Issuu on Google+

ณัตถิยา ปั้นประเสริฐ


หนังสือสุขภาพ เรื่อง พิษสุนัขบ้า เรื่องและภาพ ณัตถิยา ปั้นประเสริฐ รหัสนักศึกษา 5321007 สาขาเทคโนโลยีการศึกษาแพทยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล อาจารย์ที่ปรึกษา อาจารย์โสภิตา สุวุฒโฑ


1

ที่มาและความสำ�คัญของโรคพิษสุนัขบ้า

สุนัขเป็นสัตว์เลี้ยงที่คลุกคลีและใกล้ชิดกับ มนุษย์มากที่สุด จะเห็นว่าสุนัขที่กัดคนมีทั้งสุนัขที่มี เจ้าของและไม่มีเจ้าของ แต่จากรายงานพบว่าสุนัข ส่วนใหญ่ที่กัดคนนั้นเป็นสุนัขที่มีเจ้าของ คนเมื่อ โดนสุนัขกัดก็จะโทษว่าสุนัขนั้นไม่ดี แต่ลืมนึกไปถึงผู้ เลี้ยงดูสุนัข เพราะถ้าผู้เลี้ยงดูสุนัข ฝึกสุนัขให้ดีก็จะ ปลอดภัยต่อผู้อื่น

ในแต่ละปีนั้นประเทศไทยมีผู้ถูกสุนัขกัด ทุกเพศทุกวัย ไม่ต่ำ�กว่า 1 ล้านคน บางคนบาดเจ็บเล็กน้อย บางคนพิการ บาดเจ็บจนถึงขั้นเสียชีวิต


2

สาเหตุของโรคพิษสุนัขบ้า โรคพิษสุนัขบ้า หรือที่รู้จักกันดีคือ “โรคกลัวน้ำ�” เกิดจากเชื้อ ไวรัสที่ชื่อว่าเรบีส์ไวรัส (Rabies Virus) ซึ่งเมื่อไวรัสนี้เข้าสู่ร่างกาย ของคนหรือสัตว์ เชื้อจะเดินไปตามเส้นประสาทเข้าสู่สมอง และเมื่อเกิดอาการขึ้นแล้ว จะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ 5 เชื้อเข้าสู่สมอง ต้องเสียชีวิตทุกราย คนและสัตว์รับเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า เมื่อถูกสัตว์ที่เป็นโรคกัดหรือข่วน โดยเชื้อนั้นจะอยู่ในน้ำ�ลาย ถ้าเป็นแมวหรือสุนัขจะพบว่า เชื้อจะออกมา กับน้ำ�ลายตั้งแต่ ก่อนแสดงอาการ 1-7 วัน กล้ามเนื้อ

ต่อมน้ำ�ลาย

4

เชื้อเดินทางไปตาม เส้นประสาท

ไขสันหลัง

เส้นประสาท

3 เชื้อเดินทางเข้าบาดแผล 1

เชื้อเขับออกมากับ น้ำ�ลายสัตว์ป่วย เป็นระยะ

2 สัตว์ป่วย กัด หรือข่วน


3

สัตว์ที่เป็นตัวแพร่เชื้อโรคพิษสุนัขบ้า ไม่ใช่มีเพียงแค่ สุนัขเท่านั้น แต่แท้ที่จริงแล้วยังมีสัตว์เลือดอุ่นอื่นๆอีกด้วย โดยเฉพาะสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิด เช่น แมว ชะนี หนู ค้างคาว วัว เป็นต้น โดยสัตว์ที่เป็นตัวแพร่เชื้อรองลงมาจาก สุนัขคือ แมว

สัตว์ที่ป่วยด้วยโรคพิษสุนัขบ้า โดยเฉพาะสุนัขและแมว สามารถแพร่เชื้อได้ทางน้ำ�ลาย เพราะเชื้อจะออกมาในน้ำ�ลาย ตั้งแต่ก่อนแสดงอาการ 1-7 วัน ซึ่งคนเราจะติดเชื้อก็ต่อเมื่อ •

ถูกสัตว์ที่เป็นโรคกัดหรือข่วน

ถูกสัตว์ที่เป็นโรคเลียหรือน้ำ�ลายสัมผัสกับบาดแผล หรือสัมผัสกับเยื่อเมือกบุตา จมูก ปาก

ติดต่อโดยการหายใจ เช่น ในถ้ำ�ค้างคาว

ติดต่อโดยการกิน ซึ่งเกิดขึ้นได้ยาก


4

อาการของโรคพิษสุนัขบ้าที่พบในสุนัข อาการที่พบในสุนัขที่ได้รับเชื้อพิษสุนัขบ้า มีทั้งแบบดุร้ายและ แบบเซื่องซึม ซึ่งเราแบ่งอาการออกเป็น 3 ระยะ ดังนี้ ระยะเริ่มแรก สุนัขมีอารมณ์และนิสัยเปลี่ยนไปจาก เดิม เช่น สุนัขที่คลุกคลีกับเจ้าของก็จะไปหลบ ซุกตัว มีอารมณ์หงุดหงิด ส่วนสุนัขที่เคยกลัวคน ก็จะมาคลุกคลีกับคน ระยะตื่นเต้น สุนัขจะเริ่มมีอาการทางประสาท กระวนกระวาย ไม่อยู่นิ่ง กัดแทะสิ่งของ เสียงเห่าหอนเปลี่ยนไป ระยะอัมพาต สุนัขมีอาการคางห้อยตก ลิ้นมีสีแดงคล้ำ� ห้อยออกนอกปาก น้ำ�ลายไหล สุนัขมีอาการขย้อน คล้ายกับมีอะไรอยู่ในคอ ขาอ่อนเปลี้ยทรงตัวไม่ได้ อัมพาตทั้งตัวอย่างรวดเร็วและตายในที่สุด


5

อาการของโรคพิษสุนัขบ้าที่พบในคน

อาการของคนที่ได้รับเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า ส่วนใหญ่มีอาการของสมองอักเสบและไขสันหลัง อักเสบ อาการเริ่มแรก มีไข้ต่ำ�ๆ เบื่ออาหาร เจ็บคอ อ่อนเพลีย มีอาการคันบริเวณแผลที่ถูกกัด อย่างรุนแรง กระสับกระส่าย กลัวแสง กลัวลม ไม่ชอบเสียงดัง เพ้อเจ้อ กลืนลำ�บาdโดยเฉพาะ ของเหลว กลัวน้ำ� น้ำ�ลายไหล ปวดท้องน้อยและ ขา กล้ามเนื้อกระตุก แน่นหน้าอก หายใจไม่ออก ชักเกร็ง อัมพาต หมดสติ และตายในที่สุด


6

ด ั ก ข ั น ุ ส ก ู ถ อ ่ ื ม เ า ษ ก ั การร

1

ล้างแผลด้วยสบู่และน้ำ�ส้วม สะอาดหลายครั้ง ซึ่งเป็นวิธีที่ดีที่สุด ที่จะช่วยป้องกันการติดเชื้อ จากนั้นก็ เช็ดแผลให้แห้ง แล้วใส่ยาฆ่าเชื้อ

ต้องจดจำ�ลักษณะและสังเกต อาการของสัตว์ที่กัด เพื่อตามหา เจ้าของและสอบประวัติ รวมทั้งกัก สัตว์ไว้เพื่อดูอาการ

3

ไปพบแพทย์ เพื่อที่จะได้รับการ ป้องกันรักษาที่ถูกต้อง โดยแพทย์จะฉีด วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้

2


7

การป้องกันไม่ให้เสียชีวิต

ด้วยโรคพิษสุนัขบ้า

ขั้น 1 ป้องกันไม่ให้สุนัขเป็นโรคพิษสุนัขบ้า โดยการนำ�สุนัขไปฉีดวัคซีนป้องกัน โรคพิษสุนัขบ้าทุกปี (ปีแรกควรฉีด 2 ครั้ง)

ขั้น 2 หลีกเลี่ยงไม่ให้ถูกสุนัขกัด จะลดอัตราเสี่ยงต่อการได้รับเชื้อ

ย.1 อย่าแหย่ สุนัขให้โมโห

คาถา

ย.3 อย่าแยก สุนัขที่กัดกันด้วยมือเปล่า

5 ย.

ย.2 อย่าเหยียบ หรือทำ�ให้สุนัขตกใจ

ย.4 อย่ายุ่ง สุนัขที่ไม่รู้จักหรือไม่มีเจ้าของ

ย.4 อย่าหยิบ จานข้าวสุนัขขณะกำ�ลังกินอยู่ ขั้น 3 ต้องรู้วิธีป้องกันตนเองให้รอดพ้นจากการเป็นโรคพิษสุนัขบ้า เมื่อถูกกัด เนื่องจากโรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคร้ายแรงที่ไม่สามารถรักษาให้หายได้ วิธีที่ดีที่สุด คือการควบคุมและป้องกันโรคในสัตว์ก่อนที่จะมาถึงคน


8

อันตราย....จาก...สุนัขกัด ใน 1 ปี ประเทศสหรัฐอเมริกา มีคนถูกสุนัขกัดราว 5 ล้านราย

58% ของเหยื่อที่เสียชีวิตจากสุนัขกัด เป็นสุนัขกลุ่ม Pitbull

U.S.A.

สหรัฐอเมริกาเลี้ยงสุนัขเป็นอันดับ 1 ของโลก

70% ของเหยื่อที่ถูกสุนัขกัด เป็นเด็ก

80% ของคนที่ถูกสุนัขกัด ถูกกัดในบ้านของตัวเอง


สหรัฐอเมริกา VS ไทย ใน 1 ปี ประเทศไทย มีคนถูกสุนัขกัดราว 1 ล้านราย

สุนัขที่กัดคนส่วนใหญ่ เป็นสุนัขพันธุ์ทางที่เลี้ยงตามวิถีชาวบ้าน

Thailand

ประเทศไทยเลี้ยงสุนัขเป็นอันดับที่ 9 ของโลก

กลุ่มอายุที่ถูกสุนัขกัดมากที่สุด คือ กลุ่มอายุ 1-5 ขวบ

สุนัขต่างประเทศนั้นจะทำ�ให้เกิดบาดแผลฉกรรจ์ มากกว่า เนื่องจากขนาดของตัวที่ใหญ่กว่า


โรคพิษสุนัขบ้า หากคนได้รับเชื้อแล้ว ไม่สามารถรักษาหายได้ต้อง ตาย ทุกราย


05โรคพิษสุนัขบ้า_นางสาวณัตถิยา ปั้นประเสริฐ