Page 1

1

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle


1

INHOUDSOPGAVE

2

Inleiding ........................................................................................................................................................... 5 Onderwerp van het pakket en hoofddoel ............................................................................................. 5

2.2

Voor wie? ............................................................................................................................................... 5

2.3

Verwachte voorkennis ........................................................................................................................... 5

2.4

Totaalpakket .......................................................................................................................................... 5

2.5

Museumbezoek ..................................................................................................................................... 6

2.6

Verhalend ontwerp ................................................................................................................................ 6

2.7

Horizontale samenhang tussen leerdomeinen ...................................................................................... 6

2.8

Duur van het project .............................................................................................................................. 6

2.9

Werkvormen .......................................................................................................................................... 6

2.10

Didactisch materiaal .............................................................................................................................. 7

2.11

Contactpersoon ..................................................................................................................................... 7

Korte inhoud ................................................................................................................................................... 8 3.1

Voorbereidende lessenreeks ................................................................................................................. 8

3.1.1

Verhalend ontwerp ........................................................................................................................... 8

3.1.2

Overzicht lessenreeks ........................................................................................................................ 9

3.2

Museumbezoek ................................................................................................................................... 11

3.2.1

Verhalend ontwerp ......................................................................................................................... 11

3.2.2

Overzicht lessenreeks ...................................................................................................................... 12

3.3

Verwerkende lessen ............................................................................................................................ 13

3.3.1

Verhalend ontwerp ......................................................................................................................... 13

3.3.2

Overzicht lessenreeks ...................................................................................................................... 14

4

Eindtermen.................................................................................................................................................... 16

5

Leerplandoelen ............................................................................................................................................. 17

6

5.1

Leerplandoelen vvkbao ....................................................................................................................... 17

5.2

Leerplandoelen ovsg ............................................................................................................................ 19

5.3

Leerplandoelen go! .............................................................................................................................. 21

Programma.................................................................................................................................................... 25

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

3

2.1

2


6.1

Voorbereidende les(sen) (200’) .................................................................................................................... 26 7.1

Korte inhoud ........................................................................................................................................ 26

7.2

Dag 1: Instapactiviteit (les schrijven)( +/- 145’) (*).............................................................................. 26

7.2.1

Ontvangen van het postpakket + luisteren naar audiofragment 1 (*) ............................................ 26

7.2.2

Aanvraagformulier indienen bij het detectivebureau (*) ............................................................... 29

7.3

8

7.3.1

Instap ............................................................................................................................................... 32

7.3.2

Opleiding tot speurder (5 tot 6 lestijden) (*) .................................................................................. 32

7.3.3 zijn

Laatste afspraken: charter ondertekenen met afspraken en zoeken waar de leerlingen moeten 51

Het museumbezoek: deel 1: MOU + optioneel: deel 2: weefatelier............................................................. 54 8.1

9

Dag 2: opleiding tot speurder (200’) .................................................................................................... 32

Praktische informatie over het bezoek ................................................................................................ 54

8.1.1

Plaats bezoek................................................................................................................................... 54

8.1.2

Duur bezoek .................................................................................................................................... 54

8.1.3

Bereikbaarheid ................................................................................................................................ 54

8.1.4

Begeleiding gids............................................................................................................................... 54

8.1.5

Optie bezoek Huis de Lalaing .......................................................................................................... 54

8.1.6

Materiaal mee te brengen naar het mOU ....................................................................................... 54

Deel 1: Bezoek aan het MOU (100’) .............................................................................................................. 55 9.1

Praktische zaken .................................................................................................................................. 55

9.1.1

Indeling zaal..................................................................................................................................... 55

9.1.2

Behandelde wandtapijten ............................................................................................................... 55

9.2

Museumopdracht ................................................................................................................................ 56

9.2.1

Aanrommelfase ............................................................................................................................... 56

9.2.2

Beluisteren van de boodschap van Hanske: instructie opdracht .................................................... 56

9.2.3

Werkvorm: werken in speudersteams ............................................................................................ 57

9.2.4

Tips samenleggen en verdwenen tapijt vinden (20’) ...................................................................... 66

9.3

Wandelen naar het Huis de Lalaing (15’) ............................................................................................. 68

9.4

Bezoek aan het Huis de Lalaing (40’) ................................................................................................... 69

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

7

Praktische informatie bij het lezen van de handleiding ...................................................................... 25

3


9.4.1

Praktische zaken .............................................................................................................................. 69

9.4.2

Opdrachten ..................................................................................................................................... 70

Naverwerking (2de graad: 5 lestijden / 5de leerjaar: 8 lestijden) + evaluatie ............................................ 71

10 10.1

Korte inhoud ........................................................................................................................................ 71

10.2

Nabespreking van het museumbezoek (75’) ....................................................................................... 72

10.2.1

Motivatie ..................................................................................................................................... 72

10.2.2

Nabespreking .............................................................................................................................. 73

10.2.3

Audiofragment 11 + antwoord op onderzoeksvragen ................................................................ 76

10.3

Les 1: geschiedenis van de Oudenaardse wandtapijten (3 lestijden) .................................................. 77

10.3.1

Onderzoek naar de evolutie in het maken van wandtapijten (3 lestijden)................................. 77

10.3.2

Gilden (ENKEL BESTEMD VOOR 5de LEERJAAR) (25’) ................................................................. 81

10.4

Les 2: synthese van het project: Zelf karton ontwerpen (100’) ........................................................... 83

10.4.1

Maken van het karton (100’) ...................................................................................................... 83

10.4.2

Toelatingsproef tot de orde (50’)................................................................................................ 86

10.4.3

Evaluatie van het project ............................................................................................................ 87

Achtergrondinformatie voor de leerkracht .............................................................................................. 88

11.1

Hanske de Krijger ................................................................................................................................. 88

11.2

Wandtapijten ....................................................................................................................................... 89

11.2.1

Begrippenlijst .............................................................................................................................. 89

12

Dankwoord ............................................................................................................................................... 89

13

Bronvermelding ....................................................................................................................................... 90

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

11

4


2

INLEIDING

2.1

ONDERWERP VAN HET PAKKET EN HOOFDDOEL

Oudenaarde is heel bekend om zijn wandtapijten. De inwoners van de stad waren hier (en zijn er nog altijd) heel trots op. Met dit pakket willen we de Oudenaardse wandtapijten bij de kinderen onder de aandacht brengen en een hefboom vormen voor een blijvende interesse in de stad en zijn wandtapijten. De opzet van dit pakket is om de leerlingen op een speelse manier warm te maken voor het onderwerp wandtapijten. Daarbij willen we hen wijzen op de specifieke kenmerken van de wandtapijten. We willen hierbij de vaardigheden en attitudes van de kinderen aanscherpen: ze moeten nauwkeurig waarnemen, waardering opbrengen voor kunst, respect hebben voor oude materialen,…

2.2

VOOR WIE?

Het pakket ‘Oudenaardse wandtapijten’ richt zich vooral tot de scholen in en rond Oudenaarde. Scholen buiten Oudenaarde kunnen dit pakket ook gebruiken mits ze meer aandacht besteden aan het schetsen van de stad Oudenaarde en de figuur van Hanske de Krijger in de voorbereidende lessen. We richten ons specifiek op het 4de leerjaar lager onderwijs en graadklassen 2de graad. Dit pakket is ook uitvoerbaar in het 5de leerjaar, daarvoor kan u de bijkomende suggesties gebruiken.

2.3

VERWACHTE VOORKENNIS

Om dit pakket optimaal te gebruiken, is het vereist dat de eeuwenband al in de klas is aangebracht of u hem nu aanbrengt aan de hand van deze lessen. Dit is noodzakelijk omdat de leerlingen gedurende pakket het gebruik van de eeuwenband intens inoefenen. TOTAALPAKKET

We kozen ervoor om van dit pakket een totaalpakket te maken omdat we geloven dat dit het museumbezoek zo waardevol mogelijk zal maken. Ook sluit dit aan bij de visie op wereldoriëntatie, waarbinnen horizontale en verticale samenhang belangrijk is. Dit pakket bestaat uit 4 delen: -

-

Voorbereidende lessen (om kinderen voor te bereiden op het museumbezoek). De kinderen moeten deze lessen gevolgd hebben om het museumbezoek te kunnen volgen. We willen hen op deze manier voorbereiden zodat ze maximaal kunnen ontdekken in het museum zelf. Het museumbezoek: De kinderen brengen een bezoek aan het MOU. Verwerking: Na het museumbezoek volgt een klassikale verwerking om de inhouden verder te vast te zetten en te verdiepen. Evaluatie: We voorzagen een mogelijke evaluatie zodat u kan testen of de kennisdoelen bereikt zijn. In dit pakket wordt vooral aan vaardigheden en attitudes gewerkt. Deze kan u observeren.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

2.4

5


2.5

MUSEUMBEZOEK

Tijdens het uitvoeren van het pakket brengt u met uw klas een bezoek aan het MOU te Oudenaarde. Daar bezoeken ze de zaal van de wandtapijten. Dit bezoek neemt een halve dag in beslag. Optioneel kan u ervoor kiezen om een weefworkshop te volgen in Huis de Lalaing en het restauratieatelier te bezoeken. Indien u hiervoor kiest, duurt dit museumbezoek een ganse dag. Voor meer informatie: zie praktische informatie bij het museumbezoek.

2.6

VERHALEND ONTWERP

We kozen ervoor om te werken met een verhalend ontwerp. Kinderen worden meegenomen in een verhaal. We geloven dat dit hen zal stimuleren om meer te ontdekken in het museum. We kozen ervoor om rond Hanske De Krijger te werken omdat hij een gekend figuur is uit Oudenaarde. Het verhalend ontwerp wordt verteld aan de hand van audiofragmenten die u afspeelt van een cd.

2.7

HORIZONTALE SAMENHANG TUSSEN LEERDOMEINEN

Dit pakket is een pakket waarin verschillende leerdomeinen: wereldoriëntatie, Nederlands, wiskunde, muzische.. samen voorkomen in een realistische context. Zo leren kinderen hun vaardigheden functioneel toe te passen.

2.8

DUUR VAN HET PROJECT

Het pakket neemt volgend aantal lestijden in beslag: Voorbereidende lessen: 8 lestijden (minimum verspreid over 2 dagen: 3 lestijden – 5 lestijden) Museumbezoek: halve dag of optioneel ganse dag (met weefworkshop) Verwerkende lessen: 4 lestijden voor de 2de graad, 7 lestijden 5de leerjaar Evaluatie: 1 lestijd

U kan ervoor kiezen om intensief een week lang aan dit project te werken of dit te spreiden over meerdere weken. We raden aan om de voorbereiding voor het project te spreiden over een week omdat dit de motivatie van de leerlingen prikkelt. Dit maakt het verhalend ontwerp ook levensechter. De naverwerking zouden we kort laten volgen op het museumbezoek omdat de bevindingen van uit het museum dan nog fris in het geheugen zitten.

2.9

WERKVORMEN

Binnen dit pakket werken we voornamelijk in groepen. We geloven dat kinderen van elkaar leren en samenwerkingsvaardigheden aangeleerd moeten worden. Dit pakket leent zich hiertoe. We voorzagen verschillende vormen van groepswerk (parallel of roulerend systeem). Afhankelijk van uw klas kan u kiezen voor welk systeem u kiest.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

-

6


2.10 DIDACTISCH MATERIAAL Naast de voorziene materialen, zijn er ook materialen die u moet voorzien. In 2.12 worden deze opgesomd.

PER LES VOORBEREIDENDE SCHRIJFLES U ontvangt een doos met daarin alle nodige materialen voor de eerste les. SPEURDERSOPLEIDING U ontvangt een doos met daarop een brief van de speurder die u moet voorlezen. U kan de brief ook vervangen, maar dit staat verder beschreven. In de doos zitten allerlei kleinere dozen/mappen met materialen: 1 per opdracht. Bij de doos zit een lijst met materialen zodat u kan controleren of u alle materialen hebt. Er staat ook vermeld welk kopieerblad bij welke opdracht hoort. MUSEUMBEZOEK Alle materialen voor het museumbezoek zullen ter plaatse aanwezig zijn. U zorgt wel voor de werkbundels en de ingevulde diploma’s. VERWERKENDE LESSEN Net zoals bij de speurdersopleiding zal een doos ter beschikking gesteld worden met mapjes met de benodigde materialen.

KOPIËREN De werkbladen dient u zelf te kopiëren. Er staat in de lijst met materialen (hoofdstuk 3) in het geel aangeduid welke bladen u moet kopiëren en hoeveel keer.

2.11 CONTACTPERSOON Contactpersoon educatieve dienst: Dienst toerisme Oudenaarde: Onze gegevens: Liese Heirweg lieseheirweg@hotmail.com

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Om het overzichtelijk te maken, werd bij het pakket een kopieermap voorzien zodat u gemakkelijk alle bladen kan kopiëren.

7


3

KORTE INHOUD

Met dit beknopt overzicht willen we u de rode draad doorheen het pakket schetsen. Hierbij vertellen we de korte inhoud van het verhalend ontwerp. We tonen ook hoeveel tijd u moet voorzien en voor welk materiaal u moet zorgen. Verder in de handleiding vindt u het pakket gedetailleerd uitgewerkt.

3.1

VOORBEREIDENDE LESSENREEKS

3.1.1 VERHALEND ONTWERP De leerlingen krijgen een brief van Hanske de Krijger (meer informatie over de figuur vindt u bij achtergrondinformatie). Hij stelt zich hierin kort voor en vertelt dat er een wandtapijt verdwenen is. Dat vindt hij heel erg, want wandtapijten zijn heel belangrijk voor de stad Oudenaarde (ze zorgden ervoor dat de economie in Oudenaarde opleefde en de stad tot bloei kwam). De politie wil Hanske niet helpen en dus is hij op zoek naar topspeurders. Die denkt hij gevonden te hebben in het 4de leerjaar/ 2de graad/ 5de leerjaar. Hij heeft de kinderen al van op de toren geobserveerd en denkt dat ze hem zeker kunnen helpen. Daarvoor moeten de leerlingen echter eerst een opleiding volgen tot speurder. Ze kunnen het opleidingspakket ontvangen wanneer ze een aanvraagformulier invullen en dat mailen of opsturen naar het opleidingsbureau voor speurders ‘Speurders for stummies’. (functioneel schrijven)

Wanneer ze alle opdrachten opgelost hebben, zijn ze klaar voor de eindproef van hun opleiding, namelijk het vinden van het verdwenen wandtapijt. Daarbij moeten ze een charter ondertekenen waarin ze beloven dat ze zich aan de afspraken zullen houden. Ze krijgen ook de opdracht om de kortste weg te zoeken van school naar het MOU, de plaats van de misdaad.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Na het opsturen van hun aanvraagformulier ontvangen de leerlingen het opleidingspakket en kunnen ze hun opleiding tot speurder aanvatten. Hierbij komen verschillende doe-opdrachten aan bod die ze moeten oplossen. Hiervoor worden ze verdeeld in speurdersteams waarbinnen ze het ganse project zullen werken.

8


3.1.2 OVERZICHT LESSENREEKS Hieronder ziet een tabel met de tijdsverdeling, de korte lesinhoud en de materialen die u moet voorzien. Het project wordt verder uitgewerkt in de gedetailleerde lesfiches.

Korte lesinhoud

Materialen door u te voorzien

25’

Kennismaking met het pakket, opstart pakket

/

Materiaal in het pakket voorzien -

120’ (beste verdelen in 2 lestijden van 75’ en 25’)

Aanvraagformulier indienen om speurder te worden.

-

5 tot 6 lestijden

Speurderopsopleiding (groepsopdracht) (bestaat u deze opdrachten:) Opdracht 1: Ontcijferen een geheimschrift. (klassikale opstart) Opdracht 2: Een speurderslogo maken. Opdracht 3: Multisensorieel waarnemen. Opdracht 4: Gebeurtenissen plaatsen op de eeuwenband + speurders moeten goed

Kopie A3-blad per groep Kopie werkbundel: 1 per leerling Kopie aanvraagformulier: 1 per leerling Kopie kladversie aanvraagformulier: 1 per kind 1 envelop per kind

-

Kopie van het speurdersdossier: 1 per groep Opdracht 1 Kaartjes met de naam van het team + naam leerling op: 1 kopie per klas Werkblad ontcijferen: 1 kopie per kind Opdracht 2 Hard papier: 1 A5-blad per leerling) Scharen 1 veiligheidsspeld per leerling Evt. lamineerhozen Wasco / stift / …. om logo te versieren Opdracht 3

-

-

Een cd met de audiofragmenten van Hanske de Krijger. Een grote afbeelding van Hanske de Krijger. Folder van de speurdersfirma ‘speurders for stummies’ Stadskaart van Oudenaarde Werkbladen waarbij de kinderen geholpen worden om op zelfstandige basis een aanvraagformulier in te vullen. Kladversie van het aanvraagformulier Nette versie van het aanvraagformulier Bundel waarin beschreven wordt welke stappen de kinderen moeten zetten.

U ONTVANGT EEN GROTE DOOS MET DAAROP DE BRIEF VAN DE SPEURDERS. IN DE DOOS ZITTEN VERSCHILLENDE KLEINERE DOZEN/MAPPEN MET DE OPDRACHTENFICHES EN MATERIALEN IN. Algemeen - Speurdersdossier met: Voorblad Volgorde van de opdrachten (opdracht 1) Notitieblad geluiden (opdracht 3) Opzoeken op internet (opdracht 4) Vragen over het wandtapijt (opdracht 6) - Cd met audiofragmenten - Opdrachtenkaarten per opdracht Opdracht 1

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Tijdsverdeling

9


Opdracht 5: Een speurdersbril ontwerpen. Bufferopdracht: Zoek op… Opdracht 6: Brainstormen over de opdracht zelf. (Klassikaal)

-

Blinddoeken Cd-speler Zoekplaat Hanske de Krijger: 1 kopie per groep

Opdracht 4 Cd- speler Computer met internet Opdracht 5 Kleurpotloden 1 rechthoekige koekendoos per kind Stempels en verf OF krantenpapier/tijdschriften Perforator Touw Nietmachine

-

Brief speurders Kaartjes groepsverdeling Grote platen met namen van de speurdersteams Kaarten met uitleg van de taken Werkblad ontcijferen

Opdracht 2 - Verschillende vierhoeken/driehoeken Opdracht 3 - Zoekplaat Hanske de Krijger en wandtapijten - Cd met geluiden op - 4 zakken met allerlei voorwerpen - Correctiesleutels Opdracht 4 Eeuwenband Cd met audiofragment Opdracht 5 Schilderij Paul Klee

25’

-

Charter ondertekenen Kortste weg zoeken van school naar het museum

-

Kopie charter: 1 per klas

Opdracht 6 / Opdracht 7 -

Charter Postkaart stadhuis Kaarten Oudenaarde -

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

onderzoek kunnen voeren (zaken opzoeken).

1 0


3.2

MUSEUMBEZOEK

3.2.1 VERHALEND ONTWERP Stadhuis De leerlingen komen aan in het MOU. Daar ontvangen ze een boodschap van Hanske.

Hanske kan niet zomaar zijn plaats verlaten op de toren en kan dus zijn notitieboekje niet gaan halen. De speurders-in-spe moeten dus eerst de notities terug verzamelen. Hanske geeft de speurders-in-spe opdrachten zodat ze zich kunnen bewijzen als speurder. Per goed opgeloste opdracht zegt Hanske waar ze een notitie kunnen vinden. De opdrachten gaan over de wandtapijten. Hanske vindt het immers belangrijk dat ze heel wat leren over de wandtapijten. Ze moeten toch goed weten waar ze naar op zoek zijn en waarom dat dit zo belangrijk is voor de stad. Tijdens het oplossen krijgen de leerlingen assistentie van de assistent van Hanske: een gids in het museum. De leerlingen lossen de opdrachten op hun speurdersteams. Wanneer ze een opdracht oplossen gaan ze ter correctie naar de assistent van Hanske (de leerkracht) die de opdracht corrigeert. Wanneer de opdracht goed opgelost is, vinden ze een aanwijzing naar het stukje uit het notitieboekje. Leggen ze alle tips samen dan vinden ze het verdwenen wandtapijt dat verhangen blijkt te zijn. Hanske had dit niet opgemerkt omdat het er zo anders uitziet dan alle andere wandtapijten. Hij vraagt zich zelfs af of het wel een echt tapijt is? De leerlingen vergelijken de oude en het nieuwe wandtapijten om dit te onderzoeken. En ja, het blijkt een echt wandtapijt te zijn, maar wel een modern. Nu worden er immers nog altijd wandtapijten gemaakt! Hanske is heel blij en de leerlingen krijgen hun diploma van speurder want dat hebben ze echt wel verdiend. Optioneel: Om hen te belonen mogen de kinderen een weefworkshop volgen in Huis de Lalaing en een bezoek brengen aan het restauratieatelier en het VASA-atelier.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Hanske is zelf ook al op zoek gegaan naar het wandtapijt. Hij vond echter niks en heeft per ongeluk zijn notities laten slingeren in het MOU. In de notities schreef hij een beschrijving van het verdwenen wandtapijt en de plaats waar er, volgens hem, verder onderzoek nodig is.

1 1


Tijdsverdeling 5’ 10’

Korte lesinhoud Aanrommelfase: wandtapijten bekijken Instructie opdracht

Materialen door u te voorzien

90’

Werken in speurdersteams

1 horloge per team Speurdersbril per kind Speurderslogo Speurderscharter Diploma per leerling (zie kopieermap)

-

Bufferopdracht Verkennende opdracht: 1 wandtapijt observeren (20’) Opdracht 2: Waaruit zijn wandtapijten gemaakt? (8’) Opdracht 3: Welke kleur hebben wandtapijten? (10’) Opdracht 4: Weversmerken (15’) Opdracht 5: Samenleggen van de tips (10’)

Kopie speurdersdossier (1 per team)

Materiaal in het pakket voorzien cd-speler CD Speurdersdossier (kopie door u te voorzien: 1 per groep) Algemeen CD Speurdersdossier (kopie door u te voorzien): 1 per groep Speurderdiploma (kopie per kind door u te voorzien) Mapje per opdracht met: o Opdrachtenfiche o Correctiesleutel o Specifieke materialen o Tip naar notitie Hanske Gecorrigeerd speurdersdossier Per team een harde schrijfkaft met enveloppe en lampje. Potloden Blad roulatiesysteem voor de leerkracht Verstopte notities Tafel, stoel, lamp voor de leerkracht Bufferopdracht Prenten van de wandtapijten. Kaartjes met de eeuwen. Bord met onderverdeling verdure/ picturale wandtapijten. Opdrachtenfiche. Opdracht 1 Opdrachtenfiche Detailfoto van het wandtapijt (per groep) Verhaal kunstenaar

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

3.2.2 OVERZICHT LESSENREEKS

1 2


3.3

Verdwenen wandtapijt vinden 1. Wandtapijt in het museum zoeken aan de hand van notities. 2. Zoeken of het een echt modern wandtapijt is: vergelijking tussen oude en moderne wandtapijten. 3. Wandtapijt = gevonden. Kinderen krijgen hun diploma.

VERWERKENDE LESSEN

3.3.1 VERHALEND ONTWERP Verwerkende lessenreeks: Hanske voelt zich schuldig omdat hij de kinderen op zoek heeft gestuurd naar een verhangen wandtapijt en wil hen daarom de kans geven om toe te treden tot ‘de orde van de beschermers van de Oudenaardse wandtapijten’. Deze orde is enkel bestemd voor de allerbeste wandtapijtenkenners. Om te mogen toetreden tot deze orde moeten de kinderen wel slagen voor de toelatingsproef en een karton ontwerpen met de klas. Hanske belooft hen hierbij te helpen. Samen met hem herhalen de leerlingen wat ze leerden in het museum. Ze moeten verschillende opdrachten oplossen in een werkbundel. Per opdracht kunnen ze een puzzelstuk verzamelen. Wanneer ze puzzel volledig is, bekomen ze dat ze een karton voor een wandtapijt moeten maken. De leerlingen ontwerpen een karton voor een wandtapijt. Wandtapijten werden immers niet zomaar geweven. Men maakte eerst een soort ontwerp: een ‘karton’: een schilderij van het wandtapijt. Dit maken de leerlingen samen met de ganse klas. Dit sturen ze op naar het stadhuis. Tot slot volgt er een de toelatingsproef / toets. Dit is de ultieme test voor de leerlingen. Slagen de leerlingen hierin dan treden ze toe tot ‘de orde van de beschermers van de Oudenaardse wandtapijten’. Ze ontvangen hiervan een certificaat.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

25’

Opdracht 2 Voelbord stof Stukje wandtapijt Opdrachtenfiche Opdracht 3 en 4 Opdrachtenfiche cd-speler Notities Roulettes Briefjes met de zaken die de kinderen moeten vergelijken

1 3


(5de leerjaar: Hanske weet veel doordat hij al zo veel mensen gezien en gehoord heeft vanop zijn toren. Hij gidst hen door de geschiedenis van de wandtapijten en laat hen verschillende zaken opzoeken. Via allerlei opdrachten komen de leerlingen meer te weten over de geschiedenis van de wandtapijten. Elke speurdersteam onderzoekt een deeltje van de geschiedenis en dit stellen de leerlingen aan elkaar voor.) Dit is deel van hun toelatingsproef.

Tijdsverdeling

Korte lesinhoud Nabespreking museumbezoek

Materialen door u te voorzien Kopies werkbundel ‘vastzetting’

3 lestijden

Op onderzoek naar wandtapijten in de tijd

-

-

Kopies werkbundel Sandwichman: a. een cursusblad, b. twee A3-bladen c. plakband/touw Quiz: a. papier om de quizkaarten te maken Een pancarte: a. curusblad en A3-blad (net). Hier kunt u ook opteren om de leerlingen hun pancarte op het

Materiaal in het pakket voorzien  Werkbladen -> U kopieert voor elk kind een werkblad zodat alle kinderen een vastzetting op papier hebben.  Bundel museumbezoek  Eeuwenband  Enveloppe met nummers op met daarin bijhorende puzzelstukken.  Foto’s opdracht 2: kleuren in wandtapijten + foto’s moderne wandtapijten  Foto’s opdracht 4: Foto’s wandtapijten  Foto’s opdracht 6: Foto’s restauratieatelier  Opdracht 6: Informatie: Waarvoor werd een wandtapijt gebruikt?  Foto’s opdracht 7: wandtapijten. Werkbundel voor de leerlingen met vragen over de eeuw. Informatiebundel per eeuw. Fiches met uitleg rond de voorstelling

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

3.3.2 OVERZICHT LESSENREEKS

1 4


0,5 lestijd

De gilden

-

2 lestijden

Karton maken

-

1 Lestijd

Toelatingsproef tot de orde van de beschermers van de wandtapijten

-

bord te laten maken. Een nieuwsbericht: a. cursusbladen b. een das voor de nieuwslezers Een reclamespot: a. een open ruimte Kopie werkblad : 1 per kind

Materiaal om het karton in te kleuren. Karton te gebruiken voor de opdracht. (vierkant 25 x25 per kind) Toelatingsproef: 1 kopie per kind Certificaat: 1 kopie per kind.

-

Informatiefiche gilden Werkblad

-

Voorbeeld van een weverskarton. Prenten ‘Hoe wordt een wandtapijt gemaakt?’: wever, verver, schilder. Toelatingsproef Certificaat (te kopiëren door de leerkracht naargelang het aantal leerlingen.) Prenten toelatingsproef

-

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

-

1 5


4

EINDTERMEN

WERELDORIËNTATIE      

2.1: Van technische systemen uit hun omgeving zeggen uit welke materialen of grondstoffen ze gemaakt zijn. 3.1: Drukken in een niet-conflictgeladen situatie, eigen indrukken, gevoelens, verlangens, gedachten en waarderingen spontaan uit. 5.3: Kunnen in een kleine groep voor een welomschreven opdracht een taakverdeling en planning in de tijd opmaken. 5.9: Tonen belangstelling voor het verleden, heden en de toekomst, hier en elders. 6.1: Kunnen aan elkaar een te volgen weg tussen twee plaatsen in de eigen gemeente of stad beschrijven. Ze kunnen deze reisweg ook aanduiden op een plattegrond. 7: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen.

MUZISCHE OPVOEDING      

1.1: Door middel van kunst- en beeldbeschouwing een persoonlijk waardeoordeel ontwikkelen over beelden en beeldende kunst van vroeger, van nu en van verschillende culturen. 1.2: Door betasten en voelen (tactiel), door kijken en zien (visueel) impressies opdoen, verwerken en erover praten. 1.4: Plezier en voldoening vinden in het beeldend vormgeven en genieten van wat beeldend is vormgegeven. 1.6: Tactiele, visuele impressies, ervaringen, gevoelens en fantasieën op een beeldende manier weergeven. 6.1: Blijvend nieuwe dingen uit hun omgeving ontdekken. 6.2: Zonder vooroordelen naar kunst kijken en luisteren.

WISKUNDE

2.12: Kloklezen (analoge en digitale klokken). Zij kunnen tijdsintervallen berekenen en zij kennen de samenhang tussen seconden, minuten en uren. 3.2: Op basis van volgende eigenschappen de volgende meetkundige objecten herkennen en benoemen : in het vlak : punten, lijnen, hoeken en vlakke figuren (driehoeken, vierhoeken, cirkels).

NEDERLANDS   

De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = beschrijven) de informatie achterhalen in 1.1: Een voor hen bestemde mededeling met betrekking tot het school- en klasgebeuren. De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = beschrijven) het gepaste taalregister hanteren als ze: 2.3: Over een op school behandeld onderwerp aan de leerkracht verslag uitbrengen. De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = structureren): 4.5: Een formulier invullen met informatie over henzelf.

ICT   

6: Kunnen ict gebruiken bij het voorstellen van informatie aan anderen. 7: Kunnen met behulp van ict voor hen bestemde digitale informatie opzoeken, verwerken en bewaren. 8: Kunnen ict gebruiken om op een veilige, verantwoorde en doelmatige manier te communiceren.

SOCIALE VAARDIGHEDEN    

1.3: De leerlingen kunnen zorg opbrengen voor iets of iemand anders. 1.5: De leerlingen kunnen bij groepstaken leiding geven en onder leiding van een medeleerling meewerken. 3: De leerlingen kunnen samenwerken met anderen, zonder onderscheid van sociale achtergrond, geslacht of etnische origine.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

1 6


5

LEERPLANDOELEN

5.1

LEERPLANDOELEN VVKBAO

WERELDORIËNTATIE 0.5: Kinderen werken samen. 0.12: Kinderen kunnen uit een aantal vaststellingen zelf conclusies trekken. Dat houdt in dat ze: - waarnemingen met elkaar kunnen confronteren en zo tot vaststellingen komen, - vaststellingen kunnen combineren tot een besluit. 0.15: Kinderen kunnen verslag uitbrengen over hun bevindingen. Dat houdt in dat ze waarnemingen tijdens een leerwandeling, een demonstratie, een onderzoek, … kunnen noteren en weergeven - met woorden, in tekeningen, - meer mathematisch: in tabellen, in grafieken. 3.3 : Kinderen merken verschillende schoonheidsaspecten op in hun omgeving. Dat houdt in dat ze: - aspecten als licht, ruimte, lijn, vorm, patroon, compositie, harmonie, kleur, authenticiteit, textuur, ritme, … kunnen herkennen.

Dat houdt in dat ze: - bij een bezoek aan een atelier, een academie, een tentoonstelling, een bibliotheek, een (poppen)-theater, een (heemkundig) museum, een monument, … vaststellen hoe verschillende kunst wordt (werd) gecreëerd. - ervaren, vaststellen en uiten hoe verschillende kunstenaars werk(t)en, wat er allemaal bij komt (kwam) kijken en hoe kunstwerken ontstaan. 3.10: Kinderen zien in dat mensen en gemeenschappen veel waarde hechten aan kunst. Dat houdt in dat ze: - vaststellen en uiten dat mensen kunst verhandelen, - vaststellen en uiten dat sommige kunstuitingen zo waardevol worden geacht dat ze met zorg en respect worden bewaard, hersteld of vernieuwd. 6.4 : Kinderen zien in dat veel voorwerpen in hun omgeving een aanvulling of verbetering zijn van menselijke functies en maken er functioneel gebruik van. Dat houdt in dat ze: - vaststellen en uiten waarvoor bepaalde instrumenten worden gebruikt. 8.11: Kinderen kunnen de eeuwenband en een tijdband van de grote perioden in de Europese geschiedenis functioneel gebruiken. Dat houdt in dat ze op de eeuwenband of tijdband: - een aantal belangrijke economische en sociale samenlevingsvormen, gebeurtenissen, objecten, figuren, gebouwen, fenomenen, … kunnen situeren, onder andere:

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

3.9: Kinderen ontdekken dat het creëren van kunst zowel inspiratie als inspanning vraagt.

1 7


- . duidelijke historische elementen in hun omgeving, - . fenomenen als kinderarbeid, pest, migratie, slavernij. 8.12: Kinderen zien in dat mensen, dieren, planten, objecten, opvattingen, structuren, … evolueren in de tijd. Dat houdt in dat ze: - met voorbeelden kunnen aantonen hoe dagelijkse gebruiksvoorwerpen, kleding, gebouwen, in de tijd evolueren, - een aannemelijke verklaring kunnen geven voor vastgestelde evoluties.

MUZISCHE OPVOEDING: BEELDOPVOEDING           

2.4: Informatie halen uit beelden. 3.2: Aangewende technieken en materialen kennen. 3.6: Verschillende soorten beelden herkennen (stilleven, portret, religieus). 4.2: Details in werkstukken van dichtbij bekijken. 4.3: Grote werkstukken vanop afstand bekijken om een beter overzicht te hebben. 5.1: Experimenteren met allerlei materiaal. 10.10: Ruimte suggereren door wat verder weg is kleiner voor te stellen. 12.3: De begrippen. verkant, driehoek,.. herkennen, benoemen en verwerken in een samengestelde vorm. 12.5: Een vorm zodanig versieren dat het karakter ervan versierd wordt. 13.8: Verschillende tinten groen maken door te mengen. 14.7: Een werkstuk creëren als onderdeel van een groepswerk.

WISKUNDE

MK 7: De relatie leggen tussen 3D situaties en hun voorstellingen om zich te oriënteren in de ruimte: o Tekeningen, foto’s, maquettes, plattegronden o Kaarten . MK 16: Bij vierhoeken de eigenschappen van de zijden en de hoeken onderzoeken en verwoorden en de vierhoeken benoemen met de termen: o Vierkant en rechthoek (3de leerjaar) o Ruit, parallellogram, trapezium (4de leerjaar).

NEDERLANDS LUISTEREN EN SPREKEN 

 

L 2.2.2: Boodschappen begrijpen: in onder meer voor leerlingen radio-uiteenzettingen informatie herkennen en achterhalen over: o namen, eigenschappen en kenmerken van personen, dieren, voorwerpen, o tijd- en plaatsaanduidingen, o volgorde van gebeurtenissen en handelingen, o bedoelingen. S 1.11: Verslag uitbrengen aan leeftijdsgenoten en aan de leerkracht over onder meer onderzoekjes, bezoeken. S 1.116: Beschrijven hoe iemand of iets eruit ziet volgens kleur, vorm, grootte of specifieke eigenschap.

SCHRIJVEN  

Schr 2.2.2: Materiaal selecteren volgens diverse criteria: bewijskracht, argumentatiewaarde. Schr 2.2.4: Teksten uitschrijven, rekening houdende met de afstand en het verwerkingsniveau: formulieren invullen met informatie van zichzelf.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

1 8


Schr 2.2.5: Teksten verzorgen, nalezen en herwerken: ervaren en beseffen dat je visuele boodschappen en teksten verzorgt door ze na te lezen, te controleren, te herwerken.

TAALBESCHOUWING 

5.2

Tb 24.2: Het alfabet kennen en daarbij de term ‘alfabet’ gebruiken.

LEERPLANDOELEN OVSG

WERELDORIËNTATIE MAA-SEV-11: De leerlingen tonen respect voor alle vormen van arbeid.

MAA-SCV-14: De leerlingen ervaren dat taakverdelend werken of samenwerken zinvol kan zijn en kunnen de positieve gevolgen daarvan verwoorden. MAA: PJV-3: De leerlingen kunnen zelf waken over het naleven van regels die zij afgesproken hebben. MNS-SC-1.1.4: De leerlingen drukken in een niet-conflictgeladen situatie eigen indrukken, gevoelens, verlangens, gedachten en waarderingen spontaan uit. MNS-SC-1.3.2: De leerlingen begrijpen dat samenwerken noodzakelijk kan zijn om een bepaald doel te bereiken. MNS-SV-2.1.3: De leerlingen kunnen zelf waken over het naleven van regels die zij afgesproken hebben. MNS-SV-2.1.5: De leerlingen kunnen bijspringen als anderen elkaar niet begrijpen. MNS-SV-2.2.3: De leerlingen stellen op een adequate wijze vragen. MNS-SV-2.5.5: De leerlingen kunnen de verantwoordelijkheid van een groepstaak op zich nemen. MNS-SV-2.12.5: De leerlingen kunnen met hulp van een volwassene regels en een taakverdeling afspreken met het oog op een vlotte groepswerking bij een spel of taak .

NAT-LN-5: De leerlingen kunnen gericht waarnemen met al hun zintuigen en kunnen hun waarnemingen op verschillende manieren uitdrukken. NAT-LN-8: De leerlingen kunnen gericht waarnemen met al hun zintuigen en kunnen hun waarnemingen op een systematische wijze noteren. RUI-43: De leerlingen kunnen op een plattegrond van de eigen gemeente of stad de voor hen bekende plaatsen terugvinden. RUI-45: De leerlingen kunnen op een plan van de buurt/stad de kortste weg aanwijzen/tekenen tussen twee punten. RUI-60: De leerlingen kunnen plaatsen en gebeurtenissen waar ze kennis mee maken, lokaliseren op een in die context passende kaart. TEC-BT-8: De leerlingen kunnen van courante voorwerpen uit hun omgeving zeggen uit welke materialen en grondstoffen ze gemaakt zijn. TIJD-50: De leerlingen kunnen eenvoudige, aan hun niveau aangepaste bronnen raadplegen om meer te weten te komen over het leven van de mensen van vroeger. TIJD-54: De leerlingen kunnen jaartallen op een eeuwenband aanduiden.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

MNS-SV-2.12.8: De leerlingen kunnen overleggen naar aanleiding van een groepsopdracht.

1 9


TIJD-55: De leerlingen kunnen van een jaartal zeggen in welke eeuw dit thuishoort. TIJD-58: De leerlingen kunnen belangrijke historische figuren en gebeurtenissen waarmee ze kennismaken, situeren in de juiste tijdsperiode aan de hand van een tijdsband: buurt, gemeente, provincie, gewest.

MUZISCHE OPVOEDING: BEELDOPVOEDING MV-BLD-OM-1.5: Kinderen ervaren, ontdekken de eigenschappen en kenmerken van de verschillende soorten materialen en hulpmiddelen. MV-BLD-OM-1.7 :kinderen ontdekken beeldelementen. MV-BLD-OM-2.3: Kinderen experimenteren met beeldelementen. Ze onderzoeken de mogelijkheden van kleur, vorm, volume, structuur, ritme, textuur, contrast, compositie, beweging, ... MV-BLD-OM-3.1 :Kinderen kunnen middelen functioneel gebruiken. MV-BLD-BS-2 :Kinderen praten over beelden uit hun omgeving. MV-BLD-BS-3: Kinderen praten over het werk van anderen. MV-BLD-BS-3: Kinderen kunnen een beeldelement in een werk aangeven. MV-BLD-BS-6 :Kinderen ervaren dat beelden een inhoud, betekenis of doel kunnen hebben.

WISKUNDE MVL.CLAS.2.1: De lln. kunnen bij onderstaande vierhoeken de eigenschappen van zijden en hoeken ontdekken en verwoorden en omgekeerd op grond van die eigenschappen de figuren benoemen: vierkant. MVL.CLAS.2.2: De lln. kunnen bij onderstaande vierhoeken de eigenschappen van zijden en hoeken ontdekken en verwoorden en omgekeerd op grond van die eigenschappen de figuren benoemen: rechthoek.

MVL.CLAS.2.4: De lln. kunnen bij onderstaande vierhoeken de eigenschappen van zijden en hoeken ontdekken en verwoorden en omgekeerd op grond van die eigenschappen de figuren benoemen: vierkan:. parallellogram. MVL.CLAS.2.5: De lln. kunnen bij onderstaande vierhoeken de eigenschappen van zijden en hoeken ontdekken en verwoorden en omgekeerd op grond van die eigenschappen de figuren benoemen: trapezium.

NEDERLANDS SCHRIJVEN SCH-DV-D02-01-01: De leerlingen kunnen antwoorden op vragen in functie van het beschrijven van een voorwerp. SCH-DV-D02-02-01: De leerlingen kunnen informatie aflezen van een afbeelding of foto indien het gaat over bekende onderwerpen of figuren. SCH-DV-D02-03-02: De leerlingen kunnen zich de vragen stellen die essentieel zijn voor het achterhalen van de informatie op een afbeelding of een foto. SCH-DV-D02-04-01: De leerlingen kunnen informatie verzamelen door associëren. SCH-DV-D02-04-04: De leerlingen kunnen informatie verzamelen door antwoord te geven op de vragen: "wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe, …".

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

MVL.CLAS.2.3: De lln. kunnen bij onderstaande vierhoeken de eigenschappen van zijden en hoeken ontdekken en verwoorden en omgekeerd op grond van die eigenschappen de figuren benoemen: ruit.

2 0


SCH-DV-D02-05: De leerlingen kunnen tijdens een gesprek de belangrijkste gegevens aan de hand van trefwoorden noteren. SCH-DV-D03-02-: De leerlingen kunnen informatie ordenen volgens het onderwerp. SCH-TV-04-08: Ze kunnen schriftelijk antwoorden op vragen over verwerkte inhouden in relevante en goed gestructureerde zinnen. LUISTEREN LUI-DV-D02.05: De leerlingen kunnen hun voorkennis over het onderwerp meedelen door te vertellen, te tekenen of te dramatiseren. NL-LUI-DV-D03.04.05.01: De leerlingen kunnen de structuur vinden in eenvoudige informatieve teksten met een chronologische opbouw. LUI-DV-D03.06.02: De leerlingen kunnen het thema omschrijven als over wie of wat de tekst gaat. LUI-DV-D06-16: De leerlingen kunnen met behulp van de gemaakte aantekeningen op hun niveau een samenvatting maken.

5.3

LEERPLANDOELEN GO!

31212

Afspraken maken over aspecten van het werk of het samenleven in de groep en deze vastleggen in pictogrammen of tekst.

herhalen

31325

Illustreren met eigen voorbeelden dat elke groep zijn eigen afspraken, regels, normen en waarden maakt.

bereiken

31408

Met een eigen voorbeeld de weg die een product aflegt van producent tot verbruiker illustreren.

bereiken

33207

Van veel voorkomende en zelf vaak gebruikte technische systemen Illustreren hoe ze ondermeer gebaseerd zijn op de kennis van natuurlijke verschijnselen. Waarom werden net die materialen en grondstoffen gebruikt? (relatie natuurkundig verschijnsel en functie) Voorbeelden: zie bijlage 1 (p. 77) Zie ook leerlijn natuur (doelstelling 3.2.6.20, 3.2.6.21, 3.2.6.22 en 3.2.6.23)

aanzetten

32103

Verschillen onderscheiden in geluid, geur, kleur, smaak en voelen.

herhalen

32104

Gericht waarnemen met alle zintuigen en die waarnemingen op een systematische wijze noteren.

herhalen

32104

Gericht waarnemen met alle zintuigen en die waarnemingen op een systematische wijze noteren.

herhalen

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

WERELDORIĂ‹NTATIE

2 1


34119

eeuw;

herhalen

34404

De digitale klok lezen en interpreteren.

herhalen

34409

De analoge klok lezen en interpreteren tot op de minuut nauwkeurig.

herhalen

34518

Eenvoudige geschiedkundige informatie halen uit historische sporen uit de omgeving (gebouwen, straatnamen, kerkhoven, voorwerpen …).

bereiken

34519

Enkele historische feiten, personages, gebouwen, gebeurtenissen, toestanden …, uit de omgeving ordenen (chronologisch rangschikken en situeren) op een eeuwband (vier periodes: ‘langer geleden’, ‘19e eeuw’, ‘20e eeuw’ en ‘21e eeuw’ - 20e eeuw en begin 21e eeuw per 10 jaar indelen).

herhalen

34520

Eenvoudige informatie halen uit historische geschriften, prenten, schilderijen, foto’s, films … die handelen over de omgeving.

bereiken

34521

De tijd tussen gebeurtenissen bij benadering bepalen met behulp van een tijdband.

bereiken

34527

Met behulp van de tijdband eenvoudige relaties leggen tussen feiten, personages, gebeurtenissen, toestanden, uit eenzelfde eeuw of periode …die handelen over de eigen omgeving.

bereiken

34538

De leerlingen tonen belangstelling voor het verleden, heden en toekomst, hier en elders.

bereiken

Een beschreven route afleggen in de gemeente. bereiken

35326

Zelf een route zinvol uitstippelen en afleggen (bijv. zonder omweg, rekening houdend met hindernissen …) in de gemeente.

bereiken

35504

De plattegrond oriënteren (richten) op basis van herkenningspunten in de werkelijke ruimte.

bereiken

35531

Plaatsen lokaliseren op een kaart van de gemeente.

herhalen

35607

De schaalaanduidingen (breukschaal en lijnschaal) op een kaart gebruiken om de werkelijke afstand tussen twee plaatsen in Vlaanderen te berekenen.

aanzetten

35613

Een eenvoudige legende van een kaart gebruiken (bijv. wegenkaart van de gemeente).

bereiken

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

35318

2 2


MUZISCHE OPVOEDING 

1.1: Inzien dat een werkstuk ontstaan is door een samenhang van ideeën, gevoelens, materialen en technieken; inzien hoe ideeën, gevoelens, emoties worden weergegeven met behulp van materialen en technieken. o Dit houdt in: o in een beeldend werkstuk de ideeën, gevoelens, materialen en technieken: o waarnemen door het geheel te ontleden in delen; o interpreteren door een ruim aanbod van kenmerken in het waargenomen beeld te ontdekken; o van de beeldaspecten vergelijken; o van meerdere beeldvormen vinden; o van de gevonden beelden concretiseren. 1.3: Na doorgevoerde observatie een beter inzicht krijgen in de wijze waarop een beeld is ontstaan; de opbouw van het geobserveerde begrijpen en kritisch interpreteren. o Dit houdt in: al kijkend en handelend, laten ervaren, wat de eigenschappen van een beeld zijn. 1.6: Tactiele, visuele impressies, ervaringen, gevoelens en fantasieën op een beeldende manier weergeven naar eigen creatieve mogelijkheden. o Dit houdt in: gevoelens en fantasieën naar eigen kunnen weergeven, met materialen en technieken.

WISKUNDE     

2.3.09: Trazepia kunnen herkennen, benoemen en construeren. 2.3.10: Parallellogrammen kunnen herkennen, benoemen en construeren als vierhoeken met 2 paar evenwijdige zijden. 2.3.16: Ruiten kunnen herkennen en benoemen als vierhoeken waarvan alle zijden gelijk zijn. 2.3.23: Rechthoeken kunnen herkennen, benoemen en construeren als een vierhoek waarvan alle hoeken gelijk zijn. 2.3.24: Vierkanten kunnen herkennen, benoemen en construeren: als vierkanten waarvan alle hoeken en alle zijden gelijk zijn.

LUISTEREN EN SPREKEN

 

1.2.4.2 Begrijpen en achterhalen van informatie uit voor hen bestemde multimediale bronnen (ET 1.2):verhaal 1.2.5.3 Voor hen bestemde informatie uit multimediale bronnen op een persoonlijke en overzichtelijke wijze ordenen (ET 1.7): o verbanden kunnen leggen tussen verschillende kenniselementen: o - chronologisch ordenen; o - hoofdzaken selecteren; o - oorzaak en gevolg; o - film en bijhorende tekst; o nieuwe informatie en informatie waarover ze reeds beschikken.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

NEDERLANDS

2 3


SCHRIJVEN

(2.1.3 Materiaal verzamelen: door geschreven en gesproken bronnen te raadplegen : bv. vragen stellen, interview afnemen, geschreven teksten lezen, ... . ) 2.2.3 Ordenen: Hanteren van selectiecriteria: • bruikbaarheid; • hoofd- en bijzaken; • voorbeelden; 2.5.2 Nalezen en eventueel aanpassen, verbeteren van inhoudelijke aspecten van schriftelijk werk: • bedoeling;

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

3.4 Zelf volgende tekstsoorten ontwerpen BRIEFJES: persoonlijke boodschappen (verlanglijstje, gelukwensen, kennisgeving, ...), belevenissen, uitnodigingen, oproepen, instructies, ...

2 4


6

PROGRAMMA

6.1

PRAKTISCHE INFORMATIE BIJ HET LEZEN VAN DE HANDLEIDING

Wij bouwen dit programma op in 3 grote onderdelen: -

De voorbereidende lessen die u geeft voor u het MOU bezoekt Het bezoek aan het MOU zelf en optioneel het bezoek aan Huis de Lalaing De verwerkende lessen met evaluatie.

Per onderdeel vindt u telkens de korte inhoud terug. Een volledige lijst met materialen is terug te vinden bij 2.12. Elk onderdeel bestaat uit verschillende lessen. Elke les wordt aangeduid met verschillende pictogrammen:

De tijdsduur. De doelen die u beoogt.

De materialen die u nodig hebt.

VERHALEND ONTWERP

Hierin beschrijven we kort het verhaal dat in deze les verteld wordt.

WERKVORMEN

Hierin beschrijven we welke werkvorm u het best hanteert.

TAAK VAN DE LEERKRACHT

Hierin beschrijven we wat uw rol is als leerkracht.

VERLOOP

Hierin beschrijven we in kernwoorden het verloop van de les.De uitgebreide versie vindt u onder de kader

Als u deze kaders leest, weet u als leerkracht op zich genoeg om de les uit te voeren. Omdat dit pakket vrij uitgebreid is, voorzagen we ook een ingekorte versie. Volgt u de ingekorte versie dan maakt u de opdrachten met een asterix (*) voor.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Het nummer verwijst naar de audiofragmenten die u zult beluisteren. (nummer 1 verwijst naar nummer 1 op de cd). In de groene kaders vindt u steeds een geschreven versie van de ingesproken fragmenten.

2 5


7 7.1

VOORBEREIDENDE LES(SEN) (200’) KORTE INHOUD

1) Brief 1 van Hanske de Krijger: De leerlingen krijgen een brief waarin Hanske zich voorstelt en vertelt dat een wandtapijt gestolen is. De leerlingen worden uitgenodigd om op speurtocht te gaan naar het verdwenen wandtapijt. Hiervoor moeten ze eerst topspeurders worden. Dit doen ze door een aanvraagformulier in te vullen en op te sturen naar ‘Speurders for stummies’. Daarna ontvangen ze het pakket en voeren de opdrachten uit. (*) 2) Opleiding tot speurder: a. Ontcijferen van een geheimschrift en instructie rond het werken in team (*). b. Ontwerpen van een speurderslogo. c. Oefeningen rond het aandachtig waarnemen. d. Ontwerpen van een speurdersbril (*) e. Bronnenonderzoek aan de hand van het verhaal van Hanske de Krijger. De leerlingen krijgen opdrachten rond het verhaal van Hanske de Krijger en moeten zaken opzoeken. Ook het plaatsen van jaartallen op de eeuwenband komt aan bod. (*) f. Brief Hanske: onderzoek naar het vermiste wandtapijt: brainstorm over wandtapijten. Wat willen we weten? Wat weten we er al over? (*) g. Bufferopdracht 3) Brief Hanske a. Charter met afspraken ondertekenen. (*) b. Weg zoeken van school naar stadhuis. (*)

7.2

DAG 1: INSTAPACTIVITEIT (LES SCHRIJVEN)( +/- 145’) (*)

25 minuten 1. 2. 3. 4. 5.

Voorkennis verwoorden over Hanske de Krijger en het stadhuis. Het jaartal 1531 plaatsen op de eeuwenband. Verwoorden hoeveel jaar er verstreken is sinds 1531 (484 jaar in 2013). De stad Oudenaarde correct aanduiden op de kaart. De bedoeling van Hanske de Krijger verwoorden.

Postpakket 1. Dit bevat: -

Een cd met de audiofragmenten van Hanske de Krijger Een grote afbeelding van Hanske de Krijger Kaart stad Oudenaarde Folder van de speurdersfirma In een aparte enveloppe: o Werkbundel invullen van het aanvraagformulier: 1 kopie per kind o A3-bladen voor werkvorm placemat: 1 kopie per groep

Voor de leerkracht: -

Lege brief met briefhoofd van ‘Speurders for stummies’ om feedback te schrijven Eeuwenband

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

7.2.1 ONTVANGEN VAN HET POSTPAKKET + LUISTEREN NAAR AUDIOFRAGMENT 1 (*)

2 6


Audiofragment 1

VERHALEND ONTWERP

De leerlingen ontvangen een groot postpakket van Hanske de Krijger. Daarin vraagt hij de kinderen om hulp bij het zoeken naar het verdwenen wandtapijt. Aan de hand van richtvragen rond de voorwerpen in het postpakket polst u naar de voorkennis van de kinderen over het onderwerp.

WERKVORM

Er wordt klassikaal gewerkt. Kinderen halen om beurt voorwerp uit de doos. Hierbij worden een aantal richtvragen gesteld door de leerkracht.

TAAK LEERKRACHT

U begeleidt de opdracht klassikaal volgens onderstaand verloop. Belangrijk in deze fase is om de voorkennis van de kinderen te onderzoeken.

VERLOOP

1. U opent het pakket met de leerlingen 2. U bekijkt voorwerp per voorwerp aan de hand van onderstaande richtvragen. 3. U beluistert het audiofragment en voert te opdrachten uit.

VERLOOP VAN DE ACTIVITEIT U vertelt de leerlingen dat er vandaag een pakket op school is aangekomen voor het 4 de leerjaar/2de graad. U geeft het aan de kinderen en zij maken het open. De leerlingen bekijken de volledige inhoud van het postpakket. Een aangewezen volgorde is: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Poster Hanske de Krijger Eeuwenband Kaart stad Oudenaarde Audiofragment Folder speurders for stummies Enveloppe met werkbundels

U polst hierbij naar de voorkennis van de leerlingen. U laat de kinderen vertellen en verzamelt alle informatie op bord. Hierbij wordt er nog niet gezegd wat juist of fout is. Als u een school bent die niet van de streek afkomstig is, is het aangeraden om in deze les eerst kennis te maken met de figuur van Hanske de Krijger. Daarbij stelt u zelf de figuur en de stad voor. De achtergrondinformatie kan u vinden achteraan in deze bundel. Om het gesprek te starten kan u gebruik maken van volgende richtvragen: Poster Hanske de Krijger: -

Wie is dit? (Hanske de Krijger) Waar staat hij? (Op het stadhuis in Oudenaarde) Wat weet je over hem? (Voor verdere informatie zie achtergrondinformatie bij het project) Hoe lang staat hij al op het stadhuis? (Sinds 1531) Wat kan je bezichtigen in het stadhuis? (Zilverwerk, collectie van Adriaan Brouwer, wandtapijten) Wat heeft Hanske vast? (Het wapenschild van Oudenaarde)

Folder: -

Waarover gaat de folder? (Over hoe je een goede speurder kan worden)

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Maar u kan ook uw eigen volgorde gebruiken.

2 7


-

Wie schreef deze folder? (De firma ‘Speurders for stummies’) Voor wie is deze folder bestemd? (Voor mensen die speurder willen worden) Wat zou de poster te maken kunnen hebben met de folder? (Misschien moeten we speuren naar Hanske zelf? )

Luisteren naar cd nummer 1 (wanneer er PAUZE staat, drukt u op pauze en voert de opdracht uit): Dag kinderen, Ik ben Hanske de Krijger, maar zeggen jullie maar gewoon Hanske. Ik sta op het stadhuis van Oudenaarde en kan zo alles zien wat er in Oudenaarde gebeurt. Zo hou ik ook de wacht over de stad. Weten jullie waar het stadhuis van Oudenaarde ligt? Duid de stad maar eens aan op de kaart. PAUZE Sinds 1531 houd ik de wacht op het stadhuis. Hebben jullie me al zien staan? Sinds 1531, dat is al een hele tijd. Duid dat maar eens aan op jullie eeuwenband. Hoeveel jaar sta ik er al? Ik heb een foto van mezelf hierbij gestopt zodat jullie zouden weten wie ik ben. Kleef deze op jullie eeuwenband bij het jaar 1531. PAUZE Wanneer er even meer tijd is, vertel ik wat meer over mezelf, maar nu heb ik een heel dringend probleem. In het stadhuis hangen er wandtapijten. Maar vorige week is er iets vreselijks gebeurd. Er is namelijk een wandtapijt verdwenen uit het stadhuis. Ik, die al eeuwen op wacht sta, heb niet eens gezien hoe dat is gebeurd. De politie werd opgeroepen, maar die vond niks. Ik moest dus zelf op zoek naar de schuldigen, want de Oudenaardse wandtapijten zijn heel belangrijk voor de stad.

Om jullie een beetje te helpen stuurde ik een aantal hulpbladen mee. Volg de stapjes goed en jullie schrijven zeker een fantastische brief! Als jullie het formulier ingevuld hebben, krijgen jullie een pakket met alle materialen voor jullie opleiding. Wanneer jullie alle opdrachten goed uitvoeren, kunnen jullie beginnen aan jullie eerste echte speurtocht; ‘de zoektocht naar het verdwenen wandtapijt’. Vinden jullie het wandtapijt terug dan krijgen jullie het diploma van speurder. Ik zal jullie altijd dankbaar zijn als jullie mijn tapijt terugvinden. Ga ervoor! Hanske

Opdrachten voor de leerlingen bij dit audiofragment: -

Duid Oudenaarde aan op de kaart. Duid 1531 aan op de eeuwenband, hoeveel jaar is dit geleden? Vul het aanvraagformulier in en stuur/mail het naar ‘‘Speurders for stummies’’.

Richtvragen bij deze brief

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Ze herinneren de mensen aan een mooie, rijke periode en tonen hoeveel werk ze hierin staken. Ook voor mijzelf zijn ze belangrijk. Dankzij het geld dat verdiend werd met de verkoop van de wandtapijten, kreeg ik mijn plaatsje op de toren. Spijtig genoeg leverde mijn onderzoek nog niets op. Ik denk dat ik de hulp nodig heb van topspeurders. Daarom heb ik jullie klas al geobserveerd van op mijn toren en ik weet dat jullie topspeurders zouden kunnen worden. Maar om een echte topspeurder te worden moeten jullie een opleiding volgen. Daarvoor moeten jullie een formulier invullen en sturen naar ‘Speurders for stummies’ waarin jullie uitleggen waarom jullie speurder willen worden en wat een speurder volgens jullie allemaal moet kunnen/wat jullie allemaal willen leren. Kijk maar eens naar het foldertje dat ik meestuurde. PAUZE

2 8


-

Wat is een wandtapijt? U vormt hierrond een mogelijke hypothese. Deze hoeft nog niet te kloppen. Ze wordt later bijgestuurd.

7.2.2 AANVRAAGFORMULIER INDIENEN BIJ HET DETECTIVEBUREAU (*) Dit is een functionele schrijfopdracht. Zo leren de leerlingen waarvoor schrijven echt dient. Daarnaast kunnen we op die manier ook de voorkennis van de kinderen inventariseren en ontdekken wat zij willen leren.

120 minuten (best verdeeld in 2 lesmomenten om de motivatie hoog te houden: 90’ kladversie schrijven, 30’ nette versie schrijven) 1. 2. 3. 4. 5.

Een aanvraagformulier op een correcte manier invullen. Passende argumenten noteren waarom je speurder wil worden. Noteren welke eigen kwaliteiten je kan gebruiken als speurder. Zelfstandig een opdracht volgen. Bij het corrigeren van een tekst, verbeteringen aanduiden.

In het pakket (= enveloppe uit porstpakket 1): -

Werkbundel ‘hulp bij het invullen van het aanvraagformulier’: geleid opdrachtenblad: 1 bundel per kind Kladversie aanvraagformulier: 1 per kind Nette versie aanvraagformulier: 1 per kind Placemat: 1 kopie per groep

Door de leerkracht te voorzien: -

1 envelop per kind Kopies (zie hierboven)

Voor de leerkracht: -

Blanco brief met briefhoofd van ‘Speurders for stummies’ om feedback te schrijven.

VERHALEND ONTWERP

De leerlingen vullen een aanvraagformulier in om het postpakket ‘opleiding tot speurder’ te kunnen ontvangen. Ze mailen/sturen dit formulier naar ‘Speurders for stummies’. Hierin vertellen ze waarom ze detective willen worden en wat een detective volgens hen moet kunnen.

WERKVORM

Klassikale opstart en nadien individueel werk.

TAAK LEERKRACHT

U verdeelt als leerkracht de groepen best heterogeen in of kan ervoor kiezen om een groepje extra te begeleiden. U geeft instructie en begeleidt de leerlingen. Digitaal werken U vindt bijgevoegd een e-mailadres waar de kinderen hun formulier digitaal naar kunnen mailen. U heeft als leerkracht het wachtwoord van dit e-mailadres zodat u de mails ervan kan halen en/of feedback kan sturen naar de leerlingen op deze manier. Wanneer deze digitale werkwijze niet mogelijk is, kan u de leerlingen hun brief fictief laten opsturen en ook hier kan u de feedback terugsturen per brief.

KORT VERLOOP

Best is om na het controleren (stap 6) de les te onderbreken en de brievente verbeteren zodat ze niet 2 keer na elkaar hetzelfde schrijven. U volgt stapsgewijs de werkbundel.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

/

2 9


1. U overloopt klassikaal stapsgewijs stap 1 en 2 in de werkbundel. 2. Er wordt informatie verzameld in groepjes aan de hand van een placemat. Dit wordt klassikaal ondersteund. 3. U overloopt klassikaal de rest van het werkblad en legt uit wat de kinderen moeten doen. 4. De leerlingen maken stap 3-6 individueel. Daarna gaan de leerlingen alleen aan de slag. 5. Na het controleren, onderbreekt u de les. U kan zelf feedback geven of de kinderen elkaar laten feedback geven. 6. De kinderen schrijven de brief in het net. 7. De brieven worden opgestuurd / gemaild. Wanneer u ervoor kiest om het aanvraagformulier digitaal in te voeren, zal u wellicht de leerlingen moeten ondersteunen.

VERLOOP 1.

U OVERLOOPT STAP 1 EN 2: INFORMATIE VERZAMELEN + SELECTEREN (KLASSIKAAL GELEID)  Over de inhoud - Inhoud: Wat doet een speurder? Wat wil ik leren als speurder? - Werkvorm: placemat: o De leerlingen zitten per 4/5 rond een A3-blad. In het midden van een A3-blad staat een vraag geformuleerd. Daar rond is het blad verdeeld in 4/5 gelijke delen. o Elke leerling schrijft in zijn vak het antwoord op de vraag. o De leerlingen lezen elkaars antwoorden. Ze schrijven de argumenten op die zij zullen gebruiken in hun brief. U OVERLOOPT KLASSIKAAL DE REST VAN DE BUNDEL  Hoe is een formulier opgebouwd? - Leerlingen kijken in hun bundel. Daarin vinden ze een voorbeeldformulier met enkele aandachtspunten. Hierdoor krijgen de leerlingen een idee hoe een aanvraagformulier ingevuld wordt. - Wanneer leerlingen zich vragen stellen bij het feit dat er geen postzegel op de brief werd geplakt kunt u aangeven dat de speurders de brief hebben opgespeurd. Daarom was de postzegel niet noodzakelijk.

3.

DE LEERLINGEN MAKEN STAP 3-6 INDIVIDUEEL A. UITSCHRIJVEN IN HET KLAD

De leerlingen schrijven hun antwoorden uit in het klad. B. NALEZEN De leerlingen lezen hun brief na en duiden met een kleur aan wat ze zouden veranderen of welke fouten ze vonden. Correctie: de keuze van de leerkracht: leerlingen verbeteren elkaar of de leerkracht kijkt het formulier na op de voorziene aandachtspunten. 4.

U ONDERBREEKT DE LES.

5.

HERSCHRIJVEN

De leerlingen vullen hun formulier in het net in.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

2.

3 0


6.

DE LEERLINGEN MAILEN HET FORMULIER OF STUREN HET OP.

Ze sturen het op/mailen het door. Wanneer u ervoor kiest om het formulier te mailen, geeft u de kinderen instructie naar lettertype en lettergrootte. Het digitaal invulformulier is te vinden op de bijgevoegde cd-rom en kan u zo op de computers overzetten. Ook voor het versturen van mail zal u hen moeten ondersteunen. Wij voorzagen hiervoor in het pakket geen ondersteuning omdat de versies van word en mail verschillen van school tot school.

TEMPODIFFERENTIATIE Kinderen die klaar zijn kunnen zichzelf tekenen als speurder (stap 8).

FEEDBACK U kan ervoor kiezen om tijdens het nalezen de brief volledig te verbeteren en op die manier feedback te geven. Zo moet er geen feedback meer gegeven worden na het herschrijven. Wanneer de leerlingen hun brief opsturen, kan u hen een antwoord geven. Op de cd-rom vindt u een lege brief waarin u zelf een antwoord kan typen. U kan ook gebruik maken van de standaardbrief (deze is te vinden op het pakket van de speurderopleiding) en hem aanvullen met zaken die u las in de formulieren. Op die manier lijkt het alsof de kinderen een echt antwoord krijgen van de speurders. Tip: Tijdens de try-out vulden we de standaardbrief aan met enkele zaken die we in de brieven lazen en spraken daarbij de kinderen aan: ‘Elise, je goede ogen zullen je zeker van pas komen’, ‘Jan, goed dat je vond dat een speurder niet mag opvallen. Daar hoor je zeker meer over.’ Zo was er 1 zin over elk kind. Op die manier leeft het concept erg bij de kinderen. Wanneer u ervoor kiest om de leerlingen hun aanvraagformulier te laten mailen, kan u het mailadres openen en een antwoord mailen naar de kinderen. De mails worden automatisch verwijderd na 30 dagen.

-

Op de inhoud De vermelde aandachtspunten in de bundel (stap 6).

Een moment om deze brief voor te lezen is voorzien bij de start van de volgende les.

FORMULIER Naam Adres Geboortedatum Jouw speurdersvoorbeeld Wat moet een speurder volgens jou kunnen? Hoe ziet een speurder eruit volgens jou? Wat wil jij leren als speurder? Waarom willen we jou als speurder? Wat zijn jouw kwaliteiten?

E-MAILADRES Adres: speudersforstummies@hotmail.com Wachtwoord: wandtapijten1

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Waarop geeft u feedback?

3 1


(mails worden na 30 dagen automatisch verwijderd)

7.3

DAG 2: OPLEIDING TOT SPEURDER (200’)

7.3.1 INSTAP

5 minuten Leerlingen motiveren

Audiofragment 2 Cd nummer 2 VERHALEND ONTWERP

De leerlingen ontvangen een groot postpakket waarin het materiaal zit om hun opleiding tot speurder te volgen. Daarbij zit ook een tweede boodschap van Hanske. In de opdrachten zijn muzische, WO en begrijpend lezen verweven. Klassikaal

WERKVORM

VERLOOP

U beluistert het 2de audiofragment.

1.

VERLOOP U opent de tweede brief van Hanske waarin hij de leerlingen aanmoedigt en aanspoort om te starten met de opleiding. U moedigt de leerlingen aan om te beginnen.

Ik heb gezien van op mijn toren dat jullie goed aan het schrijven zijn geweest. Ik ben trots op jullie! Jullie worden zeker de beste speurders ooit. Tijd om te beginnen aan jullie speurdersopleiding. Hierbij vinden jullie een grote doos met een brief van ‘speurders for stummies’. Lees eerst de brief en volg dan de opleiding! Veel succes! Hanske

7.3.2 OPLEIDING TOT SPEURDER (5 TOT 6 LESTIJDEN) (*)

5 tot 6 lestijden. Op elk pakket hangt een sticker. Daarop staat vermeld welk materia(a)l(en) er in het pakket zit. Opdracht 1 (*) 1.

De vorige letter van het alfabet kunnen geven om een geheimschrift te ontwarren.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Dag kinderen,

3 2


2. 3. 4.

Verwoorden wat jouw taak inhoudt bij het groepswerk. Correct je taak in het groepswerk uitvoeren. Je aan de groepsafspraken binnen het team houden.

Opdracht 2 5. 6. 7. 8.

De correcte vierhoek nemen wanneer de benaming gegeven wordt (vierkant, ruit, parallellogram, trapezium). Een geometrische figuur ontwerpen met verschillende vierhoeken en driehoeken. Met verschillende materialen het logo versieren. Bespreken in groep hoe het logo er moet uitzien.

Opdracht 3 9. In een zoekplaats verschillende voorwerpen onderscheiden. 10. Verschillende geluiden onderscheiden. 11. Verschillende soorten stof onderscheiden op de tast. Opdracht 4 (*) 12. Gegeven jaartallen op de eeuwenband plaatsen. 13. Doelgericht informatie op zoeken op geselecteerde zoekrobotten. 14. De zoekterm uit een vraag noteren.Door aandachtig waar te nemen verwoorden dat Oudenaarde koos voor ‘de bril’ op het wapenschild.Een kijkdoos maken volgens een stappenplan. 15. Een kijkdoos versieren met verschillende tinten groen. 16. De naam van het team verwerken in de versiering met tinten groen. Opdracht 6 (*) 17. Onderzoeksvragen formuleren rond wandtapijten. 18. Een hypothese formuleren als antwoord op de onderzoeksvragen.

19. De afspraken in het museum verwoorden. 20. De eigen school/verblijfplaats op een plattegrond van Oudenaarde aanduiden. 21. De kortste afstand aanduiden op de kaart tussen de eigen school/verblijfplaats en het stadhuis. Zie 2.12 voor een lijst met materialen. Werken met een speurdersdossier Elke groep ontvangt een speurdersdossier. Dit is een dossier dat alle werkbladen bevat die de kinderen nodig hebben tijdens de opleiding. U legt de leerlingen uit dat in de opdrachtenfiches verwezen zal worden naar werkblad 1, 2, 3… en ze dit vinden in hun speurdersdossier. Parallel werken U kopieert het neutrale speurderdossier uit de kopieermap. Roulettesysteem U kopieert het speurderdossier per groep (werkbladen per groep verschillen). Audiofragmenten 3/4/5 INHOUD

Opdracht 1: Klassikaal: De leerlingen ontcijferen een geheimschrift. Wanneer ze dit ontcijferd hebben worden ze toegewezen aan een speurdersteam en krijgen ze een rol binnen dat team. De rollen worden klassikaal besproken. Om de functie van de rollen te verduidelijken volgt er een

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Opdracht 7 (*)

3 3


concrete opdracht waarbij de teams een kaart moeten ontcijferen waarin staat in welke volgorde ze de opdrachten moeten uitvoeren (zo ontstaat ook het roulatiesysteem van de opdrachten) . Opdracht 2: Een speurderslogo maken. In een verkorte versie kan u deze opdracht laten wegvallen voor het vervolg van het pakket. Kinderen zelf vinden dit wel 1 van de meest motiverende opdrachten in het pakket. Opdracht 3: Multisensorieel waarnemen. Opdracht 4 en 5: Gebeurtenissen plaatsen op de eeuwenband + speurders moeten goed onderzoek kunnen voeren (zaken opzoeken). Opdracht 6: Een speurdersbril ontwerpen. Opdracht 7: Klassikaal: Brainstormen over de opdracht zelf. Bufferopdracht: De kinderen kunnen kiezen tussen enkele opdrachten.

SUGGESTIE 1: WERKEN MET EEN ROULATIESYSTEEM Roulatiesysteem Alexander de Grote

Hannibal

Het caledonische everzwijn

Griffioen

Ganzen

Opdracht 1

Opdracht 1

Opdracht 1

Opdracht 1

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 2

Opdracht 2

Opdracht 4

Opdracht 3

opdracht 5

Opdracht 5

Opdracht 3

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 4

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 2

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

opdracht 5

Opdracht 5

Opdracht 6

Opdracht 6

Opdracht 6

Opdracht 6

Opdracht 6

De groepen werken door elkaar aan verschillende opdrachten. Enkel opdracht 1 en 6 gebeuren klassikaal. Elk groep krijgt een fiche in welke volgorde ze de opdrachten moeten maken. U geeft voor het groepswerk duidelijk de instructie aan de hand van werkblad 2: -

Wat ze moeten doen als ze hulp nodig hebben. Waar ze materiaal kunnen vinden. Ze bij elke opdracht als volgt te werk gaan: o Ze komen bij u om de opdrachtenfiche en het materiaal. o Ze lezen de opdracht. o De werkbladen vinden ze in hun speurderdossier, de werkbladen en de opdrachtenfiche hebben dezelfde titel (werkblad 1, 2…) o Ze lossen de opdracht op. o Ze komen bij u voor verbetering en u zet een stempel op hun fiche (met de volgorde van de activiteiten).

Leerlingen die sneller klaar zijn, werken aan de opdracht voor de vluggerds. SUGGESTIE 2: PARALLEL GROEPSWERK U werkt in groepjes, maar maakt de opdracht klassikaal geleid. Dit wil zeggen dat de groepjes parallel bezig zijn met dezelfde opdracht.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

WERKVORM

Er werd gekozen voor coöperatief leren voor deze opdrachten. Deze opdracht wordt in kleine groepen van 4 à 5 leerlingen gemaakt. De groepsverdeling gebeurt in opdracht 1. Deze opdracht gebeurt klassikaal. Nadien gaan de leerlingen in groepen aan de slag. U kan hierbij kiezen voor 2 werkvormen:

3 4


U volgt bij elke opdracht volgend systeem: -

U deelt de opdrachtenkaarten en overloopt klassikaal de opdracht. U overloopt de materialen die de leerlingen nodig hebben. De leerlingen maken in hun team de opdracht. U verbetert de opdracht klassikaal en zet een stempel op de lijst van opdrachten.

Opgelet: als u hiervoor kiest dan kopieert u 1 speurderdossier 6 maal. OPDRACHT 6 Deze opdracht gebeurt klassikaal. TAAK LEERKRACHT

Tijdens opdracht 1 en 6 begeleidt u klassikaal. Tijdens de verdere opdrachten organiseert u het roulatiesysteem of werken de groepjes parallel. Wanneer de leerlingen een opdracht goed oplossen, zet u een stempel op hun opdrachtenkaart. Wanneer ze naast alle opdrachten een stempel hebben, is hun opleiding voltooid. U geeft ook regelmatig feedback op het samenwerken. 1. U leest de brief van speurders for stummies

VERLOOP

2. U maakt opdracht 1 klassikaal (zie opdracht 1) 3. U legt het systeem uit aan de hand van werkblad 2 uit het speurdersdossier (zie werkvorm) 4. U maakt opdracht 6 klassikaal. TEMPODIFFERENTIATIE Bij opdracht 3 is een opdracht voor de vluggerds. Er is ook een opdracht voor de vluggerds voorzien.

OPDRACHT 1: GEHEIMSCHRIFT ONTCIJFEREN + GROEPSVERDELING (50’) (*)

1. 2. 3. 4.

De vorige letter van het alfabet kunnen geven om een geheimschrift te ontwarren. Verwoorden wat jouw taak inhoudt bij het groepswerk. Correct je taak in het groepswerk uitvoeren. Je aan de groepsafspraken binnen het team houden. -

Brief speurders Kaartjes groepsverdeling: deze kopieert en knipt u uit en schrijft de naam van het kind erop. Werkblad om groepsnaam te ontcijferen: 1 per kind Grote platen met namen van de speurdersteams Kaarten met uitleg van de taken 6 speurdersdossiers: 1 per groep (roulatiesysteem = elke groep krijgt een andere bundel met het passende voorblad, parallel systeem = elk groep krijgt bundel zonder voorblad van het team).  Werkblad 1: Volgorde van de taken  Werkblad 2: Werkwijze

/

INHOUD

De leerlingen krijgen een brief van speurders for stummies waarin staat dat ze aan de speurdersopleiding mogen beginnen. Om te weten in welke groep ze zitten, moeten ze een geheimschrift ontcijferen. Zo ontcijferen ze ook welke taak ze in hun team zullen opnemen. Tot slot ontcijferen ze in hun team in welke volgorde ze de opdrachten zullen maken.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

45 minuten

3 5


Klassikaal + groepsverdeling. WERKVORM

TAAK LEERKRACHT

U bepaalt als leerkracht de groepsverdeling. Deze blijft dezelfde gedurende het ganse van het project. U helpt de kinderen bij het ontcijferen van het geheimschrift en organiseert de groepsverdeling. We raden aan om hier gebruik te maken van heterogene groepen. U geeft instructie rond het werken in team. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

VERLOOP

U leest klassikaal de brief van speurders for stummies U ontcijfert klassikaal het geheimschrift. U geeft elk kind een papiertje met zijn groep en taak op + bijhorend werkblad. De leerlingen ontcijferen individueel hun taak aan de hand van het werkblad. U hangt in de klas de fiches met de groepsnamen en de kinderen gaan zitten bij hun team. U bespreekt aan de hand van het blad met de taken in de groep wie welke taken opneemt. De leerlingen ontcijferen de volgorde van de taken in hun groep U geeft feedback op het samenwerken. U legt de werkwijze uit aan de hand van werkblad 2 in het speurdersdossier.

VERLOOP 1.

LEZEN VAN DE BRIEF VAN ‘SPEURDERS FOR STUMMIES’ (5 MINUTEN)

De leerlingen ontvangen een brief van ‘Speurders for stummies’. Hierin wordt de uitleg gegeven en de eerste opdracht uitgelegd. De brief vindt u bovenaan de doos. U kan de brief zelf voorlezen en hier iets persoonlijk voorlezen over elke leerling zijn speurdersbrief. Zo vergroot het geloof in het project en de motivatie van de kinderen. Wanneer kinderen hun geloof zouden verliezen in het pakket omdat ze geen postzegel op hun envelop mogen plakken, kan u onderstaande tekst bijvoegen aan de brief: We hebben jullie aanvraagformulieren opgespeurd. We hebben namelijk speciale speurders om onze aanvraagformulieren op te speuren en jullie brieven kwamen bij ons terecht. We lazen deze en zijn zeer blij dat jullie voor onze opleiding hebben gekozen.

We hebben jullie aanvraagformulieren goed ontvangen. We lazen deze en zijn zeer blij dat jullie voor onze opleiding hebben gekozen. Jullie hebben alles in zich om goede speurders te worden en konden goed verwoorden wat jullie willen leren, wat jullie weten en willen weten over speurders. Nu start jullie opleiding tot speurder. Jullie gaan hiervoor enkele opdrachten uitvoeren in speurdersteams. Speurders werken namelijk nooit allen. In deze opdrachten moeten jullie bewijzen dat jullie topspeurders zijn. Wanneer jullie deze opdrachten goed oplossen, kunnen jullie het charter ondertekenen en zijn jullie een stapje dichter bij jullie speurdersdiploma. Daarna komt de echte test. Hierbij moeten jullie op zoek naar het verdwenen wandtapijt. Slagen jullie erin om het te vinden dan krijgen jullie het diploma van speurder. Ga ervoor! We stelden jullie juf of meester aan als hulpspeurder. Hij of zij zal bepalen of jullie de opdrachten tot een goed einde brachten. In de doos vinden jullie alle opdrachten. De opdrachten maken jullie in een bepaalde volgorde. Die verklappen we natuurlijk niet zomaar! Een topspeurder moet immers goed raadsels kunnen oplossen. Jullie moeten daarom eerst een geheimschrift ontwarren. We geven jullie een tip: ‘‘jl cfo ibotlf’ wil zeggen ‘ik ben Hanske’. Denk aan het alfabet en jullie hebben het geheimschrift ontrafeld!

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Beste speurders,

3 6


Even testen of jullie het geheimschrift ontcijferd hebben. Speurders werken steeds in een team. Tijd om jullie te verdelen in verschillende teams. Iedereen krijgt van de juf of meester 1 kaartje. Daarop staat de naam van jouw speurdersteam. Ontrafel het geheimschrift en ga bij het juiste speurdersteam staan. Ontcijfer je ook wat jouw taak zal zijn in het team? Jouw juf of meester zal meer uitleg geven over de verschillende taken in het team. Nu krijgen jullie je eigen speurdersdossier. Op het voorblad vullen jullie je naam en functie in. In jullie dossier zitten alle papieren die jullie tijdens de opleiding zullen invullen. De secretaris houdt dit heel goed bij! Open jullie speurdersdossier. Werkblad 1 is een blad met de volgorde waarin jullie opdrachten moeten doen. Lossen jullie dit op? Elke keer dat jullie een opdracht tot een goed einde brengen, zal jullie juf of meester er een stempel naast plaatsen. Zo zien we dat jullie alle opdrachten goed gedaan hebben. Neem daarna werkblad 2. Samen met de juf of meester overloop je hoe je te werk zal gaan om de opdrachten op te lossen. We wensen jullie veel succes! Met vriendelijke groeten, ‘Speurders for stummies’

2.

U ONTCIJFERT HET GEHEIMSCHRIFT KLASSIKAAL (5 MINUTEN)

De leerlingen moeten dit geheimschrift ontcijferen.. Het geheimschrift kunnen ze ontcijferen aan de hand van een brief die ze krijgen. Tip hierbij: denken aan het alfabet. De opdrachten zitten in een pakket en zijn aangeduid met een geheimschrift.

Leerlingenactiviteit U schrijft de tip op het bord. U laat de leerlingen eerst met hun buur zoeken of ze het geheimschrift kunnen ontcijferen. Anders geeft u zelf een tip door de eerste letter te verklappen. 3.

VERDELEN VAN DE SPEURDERSTEAMS (5 MINUTEN)

Groepsverdeling In de map ‘geheimschrift’ vindt u een tabel met kaartjes voor de groepsverdeling. U bepaalt in welk groepje de kinderen zitten en schrijft de naam van het kind op het bijpassende kaartje. U kunt de leerlingen willekeurig een kaartje geven of hier bewust een keuze in maken. We raden aan om dit bewust te doen. Volgend raster kan u hierbij helpen. De leerlingen zullen gedurende het volledige project dezelfde rol op zich nemen. U kunt er wel voor kiezen om de rol van tijdsbewaker te laten rouleren zodat alle kinderen oefenen op kloklezen.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Het geheimschrift is opgebouwd als volgt: wanneer de leerlingen de letter vervangen door de vorige letter van het alfabet dan komen ze aan de uitkomst. Bijvoorbeeld: ‘jl cfo ibotlf’ wordt ‘ik ben hanske’ (De a is een z.)

3 7


Alexander de Grote

Hannibal

Het caledonische everzwijn

Griffioen

Ganzen

(Granikos)

Teamleider Materiaalmeester/ Tijdsbewaker Motivator Secretaris Wanneer er meer dan 20 kinderen in de klas zitten, kan u ofwel de tijdsbewaker als aparte taak zien, ofwel maakt u een team bij (team: Granikos). Namen van teams: We kozen ervoor om met de namen van de teams te verwijzen naar personages die de leerlingen zullen terugvinden in de wandtapijten. Dit kan voor u een instap zijn naar een les begrijpend lezen of boekpromotie. Verloop U geeft elk kind een kaartje en bijpassend werkblad of laat dit de kinderen kiezen. Op dit kaartje staat de naam van het team en de taak van het kind. 4.

DE LEERLINGEN ONTCIJFEREN INDIVIDUEEL HUN TAAK AAN DE HAND VAN HET WERKBLAD.

De kinderen ontcijferen dit zelfstandig. U kunt ervoor kiezen om het alfabet nog eens als geheugensteun op het bord te schrijven. Hiervoor werd ook werkblad voorzien. 5. U HANGT IN DE KLAS DE FICHES MET DE GROEPSNAMEN EN DE KINDEREN GAAN ZITTEN BIJ HUN TEAM. De namen van de teams hangt u uit in de klas nadat de kinderen die ontcijferd hebben want anders kunnen ze het aantal letters tellen.

6.

VERDUIDELIJKING VAN DE TAKEN BINNEN HET TEAM. (10 MINUTEN)

U overloopt klassikaal welke taken voorzien worden voor elk teamlid. U benadrukt daarbij het feit dat speurders zeer goed samenwerken en het dus belangrijk is dat iedereen zijn taak goed uitvoert. Elk team krijgt een kaart met daarop de functies van elk teamlid. Taken

De leider: Jij bent de teamleider. Je zorgt ervoor dat je team goed samenwerkt. Wat doe jij?  Wanneer je merkt dat er iets misloopt in jouw team, steek jij jouw vinger op en komt de juf of meester jullie helpen.  Jij overlegt met jouw teamleden wie wat zal doen en zorgt ervoor dat iedereen iets kan doen. Dit kunnen jullie doen door te kijken wie wat goed kan of te kijken wie wat wil doen.  Je zorgt ervoor dat iedereen begrijpt wat er gebeurt. Dit kan je doen door te vragen ‘Zijn er nog vragen?’, ‘Wie kan dit nog eens uitleggen?’. De motivator: Jij zorgt ervoor dat iedereen in het team het ziet zitten en aangemoedigd wordt. Wat doe jij?

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

De leerlingen gaan bij de juiste teamnaam staan en gaan samen in verschillende groepjes in de klas zitten. U hangt hiervoor in de klas de platen met de namen van de speurdersteams op zodat de leerlingen daar kunnen verzamelen.

3 8


 

Wanneer iemand iets goed antwoordt of iets goed vindt, zeg je ‘Goed gedaan!’, ‘Goed gevonden’. Wanneer je merkt dat iemand in jouw groepje niet goed meedoet, kan je die aanmoedigen door te vragen: ‘Wat denk jij ervan?’, ‘Hoe zou jij dat doen?’.

Materiaalmeester: Jij zorgt voor al het materiaal en houdt in de gaten of alle opdrachten goed gemaakt worden. Wat doe jij?  Je haalt de opdrachtendozen bij de juf.  Je houdt alle materiaal bij dat jullie krijgen (behalve het materiaal dat de schrijver nodig heeft).  Je zorgt ervoor dat jullie alle opdrachten gemaakt hebben. Je kijkt dus of alle materiaal goed gebruikt is.  Je zorgt ervoor dat iedereen het materiaal kan gebruiken en iedereen alles kan zien. Dat kan je doen door te zeggen: ‘Opgelet, …. kan niks zien.’, ‘Ik denk dat …. dat nog niet vast gehad heeft.’ Secretaris: Binnen jullie team moet er iemand zijn die de opdrachten voorleest en die noteert wat er genoteerd moet worden. Dat doet de secretaris. Dit is een uiterst belangrijke positie binnen jullie team! Wat doe jij?  Je leest de opdrachtenkaarten voor.  Je schrijft wanneer er geschreven moet worden.  Je houdt het speurdersdossier bij.

U kunt de afspraken die belangrijk zijn binnen een goed team nog eens overlopen. Indien deze nog niet aan bod zijn gekomen in de klas, kan u hierover een klasgesprek houden en bespreken hoe je bijvoorbeeld hulp kan bieden of vragen. Als belangrijk lid van mijn team zal ik: 1. Hulp bieden en vragen 2. Aandachtig luisteren en mijn groepsgenoten prijzen 3. Mijn ideeën en werk met anderen delen 4. Mijn uiterste best doen 5. Een goede volger en leider zijn (bron: PowerPoint coöperatief leren DT3, Arteveldehogeschool, 2010-2011) 7. ELK SPEUDERSTEAM ONDERZOEKT IN WELKE VOLGORDE ZE DE TAKEN MOETEN MAKEN. (20 MINUTEN) Elk team ontvangt een speurdersdossier. Dit is een mapje per speurdersgroep met alle werkbladen in. Indien u parallel werkt, gebruikt u voor alle groepen het dossier zonder groepsnaam. Een ingevuld voorbeeld vindt u bij dit pakket, dit is tevens uw correctiesleutel. In het mapje zit werkblad 1 met daarop de volgorde van hun opdrachten in geheimschrift. Dit moeten ze eerst ontcijferen. Zo weten ze met welke opdracht ze kunnen beginnen. Het doel van deze opdracht is om geleid de samenwerkingsvaardigheden in te oefenen. U overloopt dus klassikaal de taken en samenwerkingsvaardigheden.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Tijdsbewaker: De tijd dringt. Het wandtapijt moet gevonden worden. Belangrijk is dus dat jullie je aan de voorziene tijd houden. Dat controleert de tijdsbewaker. Wat doe jij?  Je kijkt hoe lang jullie aan de opdracht mogen werken.  Je kijkt hoe laat het nu is en tot wanneer jullie aan de opdracht mogen werken. Dit vul je steeds in op het blad met jullie taken. Op het einde van de taak, schrijf je op het overzicht op hoe lang je aan de taak gewerkt hebt en of dit te snel of te traag was.  Je houdt de klok in de gaten en wanneer er niet doorgewerkt wordt in je groep, vertel je aan je groepsgenoten dat de tijd dringt.

3 9


Na deze oefening kan u ook reflecteren en groepen die het goed deden positief bekrachtigen. Instructie -

Jullie nemen jullie het eerste blad in jullie speurdersdossier. Wie komt om jullie dossiers? (de materiaalmeester) Hoe gaan jullie de taken verdelen? (we zouden iedereen een paar zaken kunnen laten ontcijferen) Wie verdeelt deze taken? (de teamleider) Wat doe je als het iemand niet lukt om te ontcijferen? (je vraagt of je kunt helpen, geeft een tip) Hoe lang mag deze opdracht duren? (15 minuten) Wanneer moet de tijdsbewaker dus ‘stop’ zeggen? (na 15 minuten) Wat doet de motivator? (aanmoedigen, zorgen dat iedereen actief meewerkt)

8. U GEEFT FEEDBACK OP HET SAMENWERKEN 9. U LEGT DE VERDERE WERKWIJZE UIT INDIEN U WERKT MET HET ROULETTESYSTEEM De leerlingen nemen werkblad 2. Hierop staat in stappen uitgelegd hoe de leerlingen te werk moeten gaan. Dit overloopt u klassikaal en de leerlingen ondertekenen dit om aan te tonen dat ze hiermee akkoord gaan.

7.3.2.1 OPDRACHT 2: SPEURDERSLOGO ONTWERPEN (40’)

40’ 1. 2. 3. 4.

De correcte vierhoek nemen wanneer de benaming gegeven wordt (vierkant, ruit, parallellogram, trapezium). Een geometrische figuur ontwerpen met verschillende vierhoeken en driehoeken. Met verschillende materialen het logo versieren. Bespreken in groep hoe het logo er moet uitzien.

-

6 opdrachtkaarten (1 per groep) Verschillende figuren (1 envelop per groep)

Door de leerkracht te voorzien: -

Hard papier/karton: 1 stuk per kind Schaar Wasco, stift, ecoline,… -> materiaal om logo te versieren 1 veiligheidsspeld per kind. Indien mogelijk: plastificeren en met een veiligheidsspeld op de kledij hangen

! Als alternatief kan u deze opdracht ook doen met schrinkelpapier: kinderen tekenen iets groot op dit papier, u steekt dit in de oven en het wordt klein en hard. Kinderen kunnen er ook goed op doortekenen! /

VERHALEND ONTWERP

Er zijn verschillende speurdersteams opgestart. Om elk speurdersteam goed te kunnen onderscheiden, moeten de leerlingen een logo ontwerpen waarmee ze zich onderscheiden van de andere groepen. Dit doen ze aan de hand van vierhoeken en driehoeken. Wisten ze dat wevers zichzelf ook kenbaar maakten op wandtapijten met een logo? Misschien is

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

In het pakket voorzien:

4 0


dat wel een tip om het wandtapijt te vinden? In groep WERKVORM

TAAK LEERKRACHT

U zorgt ervoor dat de leerlingen alle materialen ter beschikking hebben.

VERLOOP

1. 2. 3. 4. 5. 6.

U controleert ook best of uw leerlingen alle vierhoeken, driehoeken al kennen. Indien dit niet zo is, kan u digitaal de opdracht aanpassen naar uw klas. Wat is een logo? Figuren selecteren Figuren leggen Figuur overtrekken Figuur inkleuren Figuur lamineren + aandoen

VERLOOP WAT IS EEN LOGO? De leerlingen lezen de opdrachtenfiche over de logo’s. Hierbij zien ze ook merktekens op de Oudenaardse wandtapijten. FIGUREN SELECTEREN Elk groepje krijgt een envelop met veel verschillende figuren in en een opdrachtenkaart. Ze moeten verschillende vierhoeken en driehoeken nemen. Met die figuren moeten ze een logo vormen. FIGUREN LEGGEN Om beurt legt elk groepslid op een blad een figuur tegen een andere figuur. Wanneer alle vormen liggen, dan ligt het logo van de groep. Ze kunnen hierbij denken aan hun groepsnaam of aan iets dat met het thema te maken heeft.

De secretaris volgt met een potlood de contouren van de figuur. Elk groepslid gebruikt deze figuur om dit op zijn/haar blad te overtrekken. Dit is een moeilijke opdracht. Kinderen kunnen elkaar hierbij ondersteunen door de figuren tegen te houden. FIGUUR INKLEUREN De leerlingen kunnen kiezen uit verschillende technieken om hun logo in te kleuren. Opgelet, elk groepslid moet hetzelfde logo hebben! Hier vindt u een overzicht van mogelijke technieken: -

Kleuren ze het in met wasco Knippen ze stukjes stof uit en plakken het erop Knippen ze foto’s uit oude kranten Zelf aan te vullen.

! Alternatief: werken met schrinkelpapier! AFWERKING De leerkracht kan dit logo plastificeren en dit op de kledij van de kinderen bevestigen. Zo herkennen ze elkaar en kan u makkelijk zien welke leerling bij welk team hoort.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

FIGUUR OVERTREKKEN

4 1


OPDRACHTENFICHE Dag speurders, Jullie zijn nu verdeeld in speurdersteams. Het is belangrijk dat we de verschillende teams herkennen. Daarom moeten jullie een logo ontwerpen. Logo’s worden overal gebruikt. Zo heeft elk bedrijf er één. Welk logo heeft jullie school? Herkennen jullie deze logo’s? Zien jullie op deze brief het logo van ‘Speurders for stummies’? Dankzij een logo word je snel herkend. Ook wandtapijten hebben een logo. De wever (degene die het wandtapijt weefde) weefde zijn logo in het wandtapijt. Dit noemen we het weversmerk. Het logo van de stad vind je ook terug op het tapijt. Zo was het steeds duidelijk waar het gemaakt werd. Hier zien jullie enkele weversmerken: zie opdrachtenfiche. Nu is het aan jullie om een logo te ontwerpen. Volg hiervoor volgende stappen:

STAP 1: JE MAAKT MET DE GROEP 1 LOGO. 1) Jullie hebben een enveloppe gekregen met allerlei figuren in. Leg alle figuren open op tafel. 2) Jullie hebben niet alle figuren nodig. Jullie nemen 2 vierkanten, 4 trapezia, 1 parallellogram, 1 rechthoek en 3 driehoeken. Elk teamlid neemt om beurt een figuur. Teamleider, zorg je ervoor dat iedereen kan helpen? 3) Elk teamlid heeft nu ongeveer evenveel figuren. 4) Nu ontwerpen jullie met deze figuren jullie eigen logo. Bespreek in jullie groep of jullie een bepaalde vorm willen voor jullie logo. Denk maar aan jullie groepsnaam. Willen jullie iets speciaal? 5) Nu leg je elk om beurt 1 figuur op een wit blad. Zorg ervoor dat de figuren aan elkaar plakken. Er mag geen figuur loshangen.

7) Wanneer je alle figuren wegdoet, zie je een gesloten vorm. Dit is jullie logo. Knip het uit.

STAP 2: OVERTREK HET LOGO VOOR ELK TEAMLID 8) Nu hebben jullie 1 logo, maar elk teamlid moet dat logo dragen. Elk teamlid overtrekt de voor op zijn eigen blad. Knip je logo uit.

STAP 3: VERSIER JE LOGO GELIJK (ELK TEAMLID ZIJN LOGO ZIET ER HETZELFDE UIT). 9) Nu kunnen jullie samen kiezen hoe jullie het logo inkleuren. Ook dit moet bij iedereen gelijk zijn! Kleuren jullie het in? Versieren jullie het met stof? Werken jullie met krantenpapier? Wees creatief! Jullie mogen al het materiaal gebruiken dat de juf of meester jullie gaf. Motivator, zorg je ervoor dat iedereen zijn mening kan zeggen? 10) Schrijf nu jullie naam op jullie logo, hang er een veiligheidsspeld aan . 11) Speld het logo op jullie trui. Proficiat met jullie logo!

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

6) De secretaris trekt met potlood een lijn langs de buitenrand van de figuren.

4 2


7.3.2.2 OPDRACHT 3: EEN SPEURDER MOET GOED WAARNEMEN

20’ 1. 2. 3.

In een zoekplaat verschillende voorwerpen onderscheiden. Verschillende geluiden onderscheiden. Verschillende stoffen onderscheiden op de tast.

Materiaaldoos met materialen. Dit bestaat uit verschillende doosjes. In elke doos zit een opdrachtenkaart. Materialen voorzien in het pakket: -

Opdrachtkaarten Zoekplaat Hanske de Krijger Cd met geluiden op Werkblad 3: ‘waarnemen’ geluiden (Dit zit in het speudersdossier). 4 zakken met allerlei voorwerpen Correctiesleutel

Materialen door de leerkracht te voorzien: -

Blinddoeken Cd-speler Kopie van de zoekplaat (1 per groep)

/ Een speurder moet goed kunnen waarnemen met al zijn zintuigen. Daarom volgen er enkele proeven op de zintuigen.

WERKVORM TAAK LEERKRACHT

We willen met deze opdracht kinderen nog eens bewust laten worden van hun zintuigen en goed laten waarnemen aangezien ze dat in het museum ook zullen moeten doen. In groep U geeft aan de leerlingen de doos. Er is een correctiesleutel voorzien. Wanneer de leerlingen de opdracht tot een goed einde brengen, zet u een stempel naast de opdracht op de takenfiche. Parallel werken Wanneer u ervoor kiest om met de groepjes parallel te werken, zou u best nu de geluidsproef klassikaal afnemen en de andere proeven tussendoor voorzien als buffer. Wanneer een groepje met een andere opdracht klaar is, kan u deze opdracht geven. Op die manier wordt het tempo opgevangen.

VERLOOP

Kinderen maken volgende testen in hun groepje.   

Kijkproef: Leerlingen zoeken op een zoekplaat rond Hanske de Krijger en wandtapijten verschillende voorwerpen. Luisterproef: Leerlingen horen allerlei geluiden. Herkennen ze wat ze horen? Tastproef: Leerlingen moeten geblinddoekt voelen aan verschillende voorwerpen. Herkennen ze wat ze voelen?

Opdracht voor de vluggerds: Deze opdracht is voorzien voor groepjes die sneller klaar zijn! Wanneer u klassikaal geleid werkt, kan u als bufferopdacht de opdracht geven om elkaar iets te beschrijven dat op de zoekplaat staat en de anderen van het groepje laten zoeken naar wat de medeleerling beschrijft.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

VERHALEND ONTWERP

4 3


OPDRACHTENKAARTEN VOOR DE KINDEREN Speurders moeten op alle details letten. Ze moeten daarbij al hun zintuigen gebruiken. Som 5 zintuigen op. We hebben voor jullie enkele moeilijke proeven en raadsels in petto. Kunnen jullie ze als toekomstig speurder oplossen? De materiaalmeester mag steeds één doos openen. Jullie mogen kiezen welke je eerst opent. Wanneer jullie klaar zijn, gaan jullie bij de juf of meester om een correctiesleutel. Veel succes! KIJKPROEF O nee, Hanske was weer verstrooid en heeft een paar van zijn voorwerpen verloren in Oudenaarde. Hanske toch… Vinden jullie ze terug? Omcirkel op de kopie waar jullie de voorwerpen aantroffen. De voorwerpen die jullie moeten zoeken zijn: - Het zwaard van Hanske - De hoed van Hanske - De riem van Hanske - De vlag van Hanske ! Opgelet: Zoek Hanske op de tekening. Daar zie je een voorbeeld van de voorwerpen die je zoekt. Deze mag je NIET omcirkelen! Materiaalmeester: Kan iedereen de plaat goed zien? Teamleider: Hoe verdelen jullie de taken? Zoekt iedereen naar één voorwerp of zoekt iedereen samen? Motivator: Moedig je je teamleden aan? LUISTERPROEF

Zet de Cd op met de geluiden. Schrijf alle geluiden op werkblad 3 op en controleer met de correctiesleutel. Materiaalmeester: Zorg je ervoor dat de cd-speler niet te luid staat? Motivator: Zorg je ervoor dat iedereen iets kan zeggen? Tijdsbewaker: Jullie hebben geen tijd om het fragment 2 maal te beluisteren. Luister dus heel goed! TASTPROEF Speurders moeten overal hun plan kunnen trekken, ook in het donker. Wat als het wandtapijt verstopt zit in een donkere holte waar geen licht is? Dan moeten jullie het op de tast kunnen herkennen. Daarom krijgen jullie deze oefening. 1. Jullie zien 2 zakken. 2. Blinddoek de helft van het team. 3. Geef de geblinddoekten de voorwerpen uit zak 1. Herkennen de geblinddoekten ze? Draai daarna de rollen om. De andere helft wordt nu geblinddoekt en zij moeten raden welke stoffen in zak 2 zitten.

OPDRACHT VOOR DE VLUGGERS

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Toen het wandtapijt verdween, werd een gsm gevonden in het museum. Per ongeluk nam hij alle geluid op. Herkennen jullie de geluiden? Wat kwam die persoon allemaal tegen?

4 4


Sneller klaar? Proficiat! Er is op de zoekplaat van Hanske de Krijger een verdacht persoon gesignaleerd. Zoek dat personage door ‘Wie is het?’ te spelen! Neem de zoekplaat van Hanske er weer bij. De secretaris zoekt iemand op de zoekplaat. De anderen moeten raden wie hij heeft gekozen. De anderen stellen vragen over dat personage. De secretaris mag enkel met ‘ja’ of ‘nee’ antwoorden. (bv. Is hij kaal? Draagt hij een trui?) Elk teamlid beschrijft om beurt een personage. Veel succes!

OPDRACHT 4: EEN SPEURDER MOET GEBEURTENISSEN IN DE TIJD KUNNEN PLAATSEN: VERHAAL VAN HANSKE DE KRIJGER + SPEURDERS MOETEN GOED INFORMATIE KUNNEN OPZOEKEN

20’ 1. 2. 3. 4.

Gegeven jaartallen op de eeuwenband plaatsen. Doelgericht informatie op zoeken op geselecteerde zoekrobotten. De zoekterm uit een vraag noteren. Door aandachtig waar te nemen verwoorden dat Oudenaarde koos voor ‘de bril’ op het wapenschild.

Materialen voorzien in het pakket: -

Cd met audiofragmenten Werkblad 5: Eeuwenband: Voorzien in speurdersdossier Werkblad 4: 'Op onderzoek in de tijd' : Voorzien in speurdersdossier Eeuwenband voor de leerkracht + woordkaarten

Materialen door de leerkracht te voorzien: Cd-speler Computer met internet (eventueel kan u werken met de bijhorende prints van de sites) Kleurpotloden

Audiofragment 3

INHOUD

WERKVORM TAAK LEERKRACHT

Als speurder moet je verhalen kunnen onderzoeken en zaken kunnen opzoeken. Je moet ook gebeurtenissen in de tijd kunnen ordenen. Dit doen je door jaartallen op de eeuwenband te plaatsen. De kinderen krijgen als oefening het verhaal van Hanske de Krijger te horen en die stelt een aantal vragen. Ze zoeken antwoorden op de vragen aan de hand van een werkblad en leren hierbij gebruik maken van kinderzoekrobotten (datbedoelik en koekeltjes = equivalent van google voor kinderen). In groepjes Hierbij kunt u eventueel het plaatsen op de eeuwenband klassikaal nog eens herhalen. Parallel werken U leest eerst de fiche met de leerlingen en beluistert klassikaal het audiofragment. U kan het plaatsen van de jaartallen op de eeuwenband klassikaal verbeteren.

VERLOOP

1. Kinderen lezen opdrachtenfiche. 2. De kinderen luisteren naar het audiofragment. 3. De kinderen zetten de jaartallen op de eeuwenband. 4. De kinderen zoeken op internet op. 5. De leerlingen luisteren verder naar het audiofragment.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

-

4 5


OPDRACHTKAARTEN Als speurder moet je steeds een agenda bijhouden. Wanneer gebeurde er wat? Wat gebeurde er eerst, wat kwam er daarna? Dat is belangrijk voor jullie onderzoek. Daarom moeten jullie dit zeker onder de knie hebben. Hanske de Krijger hielp ons bij deze opdracht. Beluister op de CD zijn verhaal en plaats elk jaartal dat jullie horen op de eeuwenband. Secretaris, jij schrijft alle jaartallen die jullie horen op het werkblad 5 ‘De eeuwenband’ op. Luister eerst naar het verhaal en wanneer de CD op pauze gezet wordt, schrijven jullie samen de jaartallen op de eeuwenband. Houd de eeuwenband goed bij! Speurders moeten ook goed zaken kunnen opzoeken. Hanske stelt heel wat vragen en gebruikt moeilijke woorden. Wanneer hij vraagt wat de burgemeester koos als wapenschild, zetten jullie de CD op pauze en lossen jullie de opdrachten op aan de hand van werkblad 4 in het speurdersdossier ‘Op onderzoek in de tijd’. Hiervoor zullen jullie de computer nodig hebben. Luister daarna verder naar het verhaal.

AUDIOFRAGMENT 3 Audiofragment 3: Hoi rakkers,

Ik denk dat jullie je wel afvragen hoe het komt dat ik daar al zo lang sta. De mensen vertellen daar graag verhalen over. Er bestaan verschillende versies, maar dit is het verhaal dat ik het laatst hoorde fluisteren in de wind. Toen ik nog maar net op de toren stond, regeerde keizer Karel over Oudenaarde. Op een dag besliste de keizer om een bezoek te brengen aan Oudenaarde. Oudenaarde was toen een heel belangrijke stad en maakte heel veel mooie wandtapijten. Ik had de belangrijke taak gekregen om op het stadhuis te staan en uit te kijken naar de komst van de keizer. Wat was ik nerveus, stel dat ik hem niet zag? Ik had mijn beste kostuum aan getrokken en stond vol ongeduld op het stadhuis te wachten op zijn komst. Ik wachtte en wachtte en wachtte. Hij kwam maar niet, of wat is dat daar? Jaja, daar zag ik iets in de verte. Een grote stoet mensen. Ik dacht: “Dat moet de keizer zijn, dat kan niet anders.” Enthousiast luidde ik de bel. Daar kwamen de burgemeester en de schepenen al aangerend, allemaal om ter mooist gekleed. Iedereen stond op post toen de stoet aankwam. Maar…. het was niet de stoet van de keizer. Het was een stoet kermisartiesten. Wat een misverstand… Je kunt je voorstellen dat ik de wind van voren kreeg. “Leer eens goed te kijken,” riep de burgemeester. Boos ging iedereen terug naar huis en ik… ik ging terug op wacht gaan staan. Ik schaamde me. Ik had de ganse stad in rep en roer gezet voor niets… Om mijn verdriet te vergeten, dronk ik maar een biertje, en daarna nog één en nog één… Tot ik in slaap viel. Jullie kunnen wel raden wat er gebeurde: de keizer stond voor het stadhuis en ik had hem niet zien aankomen. Burgemeester, fanfare en schepenen, niemand was aanwezig. De keizer kon er wel om lachen maar het verhaal kreeg nog een staartje. Om de stad te straffen voor mijn slaperigheid, besliste de keizer om de burgemeester de keuze te laten. Ofwel kwam er op het wapenschild van Oudenaarde een slaapmuts te staan of een bril. Speurders moeten goed informatie kunnen opzoeken. Zoek nu het wapenschild van Oudenaarde op. Weten jullie wat de burgemeester heeft gekozen? Druk op pauze en los de opdrachten op. Wanneer jullie de antwoorden kennen, druk je weer op play.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Omdat jullie zo goed zijn om mij te helpen bij mijn zoektocht, is het misschien tijd dat we elkaar wat beter leren kennen. Natuurlijk is dit ook een deel van jullie opleiding. Aangezien wandtapijten heel oud zijn, zal het belangrijk zijn dat jullie de wandtapijten goed in de tijd kunnen plaatsen. Plaats daarom elk jaartal dat ik zeg op de eeuwenband die jullie kregen.

4 6


Jullie kennen nu het verhaal dat de mensen van Oudenaarde over mij vertellen. Eigenlijk is dit een legende, het is dus niet echt gebeurd. Maar ik zal jullie de waarheid vertellen. Vertel dit zeker niet verder, ik houd eigenlijk wel van die verhalen. Ik houd inderdaad in mijn hand het wapenschild van Oudenaarde. Wat zagen jullie eropstaan? PAUZE Een bril? Nee hoor, dat is het niet. Het is een ‘A’. Vroeger schreven de mensen namelijk niet ‘Oudenaarde’ maar ‘Audenaerde’ met A-U. Het is dus eigenlijk een A die je ziet en geen bril. Maar nu weten jullie nog steeds niet hoe ik op de toren van het stadhuis terechtkwam. In 1526 begon men aan de bouw van het stadhuis. Schrijf dit jaartal op om straks op de eeuwenband te plaatsen. PAUZE De stad was toen heel rijk want ze verkochten heel veel wandtapijten. Oudenaarde was daar heel bekend om. Omdat de stad zoveel geld had, wilden de inwoners het stadhuis zo mooi mogelijk versieren. Ik kon dus niet ontbreken. In 1531 zetten ze mij op het stadhuis. Schrijf dit jaartal op. En zeg nu zelf: dankzij mij is het stadhuis een prachtig gebouw geworden. Het was al mooi maar met mij op de top …. Zo komt het dus dat ik al eeuwen de wacht houd op het stadhuis. Daar maakte ik al heel wat mee, zo werd er al op mij geschoten! Ik hoorde de kogels fluiten langs mij oren, maar bleef dapper staan. Helaas schoten ze toch mijn hoofd eraf. Gelukkig kreeg ik een nieuw hoofd. Maar dat niet alleen, in 1897 zetten ze me ook een strooien hoed op en gaven ze me een masker. Wat heeft de stad toen gelachen! Zetten jullie dit jaartal ook op de tijdsband? PAUZE Succes! Hanske

Speurders moeten de dag van vandaag goed kunnen opzoeken op internet. Daar vinden jullie heel wat sporen terug. Daarvoor kunnen jullie zoekrobotten gebruiken. Wanneer je een woord ingeeft in een zoekrobot, dan gaat die op zoek naar verschillende sites waarop dat woord voorkomt. Op deze manier kan je dus snel zoeken. Vragen: Wat is een wapenschild? Wat is het wapenschild van Oudenaarde: omcirkel en kleur het. Koos de burgemeester voor een bril of een slaapmuts. Hoe zie je dat? Welke vragen heb je nog? Zoek een antwoord op je vraag op de zoekrobot.

7.3.2.3 OPDRACHT 5: SPEURDERSBRIL ONTWERPEN (50’)

50 – 75 minuten 1. 2. 3.

Een kijkdoos maken volgens een te volgen stappenplan. Een kijkdoos versieren met verschillende tinten groen. De naam van het team verwerken in de versiering met tinten groen.

In het pakket voorzien: -

Opdrachtenkaart Werkwijze

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

De leerlingen krijgen een opdrachtenfiche waarmee ze op zoeken moeten naar een antwoord op onderstaande vragen. Ze worden geleid naar de zoekrobotten zodat ze hiermee kennis maken. Daarna krijgen ze een aanzet naar de zoekterm die ze kunnen ingeven. Op het einde kunnen ze zelf een vraag formuleren en deze opzoeken op de zoekrobot.

4 7


-

Schilderij

Door de leerkracht te voorzien: -

Rechthoekige koekendozen uit karton: 1 per kind Schaar Papier Touw Perforator

Alternatief 1: -

Verf + manier van verven (bv. kurken)

Alternatief 2: -

Oude tijdschriften Verschillende soorten groen papier

/

INHOUD

Goede speurders maken gebruik van een speurdersbril. Deze bril kleuren de kinderen in tinten groen (zo komen ze in contact met het feit dat een kleur bestaat uit verschillende tinten en zullen ze de tinten ook gemakkelijker kunnen herkennen in de wandtapijten). Deze speurdersbril brengen de kinderen mee naar het museum. Deze bril/kijkdoos zal het de leerlingen effectief gemakkelijker maken om naar de wandtapijten te kijken omdat deze anders overweldigend kunnen overkomen en kinderen niet alles zullen zien dat erop staat. Door gebruik te maken van het kokerzicht willen we dit opvangen. Om geen tijd te verliezen met het verdelen van de brillen in het museum zelf, laat de u de kinderen best hun initialen,… schilderen op doos in bv. het geel. U kan er eventueel ook een sticker opkleven met de naam van het kind op of een herkenningsteken per team.

TAAK LEERKRACHT

In groepjes. U voorziet het materiaal voor de kinderen en geeft de instructie hoe ze de speurdersbril moeten versieren. Het kan zijn dat wanneer u met verf werkt, de verf niet blijft kleven op de doos. Dit kan u oplossen door een vel papier rond de doos te plakken. Voor het versieren van de bril voorzien we 2 mogelijkheden: -

-

-

U kunt de kinderen verschillende soorten groene verf geven en laten mengen. Zo ontdekken ze dat er verschillende groene tinten ontstaan. Wanneer u de doos laat vol stempelen, geeft dit een mooi effect. Dit is realiseerbaar op 50’. U kunt er anderzijds voor kiezen om kinderen uit oude tijdschriften groen te laten knippen. Dit scheuren ze in kleinere stukken en beplakken hun schoendoos ermee (mozaïek). Ook hier ontstaan verschillende tinten groen. Dit is realiseerbaar op 75’. Er zijn nog andere manieren mogelijk om de bril te versieren. Belangrijk is dat u met groene tinten werkt.

U moet dus zelf de instructie geven bij het versieren van de bril. VERLOOP

De leerlingen lezen de opdrachtenkaart en volgen de instructies om de bril zelfstandig te maken. Laat de kinderen vooraf of achteraf hun initialen schilderen op de speurderbril zodat ze gemakkelijk weten welke bril van wie is.

OPDRACHTENKAART

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

WERKVORM

4 8


Dag ‘bijna – speurders’, Klaar voor de volgende opdracht? Jullie dachten er al over na hoe een speurder eruit ziet en welke voorwerpen hij bij zich heeft. Een noodzakelijk onderdeel van de uitrusting van een speurder is een speurdersbril. Daarmee kunnen zien ze de details veel beter. Ook jullie kunnen dit goed gebruiken. Wandtapijten zijn namelijk zeer groot en jullie zullen op zoek moeten naar de details in het tapijt om er zeker van te zijn dat het tapijt dat jullie zien, het vermiste tapijt is. Om zeker de juiste bril te hebben, moeten jullie deze zelf maken. Ga dus maar snel aan de slag. Volg hierbij het stappenplan.

7.3.2.4 OPDRACHT VOOR DE VLUGGERS: BUFFEROPDRACHT

1. Doelgericht informatie opzoeken op kinderzoekrobotten 2. Een opdracht ontwerpen voor speurders for stummies. In het pakket voorzien: -

Opdrachtenkaart

/ INHOUD

De kinderen zijn superspeurders want ze hebben alle opdrachten opgelost. Kunnen ze nu een opdracht bedenken voor speurders-in-spe die speurder for stummies kan gebruiken? Wat betekent hun teamnaam? Misschien kunnen ze op zoek gaan naar meer informatie over wandtapijten? Ze kiezen de opdracht die hen het leukst vindt en voeren die uit.

WERKVORM

In groepjes.

TAAK LEERKRACHT

U geeft deze opdracht aan de vluggerds.

VERLOOP

De kinderen volgen de opdrachtenkaart.

Beste speurders, Fantastisch dat jullie deze kaart lezen. Dat wil zeggen dat jullie sneller klaar zijn met jullie opdrachten. Speurders zitten nooit stil. Daarom hebben we voor jullie enkele opdrachten die je kan doen. Kies er de opdracht uit die jullie het leukst lijkt! -

Jullie hebben een teamnaam en die hebben we niet zo maar gekozen. Zoek op internet op wat de naam van jullie team betekent. Ga alvast op zoek naar meer informatie over wandtapijten. Vind een nieuwe opdracht uit voor toekomstige speurders. Net zoals jullie nu 5 opdrachten gemaakt hebben, vinden jullie een nieuwe opdracht uit. Leg ook uit waarom je die opdracht moet doen!

Veel succes! Speurders for stummies

7.3.2.5 OPDRACHT 6: BRAINSTORMEN OVER DE MISDAAD ZELF (20’)

20 minuten

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

OPDRACHTENKAART

4 9


1. 2.

Onderzoeksvragen formuleren rond wandtapijten. Een hypothese formuleren als antwoord op de onderzoeksvragen.

In het pakket voorzien -

Werkblad 6 ‘Op zoek naar het verdwenen wandtapijt’: voorzien in speurdersdossier Cd met audiofragmenten Opdrachtenkaart

Audiofragment 4

VERHALEND ONTWERP

De leerlingen brainstormen voor ze naar het museum gaan over het wandtapijt. Hoe ziet het eruit? Welk kleur heeft?.... Wat moeten ze weten om het wandtapijt te kunnen vinden.

WERKVORM

Klassikaal

VERLOOP

Stap 1: Lees klassikaal de opdrachtenkaart en beluister het audiofragment van Hanske. Stap 2: De leerlingen formuleren klassikaal een vraag rond het vermiste wandtapijt. Wat moeten ze weten om op het spoor te komen van het wandtapijt en hoe zullen ze het herkennen? Op het werkblad vindt u een voorbeeld van een vraag. Stap 3: Ze zoeken in hun team een antwoord op de vraag. U geeft de leerlingen 30 seconden om te bespreken in team. Stap 4: De antwoorden worden klassikaal overlopen. U corrigeert foute antwoorden niet! Stap 5: De leerlingen noteren het antwoord dat volgens hun team klopt. Stap 6: U herhaalt stap 2-6 voor de volgende 8 vragen. In het museum zullen ze dan op zoek moeten naar de echte antwoorden om zo het verdwenen wandtapijt te kunnen vinden. In de verwerking van het museumbezoek wordt dit werkblad verbeterd.

Jullie leerden alles wat jullie moeten weten om een topspeurder te worden. Nu begint het echte werk. Jullie moeten op zoek naar het verdwenen wandtapijt. De eerste stap in jullie zoektocht is het stellen van vragen. Op welke vragen moet je een antwoord vinden om het wandtapijt te kunnen vinden? Wat moet je weten over het wandtapijt? Gebruik hiervoor werkblad 6. Hanske zal jullie meer over deze opdracht vertellen, want hij weet meer van deze zoektocht. Hierbij vinden jullie een bericht van hem. Veel succes! ‘Speurders for stummies’

VERLOOP Dag speurders in spe, Ja, nu mag ik jullie al speurders-in-spe noemen, want jullie hebben het eerste deel van de opleiding tot een goed einde gebracht. Ik had wel gedacht dat jullie goed zouden zijn, maar zo goed…. Jullie zijn nu al fantastisch bezig! Proficiat! Maar het is nog niet gedaan. Voor jullie je diploma krijgen moeten jullie nog een speurtocht tot een goed einde brengen. Jullie moeten namelijk het wandtapijt nog vinden Het is natuurlijk belangrijk dat jullie heel wat weten over wandtapijten. Zo vinden jullie misschien een aanwijzing waar het wandtapijt naartoe zou kunnen zijn. Weten jullie allemaal wat een wandtapijt is? Hoe ziet het eruit? Welke kleur heeft het? Wanneer jullie dat niet weten, kunnen jullie niet beginnen speuren. Neem het werkblad 6 in je speurdersdossier met de titel ‘Op zoek naar het wandtapijt’. Bedenk samen met je klas een aantal vragen over wandtapijten. Geef in je team een antwoord op deze vragen en luister naar de antwoorden van de andere teams. Schrijf jullie antwoord op. Daarna gaan jullie op zoek of de antwoorden op

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

OPDRACHTENKAART

5 0


jullie vragen juist zijn. Hanske Stap 1: Lees klassikaal de opdrachtenkaart en beluister het fragment van Hanske. Stap 2: De leerlingen nemen het werkblad 6 in hun speurdersdossier ‘op zoek naar het verdwenen wandtapijt’. Een onderzoeksvraag wordt klassikaal geformuleerd . Welke vragen stellen de kinderen zich over het vermiste object? Op het werkblad staat al 1 vraag als voorbeeld. Het doel hierbij is dat de leerlingen inzien waarop ze moeten letten bij het onderzoeken van de wandtapijten en tot het besef komen dat ze heel wat moeten weten over wandtapijten. Zo zijn ze doordrongen van het belang van het onderzoek naar achtergrondinformatie. Als de vragen niet vanzelf komen, vindt u hieronder een aantal mogelijke vragen en hoe u hiernaar kunt sturen. Mogelijke richtvragen zijn:

-

Hoe ziet het wandtapijt eruit?  Welk kleur heeft het?  Hoe groot is het?  Wat staat erop?  Hoe oud is het?  Hoe zwaar is het?  Waarvan is een wandtapijt gemaakt?  Hoe weet je dat het een echt Oudenaards wandtapijt is? Wie zou het stelen? Waarom zou die persoon het stelen?  Waarvoor dient een wandtapijt? Welke waarde heeft een wandtapijt?

Stap 3: De leerlingen formuleren in hun team een antwoord op deze onderzoeksvraag. U kan de tijd om een antwoord te bedenken timen. Stap 4: De antwoorden en de argumentatie worden klassikaal besproken. Stap 5: Het antwoord wordt door het team genoteerd op het bijgestuurde blad in het speurdersdossier ‘op zoek naar het verdwenen wandtapijt’. De antwoorden hoeven nog niet correct te zijn. Stap 6: U herhaalt stap 2-5 bij de volgende 8 vragen.

7.3.3 LAATSTE AFSPRAKEN: CHARTER ONDERTEKENEN MET AFSPRAKEN EN ZOEKEN WAAR DE LEERLINGEN MOETEN ZIJN

20’ 1. 2. 3.

De afspraken in het museum verwoorden. De eigen school/verblijfplaats op een plattegrond van Oudenaarde aanduiden. De kortste afstand aanduiden op de kaart tussen de eigen school/ verblijfplaats en het stadhuis.

In het pakket voorzien

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

-

5 1


-

Charter: 1 kopie door u te voorzien Kaarten Oudenaarde Postkaartje met het stadhuis op Cd met audiofragmenten + cd-speler

Audiofragment 5

VERLOOP

Stap 1: U beluistert het audiofragment van Hanske de Krijger. U kan het fragment volledig beluisteren of pauzeren na het fragment over het charter. Stap 2: U leest klassikaal het charter voor en laat alle leerlingen het ondertekenen. Stap 3: U bekijkt de postkaart. Wat staat afgebeeld? (het stadhuis van Oudenaarde) Stap 4: U duidt het stadhuis aan op de kaart. Stap 5: De leerlingen duiden in hun teams de kortste weg aan van hun school tot het stadhuis. (zie richtvragen) Stap 6: U overloopt klassikaal de wegen die de leerlingen kozen en kijkt welke het kortste en veiligst is.

WERKVORM

Klassikaal / In de speurdersgroepen

VERLOOP 1.

DE LEERLINGEN BELUISTEREN HET AUDIOFRAGMENT VAN HANSKE

U laat het volgende een bericht van Hanske aankomen. De leerlingen luisteren naar het bericht van Hanske. Dag topspeurders,

Waar kan je jouw onderzoek nu beter starten dan op de plaats van de verdwijning?Ik heb jullie een postkaart en een plattegrond opgestuurd. Het wandtapijt verdween in het gebouw dat jullie op de postkaart zien. Welk gebouw is dit? Jullie kregen ook een kaart van de stad. Duid aan waar het gebouw staat. Zoek de kortste, maar ook veiligste weg, van jullie school tot die plaats! Ik verwacht jullie met jullie speurdersdossier en het charter op die plaats! Hanske 2.

U LEEST HET CHARTER VOOR EN DE LEERLINGEN ONDERTEKENEN DIT.

CHARTER Beste speurder, Het is nu tijd om op speurtocht te gaan. Alle speurders houden zich aan bepaalde regels. Willen jullie je speurdersdiploma krijgen, dan moeten jullie dit document ondertekenen en jullie houden aan de regels. Wij,……………………………………. beloven ons te houden aan volgende afspraken:  Wij begrijpen dat het belangrijk is voor het onderzoek om geen informatie te lekken. Daarom spreken we steeds op zachte toon met elkaar en roepen niet.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Jullie hebben al goed nagedacht over de wandtapijten. Goed gedaan! Ik denk dat jullie klaar zijn om op onderzoek te gaan. Onderteken eerst zeker het charter dat ik opstuurde. Een charter is een overeenkomst waarin je belooft je aan de afspraken te houden van de detectives. Jullie kunnen steeds nog een afspraak toevoegen. PAUZE

5 2


    

Samen weten we meer. Daarom delen we al onze informatie met elkaar die we gevonden hebben. Het is belangrijk dat we nergens aankomen. Zo blijven alle sporen intact. Echte speurders noteren hun bevindingen in hun speurdersdossier. Doe jij dat ook? Speurders hebben oog voor details. Ze stappen dus steeds rustig door de plaats van de misdaad zodat ze alles zien en lopen niet. Speurders werken binnen hun team. Ze gaan dus enkel op vaste momenten overleggen met andere teams. Speurders houden zich aan de afspraken in het museum. Ze kruipen dus niet over de afsluitingen voor de wandtapijten. Daar zijn geen sporen te vinden!

Ondertekend door……..

3. 4.

U BEKIJKT DE POSTKAART U DUIDT HET STADHUIS AAN OP DE KAART

-

-

Wat zien jullie op deze kaart? (het stadhuis van Oudenaarde) (Indien de kinderen dit zelf niet weten draaien ze de kaart om, de oplossing kunnen ze op de ommezijde lezen.) Daar begint onze zoektocht.

5.

DE LEERLINGEN DUIDEN IN HUN TEAM DE KORTSTE WEG AAN.

-

-

Voor kinderen van Oudenaarde: Wie kan aanduiden waar onze school ligt? Hoe doe je dat?  Gebruik maken van de legende -> onze school ligt in de ….straat  Aan de hand van herkenningspunten. Hoe kunnen we nu de kortste/veiligste weg zoeken van onze school naar het stadhuis?  Aan de hand van een routeplanner  Aanduiden op de kaart Hoeveel kilometer is dat?  Indien de kinderen al vertrouwd zijn met het begrip schaal en de schaal kunnen berekenen, kan u dit bespreken, zo niet is dit gemakkelijk te vinden met een routeplanner (http://www.google.com -> maps -> adressen ingeven) Hoe gaan we daar naartoe?

6.

U BESPREEKT DE VERSCHILLENDE WEGEN KLASSIKAAL.

-

-

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Richtvragen:

5 3


8 8.1

HET MUSEUMBEZOEK: DEEL 1: MOU + OPTIONEEL: DEEL 2: WEEFATELIER PRAKTISCHE INFORMATIE OVER HET BEZOEK

8.1.1 PLAATS BEZOEK In het pakket rond de Oudenaardse wandtapijten wordt er een bezoek voorzien aan het MOU . Optioneel kan u ook het Huis de Lalaing bezoeken. Het bezoek begint in het MOU. Daarna kan u zich te voet verplaatsen naar het Huis de Lalaing (op 10 minuten wandelafstand). Hierbij moet u over de ophaalbrug. Het stadhuis bevindt zich op de markt van Oudenaarde.

(bron: Routebeschrijving stadhuis Oudenaarde naar Huis de Lalaing, http://maps.google.be/maps?hl=nl&tab=wl, geraadpleegd: 12 februari 2012)

8.1.2 DUUR BEZOEK Voor het bezoek aan het MOU trekt u best 2,5 uur tijd uit. Optioneel kan u ervoor kiezen om een weefworkshop te volgen (ganse dag).

8.1.3 BEREIKBAARHEID Het stadhuis is bereikbaar met het openbaar vervoer. Dit ligt op 10 minuten wandelafstand van het station. Op de markt zijn er ook verschillende bushaltes. Op de markt kan u zich parkeren (niet op donderdagvoormiddag).

8.1.4 BEGELEIDING GIDS U wordt begeleidt door een gids tijdens het museumbezoek.

8.1.5 OPTIE BEZOEK HUIS DE LALAING U kan ervoor kiezen om het Huis de Lalaing ook te bezoeken. Daar worden wandtapijten gerestaureerd en kunnen kinderen zelf een wandtapijt weven.

8.1.6 MATERIAAL MEE TE BRENGEN NAAR HET MOU U brengt mee naar het museum: -

Het is best dat elk kind een flesje water meebrengt. Diploma’s voor alle leerlingen.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Eetmogelijkheid?

5 4


Per speurdersteam: -

1 horloge Speurdersbril (alle leerlingen) Vervolg van het speurdersdossier: werkbladen tijdens het museumbezoek, best gebundeld in een boekje. 1 per groep Speurderslogo (allemaal)

U voorziet zelf het vervolg van het speurdersdossier (1 bundel per groep). De bundel is te vinden in de kopieermap. De opdrachtkaarten zijn voorzien ter plaatse, werkbladen niet! Indien u kiest voor een bezoek aan het weefatelier en de weefworkshop: -

9 9.1

Lunchpakket

DEEL 1: BEZOEK AAN HET MOU (100’) PRAKTISCHE ZAKEN

9.1.1 INDELING ZAAL De wandtapijten staan uitgestald in de lakenhalle. Dit is 1 grote zaal met alle wandtapijten. De zaal is onderverdeeld met panelen maar als u aan de ingang van de zaal plaatsneemt, kan u het overzicht bewaren. Hieronder ziet u een plan van de wandtapijten in het stadhuis: Water, bomen en 2 fazanten

9.1.2 BEHANDELDE WANDTAPIJTEN Een foto en meer uitleg rond de wandtapijten (groene folder) is te vinden bij de verwerkende les: 1. Suzanne en de ouderlingen 2. Hannibals broer gevangen genomen door de Romeinen +MERKTEKENS 3. Handjesklap +MERKTEKENS 4. Het ganzenspel +MERKTEKEN 5. Het landelijk maal 6. Alexander wordt een kroon aangeboden +MERKTEKEN 7. Alexander voor de Hogepriester Iaddo +MERKTEKENS 8. Het legerkamp bij de rivier Granikos 9. Landschap met pergola in ruïne en grote beesten (met 2 zuilen) +MERKTEKENS 10. Landschap met pergola in ruïne en grote beesten (met 4 zuilen) +MERKTEKENS 11. Jacht op een hert

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Hannibal

Jacht op een hert

Het ganzenspel

Suzanne en de ouderlingen

Landelijk maal

verdure

verdure

Alexander voor de Hogepriester Iaddo

verdure

Alexander wordt een kroon aangeboden

Handjesklap

Landschap met pergola in ruïne en grote beesten (2 en 4 zuilen)

Het legerkamp bij de rivier Granikos

5 5


9.2

MUSEUMOPDRACHT

Wanneer u aankomt, meldt u zich aan de balie in het MOU.

9.2.1 AANROMMELFASE De gids zal zich voorstellen als de ‘assistent van Hanske’ en zal de instructie op zich nemen. Wanneer u de zaal binnenkomt, laat u de leerlingen 5 minuten vrij rondkijken. Wanneer ze voor het eerst een wandtapijt zien, is dit overweldigend. Op die manier krijgt deze verwondering ruimte. U kan ervoor kiezen om een deel van de zaal af te bakenen of om de kinderen overal in de zaal te laten lopen. Op de cd staat een fragment waarbij Hanske de kinderen terugroept naar de verzamelplaats.

AUDIOFRAGMENT 6 Kinderen! Kinderen! Welkom in het museum! Komen jullie naar het wandtapijt waarop mensen op jacht zijn? Ze jagen op een hert. Kom naar daar, dan kan ik jullie meer uitleg geven!

9.2.2 BELUISTEREN VAN DE BOODSCHAP VAN HANSKE: INSTRUCTIE OPDRACHT

10’ Aandachtig luisteren naar de werkvorm Materiaal in het pakket voorzien: -

CD Speurdersdossier (kopie door u te voorzien: 1 per groep)

VERHALEND ONTWERP

WERKVORM TAAK LEERKRACHT

Hanske roept de kinderen bij hem en vertelt dat hij al gaan speuren is in het museum, maar zijn notities vergeten is in het museum. De kinderen moeten zijn notities opspeuren. Dit doen ze door opdrachten te maken. Maken ze de opdracht correct dan krijgen ze een tip naar de notitie. Zo verzamelen ze alle tips en kunnen ze misschien het wandtapijt vinden. Klassikaal U deelt de speurdersdossiers uit. De leerlingen volgen mee op het 1ste werkblad in het speurdersdossier. Daarop staan de stappen die de kinderen moeten uitvoeren. (evt. een kleine oefening voortonen). De gids geeft ook de instructie bij de bufferopdracht.

VERLOOP

1. U verzamelt de kinderen. 2. De gids stelt zich voor. 3. U luistert naar het fragment van Hanske. 4. U deelt de speurdersdossiers uit. 5. De gids bespreekt het 1ste blad met afspraken uit het speurdersdossier.

AUDIOFRAGMENT 7 Yo Speurders! Welkom in het stadhuis. Jullie hebben de kaart goed gelezen.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Audiofragment 7

5 6


Hebben jullie me zien staan op het stadhuis? Ik hoop dat jullie klaar zijn voor de speurtocht, want ik wil het wandtapijt echt vinden. Ik ben er zeker van dat goede speurders als jullie daarin zullen slagen. Hebben jullie mij assistent al ontmoet? Dit is de gids waarbij jullie terecht kunnen met al jullie vragen. Hier zijn jullie op de plaats van de misdaad want hier verdween het tapijt. Zoals jullie al weten, heb ik zelf ook al gezocht naar het wandtapijt. Tijdens mijn eigen speurtocht maakte ik notities, maar verstrooid als ik was, heb ik die per ongeluk goed verstopt in het museum laten liggen. Nu heb ik wel een probleem, ik sta namelijk op de toren op wacht en kan moeilijk weglopen om ze te gaan halen. Jullie zullen dus zelf op zoek moeten gaan naar mijn notities. Ik zal jullie helpen zoeken naar mijn notities, maar dat doe ik niet zomaar. Jullie moeten heel wat te weten komen over wandtapijten zodat jullie het verdwenen wandtapijt kunnen herkennen. Daarom heb ik opdrachten voorzien. Als jullie een opdracht goed oplossen, zeg ik jullie waar ik een notitie verstopt heb. Zo heb ik 5 opdrachten voorzien. Werk goed door want als jullie niet alle opdrachten kunnen doen, verzamelen jullie niet alle notities en kunnen jullie het wandtapijt niet vinden. Ik ben er zeker van dat mijn notities samenleggen, jullie het wandtapijt zullen vinden! Neem nu het 1ste blad in de het speurdersdossier en overloop het met de gids. Zo weten jullie goed wat jullie moeten doen. O ja, bijna vergeten zeggen. Bij het verstoppen van mijn notities hield ik me aan de regels van het museum. Ik klom dus niet over barricades en raakt de wandtapijten niet aan. Ik duim echt voor jullie! Veel succes!

9.2.3 WERKVORM: WERKEN IN SPEUDERSTEAMS

70’ Zie elke opdracht. Materiaal in het pakket voorzien (door het museum klaargezet): -

-

CD Speurdersdossier (kopie door u te voorzien): 1 per groep Mapje per opdracht met: o Opdrachtenfiche o Correctiesleutel o Specifieke materialen o Tip naar notitie Hanske Gecorrigeerd speurdersdossier Per team een harde schrijfkaft met enveloppe en lampje. Verstopte notities Potloden Blad roulatiesysteem voor de leerkracht Tafel, stoel, lamp voor de leerkracht

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Hanske

5 7


Door u te voorzien: -

1 horloge per team Speurdersbril per kind Speurderslogo Speurderscharter Diploma per leerling (zie kopieermap)

/ VERHALEND ONTWERP

De kinderen speuren naar de notities van Hanske. Ze maken opdrachten, per opdracht krijgen ze de tip naar een notitie van Hanske. Elke opdracht staat hieronder verder uitgewerkt.

WERKVORM

In speurdersteams met roulatiesysteem. U coördineert dit systeem als volgt:

TAAK LEERKRACHT

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

De leerlingen komen om een opdracht. U geeft hen een opdrachtenfiche (Iedere groep start bij opdracht 1), nadien kan u kiezen welke volgorde u gebruikt, u eindigt met de 5de opdracht). (zie rooster verder) De leerlingen lossen de opdracht op. De leerlingen komen bij u om de opdracht te verbeteren. U gebruikt hiervoor de correctiesleutel. Er is een mapje met het gecorrigeerde speurdersdossier voorzien. U zegt de leerlingen de tip die op het blaadje staat op het mapje. De leerlingen zoeken de notities. De leerlingen komen om een nieuwe opdracht. De notities houden ze bij.

Materiaal voor u voorzien Aan het begin van de zaal zal voor u een tafel voorzien zijn. Daarop liggen 6 mapjes met het materiaal dat nodig is voor de verschillende opdrachten. Op elk mapje hangt een kaartje met daarop nog eens kort informatie over de opdrachten en de tip voor de kinderen. De tips

Tijdens de laatste opdracht leggen de kinderen hun tips en antwoorden op hun vragen samen. Zo vinden ze waar ze naartoe moeten om het wandtapijt te vinden. Bufferopdracht Omdat leerlingen soms wat moeten wachten voor u hen kan helpen is een bufferopdracht voorzien. Hierover leest u verder meer. Deze opdracht maken de kinderen als klas. Opdrachten Deze staan verder uitgewerkt. Fouten Bij fouten stuurt u de leerlingen terug tot ze het antwoord juist hebben. TAAK GIDS

De gids zal u ontvangen en de instructie geven bij de opdracht. Hij / zij zal volgende taken opnemen: o o o o o

Materiaal klaarzetten. Kinderen verwelkomen: ‘Hanske heeft mij gestuurd,…’ Afspraken met kinderen overlopen. Kinderen even laten rondlopen en signaal afspreken om terug te verzamelen. Cd beluisteren en bespreken wat de leerlingen moeten doen aan de hand van een werkblad.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

U geeft deze tip mondeling mee aan de kinderen nadat ze de opdracht juist hebben opgelost. Soms staan er 2 tips vermeld. Dit wil zeggen dat de leerlingen met die opdracht 2 notities verzameld hebben.

5 8


o o o VERLOOP

Rondlopen en kinderen ondersteunen bij vragen. Kinderen verzamelen en samen op zoek gaan naar het verdwenen wandtapijt. Diploma’s uitdelen.

Zie taak van de leerkracht. Wanneer kinderen moeten wachten, werken ze aan de bufferopdracht.

9.2.3.1 ROULATIESYSTEEM U werkt met een roulatiesysteem. Om het voor u gemakkelijk te maken, stelden we volgend rooster op. U kunt hierop aanduiden welke leerlingen welke opdracht al gedaan hebben. U vindt een versie van dit rooster bij de werkbladen. ALLE LEERLINGEN STARTEN MET OPDRACHT 1. PAS NADIEN KAN U BEGINNEN ROULEREN. Opdracht 5 wordt op het einde gemaakt. Opdracht 2 is de enige opdracht die maar door 1 groepje tegelijkertijd kan worden opgelost. De andere opdrachten kunnen alle groepjes parallel doen. Alexander de Grote

Hannibal

Het caledonische everzwijn

Griffioen

Ganzen

Granikos

Opdracht 1: STARTopdracht Opdracht 2 (1 groepje per keer) Opdracht 3 Opdracht 4 Opdracht 5: EINDopdracht

9.2.3.2 VERLOREN NOTITIES VAN HANSKE DE KRIJGER

Notities -

Kaart van het museum waarop aangeduid staat waar het wandtapijt hangt. Detailfoto’s van het wandtapijt. Jaar waarin het gemaakt is: Materiaal waaruit het geweven is: Kleuren die het bevat: Naam van het wandtapijt: Grootte van het wandtapijt: Weversmerk:

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

De leerlingen vinden deze notities wanneer ze een opdracht goed oplossen. De notities leiden hen, samen met de onderzoeksvragen, naar het verdwenen wandtapijt.

5 9


9.2.3.3 BUFFEROPDRACHT

15’ 1.

Wandtapijten classificeren in 2 grote groepen.

2.

Bij de naam van een wandtapijt de passende foto van het wandtapijt plaatsen door aandachtig te kijken

3.

Opzoeken op informatiebordjes in welk jaar een wandtapijt geweven werd.

Materiaal in het pakket voorzien: Prenten van de wandtapijten. Kaartjes met de eeuwen. Bord met onderverdeling verdure/ picturale wandtapijten. Opdrachtenfiche. / INHOUD

De leerlingen leren om wandtapijten onder te verderlen in picturaal en verdure.

WERKVORM

In groepjes, maar ganse klas werkt eraan (complementair groepswerk)

TAAK LEERKRACHT

/

TAAK GIDS

U helpt bij vragen en controleert.

VERLOOP

Wanneer eraan werken? Deze opdracht dient als bufferopdracht wanneer kinderen moeten wachten om bij de leerkracht te komen of wanneer ze klaar zijn met alle opdrachten. Wanneer ze wachten werken ze aan de opdracht. Alle groepjes werken samen aan dezelfde opdracht (aan het ene bord). Bij deze opdracht kozen we dus voor complementair groepswerk. Wat?

2. De leerlingen lezen wat deze indeling betekent op de opdrachtenfiche. 3. De leerlinge nemen een kaartje met een afbeelding op van een wandtapijt. 4. De leerlingen zoeken het wandtapijt in het museum en kijken wanneer het gemaakt werd en wat erop staat. 5. De leerlingen hangen de afbeelding op de juiste plaats op het bord. 6. De gids bespreekt het bord met de leerlingen. 7. De leerlingen krijgen een extra tip als het correct is. 5. Naast het bord liggen ‘afbeeldingen van de wandtapijten’ en ‘kaartjes met de namen van de wandtapijten en de jaartallen waarin ze gemaakt werden’. De leerlingen nemen een naam, kijken naar het wandtapijt, nemen de juiste foto en hangen dit op de juiste plaats op het bord (juiste kolom en juiste eeuw).

OPDRACHT Omdat de leerlingen af en toe zullen moeten wachten voor ze bij u aan de beurt komen, voorzagen we een bufferopdracht. In deze opdracht willen we een antwoord vinden op de vragen ‘Welke soorten wandtapijten zijn er?’ en ‘Wanneer werden wandtapijten gemaakt?’. De opdracht vormt een aanloop naar de verwerking in de klas. Er is een stappenplan voorzien dat de kinderen bij deze opdracht kunnen volgen.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

1. De leerlingen lezen de opdrachtenfiche. Er staat een groot bord dat verdeeld is in 2 kolommen (de indeling verdure en picturaal).

6 0


Er zijn 2 soorten wandtapijten zijn als je kijkt naar wat erop staat. Er zijn wandtapijten waarop vooral natuur staat en wandtapijten waarop vooral mensen staan. Dit noemen we respectievelijk verdures en picturale wandtapijten. Alle wandtapijten uit het museum waren mooi geordend op een bord waarop de onderverdeling stond (verdures en picturale wandtapijten), maar wat een pech. Hanske is er toch wel niet langs gelopen en alles is ervan gevallen. Wanneer leerlingen tijd over hebben of wanneer ze moeten wachten wanneer u bezig bent met een andere groep, werken ze aan de opdracht. Er is 1 bord voorzien voor de volledige klas. Alle groepen werken dus samen aan deze opdracht. (De ene groep moet wachten en hangt een wandtapijt op het bord, daarna de volgende groep,… Alle groepen werken eraan wanneer ze tijd hebben.) Ze volgende hierbij volgende stappen: 1. 2.

De leerlingen lezen een tekst over verdures en picturale wandtapijten en wat dit juist is. De leerlingen zien een bord dat verdeeld is in 2 kolommen. Daar hangen de kaartjes ‘verdures’ en ‘picturale wandtapijten’ op.

Tabel: Verdure 14de eeuw 15de eeuw 16de eeuw 17de eeuw 18de eeuw

Picturaal wandtapijt 14de eeuw 15de eeuw 16de eeuw 17de eeuw 18de eeuw

-

De leerlingen nemen een kaartje met een afbeelding van een wandtapijt. Ze zoeken dit wandtapijt in het museum en kijken wanneer het gemaakt werd. De afbeelding van het wandtapijt, plakken ze op de juiste plaats in de tabel. Op het einde van de zoektocht bespreekt de gids met de kinderen dit bord nog eens aan de hand van volgende vragen: In welke periodes werden vooral wandtapijten gemaakt? (16de een 17de eeuw) Welke soorten wandtapijten zijn er? 7. Wanneer de leerlingen met de ganse klas de opdracht tot een goede einde brengen, krijgen ze een extra tip.

Indien de leerlingen niet voldoende tot de bufferopdracht zou komen, kan u op het einde alle groepen enkele namen geven. Deze opdracht zou vlot moeten verlopen. In de verwerkende les wordt het onderscheid nog eens duidelijk gemaakt en worden de jaartallen op eeuwenband geplaatst.

9.2.3.4 VERKENNENDE OPDRACHT: OPDRACHT 1: ONTDEKKEN VAN ÉÉN VAN DE WANDTAPIJTEN (20’)

15’ 1. 2. 3.

Aandachtig details waarnemen Een verhaal verzinnen bij een wandtapijt Het eigen verhaal vergelijken met het verhaal dat de kunstenaar wou uitbeelden

Opdracht 1 (alle materiaal is te vinden in het mapje). -

Opdrachtenfiche Detailfoto van het wandtapijt (per groep) Verhaal kunstenaar

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

3. 4. 5. 6.

6 1


Andere -

Speurdersdossier werkblad 2: identiteitskaart

/ VERHALEND ONTWERP

Speurders moeten alle details herkennen. Daarom krijgen de leerlingen een detailfoto uit een wandtapijt en moeten zoeken waar dat wandtapijt is. Eens ze dit gevonden hebben, moeten ze er een verhaal bij verzinnen zoals de wevers vroeger deden. Hun eigen verhaal vergelijken ze met het verhaal van de kunstenaar.

WERKVORM

In speurdersteams

TAAK VAN DE LEERKRACHT

1. 2.

3. VERLOOP

U geeft alle teams eerst de opdrachtenfiche + de detailfoto mee. Opgelet, elk team krijgt de foto dat bij zijn team past. Op de achterkant van de foto staat de naam van het team. In een 2de stap komen de leerlingen bij u om het verhaal van de kunstenaar. Ze zeggen de titel van het wandtapijt dat ze bespraken. Op de kaartjes staat de titel van het wandtapijt en de teamnaam (op de achterkant). U controleert of de leerlingen wel zeker het juiste wandtapijt bespraken. Indien dit niet zo is, zoeken ze eerst het juiste wandtapijt (maar vullen niet opnieuw de identiteitskaart in en verzinnen niet opnieuw een verhaal). U controleert met het ingevuld speurdersdossier (fiche van elk team is anders)

1. Elk groepje krijgt een foto waarop een klein stukje uit een wandtapijt staat. De foto die ze krijgen is gerelateerd aan hun groepsnaam (bv. Alexander De Grote krijgt een tapijt over Alexander De Grote). 2. De leerlingen stappen door de zaal en zoeken uit welk wandtapijt zij een stuk hebben gekregen. 3. Wanneer ze dit tapijt gevonden hebben, gaan ze voor dit wandtapijt staan en vullen een identiteitskaart in over het wandtapijt. 4. Met alle informatie die ze daarmee verzameld hebben, verzinnen ze een verhaal over het tafereel. 5. Ze beantwoorden vragen over het verhaal. 6. Daarna lezen ze het verhaal zoals de kunstenaar het bedoeld heeft. Merken ze hierbij een verschil? Zien ze nu details die ze daarvoor niet zagen? 7. Ze verbeteren bij de juf/meester.

Beste speurders-in-spe, Zoals jullie weten is het als speurder heel erg belangrijk dat jullie alle details zien. Ook de details in de wandtapijten zijn belangrijk. Jullie krijgen daarom per team een foto met een stukje uit een wandtapijt. Stap 1: Kijk naar de foto die je kreeg. Dit is een klein stukje uit een wandtapijt dat hier hangt. Stap 2: Zoek met je speurdersbril het juiste wandtapijt. Stap 3: Vul werkblad 2 in uit het speurdersdossier. Secretaris: Neem werkblad 2 uit het speurdersdossier en vul het samen in. Tijdsbewaker: Werk hier maar 10 minuten aan. Stap 4: Verzin een verhaal bij het wandtapijt. De voorzitter duidt iemand aan die een 1ste zin zegt van het verhaal. De 2de persoon zegt een volgende zin… Zo zegt ieder om beurt een zin. Dit doe je 3 keer. Stap 5: Beantwoord volgende vragen over jullie verhaal:  Wie doet mee in jullie verhaal? (Wie staat er dus op het wandtapijt?)  Wat doen die personen?  Waar speelt het zich af? (Wat zie je op het wandtapijt?)  Wat zou er verder gebeuren met de personages op het wandtapijt? Loopt het verhaal dus goed of slecht af?

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

OPDRACHTENKAARTEN

6 2


Stap 6: Materiaalmeester: Ga bij de juf/meester om het echte verhaal bij het wandtapijt. Je krijgt het verhaal alleen als je de juiste naam zegt van het wandtapijt. Stap 7: Lees het verhaal dat echt bij het wandtapijt hoort en beantwoord de vragen. Bij het wandtapijt hoort een echt verhaal. Lees het en beantwoord deze vragen:  Hadden jullie hetzelfde in gedachten?  Zijn er figuren, dieren,… die je niet had opgemerkt? Stap 8: Ga verbeteren bij de juf / meester.

9.2.3.5 VERWERKENDE OPDRACHTEN: HET VERHAAL ACHTER DE WANDTAPIJTEN (65’) 9.2.3.5.1 OPDRACHT 2: WAARUIT ZIJN WANDTAPIJTEN GEMAAKT

8’ Door draden te vergelijken noteren uit welk materiaal wandtapijten geweven worden. -

Voelbord stof Stukje wandtapijt Opdrachtenfiche

INHOUD

Opdracht 2: Door te voelen aan een wandtapijt weten de leerlingen hoe dit voelt. Ze gaan de draad vergelijken met verschillende soorten draden (wol, katoendraad, …). Zo ontdekken ze waarvan wandtapijten gemaakt worden.

WERKVORM

In speurdersteam.

TAAK LEERKARCHT

U controleert het antwoord.

VERLOOP

Zie opdrachtenfiche.

OPDRACHT 2 Stap 1: Zeg elk om beurt waaruit volgens jou een wandtapijt gemaakt wordt. Ga eens dichter kijken en lees dan verder. Stap 2: Lees de tekst hieronder. Inderdaad, een wandtapijt bestaat uit heel veel verschillende draden die geweven zijn. Dit deed de wever. Waarom is dat nu zo belangrijk? Stel je voor dat jullie een draad op de grond vinden. Wie weet is het een draad uit het verdwenen wandtapijt, maar misschien ook niet. Wanneer jullie weten van welke draad een wandtapijt geweven wordt, kunnen jullie de draad herkennen en ontdekken of dit een spoor is of niet. Stap 3: Ga naar het voelbord en het stukje wandtapijt. Stap 4: Voel aan het stukje wandtapijt. Stap 5: Voel nu aan de draden op het voelbord. Boven de draad staat de naam ervan. Stap 6: 1 draad op het voelbord = de draad waaruit het wandtapijt gemaakt is. Voelen jullie welke? o Materiaalmeester: Zorg dat iedereen in de groep eens kan voelen. o Tijdsbewaker: Jullie hebben voor deze opdracht maximaal 8 minuten. Stap 7: Zeg het antwoord aan jullie juf of meester.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

/

6 3


9.2.3.5.2 OPDRACHT 3: WELK KLEUR ZIE JE VOORAL IN DE WANDTAPIJTEN? 10’ Verwoorden dat wandtapijten overwegend groen zijn. -

Opdrachtenfiche Speurdersdossier

/ INHOUD

Opdracht 3: De leerlingen ontdekken dat wandtapijten vooral groen zijn. Dit vormt de aanloop voor de verwerking in de klas. Daar ontdekken ze dat dit komt omdat groen gemaakt wordt uit planten en dat dit goedkoper is dan rood dat gemaakt wordt uit insecten.

WERKVORM

In speurdersteam.

TAAK LEERKARCHT

U verbetert het werkblad.

VERLOOP

Zie opdrachtenkaart.

OPDRACHT 3 Eén van de belangrijkste dingen die je moet weten over het verloren wandtapijt, is welke kleur het heeft. Stap 1: Ga in het midden van de zaal staan en kijk goed rond. Stap 2: Los werkblad 3 op (pagina 3).

9.2.3.5.3 OPDRACHT 4: WEVERSMERKEN.

1.

Het belang van merktekens verwoorden.

2.

Een merkteken verbinden aan de weversnaam.

-

Opdrachtenfiche Speurdersdossier

/ INHOUD

Opdracht 4: De leerlingen gaan op zoek op de tapijten naar de wapenschilden en weversmerken.

WERKVORM

In speurdersteam.

TAAK LEERKARCHT

U verbetert de opdracht.

VERLOOP

Zie opdrachtenkaart.

OPDRACHT 4 Kunstenaars laten graag aan de wereld weten wat zij precies hebben gemaakt. Zo kan je bij schilderijen onderaan de naam van de schilder vinden. Ook de wevers (de mensen die het wandtapijt weefden) deden dit. Omdat hun naam soms te lang was, ontwierpen de wevers een logo (net zoals jullie een logo ontwierpen). Het is dus belangrijk als speurder dat jullie de echte Oudenaardse weverslogo’s vinden op de tapijten. Stap 1: Maak werkblad 4 (pagina 4-6)

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

15’

6 4


o o

Teamleider: Verdeel de taken. Tijdsbewaker: Zorg ervoor dat je niet meer dan 5 minuten bij 1 wandtapijt staat.

Stap 2: Ga controleren bij de juf of meester.

9.2.3.6 SAMENLEGGEN VAN DE TIPS (10’): OPDRACHT 5

10’ Aandachtig waarnemen Verbanden zoeken tussen verschillende elementen. -

Alle notities Opdrachtenfiche Speurdersdossier

Audiofragment 8 INHOUD

De leerlingen worden terug samengeroepen door Hanske. De bufferopdracht wordt door de gids overlopen. De leerlingen krijgen de laatste opdrachtenkaart en leggen alle notities samen.

WERKVORM

Klassikaal geleid in speurdersteam.

TAAK LEERKARCHT

/

VERLOOP

1. Beluisteren fragment Hanske. 2. Gids bespreekt bufferopdracht en deelt extra tip uit als het correct is. 3. De leerlingen maken de laatste opdrachtenfiche (werkblad 5 en 6). De tips worden niet overlopen zodat de groepen die goed gewerkt worden en meer tips hebben, bevoordeeld worden.

AUDIOFRAGMENT 8

Goed gedaan, Ik heb gezien dat jullie al mijn notities terug verzameld hebben. Dankjewel! Ik hoop dat jullie eraan uit kunnen. Eens kijken of jullie de extra opdracht ook tot een goed eind hebben gebracht en alle groepen een extra notitie verdienen. Leg nu alle notities samen en maak de laatste opdrachtenkaart. Veel succes met het vervolg van de speurtocht! Hanske

OPDRACHTENFICHE Stap 1: Jullie hebben nu alle tips verzameld. Tijd om alles eens samen te leggen wat jullie te weten gekomen zijn. Stap 2: Vul werkblad 5 in. Stap 3: Een schets maken helpt je om je het wandtapijt beter voor te stellen. Vul werkblad 6 in. HOU ALLE TIPS GOED BIJ IN JE MAPJE OF ENVELOPPE! SPEURDERS LATEN NIKS VERLOREN GAAN.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Dag speurneuzen!,

6 5


Wanneer u merkt uit de verbeteringen dat er foute denkbeelden ontstaan zijn, kan u deze nu bijsturen.

9.2.4 TIPS SAMENLEGGEN EN VERDWENEN TAPIJT VINDEN (20’)

25’ Aan de hand van de notities het verdwenen wandtapijt aanduiden Voorzien in het pakket cd-speler Notities Roulettes Briefjes met de zaken die de kinderen moeten vergelijken Informatiefiche wandtapijt Door u te voorzien Diploma’s -> deze zijn door u ingevuld mee te brengen. Speurdersdossier : werkblad 7 Audiofragment 8 / 9 /10 INHOUD

Wanneer de leerlingen hun notities goed samengelegd hebben, komen ze terecht bij een modern wandtapijt. Als ze de wandtapijten aandachtig observeren, komen ze tot de conclusie dat het verdwenen wandtapijt daar hangt. De restaurateurs hadden het verhangen en Hanske had dat niet gezien.

Het blijkt een modern wandtapijt te zijn. De gids duidt dat er nu ook nog wandtapijten gemaakt worden en overloopt met de kinderen de verschillen en gelijkenissen tussen oude en nieuwe wandtapijten. Hanske is blij en vraagt de gids om de leerlingen hun diploma te overhandigen.(Optioneel: Als beloning mogen ze ook het Huis de Lalaing verder ontdekken.) WERKVORM

In teams en nadien klassikaal.

TAAK LKR

Begeleiden

TAAK GIDS

-

VERLOOP

Afspraken maken over het rondlopen in het museum. Kinderen opwachten aan modern wandtapijt. De tips overlopen en kijken wat ze met het wandtapijt te zien hebben. Instructie geven over de roulettes. Bespreken van vergelijking oude en nieuwe tapijten + aanvullen werkblad 7 waarom het een modern wandtapijt is. Diploma’s uitdelen.

1. De teams gaan op zoek in het museum naar het wandtapijt. 2. Ze verzamelen voor het verdwenen wandtapijt. 3. De gids overloopt de notities en de leerlingen zeggen waarom dit volgens hen bij dat wandtapijt hoort. Tegelijk wordt de enveloppe met tips ook opgehaald.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Hansk stuurt een boodschap waarin hij zich afvraagt of dit wel het verdwenen wandtapijt kan zijn. Het ziet er immers zo anders uit dan de andere wandtapijten die de kinderen al zagen. Hij vraagt zich af of het geen modern wandtapijt zou kunnen zijn. Die worden immers ook gemaakt, maar wij zagen tot nu toe enkele oude tapijten. De kinderen moeten daarom uitzoeken wat een modern wandtapijt is, vergelijken met de oude wandtapijten en beslissen of dit een modern wandtapijt is.

6 6


4. De kinderen luisteren naar een audioboodschap 8 van Hanske waarin hij zich afvraagt of dit wel een wandtapijt is en hen vraagt om met roulettes te onderzoeken wat een modern wandtapijt is en dit te vergelijken met de oude wandtapijten. 5. De kinderen vergelijken de nieuwe en de oude wandtapijten. 6. De kinderen luisteren naar audiofragment 9. 7. De gids vult klassikaal met de kinderen in wat een modern wandtapijt (kader op het werkblad) is en vergelijkt dit met de oude wandtapijten. 8. De kinderen komen tot de conclusie dat het een wandtapijt is. 9. De kinderen luisteren naar de audioboodschap 10 van Hanske waarin hij hen bedankt voor hun speurwerk en zegt dat ze hun diploma echt wel verdient hebben. 10. De kinderen krijgen hun diploma.

AUDIOFRAGMENT 8 Beste kinderen, Ik zie dat jullie mijn notities samengelegd hebben en bij dit voorwerp zijn aangekomen. Ik durf niet te zeggen dat het een wandtapijt is, want het ziet er zo anders uit. Nu moet ik jullie wel vertellen dat er bijvoorbeeld in Huis de Lalaing nog steeds wandtapijten geweven worden. Die zien er iets anders uit dan de oude wandtapijten die jullie zagen. Dit noemen we moderne wandtapijten. Ik vraag me af of dit een echt modern wandtapijt zou zijn? Misschien is het wel een vals wandtapijt. Je hebt echte schilderijen en schilderijen die nageschilderd zijn. Zou dit echt HET verdwenen wandtapijt zijn? Om dit uit te vinden of dit een echt modern wandtapijt is, moeten jullie een laatste opdracht tot een goed einde brengen. Jullie krijgen een roulette. Dit is een schijf waar je aan kan draaien. Om beurt draait iemand van je team eraan. Je komt terecht op een vak. Wanneer jullie bijvoorbeeld terecht komen op het gele vak dan zie je staan ‘duur om een wandtapijt te weven’. In deze zaal hangen briefjes op. Jullie zoeken naar het gele briefje. Daarop staat hoe lang het duurt om een modern wandtapijt te weven. Dit vullen jullie in op werkblad 7. Daarna denk je terug aan de oude wandtapijten. Hoe lang duurde het toen om een wandtapijt te weven? Misschien vind je dat ook op het briefje of leerde je dat al in de andere opdrachten. Dit vul je ook in.

Groetjes, Hanske

ADUIOFRAGMENT 9 Speurders! Jullie hebben topwerk geleverd! Nu moeten jullie nog onderzoeken of het verdwenen wandtapijt een echt modern wandtapijt is. Dit doen jullie samen met de ganse klas. Jullie hebben namelijk allemaal verschillende zaken onderzocht. Nu leggen jullie samen met de gids alles samen. Op werkblad 7 vinden jullie een kader. Vul deze samen met de gids in. Controleer steeds of dit ook zo is bij het verdwenen wandtapijt. Lees zeker ook de informatiefiche over het wandtapijt. Zo komen jullie meer informatie te weten! Groetjes, Hanske

AUDIOFRAGMENT 10A (ZONDER HUIS DE LALAING) Speurders!

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Zo zoeken jullie zoveel mogelijk op tot de gids jullie terug samenroept!

6 7


Jullie hebben gelijk! Het is het wandtapijt! Proficiat, proficiat, proficiat! Moest ik kunnen dansen, ik deed een vreugdedans! Jullie verdienen de titel van topspeurder. Dat ik daar nu niet aan gedacht heb… De mensen zeiden dat er een wandtapijt vermist was en ik heb er niet aan gedacht dat het verhangen zou kunnen zijn. Hanske toch… Misschien is die legende toch waar… Proficiat, jullie krijgen jullie diploma van speurder. Jullie hebben het echt verdiend. Heel erg bedankt! Hanske

AUDIOFRAGMENT 10B (MET HUIS DE LALAING) Speurders! Jullie hebben gelijk! Het is het wandtapijt! Proficiat, proficiat, proficiat! Moest ik kunnen dansen, ik deed een vreugdedans! Jullie verdienen de titel van topspeurder. Dat ik daar nu niet aan gedacht heb… De mensen zeiden dat er een wandtapijt vermist was en ik heb er niet aan gedacht dat het verhangen zou kunnen zijn. Hanske toch… Misschien is die legende toch waar… Omdat ik jullie graag wil bedanken, heb ik besloten dat ik jullie graag wil belonen met een rondleiding in Huis de Lalaing. Ook hier valt er veel te ontdekken over de wandtapijten! Huis de Lalaing werd in de 17de eeuw gebouwd en werd genoemd naar gouverneur de Lalaing. Vanop mijn toren zag ik dat het een aantal keren verbouwd werd. Momenteel is hier het restauratieatelier van de wandtapijten gevestigd. Jullie weten dat de wandtapijten al heel oud zijn. Jullie hebben ze zelfs op de eeuwenband gezet. Iets dat zo oud is, verslijt soms een beetje. Hier wordt het hersteld. Er worden hier ook nieuwe wandtapijten gemaakt. Jullie mogen zelfs zelf een wandtapijtje weven!

Heel erg bedankt! Hanske

9.3

WANDELEN NAAR HET HUIS DE LALAING (15’)

15’ 1.

De weg van het stadhuis naar Huis de Lalaing lopen aan de hand van een plattegrond.

Kaart / INHOUD

De leerlingen zoeken zelf hun weg van het stadhuis naar Huis de Lalaing. Dit gebeurt in groep en wordt door u begeleidt.

WERKVORM

Klassikaal

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Proficiat, jullie krijgen jullie diploma van speurder. Jullie hebben het echt verdiend.

6 8


De leerlingen krijgen de opdracht om zelf de weg te zoeken naar het Huis de Lalaing aan de hand van de kaart. Elk team heeft een kaartje. Zo kunnen ze samen kijken.

9.4

BEZOEK AAN HET HUIS DE LALAING (40’)

9.4.1 PRAKTISCHE ZAKEN 9.4.1.1 GROEPSVERDELING De leerlingen kunnen in het Huis de Lalaing het restauratieatelier bezoeken. Aangezien hier maar een beperkt aantal kinderen tegelijk binnen mogen, verdeelt u de kinderen na het vinden van het tapijt best in 2 verschillende groepen volgens de teams.

1. Opdelen van de groep in 2 subgroepen (30’) - Deel 1: Kinderen gaan kijken bij mensen die aan het weven zijn aan het weefatelier en krijgen een klein beetje meer uitleg hoe er geweven wordt. - Deel 2: volgt rondleiding in het restauratieatelier Deze groep doet dus 2 opdrachten. Hierna wordt gewisseld. 2. Weefworkshop (90’)

9.4.1.3 BEGELEIDING In het Huis de Lalaing wordt u begeleid door mensen van het VASA-weefatelier en het restauratieatelier.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

9.4.1.2 VERLOOP + PLAATS

6 9


9.4.2 OPDRACHTEN 9.4.2.1 HOE WORDT ER GEWEVEN? (10’)

10’ 1. 2.

Aandachtig waarnemen van objecten Zelf een draad weven

/ / INHOUD

WERKVORM

De leerlingen gaan kijken bij mensen in het VASA-atelier hoe zij nu werken. De uitleg wordt gegeven door de mensen ter plaatse.. 2 grote groepen. Voor de volgende 3 opdrachten wordt de klas in 2 groepen gesplist. De ene gaat naar het VASAatelier, de andere helft gaat naar het restauratieatelier.. Daarna wordt er gewisseld.

Taak LKR

Kinderen in 2 groepen verdelen en begeleiden.

VERLOOP De leerlingen krijgen uitleg van een mevrouw van VASA hoe er geweven moet worden en hoe men dit vandaag de dag doet. Normaal kunnen de kinderen mensen al wevend aan het werk zien.

9.4.2.2 BEZOEK AAN HET RESTAURATIEATELIER (10’)

Hier wordt uitleg gegeven door de mensen van het restauratieatelier zelf. Zij geven uitleg omtrent conserveren.

9.4.2.3 WEEFWORKSHOP (90’)

90’ 1. 2.

Zelf een wandtapijtje weven. De weeftechniek zich eigen maken.

Weefgetouwtjes Draad / INHOUD

De kinderen leren hoe ze zelf een wandtapijtje kunnen weven.

WERKVORM

Klassikaal geleid.

TAAK LKR

Begeleiden

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

De leerlingen verwoorden dat wandtapijten ook wel stuk gaan. Ze beseffen hierbij dat het belangrijk is om ze niet verloren te laten gaan en dat ze dus hersteld moeten worden. Die gebeurt in het restauratieatelier. Terwijl de ene helft van de klas de wandtapijten weeft, gaat de andere helft kijken in het atelier en maakt de opdracht omtrent de roulettes. Daarna wordt er gewisseld.

7 0


10 NAVERWERKING (2 D E GRAAD: 5 LESTIJDEN / 5 D E LEERJAAR: 8 LESTIJDEN) + EVALUATIE 10.1 KORTE INHOUD Hanske vraagt de kinderen om lid te worden van de ‘orde van de beschermers van de wandtapijten’. De orde is enkel voor de allerbeste wandtapijtenkenners en Hanske wil hen, om te bedanken bij de zoektocht, helpen om te slagen bij de toelatingsproef tot de orde. Eerst krijgen ze opdrachten zodat ze zouden kunnen slagen. Tot slot maken ze zelf een karton en lossen ze de toelatingsproef op. Dit is tevens de harde evaluatie. NABESPREKING MUSEUMBEZOEK (1,5 - 2 LESUREN) U maakt 2 lesuren tijd om het museumbezoek na te bespreken en bij alle kinderen de informatie vast te zetten. Hierbij kan u verdiepen. GESCHIEDENIS VAN DE OUDENAARDSE WANDTAPIJTEN (5DE LEERJAAR) (3 LESTIJDEN) Daarna zetten de kinderen de jaartallen die ze verzamelden op de tijdsband en besluiten wanneer vooral wandtapijten gemaakt werden in Oudenaarde. Waarom zou dat zo zijn? Elk speurdersteam onderzoekt aan de hand van bronnen hoe het in een bepaalde tijdsperiode ging met de wandtapijten. Dit stellen ze aan elkaar voor en er volgt een vastzetting. Hiervoor voorziet u best 3 lestijden. KARTON MAKEN (2 LESUREN) Nadien maken de kinderen zelf een karton voor een wandtapijt. Dit neemt 2 lestijden in beslag. TOELATINGSPROEF (1 LESUUR)

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Tot slot is nog een evaluatie doen. U heeft de mogelijkheid om dit op papier af te nemen (een toets) of dit te projecteren met powerpoint. Dit is de toelatingsproef die de kinderen afleggen.

7 1


10.2 NABESPREKING VAN HET MUSEUMBEZOEK (75’) 10.2.1 MOTIVATIE

5’ Motivatie doen stijgen cd-speler Audiofragment 11 INHOUD

Hanske is zodanig blij dat het wandtapijt gevonden is, dat hij de kinderen wil laten toetreden tot de ‘orde van de beschermers van de Oudenaardse wandtapijten.’ Dit is een orde waar je enkel mag toetreden als je een superkenner bent van de wandtapijten. Je mag niet zomaar toetreden. Wanneer je toetreedt tot de orde moet je een toelatingsproef invullen met je kennis over de wandtapijten en hun geschiedenis. Hanske wil hen hierbij begeleiden. Hij doet dit op een speelse wanneer: wanneer de kinderen een opdracht goed oplossen, krijgen ze als klas een puzzelstuk. Wanneer ze alle puzzelstukken samenleggen worden ze geleid naar de volgende opdracht: maak een karton.

WERKVORM

Klassikaal

VERLOOP

1) Luisteren naar het audiofragment

AUDIOFRAGMENT 11

Jullie hebben fantastisch werk geleverd. Ik voel me zo schuldig dat ik jullie dit heb aangedaan. Eigenlijk zijn jullie te goed om gewoon speurder te zijn. Wat dachten jullie ervan om lid te worden van een heuse ridderorde? Ik heb er namelijk zelf één opgericht. Jullie kunnen ridder worden in de ‘Orde van de beschermers van de Oudenaardse wandtapijten’! Deze orde is enkel bestemd voor de beste wandtapijtenkenners! Natuurlijk begrijpen jullie dat je niet zomaar ridder kan worden. Je moet hiervoor een toelatingsproef oplossen over de wandtapijten. Daarvoor gaan we iets dieper graven in de geschiedenis van de tapijten. Er is namelijk zoveel te ontdekken. Jullie zullen je ogen niet geloven! Omdat jullie me zo goed geholpen hebben, zal ik jullie nu helpen om te slagen voor de toelatingsproef. Ik denk dat het belangrijk is voor de proef dat we eerst eens even herhalen wat we allemaal gezien hebben in het museum. Ik heb een blad voor jullie gemaakt waarop jullie alles nog eens kort kunnen samenvatten. Voor elke opdracht staat een nummer. Als jullie als klas de oefening goed oplossen, mogen jullie de enveloppe met dat nummer op openen. In elke enveloppe zitten 1 of meer puzzelstukken. Als jullie de puzzel volledig gemaakt hebben, weten jullie wat de volgende opdracht zal zijn! Veel succes! Hanske

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Hey speurders,

7 2


10.2.2 NABESPREKING

60’ 1.

Verwoorden dat wandtapijten hoe het komt dat wandtapijten overwegend groen zijn.

2.

Verwoorden wat een stadsmerk is en een weversmerk

3.

Het belang van merktekens verwoorden.

4.

Verwoorden uit welk materiaal wandtapijten gemaakt werden.

5.

Verwoorden wat in het restauratieatelier gedaan wordt.

6.

Verwoorden waarom wandtapijten gebruikt werden.

7.

Verwoorden welke 2 soorten wandtapijten er bestaan (verdures en picturale wandtapijten).

8.

Aanduiden of een wandtapijt een verdure is of een picturaal wandtapijt.

9.

Antwoorden formuleren op onderzoeksvragen.

In het pakket voorzien         

Werkbladen -> U kopieert voor elk kind een werkblad zodat alle kinderen een vastzetting op papier hebben. Bundel museumbezoek Eeuwenband Enveloppe met nummers op met daarin bijhorende puzzelstukken. Foto’s opdracht 2: kleuren in wandtapijten + foto’s moderne wandtapijten Foto’s opdracht 4: Foto’s wandtapijten Foto’s opdracht 6: Foto’s restauratieatelier Opdracht 6: Informatie: Waarvoor werd een wandtapijt gebruikt? Foto’s opdracht 7: wandtapijten.

Door u te voorzien 

Werkbladen voor elk kind.

INHOUD

De kinderen moeten van Hanske aan de hand van een werkbundel en opdrachten herhalen wat ze gezien hebben in het museum. Per correct opgeloste opdracht geeft u hen een enveloppe (elke opdracht heeft een nummer). Wanneer ze alle puzzelstukken verzameld hebben, kunnen ze een puzzel maken met daarop de opdracht: ‘Maak een karton’ (volgende les). In de les volgt een nabespreking van het museumbezoek. Hierin wordt de kennis vastgezet en verdiept. De nieuwe vraag: ‘Waarvoor dient een wandtapijt?’ komt hier ook aan bod. De vergelijking van oude en moderne wandtapijten komt verder in het pakket diepgaander aan bod.

WERKVORM

Er wordt klassikaal geleid gewerkt. Enkele opdrachten vinden plaats in de speurdersteams. De kinderen werken nu wel individueel mee op een werkblad zodat ze een vastzetting zouden hebben op papier.

TAAK LEEKRACHT

U maakt de bundel begeleid. Hieronder wordt het verloop volledig uitgeschreven. Dit kan u stapsgewijs volgen.

VERLOOP

1) Opdracht 1 werkbundel: Waaruit worden wandtapijten gemaakt ( klassikaal geleid invullen werkbundel) 2) Opdracht 2 werkbundel + extra opdracht hieronder: De kleur van wandtapijten. (invullen van werkbundel in speurdersteams en nadien bespreken) 3) Opdracht 3 werkbundel: Weversmerken en stadslogo’s ( klassikaal geleid invullen werkbundel) 4) Opdracht 4 werkbundel: Soorten wandtapijten: verdure of picturaal wandtapijt

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

/

7 3


(Klassikaal geleid overlopen welke soorten wandtapijten er zijn en individueel invullen werkbundel) 5) Opdracht 5 werkbundel: Het restauratieatelier ( klassikaal geleid invullen werkbundel) 6) Opdracht 6 werkbundel: Waarvoor dienden wandtapijten? (In speurdersteams en nadien klassikaal verbeteren in vullen werkblad) 7) Opdracht 7 werkbundel: Wanneer werden wandtapijten gemaakt? ( Keuze: In speurdersteams of individueel)

10.2.2.1 BESPREKING VAN DE OPDRACHTEN IN HET MUSEUM 10.2.2.1.1 OPDRACHT 1: WAARUIT WORDT EEN WANDTAPIJT GEMAAKT? (2’) U herhaalt kort waaruit dit gemaakt wordt. Heeft een groep gezien welke draad nu gebruikt wordt in Huis de Lalaing? Nu wordt er immers ook katoendraad gebruikt. Dit wordt aangevuld op het werkblad.

10.2.2.1.2 OPDRACHT 2: DE KLEUR IN WANDTAPIJTEN (10’)

VERLOOP 1. U bespreekt welke kleur overheerst in de wandtapijten. (groen) 2. In de werkbundel moeten de leerlingen nog een oefening oplossen. Ze moeten namelijk een antwoord vinden op de vraag waarom net groen overheerst. U laat de groepjes eerst zelf de oefeningen maken. Er werden afbeeldingen in kleur bij het pakket voorzien zodat de kinderen de planten in kleur zien.

4. Vergelijking met de nieuwe wandtapijten: Waarom zien we daar veel meer kleuren? Nu maken we kleuren uit chemische stoffen, daarvoor hebben we geen planten meer nodig.. Dit wordt aangevuld in de werkbundel.

10.2.2.1.3 OPDRACHT 3: WEVERSMERKEN EN STADSLOGO’S (5’)

RICHTVRAGEN -

Waarvoor dient een weversmerk? (om aan te tonen wie het wandtapijt gemaakt heeft) Hoe zag het weversmerk eruit? (soms uit de initialen wever, soms uit een tekening van de wever) Waarvoor dient een stadsmerk? (om aan te tonen in welke stad het gemaakt is) Hoe zag ons stadsmerk eruit? (bril met rood en geel) Waarom zou dat vereenvoudigd zijn? (te moeilijk om te weven)

Werkbundel aanvullen.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

3. U bespreekt dit klassikaal geleid en vult de conclusie in. Er is veel groen omdat groen gemaakt wordt uit planten en er dus veel groen te vinden was in de natuur. Rood wordt gemaakt uit een luis die minder vaak te vinden is en dus duur is. Daarom zien we dit minder vaak terug.

7 4


10.2.2.1.4 : OPDRACHT 4: SOORTEN WANDTAPIJTEN (10’)

VERLOOP U bespreekt nog eens kort welke 2 soorten wandtapijten er zijn en laat de leerlingen de oefeningen maken op het werkblad. De wandtapijten werden vergroot en in kleur in het pakket voorzien.

RICHTVRAGEN Je onderzocht een wandtapijt. -

Zag je alles dat op het wandtapijt stond? Kwam jouw verhaal overeen met dat van de kunstenaar? Weet je steeds wat de kunstenaar bedoeld heeft?Als we kijken naar wat er op wandtapijten staat, zijn er 2 soorten wandtapijten. Dit oefende je op het bord. Wie weet nog hoe die 2 soorten noemden?

Vul aan op het werkblad -

Wat is een picturaal wandtapijt? Wat is een verdure?

Maak de oefening op het werkblad: verdure of picturaal.

10.2.2.1.5 OPDRACHT 5: RESTAURATIEATELIER

VERLOOP Indien u het restauratieatelier niet bezocht hebt, kan u de foto’s gebruiken in het pakket. Daar zie het u het restauratieatelier en de mensen aan het werk. Aan de hand van de oefening op het werkblad (waar/niet waar) gaat u na of de kinderen begrijpen wat in het restauratieatelier gebeurt.

VERLOOP U geeft de leerlingen de fragmenten op een blad (fiche bij opdracht 6). Ze lezen elk fragment en vullen aan waarom de koper dat wandtapijt kocht. De leerlingen werken in speurdersteams, maar vullen individueel het blad aan. Dit wordt kort klassikaal overlopen.

FRAGMENTEN: -

Een edelman bestelt een wandtapijt om zijn zaal te versieren en de koude buiten te houden. De koning komt naar Oudenaarde. Er worden wandtapijten gemaakt om zijn ontvangst te vieren. Meegenomen op veldtochten om te beschermen door een krijgsheer. Een edelman bestelt een tapijt om in zijn huis te hangen. Doordat de wandtapijten diepte creëren, lijkt de ruimte groter (bijkomende vraag hierbij: hoe wordt diepte gecreëerd).

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

10.2.2.1.6 OPDRACHT 6: WAARVOOR DIENEN WANDTAPIJTEN? (10’)

7 5


10.2.2.1.7 OPDRACHT 7: WANDTAPIJTEN PLAATSEN OP DE EEUWENBAND

VERLOOP Mogelijkheid 1: werken in speurderteams U geeft de teams elk ongeveer evenveel foto’s van de wandtapijten. Op de foto’s staat de naam van het wandtapijt. De leerlingen kijken in hun werkbundel wanneer dit wandtapijt gemaakt werden en plaatsen dit op de klassikale eeuwenband. U verbetert klassikaal. Mogelijkheid 2: individuele inoefening U laat de kinderen opdracht 7 in de werkbundel individueel maken. U deelt willekeurig de prenten uit van de wandtapijten en laat de leerlingen deze plaatsen op de eeuwenband. U verbetert klassikaal.

10.2.2.2 OPDRACH T 8: WAT HEBBEN WE GELEERD: FORMULEREN VAN ANTWOORDEN OP ONDERZOEKSVRAGEN. 10.2.3 AUDIOFRAGMENT 11 + ANTWOORD OP ONDERZOEKSVRAGEN

15’ Een antwoord formuleren op eerder gestelde onderzoekvragen Bundel speurdersopleiding. cd-speler Audiofragment 12 Hanske is trots dat de kinderen zo veel onthouden hebben van het museumbezoek, maar hebben ze ook een antwoord gevonden op hun onderzoeksvragen uit de speurdersopleiding? Indien u geen antwoord vond op de vraag, kan u met de kinderen bespreken of de vraag relevant was. WERKVORM

Klassikaal

VERLOOP

1) Luisteren naar het audiofragment. 2) Antwoorden formuleren op onderzoeksvragen.

AUDIOFRAGMENT Hey speurders! Ik ben echt onder de indruk: jullie hebben echt bijna alles onthouden uit het museum. Goed gedaan zeg! Jullie gaan zeker slagen voor de toelatingsproef. Nu wil ook er ook zeker van zijn dat jullie een antwoord hebben op de vragen die jullie zich stelden voor het museumbezoek. Weten jullie nog? Jullie hebben een aantal vragen opgesteld waarop je zeker een antwoord wou vinden in het museum zodat je het wandtapijt kon vinden. Geef op deze vragen nu een antwoord. Hanske!

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

INHOUD

7 6


VERLOOP 1) U beluistert het audiofragment 2) U geeft klassikaal een antwoord op de vragen die u in de speurdersopleiding opstelde met de klas (speurderopleiding - laatste opdracht).

10.3 LES 1: GESCHIEDENIS VAN DE OUDENAARDSE WANDTAPIJTEN (3 LESTIJDEN) 10.3.1 ONDERZOEK NAAR DE EVOLUTIE IN HET MAKEN VAN WANDTAPIJTEN (3 LESTIJDEN)

100 ‘ 1. 2. 3. 4. 5. 6.

De gegeven wandtapijten correct op de eeuwenband plaatsen. De eeuwenband correct aflezen. In eigen woorden uitleggen wat een gilde is. In eigen woorden uitleggen wat de functie van een gilde is. Bronnen correct hanteren bij een opzoeking. Resultaten van de opzoeking duidelijk naar voren brengen.

In het pakket voorzien -

Bronnenmateriaal per eeuw Werkbundel per eeuw Audiofragment Fiche over manier van voorstellen. Vastzetting tijdens presentaties

Door u te voorzien -

Kopie werkbundel: 1 per groep Kopie vastzetting: 1 per kind -

een cursusblad twee A3-bladen plakband/touw

Quiz: -

papier om de quizkaarten te maken

Een pancarte: -

cursusblad en A3-blad (net). Hier kunt u ook opteren om de leerlingen hun pancarte op het bord te laten maken.

Een nieuwsbericht: -

cursusbladen een das voor de nieuwslezers

Een reclamespot: -

Open ruimte

Audiofragment 13

INHOUD

In deze les leren de leerlingen meer over de geschiedenis van de wandtapijten. Aan de hand van de eeuwenband gaan ze op zoek naar de reden van de groei en het verval van de wandtapijtenindustrie. Hierbij leren ze ook de juiste termen te gebruiken zoals gilde en ambacht. U brengt als leerkracht de begrippen klassikaal aan. Daarna vormt u met de leerlingen een

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Sandwichman:

7 7


hypothese voor hun onderzoek. Ze gaan zelf op zoek naar redenen voor de conjunctuurverschillen in verband met de wandtapijten. Hiervoor zijn bronnen ter beschikking gesteld die u in het pakket kan vinden. De leerlingen brengen zelf hun inzichten naar voor in een kleine presentatie. Om u daarbij te helpen is er in het pakket een opdrachtenfiche voorzien. WERKVORM

Het eerste deel is klassikaal, daarna werken de leerlingen verder in hun eigen speurdersteams.

TAAK VAN DE LEERKRACHT

Deze les is ingedeeld in twee delen. Het eerste deel is klassikaal. Daarin laat u de wandtapijten op de eeuwenband plaatsen. Hieruit besluit u in welke periodes vooral wandtapijten gemaakt werden. Het tweede deel van de les bestaat uit het zelfstandig onderzoek over de eeuwenperiodes heen. Als leerkracht biedt u het materiaal aan per groep en overloopt u samen met de leerlingen de vragen die beantwoord moeten worden. Daarna heeft u een meer begeleidende rol. Bij de begeleiding is het belangrijk dat u oog heeft voor eventuele moeilijkheden in verband met het opzoekingswerk. Stuur de leerlingen bij als u ziet dat ze moeite hebben met opzoeken.

VERLOOP

1) Beluisteren audiofragment 13 2) Instructie van de opdracht door de leerkracht. 3) U bedenkt klassikaal een mogelijke hypothese waarom in de ene periode veel en in de andere periode weinig wandtapijten gemaakt werden. 4) In speurderteams vullen de leerlingen de werkbundel aan en onderzoeken de bronnen. 5) De leerlingen maken van hun vaststellingen een creatieve voorstelling. Dit doen ze aan de hand van de opdrachtenfiches met de mogelijke voorstellingswijzen. 6) De leerlingen stellen hun onderzoek voor. De andere leerlingen vullen na de voorstelling een vragenblad in. Ze moeten een antwoord kunnen geven op de vragen. 7) U laat de leerlingen een antwoord formuleren op de hypothese

VERLOOP

Bij de verwerking van het museum plaatste u alle prenten op de eeuwenband. U besloot toen dat er vooral in de 16de eeuw en 17de eeuw wandtapijten gemaakt werden. U vertrekt vanuit deze vaststelling: Hoe komt het dat er toen veel gemaakt werden en vroeger of later niet? Dag speurders, Nu jullie opgefrist hebben wat we allemaal leerden in het museum is het tijd om een stapje verder te gaan. Kijk nog eens terug naar de eeuwenband waarop jullie de wandtapijten plaatsten. Wanneer werden er vooral wandtapijten gemaakt? Waarom zou dit zo zijn? Waarom zijn er bijvoorbeeld niet in de 15 de eeuw veel wandtapijten gemaakt? Waarom zijn er niet zoveel wandtapijten meer gemaakt in de 18 de eeuw? Wat denken jullie? Nu moeten jullie op zoek naar bewijs. Dit doen jullie in jullie speurdersteam. Elk team krijgt een eeuw die ze gaan doorzoeken. Ik ga jullie een beetje helpen. Jullie krijgen werkbladen die jullie moeten invullen en bundels met informatie. Opgelet, kijk goed wat je moet lezen en wat niet. Meestal staan de zinnen die jullie moeten lezen aangeduid. Wanneer jullie klaar zijn met jullie onderzoek, stellen jullie dit aan elkaar voor. Dit doen jullie op een leuke manier: met een quiz, een sandwichbord,‌ Daarover lezen jullie later meer! Ik wens jullie veel succes! Hanske

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

1) AUDIOFRAGMENT: AANSLUITING BIJ BUFFEROPDRACHT UIT HET MUSEUM

7 8


2 + 3) EVOLUTIE VAN DE WANDTAPIJTEN: ONDERZOEK: INSTRUCTIE + HYPOTHESE De leerlingen kennen nu de belangrijkste termen die gebruikt worden. De volgende stap is zelfstandig een onderzoek voeren naar de evolutie van de wandtapijten. Eerst wordt er klassikaal overlegd en daarna mogen de leerlingen in hun speurdersteam aan het werk. Iedere groep krijgt een bepaalde tijdsperiode. De periode van die we bespreken, loopt van de 14e tot en met de 18e eeuw. Iedere groep krijgt zijn werkblad en een aantal bronnen. De leerlingen mogen hierbij ook hun eigen bundel van de voorgaande lessen gebruiken. Na het voltooien van het onderzoek worden de bevindingen van iedere groep voorgesteld aan de rest van de klasgroep. VRAGEN Hieronder vindt u de vragen die u in de klas kan stellen tijdens de verwerkende les. Klassikaal In welke eeuwen zijn de meeste wandtapijten gemaakt? (besluit uit instap) o Hoe zou dit komen denk je? Hierbij vormen de leerlingen een eigen hypothese die ze voorstellen aan de klas. De hypothese vormt de basis voor het onderzoek dat de kinderen zullen voeren in hun eigen groepen. Iedere groep krijgt een bepaalde periode toegewezen. U bepaalt zelf wie er in welke groep zit. Wel raden we hier aan om de groepen te gebruiken waarmee de leerlingen hun zoektocht hebben vervolledigd. Hieronder vindt u een overzicht van de perioden. 1) de 14e eeuw 2) de 15e eeuw 3) de 16e eeuw 4) de 17e eeuw 5) de 18e eeuw 6) indien er een zesde groep is, krijgt deze groep ook de 17e eeuw. Zij krijgen een andere informatiebundel.

- U herhaalt de rollen die de kinderen innemen (voorzitter, secretaris,‌) en kiest 1 aandachtspunt waarop de kinderen extra moeten werken. U toont in een kort rollenspel voor hoe kinderen elkaar bv. complimenten moeten geven. 3) ONDERZOEK IN SPEURDERSTEAMS Speurdersteam In hun speurdersteams is het de bedoeling dat de leerlingen antwoorden vinden voor hun hypothese. Omdat iedereen dezelfde vaardigheden zou oefenen en om de evolutie te kunnen schetsen, zijn er per periode enkele vaste vragen. De bronnen die de leerlingen gebruiken, zijn niet op kindniveau geschreven. Daarom moeten de antwoorden op de werkbladen ook niet in volledige zinnen geschreven worden, enkele staakwoorden is voldoende. Het is de bedoeling dat de leerlingen leren om zoekend te lezen in een voor hen moeilijke tekst. Werkwijze 1) De leerlingen formuleren hun hypothese en noteren deze in de werkbundel. 2) De leerlingen beantwoorden de vragen in de werkbundel aan de hand van het bronnenmateriaal. 3) De leerlingen geven een antwoord op hun hypothese.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

-

7 9


Vragen per periode -

-

Welke wandtapijten die je hebt gezien horen thuis in deze eeuw? Welke soort wandtapijten vind je terug? (verdures of picturaal?) Wat stond er vooral op die wandtapijten? Onderzoek 1 wever.  Wat was zijn bekendste werk? Hoe zou het komen dat er veel/weinig tapijten werden gemaakt? Onderzoek hiervoor volgende aspecten. bijvoorbeeld:  Waren er oorlogen?  Werden er veel tapijten verkocht? o Aan wie werden deze tapijten verkocht? o Waarom werden deze tapijten aan hen verkocht?) Welke steden verkochten nog wandtapijten?

Groepen die vroeger klaar zijn Er zullen groepen zijn die eerder klaar zijn met hun onderzoek. Deze groepen kunt u al een stappenplan met de voorstellingswijze op geven. Het is best om deze groepen de iets ‘zwaardere’ opdrachten te geven zoals het maken van een nieuwsbericht of reclameboodschap. Zo kunnen alle groepen in de voorziene tijd hun opdrachten afwerken. 4) VOORBEREIDEN VAN DE VOORSTELLING VAN HUN EIGEN ONDERZOEK AAN DE HAND VAN FICHE

1) 2) 3) 4) 5) 6)

Sandwichman Quiz waarin één van de leerlingen een quizmaster speelt, de rest is het panel. Een pancarte Een nieuwsbericht Een reclamespot Indien een 6e groep kan u opteren om een voorstelling tweemaal te gebruiken.

In de voorstelling moet u zeker en vast zorgen dat de volgende vragen worden beantwoord. -

Over welke periode ging het onderzoek? Welke soort wandtapijten vind je terug? Wat is de naam van de wever? Waarom ging het goed/slecht ging met de wandtapijtenindustrie?

5) VOORSTELLEN VAN ONDERZOEK DE GROEPEN DIE VOORSTELLEN SUGGESTIE kan van deze voorstelling een soort tv-avond maken. Dan kan u als leerkracht de rol van de presentator spelen en de verschillende programma’s (voorstellingen van de leerlingen) aan elkaar praten.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

De leerlingen hebben nu hun onderzoek volledig afgerond. Om ervoor te zorgen dat de hele klasgroep alles weet over de verschillende perioden, maken de leerlingen een eigen creatieve voorstelling van de bevindingen van hun onderzoek. Per groep geeft u de voorstellingsmethode. Er is een opdrachtenfiche hoe de groepen dit moeten doen. U kan er zelf voor kiezen of u de leerlingen elk een verschillende voorstellingsmethode geeft of dat u de leerlingen op dezelfde wijze hun onderzoek laat voorstellen.

8 0


DE ANDEREN/ HET PUBLIEK Na elke voorstelling vullen de leerlingen het werkblad in over elke periode. Zo kan later een conclusie getrokken worden. Het publiek geeft feedback op vorm en inhoud.

10.3.2 GILDEN (ENKEL BESTEMD VOOR 5DE LEERJAAR) (25’)

25’ 1. 2. 3. 4.

In eigen woorden uitleggen wat een gilde is. In eigen woorden uitleggen wat de functie van een gilde is. Bronnen correct hanteren bij een opzoeking. Resultaten van de opzoeking duidelijk naar voren brengen.

In het pakket voorzien -

Informatiefiche gilden Werkblad

Door u te voorzien -

Kopie werkblad : 1 per kind

INHOUD

Hanske wil de leerlingen meer informatie geven over gilden en ambachten die belangrijk waren in bloeiperiode van de wandtapijten.

WERKVORM

Werken per speurdersteam / klassikaal geleid.

TAAK VAN DE LEERKRACHT

Begeleiden en klassikaal verbeteren.

VERLOOP

1) Beluisteren audiofragment 14 2) Instructie opdracht: U deelt het werkblad uit. U overloopt het werkblad klassikaal en geeft elk team 1 of 2 vragen om te onderzoeken. 3) De teams lezen de informatiefiche. 4) De teams geven een antwoord op hun vraag. 5) Klassikaal worden de antwoorden overlopen..

VERLOOP Wij raden u aan om dit onderdeel enkel te geven als u dit pakket geeft in het eerste semester van het vijfde leerjaar. 1) BELUISTEREN AUDIOFRAGMENT 14 De leerlingen luisteren daarna naar het tweede fragment van Hanske. Hierin stelt hij een nieuw personage voor namelijk Saartje. Dit is een meisje dat hij in de 16e eeuw observeerde van op zijn toren. Gedurende de afsluitende lessen begeleidt Hanske de kinderen tijdens hun onderzoek. Speurders, Jullie hebben heel goed gewerkt. Bravo! Zoals jullie weten sta ik al lang op de toren. Weten jullie nog hoe het komt dat ik op de toren sta? Heel goed! Van op mijn toren zie ik hier heel wat mensen voorbij wandelen. Af en toe vang ik wel eens iets op of leer ik mensen beter kennen. Om wat dieper in de geschiedenis te graven, zal ik jullie eerst vertellen over

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Audiofragment 14

8 1


een meisje dat ik hier vaak voorbij zag huppelen, het moet zo een 450 jaar geleden zijn. Weten jullie welk jaar dat was? Duid het aan op jullie eeuwenband. PAUZE Haar naam was Saartje. Saartje was een hele lieve meid maar ook een beetje nieuwsgierig. Zo betrapte ik haar eens toen ze Arnout Cobbaud, een bekende Oudenaardse wever van die tijd, afluisterde. Ik herinner het me alsof het vandaag was, maar eigenlijk is het al ….. jaar geleden. Welk jaar waren we toen? Plaats dit op de eeuwenband. Ze stond daar naast te fontein. Ze keek om zich heen of niemand haar zag, maar ik had haar natuurlijk gezien! Toen ik haar vroeg waarover het ging, zei ze iets over een gilde en ambacht. Ik verstond er eigenlijk niet veel van. Ik weet wel wat ambacht en gilde betekent. Een ambacht is een handwerk dat wordt aangeleerd zodat mensen een bepaald beroep konden uitoefenen. Dit gebeurde in verschillende stappen per beroep. Zo was het weven toen een ambacht. Vaak kwamen de mensen die het ambacht uitoefenden samen in een gilde. Dat is dus eigenlijk een organisatie van mensen met hetzelfde beroep. Misschien kunnen jullie helpen? Zet je samen met je eigen speurdersgroep en los de vragen die je van je juf of meester krijgt op. Veel succes! Hanske

2) INSTRUCTIE OPDRACHT: U DEELT HET WERKBLAD UIT. U OVERLOOPT HET WERKBLAD KLASSIKAAL EN GEEFT ELK TEAM 1 OF 2 VRAGEN OM TE ONDERZOEKEN. Na het fragment krijgen de leerlingen per team een blad met de vragen op en een informatieblad. U verdeelt de vragen over de gilden zodat elke groep 1 vraag moet beantwoorden. 3) DE TEAMS LEZEN DE INFORMATIEFICHE. 4) DE TEAMS GEVEN EEN ANTWOORD OP HUN VRAAG. 5) KLASSIKAAL WORDEN DE ANTWOORDEN OVERLOPEN..

o o o o o o

Wat is een gilde? Wat is de functie van een gilde? Wie kon er lid worden van een gilde? Welke voorwaarden zijn er om lid te worden? Welke gilden had je in Oudenaarde? Wat hebben de gilden bereikt?

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

ONDERZOEKSVRAGEN (ÉÉN VRAAG PER GROEP):

8 2


10.4 LES 2: SYNTHESE VAN HET PROJECT: ZELF KARTON ONTWERPEN (100’) Het is de bedoeling dat in deze les alle inhoud terugkomt en vastgezet wordt.

10.4.1 MAKEN VAN HET KARTON (100’) De leerlingen krijgen deze opdracht als laatste opdracht voor de test om toe te kunnen treden tot de orde. Iedere klas krijgt 1 groot karton dat is onderverdeeld in kleine stukken (naargelang het aantal leerlingen). Iedere leerling krijgt een eigen stuk dat ze moeten versieren. Daarna worden deze stukken samengevoegd zodat ze één groot tapijt hebben. Dit karton wordt dan opgestuurd naar de stad Oudenaarde. Hierin moeten ze al hun kennis die ze opdeden het project in verwerken.

90’ 1. 2. 3.

Eigen mening in verband met het project verwoorden. Beeldend voorstellen wat de kinderen leerden tijdens het project. Verwoorden van hun eigen motivatie voor de tekening.

Pakket: -

Voorbeeld van een weverskarton en echt wandtapijt. Prenten verloop van het proces: wever, verver, schilder. Prenten moderne wandtapijten.

Zelf te voorzien: -

Materiaal om karton in te kleuren. Karton te gebruiken voor de opdracht.

Dit is voor de leerlingen de laatste les voor ze de toelatingsproef maken van ‘beschermers van de Oudenaardse wandtapijten’. INHOUD

Hanske vertelt de leerlingen dat voor de wevers aan de slag konden om tapijten te maken, ze een soort ontwerp nodig hadden. Dat ontwerp wordt op een karton getekend. Aangezien de leerlingen geen wevers zijn en een wandtapijt maken te lang zou duren, moeten de leerlingen een karton ontwerpen. Iedere leerling krijgt een klein stukje dat hij moet tekenen en inkleuren. De leerlingen tekenen op hun stuk wat hen het meest is bijgebleven tijdens dit project rond de wandtapijten. Daarna worden alle stukken samengelegd en krijgen de leerlingen één groot karton. Dit karton wordt dan opgestuurd naar de stad.

WERKVORM

De leerlingen werken individueel aan hun eigen stuk karton.

TAAK VAN DE LEERKRACHT

De voorbeschouwing en herhaling gebeurt klassikaal.

VERLOOP

1) Beluisteren audiofragment 14

Als leerkracht is het de bedoeling dat u zelf het grote karton in stukken verdeelt en uitknipt. Het is de bedoeling dat de leerlingen elk een even groot vlak krijgen. Zorg er bij de verdeling ook voor dat u centraal een vlak vrijheeft om de klas en school op te schrijven (vb.: 4A met daarrond alle tekeningen van de leerlingen.) Zo is te zien welke leerlingen de kartons hebben gemaakt. Ook voor de leerlingen is het leuk dat ze hun kunstwerken snel terugvinden. 2) Klassikaal bespreken hoe een wandtapijt gemaakt wordt. 3) Beschouwen van een karton

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Audiofragment 14

8 3


4) Klassikale herhaling van een modern en een oud wandtapijt: wat moet ons wandtapijt zeker hebben? Waar moeten we op letten 5) Klassikaal onderwerp bepalen van het wandtapijt 6) Creëren van het karton 7) Beschouwen van het karton

AUDIOFRAGMENT 14 Hier ben ik weer bijna-ridders, Jullie hebben de opdrachten goed opgelost en hebben gevonden dat jullie een karton moeten maken! Jullie zijn er zo dichtbij om toe te treden tot de orde. Ik sta echt versteld! De geschiedenis kennen jullie nu al en jullie hebben ook al verschillende tapijten ontdekt. Toch is er nog één iets wat ik moet vertellen. Zoals jullie waarschijnlijk wel kunnen vermoeden wordt een wandtapijt niet zomaar gemaakt. Daarvoor hebben de wevers een ontwerp, dat is een voorbeeld, nodig. Dat ontwerp werd gemaakt op een karton. Daar schilderde men de figuren en taferelen op. Het is eigenlijk een schilderij van een wandtapijt. Het schilderij is net zo groot als het wandtapijt. Kijk maar eens goed naar de prent die ik naar jullie juf/meester heb gestuurd. PAUZE Jullie zagen hoe groot een wandtapijt is. Heb je al ooit zo een groot stuk karton gezien? Vroeger was dit niet te vinden. Daarom schilderden de schilder op kleine stukjes karton en plakte die aan elkaar. Het is iets minder spectaculair dan een echt wandtapijt maar stel je eens voor dat je zelf zo een stuk karton zou maken en dat je dat dan aan iedereen kan laten zien. Wel dat is jullie volgende opdracht. Samen met je klas maak je een groot karton voor een wandtapijt. Ieder maakt een klein stukje en al jullie stukjes samen vormen een groot karton voor een wandtapijt. Denk aan wat we leerden over wandtapijten: wat staat erop, wat is de vorm,… Wat er op het wandtapijt staat mogen jullie zelf kiezen, maar het moet te maken hebben met iets dat jullie leerden. Beslis dit samen met de juf of meester.

Ik kijk alvast uit naar het resultaat! Go for it! Hanske

VERLOOP 1) BELUISTEREN AUDIOFRAGMENT 2) HOE WORDT EEN WANDTAPIJT GEMAAKT? Als instap stelt u de vraag; Hoe weten de wevers nu eigenlijk wat ze zullen weven op hun karton? Hoe wordt een wandtapijt eigenlijk gemaakt? U hangt de prenten van de wever, verver en schilder in de juiste volgorde en bespreekt het proces waarin een wandtapijt gemaakt wordt. 1. De kunstenaar schildert een karton. Dat is een schilderij van hoe het wandtapijt er zal uitzien. Zo weten de wevers wat ze zullen maken. Het schilderij is even groot als het wandtapijt. Omdat er nu eenmaal weinig zulke grote doeken bestaan, schilderde de schilder op verschillende stukken papier/doek en voegde die dan samen tot het grote schilderij. 2. Nu de wever weet welke kleuren er nodig zullen zijn, kan hij naar de verver. Die verft de zuivere wol in de juiste kleuren.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Eens het karton gemaakt is, kan je het dan opsturen naar de stad.

8 4


3. De wever weeft het wandtapijt 3) BESCHOUWEN VAN EEN KARTON In het pakket dat u meekreeg, zit een voorbeeld van een echt weverskarton. Daarnaast hangt u dan de afbeelding van het tapijt waarop dit karton gebaseerd is. Samen met de leerlingen vergelijkt u deze twee afbeeldingen. Richtvragen Welke gelijkenissen zien jullie tussen de afbeeldingen? Wat valt er op aan de vorm van het karton? Hoe vullen ze de tekeningen op? Welke materialen gebruiken ze hiervoor? 4) HERHALING VAN DE LEERSTOF: VERGELIJKING MODERNE EN OUDE WANDTAPIJTEN Omdat we toch een echt karton moeten schilderen, herhalen we nog even hoe een wandtapijt eruit ziet. Wij maken een karton voor een modern wandtapijt. U kan op bord de vergelijking maken tussen modern en een oud wandtapijt. U vindt enkele prenten van moderne wandtapijten in het pakket. Waarom moeten de leerlingen letten? Grootte: Modern kleiner dan oud. Kleuren: Nu worden alle kleuren gebruikt want er worden chemische stoffen gebruikt om wol te verven. Wat staat erop: Blijft gelijk. Er zijn ook verdures en picturale wandtapijten. Rand: Sommige moderne wandtapijten hebben geen rand. Weversmerk: Nog steeds te zien. Dit moet het karton zeker hebben: Stadslogo Logo van de schilder Oude stijl: tinten groen en geel / nieuwe stijl: alle kleuren Onderwerp: zie verder

U beslist samen met uw klas waarover het wandtapijt zal gaan. Enkele ideeën: Elk kind tekent een hoogtepunt van het project of iets dat het tijdens het pakket leerde. U maakt een picturaal wandtapijt waarbij elk kind uit de klas als een held afgebeeld wordt. U maakt een verdure (de kinderen vinden zelf een fantastisch woud uit met planten en dieren die hier niet bestaan) op de oude manier: enkel groene tinten,….) …. 6) CREËREN VAN HET EIGEN KARTON Nu is het de beurt aan de leerlingen om zelf aan de slag te gaan. Laat de leerlingen eerst hun tekening in het klad maken. Zo kunnen ze zelf nog correcties aanbrengen. Als u de tekeningen heeft gecontroleerd (merk, …) , kunnen de leerlingen zelf hun tekening inkleuren. U heeft hiervoor verschillende opties. Het materiaal hiervoor moet door u worden voorzien. Enkele materiaalsuggesties Inkleuren in groentinten (zoals in de voorbereidende lessen). o Waterverf zoals de echte wevers. o Kleurpotloden en/of wasko’s. Vrij laten inkleuren Zijdepapier Als leerkracht maakt u zelf of samen met de kinderen een centrale versiering voor het karton. Zo kunnen de verschillende stukken van de leerlingen rond deze centrale tekening gehangen worden.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

5) ONDERWERP BEPALEN VAN HET WANDTAPIJT

8 5


7) AFSLUITEN VAN DE LES Als afsluiter laat u de leerlingen vertellen wat ze op hun stukje karton hebben getekend. U laat ze ook verwoorden waarom ze juist voor dit fragment kozen. U kunt het karton opsturen naar de stad Oudenaarde.

EEN VOORBEELD

10.4.2 TOELATINGSPROEF TOT DE ORDE (50’)

voorgaande lessen Pakket: -

Toelatingsproef Certificaat (te kopiëren door de leerkracht naargelang het aantal leerlingen.) Prenten toelatingsproef

Door u te voorzien -

Toelatingsproef: 1 kopie per kind Certificaat: 1 kopie per kind.

Audiofragment 16

INHOUD

Dit is voor de leerlingen de laatste les voor ze het certificaat ontvangen van ‘beschermers van de wandtapijten’. Als laatste opdracht moeten de leerlingen een toelatingsproef tot een goed einde brengen. Hierbij kan u de harde doelen die in dit project verwerkt zaten evalueren. Ook de vaardigheid eeuwen plaatsen op de eeuwenband en wandtapijt benoemen als verdure of picturaal wandtapijt werd opgenomen. Naar gelang u wenst kan u vragen laten of vallen of opnemen.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

50’

8 6


Wanneer kinderen een vraag correct hebben, kleurt u het riddertje. U kan ook halve riddertjes kleuren. Een ridder staat voor 1 punt. WERKVORM

Klassikaal

TAAK VAN DE LEERKRACHT

U leest de vragen klassikaal voor en de leerlingen vullen in. Gebruikt u de papieren toelatingsproef, dan overloopt u de vragen en vullen de leerlingen de proef in. U kan zelf bepalen of een kind deel mag uitmaken van de ‘orde’.

VERLOOP

1) U maakt de proef. 2) U deelt de certificaten uit en beluister het bericht van Hanske.

VERLOOP INLEIDING De leerlingen ontvangen een brief van Hanske, die door u wordt voorgelezen. De leerlingen moeten aan de hand van enkele opdrachten en vragen een toelatingsproef tot een goed einde brengen. Hierbij kan u ervoor kiezen om de kinderen hun notities te laten gebruiken. In deze toelatingsproef wordt de inhoud van de voorbije lessen herhaald. Er zitten ook enkele vaardigheden in verwerkt. Vraag 4: U toont de prent van het oude wandtapijt (prent 1) Vraag 8: U toont de prenten van oude en moderne wandtapijten (prent 1 en 2). AFSLUITEN VAN DE LES De leerlingen hebben de opdrachten tot een goed einde gebracht en u mag in naam van Hanske de certificaten overhandigen aan de leerlingen. Ze zijn nu ridders in de ‘orde van de beschermers van de wandtapijten’! U beluistert het audiofragment.

Fantastisch dat jullie met zo velen zijn kunnen toetreden tot de ‘Orde van de beschermers van de Oudenaardse wandtapijten’. Ik weet zeker dat jullie overal waar jullie komen fier over de Oudenaardse wandtapijten zullen vertellen. Misschien komen jullie ze af en toe bewonderen in het MOU? Jullie zijn altijd welkom! Bedankt voor alle hulp! Hanske

10.4.3 EVALUATIE VAN HET PROJECT Als u suggesties hebt voor het project en/of u wilt laten weten hoe u dit project hebt ervaren, kan dit op onderstaand adres.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Dag ridders,

8 7


11 ACHTERGRONDINFORMATIE VOOR DE LEERKRACHT 11.1 HANSKE DE KRIJGER Men startte in 1525 met de bouw van het huidige stadhuis. Dankzij de bloeiende tapijtnijverheid werden kosten noch moeite gespaard om er een pareltje van te maken. Wanneer de bouw voltooid was, zocht men nog iets om het stadhuis te versieren. Men besliste om een beeld te zetten op de toren, nl. Hanske de Krijger. Dit gebeurde in 1531. Hanske de Krijger werd enkele keren van de toren gehaald. Hij werd door kogels beschoten en werd getroffen door de bliksem. Hierbij werd zijn hoofd verpletterd en kreeg hij een nieuw hoofd. Voor onderhoudswerken werd hij later nog naar beneden gehaald. Ook werd hij het onderwerp van grappen. Enkele jongelui kropen zelfs naar boven om Hanske nieuwe kleren aan te trekken.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Het verhaal gaat dat Hanske de Krijger op wacht stond wanneer keizer Karel de stad kwam bezoeken. Hij moest de burgemeester verwittigen wanneer het gezelschap aankwam. Hanske nam zijn taak ernstig op en wanneer hij een stoet zag aankomen, sloeg hij alarm. Hij bleek zich echter vergist te hebben want het waren mensen die de kermis in Oudenaarde kwamen bezoeken. Hij kreeg een uitbrander van de burgemeester en werd terug op wacht gestuurd. Tijdens het lange wachten dronk hij en viel in slaap. Zo kwam het dat hij keizer Karel niet zag aankomen in Oudenaarde. Keizer Karel strafte de stad om hun slapende soldaat. Op hun wapenstilstand zou een bril of een slaapmuts komen te staan. De stad koos voor de bril. Zo komt het dat er op het wapenschild van Oudenaarde een bril staat. (bron: mondelinge vertelling) In werkelijkheid staat ‘de bril’ voor de oude schrijfwijze van de letter ‘A’ verwijzend naar onze stad Audenaerde.

8 8


11.2 WANDTAPIJTEN 11.2.1 BEGRIPPENLIJST LEGWERKER Een legwerker is de persoon die het wandtapijt naar het voorbeeld van het karton weeft. Dit is eigenlijk geen wever aangezien de techniek van het maken van een wandtapijt verschillend is dan dat van andere textielwaren., maar de termen worden door elkaar gebruikt. WAPENSCHILD Een wapen is in de heraldiek een teken dat is verbonden aan een persoon, een familie, een stad of staat, of een groep bij elkaar horende mensen. Traditioneel werd het gedragen op het schild. (http://nl.wikipedia.org/wiki/Wapen_(heraldiek) geraadpleegd) GILDE Een gilde was een belangenorganisatie van personen met hetzelfde beroep. Deze gilden hebben vanaf de middeleeuwen tot eind 18e eeuw bestaan. (http://nl.wikipedia.org/wiki/Gilde_(beroepsgroep)) AMBACHT Een ambacht is handwerk dat wordt aangeleerd om een beroep mee uit te oefenen. (http://nl.wikipedia.org/wiki/Ambacht_(handwerk))

VERDURE Een verdure, ook wel groentapijt genoemd, is een wandtapijt waarop vooral fauna en flora afgebeeld zijn. Geen enkele stad maakte meer verdures dan Oudenaarde. KARTON

Het karton heeft een belangrijke rol aangezien het de stijl en kunstwaarde van het tapijt bepaalde. Vanaf de 15 e eeuw mogen enkel nog schilders kartons maken. Enkele voorbeelden van meesters die kartons maakten waren: Pieter Paul Rubens, RaphaĂŤl. Oudenaardse meesters waren: Gaspard Heuvick, Simon de Paepe en Adriaan Brouwer.

12 DANKWOORD In de eerste plaats willen wij de heer Sven Demaertelaere en mevrouw Lut Van Damme bedanken om ons gedurende dit project te begeleiden. Daarnaast willen we het expertisecentrum van Ename bedanken dat ons met de stad Oudenaarde in contact bracht. Ten slotte mogen we zeker en vast de stad Oudenaarde niet vergeten. Dankzij hen was het mogelijk om dit project tot stand te brengen. Een speciale bedanking gaat dan ook naar de heer Piet Blondeel voor zijn steun en hulp. Ook de dames in het restauratieatelier en de mensen van het archief willen we bedanken voor de vriendelijkheid en openheid waarmee we werden ontvangen en informatie kregen. Wij willen ook graag de 2 scholen bedanken die ons project uitprobeerden. We willen juf Sigrid en meester Joos bedanken dat ze het project lazen, uitprobeerden in de klas en opbouwende feedback gaven. Als laatste willen we de heer Luc Tjolle bedanken voor de audiofragmenten in dit pakket in te spreken en de geluidsfragmenten te mixen.

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Een karton is een voorontwerp van het wandtapijt. Dit is een schilderij, vooral gemaakt in waterverf, dat op ware grootte van het wandtapijt werd gemaakt en dat zeer gedetailleerd was. Dit hing dan achter het wandtapijt wanneer het geweven werd. Zo wist de legwerker welke draden hij moest gebruiken.

8 9


We willen ook alle mensen bedanken die het project meerdere malen nalazen.

13 BRONVERMELDING Hector Vande Velde, Het oudenaardsche door de Eeuwen heen, drukkerij Vandevelde, Leupegem, 1946, 277 blz. Foto Hanske de Krijger, http://www.hanskedekrijger.be/hdk_wieIsHDK.html, geraadpleegd: 7 december 2011 Florent Van Ommeslaeghe, Vera Vermeersch, Wandtapijten uit Oudenaarde, Gemeentemuseum het Markiezenhof, Bergen op Zoom, 1988, 112 blz. Florent Van Ommeslaeghe, De Oudenaardse wandtapijten, De Riemaecker Printing, Nukere, 1996, 352 blz. Martine Vanwelden, Het tapijtwerversambacht te Oudenaarde 1441-1772, Katholieke universiteit Leuven afdeling geschiedenis, 139 blz. Ingrid De Meûter, Martine Vanwelden, Oudenaardse wandtapijten van de 16de tot de 18 de eeuw, Uitgeverij Lannoo, Tielt, 1999, 319 blz. Routebeschrijving stadhuis Oudenaarde naar Huis de Lalaing, http://maps.google.be/maps?hl=nl&tab=wl, geraadpleegd: 12 februari 2012 Collectie wandtapijten, http://www.museuminzicht.be/public/collecties/index.cfm, geraadpleegd: 12 februari 2012 Foto ganzen, http://dekindertjes.skynetblogs.be/tag/damme, geraadpleegd: 26 maart 2012 Foto Granikos, http://myweb.unomaha.edu/~mreames/Greek_Civ/Macculture.html, geraadpleegd: 26 maart 2012 Foto Hannibal, http://en.wikipedia.org/wiki/File:Hannibal.jpg, geraadpleegd: 26 maart 2012 Foto Alexander de Grote, http://www.schoolplaten.com/foto-Alexander-De-Grote-i6957.html, geraadpleegd: 26 maart 2012

Foto’s ‘nimfen in een landschap’, http://www.museuminzicht.be/public/collecties/objecten/objectdet/index.cfm?id=oud00025, geraadpleegd: 30 maart 2012 Verklaring van ‘gilden’, http://nl.wikipedia.org/wiki/Gilde_(beroepsgroep), geraadpleegd: 18 april 2012 Verklaring van ‘gilden’, http://www.encyclopediedrenthe.nl/Gilden, geraadpleegd: 18 april 2012 Foto camouflage, http://ayay.co.uk/background/historical/german_world_war_2_colour/Me109-painted-withAfrica-camouflage/ , geraadpleegd: 21 januari 2013

Educatief pakket : want(i)ed – Liese Heirweg en Eva Tjolle

Foto griffioen, http://www.harrypotterpatronus.com/griffioen2.html, geraadpleegd: 26 maart 2012

9 0

Handleiding want ie de zoektocht naar het verdwenen wandtapijt (mei)