Issuu on Google+

opinieblad van jrg. 17 | nr 7 november 2011

Green Deal biedt kansen DaniĂŤlle Kleyheeg gehecht aan vrijheid Websitebouwers vol zelfvertrouwen Thema: Europa centraal

Sherida Sumter Etnische Zakenvrouw van het jaar


Inhoud

03

nationale beeldbank

Gelukkig was daar Simone van de afdeling Schadebehandeling Zakelijk van Nationale-Nederlanden. Zij begrijpt dat ook de klant van de klant koning is. Daarom regelde ze met koeriersspoed een bergingstruck die Ronnie en z’n pakketje toch nog op tijd afleverden.

10

18

26

Marcel Bakker

Wilt u dat uw bedrijf ook zorgeloos vooruit kan bij een ongeluk, bij schade of bij diefstal? Bel dan uw verzekeringsadviseur of de schade-afdeling van Nationale-Nederlanden. U krijgt dan uw eigen casemanager, zoals Simone, die uitgebreide kennis van uw branche- en bedrijfsrisico’s heeft en ervoor zorgt dat u gewoon kunt blijven doen waar u goed in bent: ondernemen.

Hollandse hoogte

Schadebehandelaar

47

Bas van der Schot

Zorgeloos doorwerken Dankzij Simone Stegers

Een haastige spoedkoerier is zelden goed. Maar niet in het geval van Ronnie Semijn. Een kundiger koerier kom je bijna nergens tegen. Maar ook kundige koeriers komen weleens een vangrail tegen. En die 24-uursgarantie wacht op niemand.

14

Martin Dijkstra

Mark van der Zouw

22

Als u nog niet verzekerd bent bij NationaleNederlanden, ga dan voor meer informatie naar nn.nl of bel uw verzekeringsadviseur. Simone zou het leuk vinden.

10 Actueel

De overheid heeft geen geld gereserveerd voor de Green Deal die zij onlangs sloot met het bedrijfsleven. Maar ondernemers zien volop kansen om met duurzaamheid aan de slag te gaan.

14 Q&A

De Zoetermeerse apotheker Sherida Sumter is uitgeroepen tot Etnische Zakenvrouw van 2011. ‘Ik was niet zo met etniciteit bezig, maar voelde wel dat de doorgroeimogelijkheden van zwarte vrouwen minder waren.’

40 Europa

De Griekse olijvenboeren waar importeur Rigaz Hartman zaken mee doet, willen tegenwoordig graag vooruit betaald worden. Experts raden hem dat stellig af. ‘Het lijkt de omgekeerde wereld wel.’

>


04 Inhoud

06 44

OPINIE Hans Biesheuvel Bas Bizz

René Bogaarts hoofdredacteur

ACTUEEL 10 ‘Gratis’ Green Deal biedt volop ruimte aan ondernemerschap.

Contactadvertentie

Q&A 14 Sherida Sumter is trots dat ze zich mag inzetten voor andere etnische ondernemers.

Het enthousiasme waarmee ontwikkelaars van websites, games en apps over de toekomst praten, is aanstekelijk. De markt groeit en niemand is bang van buitenlandse concurrentie. Integendeel. De ‘digitaal creatieven’ zeggen dat ze de wereld gaan veroveren.

BRANCHESCAN 18 Digitaal creatieven Nederlandse ontwerpers van websites, games en apps raken steeds beter in vorm. 22

 ase Jeroen Warmerdam C ontwerpt spellen voor politie, brandweer en ziekenhuis.

26

 onde tafel ‘Wij kunnen de R Nederlandse economie uit het slop trekken.’

THUISFRONT 32 Daniëlle Kleyheeg hecht aan haar vrijheid en haar veertien dieren. THEMA EUROPA 35 Inleiding Nederlandse mkb’ers doen het beter. 38 Tips een bedrijventerrein zonder rondslingerende pallets. 40 Expertpanel Griekse olijvenboer wordt graag vooruit betaald. ELKE MAAND 04 Voorwoord/colofon 08 Start 47 MKB Informeert Belastingplan 2012 stimuleert ondernemerschap

Colofon Ondernemen! Opinieblad van MKB-Nederland 17e jaargang, nr. 7, november 2011 www.ondernemen.nl Directie Walter Vesters Redactie René Bogaarts (hoofdredacteur), Chantal Doezie en Nicole Gommers (coördinator en eindredacteur), Marc van Dinther (eindredacteur), Katja Lamers (MKB Informeert) Artdirection Marian Konings

Dat optimisme wordt niet door alle andere sectoren gedeeld. De eurocrisis maakt mensen bang. Moeten we Griekenland geld blíjven lenen? Schulden kwijtschelden? Failliet laten gaan? Ik heb er wel mijn gedachten over, maar ik ben niet deskundig genoeg om u daarmee lastig te vallen. Wel duidelijk is dat de Europese Unie Nederlandse ondernemers veel goeds heeft gebracht. Natuurlijk leverde ‘Europa’ soms ook problemen op met bijvoorbeeld extra regelgeving of met aanbestedingen, maar door de bank genomen zijn alle economen het erover eens dat het de mogelijkheden voor bedrijven sterk heeft vergroot. In dit nummer van Ondernemen! gaan we daar wat dieper op in, met tips voor internationaal zakendoen en de dilemma’s waar een importeur van Griekse olijven mee te maken heeft. Ik denk dat ondernemers die zaken doen met andere zwakke landen, zoals Spanje, Portugal of Ierland, zich daarin wel zullen herkennen. Dat de eurocrisis veel ondernemers zorgen baart, is evident. En zo zijn er nog wel wat dingen op te noemen, variërend van financiering tot lastendruk. Maar er is vast meer waar u zich zorgen over maakt en die dingen willen we graag van u horen. Door erover te schrijven, brengen we u en uw collega’s op nieuwe ideeën. Als u bijvoorbeeld leest hoe uw collega een automatiseringsproject succesvol heeft aangepakt, hoeft u het wiel niet opnieuw uit te vinden. Maar daarvoor moet u af en toe wel contact met ons opnemen, ons voeden met ideeën. Mail die naar ondernemen@scopebusinessmedia.nl.

Vormgeving Thielenpeters Advertentieverkoop Anouska Steenland, Simone Wismans advertentie@scopebusinessmedia.nl Medewerkers Niels Achtereekte, Jos Leijen, Kristel Hurenkamp, Dennis Mensink, Eduard Voorn, Bas van Werven Beeld Marcel Bakker, Martin Dijkstra, Tom Janssen, Mieke Meesen, Bas van der Schot, Mark van der Zouw, Hollandse Hoogte, Nationale Beeldbank Uitgave Ondernemen! is een uitgave van Scope Business Media b.v. Kerkstraat 54, Postbus 23 1190 AA Ouderkerk a/d Amstel tel: 020 311 37 99 In opdracht van Koninklijke Vereniging MKB-Nederland Bezuidenhoutseweg 12 2594 AV Den Haag Postbus 93002 2509 AA Den Haag tel: 015 219 12 12 www.mkb.nl Abonnementen De abonnementsprijs van Ondernemen! bedraagt E 66,50 per jaar (inclusief 6% BTW).


06 Hans Biesheuvel

Duurzaam denken is pure winst

fotografie Michel Grollé

Op 3 oktober zette ik mijn handtekening onder een green deal, een Groen MKB-Akkoord. MKB-Nederland gaat ervoor zorgen dat volgend jaar 480 bedrijven hun energierekening met een vijfde zullen terugbrengen. Nog eens twintig ondernemingen helpen we bij het vergroenen van de energievoorziening. Een overkoepelend akkoord sloten werkgevers met overheid en milieu- en natuurorganisaties. ‘Dat is een ambitieus plan’, hoor ik u denken. ‘Waarom belooft Biesheuvel dat? En wat moet het bedrijfsleven met die geitenwollen sokkentypes uit de milieubeweging?’ Ik geef eerlijk toe, twintig jaar geleden associeerde ik ‘groen’, net als velen denk ik, vooral met economische schade. De vondst van zeldzame slakjes of hamsters konden een heel bouwproject tegenhouden. Anno 2011 zijn bedrijfsleven en natuurorganisaties elkaar een stuk genaderd en gaan we pragmatisch met elkaar om. Duurzaamheid is geen vies woord meer, maar een belangrijk onderdeel van modern ondernemerschap. Nadenken over de invloed van het bedrijf op het milieu en het gebruik van oprakende fossiele energiebronnen in het productieproces is een morele verplichting. Het gaat om onze eigen leefomgeving én die van onze kinderen en kleinkinderen. Samen tekenen voor dit unieke project is daarom een logische stap. Duurzaamheid is overigens ook klinkklare winst, mocht u nog niet zijn overtuigd. Een groen label aan je producten is goed voor je imago. Het helpt een ondernemer zich te onderscheiden van anderen, iets waar wij Nederlanders altijd goed in zijn geweest. Duurzaam produceren is daarnaast innoverend. Vernieuwing is belangrijk; stilstand is immers achteruitgang. Innoveren is voor mij niet alleen bezig zijn met nieuwe producten en diensten, het is ook nadenken over hoe je dat doet. En last, maar zeker niet least: deze Green Deal is goed voor uw portemonnee. Wie minder verbruikt, betaalt ook minder. Investeringen betalen zichzelf terug en leveren zelfs euro’s op.

Grote ondernemingen hebben vaak eigen milieufunctionarissen in dienst, gepokt en gemazeld in het onderwerp duurzaamheid. U als mkb-ondernemer krijgt het erbij op uw toch al volle bord. MKB-Nederland gaat u daarom helpen. Samen met de overheid zoeken we uit waar wet- en regelgeving in de weg zit om grenzen te verleggen. We zetten 25 projecten op om de drempels die u in de praktijk ervaart bij energiebesparing op te sporen. Hoe minder drempels, hoe makkelijker het is te besparen op gas, water en licht. De ervaringen uit deze projecten kunnen andere ondernemers inspireren. Goed voorbeeld doet volgen, dat is het idee achter de Green Deal. Met verschillende brancheorganisaties en met de provincie Overijssel zijn we nu gestart. Bij succes kunnen andere provincies en grote steden volgen. Wilt u onze inspanningen volgen? Kijk dan op www.ondernemendgroen.nl.

Hans Biesheuvel Voorzitter MKB-Nederland

Overzicht door integratie van uw vast en mobiel Met Vodafone OneVoice heeft u in één keer uw vaste en mobiele telefonie geïntegreerd. Of uw medewerkers nu werken vanaf 1 locatie, veel onderweg zijn of over meerdere vestigingen verdeeld zijn. Dat betekent onbeperkt onderling bellen zonder extra kosten en één overzichtelijke factuur. Kijk voor deze en andere slimme communicatie-oplossingen van Vodafone en ervaringen van andere bedrijven op startsmartbusiness.nl


08 Start

Makro: grossier Tom Janssen in cursussen Zelfbedieningsgroothandel Makro gaat op commerciële basis cursussen geven aan ondernemers.

Volgens Jean-Pierre Bienfait, algemeen directeur van Makro Nederland, hebben die daar grote behoefte aan. Met een miljoen actieve klanten bereikt Makro een aanzienlijk deel van de Nederlandse ondernemers. ‘Wij zijn een sleeping giant’, aldus Bienfait. Makro hoopt met zijn nieuwe koers ondernemers sterker aan zich te binden, maar volgens Bienfait is het ook een vorm van maatschappelijk verantwoord ondernemen om die groep klanten bij te staan. De cursussen die Makro enkele weken geleden aankondigde, liggen nog erg in het verlengde van het assortiment. Het gaat om cursussen over wijn, kaas en koffie. Maar het bedrijf denkt ook aan cursussen over bijvoorbeeld bedrijfshulpverlening, verzekeren en financiering. ‘Daarvoor hebben we de kennis natuurlijk niet zelf in huis, maar we zijn in gesprek met partners.’ Met welke banken en verzekeraars Makro praat, wilde Bienfait nog niet zeggen, maar uit zijn woorden blijkt dat enkele partijen zichzelf bij Makro hebben aangemeld. Makro heeft tegenwoordig zeventien vestigingen in Nederland en heeft een potentiële klantengroep van 1,7 miljoen klanten. Van de miljoen actieve klanten zijn er 40.000 afkomstig uit de horeca. Opvallend is het enorme aantal zzp’ers dat tegenwoordig klant is van de Makro: 400.000. ‘Toen ik twintig jaar geleden vertrok uit Nederland, bestond dat fenomeen nog niet’, zegt Bienfait, die sindsdien voor Makro onder meer in China en Egypte was gestationeerd en sinds anderhalf jaar de scepter zwaait over de Nederlandse vestigingen. ‘Het zou vreemd zijn als we daar niet op inspelen. De nieuwe koers is echter, zo beklemtoont hij, zeker niet alleen voor die zzp’ers bedoeld. Om die laatste groep van dienst te zijn, wil Makro ook een marktplaats worden voor freelance opdrachten. Om dat te bewerkstelligen, praat Makro met een of meer uitzendbureaus. Met wie Bienfait praat, wilde hij ook niet kwijt.

Kort RENOVATIE Vastgoedbedrijven mogen renovatie niet meer aanvoeren als excuus om winkeliers uit een pand te zetten. Vier partijen met een meerderheid in de Tweede Kamer hebben daartoe een wetsontwerp ingediend. Als het contract toch wordt opgezegd, krijgen winkeliers compensatie.

INNOVATIEF Buiten de Randstad zitten meer innovatieve bedrijven. Volgens onderzoek van het EIM onder bedrijven met een omzet tussen vijftig miljoen en één miljard euro houdt 41 procent zich systematisch bezig met R&D en ontwikkelt zelf innovaties; tien procent beschouwt zichzelf als volger. In de Randstad is die verhouding 36 tegen dertien procent.

Vertel het ons… Heeft u te kampen met problemen of ergernissen? Of bent u bijzonder enthousiast over hoe soepel zaken geregeld worden of over een nieuwe nichemarkt? Wij van Ondernemen! horen graag waar u, zakelijk gezien, van wakker ligt. Enkele van die probleemgebieden zijn bekend, zoals automatisering, financiering en exWaaraan heeft u zich het tra werk door administratieve futiliteiten. Maar afgelopen jaar geërgerd? er zijn vast meer dingen waar u regelmatig last van heeft. Of waar u juist een prima antwoord nergens aan op heeft gevonden. Door daar aandacht aan traagheid te besteden in ons blad, kunnen we bijdragen regelgeving aan oplossingen. inhoud regels Problemen en ergernissen van ondernemers kosten worden zelden breed in beeld gebracht. De Bron: MKB-Beleidspanel, maart 2003 laatste keer dat EIM, het onderzoeksbureau dat zich concentreert op mkb-bedrijven, dat gedaan heeft, was in 2003. Uit dat onderzoek kwam naar voren dat u zich vooral ergert aan traagheid en overbodige regelgeving. Wie de laatste jaren niet heeft zitten slapen, weet dat financiering tegenwoordig ook hoog op zo’n lijstje scoort Het gaat Ondernemen! niet om het opstellen van nieuwe lijstjes, maar om te kijken waar we onze lezers mee van dienst kunnen zijn. Voorbeelden te geven waar u iets mee kunt. Mail ons op ondernemen@scopebusinessmedia.nl en vertel ons wat u bezighoudt.

SUCCES VIEREN Successen vieren, vindt bijna 68 procent van de werknemers ‘heel belangrijk’. Slechts 2,5 procent noemt aandacht voor persoonlijke gebeurtenissen. Heel belangrijk zijn ook de open deuren van de leiding en het kunnen aanspreken met de voornaam, volgens onderzoek van Unique.

40% VAN DE NEDERLANDSE MKB’ERS wil duurzame maatregelen nemen. Vorig jaar was dat nog 55 procent. Nederlandse mkb’ers doen het iets beter dan de gemiddelde buitenlandse collega, maar slechter dan mkb’ers in Afrika en Azië. Nederlandse multinationals daarentegen scoren opmerkelijk hoog als het gaat om duurzaamheid. Onderzoek: Grant Thornton.

Houvast voor uw incasso

E

en cliënt van ons,

laat ik hem John noemen, heeft een aannemersbedrijf. Hij renoveert voornamelijk woningen in het duurdere segment en winkelpanden. John is een graag geziene gast op de golfbaan, neemt klanten vaak een dagje mee en doet ook veel zaken aan de bar. Voor de renovaties koopt hij materialen voor klanten in, wat een behoorlijke voorinvestering met zich meebrengt. Op een dag gaat dat mis. Een klant voor wie hij een winkelpand renoveert, komt in de problemen, een paar maanden voordat John de renovatie oplevert.

Zijn cliënt spreekt John aan tijdens de maandelijkse netwerkborrel van de ondernemersclub in zijn woonplaats. De zaak loopt even niet zo lekker, dus of John voor deze keer een wat ruimere betaaltermijn kan hanteren? John vindt het belangrijk om de relatie goed te houden. Dat werkt het beste, ook commercieel gezien, met het oog op nieuwe opdrachten. Dus geeft John hem wat langer de tijd. Hij spreekt zestig dagen af. Nadat John de factuur heeft verstuurd, blijft het stil. En ook na die zestig dagen. John maakt zich zorgen. Hoe moet hij dit aanpakken?

Advies

financieel juridisch

 Kies bij risico’s voor contante levering of lever één grote order in kleinere delen Hanteer bij het aannemen van de opdracht een duidelijke betalingstermijn (bijvoorbeeld veertien dagen) en vermeld deze duidelijk op de overeenkomst en de factuur Factureer meteen na levering van de dienst of goederen Stuur na vijf dagen na de vervaldatum een eerste herinnering Neem tien dagen na de eerste herinnering telefonisch contact op (u heeft dan tevens de mogelijkheid om de oorzaak van problemen te achterhalen en het samen op te lossen) Stuur tien dagen na het telefonisch contact de laatste aanmaning als er dan niet is betaald Als na de laatste aanmaning nog niet is betaald, schakel dan een incassokantoor in, want dan heeft u inmiddels drie acties ondernomen en staat de factuur al vijftig dagen open. Het voordeel van een incassokantoor is ook dat deze kan optreden als derde partij. Dan hoeft u zelf niet telkens weer uw klant te bellen, wat voor uzelf vervelend kan voelen.

John is niet de eerste

Deze maatregelen en

ondernemer die in zo’n situatie terecht is gekomen. Uit onderzoek blijkt dat 53 procent van de klanten zich niet houden aan de afgesproken betalingstermijn. Hoe kun je dit voorkomen? Tien tips waaraan u als ondernemer houvast kunt hebben.

afspraken werken, op voorwaarde dat u ze consequent opvolgt. Het is een leidraad bij al uw betalingsverkeer met klanten en leveranciers. Zo krijgt u de ruimte en tijd om te doen waar het werkelijk om draait: ondernemen!

Verzamel vooraf klantgegevens en breng vooraf financiële risico’s in kaart Screen zowel nieuwe als bestaande klanten Sluit juridische risico’s vooraf ook zoveel mogelijk uit. Check uw leveringsovereenkomst en betalingsvoorwaarden

Paul Nugteren directeur DAS Incasso Rotterdam

* namen zijn gefingeerd

09


10 Actueel

11 van belemmerende regels en het bij elkaar brengen van partijen. De werkgeversorganisaties zijn blij. Een speciale bijeenkomst, door MKB-Nederland en VNO-NCW georganiseerd, werd druk bezocht. ‘Dit is een bijzonder moment’, zei directeur Niek-Jan van Kesteren van VNONCW, ‘want nooit eerder hebben bedrijven en milieuorganisaties een gemeenschappelijke visie gedeeld. Duurzaamheid is niet alleen een zaak van gedragsverandering van mensen, maar ook van intelligente samenwerking met bedrijfsleven en overheid. We krijgen eindelijk de credits voor onze inspanningen.’ Een speciale website, ondernemendgroen.nl, moet het imago opkrikken, en daarnaast een nieuwe community in het leven roepen van ondernemers die begaan zijn met duurzaamheid. Van Kesteren riep alle ondernemers op zich op die site te registreren. Op de site staat ook een overzicht van alle afzonderlijke deals.

Groene ruimte voor ondernemers

‘Nooit eerder deelden bedrijven en milieuorganisaties één visie’ De overkoepelende Green Deal wordt door het merendeel van de natuur- en milieuorganisaties op prijs gesteld. ‘Het heeft wat wisselgeld gekost, maar we krijgen invloed’, stelde directeur Tjerk Wagenaar van Natuur & Milieu. Wagenaar krijgt zitting in de green board, die erop moet toezien dat de afspraken ook echt worden nagekomen. Greenpeace noemt het ‘een goed begin’ en Milieudefensie heeft het over ‘een aanzet tot een positieve beweging’. Kritisch De oppositiepartijen zijn, weinig verrassend, kritisch over de Green Deal. Ze vinden onder meer dat er teveel

‘laaghangend fruit’ wordt geplukt. De werkgeversorganisaties roemen vooral het feit dat de overheid volop ruimte laat voor ondernemerschap en innovatie. Van Kesteren vermoedt dat een soortgelijke afspraak ook met een ander kabinet gemaakt had kunnen worden, ‘maar minder makkelijk, omdat dit kabinet de economie nadrukkelijk centraal stelt’. Ondernemers zien wel in dat duurzaam beleid de toekomst heeft, maar kunnen dat alleen realiseren als het economisch gezien verantwoord is. Volgens hem is het nu aan alle betrokkenen om zich zo hard in te spannen dat een nieuw kabinet dit beleid voortzet en het niet als een hobby van het vorige kabinet terzijde schuift. Eind dit jaar wordt een nieuwe serie van pakweg vijftig nieuwe green deals verwacht. Het midden- en kleinbedrijf zal de handschoen oppakken die hen is toegeworpen door het kabinet. Dat bleek uit de toelichting van Annet Koster, >

ADVERTENTIE

tekst René Bogaarts / illustratie Bas van der Schot

De Green Deal die de overheid onlangs sloot met natuurorganisaties en het bedrijfsleven, is met instemming ontvangen. ‘Er wordt ruimte geboden aan ondernemerschap en innovatie.’ Uit restafval genoeg energie opwekken om vierduizend woningen van energie te voorzien? Een prachtig initiatief, lijkt het, maar lokale politici zijn bang dat een dergelijke installatie teveel overlast bezorgt. Deze situatie doet zich voor in Veldhoven, waar het bedrijf Baetsen Recycling samen met de Technische Universiteit Eindhoven zo’n installatie wil bouwen. De patstelling is door de Brancheorganisatie van Recyclebedrijven Breken en Sorteren (BRBS) ingebracht bij de besprekingen

over de Green Deal, en het plan is opgenomen in de onlangs gepubliceerde lijst van individuele green deals. Minister Verhagen van EL&I en staatssecretaris Atsma van I&M hebben beloofd dat het kabinet al zijn invloed zal aanwenden om het project van de grond te krijgen. Veel van de 59 projecten op de lijst zijn van een verbluffende eenvoud. Twee maanden geleden vertelde Maxime Verhagen in een interview met Ondernemen! dat de green deals

de overheid geen geld mochten kosten. Begin oktober maakten de overheid en de werkgeversorganisaties MKB-Nederland, VNO-NCW en LTO Nederland bekend samen met MVO Nederland en de natuurorganisaties Natuur & Milieu en de Stichting Gezamenlijke Milieufederaties een overkoepelende afspraak te hebben gemaakt. Tevens werden de eerste 59 afzonderlijke green deals bekend gemaakt. En inderdaad, de rol van de overheid beperkt zich tot de eliminatie

ALS WERKGEVER HOEFT U NIET TE OVERDRIJVEN… MAAR HOUD U AAN DE REGELS VOOR EERLIJK EN VEILIG WERKEN. Misschien is dit niet het belangrijkste moment om een veiligheidshelm te dragen. Maar om veilig te werken is zo’n helm vaak wel verplicht. Zo zijn er meer maatregelen die werkgevers moeten nemen. Van veilige machines tot een agressieprotocol, van het betalen van het juiste loon tot het werken met legale werknemers. Regels voor eerlijk en veilig werken gelden voor alle werkgevers, in elke branche. Die regels zijn van toepassing op al uw werknemers. Van eigen mensen tot zelfs de buitenlandse werknemers van ondernemingen die in uw opdracht voor u werken. De Arbeidsinspectie controleert of de regels worden nageleefd en treedt zo nodig streng op. Zo werkt uw personeel veilig en concurreert u eerlijk. Voorkom problemen. Kijk op weethoehetzit.nl

Dit is een initiatief van het ministerie van SZW in samenwerking met de Arbeidsinspectie.


12 Actueel hoofd Projecten bij MKB-Nederland. ‘Zo’n convenant is prachtig, maar ondernemers willen daden, ze willen doen!’, zegt ze. ‘Het laaghangend fruit is allang geplukt, maar hoe bereiken we de grote massa? Ondernemers willen best groen te werk gaan, maar het moet ze financieel ook wel wat opleveren, kostenbesparing of extra omzet. Wíj hebben beloofd vijfhonderd bedrijven te benaderen, waarbij 480 gestimuleerd worden om energiebesparende maatregelen te nemen en twintig om iets te doen met duurzame energieopwekking. Vooral dat laatste zal een uitdaging worden. De minister zei nog: “Laat dat toch zitten!”, maar wij zijn deze verplichting zelf aangegaan.’

‘Het laaghangende fruit is allang geplukt’ Volgens Koster moet het echter niet bij die vijfhonderd ondernemers blijven. ‘Die moeten best practices opleveren, waarmee we later veel meer ondernemers kunnen benaderen.’ De ervaringen die worden opgedaan bij die eerste vijfhonderd ondernemers moeten ook helpen om verder beleid te ontwikkelen. Om die groep te bereiken, schakelt MKB-Nederland brancheorganisaties, vastgoedeigenaren, gemeentebesturen en reguliere samenwerkingsverbanden in. ‘De resultaatverplichting die we met de overheid zijn aangegaan, gaan we dus ook met u aan’, zei Koster tijdens de bijeenkomst tegen haar gehoor. Waar veel van de green deals maatwerk bevatten, ontwikkelt MKBNederland een format om bedrijven te kunnen helpen met verduurzamen. Dat proces loopt van projectbegeleiding en concrete steun bij uitvoering, tot het ontwikkelen van kennis, beleid en financieel beheer. Maatwerk is voor de organisatie met tienduizenden aangesloten bedrijven onmogelijk te leveren. In het verleden hebben veel mkbondernemers wel veel baat gehad bij de expertise van het voormalig Energiecentrum MKB. Om te voorkomen

dat de kennis die daar was opgebouwd met de nieuwe Green Deal verloren zou gaan, heeft MKB-Nederland ouddirecteur Martin Kloet aangesteld als projectleider. WASJES De focus van de green deals zal niet alleen op energiebesparing en klimaat komen te liggen, maar ook op grondstoffen, water- en landgebruik, voedsel en mobiliteit. Bovendien hoeven bedrijven niet alleen te kijken naar wat ze zélf doen, maar ook naar wat ze voor gebruikers verderop in de keten kunnen betekenen. Frits de Groot, teammanager milieu, energie, ruimtelijke ordening en infrastructuur bij VNO-NCW gaf het voorbeeld van Unilever. Dat concern heeft een wasmiddel ontwikkeld waarmee niet bij dertig, maar bij twintig graden gewassen kan worden. ‘Als je weet dat er dagelijks wereldwijd een miljard wasjes gedraaid wordt, besef je wat je met simpele dingen kunt bereiken.’ Wat tijdens de bijeenkomst duidelijk werd, is dat de overkoepelende Green Deal min of meer in een politieke opwelling tot stand is gebracht, maar dat verschillende sectoren er al veel langer mee bezig zijn. Directeur Max de Vries van de brancheorganisatie van recyclebedrijven BRBS klopte bij het ministerie van EL&I aan toen hij in de regeringsverklaring het woord ‘green deal’ tegenkwam. ‘Want als er één sector groen is, is het de onze wel’, zei hij. ‘Maar toen we om invulling vroegen, bleek dat de ambtenaren het ook nog niet wisten. Aanvankelijk zeiden ze dat het iets met duurzame energie of energiebesparing moest zijn, maar dat werd in de loop van de maanden uitgebreid.’ Voorzitter Bert Duit van de Algemene Vereniging van Nederlandse Gieterijen (AVNeG) vertelde dat zijn leden en die van de gerelateerde Vereniging Nederlandse Metallurgische Industrie (VNMI) al in 2010 bij staatssecretaris Atsma op bezoek zijn geweest om te praten over een ‘routekaart’ voor het verduurzamen van allerlei proces-

sen in hun sector. Een aantal van hun voorstellen konden probleemloos in de green deals worden ingepast. ‘Drie jaar geleden zijn we, als eerste in Europa, begonnen met een stappenplan. Het is de bedoeling dat onze sector in 2030 nog maar de helft van de energie gebruikt die we in 2005 gebruikten.’ LEGE DOP De metaalsector gaat ook iets doen om het imago te verbeteren. ‘We staan te boek als een vervuilende en energieverslindende bedrijfstak, en dat is ook wel zo als je ons vergelijkt met een bank’, verzuchtte Duit. Dagvoorzitter Van Kesteren kreeg de lachers op zijn hand met de opmerking dat hún reputatie de laatste tijd ook niet meer zo best is. Inhakend op de eerder gemaakte opmerkingen over laaghangend fruit, stelde Duit: ‘Wie nu nog laaghangend fruit plukt, heeft twintig jaar liggen pitten.’ Directeur De Vries van de BRBS sloeg een iets andere toon aan dan de andere vertegenwoordigers van het bedrijfsleven. Waar anderen blijmoedig riepen dat het prima was dat de overheid niet met de geldbuidel zwaait, toonde De Vries zich een beetje bitter. ‘Wat heeft de overheid te bieden in deze deal? Ik wil niet cynisch zijn en zeggen dat het een lege dop is, die Green Deal, maar het is ook niet veel meer. Verhagen zegt: “Dit hebben wij gerealiseerd”, maar het zijn de bedrijven die het gedaan hebben.’ Volgens De Vries had zijn brancheorganisatie de plannen van dertien bedrijven voorgedragen voor een green deal, maar heeft de overheid er slechts twee gehonoreerd. In het geval van Baetsen wilde de overheid zijn invloed wel aanwenden, maar in de meeste andere gevallen niet. <

Een nieuwe site voor nieuwe klanten. U bent eigenlijk al een tijdje ontevreden over uw huidige

gemak en duidelijke kosten. Een website van De Telefoongids &

website. U wilt goed vindbaar zijn en meer invulling geven

Gouden Gids wordt snel startklaar opgeleverd, wordt door ons

aan succesvol online ondernemen. Kies dan voor een nieuwe

onderhouden en is ook nog eens heel betaalbaar. Verras uzelf

website van De Telefoongids & Gouden Gids voor snelheid,

met een nieuwe online presentatie. En uw nieuwe klanten ook.

Ga snel naar

www.detelefoongidswebsites.nl voor meer informatie en prijzen.

Wij laten klanten met u klikken.


14 Q&A

15

Jazeker, de apotheker Apotheker Sherida Sumter is Etnische Zakenvrouw 2011. Zelf is Sumter, van Surinaamse afkomst, niet zo bezig met haar etniciteit. ‘Maar ik ben vereerd dat ik een voorbeeld mag zijn voor andere vrouwen met een etnische achtergrond.’

tekst Jos Leijen / fotografie Martin Dijkstra

Nog geen week na de uitreiking van de prijs geniet Sherida Sumter (46) van alle aandacht. ‘Ik heb diverse interviews gegeven, onder meer voor het Pharmaceutisch Weekblad, het vakblad van onze beroepsvereniging. En ik ben bekend op Google’, lacht ze. ‘Ik krijg ook veel leuke reacties van vrienden en familie.’ Ze ziet de onderscheiding als een erkenning voor het harde werken van de afgelopen jaren. ‘De prijs is een kroon op ons werk.’ ‘Ik was wel wat verbaasd toen ik hoorde dat ik genomineerd was en dacht eerst aan een grap’, kijkt Sumter terug. ‘Ik zie mezelf niet zozeer als een etnische ondernemer, maar gewoon als ondernemer. Voorzitter Maritza Russel van de stichting Etnische Zaken Vrouwen Nederland (EZVN) heeft me uitgelegd waar de stichting voor staat en wat ze wil bereiken met de prijs. Daar sta ik wel achter en daarom heb ik meegedaan.’ (zie kader) NOODONDERKOMEN Sumter ontvangt haar bezoek in een portacabin. De apotheek is tijdelijk gehuisvest in twee van deze noodonderkomens. Op een steenworp afstand is de verbouwing van het gezondheidscentrum in volle gang. ‘Het is behelpen’, verzucht de apotheker. ‘We hadden eigenlijk al moeten terug-

verhuizen, maar de verbouwing heeft vertraging opgelopen. Daarom zitten we nog hier. Als alles goed gaat, kunnen we in november over.’ Ze heeft dan meer dan een half jaar in het noodverblijf gezeten en kijkt ernaar uit om in de vernieuwde apotheek aan de slag te gaan. ‘Voor de verbouwing zat ik daar alleen met de apotheek, maar het gebouw wordt nu een gezondheidscentrum met huisartsenpraktijken, een aantal fysiotherapeuten en maatschappelijk werk. En de apotheek. We hebben straks meer ruimte en een aparte spreekkamer om de privacy van klanten te waarborgen.’ Ze twijfelde nog wel toen de verhuurder de verbouwplannen presenteerde. De apotheek had tijdens de verbouwing ook in het pand kunnen blijven zitten. ‘Maar dan hadden we er ook veel last van gehad. En nu krijgen we een apotheek die beter aansluit bij de behoeften van onze klanten én bij de wensen van mijn medewerkers en mij. Het is wel even lastig. Klanten moeten soms buiten wachten. Vooral nu het kouder wordt, is dat vervelend. Ik kan niet wachten tot we de portacabins kunnen verlaten.’ SCHEIKUNDE Sumter is geboren en getogen in Suriname en kwam in 1985 als twin-

tigjarige naar Nederland om farmacie te studeren. ‘Ik was altijd een goede leerling en ik vond vooral scheikunde interessant’, vertelt ze. ‘Mijn moeder was altijd veel met medicinale planten in de weer, dat boeide me ook wel. Daarnaast wilde ik iets doen voor andere mensen. Zo kwam ik tot mijn keuze voor farmacie. Een studie in Nederland lag voor de hand, want ik sprak de taal en had een Nederlands paspoort. Ik heb nooit spijt gehad van de keuze. Maar vooral het eerste jaar moest ik me wel heel erg aanpassen. Studeren in Utrecht is heel wat anders dan de middelbare school in Suriname. Maar na een tijdje was ik redelijk gewend aan het studentenleven. En als ik eenmaal een doel voor ogen heb, dan ga ik er honderd procent voor.’ Nadat ze haar doctoraal farmacie had gehaald, volgde Sumter een tweejarige specialisatie voor apotheker. Daarna begon ze haar loopbaan bij het farmaceutisch bedrijf waar ze tijdens haar studie stage heeft gelopen. Maar het apothekersvak trok haar meer en korte tijd later trad ze in dienst bij een apotheek in een nieuwbouwwijk in Zaandam. Het werk in de apotheek bracht haar echter niet wat ze ervan had verwacht. ‘Het was er niet zo druk en een beetje saai’, vertelt ze. ‘Ik was jong, nog maar >

‘Ik kreeg het gevoel dat de kansen voor zwarte vrouwen minder goed zijn dan voor witte mannen en vrouwen’


16 Q&A net klaar met de opleiding en ik wilde meer actie.’ Dus keerde ze terug naar de farmaceutische industrie. Daar hield ze zich onder meer bezig met de interne opleiding van artsenbezoekers en de registratie van nieuwe geneesmiddelen. Na verloop van tijd begon er iets aan haar te knagen. ‘Ik was goed in de dingen die ik deed en volgde de nodige cursussen om verder te komen. Er deden zich wel kansen voor om binnen het bedrijf door te groeien, maar steeds gingen anderen daarmee aan de haal. Soms ook kandidaten die volgens mij niet beter gekwalificeerd waren dan ik. Ik kreeg het gevoel dat de doorgroeikansen voor zwarte vrouwen kennelijk minder goed zijn dan voor witte mannen en vrouwen.’ Chaos Op zoek naar nieuwe mogelijkheden besloot Sumter een posthbo-opleiding bedrijfskundig management te volgen. ‘Dat was heel leuk. Ik leerde de ins en outs kennen van ondernemen en daar groeide de wens om een eigen bedrijf te beginnen. Het lag voor de hand dat het een apotheek zou zijn. Dat is mijn vak, daar ben ik goed in. En met de kennis die ik in de opleiding opdeed, wist ik dat ik het zou kunnen.’

‘Het enige waar ik spijt van heb, is dat ik niet eerder ondernemer ben geworden’ Haar oog viel op de Buytenwegh Apotheek aan de noordkant van Zoetermeer die te koop stond. Ze wist de financiering rond te krijgen en nam de zaak over. Al snel bleek dat er veel te doen was. ‘De bedrijfsvoering was een chaos. Patiënten waren ontevreden en moesten vaak lang wachten. Veel mensen in de wijk hadden zich laten overschrijven naar een andere apotheek. De relatie met zorgverleners en zorgverzekeraars liet te wensen over en het personeel

was ongemotiveerd.’ Sumter liet zich niet uit het veld slaan. ‘Het was een uitdaging om aan de slag te gaan en dingen te verbeteren. Ik ben bij de huisartsen langsgegaan om mijn plannen uit te leggen. Al snel werkten we uitstekend samen. De medewerkers zijn voor een deel vervangen en we hebben veel aandacht voor vriendelijkheid en service. We hebben de bedrijfsprocessen verbeterd en de wachttijden flink verminderd. Veel klanten kwamen weer terug. Mensen hebben toch het liefst een apotheek in de buurt.’ Twee jaar na de overname had Sumter het gevoel dat ze alles goed voor elkaar had. ‘We zijn nu HKZ-gecertificeerd en via het samenwerkingsverband Service Apotheek houden we doorlopend klanttevredenheidsonderzoeken. Het kost veel moeite om een slechte naam te zuiveren, heb ik gemerkt, en daarna moet je steeds scherp blijven. Als je een steek laat vallen denken veel mensen meteen weer aan hoe het vroeger was.’ STAGNATIE Met de verbouwing van het oude onderkomen tot een gezondheidscentrum gaat een wens van Sumter in vervulling. ‘We krijgen een werkruimte met voldoende ruimte voor medewerkers en klanten. Ik ben blij dat we met drie huisartsenpraktijken onder één dak komen. Dat maakt het toch een stuk eenvoudiger om informatie over patiënten uit te wisselen of even te informeren als iets niet helemaal duidelijk is.’ Ze kan niet wachten tot ze kan verhuizen. ‘We staan hier toch een beetje stil. Ik wil graag verder gaan met het verbeteren van de bedrijfsprocessen en het verlenen van goede zorg. Vanaf 1 januari 2012 krijgen we te maken met de prestatiebekostiging. Nu krijgen we nog een vergoeding per receptregel, straks moeten we tien verschillende prestaties registreren waarop we worden afgerekend. Dat vraagt een behoorlijke omslag en daar zou onze aandacht op gericht moeten zijn.

ETNISCHE WINNAARS De Businessclub Etnische Zaken Vrouwen Nederland (EZVN) reikt jaarlijks onderscheidingen uit voor de Etnische Zakenvrouw van het Jaar en de Etnische Vrouwelijke Manager van het Jaar. Sherida Sumter werd verkozen tot Etnische Zakenvrouw 2011, Shaktie Rambaran Mishre van KPMG Nederland is Etnische Vrouwelijke Manager 2011. EZVN heeft met de prijzen de volgende doelen: • Etnische vrouwen stimuleren tot ondernemerschap • Etnische vrouwen aan te sporen door te stromen naar hogere en topfuncties bij bedrijfsleven en overheid • Etnische zakenvrouwen zichtbaar maken binnen de Nederlandse samenleving • Bedrijven met etnische managers op hoge posities waarderen en andere bedrijven aanmoedigen en inspireren om het goede voorbeeld te volgen.

De overheid en de zorgverzekeraars willen dat we meer doen voor minder geld. Dat betekent dat we efficiënter moeten werken. De backoffice moet goed georganiseerd zijn en de registratie op orde. Tegelijk moeten we ervoor zorgen dat we uitstekende service leveren aan klanten en hen de informatie geven die ze nodig hebben. Daarnaast hoop ik dat we meer omzet kunnen maken met de verkoop van vrij verkrijgbare middelen. Nu komt het nog te vaak voor dat mensen zich bij ons laten informeren en dan naar het Kruidvat gaan om te kopen wat ze nodig hebben, terwijl wij niet duurder zijn!’ Het komende jaar zal Sumter zich naast haar werk in de apotheek ook regelmatig inzetten als ambassadeur van de stichting Etnische Zaken Vrouwen Nederland. ‘Het is een bijzonder gevoel dat ik een rolmodel kan zijn voor andere vrouwen met een etnische achtergrond. Als ik vrouwen een duwtje in de rug kan geven door te laten zien dat het als zwarte vrouwelijke ondernemer ook kan, dan doe ik dat graag. Ik ben heel blij dat ik zeven jaar geleden voor het ondernemerschap heb gekozen. Het enige waar ik spijt van heb, is dat ik het niet eerder heb gedaan.’ <

Used

font:

Myriad

Bold

- Myriad

Roman


18 Branchescan Digitaal creatieven

Spelcomputers Pc-spellen Online spellen Mobiele spellen

Kek en veelbelovend

Totaal cons. best. Advertentiemarkt

tekst Jos Leijen

phones of tablets. Je bent vaak duizenden euro’s kwijt. Het hebben van een app is wel de toekomst, omdat door de sterke opkomst van smartphones en tablets iedereen alleen nog maar draadloos internet gebruikt.’ Beukers heeft zijn eerste succes al geboekt. Voor Volendam Music, het artiestenbureau van alle bekende zangstemmen uit die vissersplaats, maakte hij de app voor Jan Smit. ‘Daardoor ben ik wel in staat om voor een kapper een simpele app onder

de duizend euro te bouwen. De klant haalt de app op uit iTunes of Android Market en kan vanaf zijn smartphone een afspraak maken.’ HANGPLEKKEN Creatieve digitale ondernemers als Beukers zijn er steeds meer en de creatieve industrie is de laatste jaren sterk gegroeid. Er zijn behoorlijk veel opleidingen voor bijvoorbeeld gameontwikkelaars. Inmiddels heeft elke zichzelf respecterende stad

2006 171 57 125 20

2007 227 57 150 28

2008 294 48 175 37

2009 274 40 203 43

2010 247 38 222 48

2011 242 37 240 54

2012 251 36 257 57

2013 267 35 272 60

2014 285 34 288 63

2015 322 32 303 66

373

462

554

560

555

573

601

634

670

723

7

11

14

16

20

24

27

30

33

36

In miljoenen euro’s; Bron: PwC; cijfers voor 2011 en later zijn schattingen.

Hollandse hoogte

De bouwers van websites, bedenkers van apps en ontwikkelaars van computerspellen zijn de nieuwe aanjagers van de Nederlandse economie. ‘Op naar de absolute topvorm.’ Elke kleine en middelgrote ondernemer aan de app. Dat is de uitdaging van de creatieve ondernemer Edward Beukers. Zijn piepkleine Haarlemse bedrijfje My Mobile Media wil dat de kapper, maar ook de accountant zijn eigen app moet kunnen hebben, zodat klanten op hun mobiel zien of de kappersstoel leeg is of om de BTW-gegevens even te sms’en. ‘Het is nu nog onbetaalbaar om als ondernemer een app te laten ontwikkelen, een speciale applicatie voor smart-

19

Bestedingen in digitale spellen in Nederland

een creatieve hang out: Den Haag zijn Caballero Fabriek, Haarlem zijn Harlem Legacy en Rotterdam zijn Van Nelle Ontwerpfabriek. In het buitenland is onze creativiteit niet ongemerkt gebleven. Dutch Design is internationaal een bekend begrip voor de ontwikkelaars van meubels, maar inmiddels kunnen ook de bouwers van games en apps wedijveren met Amerikanen en Japanners. Het Nederlandse bedrijf Guerrilla Games staat met de ontwikkeling van het spel Killzone op eenzame hoogte. Guerrilla Games maakt spannende spellensoftware voor de PlayStation van Sony, daarom hebben de Japanners het bedrijf gekocht. Als het gaat om spellen op internet is Spil Games inmiddels een grote jongen, maar ook kleinere bedrijven hebben de ambitie om de grens over te gaan. De uiterst creatieve digitale industrie wordt op een paar grote ondernemingen na goeddeels gedragen door kleine en middelgrote bedrijven. ‘We zijn er als creatieve industrie nog lang niet’, hoor je marktkenners zeggen. Om echt internationaal te kunnen concurreren met landen als Amerika, Canada en Japan is luiheid en laksheid absoluut niet op zijn plaats. ‘De creatieve industrie raakt in vorm. Als relatief jonge, dynamische sector is de creatieve industrie in korte tijd uitgegroeid tot topsector’, constateert Victor van der Chijs, algemeen directeur en partner van het Rotterdamse architectenbureau OMA. ‘De eindstreep is nog lang niet in zicht. Gedreven door de opkomst van digitale technologie ontstaan er geregeld nieuwe disciplines, zoals serious gaming. Het zelfbewustzijn in de creatieve industrie groeit met het besef dat creativiteit en snelheid

van innoveren onmisbaar zijn voor de kenniseconomie. De sector kan hier een rol in de voorhoede in spelen. Het is daarom nu tijd om door te pakken. Op naar de absolute topvorm.’ HONGERIGE BURGERS Nog maar enkele maanden geleden adviseerde Van der Chijs, voorzitter van het Topteam Creatieve Industrie, de Nederlandse overheid kleine, middelgrote en grote bedrijven die met creativiteit hun brood verdienen, in de schijnwerpers te zetten. De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, Maxime Verhagen, had Van der Chijs en zijn team hier om gevraagd. Van der Chijs weet waar hij over praat. Als OMA-baas is hij een vleesgeworden handelsreiziger in creativiteit. Hij is, net als de geestelijke vader van OMA Rem Koolhaas, ambitieus en wil dat ook voor Nederland zien te bereiken. Hij gaf Verhagen 44 adviezen om Nederland in 2020 de meest creatieve economie van Europa te laten zijn. ‘De ambitie van de creatieve industrie gaat over sectorale en geografische grenzen heen. De sector vervult een voortrekkersrol bij het versterken van het innoverend vermogen van Nederland’, stelt Van der Chijs. ‘Blijven innoveren en ongebruikelijke oplossingen vinden voor complexe problemen is noodzakelijk voor een duurzaam, welvarend en concurrerend Nederland. Verschuivingen in de mondiale economische verhoudingen en grote maatschappelijke vraagstukken zoals energie en leefbaarheid vragen om meer creativiteit over de volle breedte van het bedrijfsleven. De creatieve industrie is daarbij van cruciaal belang.’

De aanjager van deze creatieve activiteiten is de consument zelf. Sinds de komst van smartphones en tablets zijn consumenten hongerig naar toepassingen. Het leven wordt iets eenvoudiger als we met een app van My Mobile Media een afspraak bij de kapper kunnen maken, of een spel van Spil Games kunnen spelen. Daarnaast zorgen de ontwikkelingen in hard- en software ervoor dat er steeds meer digitale toepassingen

‘De digitale sector heeft erg veel moeite om zichzelf te verkopen’ komen in zakelijke omgevingen. Van der Chijs stelt niet voor niets voor in zijn advies aan minister Verhagen om cloudworking te omarmen. Het maakt werken op alle mogelijke plekken en tijdstippen mogelijk. Hiervoor is creativiteit nodig om weer nieuwe zakelijke toepassingen te ontwikkelen. HANDELSREIZIGER Reinout te Brake oprichter/eigenaar van gameontwikkelaar iQU omarmt de mogelijkheden van de digitale creativiteit. Hij leerde het vak bij het Nederlandse Spil Games en besloot een paar jaar geleden deze kennis te gebruiken voor zijn eigen bedrijf. iQU bouwde een marketing- en technologieplatform dat een brug slaat tussen de gamers, ontwikkelaars van games en adverteerders. Het doel is te komen tot een robuuste marktplaats voor online games. Een gesprek met Te Brake valt wel ergens te plannen tussen zijn vele >


20

Markt voor online spellen in Nederland

Markt voor mobiele spellen in Nederland

Breedband abonnees, in mln Online spelers, in mln Jaarlijkse besteding, in mln euro’s Nederland als % Van West-Europa

Mob. abonnementen, in miljoenen Mobiele spelers, in % van mob. abon. Jaarl. Bestedingen, in mln euro’s Nederland als % Van West-Europa

2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 4,60 5,40 5,63 5,78 6,15 6,35 6,50 6,65 6,80 6,95 1,04 1,28 1,50 1,75 1,93 2,09 2,25 2,40 2,55 2,70 125 150 175 203 222 240 257 272 288 303 12,50 11,40 10,60 11,00 10,90 10,30 10,40 9,80 9,40 9,10

2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 17,30 19,30 20,60 21,20 21,50 21,70 21,80 21,90 22,0 22,10 6,00 7,50 9,20 10,30 11,50 12,70 13,90 14,50 15,5 16,30 20 28 37 43 48 54 57 60 63 66 4,10 4,40 4,60 4,80 4,90 4,90 4,60 4,40 4,30 4,20

Bron: PwC; cijfers voor 2011 en later zijn schattingen.

internationale reizen. Een dag na het gesprek zit hij al weer in het vliegtuig richting Austin, VS. ‘Digitale creativiteit is een internationale industrie. Nederland is domweg te klein, maar we zijn wel goed in het bedenken en uitwerken. Ik zal dus de wereld in moeten trekken om mijn bedrijf, gedachtegoed en product te verkopen’, zegt Te Brake, met enige bravoure. ´Je ziet dat ook terug aan de samenstelling van mijn bedrijf. Er lopen al aardig wat nationaliteiten rond op ons hoofdkantoor in Haarlem.’

‘Het financieringsvraagstuk moet rap worden opgelost’ Te Brake is een ideale ambassadeur voor de creatieve industrie. Net als Victor van der Chijs constateert hij dat Nederland te bescheiden is over zijn eigen creatieve digitale industrie. ‘Ik ben de ceo van iQU, maar in feite ben ik ook tussenpersoon van veel

mensen die in deze sector werken. Door mijn enorme netwerk aan zowel de kant van de ontwikkelaars, als aan de kant van financiers, wil ik nog wel eens mensen bij elkaar brengen. Ik geloof namelijk dat je eerst veel moet geven om uiteindelijk iets terug te krijgen.’ GELDGEBREK Wat de creatieve industrie nodig heeft, is geld. Met de kennis en creativiteit om games, apps en de nieuwe generaties websites te ontwikkelen zit het hier wel snor. Het probleem is het vinden van genoeg euro’s of dollars om de noodzakelijke (internationale) groei te financieren. De nijvere zwoegers achter hun hypermoderne computers, geladen met moderne ontwerpsoftware hebben de vaardigheid om een nieuwe digitale toepassing te ontwikkelen. Het ontbreekt hen vaak aan een financieel netwerk met geldschieters en het lef om te ‘bedelen’, de elevator pitch. In het buitenland is de markt voor business angels al veel verder ontwikkeld dan in Nederland. In de Verenigde

Staten bestaat sinds enkele jaren bijvoorbeeld Angel List, een online matchmaker waar financiers en start ups elkaar ontmoeten. Festival of Games (FoG) probeert met Pitch & Match deze leemte op te vullen. De volgende FoG is 19 en 20 april 2012 in de Jaarbeurs in Utrecht. ‘Veel kleine en middelgrote bedrijven in de digitale creatieve industrie zijn gefinancierd met informeel kapitaal. Ze zitten al aan een maximum van wat ze aankunnen qua cash flow en hebben daardoor moeite om door te stromen naar een volgende fase’, constateert Ilja Linnemeijer van het internationale onderzoeks- en accountantsbureau PwC. Hij kent als adviseur de digitale creatieve industrie goed en werkt mee aan de jaarlijkse Global Media & Entertainment Outlook van PwC. ‘Om internationaal te groeien moet dat financieringsvraagstuk rap worden opgelost. Natuurlijk zijn de WBSO (Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk) en Innovatiebox fijn, maar die vallen echt in het niets bij wat andere landen als Canada en Singapore aan financiële voordelen bieden aan hun digitale creatieve industrie. Daarnaast sluiten die regelingen vaak niet aan op de creatieve digitale industrie. Maar de overheid moet zelf ook aanjager zijn door een serious gamebouwer een spel te laten ontwikkelen voor Postbus 51 in plaats van een spotje op televisie.’ Helaas voor het Topteam Creatieve Industrie van OMA-partner Victor van der Chijs nam Verhagen niet alle financiële adviezen over. Zo komen de innovatievouchers niet terug.

Hollandse hoogte

GROTE ONBEKENDE Hoe financierden Beukers en Te Brake de ontwikkeling van hun app en gameplatform in de beginfase? ‘Ik vroeg een aantal vaste klanten

21

Bron: PwC; cijfers voor 2011 en later zijn schattingen.

of ik een factuur mocht sturen nog voordat ik iets had gedaan. Met dat geld ontwikkelden we het platform My Mobile Media’, zegt Beukers. Het verhaal van Te Brake van iQU is niet veel anders. ‘Ik besteed inmiddels een behoorlijk deel van mijn tijd aan het voeren van gesprekken met potentiële investeerders. Ik ben nu in vergaande onderhandelingen met internationale financiers voor een kapitaalronde van tien miljoen dollar. Ondertussen bouw ik ook consequent aan ons bedrijfsprofiel. Onlangs had ik een gesprek met Pim Schmitz, de baas van Talpa. Zijn ervaringen en adviezen verwerk ik weer om een nog betere presentatie te

kunnen maken.’ Linnemeijer van PwC vult aan: ‘Er is onbekendheid met de digitale creatieve industrie onder Nederlandse investeerders. Maar de sector heeft erg veel moeite om zichzelf te verkopen. Het ambitieniveau mag wel wat hoger. Veel creatieve ondernemers denken nog te klein.’ Linnemeijer, maar ook andere marktkenners zijn overigens verre van somber, ook al moet de financiering en de cultuur om te financieren naar een hoger niveau worden getild: ‘We hebben zoveel ervaring met gametechnologie dat in een sector als bijvoorbeeld de gezondheidszorg, maar ook in gedragsverandering, we met die kennis veel kunnen verdie-

nen. Alleen is door de versnippering binnen deze branche niet een echt duidelijk gezicht dat richting de overheid communiceert. Een dialoog over de ingewikkeldheid van de WBSO is lastig, omdat de branche gewoon niet goed georganiseerd is. Het zou vervelend zijn als buitenlandse investeerders miljoenen in een bedrijf stoppen, maar dan wel als eis hebben om naar Silicon Valley te komen. Zo raak je als Nederland werkgelegenheid kwijt. Ik maak weleens het volgende vergelijk met Rembrandt, Van Gogh en de gameindustrie - creativiteit die ons aanzien en welvaart heeft gebracht en gaat brengen.’ <

ADVERTENTIE

Een verzekeraar die u adviseert op tijd uw rust te nemen. Waar vind je dat nog?

Bij Univé. Lekker in je vel met de preventietips op www.unive-preventie.nl

www.unive-preventie.nl

Meer dan zakelijk verzekerd!


22 Branchescan Digitaal creatieven

Case

‘We zijn een nijver, creatief volkje’ De Caballero Fabriek op het Haagse industriegebied De Binckhorst is een broedplaats van creativiteit. Voor Jeroen Warmerdam een ideale plek om zijn bedrijf Tygron Serious Gaming uit te bouwen. ‘Over vijf jaar zijn we een wereldspeler.’

tekst Eduard Voorn / fotografie Mark van der Zouw

Het is lunchtijd. Terwijl de ontwikkelaars de tafel dekken, heeft Jeroen Warmerdam (30) tijd om met passie te vertellen over zijn bedrijf en leven. Eerder op de dag was een gesprek niet mogelijk. ‘In de ochtend ben ik met mijn zoontje bezig en ’s avonds wil ik hem alle aandacht geven voor hij gaat slapen. Dat is mijn tijd. Daar tussenin ben ik met hart en ziel creatief ondernemer.’ Hij heeft het, zoals een moderne ondernemer betaamt, ook op zijn twitteraccount vermeld: digital entrepreneur, happy husband and father. De lancering voor zijn onderneming hing nauw samen met het Havenbedrijf Rotterdam. Bij de ontwikkeling van de Tweede Maasvlakte in 2005 was een zogenoemde serious game gewenst om besluitvormers inzicht te geven in de complexiteit van de nieuwe Maasvlakte, die miljarden euro’s kostte. Serious games maken gebruik van de technologieën en ontwerpconcepten van computer-

spellen om ingewikkelde projecten inzichtelijk te maken. ‘Mijn zakelijke partner Maxim Knepflé en ik roeiden in de jaren daarvoor heel intensief. We deden dat naast onze studie Technische Informatica aan de TU Delft. We zochten na het stoppen een nieuwe uitdaging en net op dat moment kwam er de vraag vanuit de faculteit Technische Bestuurskunde en Management van de TU Delft om ze te helpen bij de ontwikkeling van een spel voor het Havenbedrijf Rotterdam. We grepen als studentassistenten deze uitdaging met beide handen aan. We deden dat naast onze studie. Op een gegeven moment waren we voortdurend aan het jongleren met de verantwoordelijkheden van de studie, omdat we

‘We hebben nog geen vreemd kapitaal nodig’

heel fanatiek bezig waren met dat spel. We zagen dat het ontwikkelen van serious games absoluut toekomst had. Het was uiteindelijk niet moeilijk om de stap naar ondernemerschap te maken. Deze opdracht gaf ons vleugels en in 2007 begonnen we voor ons zelf.’ PRINS PR De vooroordelen over serious games komen ze nu niet meer zo vaak tegen. Op de breuklijn van de oude en de nieuwe eeuw werd over spellen die leren en werken ondersteunen nog de schouders opgehaald. Het zou nooit wat worden. Krap tien jaar later gebruiken politie, brandweer, leger, overheden, ziekenhuizen en bedrijven serious games. Kroonprins WillemAlexander verrichtte goede PR door een waterspel van Tygron te spelen tijdens een economische handelsmissie in Vietnam. Warmerdam en Knepflé hebben samen met derde aandeelhouder Flo-

23

rian Witsenburg mede daardoor in rap tempo een bedrijf opgebouwd waar inmiddels veertien mensen werken. Dit jaar is de verwachting dat de omzetgrens van een miljoen euro wordt doorbroken. Na de start in 2007 mochten de twee exstudenten iets meer dan één jaar werken in de TU Delft-incubatoromgeving YES!Delft. Het complex aan de rand van de TU Delft-campus inspireert studenten en wetenschappers tot ondernemerschap en biedt praktische ondersteuning bij de oprichting en ontwikkeling van jonge bedrijfjes. ‘Maar na anderhalf jaar waren we al te groot voor de toenmalige locatie van YES!Delft en huurden we een unit in de Caballero Fabriek’, zegt Warmerdam met duidelijke trots in zijn stem. ‘Het is zalig om in deze creatieve omgeving te werken. De sfeer sluit goed aan bij onze manier van werken. Zo werken we veel samen met een vormgever die ook in dit complex werkt.’ OVERHEIDSSPELLETJES Na Simport, zo als het spel van het Havenbedrijf Rotterdam uiteindelijk ging heten, werden er door Tygron meer dan tien games voor hoofdzakelijk overheden ontwikkeld, waaronder Watergame, Climategame en Krimpgame. ‘Hoe? Door heel hard te werken en de juiste creatieve mensen aan ons te binden. Het klimaat om als creatieve ondernemer te werken is in Nederland goed. We zijn een nijver, creatief volkje. Daarnaast is de WBSO (Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk) een goed fiscaal instrument om de loonkosten voor speur- en ontwikkelingswerk te verlagen. De groei financieren we door elke verdiende euro weer terug te stoppen in het >


24 Branchescan

bedrijf. Tot op de dag van vandaag zijn we onafhankelijk en dat is een zalig gevoel’, vertelt Warmerdam. ‘Daarvoor ben ik ondernemer geworden, om mijn eigen droom na te streven en niet die van een ander. We hebben dus nog geen vreemd kapitaal nodig om onze ambities te verwezenlijken. Voor de internationale groei onderzoeken we wel hoe we dat kunnen financieren. We zijn als bedrijf al met onze spellen in Vietnam, Oman en India geweest en kijken nu naar kansen in Taiwan en Amerika. Nederland is een voorloper op het gebied van serious gaming. Het buitenland lonkt zeker. We hebben de ambitie om over vijf jaar wereldwijd leider te zijn.’ Tygron komt net op een moment dat Nederland voor moeilijke keuzen staat. ‘Een provincie als Limburg krimpt. Het heeft bijvoorbeeld grote gevolgen voor de medische zorg in zo’n gebied. Maar wat moet er gebeuren om beleid op de middellange en lange termijn te ontwikkelen?’, gaat Warmerdam verder. ‘Vroeger kon je misschien in een rollenspel de verschillende actoren in een zaaltje zetten, maar gezien de complexiteit van het onderwerp kan dat niet meer. De multiplayer serious game die wij voor deze krimpregio ontwikkelden, helpt beleidsmakers bij het maken van hun keuzen. In dit spel werken de actoren samen. Ze leren breder te kijken en goed samen te werken, dat is winst.’ Een serious game levert een modelmatige onderbouwing op en dat is bij een rollenspel niet het geval. ‘Climategame helpt beslissers bij

het klimaatbestendig inrichten van een gebied. Daarin krijgt elke deelnemer zijn eigen uitdaging. Zo moet de baas van een woningbouwvereniging huizen ontwikkelen die lekker wonen, terwijl de gemeente wil dat die ook nog eens energieneutraal zijn. En diezelfde gemeente oordeelt over de bouwvergunningen.’ WATERSNOOD De medewerkers van het Deltaprogramma - dit zorgt ervoor dat de huidige en volgende generaties veilig zijn tegen het water en dat we de komende eeuw beschikken over genoeg zoet water - deden ervaring op met een serious game van Tygron. Het doel was om te ervaren hoe het spel als procesinstrument nuttig kan zijn binnen het Deltaprogramma. De aanwezigen waren enthousiast, omdat zij de kortetermijndoelen binnen een langetermijndoelstelling helder konden krijgen. Warmerdam: ‘Uiteindelijk kunnen ze onderbouwde beslissingen nemen. Met zo’n spel bespaar je klauwen met geld, omdat verkeerde inhoudelijke aannames of procesfouten niet of veel minder worden gemaakt.’ Het gesprek met Warmerdam vindt kort na het overlijden van Appleoprichter Steve Jobs plaats. Wat een goed bewaard geheim was,

‘Ik ben een luie ondernemer, die niet het wiel gaat uitvinden’

was dat Jobs de coach was van Mark Zuckerberg, de oprichter van Facebook. ‘Natuurlijk is Jobs ook voor mij een belangrijke inspirator geweest. Hij zal dat blijven. Hoe ik me laat coachen? Ik raadpleeg veel adviseurs in de verschillende velden, waarin we actief zijn. Op het vlak van serious gaming heb ik veel aan Igor Mayer. Hij is aan de TU Delft een vooraanstaand wetenschapper in serious gaming. Kijk, eigenlijk ben ik een vrij luie ondernemer. Ik heb geen zin om voor de dertigste maal het wiel uit te vinden. Daar heb ik geen tijd voor. Tygron mag alleen maar met vernieuwende zaken bezig zijn. Door met mensen als Mayer te praten kom ik er achter of ik op het juiste pad ben. Ook waardevol zijn de bijeenkomsten van een intervisiegroep die ontstaan is vanuit YES!Delft. Van praten met andere ondernemers leer ik veel.’ Warmerdam moet aan tafel voor een snelle lunch, want ‘s middags heeft hij het druk met netwerken. De Caballero Fabriek is gastheer voor creatieven en overheden uit heel Nederland. Warmerdam geeft acte de présence. Is hij zelf een gamer? ‘Het is zalig om te gamen. Als ik thuis ben game ik om te ontspannen, om tot rust te komen. Maar met een flink stuk hardlopen, laat ik alles wegglijden. Dit bedrijf, de producten en de mensen die er werken geven me plezier, daardoor kan ik er ook gewoon zijn voor mijn zoon. Ik heb vertrouwen in mijn collega’s dat, als ik er niet ben, de tent gewoon doordraait. Ondanks mijn ambitie wil ik mijn zoon zien opgroeien.’ <

Een fitnessabonnement voor uw werknemers? Beslis snel of u van de WKR gebruik gaat maken. De Werkkostenregeling (WKR) is een bedrijfsbrede regeling voor het geven van vergoedingen en verstrekkingen aan uw werknemers. Het doel van de WKR is meer flexibiliteit, duidelijkheid en eenvoud creëren. Zo hebben we met deze regeling alle verschillende regels teruggebracht naar één. Waardoor u minder tijd kwijt bent met administratieve zaken. En dus meer tijd kunt besteden aan ondernemen. Wacht niet langer en beslis zo snel mogelijk of u vanaf 1 januari van de WKR gebruik wilt gaan maken. Gedetailleerde informatie vindt u op belastingdienst.nl/wkr


26 Branchescan Digitaal creatieven

Ronde Tafel

27

Natuurlijk kennen website- en gamebouwers ook lastige klanten en strakke deadlines. Maar de markt blijft groeien. ‘Toch hebben we nu mensen op sales. Ook om te bepalen wie we als klant willen.’

Het verdienmodel van uurtjefactuurtje werkt niet meer in de digitaal-creatieve sector. Onderne-

mers moeten op zoek naar andere verdienmodellen. De eerste stelling van Roovers lokt meteen een reactie van Tijhuis uit. ‘Wij werken sowieso niet met uurtjefactuurtje. Dat wil ik ook helemaal niet. Wij gaan uit van terugkerende inkomsten. Wij moeten zoveel mogelijk spelers hebben. De deelnemers van Online Soccer Manager bijvoorbeeld spelen gratis mee en krijgen twee banners per pagina te zien. Daar verdienen we ons geld mee. Deelnemers kunnen voor vier euro ook een seizoenskaart kopen. Dan krijgen ze een kroontje boven hun hoofd en géén banners op hun scherm.’ Leefmans is het echter helemaal niet met Roovers’ stelling eens. ‘Wij werken rechtstreeks voor klanten. Alles wat we doen is gerelateerd aan arbeid, dus voor ons is het echt uurtje-factuurtje. Natuurlijk kijken wij wel eens naar andere modellen. Zo kan iemand bij ons een heel dedicated team huren, maar dan nog komt het op hetzelfde neer. Ik zie daar ook volop toekomst in. Wij doen niet aan revenue sharing, omdat we geen invloed meer kunnen uitoefenen als wij ons werk gedaan hebben. Wij bepalen de budgetten niet, bijvoorbeeld.’

‘Google moet het toch ook gewoon hebben van advertenties?’ Robert Leefmans

Koot knikt instemmend. ‘Het hangt er natuurlijk van af hoe je erin staat. Gamebasics is heel anders dan Red Melon. Bij ons is het ook uurtje-factuurtje, en dat zal ook altijd blijven. Toen ik nog muziek- en programmadirecteur was bij RTL en Veronica radio, werd weleens gezegd dat video een einde zou maken aan tv en daarna internet aan televisie. Dat gebeurt niet, het nieuwe komt er gewoon bij. Zo gaat het ook met verdienmodellen.’ Als Roovers tegenwerpt dat echte creatieven het toch leuk vinden om eigen producten te ontwerpen, die eigen verdienmodellen hebben, antwoordt Leefmans: ‘Wij maken ook wel eigen producten, maar tachtig procent van onze business is voor klanten. Dat is niet anders dan consultants of advocaten.’ En dan stelt hij een prikkelende tegenvraag. ‘Hoe traditioneel is Google? Die moet het toch ook gewoon hebben van advertenties?’ De anderen knikken instemmend. Daar is geen speld tussen te krijgen. Digitaal creatieve ondernemers leiden een zorgeloos bestaan. Ze hebben een inspirerend beroep en werkomgeving. De aanwezigen beginnen allemaal te lachen als Roovers de tweede stelling op tafel legt. Er is een duidelijke herkenning. ‘Nou, klanten werven is niet zorgeloos. En dan heb je deadlines en hoge klantenwensen. Dan moet je hele grote sites bouwen in een tijd die eigenlijk niet >

tekst René Bogaarts / fotografie Marcel Bakker

‘Wij trekken de economie uit het slop’

Zelden was het organiseren van een rondetafelgesprek zo gemakkelijk als met ‘digitaal creatieven’, de ontwerpers van websites, games en apps. ‘Leuk. Ik heb wel een afspraak, maar die kan ik verzetten’, antwoordt Robert Leefmans van Mangrove op de uitnodiging. De reacties van Frank Tijhuis van Gamebasics en Stephan Koot van Red Melon zijn vergelijkbaar. Net als gespreksleider Paulien Roovers, innovatieadviseur bij Syntens, biedt iedereen zijn of haar kantoor aan om het gesprek te houden. Uiteraard denken ze ook aan de tijdwinst die dat biedt, maar toch, het tekent de open sfeer in de sector. Uiteindelijk vindt het rondetafelgesprek plaats bij Mangrove, in een grote open ruimte bovenin de oude Rotterdamse kantoorflat Schieblock, waar de meubels en de schaarse betimmering bestaat uit goedkoop, gladgelakt underlayment. De deelnemers vullen elkaar goed aan. Mangrove is een internetbureau, dat websites en apps ontwikkelt en online campagnes bedenkt voor bedrijven als Stegeman, Bovag en Delta Lloyd; Red Melon is een trendy, maar relatief kleine websitebouwer met doorgaans wat kleinere opdrachtgevers en Gamebasics ontwerpt en exploiteert online managementspellen als Online Soccer Manager en Plaza Challenge School.


28 Branchescan

Frank Tijhuis (43) richtte in 2004 samen met compagnon Jeroen Derwort Gamebasics op, een bedrijf dat de online managementspellen Online Soccer Manager (OSM) en Challenge Plaza ontwierp en exploiteert. OSM wordt nu dagelijks in vijftien talen door meer dan 700.000 mensen gespeeld. Bij Gamebasics werken zestien mensen.

Robert Leefmans (37) is mede-oprichter en mededirecteur van Mangrove. Het is een full service internetbureau met veertig medewerkers. Mangrove maakt websites en apps voor grote bedrijven en neemt ook online marketing voor zijn rekening. Leefmans is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken.

Stephan Koot (42) is mede-oprichter en medeeigenaar van Red Melon. Het bedrijf, dat in 2006 werd opgericht en waar zes mensen werken, ontwerpt websites voor diverse opdrachtgevers. Voorheen was Koot muziek- en programmadirecteur bij RTL en Veronica radio.

Paulien Roovers (27) werkt sinds 2009 als innovatieadviseur Creatieve Industrie bij Syntens Innovatiecentrum. Met haar kennis over strategische productontwikkeling en haar uitgebreide netwerk ondersteunt ze ondernemers bij het vermarkten van creativiteit. Ze studeerde Industrieel Ontwerpen en Strategic Product Design aan de TU in Delft.

Een flexibel gebouw met een duurzame uitstraling?

Volwaardige faciliteiten: • 14 kantoren voor 1 tot 12 personen • 5 vergaderruimten/leslokalen • kantine met volwaardige keuken • sedum dak en groene gevel Bouwtijd: 4 maanden

toereikend is’, werpt Koot tegen. Leefmans: ‘Bij ons kunnen mensen soms de hele dag facebooken of tv kijken. Als je het zo bekijkt, is het werk supertof. Maar wij hebben ook deadlines en veeleisende klanten. Maar bij jou’, zegt hij, zich tot Tijhuis wendend, ‘bij jou is dat natuurlijk heel anders.’ ‘We hebben dan wel geen externe klanten, maar we hebben wel degelijk deadlines’, antwoordt Tijhuis. ‘We hebben een goede organisatie. We werken in zogeheten scrums, kleine, maar breed georiënteerde teams die steeds in sprints van twee, drie of vier weken resultaten moeten boeken op bepaalde onderwerpen. In plaats van een half jaar met één website bezig te zijn, kun je in elke sprint een andere klus kiezen. Dat werkt niet alleen simpel en effectief, het geeft ook nog eens heel veel energie. Bovendien mogen de mensen een halve dag per week voor zichzelf werken. Althans, ze mogen op eigen gelegenheid iets creatiefs bedenken voor Gamebasics. Maar dit is wel wat ik leuk vind, ja, hier ben ik ondernemer voor geworden.’ Leefmans, die meteen aanvult dat hij ook met de scrummethode werkt, verzucht: ‘Ik merk dat de wereld sneller verandert dan organisaties kunnen verwerken. Er is een

kloof tussen wat kán en waarmee we bezig zijn. Ik wil voorop blijven lopen, maar niet zover dat niemand me meer ziet. Drie jaar op internet is ongeveer negen jaar in de echte wereld.’ Tijhuis: ‘Dan ben je dus wel altijd verzekerd van werk!’ Leefmans en Koot knikken. ‘Je bent altijd bezig een inhaalslag te maken.’ Dan vraagt Leefmans of Tijhuis ook moeite heeft met de groei van zijn organisatie. ‘Ja, zeker. We hebben developers nodig, maar die zijn in deze krappe markt moeilijk te vinden. Soms worden ze aangeboden door wervingsbureaus, maar ik heb een beetje moeite met hun methode van werken. Je bent zo zeven- tot tienduizend euro kwijt, terwijl de kwaliteit van die mensen niet altijd even goed is.’ Koot grijnst: ‘Het is mij wel duidelijk dat een klein bedrijf de minste zorgen heeft.’ Als Roovers samenvat dat de sector zich geen zorgen maakt en nog wel even blijft groeien, antwoordt

‘Deze sector blijft nog wel een tijdje groeien’ Paulien Roovers

Verwachte gebruikstijd: 5 tot 10 jaar

Leefmans dat hij die voortdurende groei soms wel eng vindt. ‘Ik merk wel eens dat klanten de hand op de knip houden’, zegt hij. Dan aarzelt hij even, lacht en zegt: ‘Maar de hele internetsector trekt zo geweldig aan! Wij zouden best wel eens de hele Nederlandse economie uit het slop kunnen trekken.’ Tijhuis: ‘Bedrijven kunnen slimmer werken via internet.’ Ondernemers in deze sector kunnen klanten maar moeilijk overtuigen van de toegevoegde waarde van hun werk. ‘Soms is dat moeilijk, ja’, zegt Leefmans. ‘We verkopen bijvoorbeeld design en daarvan denkt iedereen verstand te hebben. Kijk, de technische kant is makkelijk: iets doet het of iets doet het niet. Met design is dat anders. Daarom moeten alle deskundigen ook in één team.’ ‘Ik denk er ongeveer hetzelfde over. Vaak hebben opdrachtgevers al een schetsje van de site meegenomen. En dat strookt niet altijd met wat wij voor ogen hebben’, zegt Koot. Leefmans: ‘Dat geldt voor veel creatieve beroepen. Binnenhuisarchitecten bijvoorbeeld hebben hetzelfde.’ ‘We hebben weliswaar een eigen product, maar we zien het bij ons ook’, vult Tijhuis aan. ‘Ons onderne- >

Jan Snel is vooral bekend om haar tijdelijke huisvestingsoplossingen, maar flexibel bouwen is ook ideaal voor permanente huisvesting. Van woningen tot overheidsgebouwen, zoals dit groene gebouw voor Gemeentewerken Rotterdam. Met een daktuin en zelfs gevelbegroeiing voelen de medewerkers zich er helemaal thuis.

Meer weten? Ga meteen naar jansnel.nl of bel: 0800 348 0 348. Tot Snel!

Gemeentewerken te Rotterdam


30 Branchescan mersspel wordt op scholen in de klas gespeeld. Docenten willen dan eerst een workshop hebben. Wij zeggen dat dat niet nodig is, dat je het spel intuïtief kunt spelen, maar daarvan zijn ze moeilijk te overtuigen.’ Op de suggestie dat die workshops ook geld opleveren, ‘uurtje-factuurtje’, zegt Tijhuis: ‘Maar dát willen we nou juist niet.’ Koot vertelt dat hij bij meningsverschillen over design altijd suggereert beide voorstellen in een test te laten meelopen, maar dat het ontwerp van Red Melon doorgaans wint. ‘Dat zie je bij ons ook’, valt Leefmans hem bij. ‘Wij hebben toch een expertview. Wij zijn gewend heel veel klanten aan te spreken. Wij kennen de gebruikers. Wij ontwerpen niet voor onze opdrachtgevers, maar voor hun klanten.’ Koot: ‘Toen ik begon als ondernemer, maakte je wat de opdrachtgever mooi vond. “Wil je het zo? Prima!” Nu ga ik een stap verder.’ Ondernemers in de creatieve sector missen saleskracht. Dat breekt ze op, zeker als producten zijn uitontwikkeld. Tijhuis begint met de opmerking dat hij nooit uitontwikkeld is. ‘Je moet blijven ontwikkelen om de grootste en de beste te blijven’, zegt hij, ‘maar ik heb wel gemerkt dat je marketingmensen moet inzetten om mensen naar je voorpagina te krijgen. Ik hoorde laatst iets over de AAARRR-methode – ‘of zoiets’, lacht hij – acquisition, analyse, activation, retention, refer to friends en revenue. Daar kun je allemaal mooie kengetallen voor bedenken. Eerst waren we alleen developers die marketing erbij deden. Nu hebben we vijf marketeers in dienst die voor elk van die letters verantwoordelijk zijn.’

‘Ik zie vaak websites vaarvan ik denk: “Dat doen wij in Nederland beter”’ Stephan Koot

‘Wij hebben inmiddels ook mensen op sales’, valt Leefmans bij. ‘Er komt veel op ons af waar we opvolging aan moeten geven. Maar ook strategisch: welke bedrijven willen wij als klant hebben?’ Koot: ‘Bij Red Melon hebben we helemaal geen sales. De opdrachten komen gewoon via de brievenbus binnen. Ze vinden ons via Google of horen van ons via onze klanten.’ ‘Precies’, valt Leefmans hem bij. ‘Marketing is belangrijk. Dat doen we niet alleen omdat het ons vak is.’ Koot herneemt het woord: ‘Ik heb vorige week wel besloten een sessie over sales te plannen.’ Binnen vijf jaar worden Nederlandse ondernemers in deze sector weggevaagd door internationale concurrenten. Als toelichting op haar stelling, vertelt Roovers dat Nederland op de achtste plaats staat als het gaat om export van creatieve producten, maar dat landen als China, India en Brazilië steeds meer op hightech inzetten. ‘Zijn we gestegen?’, vraagt Tijhuis. Roovers knikt. ‘Zie je wel. Ik durf die stelling wel om te draaien: binnen vijf jaar vagen de Nederlandse creatieven de internationale concurrentie weg. Hoe Nederlandse bedrijven zijn ingericht, is een asset. We hebben een voorsprong, dat merk ik ook aan feedback uit de VS’, zegt Leefmans. ‘Het gaat om de combinatie van hoogopgeleide mensen en de cultuur. Wij hebben geen angst om iets tegen onze opdrachtgevers te zeggen, platte organisaties.’ Tijhuis knikt. ‘Ik zie alleen maar meer markten opengaan, Azië, Zuid-Amerika. Oost-Europa. We krijgen overal steeds meer actieve spelers. Ik ben niet bang dat een ander spel ineens de markt overneemt, maar daarvoor moeten we blijven ontwikkelen.’ Koot: ‘Ik zie heel vaak websites waarvan ik denk: “Dat doen wij in Nederland beter”.’ Creatieve ondernemers hebben moeilijk toegang tot financiering. ‘Die heb ík niet nodig’, zegt Koot

‘Wij willen geen externe financiers, maar organisch groeien’ Frank Tijhuis

meteen, maar Leefmans knikt instemmend als Roovers haar nieuwe stelling toelicht. ‘Financiering is heel slecht te krijgen. Om te groeien hebben we geld nodig, maar wij zijn te groot voor venture capital. Onze mensen vormen ons enige asset.’ Als hij Tijhuis vraagt hoe dat bij Gamebasics is, antwoordt deze: ‘Wij willen geen externe financiers. Wij willen organisch groeien.’ Creatieven zijn teveel naar binnen gericht. Ze doen wat de klanten vragen of ontwerpen wat ze zelf willen. Ze hebben te weinig oog voor de meerwaarde die ze de samenleving kunnen bieden. De aanwezigen kijken even vreemd op. ‘Ik werk in heel veel verschillende sectoren’, antwoordt Koot, maar als Roovers uitlegt dat creatieven innovatieve oplossingen kunnen ontwikkelen waar bedrijven en organisaties niet zelf op komen, knikken ze. ‘Ik ontwikkel natuurlijk dingen voor onderwijs’, zegt Tijhuis, en hij legt uit dat leerlingen van middelbare scholen veel leren van het ondernemersspel Challenge Plaza School. Op de vraag van Roovers of ook de vorderingen van leerlingen in kaart gebracht kunnen worden, antwoordt hij bevestigend. ‘Van iedere leerling individueel. We kunnen er zelfs een hele competentiespin uit laten komen.’ Leefmans: ‘Met kennissessies proberen we ideeën boven tafel te krijgen. Dat doen we ook door meetings met organisaties als VNO-NCW en MKB-Nederland, workshops voor klanten.’ Als het fenomeen CareMiles ter sprake komt, een spaarsysteem voor mantelzorgers, lacht Tijhuis: ‘Een mooi systeem. Dat hadden wíj moeten bedenken.’ <

Op zoek naar nieuwe business

Word

Western Union agent!

Een extra bron van inkomsten!

Vergroot uw inkomsten samen met Western Union, de marktleider op het gebied van geldtransacties Vergroot uw klantenkring Ontvang een commissie voor iedere transactie Geen opstartkosten en geen voorraden

Wie is Western Union?

Wat zijn de voordelen?

• Wereldwijd marktleider op het gebied van geldtransacties sinds 1871 • Een naam die wereldwijd bij miljoenen gebruikers bekend is • Een betrouwbare partner voor snelle en gemakkelijke geldtransacties • Een merk met een merkbekendheid van 91% bij de gebruikers van geldtransacties • Met wereldwijd meer dan 440.000 locaties, is Western Union altijd dichtbij zijn klanten

Wie zijn onze klanten? Wat zijn hun behoeften? De klanten Mensen met familie in het buitenland Studenten Toeristen en reizigers Bedrijven

— — — —

De behoeften Steun aan hun familie Noodgevallen Speciale gelegenheden Professionele redenen

Het doen van een geldtransactie… Een eenvoudige en snelle procedure

• De klant vult een zogenaamd send form in (formulier om geld te versturen) • De medewerker voert alle gegevens in, in het systeem • De medewerker controleert de gegevens en informeert de klant over de kosten • De medeweker geeft de klant een ontvangstbewijs met het MTCN (money transfer controlenummer)

Heeft u interesse?

Extra omzet en marge! • Commissie op elke transactie

Een nieuwe service! • Verkoop van Western Union aan mijn bestaande klanten • Stijging van de aankopen bij mijn bestaande klanten • Stijging van het aantal bezoeken bij mijn bestaande klanten • Loyaliteit van mijn klanten, dankzij de nieuwe service

Nieuwe Klanten! • Stijging van de traffic in mijn winkel • Verkoop van mijn producten en diensten aan de Western Union klanten (cross-selling)

Hoe word ik Western Union agent? Om agent te worden, vraagt Western Union van u om: • Tekeningsbevoegd te zijn van uw onderneming • Een computer of kassasysteem te hebben met internettoegang U ontvangt gratis transactiesoftware, een starttraining en een starterskit (externe en interne visibiliteit, opleidingsondersteuning en gold!cards).

Pak deze kans om uw inkomsten te verhogen!

Stuur dan een E-mail naar salesNL@westernunion.com, met daarin uw naam, bedrijfsnaam en contact gegevens. Wij nemen dan zo snel mogelijk contact met u op.

• Money Transfer •


32 Thuisfront

THUISBASIS ‘We wonen in Leidschendam, een stukje buiten de bebouwde kom, midden tussen de boerderijen. Ik ben dol op dieren. We hebben drie honden, vier katten, vier konijnen, een varken, een geit, een ezel en een ezelsveulen. Als we op vakantie zijn, komt mijn schoonmoeder hier in huis om voor de dieren te zorgen.’

DANIËLLE KLEYHEEG (39) / Algemeen directeur en grootaandeelhouder i4talent, detacheringsbureau voor financieel en creditmanagement / Waar Den Haag / Medewerkers 75 / Omzet 5 miljoen euro

FRONT ‘Ik woon samen met Dave (49), maar we zien elkaar eigenlijk niet zo heel vaak. Hij heeft een autobedrijf, voor reparatie en verkoop. We delen onze hobby autosport. We hebben meegedaan aan de Tourwagen Diesel Cup, met een auto uit de BMW1-serie. Ik ben vrij technisch.’

33

BALANS ‘Het leuke aan mijn werk vind ik mijn vrijheid. In mijn hoofd ben ik altijd met mijn werk bezig, maar ik heb geen dagen van negen tot vijf. Ik ben geen ochtendmens. ‘s Ochtends wil ik eerst thuis genieten. Daar staat tegenover dat ik veel ‘s avonds bezig ben, netwerken, acte de présence geven bij de uitreiking van ondernemersprijzen en awards.’

tekst René Bogaarts / fotografie Mieke Meesen

CRISISTIJD ‘i4talent heb ik zes jaar geleden opgericht, alleen. Een jaar later kwam er een partner bij, Paul Spetter, die de helft van de aandelen heeft. We hebben nu 70 tot 75 man in dienst. Het gaat weer beter dan een paar jaar terug. Eind 2008 hadden we 110 mensen in dienst; tijdens de crisis was dat teruggelopen tot 50. Het gaat nu weer goed.’


Europa 35

Alle koffie is hetzelfde

scan deze QR-code met uw smartphone en...

Coffee@Work BV, Barneveld, www.coffeeatwork.nl, info@ coffeeatwork.nl, 0800 - 22 55 263

Ondernemen zonder tegen Europa ‘aan te lopen’ komt weinig meer voor. We volgen steeds meer Europese regels en richtlijnen, die bedacht zijn om internationaal ondernemen laagdrempelig te maken. Maar werkt dat ook zo in de praktijk? De Europese markt lijkt nog nooit zoveel het onderwerp van gesprek als de laatste tijd. Gaat Griekenland failliet? Of is het alleen de vraag wanneer? En wat gebeurt er daarna? De een ziet de eurocrisis als een natuurlijke bijstelling van te omvangrijke Europese plannen, de ander – waaronder Minister van Financiën De Jager – houdt zich wat meer op de vlakte en sluit geen enkel scenario meer uit. En dan te bedenken dat ook Spanje, Italië, Portugal, Frankrijk en België een niet al te positief toekomstbeeld afgeven. Deze ontwikkelingen lijken vooral de laatste maanden hun weerslag op

onze eigen economie te hebben. Want gaf het CPB in juni nog positieve berichten over de hoogte van de export, in september klonk al een somberder geluid. De ingezette exportgroei van Nederlandse producten in het tweede kwartaal viel terug vergeleken met het eerste kwartaal. Enige nuancering is wel op zijn plaats: in dezelfde periode vorig jaar was de uitvoer van goederen en diensten 5,3 procent hoger. De onderzoekers benadrukken wel dat de terugloop in uitvoer uit Nederlandse productie ongunstige invloeden heeft op onze economie. Positief is wel dat zowel de in- als uitvoer van diensten blijft groeien.

De Small Business Act (SBA) neemt een centrale plek in voor betere mogelijkheden om internationaal te ondernemen. Deze Europese kaderwet uit 2008 moet het ondernemers eenvoudiger maken te groeien en ze moet het duurzame concurrentievermogen van kleine en middelgrote ondernemingen in Europa vergroten. sterker Onlangs verscheen vanuit de SBA een benchmark over Europese markten voor mkb’ers. Daaruit blijkt dat ondernemerschap in Nederland sterker groeit dan het Europese gemiddelde. Ondermeer doordat ons land van >

tekst Niels Achtereekte / illustratie Bas van der Schot

Proef ‘t verschil

Centraal Europa


36 Europa

37

Nederland in Europees perspectief Ons land scoort op verschillende vlakken boven het gemiddelde van Europa. • De kosten in verband met invoer: 942 dollar (Nederland) tegenover 1097,64 dollar (EU). • De tijd die nodig is voor invoer: zes dagen (Nederland) tegenover 12,35 dagen (EU). • Het aantal documenten dat nodig is voor invoer: vijf (Nederland) tegenover 5,35 (EU). • De kosten in verband met uitvoer: 895 dollar (Nederland) tegenover 1043,46 dollar (EU). • De tijd die nodig is voor uitvoer: zes dagen (Nederland) tegenover 11,71 dagen (EU). • Het aantal documenten dat nodig is voor uitvoer: vier (Nederland) tegenover 4,5 (EU). Bron: Factsheet SBA

oudsher gericht is op handel met het buitenland. Maar ook doordat het ondernemersklimaat in verhouding gunstig is. Zo kost het minder tijd en geld om een herstart te maken, is de administratiedruk relatief laag en reageert de overheid tamelijk vlot. ‘In Nederland voeren we al jaren goed beleid’, zegt Rinke Zonneveld, directeur ondernemerschap bij het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. ‘Zo hebben wij regeldruk al jaren op de agenda staan. De overheid geeft veel ruimte om te ondernemen. En het Nederlandse bedrijfsleven is van zichzelf al competitief. Je ziet dat we het ook in tijden van crisis relatief goed doen.’ Zonneveld is als Nederlands gezant de schakel tussen het Nederlandse mkb-beleid en dat van Brussel. ‘Wij kijken niet alleen hoe het beleid in Nederland mkb-vriendelijker kan, maar ook aan Brusselse kant’, legt hij uit. Om grip te krijgen op de regeldruk zijn er standaardmodellen ingevoerd voor regelkosten. Vrijwel ieder Europees land is momenteel bezig met deze modellen te werken. In de praktijk toch wel een lastig proces,

NOODZAKELIJK KWAAD Net als de SBA streeft MKB-Nederland na dat het eenvoudiger wordt om grensoverschrijdende diensten aan te bieden. Enige tijd geleden is hiervoor de Dienstenrichtlijn geïmplementeerd. Een Europees beleid waarbij internationaal gezien alleen de strikt noodzakelijke kwalificaties blijven gehandhaafd, zoals onmisbare vergunningen en diploma’s. ‘Ondernemers baseren zich nog te vaak op de situatie van vijf tot tien jaar geleden’, legt Schröder uit. ‘Ze denken dat de stap naar het buitenland nog groot is. Het is tijd dit te herijken.’ De belangstelling van brancheorganisaties om de kwalificaties te beoordelen, is volgens Schröder niet zo groot. Zonde, stelt hij. Voor ondernemers in

grensgebieden kan het strategische waarde hebben zaken te doen over de grens. Ook vanuit omgekeerd perspectief. ‘Belgische en Duitse ondernemers kunnen natuurlijk ook naar Nederland komen. Als je niets doet, kan het je zelfs werk kosten’, aldus Schröder. Het beleid richt zich op drie punten: het verminderen van de regeldruk die voortvloeit uit Europese regels, het verbeteren van de toegang tot financiering en het verder vrijmaken van de Europese interne markt. Die toegang tot financiering blijft zoals eerder via de overheid, banken en investeringsmaatschappijen verlopen. Zonneveld is positief over de Europese bijdrage op dit vlak. ‘Door een bijdrage van het Europese InvesteringsFonds kunnen we de Borgstelling MKB Kredieten verhogen naar een miljard’, geeft hij als voorbeeld. Extra aandacht krijgen ook de potjes die bestemd zijn voor innovatie. ‘Er zijn miljarden beschikbaar voor innovatie, veelal door samenwerking in consortia. Wij zorgen dat het Nederlandse bedrijfsleven haar fair share krijgt’, aldus Zonneveld. Ook is er volgens hem nog ‘een wereld te winnen’ in het verder vrijmaken van de Europese interne markt. In het bijzonder de dienstensector heeft hier baat bij. ‘Wij blijven richting de Europese Unie benadrukken dat ze zich als eenheid meer moet richten op de interne markt dan op markten buiten Europa. Een vijfde van de Nederlandse export hebben we te danken aan het vrijmaken van de interne Europese markt.’

‘Overheid geeft veel ruimte om te ondernemen’

DUITSE ZOMER Volgens Zonneveld is de invloed van Europa op onze economie dan ook groot. ‘Het CPB heeft doorberekend dat de Europese interne markt ons zo’n tweeduizend euro per persoon per jaar oplevert. We drijven veel handel binnen de grenzen van Europa. Dat zorgt er wel voor dat we meeademen met de Europese conjunctuur. Als het in Duitsland economisch gezien mooi weer is, is het bij ons een paar graadjes warmer.’ Hij benadrukt daarom ook het belang

merkt Ullrich Schröder, permanent vertegenwoordiger Brussel van MKBNederland. Veranderingen kosten in het begin vaak juist meer tijd. Ook gaan overheden hier ‘creatief’ mee om. Bijvoorbeeld door werkwijzen aan te passen in processen die al helemaal niet meer gebruikt worden. ‘Instanties kunnen zeggen dat ze winst boeken doordat de regeldruk van telexen is verminderd’, geeft Schröder als voorbeeld. ‘Maar in de praktijk worden die al helemaal niet meer gebruikt. Je moet kijken naar de nettoreductie van de regeldruk.’ Maar tegelijkertijd werkt de invloed van Europa ook positief. De resultaten in de verschillende lidstaten werken als graadmeter, met de jaarlijkse rapportage als toetsingsmoment.

van langetermijngroei. ‘Er moet in het Brusselse niet alleen aandacht zijn voor het redden van de euro, maar ook voor innovatie.’ Volgens hem lukt het bedrijven in Nederland nog te weinig om te innoveren. Een gebrek aan snelgroeiende bedrijven lijkt hier de oorzaak van te zijn. Schröder wijst voor innovatie op verschillende Europese programma’s, zoals Eurostars en het kaderprogramma R&D. Volgens hem geven die twee voordelen. Er zijn stimuli beschikbaar in de vorm van subsidie, maar wellicht interessanter is het kennismaken met nieuwe markten en commerciële partners door het werken in consortia. Daarbij kunnen bedrijven zich volgens Schröder meer realiseren dat ze Europa ook als klant kunnen hebben, net als de rijksoverheid. ‘Brussel lijkt voor veel bedrijven ver weg, maar dat is het helemaal niet. Ieder jaar geeft Europa drie miljard euro uit aan inkoop van diensten en goederen.’

VEILIGE KLOMPEN Ook op het vlak van standaarden en normalisering zijn er aardig wat ontwikkelingen. Het blijft volgens Schröder zaak om goed in de gaten te houden wat er precies omgaat in Europa. Hoe sluiten we standaarden zo goed mogelijk op elkaar aan? Aangezien de standaarden buiten de politiek om worden ontwikkeld door private standaardisatie-instituten, is de kans op ‘doorschieten’ wel aanwezig. Schröder herinnert zich een voorbeeld uit de hotelbranche. ‘De markt gaf aan geen behoefte te hebben aan standaarden op basis van bijvoorbeeld aantallen vierkante meters. Want hoe vergelijk je immers een hotel in hartje Parijs met een hotel in Groenland?’ Een voorbeeld dat hierop aansluit, is de CE-markering van de oer-Hollandse klomp. Die bleek enige tijd geleden namelijk te ontbreken, waardoor

‘Europese markt levert tweeduizend euro per persoon op’ ze niet aan de Europese Richtlijn Persoonlijke Beschermingsmiddelen voldeden. Reden tot actie voor de Nederlandse Vereniging van Klompenfabrikanten. Samen met het ministerie van EZ liet ze TNO onderzoek doen naar de veiligheid. En wat bleek? Klompen zijn op zich prima om in te werken. Met een positieve beoordeling op goede ondersteuning, goede koude- en warmte-isolatie en het bieden van bescherming kan menig boer gewoon blijven doorwerken in zijn favoriete schoeisel. Europa heeft veel voordeel te bieden, maar onze eigen identiteit behouden willen we wel. En gewoon kunnen ondernemen uiteraard. <

ADVERTENTIE

Beter leidinggeven. Dat motiveert! Doelgericht, krachtig en effectief leidinggeven kunt u echt leren. Uw medewerkers en uw bedrijf varen daar wel bij. Kies voor een praktijkgerichte, no-nonsense cursus of training die bij u past. Cursusplaatsen door heel Nederland. Ook maatwerk voor groepen en incompany. MKB Cursus & Training is CEDEO-erkend en de partner van MKB-Nederland voor bedrijfsopleidingen. Surf naar www.mkbct.nl Telefoon: (015) 219 13 90 • e-mail: info@mkbct.nl 19EK25 E Adv 175x117.indd 1

18-11-10 11:14


38 Europa

Tips

Gewapend de grens over Zakendoen in het buitenland gaat niet vanzelf. Er zijn wel degelijk belangrijke punten die je in je achterhoofd moet houden als je over de grens gaat.

01

tekst Kristel Hurenkamp / illustratie Bas van der Schot

Denk rustig na Bedenk allereerst waarom je in het buitenland zaken wilt doen. Is jouw onderneming daar wel aan toe? Wat zijn de kansen en de groeimogelijkheden? Welke internationale markt ga je op en heeft jouw product of dienstverlening daar wel toekomst? Wie zijn de grote concurrenten? Heb je eenmaal marktonderzoek gedaan, maak dan een businessplan en stel een kostencalculatie op. In het buitenland is een ondernemingsplan net zo belangrijk als in eigen land. Het dient niet alleen als basis voor aanvraag van financiering, maar biedt ook houvast voor als je in het buitenland de weg kwijt raakt. Vergeet niet in je ondernemingsplan rekening te houden met de verschillende regels die gelden in het land waar je zaken wilt doen. Je moet de risico’s kennen en op basis daarvan ook je alternatieven.

02

Ken de (zakelijke) cultuur Het is wellicht een dooddoener, maar daarom niet minder belangrijk. Wanneer je je product in het buitenland op de markt wilt brengen, is het zeer verstandig je eerst te verdiepen in de (zakelijke) cultuur van het land en de manier van communiceren. Het is namelijk lastig zakendoen als je elkaars taal niet spreekt. Dit is essentieel om je ondernemerschap over de grens tot een succes te maken. In Oost-Europa is een strenge zakelijke gedragscode heel normaal, terwijl wij Nederlanders veel informeler met elkaar omgaan. Verdiep je in het land en de bijbehorende regels door boeken te lezen, volg een taalcursus en zoek contact met andere ondernemers die al actief zijn in het

land dat je op het oog hebt. Nederland kent vele organisaties en bijeenkomsten voor ondernemers die meer willen weten over internationaal zakendoen. Daar wordt dan vaak ook specifiek ingegaan op de zakelijke cultuurverschillen per land.

03

Zoek een lokale partner Ben je inmiddels een beetje bekend met de gewoonten en gebruiken van het land waarin je zaken wilt doen, ga dan op zoek naar een geschikte lokale partner. Iemand die de markt kent, je wegwijs maakt en vertelt wat de mogelijkheden zijn. Natuurlijk kun je vanuit Nederland in contact komen met een partner, maar maak vooral ook persoonlijk contact en zoek de partij op, ook voor je eigen veiligheid. Het is namelijk niet ongebruikelijk dat partijen zich via internet anders voordoen dan ze zijn. Het komt regelmatig voor dat Nederlandse bedrijven een dependance hebben in de nieuwe markt, maar een lokale partner wil niet per definitie zeggen dat je moet samenwerken met een bestaand bedrijf. Het heeft echter wel als voordeel dat je je organisatie zelf kunt sturen. Samenwerking met een bestaand bedrijf in de buitenlandse markt kan wel voordelen hebben. De lokale partner heeft namelijk al marktkennis. Voor het vinden van een juiste partner kun je gratis op maat een marktscan laten uitvoeren door de Nederlandse ambassades, consulaten-generaal en Netherlands Business Support Offices (NSBO’s) in je doellanden. Hiervoor kun je contact opnemen met NL EVD Internationaal.

04

Maak gebruik van subsidie De Nederlandse overheid stimuleert ondernemers die zaken willen doen in het buitenland. Nederland kent verschillende subsidieprogramma’s en stimuleringsmaatregelen om deze ondernemers te helpen. Omdat de geldverstrekker rekening moet houden met het risico van de buitenlandse markt en je met andere fiscale regels te maken hebt, is het verkrijgen van een lening echter niet zo eenvoudig. De EVD, een agentschap van het ministerie van Economische Zaken, ondersteunt ondernemers en publieke organisaties bij het internationaal ondernemen en samenwerken. Een voorbeeld hiervan is de Prepare2Start-regeling speciaal voor mkb’ers. Deze regeling is specifiek gericht op ondernemers die hun eerste stap in het buitenland willen zetten.

05

Vind een strategische locatie Ga op zoek naar een strategische ligging in het land waarin je zaken wilt doen. De locatie moet je niet alleen baseren op geografische ligging, maar ook de vooruitzichten wat betreft bevolkingsontwikkelingen zijn goed om in de gaten te houden. In een groeiende economie is namelijk steeds meer te besteden. Als je dicht op de markt zit, kun je daar vooral in het begin profijt van hebben.

06

Verdiep je in de fiscale regelgeving Fiscaal veranderen er ook wat dingen zodra je zaken gaat doen in het buitenland. In principe is vrij verkeer van goederen tussen EU-landen mogelijk. Een lidstaat mag een product niet verbieden als het in het EU-land van oorsprong

volgens de regels is vervaardigd. Verkoop je de goederen vanuit Nederland in een ander EU-land, dan verricht je een intracommunautaire levering. Als je goederen levert aan ondernemers in andere EU-landen hoef je geen BTW in rekening te brengen. Je noteert op de factuur alleen het BTWnummer van de afnemer. Als je zaken doet met het buitenland, vergeet dan niet bij de Nederlandse Belastingsdienst elektronisch BTW terug te vragen uit EU-landen. Het is wel belangrijk te weten dat de Belastingdienst graag bewijs ziet van internationale transacties. Daarom is het verstandig onder meer een bevestiging van opdracht en leveringscontract te bewaren en te zorgen voor bijvoorbeeld een vrachtbrief en betalingsbewijs.

07

Wees realistisch Je bevindt je op een nieuwe markt, je hebt te maken met nieuwe mensen en een andere manier van zakendoen. Daardoor kost zakendoen in het buitenland misschien wel meer tijd dan je gewend bent bij het opstarten van je bedrijf in eigen land. Ook infrastructuur, levertijden en eventuele politieke moeilijkheden kunnen roet in het eten gooien. Omdat je met deze strubbelingen niet altijd rekening kunt houden, loop je nogal eens tegen onverwachte uitdagingen aan. Onderschat dit niet. Het brengt niet alleen extra kosten met zich mee, maar vraagt van jou als ondernemer ook meer geduld. Het is dus belangrijk je financiën goed op orde te hebben, ruime budgetten op te stellen en realistisch te zijn. Verwacht niet in korte tijd alles voor elkaar te hebben. Succesvol zijn in het buitenland kost nu eenmaal tijd. <


40 Europa

Expertpanel

41

Olijven worden duur betaald Zakendoen met Griekenland klinkt in deze tijd een beetje eng. Toch kan het nog steeds aantrekkelijk zijn. Maar hoe spannend is ondernemen als toelevering van je product onzeker wordt?

Al vijftien jaar importeert Rigaz Hartman verse olijven uit Griekenland. Hij haalt ze in bulk bij kleine en grote fabrieken die de olijven verwerken voor verdere verdeling. De fabrieken halen de olijven op hun beurt bij boeren. De fabrieken zijn een belangrijke schakel, aangezien de boeren geen exportvergunning hebben. In Nederland verkoopt Hartman de olijven voornamelijk aan verpakkers van grote supermarkten. ‘Mijn olijven zitten in de kleine voorverpakte bakjes die je in de supermarkt vindt’, legt hij uit. Ondanks zijn grote bereik heeft hij het werk altijd alleen afgekund. tekst Dennis Mensink en Niels Achtereekte

BIO-OLIJF Maar de markt verandert. De laatste anderhalf jaar is Hartman zich minder gaan richten op de grote reguliere bulkolijven. ‘Je kunt als kleine leverancier steeds minder verschil maken. Soms word je aan de kant gezet voor tienden van centen.’ Door kleiner wordende marges op reguliere olijven zag hij meer kans in biologische olijven. Om ook genoeg aandacht aan marketing te kunnen besteden, besloot hij een partner aan te trekken.

Verse bio-olijven waren tot voor kort nog niet erg bekend bij winkeliers, al zaten potjes wel in het assortiment. Ook qua prijs zag Hartman kansen. ‘De marges liggen erg hoog. Met wat lagere, maar nog steeds erg gezonde marges kon ik snel in de markt stappen’, legt hij uit. Het resultaat is dat Hartman zijn olijven voor ongeveer de helft van de gangbare prijs aanbiedt. Winkeliers zeiden niet gevoelig te zijn voor de prijs. De consument zou immers wel willen betalen. Hartman ziet het anders. Een nieuwe groep ‘lichtgroene’ consumenten is zeker wel prijsbewust. Het is dan ook snel gegaan. Momenteel levert het bedrijf onder de naam Biolive olijven en tapas in Nederland, Duitsland, België en Denemarken. KREDIETLASTEN Tot zover geen probleem. Maar de ontwikkelingen in Griekenland baren Hartman natuurlijk zorgen. De economische problemen zijn veelbesproken. De gevolgen voor het bedrijfsleven zijn echter nog niet bekend. Momenteel loopt de toelevering van olijven volgens Hartman nog prima, maar dat kan snel veranderen. De

fabrieken moeten namelijk flink voorinvesteren voor hun inkopen bij boeren en de verwerking van de olijven. Daar hebben ze passende kredieten voor nodig. En de verstrekking daarvan verloopt steeds moeizamer. Hartman: ‘Leveranciers vragen me al of ik niet vooruit kan betalen, maar dan komen de kredietlasten op mijn schouders. Die draag ik uiteraard liever niet.’ Volgens hem spelen de problemen ook niet alleen bij de kleine jongens, maar zien ook grote bedrijven de bui al hangen. Doordat de boeren dus zelf geen handel mogen drijven met het buitenland, lijken de fabrieken een onmisbare schakel in de toevoerketen. Er lijkt dan ook een vreemde situatie te ontstaan met de boeren die het product in handen hebben en de fabrieken die de handel mogelijk maken. Hartman ziet dan ook nog geen gunstig ander model dan het bestaande. Uitwijken naar andere landen is in ieder geval geen optie. ‘Olijven uit andere landen zijn van andere kwaliteit. Mijn product is juist zo goed omdat het uit Griekenland komt.’ <

Sander Bierens Bierens Incasso Advocaten

Ronald Lohstro adviseur MKB adviseurs/fiscalist Flynth adviseurs en accountants

Hans Odijk partner bij Blömer Accountants & Adviseurs

‘Griekenland is altijd lastig geweest’

‘Herstructureer de winststroom’

‘Spreiding over meer leveranciers is belangrijk’

‘Eigenlijk is het de omgekeerde wereld. De onbetrouwbare Griek vraagt de betrouwbare Nederlander om vooruit te betalen. Hoe zeker ben je ervan dat je je leveranties krijgt? Probeer er ver weg van te blijven. Als je toch zaken doet met Griekenland, doe er dan alles aan om de risico’s te beperken, voordat je zelf een incassotraject moet opstarten om het vooruitbetaalde terug te krijgen. Griekenland is altijd een lastig land geweest, onder meer vanwege het afwijkende rechtssysteem. Als je iets niet moet willen, is het procederen in Griekenland. Duren faillissementsprocedures in Nederland twee maanden, in Griekenland kunnen die twee of drie jaar duren. In Zuid-Europese landen gaat het ook meer om het masseren van debiteuren en het inspelen op relaties om je geld te krijgen. Dat gaat tegen mijn eigen stijl in, maar op ons kantoor werken verschillende Zuid-Europese advocaten die deze zaken wel op deze manier kunnen oppakken. Wat kun je zelf al doen om de risico’s te beperken? Leg alles contractueel goed vast en zorg dat je algemene voorwaarden goed op orde zijn én dat ze van toepassing zijn. Je kunt het zo regelen dat je in Nederland kunt procederen als het mis gaat. En dat het Nederlands recht dan van toepassing is. Dat voorkomt een hoop ellende.’

‘Hartman verkoopt onder de naam Biolive. Wellicht is het een idee de intellectuele eigendomsrechten die samenhangen met de merknaam onder te brengen in een lager heffend land. Indien hij regelmatig heen en weer vliegt, is het daarnaast mogelijk iets te doen met de winstbelasting door het opzetten van een bedrijf in Griekenland of zelfs Cyprus. Van belang is het volgen van de goederenstroom. Hij doet zijn inkopen in Griekenland en verhandelt vanuit Nederland naar onder andere de Benelux. Het tarief van België is in de vennootschapsbelasting hoger dan in Nederland: 33,99 tegenover 25 procent. Een winststroom zul je niet kunnen wijzigen met een pennenstreek, maar binnen bepaalde marges kun je winsten verplaatsen. Het biedt – plat gezegd – de mogelijkheid binnen Europa te schuiven met winst. Als je goed onderbouwt, dan kan het een fiscale goudmijn zijn. Met een goede structuur houd je meer liquiditeit over en is het dus mogelijk aan de eventuele toekomstige voorfinancieringsvraag van leveranciers te voldoen. Maar doe dat heel beperkt en met goede contracten eronder. In het uiterste geval dient Hartman zijn Nederlandse kredietwaardigheid aan te spreken voor de eventuele voorfinanciering. Doe dat nooit in Griekenland.’

‘Een ondernemer in de situatie van Hartman dient de risico’s te inventariseren en alternatieve oplossingen te bedenken en onderzoeken. Het lijkt of hij vast zit aan olijven uit Griekenland vanwege het kwaliteitsaspect, maar heeft hij wel voldoende onderzoek gedaan? In Portugal of Spanje moet je ook aan bio-olijven kunnen komen. Spreiding van leveranciers – en dus risico’s – is belangrijk, zowel binnen Griekenland als daarbuiten. Grieken mogen bovendien waarschijnlijk wel gemakkelijk naar Cyprus exporteren. Wellicht biedt dat uitkomst voor de boeren. Probeer de fabrieken te omzeilen, is mijn advies. Bijvoorbeeld door een Griekse vennootschap op te richten, al dan niet met de hulp van Grieken. Zodoende kun je zelf een exportvergunning creëren. De verleiding om te gaan voorfinancieren is groot, maar je vergroot mondjesmaat je probleem. Veel bedrijven gaan daarmee onderuit. Doe van tevoren goed onderzoek naar wie je financiert. Dat is niet te doen vanuit Nederland, weten wij uit ervaring. Onze organisatie maakt onderdeel uit van een internationaal verbond. Wij adviseren zodoende ook in Griekenland en weten dat betrouwbare contacten in dit land essentieel zijn.’


“…met afstand de best klinkende tv die we ooit zagen.” – HET (Home Entertainment Today)

Ervaar het verschil dat Bose-technologie maakt. Vraag om een demonstratie bij een van de onderstaande Bose VideoWave -dealers. ®

®

AALSMEER: Hartelust. ALKMAAR: Radio Bakker Alkmaar. AMERSFOORT: Radio Drieenhuizen. AMSTERDAM: Expert Bushoff. APELDOORN: Radio en TV Stegeman. ARNHEM: Expert Arnhem. ASSEN: Lampe Expert. ASTEN: Expert Asten. BREDA: Technica Nova. BREUKELEN: Expert Breukelen. BURGUM: Expert Meijer. CULEMBORG: J. van Zanten. DEDEMSVAART: Electro World Hans Brinkhuis. DEN DOLDER: Audio Hagoort Witgoed. DEN HAAG: Praalder. DEURNE: Expert Deurne. DRACHTEN: Hofma Beeld & Geluid. DRONTEN:

NIEUW

Expert Dronten. DRUNEN: Expert van der Griendt. DUIVEN: Reezo Electro World. EELDE: Evenhuis & Amerika. EINDHOVEN: Audio TV Centrum. EMMEN: Schomaker TV. ENSCHEDE: Acoustique. ERMELO: Expert Ermelo. GENDRINGEN: Blumer electro. GRONINGEN: Kuiter Studio Home Automation&More. HAARLEM: Andrea Audio Video, Elres Audio Visual Centre.

Bose VideoWave entertainment-systeem ®

®

HARDINXVELD-GIESSENDAM: Dukel Expert. HARLINGEN: EP:Mensonides. HELMOND: EP:Electro Piet Gruijters. HENDRIK IDO AMBACHT: Calkhoven Sound & Vision Center. HOORN: Botman Sound & Vision. HUIZEN: Expert Huizen. IJSSELSTEIN: EP:Schalkwijk. JOURE: Expert Tijmstra. KATWIJK AAN ZEE: Electro World Peursum. LANDGRAAF: Electronic Service Kreutz. LEEUWARDEN: Expert Tromp. MEPPEL: Expert Meppel. NAALDWIJK: Expert Naaldwijk. NIJKERK: Expert Nijkerk. NIJVERDAL: EP:Nijverdal. NULAND: Electrospecialist Peter Lunenburg. PURMEREND: Expert Purmerend. ROERMOND: Electro World Tummers. ROTTERDAM: Audio Gallery The Sound of Music, Correct Consumer Electronics, EP:Boelaars. STEIN: Jack Waayen Beeld en Geluid. TERNEUZEN: Electro World Verlinde. TILBURG: Bartels Hifi & Video. UDEN: Ben van Dijk Electronics. VELP: Martin Kranenburg. WEERT: Hartholt Audio Video. WEZEP: Expert van Enk. WINSCHOTEN: Expert Larmoyeur. WOERDEN: Electro World de Groot. WOUW: Kees Dekkers Hifi-TV-Media. ZETTEN: EP:Weys Elektro. ZUID-SCHARWOUDE: Woldhuis Expert. ZWOLLE: Elektro Centrum.

Voor meer informatie bezoek bose.nl/VideoWave of bel naar 0299-390290 ©2011 Bose. Citaat is met toestemming gereproduceerd: HET, 02/2011.

Het enige hd-beeldscherm met een compleet home cinema-geluidssysteem van Bose ingebouwd. Als u geen verschil meer ziet tussen televisies, is het misschien tijd om te stoppen met kijken. En te gaan luisteren. Exclusieve Bose-technologieën laten geluid klinken vanaf plaatsen waar geen luidsprekers staan, met als resultaat een ervaring die u niet eerder voor mogelijk had gehouden. Ervaar het Bose VideoWave -systeem zelf voordat u uw volgende televisie koopt. ®

®


44 Bas Bizz

Dak

Gevel

Innoveren moet je leren Jaren geleden, in een andere carrière, kan ik me herinneren dat innovatie een speerpunt was van een toenmalige regering. Dat zal een van de Lubbers-vehikels zijn geweest. Innovatie was toen een beetje een vies woord, want het werd geassocieerd met morsige types die in zelfgebouwde huizen woonden en hun fecaliën hergebruikten om de winter warmpjes door te komen. Geel-grauwe baarden, met daarop zichtbaar de debris van het ontbijt van de afgelopen maand, vermengd met nicotine en teer. Zo, ik hoop dat u niet aan het ontbijt zit bij het lezen van dit stukje. Maar Lubbers keek daar met zijn ploeg doorheen, met aan het economisch roer Rudolf de Korte, een van mijn helden. Zij bedachten

‘We moeten onderscheidend zijn, anders glijden we af tot vergrijsd ex-dienstenland’

fotografie Marcel Bakker

met hun ambtenaren allerlei innovatiestimuli, om met name ons midden- en kleinbedrijf, a.k.a. de motor van de economie te jumpstarten. Er was enerzijds veel bedrijvigheid en anderzijds waren er veel groezelige types met mooie ideeën. Subsidiepot erbij en hoppa, daar floreerde de BV Nederland zich naar ongekende welvaart. Later afgeschaft. Jammerlijk zitten we nu weer in een situatie, waarbij we onderscheidend moeten worden om het hoofd boven water te kunnen houden. Doen we dat niet, dan glijden we ontegenzeggelijk af naar de status van ex-dienstenland dat totaal vergrijsd is. Eigenlijk een kopie van Japan, dat al jaren kwakkelt met een rochelende economie, met als groot verschil dat zij een grote maakindustrie heeft, die wel innoveert.

Dus, wat is het magisch woord? Innovatiestimulatie! Nu hebben we helaas een beetje last van economische tegenwind. De geel-grauwe baarden van deze tijd wonen in Griekenland en maken in het koffiehuis lawaai met hun tric-trac borden, terwijl ze ons sloten met geld kosten. Verwacht dus niet veel van de overheid in deze, want we moeten met zijn allen eerst die economie op gang krijgen. Nu sprak ik laatst de kersverse baas van MKB-Nederland, Hans Biesheuvel, en die had wel een aardig plan. Innovatie moet binnen het mkb zelf gestimuleerd worden en daar heeft hij een punt. Laat het systeem nou eens voor ons werken. Iedereen zit tegenwoordig wild te twitteren, te facebooken en te hyven. Als u nu in plaats van te vertellen dat u de honden gaat uitlaten op het strand, eens aan uw medeondernemers vertelt dat u een probleem heeft dat oplossing behoeft, kijken de handige uitvinders van deze wereld (geen een die ik ken heeft een morsige baard en rijdt in een zelf gekleide auto) vrolijk naar uw tweet mee. Sterker nog: waarom zet Biesheuvel niet gewoon een eigen internet-vraagbaak-ideeën-uitwisseldienst op namens MKB-Nederland? Kunnen we stoppen met dat stomme getwitter en eens geld verdienen aan social media. Nu maar hopen dat hij dit stukkie leest.

Bas van Werven TROS-presentator van het programma EenVandaag

Comfort

Energie

Verduurzaam nú je pand! Verduurzamen, wat betekent dat nu voor u? Hoe maakt u uw

duurzaam ontwikkelen en bouwen hebben samengebracht.

duurzaamheidsambities waar? Door het duurzaam verbeteren van

Met dit model kunnen wij u optimaal over duurzaamheid adviseren.

uw vastgoed neemt niet alleen de waarde van uw pand toe, maar

En vervolgens waardevast vastgoed ontwikkelen en realiseren.

kunnen de huurders ook het duurzame karakter van hun onderneming

De GreenUp Tool is inzetbaar bij de ontwikkeling van een nieuw

onderstrepen. Concreet hebben wij het over het verduurzamen van

pand, maar óók bij het verduurzamen van bestaande gebouwen.

uw dak, uw gevel, uw comfort en het opwekken van (eigen) duurzame

Hoe vroeger u ons inschakelt, des te groter is voor u de opbrengst

energie. Uw project wordt echter pas écht concreet, meetbaar en

van de combinatie van ons denken, ontwikkelen en bouwen.

haalbaar duurzaam, wanneer u ons er vroeg bij betrekt.

Verduurzaam integraal en maak gebruik van onze ervaring.

GreenUp Tool is een uniek, door BAM ontwikkeld

Ga naar www.verduurzaamjepand.nl of bel Jeroen Troost,

model, waarin wij al onze kennis en ervaring met

commercieel directeur, op (030) 659 87 08.


47 Lobby

Belastingplan 2012 stimuleert ondernemerschap

MKB infor meert

Een eenvoudiger, meer solide, en fraudebestendiger fiscaal stelsel. Met minder administratieve lasten voor ondernemers. Staatssecretaris Frans Weekers van Financiën zegt het met enige trots in een video op de website van zijn departement. De Tweede Kamer debatteert medio november over zijn op Prinsjesdag gepubliceerde Belastingplan 2012.

SAY ‘YES’ TO TAP WATER Hello, we are jointhepipe.org, a community of tap water drinkers. Become more sustainable and invite all the people in your company to drink tap water only. With the proceeds of our bottles and tap stations you support our dream to bring drinkable water to those without. Join us now! Call 020 7942294 or email esther@jointhepipe.org

4 van de 7 belastingsoorten die verdwijnen Is de staatssecretaris in zijn missie geslaagd? Jeroen Lammers, teammanager fiscale zaken voor MKB-Nederland en VNO-NCW, meent van wel. ‘Het kabinet erkent het belang van het gehele bedrijfsleven en dat onze welvaart daar moet worden verdiend. Het fiscaal stelsel moet internationaal concurrerend zijn. Bedrijven, waaronder hoofdkantoren, de ‘tiende topsector’, moeten zich hier willen vestigen. Daarbij is het van belang dat we niet de strijd verliezen met het buitenland. De aanwezigheid van hoofdkantoren betekent meer werk voor het midden- en kleinbedrijf: toeleveranciers, dienstverleners, noem maar op. Ik geef altijd het voorbeeld van het taxibedrijf dat de buitenlandse bezoekers ophaalt van het vliegveld.’ Als eerste opvallende maatregel in het Belastingplan noemt Lammers het schrappen van zeven kleine belastingen (zie kader). ‘De opbrengsten ervan zijn laag, de administratieve lasten hoog en het beoogde effect veelal gering. Afschaffen is een echte vereenvoudiging.’ Het kabinet stimuleert met het Belastingplan ondernemerschap, groei en innovatie, stelt de fiscalist. ‘Kijk naar de zelfstandigenaftrek. Daar zit nu een gekke prikkel in: hoe lager de winst, hoe hoger de aftrek. De acht schijven worden vervangen door één vaste basisaftrek. Daarmee motiveer je wél groei en het wordt zo gedaan dat de inkomenseffecten erg meevallen. En het is natuurlijk simpeler.’ Al eerder was bekend (Bedrijfslevenbrief, zie Ondernemen! oktober) dat het kabinet 500 miljoen euro uittrekt voor een nieuwe fiscale faciliteit die innovatie bevordert, de research & developmentaftrek RDA. Deze komt in de plaats van een aantal

bestaande ingewikkelde subsidieregelingen. ‘Alle ondernemers, of ze nu onder de inkomsten- of de vennootschapsbelasting vallen, kunnen hier gebruik van maken. Bedrijven bepalen voortaan zelf wat innovatie is, niet de overheid. Zolang het maar over r&d gaat.’ Dankzij deze steun in de rug zullen ondernemers, zo is de hoop, meer gaan investeren in onderzoek en ontwikkeling. ‘En daar vaart de hele economie wel bij.’ Op onderdelen heeft Lammers echter nog wel het nodige aan te merken op het Belastingplan. Bijvoorbeeld op het voornemen om de mogelijkheden in te perken verlies van een buitenlands filiaal te verrekenen met de Nederlandse winst. ‘Dat betekent minder geld in het bedrijf om een verliesgevende start van een buitenlands avontuur te financieren. Ons land heeft maar een kleine eigen afzetmarkt, veel ondernemingen moeten het dus van het buitenland hebben om te kunnen groeien.’ Ook de manier waarop de staatssecretaris de excessieve renteaftrek van de overnameholdingmaatregel wil ontmoedigen moet beter, meent Lammers. ‘Het idee - rente over de overnameschuld niet onbeperkt aftrekken van de winst van de overgenomen bv - is niet verkeerd. Maar Weekers plan treft ook kredieten van de bank. Dat bemoeilijkt gewone bedrijfsovernames en moet worden voorkomen. Zeker met het oog op de vergrijzing. Als vanzelf komt de fiscalist daarmee op een ander plan, dat zeer nadelig is voor Nederlandse ondernemers: de introductie van een Bankenbelasting. ‘In een tijd waarin bedrijven toch al moeite hebben kredieten te krijgen, moet je het ze niet nóg lastiger maken.’ De voorgenomen heffing zal hoe dan ook ten >


48 Lobby

U komt toch ook?

koste gaan van de kredietruimte van banken. Dat is niet alleen nu schadelijk. ‘Als straks de economie weer aantrekt, moet er geld zijn voor financieel herstel.’ Aan de bankentaks kleven nog meer nadelen: Nederlandse bedrijven hebben geen gelijk speelveld met omringende landen die de heffing niet kennen. ‘Het aller-slechtste: stapeling met de belasting op financiële transacties die Brussel in de pen heeft. Gelukkig heeft de Nederlandse regering laten weten tegen deze FTT te zijn.’

Zeven belastingen weg • Afvalstoffenbelasting (2012) • Grondwaterbelasting (2012) • Belasting op pruim- en snuiftabak (2013) • Belasting op alcoholvrije dranken (2013) • Belasting op leidingwater (2013) • Verpakkingenbelastingen (2013) • Eurovignet (2013)

Kritiek heeft Lammers ook op de beperking van de regeling voor expats. ‘Niet zo handig als je inzet op meer innovatie. We hebben die mensen in Nederland hard nodig.’ En op het onwenselijke plan van Weekers om de derde schijf in de inkomstenbelasting te verkorten. ‘Een maatregel die ik juist van dit kabinet niet had verwacht. Ons toptarief is al een van hoogste in de wereld en hiermee grijpt het nog eerder aan dat het al deed.’

‘Bankier spreekt taal ondernemer niet’ ‘Ik kan de banken niet dwingen krediet te verstrekken, maar kan wel het probleem van de kleine ondernemers onder de aandacht brengen’. Die uitspraak deed de voorzitter van MKB-Nederland Hans Biesheuvel tijdens een bijeenkomst over bedrijfsfinanciering van het ministerie van EL&I eind september. Centraal stond een rapport met als belangrijkste conclusie dat de financiering van startende en kleine ondernemers moeilijker wordt. ‘In alle gesprekken die ik sindsdien met de ondernemers gevoerd heb komt naar voren dat financiering hun grootste knelpunt is’. Zelf begon Biesheuvel 23 jaar geleden als ondernemer. De bankmanager stelde zich in die tijd nog op als een partner, maar intussen is veel veranderd, vindt de mkb-voorman. Hij sprak over een ‘‘kloof’’ die is ontstaan: ‘De bankier spreekt niet meer de taal van de ondernemer.’

K LI JK E RE S K O N IN JA A RC O N G LAND: ER MKB-NED VERENIGING

A:

PROGRAMM

7 november

Datum : Aanmelden:

r

:

Start congres

Boos: nieuw uitstel aanbesteden Opnieuw heeft, tot verontwaardiging van MKB-Nederland, de Tweede Kamer medio oktober de behandeling van de Aanbestedingswet uitgesteld. Het wetsvoorstel ligt al sinds maart van dit jaar in de wachtkamer. Met de huidige aanbestedingspraktijk is veel mis, waardoor mkb-ondernemers geen eerlijke kansen krijgen op overheidsopdrachten. De overheid koopt voor 60 miljard euro in, maar dat gebeurt op een manier die eerder last oplevert voor ondernemers dan een kans. In een brief aan de Tweede Kamer, nog onwetend over nieuw uitstel van het debat geagendeerd voor 13 oktober, heeft MKB-Nederland laten weten meer duidelijkheid te wensen over de eisen en voorwaarden die gaan gelden. De door ondernemers en inkopers ontwikkelde ‘Gids van proportionaliteit’ geeft goede aanbevevelingen en moet dwingend gaan gelden bij aanbestedingen, zo zegt de ondernemersorganisatie. Er ligt ook een voorstel van Kamerleden Verhoeven (D66) en Gesthuizen (SP) om het onnodig bundelen van opdrachten tegen te gaan. Mkb-ers maken nu te weinig kans op opdrachten. De tijd en kosten om aan te besteden wegen nu nauwelijks op tegen de baten. De problemen die MKB-Nederland al in een onderzoek uit 2005 aan de kaak stelde, zijn helaas vandaag de dag nog steeds praktijk. De richting die de nieuwe aanbestedingswet inslaat, pakt een hoop van deze problemen aan.

Bescherming winkelier Winkeliers, uitbaters van horecagelegenheden en andere kleine zelfstandigen kunnen straks niet meer hun pand worden uitgezet als de verhuurder besluit te gaan renoveren. Ook krijgt de winkelier recht op compensatie als het huurcontract toch wordt opgezegd. Een Kamermeerderheid (SP, PvdA, CDA en GroenLinks) wil hiervoor - tot tevredenheid van MKBNederland - de huidige wet wijzigen. Sinds een wetswijziging in 2003 kunnen winkeliers zomaar op straat worden gezet, omdat renovatie als dringend eigen gebruik staat vermeld. Vaak met desastreuze gevolgen.

s.nl

uu vanaf 15.00

Ontvangst: l: Netwerkborre Locatie:

2011

ongre www.mkbjaarc 16.00 uur 17.45 uur

, World Forum 10, Churchillplein n Haag 2517 JW De

melden kunt u zich aan dende brief een in de begelei in het bezit van Met de code . Bent u niet nl aarcongres.nl congres@mkb. jaar via op www.mkbj op tact met ons con dan m code, nee eschrijving en teb Rou . 12. 912 de website of tel.015-21 t u op genoem ijkheden vind parkeermogel

Entertainme Glennis Grac

VENEMENT & NETWERKE HÉT LOBBYKLEINBEDRIJF EN EN DD MI VOOR HET

dernemen! sen. Lang leve on denken in kan zijn doeners én ing om de wensen van hun Ondernemers voor de uitdag kennis van zij sie en Elke dag staan en dit met pas vullen. Zij do de basis van klanten te ver nheid vormen ve en betrokke dri and is trots op n erl Hu ed en. B-N zak lvaart. MK we en mie onze econo en mers! ondernemers deze onderne t succesvolle r gaan wij me ek over hoe we spr Op 7 novembe ge in en e Verhag kunnen minister Maxim d nog verder is hap in Nederlan e samenleving ondernemersc ondernemend Immers, een . len kke twi on en! ere goed voor ied de informele graag tijdens tmoeten wij u Na afloop on netwerkborrel. Lang leve on

dernemen!

Hans Biesheuve Voorzitter

l

Leendert-Jan Directeur

Presentatrice nd Sophie Hilbra

Ondernemer s Thecla Bodewe

Gastheer l Hans Biesheuve

Ondernemer mmel Reynier van Bo

Minister en Maxime Verhag

Ondernemer Ralph Cohen

Visser

Samen tegen veiligheid

Groen groeien Een energiebesparing van 20 procent voor 480 bedrijven en een vergroening van de energievoorziening voor nog eens 20 andere. Dat is de Groene Deal die MKB-Nederland op 3 oktober sloot. In deze MKB Green Deal zal MKB-Nederland 25 projecten met intermediairs opzetten om de drempels die ondernemers in de praktijk ervaren bij het realiseren van energiebesparing weg te nemen. Hoe minder drempels, hoe meer ondernemers maatregelen zullen nemen om energie te besparen. Ervaringen uit die projecten kunnen vervolgens als voorbeeld dienen voor alle ondernemers die energie willen besparen. MKB-Nederlandvoorzitter Biesheuvel zette ook zijn handtekening onder een overkoepelende ‘Groene Groei Deal’ tussen natuur- en milieuorganisaties, ondernemingen en de overheid. Dit brede verbond gaat concrete, duurzame innovaties door bedrijven en de toepassing daarvan stimuleren. Door de economische kansen van verduurzaming te verzilveren wordt op ondernemende, innovatieve wijze bijgedragen aan het behalen van nationale en internationale energie- en klimaatdoelstellingen. De inspanningen van MKB-Nederland, VNO-NCW en LTO Nederland zijn te volgen op de website www.OndernemendGroen.nl.

Minister Ivo Opstelten van Justitie gaf op 10 oktober het startsein voor de overheidscampagne ‘Pak de overvaller. Pak je mobiel’. Hij deed dat tijdens een bijeenkomst die MKB-Nederland en VNO-NCW organiseerden voor de aftrap van de Week van de Veiligheid. Doel van deze week is bedrijven bewust te maken van veiligheid en hen ertoe aan te zetten criminaliteit aan te pakken en te voorkomen. In de campagne ‘Pak de overvaller. Pak je mobiel’ roept de overheid burgers op een overval te filmen of fotograferen met hun mobiel en 112 te bellen. Het moment en plaats van de overval is belangrijk om de pakkans van overvallers te vergroten. Burgers en bedrijven kunnen de beelden op de website www.nationale-recherche.nl uploaden. MKB-Nederland en VNO-NCW organiseerden tijdens deze Week van de Veiligheid verschillende bijeenkomsten Criminaliteit en preventie voor bedrijven. Ook is er veel informatie beschikbaar over veiligheid en de rol die het bedrijfsleven hierin kan nemen. Minister Opstelten wil dat de komende vier jaren het aantal gepakte overvallers verdubbeld. Het aantal overvallen moet dalen van 2.900 in 2009 naar 1.900 in 2015. Overheid, bedrijfsleven, gemeenten, politie en Openbaar Ministerie werken hier gezamenlijk aan in het actieprogramma ‘Aanpak Overvalcriminaliteit’. In het project Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen (KVO-B) zet MKB-Nederland zich in om bedrijventerreinen veiliger te maken. Rotterdam is een proef gestart met camera’s in taxi’s. Ad Toet, directeur van brancheorganisatie Koninklijk Nederland Vervoer, presenteerde een voorbeeld aan de minister, de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb (ook voorzitter van de Taskforce Overvallen) en MKB-Nederlandvoorzitter Hans Biesheuvel.


MKB infor meert

50 Service

Nieuw MKB-Nederland verwelkomt een nieuw lid: de Nederlandse Vereniging van Rechtskundig Adviseurs. NVRA is al meer dan tachtig jaar de vereniging van en voor professionals in de juridische dienstverlening. Ruim 130 juristen, advocaten, gerechtsdeurwaarders en andere rechtshulpverleners zijn lid van de NVRA.

Regisseur Hoe haal je als ondernemer het beste uit je personeel? Veranderingen in de organisatie vragen om continue ontwikkeling van medewerkers. Hoe leergierig is uw bedrijf? Doe nu de Excelleerscan op www.mkbservicedesk.nl/ excelleerscan en word de regisseur van het leren. Na afloop ontvangt u een persoonlijk advies in uw mailbox van Excelleren.nu.

Import Het webinar Import, met onder andere Ruud Goesten van A Brand New Day gemist? Lees de hoogtepunten nog een keer na op www.mkbservicedesk.nl/webinarimport. Download daar ook de gratis whitepaper Eerste hulp bij importeren en bekijk het filmpje.

Laatste kans Veilig ondernemen Ter gelegenheid van de Week van de Veiligheid heeft MKBNederland een serie informatiebladen geproduceerd over diverse onderwerpen die met veiligheid te maken hebben: • Houd boeven buiten, houd geld in je za(a)k! • Subsidieregeling Veiligheid Kleine Bedrijven (VKB) • Voorkom vals alarm • Verklaring omtrent gedrag • Acquisitiefraude • Vertrouwenslijn Afpersing • Overvallen: subsidie voor preventieve maatregelen na overval • Geweld: voorkomen en omgaan met de gevolgen • Voegen en schadevergoeding En een praktijkinfo: • Interne fraude en criminaliteit Al deze producten zijn gratis te downloaden van www.mkb.nl/infobladen.

Laatste kans dit jaar om MKB-Nederland te ontmoeten op een ondernemerscongres: OC Zuidoost-Brabant, 10 november, Eindhoven www.ondernemerscongres.nl.

ONDERNEMERS WILLEN ONDERNEMEN Gratis eerste hulp De MKB Servicedesk van MKB-Nederland ontwikkelt met deskundige partners op velerlei onderwerpen gratis te downloaden boekjes, whitepapers en scans. Kijk voor een overzicht op www.mkbservicedesk.nl/tools.

Bespaar tijd op uw bankzaken met YourBusiness Banking • De Boekhoudkoppeling koppelt uw online boekhouding aan uw zakelijke rekening, al uw bij- en afschrijvingen worden automatisch in uw administratie verwerkt. • De Mobiel Bankieren app laat u altijd en overal zien of uw klanten betaald hebben en u kunt eenvoudig rekeningen betalen. • Onze adviseurs zijn bereikbaar op werkdagen tot 22.00 uur en op zaterdag tot 17.30 uur op 088 - 226 26 26.

Colofon Redactie Katja Lamers / k.lamers@mkb.nl / www.mkb.nl Volg MKB-Nederland op Twitter: www.twitter.com/MKBNL. Ook vindt u ons op LinkedIn (company/MKB-Nederland). Elke eerste donderdag van de maand in uw mailbox: de nieuwsbrief van MKB-Nederland met nuttige tips en informatie. Meld u aan op www.mkb.nl/nieuwsbrief. Een vraag over ondernemerschap? Stel hem aan de MKB Servicedesk: 088-6520020 (lokaal tarief). Lid worden van MKB-Nederland? Bel dan 088-6520026.

Zo regelt u uw bankzaken snel en gemakkelijk. Dat is zakelijk bankieren anno nu. Word nu klant en open online een zakelijke rekening op abnamro.nl/yourbusinessbanking


www.citroen.nl

RIJ BUSINESS CLASS VOOR EEN ECONOMY PRIJS

CITROËN NEMO Korting: Financial leasevoordeel: Totaal voordeel:

CITROËN BERLINGO

€ 1.000 € 1.250 € 2.250

Korting: Financial leasevoordeel: Totaal voordeel:

CITROËN JUMPY

€ 1.500 € 1.500 € 3.000

Korting: Financial leasevoordeel: Totaal voordeel:

CITROËN JUMPER

€ 2.500 € 2.250 € 4.750

Korting: Financial leasevoordeel: Totaal voordeel:

€ 2.500 € 3.050 € 5.550

NU VANAF ¤ 8.480

NU VANAF ¤ 10.350

NU VANAF ¤ 15.900

NU VANAF ¤ 17.910

Laadvolume tot 2,5 m3 Laadvermogen tot 685 kg

Laadvolume tot 3,7 m3 Laadvermogen tot 915 kg

Laadvolume tot 7 m3 Laadvermogen tot 1186 kg

Laadvolume tot 17 m3 Laadvermogen tot 1900 kg

De ruimte en het comfort van business class voor een economy prijs. Dat boekt u alleen bij Citroën. Want als u nu een Citroën bedrijfswagen least, profiteert u van extra korting én het aantrekkelijke financial leasetarief van 4,9%. Dat is inclusief alle luxe. Exclusief stewardess. Check dus snel in op citroen.nl of bij de Citroën-dealer.

Prijzen zijn excl. BTW en BPM, verwijderingsbijdrage, leges en kosten rijklaarmaken. Prijzen zijn na aftrek van de korting. Alle aanbiedingen zijn geldig bij de aan de actie deelnemende Citroën-verkooppunten en gelden t/m 30 november 2011. Financial Lease via Citroën Business Finance (0900 – 12 12 900 € 0,10 p/min.), actietarief geldig voor 12-24-36-48-60 maanden. Vraag uw dealer naar de actievoorwaarden. Afgebeelde modellen kunnen afwijken van de standaardmodellen. Prijs- en specificatiewijzigingen voorbehouden. Bel 0800-CITROËN (0800-2487636) voor meer informatie of kijk op www.citroen.nl.


Ondernemen! editie 7, 2011