhankelijkheid van de meisjes gebleken. De meisjes vragen voor alles goedkeuring aan de verdachten. Indien iets niet naar de wens gaat van de verdachten worden de meisjes mishandeld. De meisjes praten over het geld dat zij met de prostitutie verdienen en dat zij vervolgens moeten afdragen aan de verdachten. In de gesprekken vragen zij aan de verdachten of zij genoeg geld hebben verdiend voor die avond en of zij zich mogen aankleden en mogen stoppen met werken. Indien de meisjes niet genoeg verdiend hebben, worden zij mishandeld. Door de manier waarop de verdachten tegen de meisjes schreeuwen, hen uitschelden en de mishandelingen noemen die zij tegen de meisjes zullen gebruiken, wordt er een dusdanige dwang en intimiderend gedrag tot uiting gebracht, dat uit het gesprek blijkt dat de meisjes niets meer durven in te brengen tegen de verdachten. De meisjes worden afgezonderd en mogen geen contact met andere meisjes hebben. Het wordt de meisjes feitelijk verhinderd om uit vrije wil de prostitutiewerkzaamheden te beëindigen.’ ‘De meisjes proberen iedere keer weer aardig te zijn tegen de verdachten. Kennelijk met het idee dat de tijd van vroeger, waarin ‘liefde’ door de verdachte werd getoond, terug kan komen. Kennelijk hebben de meisjes het idee dat zij de enige ‘echte liefde’ van de verdachte zijn. De meisjes hebben door Bijlage 1

65


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 66

het intimiderende gedrag van de verdachten kennelijk het idee dat zijzelf zijn veranderd en dat het aan hen ligt dat er ruzies zijn en er weinig sprake is van liefde. Indien zij toch enige twijfel hebben en dit te kennen geven aan de verdachten, worden zij direct, in duidelijke taal, gewezen op hun ontrouwe, onbehoorlijke gedrag en worden zij mishandeld. Gezien het gedrag van de verdachten ten opzichte van de diverse meisjes is het alleen de bedoeling om de meisjes in de prostitutie werkzaam te krijgen en te houden en het in de prostitutie verdiende geld te innen.â&#x20AC;&#x2122;

66

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 67

Bijlage 2 - Portretten van slachtoffers van jeugdprostitutie Publiek Geheim: jeugdprostitutie Negen portretten Linda Terpstra & Anke van Dijke ISBN 90 6665 599 2 112 pagina’s, u 9,90 Eerste druk 2004 (Uitgeverij SWP)

‘Ik zie het als een overwinning dat dit boekje er komt. Zo kan ik mijn geheim delen zonder mijn identiteit bloot te geven. Ik hoop dat andere jongeren, ouders, scholen maar ook hulpverleners hierdoor de ernst van de situatie inzien en leren wat zij kunnen doen om jeugdprostitutie te voorkomen, te signaleren en te stoppen.’ Zo reageerde een meisje, dat zelf onder dwang in de prostitutie heeft gezeten, op de verhalen in Publiek Geheim: jeugdprostitutie. Kinder- en jeugdprostitutie betekenen een ernstige inbreuk op de rechten, vrijheden en veiligheid van jongeren. Kinder- en jeugdprostitutie gedijen bij onzichtbaarheid. Het is daarom van groot belang dit fenomeen uit de onzichtbaarheid te halen. In de eerste plaats om jeugdprostitutie op de maatschappelijke agenda te krijgen, maar ook om jongeren te informeren over deze praktijken en ten slotte om een adequate aanpak te kunnen ontwikkelen. Over de manier waarop jongeren zelf tegen hun ervaringen in de prostitutie aankijken is nog weinig bekend, terwijl dat een eerste vereiste is om inzicht te krijgen in deze schemerwereld. In deze publicatie praten ze over misleiding, dwang, bedreiging en geweld, maar ook over de context waarbinnen dit gebeurde en keuzes Bijlage 2

67


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 68

die zij daarin zelf gemaakt hebben. Negen verhalen geven de lezer een soms onthutsend beeld. De publicatie is tot stand gebracht op initiatief van de Vrouwenopvang Frysl창n en Bureau Terpstra & Van Dijke.

68

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 69

Bijlage 3 - Portretten van loverboys Loverboys, een publieke zaak Tien portretten Anke van Dijke, Linda Terpstra & Marion van San ISBN 90 6665 646 8 120 pagina’s, u 12,00 Eerste druk 2005 (Uitgeverij SWP)

Ooit was het Hamids grootste wens een meisje te hebben dat voor hem in de prostitutie werkte. Hij zag hoe andere jongens daarmee veel geld verdienden en respect afdwongen. Daarom versierde hij Laetitia, maakte haar van hem afhankelijk en haalde haar over om zich voor hem te prostitueren. Nu zit Hamid vast, beschuldigd van mensenhandel, opsluiting, gijzeling en mishandeling. Hoewel hij nog steeds vindt dat hij de wet eigenlijk niet heeft overtreden, heeft hij spijt van wat hij Laetitia heeft aangedaan. ‘Ik heb haar niet gedwongen maar wel misbruikt. Omdat er geen sprake was van dwang, had ik het vonnis kunnen aanvechten maar dat heb ik niet gedaan. Ik vind dat ik moreel wel degelijk fout zat. Daarom accepteer ik dat ik schuldig ben.’ De 21-jarige Abdel wil best erkennen dat hij geen lieve jongen is. Rond zijn vijftiende kwam hij voor het eerst met de politie in aanraking. Sindsdien is hij zo’n zestien keer opgepakt voor inbraak, openbare geweldpleging en andere ‘rotdingetjes’, zoals hij dat zelf noemt. Dat hij daarvoor gestraft werd, is pech maar hoort erbij. Dat hij nu ten onrechte uitgemaakt wordt voor loverboy en in afwachting van zijn proces vastzit, zit hem niet lekker. ‘Natascha werkte al in de prostitutie voor ik haar kende. Ik had daar niks mee te maken. Dat zegt zij zelf ook. Die aanklacht tegen mij slaat nergens op. Kijk maar naar mijn dossier. Dan vind je een dader die zegt dat hij geen dader is en een slachtoffer die ontkent slachtoffer te zijn.’

Bijlage 3

69


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 70

In Loverboys, een publieke zaak komen tien mannen aan het woord die verdacht worden van loverboy-praktijken of al veroordeeld zijn voor mensenhandel. Het boek probeert een zo integer mogelijk beeld te geven van hun levensloop, de ervaringen en de keuzes die zij gemaakt hebben en de context waarbinnen een en ander zich afspeelde. Daarnaast komen ook politie, sleutelfiguren en andere deskundigen aan het woord. De publicatie is tot stand gebracht op initiatief van de Vrouwenopvang Frysl창n en Bureau Terpstra & Van Dijke.

70

Loverboys: feiten en cijfers


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Pagina 71


Loverboys, feiten en cijfers

23-03-2005

11:45

Colofon

Loverboys: feiten en cijfers Een quick scan Linda Terpstra en Anke van Dijke

ISBN 90 6665 673 5 NUR 740

Eindredactie Frans Brinkman Foto omslag ClĂŠ Jansen Vormgeving Believe/Lieve Maas Produkties, Amsterdam Uitgever Paul Roosenstein Voor informatie over overige uitgaven van Uitgeverij SWP: Postbus 257 1000 AG Amsterdam T (020) 330 72 00 F (020) 330 80 40 swp@swpbook.com www.swpbook.com

Pagina 72


Loverboys, feiten en cijfers  

Loverboys, feiten en cijfers

Loverboys, feiten en cijfers  

Loverboys, feiten en cijfers