Issuu on Google+

‫ނަމްބަރު‪ 1 ،11 :‬ޑިސެމްބަރު ‪ 2010‬އަގު‪20 :‬ރ‬

‫ކަނޑުން ތިލަވި ބިޔަ‬


‫އަދަދު‪11 :‬‬

‫އެޑިޓަރު‪:‬‬

‫‪ 1‬ޑިސެމްބަރު‬

‫‪2010‬‬

‫އެޑިޓަރުގެ ނޯޓް‬

‫ސިނާން އަލީ‬

‫އެގްޒެކެޓިވް އެޑިޓަރުން‪:‬‬ ‫އަހުމަދު ޒާހިރު (ހިރިގާ)‬ ‫މުހައްމަދު އާމިރު ފަރެސް‬

‫ޑިޕިއުޓީ އެޑިޓަރު‪:‬‬

‫މުންޑޫ އާދަމް ހަލީމް‬

‫އެސިސްޓެންޓް އެޑިޓަރު‪:‬‬

‫އަލްއުސްތާޒު އަހުމަދު މާޖިދު‬

‫ލިޔުންތެރިން‪:‬‬ ‫އަބްދުﷲ އަޒްމީން‬ ‫މުހައްމަދު ގާސިމް‬ ‫ފުއާދު ގާސިމް‬ ‫ޢަލީ ޚާލިދު‬

‫ކޮލަމިސްޓުން‪:‬‬ ‫ސިކުނޑީގެ ތޫފާން‪ :‬ސީނާ އަހުމަދު ޒާހިރު‬ ‫ކެޔޮނިރު‪ :‬މުހައްމަދު ބުޝްރީ‬ ‫ފަސްމަންޒަރު‪ :‬އަހުމަދު ޒާހިރު (ހިރިގާ)‬ ‫އަޅުގަނޑުމެންގެ މާހައުލުން‪ :‬މީމުޒަވިޔަނި‬ ‫ޑރ‪ .‬ރާޒީގެ އިރުޝާދު‪ :‬ޑރ‪ .‬އަހުމަދު ރާޒީ‬ ‫ދިޔަތިކި‪ :‬އަބްދުﷲ ފާރޫގު ހަސަން‬ ‫ސިއްކަ‪ :‬ސިއްކަގޭ މުހައްމަދު ނަސީމް‬ ‫ދިޔަވަރު‪ :‬މުހައްމަދު އާމިރު ފަރެސް‬ ‫ރަންދެލި‪ :‬މުންޑޫ އާދަމް ހަލީމް‬ ‫ފަންވަތް‪ :‬އިމާދު ލަތީފު‬ ‫ކޮމާކޯޅި‪ :‬ސިނާން އަލީ‬

‫މާކެޓިން‪:‬‬ ‫ސަން އެފްއެމް މާކެޓިން ޓީމް‬

‫ކަލަސަޕެރޭޝަން އެންޑް ޕްރިންޓިން‪:‬‬ ‫ނޮވެލްޓީ ޕްރިންޓާސް އެންޑް ޕަބްލިޝާސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް‬

‫"ސަން" އަކީ ‪ 14‬ޖުލައި ‪2010‬ން ފެށިގެން "ސަންއެފްއެމްގެ‬ ‫މެނޭޖްމަންޓުގެ ފަރާތުން މަހަކު ދެ ފަހަރު ނެރޭ މަޖައްލާއެކެވެ‪.‬‬ ‫ސަންގެ އިދާރާ‪ :‬ގ‪ .‬ވިޔަވަތި‪ ،‬ކަށިމާ ހިނގުން ‪ /‬މާލެ‬ ‫އީމެއިލް‪sun@sunfmlive.mv :‬‬ ‫ވެބްސައިޓް‪www.sunfm.com.mv :‬‬ ‫ފޯނު‪ ،3312747 :‬ފެކްސް‪3343789 :‬‬

‫ށ ވެސް‬ ‫ހ ކިޔުންތެރިނަ ް‬ ‫"ސަން" މަޖައްލާގެ އެގާރަ ވަނަ އަދަދަށް ހުރި ާ‬ ‫ ‬ ‫ށ ދެއްވި ތަރުހީބު‬ ‫ހޫނު މަރުހަބާއެއް ދަންނަވަމެވެ‪ .‬ސަންގެ ދިހަ ވަނަ އަދަދަ ް‬ ‫ޝުކުރުވެރި ކަމާއެކު ބަލައިގަންނަމެވެ‪.‬‬ ‫ދިހަ ވަނަ އަދަދުގެ ކަވަރު ސްޓޯރީގެ ގޮތުގައި ގެނެސްދިން ރިޕޯޓު ވެގެން‬ ‫ ‬ ‫ގޮސްފައި ވަނީ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކަށް ކަމުދިޔަ ރިޕޯޓަކަށެވެ‪ .‬ކުރިޔަށް އޮތް ރިޔާސީ‬ ‫އިންތިޚާބު ކުޑަ ޕާޓީ އަކަށް ކާމިޔާބު ވުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވިފަތް އޮތް ގޮތް އެ‬ ‫ރިޕޯޓުން ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގިގެން ދެ އެވެ‪ .‬އޭގައި ބަޔާން ކޮށްދީފައި ހުރި‬ ‫ތިއަރީ ތަކަކީ އޭގެ ޒާތަށް ބަލާ އިރު މަސައްކަތް ކޮށްފާނެ ތިއަރީ ތަކެއް ކަމަށް‬ ‫ބައެއް ކިޔުންތެރިން ފާހަގަ ކުރި އެވެ‪ .‬ހަމަ މިއާއެކު‬ ‫ދިހަ ވަނަ އަދަދުގައި ހިމެނި ލޯބީގެ ދެ ސަފުހާ‬ ‫ވެސް ކިޔުންތެރިންނަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަމު‬ ‫ގޮސްފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ރާއްޖޭގައި އެކި ދުވަސްވަރު ހިނގާފައިވާ‬ ‫ ‬ ‫އެކި ކަހަލަ ހަގީގީ ހާދިސާ ކިޔަން ކިޔުންތެރިން‬ ‫ވަރަށް ބޮޑު ތަރުހީބެއް ދެ އެވެ‪ .‬އެކަންކަން‬ ‫އެނގެން ބޭނުންވެ އެވެ‪ .‬މި ފަދަ ހަގީގީ ވާހަކަތައް‬ ‫ކިޔުންތެރިންނާ ހަމަޔަށް ގެނެސްދިނުމަށް ސަން‬ ‫ޓީމުގެ ފަރާތުން މި ވަނީ ޚާއްސަ މަސައްކަތް ތަކެއް‬ ‫ފަށައިފަ އެވެ‪ .‬އޭގެ ފެށުމަކީ ކެނޯއެއްގައި ކަނޑު‬ ‫މައްޗަށް ނުކުމެ އުޅެނިކޮށް ގެއްލުނު ހުޅުދުއްފާރު ތިން ކުދިންގެ ވާހަކަ އެވެ‪.‬‬ ‫މި ފަހަރުގެ އަދަދުގައި ސަން ޓީމުން އަނެއްކާ ވެސް މި ވަނީ އެ ފަދަ‬ ‫ ‬ ‫ވަރަށް ފުރިހަމަ މަސައްކަތެއް ކޮށްފަ އެވެ‪ .‬މާ ކަނޑަކީ ހަގީގަތް ނޭނގޭ ތަނެކެވެ‪.‬‬ ‫ކަނޑުމަތީގައި ބިރުވެރި ތަފާތު އެކި ކަހަލަ ގިނަ ހާދިސާތައް ދިވެހިން ވަނީ ތަޖުރިބާ‬ ‫ކޮށްފަ އެވެ‪ .‬އެ ގޮތުން މި ފަހަރު މި ގެނެސްދޭ ހަގީގީ ހާދިސާ އަކީ ދ‪ .‬ބަނޑިދޫން‬ ‫މަހަށް ނުކުމެ އުޅުނު ބަޔަކަށް ދިމާވި ހާދިސާ އެކެވެ‪ .‬ކަނޑު މަތީން "ބިޔަ" އެއް‬ ‫ތިލަވެ މަސް ދޯނީގައި އޮޅުލައިގަނެގެން އުޅުނު ގޮތުގެ ވާހަކަތައް މި ގެނެސްދެނީ އެ‬ ‫ބިރުވެރި ހާދިސާ ތަޖުރިބާ ކުރި މީހުންގެ ދުލުންނެވެ‪ .‬އެއީ ބިރުވެރި ވާހަކަ އެކެވެ‪.‬‬ ‫މީ މި ފަހަރުގެ ކަވަރު ސްޓޯރީ އެވެ‪ .‬ސަން ޓީމު ބަނޑިދޫ އަށް ދަތުރު ކުރީ މިދިޔަ‬ ‫ހުކުރު ދުވަހު އެވެ‪ .‬މި ދަތުރުގައި ބަނޑިދޫ ރައްޔިތުންނާއި މި ހާދިސާ ސަން ޓީމުގެ‬ ‫ނޫސްވެރިންނާ ހިއްސާ ކޮށްދިން ފަރާތްތަކަށް ޚާއްސަ ޝުކުރެއް އަދާ ކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫"ޕާޓީ ފިކުރުގައި ހަފުސްވުން" މި ސުރުޚީގެ ދަށުގައި ފުއާދު‬ ‫ ‬ ‫ލިޔުއްވާފައިވާ ރިޕޯޓަކީ ކިޔާލުން މުހިންމު ސިޔާސީ ރިޕޯޓެކެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން މި‬ ‫ފަހަރު ވެސް އެއްކަލަ ލޯބީގެ ސަފުހާ ހިމަނާފައި ވާނެ އެވެ‪ .‬މި ފަހަރުގެ ލޯބީގެ‬ ‫ސަފުހާގައި ވެސް ހިމަނާފައި ވަނީ ކިޔާލުން ކޮންމެހެން މުހިންމު މައުލޫމާތު ތަކެކެވެ‪.‬‬ ‫ލޯބީގެ ސަފުހާ ބޮޑަށް އަމާޒު ކޮށްފައި ވާނީ ޒުވާނުންނަށެވެ‪ .‬ތިޔަބޭފުޅުންގެ މަގުބޫލު‬ ‫ކޮލަމްތައް މި ފަހަރު ވެސް ހިމަނާފައި ހުންނާނެ އެވެ‪ .‬ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވާށެވެ‪.‬‬

‫ސިނާން އަލީ‬ ‫އެޑިޓަރު‬


‫“‬

‫ކޮމާކޯޅި‬

‫ސިނާން އަލީ‬

‫އާ ހަތް އަޖައިބުގެ ތެރެއަށް ރާއްޖެ‬

‫ދުނިޔޭގެ އާ ހަތް އަޖައިބުގެ ތެރޭގައި ދިވެހި ރާއްޖެ ހިމެނިގެން‬ ‫ ‬ ‫ދިޔުމަކީ އަޅުގަނޑު ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް އެދޭ ކަމެކެވެ‪ .‬އެކަމަށް ޓަކައި‬ ‫އަޅުގަނޑަށް ކުރެވެން ހުރި ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ވެސް ކުރަމެވެ‪ .‬ރައްޓެހިން‬ ‫ގާތުގައި ވޯޓު ދޭން ބުނަމެވެ‪ .‬ތިމާގެ މީހުން ގާތުގައި ވެސް އެ ވާހަކަ‬ ‫ދައްކަމެވެ‪ .‬އެ މީހުންގެ ގާތް މީހުންނާއި ދަންނަ މީހުން މެދުވެރިކޮށް ވެސް‬ ‫އެ މަސައްކަތް ކޮށްދޭން އެދެމެވެ‪ .‬އަމިއްލަ ފަރުދެއްގެ ގޮތުން އަޅުގަނޑަށް‬ ‫ކުރެވެން އޮތް ހުރިހާ ކަމެއް މި އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ‪.‬‬ ‫ދުނިޔޭގެ ހަތް އަޖައިބުގެ ތެރޭގައި މި ދިވެހި ރާއްޖެ ހިމެނިގެން‬ ‫ ‬ ‫ދިޔުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ފަޚުރެކެވެ‪ .‬އެ ފަޚުރު ހޯދުމަށް ކޮންމެ ދިވެއްސަކު‬ ‫ވެސް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ގައުމީ ވާޖިބެކެވެ‪ .‬ދިވެއްސަކަށް ވީތީ އެވެ‪.‬‬ ‫އެކި މީހުންނަށް ކުރެވޭނީ އެކި މަސައްކަތެވެ‪ .‬މި ޝަރަފުވެރި މަގާމަށް‬ ‫ވާދަ ކުރާ ބޮޑެތި‬ ‫ގައުމުތަކަށް ބަލާ އިރު‬ ‫ރާއްޖެއިން ކުރެވެން‬ ‫ހުރި މަސައްކަތް މަދު‬ ‫ވާނެ އެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ‬ ‫އާބާދީ ކުޑަ ވީމަ އެވެ‪ .‬‬ ‫އެހެން ކަމުން މި‬ ‫ބޮޑު މަސައްކަތުގައި‬ ‫އެހީ ވާން ތިބި‬ ‫ބޮލުގެ އަދަދު މަދު‬ ‫ވާނެ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު‬ ‫އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ‬ ‫ހިއްވަރު އެލެން ޖެހޭ‬ ‫ސަބަބެއް ނޫނެވެ‪ .‬މި‬ ‫ފަދަ ބޮޑު ކަމަކަށް‬ ‫ކުރިމަތިލައިގެން އުޅޭ‬ ‫އިރު އަޅުގަނޑުމެންގެ‬ ‫ހުރި ބަލިފައިތައް‬ ‫ދެނެގަނެ އެއަށް ފަރުވާ‬ ‫ކުރާން ޖެހެ އެވެ‪.‬‬ ‫އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލު ކުރެވޭ ގޮތުގައި ރާއްޖެ ފަދަ ގައުމެއްގައި‬ ‫ ‬ ‫މި ކަމަށް ޓަކައި ކުރެވެން ޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ މި ކަމުގެ ރޫހު‬ ‫އެންމެންގެ ހިތުގައި އުފެއްދުމެވެ‪ .‬ދުނިޔޭގެ ހަތް އަޖައިބުގެ ތެރޭގައި ދިވެހި‬ ‫ގައުމު ހިމެނުމުގެ މަސައްކަތުގައި ގައުމީ ކުލަ ޖެއްސުމެވެ‪ .‬ދިވެހިންނަކީ‬ ‫ގައުމު ދެކެ ލޯބިވާ ބައެކެވެ‪ .‬މި ކަން ކުރުމަށް ޓަކައި އެންމެން އެ‬ ‫ވާނަކަށް ނުކުތުމުގެ ރޫހު ދިވެހި ހިތްތަކުގައި އަށަގެންނެވުމަކީ އުނދަގޫ‬ ‫ކަމެއް ނޫނެވެ‪" .‬އަހަރެމެންގެ ފަހަރު" ކަމުގައި ބުނެ ދިވެހިން ސާފް‬ ‫ޗެމްޕިއަންޝިޕުގެ ތަށި ދިވެހި ފަސްގަނޑަށް ގެނައުމަށް ސްރީ ލަންކާ އަށް‬

‫ކުރި ފަދަ ދަތުރަކަށް މި މަސައްކަތް ވެސް ހަދާން އެބަ ޖެހެ އެވެ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖެ‬ ‫ދުނިޔޭގެ އާ ހަތް އަޖައިބުގެ ތެރޭގައި ހިމެނުމަށް ކުރާން ޖެހޭ ދަތުރު ފުރިހަމަ‬ ‫ކުރެވޭނީ އެ ފަދަ ރޫހެއްގައި މި ގައުމުގެ މީހުން އެކަމާއިގެން ނުކުމެގެން ކަމާ‬ ‫މެދު ޝައްކެއް ނެތެވެ‪ .‬އާދައިގެ މީހުނުން ފެށިގެން މުއްސަދިން ވެސް ހިމެނޭ‬ ‫ގޮތުންނެވެ‪.‬‬ ‫މި މުޅި މަސައްކަތުގެ ބޮޑު ކަމަށް ބަލާ އިރު‪ ،‬ރަސްމީ ފަރާތްތަކުން‬ ‫ ‬ ‫މި ކަމަށް ކުރާ މަސައްކަތް ކުޑަ ކަމަށް އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލު ކުރެވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ހޭލުންތެރި ކުރުވުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތަށް ސަތޭކަ އަކުން ދޭނީ ކިހާ ވަރެއް‬ ‫ކަމެއް ނޭނގެ އެވެ‪ .‬އެނގޭ ކަމަކީ ކަމުގެ މައުލޫމާތު ހުރި މީހުން މި ގައުމުން‬ ‫ފެންނަލެއް މަދު ކަމެވެ‪.‬‬ ‫މި މަސައްކަތަށް ރަސްމީ ފަރާތްތަކުގެ ވިސްނުން ހުރި މިންވަރު‬ ‫ ‬ ‫އަޅުގަނޑަށް‬ ‫އެންމެ ބޮޑަށް‬ ‫ފާހަގަ ކުރެވުނީ‬ ‫މިދިޔަ ހަފުތާގައި‬ ‫އެއާރޕޯޓަށް ކުރި‬ ‫ދަތުރެއްގަ އެވެ‪.‬‬ ‫"ހޭވް ޔޫ ވޯޓެޑް"‬ ‫މިހެން ޖަހާފައި‬ ‫އޮންނަ ބޯޑެއް ފުރާ‬ ‫މީހުން ޗެކިން‬ ‫އަށް ވަންނަން ދާ‬ ‫އިރު ފެންނާން‬ ‫ހުރެ އެވެ‪ .‬އެ‬ ‫ބޯޑާ ދިމާ ތިރީގައި‬ ‫ބޮޑު ސިންގާ ކަޅު‬ ‫ކުލައިގެ ދެ އެއްޗެއް‬ ‫ފެންނާން ހުރެ އެވެ‪.‬‬ ‫އަޅުގަނޑު ހީކުރީ‬ ‫އެއީ ވޯޓު ލެވޭ‬ ‫ގޮތަށް ހަދާފައި ހުރި ސިސްޓަމެއް ކަމަށެވެ‪ .‬އެކަމަކު ރަނގަޅަށް ބަލައިލުމުން‬ ‫އެނގުނީ އެއީ އެތާ ތިރީގައި ބަހައްޓާފައި ހުރި ދެ ޑަސްބިން ކަމެވެ‪ .‬އޭގެ‬ ‫ބަދަލުގައި އެ ތަނުގައި ފުރަންދާ އެންމެންނަށް ރާއްޖެ ދުނިޔޭގެ އާ ހަތް‬ ‫އަޖައިބުގެ ތެރޭގައި ހިމެނުމަށް ވޯޓު ދެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސާފައި ހުރި‬ ‫ނަމަ ހާދަ ގިނަ ވޯޓެއް ލިބޭނޭ އަޅުގަނޑު ހިތަށް އަރަ އެވެ‪" .‬ހޭވް ޔޫ ވޯޓެޑް"‬ ‫ނުވަތަ "ކަލޭ ވޯޓު ދީފިންހޭ؟‪ "،‬ޖަހާފައި އޮތުމަކުން ނުފުދެ އެވެ‪ .‬ރަސްމީ‬ ‫ފަރާތްތަކުން މި ކަމަށް އިތުރު ސަމާލުކަމެއް ދީގެން މަސައްކަތް ކޮށްފި ނަމަ‬ ‫ކުރެވޭނެ އިތުރު ކިތަންމެ ކަމެއް ހުންނާނެ އެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑު ފަދަ އަމިއްލަ‬ ‫ފަރުދަކަށް ކުރެވޭނީ ނިސްބަތުން ވަރަށް ވެސް ކުޑަ މަސައްކަތެކެވެ‪.‬‬


‫އަދަބާއި ފަންނު‬

‫އަލްއުސްތާޛު އަޙުމަދު މާޖިދު‬

‫ހޯމަރގެ އިލިއެޑާއި އޮޑިއްސީ‬ ‫ހޯމަރ އަކީ ޤަދީމީ ގްރީކު ނުވަތަ ޔޫނާނުގެ ޅެންވެރިއެކެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫އޭނާގެ އެންމެ މަޝްހޫރު މަސައްކަތަކީ "އިލިއެޑް" އާއި "އޮޑިއްސީ"‬ ‫ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ ދެ ދާސްތާނީ ޅެމެވެ‪ .‬މި ދެ ޅެމަކީ ގްރީކުގެ‬ ‫ޙަޟާރަތުގެ ތެރެއިން އުފެދިގެން އައިސްފައިވާ އެންމެ މަޝްހޫރު އަދަބީ‬ ‫މަސައްކަތްތައް ކަމުގައި ހިމެނޭ ދެ ޅެމެވެ‪ .‬ވަރަށް ބޮޑަށް ލަފާކުރެވޭގޮތުގައި‬ ‫މި ދެ ޅެމަކީ މެދުއިރުމަތީގެ ޙަޟާރަތްތަކާއި‪ ،‬ޚާއްސަކޮށް ޤަދީމީ މިސުރުގެ‬ ‫ޙަޟާރަތުގެ ފުލޯކުތަކާއި އަދަބީ އުފެއްދުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެން‬ ‫އުފެދިފައިވާ ދެ ޅެމެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މި ޒަމާނުގެ ހުޅަނގުގެ އަދަބީ‬ ‫މުއައްރިޚުން މި ޙަޤީޤަތް ޢާއްމު ގޮތެއްގައި ޤަބޫލުފުޅެއް ނުކުރައްވައެވެ‪.‬‬ ‫ހޯމަރ އަކީ ބުނެވޭ ގޮތުގައި ލޯފުޅު އަނދިރި ބޭފުޅެކެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫އޭނާ ދުނިޔޭގައި އުޅުއްވި ދުވަސްވަރާ ބެހޭގޮތުން މުއައްރިޚުންގެ މެދުގައި‬ ‫ބޮޑެތި ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އުފެދިފައި ވެއެވެ‪ .‬ޔޫނާނުގެ މުއައްރިޚެއް‬ ‫ކަމުގައިވާ ހެރޮޑޮޓަސް ލަފާކުރައްވާގޮތުގައި ހޯމަރ ދުނިޔޭގައި އުޅުއްވީ‬

‫ފޮތުގެ ދުނިޔެއިން‬

‫ހެރޮޑޮޓަސްގެ ‪ 400‬ވަރަކަށް އަހަރުކު��ީންނެވެ‪ .‬އެއީ ޢީސާއީ މީލާދުގެ ‪850‬‬ ‫ވަރަކަށް އަހަރު ކުރިއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ގިނަ މުއައްރިޚުން ބައްލަވާގޮތުގައި ހޯމަރ‬ ‫ދުނިޔޭގައި އުޅުއްވީ ޢީސާއީ މީލާދުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ‪ 1184‬ވަރަކަށް އަހަރު‬ ‫ކުރީންނެވެ‪ .‬ހަމައެއާއެކު‪ ،‬ހޯމަރ އަކީ ޚިޔާލީ ނަމެއް ކަމަށާއި‪" ،‬އިލިއެޑް" އާއި‬ ‫"އޮޑިއްސީ" އަކީ އެކިއެކި ދައުރުތަކުގައި ކިޔިފައިވާ އެތައް ފުލޯކުވާހަކަތަކެއް‬ ‫އެއްކޮށްލައިގެން ހެދިފައިވާ ދެ ޅެން ކަމަށްވެސް ބައެއް ބޭފުޅުން ވިދާޅުވެއެވެ‪.‬‬ ‫ހޯމަރގެ ޙަޔާތްޕުޅާ ބެހޭގޮތުން ތާރީޚީ ގޮތުން އިތުބާރު ހުރި އެއްެސް‬ ‫މަޢުލޫމާތެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ‪" .‬އިލިއަޑް" އާއި "އޮޑިއްސީ" އާއި ދެ ޅެން‬ ‫ކިޔައިލުމުންވެސް އެއީ އެކަކު އެއްދުވަސްވަރެއްގައި އެކުލަވާލާފައިވާ ޅެންތަކެއް‬ ‫ކަމަށް ޤަބޫލުކުރަން ދަތިވެއެވެ‪ .‬މާރޓިން ވެސްޓް ފަދަ ހުޅަނގުގެ އަދަބީ‬ ‫މުއައްރިޚުންގެ ބައެއް ބޭފުޅުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ހޯމަރ އަކީ ދުނިޔޭގައި‬ ‫އުޅުއްވި ބޭފުޅެއްވެސް ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫މިހާރުގެ ޢިލްމުވެރީން އިއްތިފާޤުވެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި "އިލިއަޑް"‬ ‫ ‬

‫ޚަލީލް ޖިބްރާންގެ "އައްނަބީ"‬ ‫"އައްނަބީ" އަކީ ލުބްނާނުގެ ޢަރަބި ޅެންވެރިއެއް‪ ،‬އަދި ފަލްސަފާވެރިއެއް‬ ‫ ‬ ‫ކަމުގައިވާ ޚަލީލް ޖިބްރާން އެކުލަވާލައްވާފައިވާ ފަލްސަފީ ފޮތެކެވެ‪ 1923 .‬ވަނަ‬ ‫އަހަރު ޝާއިޢުކުރެވުނު ޖިބްރާން މި ފޮތުގެ އަސްލު ލިޔުއްވީ އިނގިރޭސި ބަހުންނެވެ‪.‬‬ ‫މި ފޮތަކީ އޭނާގެ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު ތަރުޙީބެއް ލިބިގެންދިޔަ‬ ‫އެއް މަސައްކަތެވެ‪ .‬މި ފޮތާއި އަދިވެސް އެހެނިހެން ބައެއް ފޮތްތަކާއި ޅެންތަކާއެކު‬ ‫އޭނާ ހިމެނިވަޑައިގެންފައިވަނީ ދުނިޔޭގެ ތާރީޚުގައި‪ ،‬އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ވިލިއަމް‬ ‫ޝޭކްސްޕިއަރާއި ޗައިނާގެ ލާއޮޓްޒޫގެ ފަހަތްޕުޅުން‪ ،‬ތިންވަނަޔަށް އެންމެ ގިނަ‬ ‫ޢަދަދަކަށް އެ ޅެންވެރިއެއްގެ ޅެންތައް ވިކިފައިވާ ޅެންވެރިޔާ ކަމުގައެވެ‪ .‬އޭނާގެ‬ ‫ޅެންތައް ދުނިޔޭގެ ސާޅީސް ބަހަކަށް ތަރުޖަމާކުރެވިފައި ވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫"އައްނަބީ" އަކީ އެއް މައުޟޫއަށް ލިޔެވިފައިވާ ފޮތެއް ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫އެއާ ޚިލާފަށް‪ ،‬އެ ފޮތަކީ ތަފާތު އެތަކެއް މައުޟޫޢުތަކަށް ފަލްސަފީ ޚިޔާލުތަކެއް‬ ‫ފާޅުކުރެވިފައިވާ ފޮތެކެވެ‪ .‬މި ފޮތުގައި އެ މައުޟޫޢުތަކަކަށް ޖިބްރާން‬ ‫ވާހަކަދައްކަވާފައިވާ މައުޟޫޢުތަކުގެ ތެރޭގައި ލޯތްބާއި‪ ،‬ކައިވަންޏާއި‪ ،‬ދަރީންނާއި‪،‬‬ ‫އުފަލާއި ހިތާމައާއި‪ ،‬ޤާނޫނާއި‪ ،‬މިނިވަންކަމާއި‪ ،‬އެކުވެރިކަމާއި‪ ،‬އަރާމާއި‪ ،‬މަރު ފަދަ‬ ‫މައުޟޫޢުތައް ހިމެނެއެވެ‪ .‬މިއިން ކޮންމެ މައުޟޫޢަކަށްވެސް ޖިބްރާން ފާޅުކުރައްވާފައިވާ‬ ‫ޚިޔާލުތައް ފުނެވެ‪ .‬އެ ޚިޔާލުތައް ފާޅުކުރައްވަން އޭނާ ބޭނުންފުޅު ކުރައްވާފައިވާ‬ ‫ބަސްމަގުގެ ފުރިހަމަކަމާއި މޫސީގިއްޔަތާއި ރިވެތިކަން ފަރުބަދަޔަކުން އޮހިގެންދާ‬ ‫ސާފު ފެނުގެ އާރެއް ފަދައެވެ‪ .‬އެ ފޮތް ހޯއްދަވައިގެން އަމިއްލަފުޅަށް ތަޖުރިބާ‬ ‫ކޮށްލައްވާށެވެ!‬

‫‪6‬‬


‫ބަހުލޫލާއި ޚައްދާމު ކަލޭގެ‬

‫އާއި "އޮޑިއްސީ" އާ ދެ ޅެމުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ އެކުލަވައިލެވުނު ޅެމަކީ‬ ‫"އިލިއަޑް" އެވެ‪" .‬އޮޑިއްސީ" އެކުލަވައިލެވުނީ "އިލިއަޑް" ގެ ވިއްސަކަށް‬ ‫އަހަރު ފަހުންނެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން "އިލިއަޑް" އަކީ ހުޅަނގުގެ އަދަބީ ތާރީޚުގެ‬ ‫ފެށުން ކަމަށްވެސް ބުނެވެއެވެ‪.‬‬ ‫"އިލިއަޑް" ނުވަތަ "އިލިއަންގެ ޅެމު"ގެ މައިގަނޑު ވާހަކައަކީ‬ ‫ ‬ ‫މަޝްހޫރު "ޓްރޯޖަން" ހަނގުރާމައިގެ ތާރީޚެވެ‪ .‬ޓްރޯޖަން ހަނގުރާމައަކީ‬ ‫ފުލޯކުވާހަކަތަކުގައި ކިޔޭގޮތުން ޔޫނާނީންގެ ރަސްކަލެއް ކަމުގައިވާ އަގަމެމްނަން‪،‬‬ ‫ޓްރޯއީއަށް ޙަމަލަދެއްވައި އެރަށް ސުންނާފަތިކޮށްލެއްވުމަށްޓަކައި ކުރެއްވި ދިހަ‬ ‫އަހަރު ދުވަހުގެ ދިގު ހަނގުރާމައެވެ‪" .‬އިލިއެޑް" ގައި އިންސާފުކުރެވިފައިވަނީ‬ ‫މި ދިހަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހު އަހަރުގެ ތެރޭގައި‬ ‫ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައްޔާއި ލަޝްކަރުތަކުގެ އެތެރޭގައި ހިނގައިދިޔަ‬ ‫ޙާދިސާތަކަށެވެ‪ .‬އެގޮތުން މަޝްހޫރު ހަނގުރާމަވެރިޔާ އެކިލިސްއާއި އަގަމެމްނަން‬ ‫ރަސްގެފާނާއި ދެ ބޭފުޅުންގެ ކުރިމަތިލުންތަކާއި‪ ،‬ޓްރޯއީގެ މަޝްހޫރު ބަހާދަރު‬ ‫އަމީރު ހެކްޓަރ އެކިލިސްގެ އަތުން ޤަތުލުވާގޮތާއި‪ ،‬ޓްރޯއީ ފަތަޙަވެ‪ ،‬ޔޫނާނީން‬ ‫އެ ޝަހަރު އަންދާލާގޮތުގެ ތަފްސީލުތައް "އިލިއެޑް" ގައި ބަޔާންކުރެވިފައި‬ ‫ވެއެވެ‪ .‬މި ޅެމުގައި ވަނީ ‪ 15000‬ބައިތެވެ‪.‬‬ ‫"އޮޑިއްސީ" އަކީ "އިލިއަޑް" ގެ ޙާދިސާތައް ނިމިގެން‬ ‫ ‬ ‫ދިޔުމަށްފަހު ދެން ހިނގާ ޙާދިސާތަކުގެ މައްޗަށް އަލިއަޅުވާލާ ޅެމެކެވެ‪.‬‬ ‫‪ 12000‬ވަރަކަށް ބައިތުގެ މި ޅެމުގެ މައިގަނޑު އެކުލެވިފައިވަނީ‬ ‫ޔޫނާނީންގެ ބަޠަލެއް ކަމުގައިވާ އޮޑީސިއަސް ނުވަތަ އުލައިސަސް ޓްރޯއީގެ‬ ‫ހަނގުރާމައިން އެނބުރި ޔޫނާނަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގެ މައްޗަށެވެ‪ .‬މި‬ ‫ޅެމުގައި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން ޕެނިލޯޕާއި ދަރިކަލުން ޓެލެމެކަސްއާއި‬ ‫ދެމައިކަނބަލުންނަށް އޭނާގެ ޣައިރުޙާޒިރުގައި ދިމާވެވަޑައިގަންނަވާ އުނދަގޫތަކުގެ‬ ‫ވާހަކަތައްވެސް ބަޔާންކުރެވިފައި ވެއެވެ‪ .‬އޮޑީސިއަސްއަށް އެނބުރި އޭނާގެ‬ ‫ވަޒަން ކަމުގައިވާ ޔޫނާންގެ އިތާކާއަށް ވަޑައިގެންނެވެނީ ދިހަ އަހަރުގެ ދިގު‬ ‫އަދި ބިރުވެރި ދަތުރުފުޅަކަށްފަހުއެވެ‪ .‬މި ދަތުރުފުޅުގައި އޭނާއަށް ނުބައި‬ ‫ދޭވަތާއިންގެ އުނދަގޫތަކާއި‪ ،‬މިނިކާ މީހުންނާއި‪ ،‬ބިރުވެރި އިފުރީތުންނާއި‬ ‫ޖައްބާރުންގެ ފަރާތުން އެތައް ނުރައްކާތަކެއް ކުރިމަތިވެވަޑައިގަތެވެ‪ .‬މި‬ ‫ހުރިހާ ކަމަކުން ސަލާމަތްވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު އޭނާ އެނބުރި އިތާކާއަށް‬ ‫ރުޖޫޢަވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ‪ .‬އަދި އޭނާ ނެތިދިޔަ ދުވަސްވަރު އޭނާގެ‬ ‫އަނބިކަނބަލުންނާހެދި އުޅުނު ފިރިހެނުންނާ ހަނގުރާމަކުރައްވައި އެއެންމެން‬ ‫ޤަތުލުކޮށްލެއްވިއެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު އޭނާ ޢާއިލާއާއެކު އުފަލުގައި ދިރިއުޅުއްވީއެވެ‪.‬‬

‫ބަހްލޫލުލް މަޖުނޫން އެއް ފަހަރަކު ކަނޑުމަގުން ބަޞަރާއަށް‬ ‫ ‬ ‫ދަތުރުކުރިއެވެ‪ .‬އޭނާ ދަތުރުކުރި ނަވަކީ ބަޣުދާދުގެ ސައުދާގަރަކު އޭނާ ެ‬ ‫ގ‬ ‫މުދާތަކާއިގެން ބަޞަރާއަށް ކުރެއްވި ވިޔަފާރި ދަތުރެކެވެ‪ .‬އެ ސައުދާގަރަކީ‬ ‫ބަހުލޫލުގެ ވަރަށް ޒަމާންވީ ރަޙުމަތްތެރިއެކެވެ‪ .‬ކޮންމެވެސް މުހުތާދެއްގައި‬ ‫ބަޞަރާއަށް ދާން ބޭނުންވެފައި ބަހުލޫލު ހުއްޓައި ސައުދާގަރު ކަލޭގެފާނާ‬ ‫ދިމާވެގެން އޭނާގެ ނަވުގައި ބަހުލޫލަށްވެސް ބަޞަރާއަށް ދެވޭ ގޮތް ވީއެވެ‪.‬‬ ‫ނާ ފުރައިގެން މާކަނޑަށް ނިކުތްތާ މާކަ ގިނަ އިރުތަކެއް‬ ‫ ‬ ‫ނުވަނީސް ވިއްސާރަވެ ދުނިޔެމަތި އަނދިރިކޮށްލައިފިއެވެ‪ .‬ވައިގަދަވެ‪ ،‬ކަނޑު‬ ‫ގަދަވެ‪ ،‬ބޮޑެތި ރާޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ނާ ނަށަން ފަށައިފިއެވެ‪ .‬ދެން ވީގޮތަކީ‪،‬‬ ‫ނަވުގައި ތިބި ސައުދާގަރުގެ ޚައްދާމުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ވަރަށް ބާރަށް‬ ‫ރޮއިހަޅޭއްލަވަން ފަށައިފިއެވެ‪ .‬ފަޅުވެރީން ވީގޮތެއް ބަލައި ހެދުމުން އެނގުނީ‬ ‫އެ ކަލޭގެ ރޮއިހަޅޭއްލަވަނީ ކަނޑު ދެކެ ބިރުން ކަމެވެ‪ .‬ފަޅުވެރީން އޭނާގެ‬ ‫ހިތްހަމަޖައްސައިދޭން އެކި ވާހަކަތައް ދައްކައިގެންވެސް އޭނާގެ ހިތުން‬ ‫ބިރުވެރިކަން ފިލައިގެންދާ ގޮތެއް ނުވިއެވެ‪ .‬ސައުދާގަރު ކަލޭގެފާނު އޭނާއާ‬ ‫ވާހަކަދެއްކެވުމުންވެސް ނަތީޖާއެއް ނުފެނުނެވެ‪ .‬ދެން ސައުދާގަރު ކަލޭގެފާނު‬ ‫ހެއްދެވި ގޮތަކީ ބަހުލޫލު ގެންނަވައި މަޝްވަރާއަކަށް އެދިލެއްވީއެވެ‪ .‬ބަހުލޫލު‬ ‫ހުރެލާފައި ނަންގަތެވެ‪" .‬ނާ މަޑުކޮށްފައި‪ ،‬އޭނާ ކަނޑަށް އެއްލާލައްވާށެވެ! އަދި‬ ‫އޭނާގެ ފަހަތުން ރަނގަޅަށް ފަތަން ދަންނަ‪ ،‬ޖޯރު ހުރި ދެތިން މީހުންވެސް‬ ‫ކަނޑަށް ފުންމާލާށެވެ! އަދި ދެން އޭނާ ޣަރަގު ވަންޏާ ސަލާމަތްކުރައްވާށެވެ!‬ ‫ނޫންނަމަ އޭނާ އަމިއްލަޔަށް ނަވަށް އަރަންދެން މަޑުކުރައްވާށެވެ!"‬ ‫ބަހުލޫލުގެ މަޝްވަރާ އިވުމުން އެތާގައި ތިބި އެންމެންވެސް އެކަކު‬ ‫ ‬ ‫އަނެކެއްގެ މޫނަށް ބަލަން ފެށީއެވެ‪ .‬ސައުދާގަރު ކަލޭގެފާނުވެސް އިރުކޮޅެއް‬ ‫ވަންދެން ބަހުލޫލުގެ މޫނަށް ބަލަހައްޓަވައިގެން އިންނެވިއެވެ‪ .‬ދެން ބަހުލޫލު‬ ‫ދެންނެވިއެވެ‪" .‬ކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުގެ މަޝްވަރާއަކަށް އެދިލެއްވި ހިނދު‬ ‫މަޝްވަރާއެއް ދިނީއެވެ‪ .‬އެއީ މަގުބޫލު މަޝްވަރާއަކަށް ނުވަނީނަމަ ކަލޭގެފާނަށް‬ ‫ފެނިވަޑައިގަންނަވާ އެހެން ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރައްވާށެވެ!" އެ ވަގުތު ސައުދާގަރު‬ ‫ކަލޭގެފާނު އަވަސް އަވަހަށް ބުނުއްވިއެވެ‪" .‬ނޫނެކެވެ! ނޫނެކެވެ! ތިޔައީ ހަމަ‬ ‫ރަނގަޅު މަޝްވަރާއެކެވެ!" ދެން ފަޅުވެރީންނާ ދިމާޔަށް ބައްލަވައިލައްވާފައި‬ ‫ބުނުއްވިއެވެ‪" .‬ކަލޭމެން ތިޔަ ތިބީ ކިހިނެއް ވެފައި ހެއްޔެވެ؟ އަވަހަށް ބަހުލޫލު‬ ‫ބުނިގޮތަށް ޢަމަލުކުރާށެވެ! ލަސްނުކޮށް އަވަސްކުރާށެވެ!"‬ ‫އިސާހިތަކު ނާ މަޑުކޮށް‪ ،‬އެއްކަލަ ޚައްދާމުކަލޭގެ ރޮއިރޮއި އޮއްވައި‬ ‫ ‬ ‫އޭނާ ކަނޑަށް އެއްލާލާފައި އޭނާގެ ފަހަތުން ވަރުގަދަ ހަތަރު ޒުވާނުންވެސް‬ ‫ކަނޑަށް ފުންމާލައިފިއެވެ‪ .‬އެއްކަލަ ކަލޭގެ އިރުކޮޅެއް ވަންދެން ރާޅުތަކުގެ‬ ‫ތެރޭގައި ގޮތްހުސްވެފައި އޮތެވެ‪ .‬އެތައް ފަހަރަކު އަޑިޔަށް ގޮސް މައްޗަށް‬ ‫އަރައި‪ ،‬އެތައް ފަހަރަކު ލޮނު ބޮވި‪ ،‬މަރުގެ ރަހަ އަރުތެރޭގައި ހިނގުމަށްފަހު‬ ‫އޭނާ ރާޅުތަކާ ހަނގުރާމަކުރަން ފެށިއެވެ‪ .‬ކަށީން ހިތްވަރު ނެރެގެން ފަތައިގަނެ‪،‬‬ ‫އެންމެފަހުން ނަވުން ތިރިޔަށް ވައްޓާފައި އޮތް ވަލެއްގައި އެލިގަނެގެން‬ ‫އުންކާރު ދެމުން ދެމުން ނަވަށް އެރިއެވެ‪ .‬އެއިރު އޭނާގެ ހިތުން ބިރުވެރިކަމުގެ‬ ‫އަސަރުތައް މުޅީން ނެތިހިނގައްޖެއެވެ‪ .‬ނާ ފުރައިގެން ގަދަ ކަނޑުގައި‬ ‫ދަތުރުކޮށްފައި ބަޞަރާގެ ބަނދަރާ ހަމަޔަށް ދިޔައިރުވެސް ޚައްދާމު ކަލޭގެ ހުރީ‬ ‫ނިކަން ހަމަޖެހިފައެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު ސައުދާގަރު ކަލޭގެފާނު ކަނޑުމަގުން ކުރައްވާ‬ ‫ކޮންމެ ދަތުރެއްގައި އެންމެ ހީވާގި އެއް އެހީތެރިއަކީ އެ ކަލޭގެއެވެ‪.‬‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬ ‫‪7‬‬


‫ދިޔަ ތިކި‬

‫އަބްދުﷲ ފާރޫގު ހަސަން‬

‫ދުޢާކުރުން‬ ‫ދިރިއުޅުމުގައި މާތްﷲ އަށް އަޅުވެތިވުމުގެ ސަބަބުން ލާޒިމުވާ ކަންތައްތަކަށް‬ ‫ދުޢާކުރުމަކީ މާތްﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުން ކަމަކަށް‬ ‫ ‬ ‫ބެލުމެއް ނެތި މާތްﷲ ކަނޑައަޅުއްވައިފައިވާ ޙަރާމް ޙަލާލްގެ އިންތަކަށް‬ ‫އެދި ދެންނެވުމެވެ‪ .‬ދުޢާއަކީ އިންސާނާގެ ހިތުގައި އުފެދޭ ފުން އިހްސާސެއްގެ‬ ‫ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓައި އުޅެމުން ހަމައެކަނި ދުޢާގެ ލަފުޒުތަކެއް ދުލުކުރިން‬ ‫ފާޅުވުމެކެވެ‪ .‬ދުޢާކުރުމަކީ ވަރަށް މާތް އަޅުކަމެކެވެ‪ .‬އަރަހުށި މާތްﷲ ވަ��ީ‬ ‫އަމުނައިލުމަކީ ދުޢާގެ މަޤުޞަދު ފުރިހަމަވާ ކަމެއް ނޫނެވެ‪ .‬ދުޢާކުރުމުގެ‬ ‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ބޭނުންތަކުގައި އެކަލާނގެ ޙަޟުރަތަށް ދުޢާދެންނެވުމަށް‬ ‫ދާއިމީ ނަތީޖާއެއް ކަމުގައިވާ ދަރުމައާއި ޘަވާބު ލިބޭނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫އަމުރުކުރައްވައިފައެވެ‪ .‬އިޚްލާސްތެރިކަމާއެކު ކުރާ ދުޢާތަކަށް އިޖާބަދެއްވުމުގެ‬ ‫ތިމާގެ ދުޢާ ޤަބޫލުކުރެއްވުމުގެ ޝަރަފް ޙައްޤުވާ ކަމެއް ނޫނެވެ‪ .‬އާދެ‪ ،‬މިއީ‬ ‫ޝަރަފް ދެއްވާނެކަން އަންގަވައިފައެވެ‪.‬‬ ‫ދުޢާކުރާއިރު ވަރަށް ބޮޑަށް ހަނދާން ބަހައްޓަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ‪ .‬އެހެނީ މާތްﷲ‬ ‫ދުޢާކުރެވެނީ އިންސާނާ ކަމަކަށް އިންތިހާ ދަރަޖައަށް‬ ‫ ‬ ‫އަމުރުކުރައްވައިފައިވަނީ އެކަލާނގެ ރަސްކަންފުޅަށް ދީން ޚާލިސްކޮށްގެން‬ ‫އެދުންވެރިވުމުންނެވެ‪ .‬ތިމާގެ ނަފްސު އެކަމަކަށް ނުހަނު ބޮޑަށް‬ ‫ހުރެ ދުޢާކުރުމަށެވެ‪ .‬އެކަލާނގެ އަންގަވައިފައިވަނީ އެކަލާނގެ ޤަބޫލުކުރައްވަނީ‬ ‫ދަހިވެތިވުމުންނެވެ‪ .‬ދުޢާއަކީ އެފަދަ ޙާލަތުގައި އެކަމަކަށް ނުވަތަ އެ އެއްޗަކަށް‬ ‫ތަޤުވާވެރީންގެ ޢަމަލުތައް ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫އެދި ތިމާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތުގައި ދެންނެވުމެވެ‪.‬‬ ‫ބައެއް މީހުން ހީކުރާގޮތުގައި‪ ،‬ދުޢާ އިޖާބަކުރެއްވުމަކީ ހިފައިގެންދާ‬ ‫ ‬ ‫މާތްﷲ އަށް ފުރިހަމަޔަށް އީމާންވެ އެކަލާނގެ ދެއްކެވި‬ ‫ ‬ ‫ކޮންމެ މީހަކަށް ފައިސާ ނެގޭ ގޮތަށް އޮންނަ ޗެކަކަށް ފައިސާ ލިބޭގޮތަށް‬ ‫ތެދުމަގާ އެއްގޮތަށް ދިރިއުޅެމުންގެންދާ މުއުމިނަކަށް އެކަލާނގެ ތައުފީޤަށް‬ ‫އެއްެވެސް އުނިއިތުރެއް ނުވަތަ ލަހެއް ފަހެއް ނެތި‬ ‫ބޭނުންވާ އެތައް ޙާލަތްތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ‪ .‬ތިމާގެ‬ ‫ި‪،‬‬ ‫އ‬ ‫ކ‬ ‫ާ‬ ‫ތ‬ ‫ަ‬ ‫ނ‬ ‫ް‬ ‫ނ‬ ‫ު‬ ‫ބ‬ ‫ޭ‬ ‫ދ‬ ‫ީ‬ ‫އ‬ ‫ް‬ ‫މ‬ ‫ާ‬ ‫ގ‬ ‫ެ‬ ‫ނ‬ ‫ް‬ ‫މ‬ ‫ެ‬ ‫ޑ‬ ‫ު‬ ‫ަނ‬ ‫ގ‬ ‫ޅ‬ ‫ު‬ ‫އ‬ ‫ަ‬ ‫ދުޢާގެ ނަތީޖާ ފެނުމެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިއީ ވަރަށް‬ ‫ބޭނުންތައް ޙާސިލުކުރުމަށެވެ‪ .‬ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން‬ ‫މަޢުނަވީ ބޭނުންތަކާއި ވަސީލަތްތައް ހޯދައި ބޮޑު ކުށްހީއެކެވެ‪ .‬އަޅަކު އޭނާގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެ‬ ‫ރައްކާތެރިވުމަށެވެ‪ .‬މިފަދަ ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައި‬ ‫ޙަޟްރަތަށް ތަކުރާރުކޮށް އާދޭސް ދެންނެވުމުގެ‬ ‫މުއުމިނުން ހިފަންޖެހޭ ހަތިޔާރަކީ މާތްﷲ އަށް‬ ‫ލިބިގަންނަން ޖެހޭ ފަދައިން ދުޢާކުރުމަކީވެސް‬ ‫ފުރުސަތު ލިބޭކަމީވެސް އޭނާއަށްޓަކައި ފުދިފައި‬ ‫ފުރިހަމަޔަށް ކިޔަމަންތެރިވުމާއި އެކަލާނގެ‬ ‫އިތުރުވާފަދަ ނިޢުމަތެކެވެ‪ .‬ދުޢާ އިޖާބަކުރެއްވުމާ‬ ‫ރަސްކަންފުޅަށް އަޅުވެތިވުމުގެ ހަތިޔާރެވެ‪ .‬އެކަލާނގެ‬ ‫ވަސީލަތެކެވެ‪ .‬ހެޔޮ ކަންތައްތައް‬ ‫ބެހޭ ގޮތުން ކައުސާހިބާ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ‬ ‫ޙަޟްރަތަށް އިބްތިހާލުވެ ދުޢާކުރުމުގެ ވަސީލަތެވެ‪.‬‬ ‫ލިބިގަތުމަށާއި‪ ،‬ނުބައި ކަންތައްތަކުން‬ ‫ޢަލައިހި ވަ ސައްލަމަ ދެއްވާފައިވާ އިރުޝާދަކީ‬ ‫މުއުމިނުންގެ ޙަޔާތުގެ ކޮންމެ ހިނދުކޮޅެއް‬ ‫އަބަދުވެސް ހަނދާން ބަހައްޓަން ޖެހޭ އިރުޝާދެކެވެ‪.‬‬ ‫ވޭތުކުރަން ޖެހޭނީ މާތްﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި‬ ‫ދިފާޢުވުމަށްޓަކައި އިޚްތިޔާރުކުރަން‬ ‫އިތުރު ސާހިބާ އިރުޝާދުދެއްވާފައިވާ ގޮތުގައި‪،‬‬ ‫ތިމާގެ އާދޭހުގެ ދާވަނި ފަތުރައިލައިގެންނެވެ‪.‬‬ ‫ެ‪.‬‬ ‫ވ‬ ‫ކ‬ ‫ެ‬ ‫ތ‬ ‫ެ‬ ‫ލ‬ ‫ަ‬ ‫ސ‬ ‫ީ‬ ‫ވ‬ ‫ަ‬ ‫ވ‬ ‫ާ‬ ‫އ‬ ‫ި‬ ‫ފ‬ ‫ަ‬ ‫އ‬ ‫ި‬ ‫ވ‬ ‫ަ‬ ‫އ‬ ‫ް‬ ‫ރ‬ ‫ަ‬ ‫ކ‬ ‫ު‬ ‫ރ‬ ‫ު‬ ‫މ‬ ‫ު‬ ‫އ‬ ‫ަ‬ ‫މާތްﷲ ގެ އަޅާ އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް‬ ‫އެކަލާނގެ މަތިވެރިވަންތަކަމާއި‪ ،‬ރަސްވަންތަކަން‬ ‫ކުރާ ދުޢާ އިޖާބަކުރައްވައެވެ‪ .‬ބައެއް ފަހަރު‬ ‫ވާސިޠާއަކަށް ހަދައިގެންނެވެ‪ .‬ތިމާގެ ނިކަމެތިކަމާއި‬ ‫ދުނިޔޭގައި އެ ދުޢާގެ އަސަރު ފާޅުކުރައްވައެވެ‪.‬‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަމުގެ އިޢުތިރާފާއެކުގައެވެ‪ .‬އެކަލާނގެ‬ ‫ނުވަތަ އާޚިރަތަށްޓަކައި އެ ދުޢާގެ ދަރުމައާއި ޘަވާބު ރައްކާކުރައްވައެވެ‪.‬‬ ‫ރަޙްމަތްވަންތަކަމުގެ ކޯރު އުތުރިއެރުން އެދިގެންނެވެ‪ .‬މި ސިލްސިލާ‬ ‫އަނެއްބައިފަހަރު އެ ދުޢާގެ ނިސްބަތުން އޭނާގެ ފާފަފުއްސަވައެވެ‪ .‬ޝަރުޠަކީ‬ ‫އޭނާގެ ޙަޔާތުގައި ތާއަބަދު ދަމަހައްޓަން ޖެހޭނެއެވެ‪ .‬އޭނާގެ ހެނދުނާއި‬ ‫ފާފަވެރިވާފަދަ ކަމަކަށް އެދި ނުވަތަ ރަޙިމުގެ ގުޅުން ކެނޑޭ ފަދަ ކަމަކަށް‬ ‫ހަވީރުއެވެ‪ .‬ދަތުރުމަތީގައްޔާއި‪ ،‬ރަށުގައި ޤާއިމުވެހުރުމުގައެވެ‪ .‬މިސްކިތުގައްޔާއި‬ ‫އެދި ދުޢާނުކުރުމާއި‪ ،‬ދުޢާ އިޖާބަނުވެގެން އެކަމާ ލަސްވެގެން ނުއުޅުމެވެ‪.‬‬ ‫ބާޒާރުމަތީގައެވެ‪ .‬އުފަލާއި ހިތާމައިގެ ވަގުތުތަކުގައެވެ‪ .‬އެކަހެރިކަމުގައި ހުންނަ‬ ‫ޝައްކެއް ނެތެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ މާއްދީ ބޭނުންތަކާއި‪ ،‬މަޢުނަވީ‬ ‫ ‬ ‫އިރުއާއި‪ ،‬ޖަމާޢަތުގައި ބައިވެރިވެއުޅޭ އިރުއެވެ‪ .‬ބަޔާންވެދިޔަ ވަގުތުތަކުގައި‬ ‫ބޭނުންތަކާއި ވަސީލަތްތައް ހޯދައި ލިބިގަންނަން ޖެހޭ ފަދައިން ދުޢާކުރުމަކީވެސް‬ ‫އޭނާގެ ހިތުގެ އެންމެ ފުންމިނުން ދެންނެވޭ ދެންނެވުންތަކާއި މުނާޖާތަކުގެ‬ ‫ވަސީލަތެކެވެ‪ .‬ހެޔޮ ކަންތައްތައް ލިބިގަތުމަށާއި‪ ،‬ނުބައި ކަންތައްތަކުން‬ ‫ނަމަކީ ދުޢާއެވެ‪.‬‬ ‫ދިފާޢުވުމަށްޓަކައި އިޚްތިޔާރުކުރަން އަމުރުކުރައްވައިފައިވާ ވަސީލަތެކެވެ‪.‬‬ ‫އަޅުގަނޑުމެން މާތްﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް ދުޢާދަންނަވާއިރު‬ ‫ ‬ ‫މުއުމިނުންގެ އެންމެ އިތުބާރު ހުރި ކިއްލާއެވެ‪ .‬އެންމެ ބާރުގަދަ ހަތިޔާރުވެސް‬ ‫ވިސްނައިލަން ޖެހޭ އެތައް ކަންތައްތަކެއްވެސް އެބަހުއްޓެވެ‪ .‬މީހަކު އޭނާގެ‬ ‫މެއެވެ‪.‬‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬ ‫‪8‬‬


‫ފަރަހް ޚާންގެ ދެން ނިކުންނަ ފިލްމެއްގައި އަކްޝޭ އާއި ސޮނާކްޝީ‬ ‫ޝ ސިންހާ‬ ‫ދާދި ފަހުން ނިކުމެ‪ ،‬ސުޕަރ ހިޓް ވީ ފިލްމް ދަބަންގްގައި ސޮނާކް ީ‬ ‫ ‬ ‫ކުޅެފައިވާ ރޯލަށް ބެލުންތެރީންނާއި ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުގެ ތައުރީފު އޮހިފައިވިޔަސް‪،‬‬ ‫މިހާތަނަށް ލިބުނު ޓްރޮފީއެއް ލިބިފައިވަނީ އެ ފިލްމުގައި އައިޓަމް ނަންބަރެއް އަދާކުރި‬ ‫މަލާއިކާ އަރޯރާ ޚާނަށެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ސޮނާކްޝީގެ އުއްމީދުތައް މިހާރު ގުޅިފައިވަނީ‬ ‫މަޝްހޫރު ކޯރިއޮގްރާފަރ އަދި ޑައިރެކްޓަރ ފަރަހް ޚާންގެ ދެން ނިކުންނަ ފިލްމާއެވެ‪ .‬މި‬ ‫ފިލްމުގެ ބަޠަލާގެ ރޯލް ކުޅޭނީ ސޮނާކްޝީއެވެ‪ .‬ސޮނާކްޝީއާއެކު ފިލްމުގެ ބަޠަލެއްގެ ރޯލް‬ ‫ކުޅެން ހަމަޖެހިފައިވަނީ އަކްޝޭ ކުމާރެވެ‪.‬‬ ‫މި ފިލްމުގެ ޕްރޮޑިޔުސަރުންނަކީ ފަރަހް ޚާނާއި އަކްޝޭ ކުމާރާއި ޝިރިޝް‬ ‫ ‬ ‫ކުމާރެވެ‪ .‬މީގެ ކުރީން ފަރަހް ޚާންގެ ނެރެވިފައިވާ ފިލްމުތަކާ ޚިލާފަށް މި ފިލްމު‬ ‫ޑައިރެކްޓްކުރާނީ ފަރަހެއް ނޫނެވެ‪ .‬ޑައިރެކްޓަރަކީ ޝިރިޝް އެވެ‪ .‬މި ފިލްމުވެގެންދާނީ‬ ‫ޖާނޭމަން އަށްފަހު ޝިރިޝް ޑައިރެކްޓްކުރާ ފުރަތަމަ ފިލްމަށެވެ‪ .‬މި ފިލްމުގައި ސޮނާކްޝީ‬ ‫ކުޅޭނީ ޝަހަރުގެ ދިރިއުޅުން އުޅޭ އަންހެންކުއްޖެއްގެ ރޯލެވެ‪ .‬އަދި ދަބަންގަށްވުރެ ބޮޑަށް‬ ‫މި ފިލްމުގައި ސޮނާކްޝީގެ އެކްޓިންގ ދައްކުވައިދިނުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެކަމަށްވެސް‬ ‫ޝިރިޝް ބުންޏެވެ‪.‬‬

‫އަސިން އިރުޝާދު ހޯދަ ީނ‬ ‫ސަލްމާނާއި އާމިރުހާންގެ ގާތުން‬ ‫ފިލްމްފެއަރއިން ދާދި ފަހުން ނެގި ޕޯލްއަކުން ދައްކާގޮތުގައި އިންޑިޔާގެ އަންހެ ް‬ ‫ނ‬ ‫ ‬ ‫ފިލްމީތަރިންގެ ތެރެއިން ފިރިހެނުންނަށް އެންމެ ރީތި ބަޠަލާއަކީ އާމިރުޚާންގެ ގަޖްނީގައި ބަޠަލާއެއްގެ‬ ‫ރޯލް އަދާކޮށްފައިވާ އަސިން ތޮޓުމްކަލް އެވެ‪ .‬ފިލްމްފެއަރއިން އަސިންއާ ކުރި އިންޓަރވިއުއެއްގައި‬ ‫އެކަމާ ބެހޭ ގޮތުން ސުވާލުކުރުމުން އަސިން ވަނީ ހީލާފައި އޭނާއަށް ވޯޓު ދިން މީހުންގެ ތެރެއިން‬ ‫އޭނާއަށް ހިތްގައިމު ފިރިހެނަކު ހުރިތޯ ބަލަންވީ ކަމަށް ބުނެފައެވެ‪.‬‬ ‫އަސިންއާމެދު ބުނެވެނީ އޭނާއަކީ ވަރަށް ސީދާސާދާ އަންހެންކުއްޖެއް ކަމުގައެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫ނަމަވެސް އަސިން ބުނާގޮތުގައި އޭނާއަކީ ވަރަށް ސިޔާސަ ކުއްޖެކެވެ‪ .‬މީހުންނަށް އެކަން‬ ‫ނޭނގެނީއެވެ‪ .‬ބޮލީވުޑްގައި މަސައްކަތްކުރާ އަންހެންތަރީންގެ ތެރެއިން އޭނާއާ އެންމެ ގާތް‬ ‫އެކުވެރިންނަކީ އޭނާ ބުނާގޮތުގައި ދީޕިކާ ޕަޑުކޯނާއި ސޯނަމް ކަޕޫރާއި އަނޫޝްކާ ޝަރްމާއެވެ‪.‬‬ ‫އެ ބައެއްގެ ފަރާތުން އަސިން އިރުޝާދު ހޯދާ މީހުންނަކީ އާމިރު ޚާނާއި ސަލްމާން ޚާނެވެ‪ .‬މި ދެ‬ ‫ތަރީންނަކީ މިހާތަނަށް އަސިން ކުޅުނު ބޮލީވުޑް ފިލްމުތަކުގައި އޭނާއާއެކު ޙަރަކާތްތެރިވެފައިވާ ދެ‬ ‫ތަރީންނެވެ‪.‬‬ ‫އަޝޫތޯޝް ގޮވަރިކާރް ގެ "ކޭލޭނ ހަމް ޖީޖާންސޭ" އިން ވަކިވީ ކީއްވެގެންތޯ‬ ‫ ‬ ‫ކުރެވުނު ސުވާލުގެ ޖަވާބުގައި އަސިން ބުނީ އޭނާ އެ ފިލްމުން ވަކިނުވާ ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫"ތިޔައީ އަރާފައި އޮންނަ ބޮޑު އޮޅުމެއް‪ .‬އަހަރެން ބޭނުން ތިޔަ އޮޅުންފިލުވައިދޭން‪.‬‬ ‫އަހަރެން އެ ފިލްމުން ވައްކެއް ނުވަން‪ .‬ތާރީޚުތައް ފުށުއެރުމުގެ މައްސަލައެއް‬ ‫ދިމާވެގެން‪ ،‬ވަރަށް ދެރަވެހުރެ އަހަރެން ފިލްމު ދޫކޮށްލީ މަޖުބޫރުވެގެން‪ .‬އަހަރެންނާ‬ ‫އަޝޫތޯޝްއާއި އޭނާގެ އަންހެނުން ސުނީތާއާ ދެމެދުގައި ނުލާހިކު ގުޅުން ރަނގަޅު‪.‬‬ ‫އަހަރެން އުއްމީދުކުރަން ކުރިމަގުގައި އަހަންނަށް އަޝޫތޯޝްއާއެކު މަސައްކަތްކުރުމުގެ‬ ‫ފުރުސަތު އަދިވެސް ލިބޭނެކަމަށް‪ ".‬އަސިން ބުންޏެވެ‪.‬‬


‫އުއްދޫ ސަންފީލްޑް‪:‬‬ ‫ދަނޑުވެރިކަމުގައި‬ ‫ފެހިވަމުން ބިޔަވަމުންދަނީ‬ ‫ދ‪ .‬އުއްދޫން‪:‬‬

‫ ‬

‫އާދަމް ހަލީމް‬

‫ދ‪ .‬އުއްދޫ އަކީ ސަން‬

‫ރަށްރަށުން މިހާރު މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ‬

‫އިންވެސްޓްމެންޓުގެ ދަށުން ހިންގާ ވިލުރީފް ބީޗް‬

‫މަންޒަރެއް ފެނެ އެވެ‪ .‬އެއީ ހޭޅި ފަށުގައި‬

‫އެންޑް ސްޕާ ރިސޯޓުގެ ބެލެނިވެރިކަމުގެ ދަށުން‬

‫އާދަޔާ ހިލާފަށް އެނބޫ ހެދިފައި އޮތުމާއި‬

‫މި އަތޮޅުގައި ދަނޑުވެރިކަން ކުރާ ކުޑަކުޑަ ރީތި‬

‫ދޮންވެ ފައްކާވެފައިވާ އެނބޫތައް ބިމަށް‬

‫ރަށެކެވެ‪ .‬މި ރަށަށް އަރައިގެން ދާއިރު ރާއްޖޭގެ‬

‫ފައިވަމުން ދިއުމެވެ‪ .‬މި ރަށުގެ ހާއްސަ އަނެއް‬

‫‪10‬‬


‫ކަމަކީ ވިލު ރީފު ރިސޯޓުން ކޮށްފައިވާ ތަފާތު ދަނޑުވެރިވެރި‬

‫މުޅިން ވެސް ރާއްޖޭގެ ދޮންކެޔޮ‪ ،‬އޭގެ އިތުރުން އަޅުގަނޑުމެން ރުވާފައި‬

‫ކަމެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް މިރަށް‪ ،‬އުއްދޫ އަކީ ދަނޑުވެރިކަމުގައި‬

‫އެބައޮތް ތައިލެންޑްގެ ދޮންކެޔޮ ދަނޑެއް ވެސް"‬

‫މީގެ ކުރިން އަޑު އިވޭ ނަމެއް ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ ‬

‫"އަޅުގަނޑުމެން މިރަށުގައި ދަނޑުވެރިކަން ފަށައިގަތީ‬

‫މުޅި ސަންފީލްޑަށް ބަލާއިރު ޓޮމާޓޯ އާއި ރެޑިޝް އާއި‬ ‫ލެޓިއުސްގެ ބާވަތްތަކާއި މިރުހާއި ކެބެޖާއި ބައްޓާއި ކޮޕީ އާއި‬

‫‪ 2007‬ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު‪ .‬އޭރު ހީކުރެވިފައި އޮތީ ރާއްޖޭގައި‬

‫ލުނބޮއާއި ކަރައާއި ބަރަބޮލާއި ތޮޅި އާއި ކަރަލާއި ރޮކްމެލަމާއި‬

‫ކުރާ ދަނޑުވެރި ކަމަށް ހެޔޮވަރު ރަށެއް ކަމަށް‪ .‬އެކަމަކު މިހާރު‬

‫ފަޅޮލާއި ފޭރާއި ފުފުލާއި ގިއްސާ އާއި ތޮރަލާއި ޗިޗަންޑާ އާއި‬

‫އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ ދަނޑުވެރި ކަމަށް މިރަށް ކުޑަވެއްޖެ‪ "،‬މިރަށާ‬

‫ބަނބުކޭލާއި ޖަނބުރޯލް އަދި އަނބު‪ ،‬އެއިން ކޮންމެ ބާވަތަކަށް ތަފާތު‬

‫ހަވާލުވެ ހުންނެވި ވިލުރީފުގެ އޮޕްރޭޝަން މެނޭޖަރު އަލީ ޔޫސުފު‬

‫ދަނޑުތައް ހައްދާފައިވެ އެވެ‪.‬‬

‫ވިދާޅު ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬ ‫"ސަން ފީލްޑް"ގެ ނަމުގައި އުއްދޫގައި ތަރައްގީ‬

‫ ‬

‫"ކޮންމެ ބާވަތަކަށް ތަފާތު ގިނަ ދަނޑުތައް ތައްޔާރުކޮށްފައި‬

‫ ‬

‫އެ ވަނީ މަތިވަރު ގެއްލުނަ ނުދިނުމުގެ ގޮތުންނާއި ދަނޑުތަކަށް ބަދަލު‬

‫ކޮށްފައިވާ ދަނޑުވެރިކަމަށް ބަލާއިރު މުޅި ރަށުގެ ބޯ ޖަންގައްޔަކީ‬

‫އަންނަ ގޮތުގެ ދިރާސާތައް ހެދުމަށް ބޭނުންވާ މައުލޫމާތު އެއްކުރުމަށް‪"،‬‬

‫ރާއްޖޭގައި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ދަނޑުވެރިކަން ކުރާ އެއްވެސް‬

‫އަލީ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ރަށަކުން ފެންނާން ނެތް ވަރުގެ ބިޔަ ފަތްކެޔޮ ދަނޑެކެވެ‪ .‬މުޅި‬

‫ސަން ފީލްޑަށް ބަލާއިރު މުޅި ރަށުގެ އެކި ހިސާބުން ފެންނަ ކޮންމެ‬

‫ރަށުގެ ޖަންގައްޔަކީ ވެސް ފަތްކެޔޮ ފީނިތަކެވެ‪.‬‬

‫ގަހެއްގައި ވެސް އެ ގަހަކާ ބެހޭ ހުރިހާ ވަނަވަރެއް އެންމެ ފުރަތަމަ‬

‫ ‬

‫"މިއީ އާދަޔާ ހިލާފު ދަނޑެއް‪ .‬މިވަރަށް ފަތް ކެޔޮ‬

‫ހައްދާފައިވާ ދަނޑުތައް ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ވަރަށް މަދު ވާނެ‪"،‬‬ ‫އަލީ ވިދާޅުވި އެވެ‪" .‬ބޯ ބިޔަ ޖަންގައްޔެއްގެ ގޮތުގައި މި ވަނީ‬

‫ގަސް ރުވި ހިސާބުން ފެށިގެން ކޮންމެ ދުވަހަކަށް އައިސްފައިވާ‬ ‫ބަދަލުތައް ރިކޯޑުކޮށް ބަރާބަރަށް ލޮގްކޮށްފައި ވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫"އެ މައުލޫމާތުތަކުގެ އެހީގައި އަޅުގަނޑުމެނަށް ވަރަށް‬

‫‪11‬‬


‫ފަސޭހަވޭ އިތުރަށް ދަނޑުތައް ތަރައްގީ ކުރަން‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެން މި‬ ‫މަސައްކަތް ކުރަނީ ތަޖުރިބާ ކުރަމުން ކުރިއަރުވަން‪ .‬އޭގެ ނަތީޖާ‬ ‫ވެސް ފެންނަނީ ރަނގަޅަށް‪ "،‬އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬ ‫އުއްދޫގައި ބިމުގެ ދަނޑުވެރި ކަމާއެކު ފެނުގެ ދަނޑުވެރި‬

‫ ‬

‫ކަމުގައި އެންމެ ބާރަށް ހިނގާ ހައިޑްރޯފޯނިކްސް ނިޒާމްވެސް ވަނީ‬ ‫ގާއިމުކޮށްފަ އެވެ‪ .‬މުޅި ރަށް ފެހިކޮށްފައިވާ ދަނޑުވެރިކަމުން ވިލުރީފާ‬ ‫އެއް ޗޭނެއްގައިވާ ރިސޯޓްތަކަށް ބޭނުންވާ ތަރުކާރީ އާއި މޭވާ‬ ‫ހޯދަން އެހެން ބާޒާރަކަށް ދާން ޖެހޭ ޖެހުން ވަރަށް ބޮޑުތަން މަދު‬ ‫ކުރެވިފައިވެ އެވެ‪.‬‬ ‫އެއްމިލިޔަން ޑޮލަރުގެ އިންވެސްޓެއް ކޮށްގެން އުއްދޫގައި‬

‫ ‬

‫ފަށާފައިވާ ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތުގައި މިވަގުތު ދިވެހިންނާއި‬ ‫ބޭރު މީހުންގެ ‪ 20‬މުވައްޒަފުން ތިބޭ އިރު ދަނޑުވެރި ކަމުގެ‬ ‫ކޮންސަލްޓަންސީ ދޭނެ ފަރާތްތައް އެރށަށް ވަނީ ހާއްސަކޮށްފަ އެވެ‪.‬‬ ‫"އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމާޒަކީ އާންމު ބާޒާރަށް ނުކުތުމެއް‬

‫ ‬

‫ނޫން‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ބޭނުމަކީ މި އިންވެސްޓްމެންޓް ބޭނުންކޮށްގެން‬ ‫ފުރިހަމަ ދަނޑުވެރިވެރި ކަމެއް ތަޖުރިބާ ކުރުން‪ .‬އެ ހާސިލުކުރެވޭ‬ ‫ތަޖުރިބާގެ އަލީގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ރިސޯޓްތަކަށް ބޭނުންވާ‬ ‫ތަރުކާރީއާއި މޭވާ ފުދޭ މިންވަރަކަށް ހޯދުން‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ‬ ‫އަމާޒުތައް މިދަނީ ހާސިލު ވަމުން‪ ،‬މިހާރު ވެސް އެ މިންވަރަށް‬ ‫އަޅުގަނޑުމެނަށް ދަނޑުވެރިކަން ކުރެވޭ‪ "،‬އަލީ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ހަގީގަތުގައިވެސް ސަން ފީލްޑް ފެހިވެ ބިޔަވަމުން‬

‫ފެތުރެމުން ދަނީ ދަނޑުވެރި ކަމުގެ ނަމޫނާއަކަށް ބަލާމިންވަރަށެވެ‪.‬‬

‫‪12‬‬


‫ފަރެސް މުހައްމަދު އާމިރުގެ‬

‫ދިޔަވަރު‬ ‫ ‬

‫އަދުލު އިންސާފު‬

‫މައިން މަގަށް ލައްގަޅޭ އަކީ ދޫންޏެއްގެ އާދޭހެކެވެ‪ .‬ކުޑަކުދިންގެ‬

‫އުފެދިގެން އައިސްފައިވަނީ އެންމެ ކަމަކުން ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެ އެވެ‪ .‬އެއީ އެއްވެސް‬

‫ވާހަކައެއްގައި އަންނަ ގޮތުގައި އަނިޔާ ލިބުނު ފިނދަނައެއް އަތިރިމަތީގައި‬

‫ވަރަކަށް އިންތިޒާރު ކުރުމެއް ނެތި ވަރަށް އަވަހަށް ވަރަށް ގިނަ ކަންކަން ސިޔާސީ‬

‫އިނދެގެން މިހެން ކިޔުމުގެ ސަބަބުން ފިނދަނަ އިންދިމާއަށް ރަންފޮއްޓެއް‬

‫މީހުން ބޭނުންވުމެވެ‪ .‬ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟‬

‫ލެއްގިއެވެ‪ .‬އަތިރިމަތީގައި އިނދެ އެ ދޫނި ކީ ކަމަށް ވަނީ "ރަންފޮއްޓެއް‬ ‫ލައްގަޅޭ މައިން މަގަށް ލައްގަޅޭ" އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ތިމާގެ ޖާހު އުފުލި މަތިވެރިވުމެވެ‪ .‬މުއްސަދިވެ މަހުޖަނަކަށްވުމެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ތިމާގެ ބޮޑުކަން ހާމަކޮށް ދެއްކުމެވެ‪ .‬ހައްގަކަށް ބާތިލަކަށް އީމާންވާންޖެހޭ ކަލެއްގެ‬

‫ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުން ހިނގާ އަމިއްލަ އެދުމުން ފުރިގެންވީ‬

‫މަތިވެރިކަމަށް ބެލުމެއް ނެތި އަތުޖެހުނު ކޮންމެ ގޮތަކުން ތިމާއަށް އެކަނި މޮޅުވާގޮތް‬

‫ކަންކަމަށް ބަލާއިރު މި ވާހަކަ ހަނދާންވެގެން އާދެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ހޯދުމަށް އަވަސްވެގަތުމެވެ‪ .‬ލިބިފައިވަނީ ކުޑަކުޑަ ފުރުސަތެއް ކަމަށް ދެކި އެ‬

‫ބުނެވޭތީ އަޑު އިވެނީ ސިޔާސީ މީހުން ފައިސާ ޖަމާވާނޭ ގޮތްތައް‬

‫ފުރުސަތުގައި މުދާ އެއްކުރުމާއި އެހެނިހެން މަންފާ ލިބިގަތުމަށް އަވަސްވުމެވެ‪.‬‬

‫ހޯދުމަށް އަވަދިނެތި އުޅޭ ވާހަކައެވެ‪ .‬ހަމަ ކޮންމެ "އަގެއްގައި" ވެސް ތަކެތި‬

‫ރާވައިގެން މަސައްކަތްކޮށްގެން ގައުމު މުއްސަދިކޮށްގެން ރައްޔިތުންނަށް ލުއިކޮށްދީގެން‬

‫ޖަމާކުރަން ފޫގަޅައިފައިވާ ވާހަކައެވެ‪ .‬މަޖިލިސް މެންބަރުން ވިކޭ ކަމަށް ދައްކާ‬

‫ތިމާގެ ކަންކަން ކުރުމުގެ ވިސްނުމާއި ކެތްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއި ދުރު ވިސްނުން‬

‫ވާހަކައެވެ‪ .‬ބައެއް ބޭފުޅުން ރިޝްވަތު ދެއްވާ ވާހަކައެވެ‪ .‬ބައެއް ބޭފުޅުން‬

‫ނެތުމެވެ‪.‬‬

‫ރިޝްވަތު ހިއްޕަވާ ވާހަކައެވެ‪ .‬މިވާހަކަތަކަކީ މުޅިން ތެދު ވާހަކަތަކެއް ކަމަށް‬

‫ކޮންމެ މީހަކު އެމީހެއްގެ އެކަނި ފައިދާއާއިގެން ތެދުވެއްޖެ ނަމަ އެފައިދާގެ‬

‫ ‬

‫މިހާތަނަށް ކަށަވަރު ކުރެވިފައެއް ނެތެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިވާހަކަތައް މީހުންގެ‬

‫ނަތީޖާ ދެކޭނޭ ގައުމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ‪ .‬އެފައިދާ ހޯދައިދޭން މަސައްކަތްކުރާނޭ‬

‫ސިކުނޑިއަށް ވަންނަމުންދާ ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެ އެވެ‪ .‬މީހުންގެ ހިތްތައް‬

‫ރައްޔިތެއް ނުއޮންނާނެ އެވެ‪.‬‬

‫ތޮރުފަމުންދާ ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެ އެވެ‪ .‬ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މީހުންގެ‬ ‫އުންމީދުތައް ފަނޑުވެ މާޔޫސްކަން އިތުރުވެ މުޖުތަމައު ހިމޭންވަމުން އެބަދެއެވެ‪.‬‬ ‫މުޖުތަމައު ހިމޭންވުމުގެ މާނައަކީ އާ އުސްމިންތަކަށް ވާސިލްވެ‬

‫ ‬

‫ރައްޔިތުންގެ ޝަކުވާތައް ގިނަ އެވެ‪ .‬އަދިވެސް އަސާސީ ޚިދުމަތް‬

‫ ‬

‫ފުރިހަމަ ނުވާ ވާހަކައެވެ‪ .‬ކޮންމެ ވެސް ބޭފުޅަކަށް މާ ބޮޑު މަސައްކަތެއް ހަވާލުކުރި‬ ‫ވާހަކައެވެ‪ .‬ގައުމު ވިއްކާ ވާހަކައެވެ‪ .‬ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާ ހުރެ ގައުމުގެ އަޚުލާގު‬

‫އަނެއް ދިވެހިރާއްޖެ އަށް ދާން ކުރި މަސައްކަތުގެ އުންމީދު ދޫކޮށްލުމެވެ‪.‬‬

‫ގެއްލުނު ވާހަކައެވެ‪ .‬އިދިކޮޅު ލީޑަރުންނާ ހުރެ ގައުމުގެ ހިނގުން ހުއްޓުނު ވާހަކައެވެ‪.‬‬

‫އުންމީދު ކެނޑި މުޖުތަމައެއް ހިމޭންވުމުގެ މާނައަކީ ދައުލަތް ހިންގުމަށްޓައި‪،‬‬

‫އެއްބަޔަކަށް ރިޒޯޓް ލިބޭވާހަކައެވެ‪ .‬އަނެއް ބަޔަކަށް ބިންހިއްކަން ލިބޭވާހަކައެވެ‪.‬‬

‫ގައުމުގެ ތަރައްގީއަށްޓަކައި ރޭވޭ ކަންތައްތަކުގައި ރައްޔިތުން ބައިވެރި ނުވުމެވެ‪ .‬‬

‫އަނެއް ބަޔަކަށް "ޓިކެޓް" ލިބޭވާހަކައެވެ‪.‬‬

‫މީގެ ނަތީޖާއަކަށް ވާނީ ގައުމު އިދަޖެހުމެވެ‪ .‬މަޝްރޫއުތައް ނާކާމިޔާބުވެ‬ ‫އިންވެސްޓަރުންގެ އިތުބާރު ކެނޑި އިގުތިސާދު ކުޑަކަކޫ މައްޗަށް ތިރިވުމެވެ‪.‬‬ ‫ރައްޔިތުން މާޔޫސްވެ އިގުތިސާދު ދަށަށް ގޮސްފައިވާ ގައުމެއްގެ‬

‫ ‬

‫ހަގީގަތެއް އޮތަސް ނެތަސް ރައްޔިތުންގެ ގިނަ ބަޔަކަށް މިވާހަކަތައް‬

‫ ‬

‫ގަބޫލު ކުރެވެނީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ތަޖުރިބާއިންނެވެ‪ .‬ސިޔާސީ މަސްރަހުގައި‬ ‫ތިބި ގިނަ މީހުންނަކީ އެކިއެކި އިންތިޚާބުތަކުގައި ރައްޔިތުންނަށް އެމީހުންގެ އެތެރެ‬

‫ރައީސްކަން ކުރަން ޝައުގުވެރިކަން ހުރި ސިޔާސީ ލީޑަރަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟‬

‫ފެނިފައިވާ މީހުންނެވެ‪ .‬އިންތިޚާބުތަކުގައި ދެއްކި ވާހަކަތަކާއި ރައްޔިތުންނާ މެދު‬

‫އެފަދަ ގައުމެއް ހަމަ އިސްކޮޅަށް ނެގެހެއްޓޭނޭ ގާބިލްކަން ހުރި ލީޑަރަކީ‬

‫އަމަލުކުރި ގޮތުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު މި އިވޭ ދޮގު ވާހަކަތަކާ އެއްގޮތް ކަންކަން‬

‫ކާކުހެއްޔެވެ؟‬ ‫ ‬

‫ސިޔާސީ މީހުން ކޮށްފާނޭ ކަމަށް ރައްޔިތުންނަށް ވެސް ގަބޫލު ކުރެވެނީއެވެ‪.‬‬

‫ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހަށް ބަލާއިރު ގިނަ ސިޔާސީ އިންގެ‬

‫އަދުގެ ހާލަތަކީ ޝައްކުކުރުމެވެ‪ .‬އިތުބާރު ނެތުމެވެ‪ .‬ތުހުމަތު ކުރުމެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ރަނގަޅު ސުލޫކެއް ނެތެވެ‪ .‬މި ދެންނެވީ ބަސްމަގު ހުތުރު ވާހަކައެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫އެހެންކަމުން މިފަދަ ލީޑަރުންތަކެއް ގޮވައިގެން މަގުމަތީގައި ހިތްވަރު ކުރި‬

‫އަމަލުތައް ރީތި ނޫން ވާހަކައެވެ‪ .‬ހަމަމަގުން ގައުމު ހިންގުމުގެ ނަމުގައި ގައުމަށް‬

‫މީހުންގެ ބުރަކަށިތައް ވާޅުވެއްޖެ އެވެ‪ .‬އެ މީހުންގެ ޖޯޝް ފިނިވެއްޖެ އެވެ‪ .‬ދެން‬

‫ދެވޭ އަނިޔާގެ ވާހައެވެ‪ .‬ސަރުކާރު ޒިންމާދާރު ކުރުވުމުގެ ނަމުގައި ގައުމަށް ދެވޭ‬

‫ފެންނަނީ އެންމެ ގޮތެކެވެ‪ .‬ދީލާލުމެވެ‪ .‬އޮއި ފައްސިއަށެވެ‪ .‬ވައި ފައްސިއަށެވެ‪.‬‬

‫އަނިޔާގެ ވާހަކައެވެ‪.‬‬

‫ބަކަރި ކޮއްޓެއްގައި އުޅެން ފަސޭހައީ ހަތަރު މޮއްގަނޑު ޖަހައިގެންނޭ ބުނެ‬

‫ ‬

‫ފިނޭސް މިނިސްޓަރު މަޖިލީހަށް ވަޑައިގަންނަވަންވީ ހަނގުރާމަމަތީ‬ ‫އުޅަނދެއްގައެއް ނޫނެވެ‪ .‬ޖީއެމްއާރު ކުންފުންޏަށް އެއަރޕޯޓް ކުއްޔަށް ދިނުން‬

‫އިންސާނިއްޔަތުކަން ދޫކޮށްލުމެވެ‪ .‬ގައުމުގެ ލީޑަރުންގެ ނަމޫނާގައި ހިފައި ތިމާމެން‬ ‫ވެސް ތިމަތިމާމެންގެ ނަފުސާއިގެން އުޅެގަތުމެވެ‪ .‬މަލިކައްޑޫ ދެމެދުގެ ކޮންމެ ދުލަކުން‬

‫ހުއްޓުވަންވީ އެ ކުންފުންޏާ އެއަރޕޯޓް ހަވާލުކޮށް ނިމުނީމައެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫މައިން މަގަށް ލައްގަޅޭ ގޮވަގޮވާ ތިބުމެވެ‪ .‬ގައުމުގެ ހާލަތު މިހިސާބަށް ހިނގައްޖެ‬

‫މި ބާވަތުގެ ކޮންމެ ކަމަކުން ނުކުންނާނޭ ނަތީޖާ ވަރަށް ސާފެވެ‪ .‬ހުރިހާ‬

‫ނަމަ އަނެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަސައްވުރު ދެއްކި މީހުންގެ ބުއްދީގެ ތޫނުކަމާއި ސިޔާސީ‬

‫ސިޔާސީންނަށް އެ ނަތީޖާ އެހާމެ ސާފެވެ‪ .‬ނަތީޖާއަކީ ކަންކަން ހުއްޓުމެވެ‪.‬‬

‫ފިކުރުގެ މޮޅުކަމަށް ސަތޭކައަކުން ކިތަކެއް ހެއްޔެވެ؟ ރަން ތިރީސް އަހަރަށް‬

‫ޚިދުމަތްތައް މެދުކެނޑުމެވެ‪ .‬އިތުބާރު ގެއްލުމެވެ‪ .‬ރައްޔިތުން މާޔޫސްވުމެވެ‪.‬‬

‫ފަހު އާ އުސްމިންތަކަކަށް ގައުމު އުފުލާލަން އަޑު އުފުލި މީހުންގެ ތަޖުރިބާއާއި‬

‫މިކަންކަން އެނގޭ އިރުވެސް އަމަލުތައް މިހުންނަނީ މިގޮތަށެވެ‪ .‬މިހެން ވާންޖެހޭ‬

‫ދުރު ވިސްނުމަށް ސަތޭކައަކުން ކިތަކެއް ހެއްޔެވެ؟ މި މީހުންނަށް މާކްސް ދޭނީ‬

‫ސަބަބަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟‬

‫ރައްޔިތުންނެވެ‪ .‬މާކްސް ދޭނޭ ވަގުތަކީ ކުރިމަތީގައި އޮތް އިންތިޚާބުގައި ވޯޓު‬

‫ ‬

‫ސަބަބުތައް ވަރަށް ގިނަ އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ގިނަ ސަބަބުތައް‬

‫‪14‬‬

‫ދޭވަގުތެވެ‪.‬‬

‫‪21‬‬


15


‫ހަގީގީ ހާދިސާ‬

‫ދަހިކޮށް މަސް ބާނަނިކޮށް‬ ‫ބިޔައެއް ތިލަވެ ދޯނި‬ ‫އަޑިއަށް ދަމައި ނުގަތީ ކިރިޔާ‬ ‫ނ މާކަނޑުން "ބިޔަ" ތިލަވާ ވާހަކަ‬ ‫މާބޮޑަށް ހަގީގަތް ފިލާފައި ނޯންނަ ބޮޑެތި ވާހަކަތަކުގެ ތެރޭގައި ކަނޑުން ބޮޑުމަސް ތިލަވާ ވާހަ ަކ ނޫ ީ‬ ‫ހިމެނެ އެވެ‪ .‬މީގެ ‪ 40‬އަށް އަހަރު ކުރި މި ރަށުން ހަ މީހުންނާއެކު މަހަށް ނުކުތް ދޯންޏަ ަކށް ަވނީ މި ފަދަ "ބިޔަ" އެއްގެ ހާދިސާ‬ ‫ތަޖުރިބާ ކުރަންޖެހިފައެވެ‪ .‬އެ ހަމީހުން މިހާރު ވެސް ދުނިޔޭގައި އެބަތިއްބެވެ‪ .‬އޭގެތެރެއިން ިތން ީމހަކު ވަނީ މިރަށުގައި "ސަން" އަށް‬ ‫ވާހަކަ ދައްކާފަ އެވެ‪.‬‬

‫ދ‪ .‬ބަނޑިދޫން‪:‬‬

‫ ‬

‫ސިނާން އަލީ‬

‫އަދި‬

‫ފަރެސް މުހައްމަދު އާމިރު‬ ‫މަސްވެރިއެކެވެ‪ .‬މިރަށުގެ އެންމެ މަޝްހޫރު ކެޔޮޅެވެ‪ .‬މަހަށް ދިއުން މިހާރު‬

‫މިރަށު އަބްދުލް ގާދިރު އޭނާގެ ނޫމަސް ދޯނީގައި މަހަށް ނުކުތީ‬

‫ރަބީއުލް އައްވަލު މަހުގެ އެއްވަނަ ދުވަހު އެވެ‪ .‬އެ މީހުން ބުނާ ގޮތުންނަ‬

‫ހުއްޓާލާފައި ވީނަމަވެސް މިރަށު މީހުން ބުނާ ގޮތުންނަމަ މިރަށުގައި އެވަރުގެ‬

‫ނަމަ ފިސާރި ރަނގަޅަށް ތާވަޅަ އާއި ރެއްސާއި ހޮނޑެލި ދަމައިގެން ބަނޑިދޫ‬

‫ކެޔޮޅަކު ނުއުފެދެ އެވެ‪ .‬މިރަށު މީހުން ދެކޭ ގޮތުގައި "ބިޔަ" ތިލަވި ދުވަހު‬

‫މާކަނޑުން‪ ،‬ބޭރުކަނޑަށް ނުކުތީ މެންދުރު ހަރުގެއަށް ގެންދާ ކޭމަށް ބޭނުންވާނެ‬

‫މީހުންނާއި ދޯނި ސަލާމަތްވީ ވެސް ގާދިރުބޭގެ ހުޝިޔާރު ކަމުންނެވެ‪.‬‬

‫މަސް ހޯދުމަށެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ދުވަހުގެ މަސްވެރިކަން ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ‬

‫ގާދިރުބެ ބުނި ގޮތުގައި ނޫމަސް ދޯނީގައި ކަނޑަށް ނުކުމެ އައިނުގައި މަސް‬

‫ބޮޑުވެގެންވާ ބިރުވެރި ކަމަކަށެވެ‪ .‬ނޫމަސް ދޯނީގެ މޯހިރުގެ ތެރެއިން އަޖައިބެއް‬

‫ބާނަމުން ދަނިކޮށް ސިފަކުރަން ދަތި "ބިޔަ" އެއް ތިލަވެ އޭގެ ދެ ފިޔަގަނޑު‬

‫ކަހަލަ ބޮޑު ބޮޑު "ބިޔަ" އެއް ތިލަވެ ‪ 17‬ރިޔަނުގެ "ނޫމަސް" އެމީހުންނާއެކު‬

‫ދޯނީގެ ދެ ފަރާތުން މަތީގައި އަޅުވައިލައި އަޑިއަށް ދަމައިގަންނަން އުޅުނު‬

‫ކަނޑުގެ ފުނަށް "ދަމައިގަންނަން" އުޅުނީ އެވެ‪.‬‬

‫ވަގުތަކީ ބިރުވެރިވެރިކަމުން ފުރިފައިވާ އާދަޔާހިލާފު ވަގުތު ކޮޅެކެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫އަބްދުލް ގާދިރަކީ މިހާރު ‪ 70‬އަހަރުން މައްޗަށް ގޮސްފައިވާ‬

‫ ‬

‫"އަޅުގަނޑުމެން އެން އަޅައިގެން ކަނޑަށް ނުކުތުމުގެ ކުރިން އެކަކު‬


‫ފުންމާލައިގެން އެރީ ރަށަށް‪ .‬އޭނާ ފުންމައިލި އިރު އިރުއަރައި ހަތެއް ޖަހަން‬

‫އޭނާ ބުނީ ފެން އުކަނިކޮށް ކުއްލިއަކަށް މޯހިރުގެ ތެރެއިން އެއްޗެއް ފެނުނު‬

‫އުޅޭ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން ހަ މީހުން މަހަށް ނުކުތީ ބަނޑިދޫ މާ ކަނޑުން ރަށުގެ‬

‫ކަމަށައި އޭތި ހުރީ ލޮނުގަނޑުގެ ތެރެއިން އޮލަނބަށް މައްޗަށް އުފުލިފައި ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ވެލިރާޅުފަށް އޮބާ ހިސާބު ބޭރަށް‪ "،‬ގާދިރުބެ ހާދިސާ ކިޔައިދޭން ފެށި އެވެ‪.‬‬

‫އަދި ބުނީ އޭތި ކަނޑުން އުފެލެމުން ދިޔައިރު ވެސް މަސް އައިން އަޑިއަށް‬

‫އޭނާ ބުނީ އެ މީހުން ކަނޑަށް ނުކުތް އިރު ކިރިޔާ ފެންނަ ހިސާބުގައި‬

‫ނުގޮސް ދަހިކޮށް ތިލަވެފައި އޮތް ކަމަށާއި ކުރު ދޮށީގައި މަސް ބާނަމުން ދިޔައީ‬

‫އެހެން ދޯންޏެއް މަސް އައިނަކަށް އަރާ އޮތުމުން "ނޫމަސް" ވެސް ބެހެއްޓީ‬

‫ހޭވައްޓާލާފައި ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫އެދިމާއަށެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ ‬

‫"ބޭރަށް ނުކުމެ ބަނޑިދޫ ވެލި އޮބާ ހިސާބަށް ދިޔަ ތަނާ އައިން‬

‫"ފުރަތަމަ އިނދެވުނީ ބަލައިގެން‪ .‬ދެން އޭތި ދޯންޏާ ދިމާއަށް އަންނަން‬ ‫ފެށީމާ އަޅުގަނޑު ބުނެފިން ބައްޕާއޭ އެ އަންނަނީ ކޯންޗެއް ހެއްޔޭ؟ ބައްޕާއޭ‬

‫ތިލަ ވެއްޖެ ހެޔޮވަރު ފަލަ މަސް ހުރި އައިނެއް‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން ކުރު‬

‫އެއަންނަނީ ކޯންޗެއް ހެއްޔޭ؟‪ .‬އަޅުގަނޑު އެހެން ބުނި ނަމަވެސް ބައްޕަ އަޅައެއް‬

‫ދޮށީގައި އެ އައިނުން މަސް ބާނަން ފަށައިފިން‪ "،‬އުމުރާއި ސިއްހަތުގެ ގޮތުން‬

‫ނުލައި‪ .‬ހަމަ މަސް ބާނަމުންދިއައީ އޭތި ފެނުން މައްޗަށް އަރާ ހުރި ނަމަވެސް‬

‫ބަލިކަށިވެފައި ވީނަމަވެސް ބިރުވެރި ހާދިސާގެ ވާހަކަ ތާޒާވުމުން ގާދިރުބެ‬

‫ފޯރީގައި ތިބިވަރުން ބައްޕަމެނަށް ފެނުނު ހެނެއް ހީއެއް ނުވޭ‪ "،‬އޭނާ ބުންޏެވެ‪.‬‬

‫ވާހަކަ ކިޔައިދެމުން ދިޔައީ ފިސާރި ޖޯޝުގައެވެ‪.‬‬

‫ހާޝިމް ބުނީ ފެނުން މައްޗަށް އުފުލިފައިވާ "ބިޔަ" އޭނާ ބައްޕައަށް ދައްކަމުންދިޔަ‬

‫ ‬

‫އެ ދޯނިން‬

‫ގާދިރުބެއާއެކު އޭނާގެ ‪ 14‬އަހަރުގެ ފިރިހެން‬

‫ދަރިފުޅު ހާޝިމް އަބްދުލް ގާދިރު ވެސް‬

‫ނަމަވެސް ދަހި އައިނުން މަސް ބާނަމުން ދާތީ އެކަކު ވެސް އެކަމާ އަޅައި‬

‫މަހަށްދިޔަ އެވެ‪ .‬ދަހިކޮށް މަސް‬

‫ނުލުމުން މަޑުމަޑުން އިނީ އޭތީގެ ހަރަކާތްތައް ބަލަން ކަމަށެވެ‪ .‬ފެން އުކަމުން‬

‫ބާނަމުން ދިޔަ އައިނުގެ ތެރެއިން "ބިޔަ" އެއް ތިލަވެ ފެނުން މައްޗަށް‬ ‫އުފުލުނު މަންޒަރު ފުރަތަމަ ފެނުނީ ވެސް މިހާރު ‪ 40‬އިން މައްޗަށް‬

‫ދިޔައީ ވެސް އޭތި ހަދާ ގޮތެއް ބަލަން އިނދެގެން ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ގޮސްފައިވާ އޭރު ކުޑަކުޑަ ހާޝިމަށެވެ‪.‬‬

‫"އިރުކޮޅަކުން އަޅުގަނޑު އަނެއްކާވެސް ބުނެފިން ބައްޕާއޭ މީ‬

‫ ‬

‫ކޯނޗެއް ހެއްޔޭ؟ ބައްޕާއޭ އެ އަންނަނީ ސަކަރާތް އެއްޗެކޭ‪ .‬އަޅުގަނޑު އެހެން‬

‫"އަޅުގަނޑު ވަރަށް ކުޑަ‪ ،‬އުމުރުން ‪ 13‬ނޫނީ ‪ 14‬އަހަރު ވާނީ‪.‬‬

‫ބުނިތަނާ އެންމެން ދުއްވައިގެންފި‪ .‬އޭތީގެ ވެސް ފެންމަތީގައި ހުރި ބައި އަޑިއަށް‬

‫އައިނަށް އަރާ މަސް ބާނަން ފެށިއިރު އަޅުގަނޑާ އެންކެޔޮޅު ނޫން އެންމެން‬

‫ގެނބި ދޯނީގެ ފަށަން ދަށަށް ދެމިގެންފި‪ ،‬ދެން ފެނުނީ ބޮޑު މާސިންގާ ދެ‬

‫ވެސް ގެންދިޔައީ ކުރުދޮށީގައި މަސް ބާނަމުން ހެޔޮވަރު ފަލަ މަސް‪.‬‬

‫ފިޔަގަނޑުކަހަލަ ގޮތަކަށް އޮތް "ދެފިޔަ" ދޯނީގެ ދެ ފަރާތުން މައްޗަށް އުފުލައި‬

‫އަޅުގަނޑު އިނީ ފިލާގަނޑު މަތީގައި ފެން އުކަން‪ .‬އޭރު އަޅުގަނޑަކީ ކުޑަ‬

‫ދޯނީގައި އަޅުވައިލިތަން‪ "،‬ހާޝިމް ބުންޏެވެ‪.‬‬

‫ކުއްޖެއްވީމާ ފެން އުކަން ބައްޕަ ބައިންދަނީ‪ "،‬ހާޝިމް ކިޔައިދިނެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ހާޝިމްގެ ބައްޕަ ގާދިރުބޭ ބުނީ ފަށަން ދަށުގައި ތަތްވެގެން އޮތް ‬

‫‪19‬‬


‫"ބިޔަ" ދޯނީ ދެފަރާތުން މައްޗަށް އުފުލާލާފައިވާ ފިޔަގަނޑު އޮތީ ދޯނީގެ ކުނބަށް‬ ‫ބޮޑަށް ދިރުނބާކޮޅާ ކައިރިން ފަހަތަށް ކަމަށާއި ފަހަތުން ދޯނިން ނެއްޓި‬

‫ވުރެވެސް‬

‫މޯހިރުގެ ތެރޭގައި ވެސް ވިއްސަކަށް ފޫޓުގެ ދިގު ބައެއް އޮތް ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫"އޭތި ފަށަން ދޮށަށް ވަދެ ދޯނީގެ ދެ ފަރާތުން ހިތްލައިލި ބައި ދޯނީގައި ދެފަރާތުން‬ ‫އަޅުވައިލުމުން ފިލާގަނޑު މަތީން ހޯސްލާފައި ލޮނުގަނޑު އަރައިގެންފި‪ .‬ދޯނީގެ ކުރި އިނީ‬ ‫އުފުލިފައި‪ "،،‬ގާދިރުބޭ ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫ހާޝިމް ބުނީ ދޯނީގެ ފަހަތު ކޮޅު ގެނބި‪ ،‬ދިޔަ އަރަން‬

‫ ‬

‫ފެށުމާއެކު ދޯނީގައި ތިބި އެންމެން ގަންނާ ކުރެއްވި ބިރަށް ރޮމުން އެމީހަކަށް‬ ‫އެރުނު ގޮތަކަށް ދޯނީގެ ކުނބަށް އެރީ ކަމަށެވެ‪ .‬އެންމެން ވެސް ތިބީ ބިރުން‬ ‫ފިތްކެނޑޭވަރުވެފައި ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫"ހުންގާނުގައި ހުރި މީހާ ރޮމުން ރޮމުން ގޮސް އެރީ ކަމެއް އެރުނީ ކަމެއް‬ ‫ނޭނގޭ އޭނާ އޮތީ ހުންގާނު ދޫކޮށްލާފައި ދޯނީގެ ކަތްޕަށް އަރާ‪ .‬އޭރު‬ ‫ދޯނީގެ މަސްކަނދާ ހަމައިން ފެށިގެން ފަހަތުކޮޅުގެ ހުރިހާ ދިމާއަކުން‬ ‫ލޮނު އަރަމުންދޭ‪ "،‬ހާޝިމް ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫"ނޫމަސް" ދޯނިން މަހަށްދިޔަ އުމަރު މުހައްމަދު ބުނީ‬ ‫ހުންގާނު ދޫކޮށްލުމަށް ފަހު ބިރުގެންފައި ހުރިވަރުން ކަފީގެ ކޮޅަށް‬ ‫އެރުނު ގޮތް އޭނާއަށް ނެނގޭ ކަމަށެވެ‪" .‬ވީކަމެއް ވެ ނިމެންދެން‬ ‫އަޅުގަނޑު އިނީ ކަފީގެ ކޮޅުގައި‪ "،‬އޭނާ ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫ ގާދިރުބޭގެ ދެ ބަފައިންނާއެކު އެ ދޯނިން މަހަށްދިޔަ އުމަރުބޭ‬ ‫ބުނީ ދޯނި އަޑިއަށް ދާތީ އާއި ދޯނީގެ ދެފަރާތުން އަރާ‬ ‫ދޯނި "ހައްޔަރު ކޮށްލައިގެން" އޮތް‬ ‫"ބިޔަ"‬


‫ފެނިފައި އެންމެން ބިރުގަނެ ވާނުވާ ނޭނގޭ ހިސާބަށް ދިޔައިރު އެކަމުގެ‬

‫ދިރުނބާ ކޮޅާއެކީގައި ލޮނު އަރައި މުޅި ދޯނި އަޑިއަށް ނުދިޔައީ ކިރިޔާ‪.‬‬

‫ތެރޭގައި ގާތްގަނޑަކަށް ގަޑިއެއްހާއިރު ވާނެ ކަމަށެވެ‪ .‬އަދި ބުނީ ދޯނީގެ‬

‫އެހާވެސް ބިޔަ ރާޅެއް‪ "،‬ގާދިރުބެ ބުންޏެވެ‪" .‬އޭތި ދޯނި ވީއްލުމުން ދެން‬

‫ދެފަރާތުން ފިޔަގަނޑު އަޅުވާލާފައި އޮތް އެތީގެ ހަރަކާތުން ހީވަނީ ދޯނީ‬

‫މަޑުވެސް ނުކޮށް ރިޔާ ފުރޮޅާލައިގެން އައީ އަވަހަށް ރަށަށް‪ .‬އަޅުގަނޑު އެކަނި‬

‫އަޑިއަށް ދަމައިގަންނަން ނޫނީ ފުރޮޅައިލަން އުޅެނީ ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ރިޔާ ފުރޮޅީ ވެސް ހުންގާނު ހިފީވެސް ހުރިހާ ކަމެއް ކުރީ‪ .‬މިބައި މީހުންނަށް‬

‫ހާޝިމް ބުނީ ބިރުވެރިކަމުގައި ތިއްބާ "ބިޔަ" ދޯނި ދޫކޮށްލީ އޭނާގެ ބައްޕަ‬

‫ތަނެއް ދޮރެއް ނޭނގޭ މިބައި މީހުން ތިބީ ވެއްޓިފައި‪"،‬‬

‫ކިޔަވާފައި ދޮއްޓަކުން އޭތީގައިގައި މަޑުމަޑުން ތިން ފަހަރު ބޮނޑިއެއް‬

‫ހާޝިމް ބުނި ގޮތުގައި ހުރިހާ މީހުން ތިބީ ހެއަށް ގޮތްވެފައި ނޫން ނަމަވެސް‬

‫ޖެހުމުން ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ތިބެވުނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބިރުގެންފަ އެވެ‪ .‬އޭނާ ބުނީ އެންމެން ތިބީ‬

‫ ‬

‫"ޝޮކެއްޖެހިފައި" ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫"ބައްޕަ ދޮއްޓެއް ކިޔަވާފައި ޖެހީމާ ދޯނީ ދޫކޮށްލާފައި ދިރުނބާ‬ ‫ކޮޅުން ބަޑިއެއް އެޅުމަށް ފަހު އަޑިއަށް ދިޔައީ‪ .‬އޭގެ‬ ‫ފަހަކުން ދެން ނުފެނޭ‪ "،‬ހާޝިމް ބުންޏެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ގާދިރުބެއާއި ހާޝިމާއި އުމަރު ބުނީ‬ ‫އެމީހުން ތިބި ދޯނީގެ ދެފަރާތުން އުފުލާފައިވާ‬ ‫"ދެފިޔަ" އާއި ފަހަތަށް އޮތް ނަގޫފަތް ވެސް އޮތީ‬ ‫ހުދު ކުލައަކަށް ކަމަށާއި ފެނުނު ފެނުމަށް ވައްތަރީ‬ ‫އެއީ ބިޔަވެގެންވާ އެންބޯ މަޑިއަކާ ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫"އޭގެ ސިފައަކީ ކޮބައިތޯ ބަލަން‬ ‫އޭގައިހުރި ކުރެހުންތައް ބަލާނެ ހޭވެރިކަމެއް‬ ‫އެކެއްގެވެސް ނެތް‪ .‬ދޯނި އަޑިއަށް ދާތީ އެންމެން‬ ‫ވެސް ބެލީ ކުނބަށް އެރޭތޯ‪ .‬އެކަމަކު ބައްޕަ‬ ‫ކުރާ ކަމެއް ކުރަންދެން އަޅުގަނޑު ހުރިން‬ ‫ބަލަހައްޓައިގެން އޭރު އެން އުކާ މީހާވެސް އޮތީ‬

‫ "އެންމެން މިހާރު ވެސް ދުނިޔޭގައި އެބަތިބި‪،‬‬

‫"އޭގެ ސިފައަކީ ކޮބައިތޯ ބަލަން‬ ‫އޭގައިހުރި ކުރެހުންތައް ބަލާނެ‬ ‫ހޭވެރިކަމެއް އެކެއްގެވެސް ނެތް‪ .‬ދޯނި‬ ‫އަޑިއަށް ދާތީ އެންމެން ވެސް ބެލީ‬ ‫ކުނބަށް އެރޭތޯ‪ .‬އެކަމަކު ބައްޕަ ކުރާ‬ ‫ކަމެއް ކުރަންދެން އަޅުގަނޑު ހުރިން‬ ‫ބަލަހައްޓައިގެން އޭރު އެން އުކާ‬ ‫މީހާވެސް އޮތީ ކުނބަށް އަރައި‬

‫އަދިވެސް އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން އެކަން‬ ‫ސިފަ ކުރަނީ ބޮޑު ބިރުވެރި ކަމެއް ގޮތުގައި‪.‬��� ‫ތާރީހީ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި‪"،‬ހާޝިމް ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫ ގާދިރުބޭ ބުނީ ހާދިސާއަށް ފަހު ދޯނި ރަށަށް‬ ‫ގޮނޑުކުރީ ވަރަށް މަސައްކަތުން ކަމަށާއި‬ ‫ރިޔަލާއެކު ދޯނި ރަށަށް ބިއްކޮށްލުމަށް ފަހު‬ ‫ދެން ކަންވީގޮތް ދެނެހުރި އެކަކުވެސް ދޯނީގައި‬ ‫ނެތް ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫ "އެމީހުން ވެސް ހެއެއް ނެތް‪ .‬މަވެސް‬ ‫ހޭވެރިކަމެއް ނެތް‪"،‬‬ ‫ގާތްގަނޑަކަށް ‪ 150‬އެއްހާ މަސް ބޭނި‬ ‫ދަތުރާމެދު މިރަށު މީހުން ބުނަނީ އެއީ މަހަށް‬

‫ކުނބަށް އަރައި‪ "،‬ހާޝިމް ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ނުކުތް ދުވަހެއްގެ ސަބަބުން ވީ ގޮތެއް‬ ‫ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ގާދިރުބޭ ބުނި ގޮތުގައި އޭނާ ދޮށީގައި‬

‫ "މިރަށުގައި ނޯވޭ އެ ދުވަހު މަހަށް‬

‫ފަންޑިތަ ލިޔުނީ ދުންފަތް ތަނޑަކުންނެވެ‪ .‬އެ‬ ‫ދަސްކޮށްދިން ފަންޑިތައެއް ކަމަށް ވެސް ބުންޏެވެ‪.‬‬

‫އެދުވަހު‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން މަހަށް ނުކުތީ އެ ކޭމަށް ބޭނުންވާ މަސް ހޯދަން‪،‬‬

‫ ‬

‫ފަންޑިތައަކީ ރ‪ .‬މަޑުއްވަރީގައި މަސް ފަންޑިތަ ހަދާ މީހަކު އޭނާއަށް‬

‫ނުދިއުމެއް‪ .‬މިރަށު މީހުން ޖަމާއަތަށް ކޭން ކައްކައިގެން ހަރުގެއަށް ގެންދާނެ‬

‫"އެކަކުގެ ވެސް ހޭވެރި ކަމެއް ނެތް‪ .‬އެއްބައި މީހުން ވެއްޓިފައި‬ ‫އަނެއްބަޔަކު ކުނބަށް އަރައި ތިބެ ރޮނީ މީނާ ގާތުގައި (އުމަރު ގާތުގައި)‬

‫އެކަމަކު މި ހާދިސާގެ ފަހަށް މަހަކަށް ނުދޭ އެދުވަހަކު‪ "،‬ގާދިރުބެ ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ގާދިރުބެ ބުނީ އޭނާ ދުއްވި ނޫމަސް ދޯންޏަށް ދިމާވި ހާދިސާއަށް‬

‫ބުނިން ބޭބެ އަތަށް ދޮއްޓެއް ގެނެސްދީބަލާށޭ‪ ،‬މީނާ ގެނައީ ފައްޔެއް‪ .‬މަ‬

‫ފަހު އާވަޑިކޮށްގެން އަލުން ބޭލުމަށް ބައެއް މީހުން ބުނި ނަމަވެސް ދޯނި ބާކުރީ‬

‫ބުނެފިން ކަލޭ ހޭ އަރައި ހުރެބަލާށޭ މީ ފައްޔެކޭ‪ ،‬މިއަކުން ފަންޑިތައެއް‬

‫އާވަޑި ނުކޮށް ކަމަށެވެ‪ .‬އަދި މީގެ އެތަކެއް އަހަރު ކުރިން ނޫމަސް ބާވެ‪،‬‬

‫ނުހެދޭނޭ ގެންނާށޭ ދޮއްޓެއް‪ .‬އެހެން ބުނީމާ ގެނައީ ދޯނީގައި އޮތް އެންމެ‬

‫ވީރާނާވެގެން ދިޔަ ނަމަވެސް އެ ދޯނީގައި މަހަށް ނުކުމެގެން އުޅުނިކޮށް އައިން‬

‫ދިގު ދޮށި‪ .‬އަހަރެން ދުވެފައި ގޮސް ކުރު ދޮއްޓެއް ހިފައިގެން އައިސް‬

‫ތެރެއިން ތިލަވި "ބިޔަ" އަދިވެސް ހިތުގެ ތެރޭގައި ތިލަވެފައި އޮންނަ ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ލިޔެފައި ދޯނީގެ ކަންކަށީގަ އާއި އޭތީގެ ފިޔަގަނޑުގައި ޖެހުމުން އަޑިޔަށް‬

‫_____________________________________________________________________‬

‫ދިޔައީ‪ .‬އެދިޔަ ގޮތަށް ދިރުނބާ ކޮޅުން ވަރުގަދަ ބަޑިއެއް އަޅައިފައި‬ ‫ހުރިދިމާއިން އަޑިއަށް ދިޔައީ‪ .‬އެ ޖެހި ބަޑިން އުފެދުނު ރާޅުގެ ސަބަބުން‬

‫އިންޓަވިއު‪ :‬މުންޑޫ އާދަމް ހަލީމް‬


‫އުޑުދަށުން‬

‫މުހައްމަދު ގާސިމް‬

‫އަދިވެސް ވިސްނާލާކަށް ނު ވޭ ބާ؟‬ ‫އެއީ ހުސްވި އޮކްޓޯބަރު ސައުވީސްވަނަ ދުވަހެކެވެ‪ .‬މެންދުރު‬ ‫ ‬ ‫ކުރީގެ ވަގުތެވެ‪ .‬އޮން ލައިންކޮށް ދުވަހު ނޫސް ކިޔައިލުމަށްޓަކައި‬ ‫ކޮންޕިއުޓަރު ދޮށުގައި އިށީނދެ‪ ،‬ނޫހުގެ ސުރުޚީތައް ބަލަންފެށުމާއެކު އެންމެ‬ ‫ފުރަތަމަވެސް އަޅައިގަތީ‪ ،‬މާލޭގައި ހިނގި ނުރައްކާތެރި އެކްސިޑެންޓެއްގައި‪،‬‬ ‫ކާރެއްދަށުވެ އަންހެނަކާއި ފިރިހެނަކަށް ވަރަށް ނުރައްކާތެރި އަނިޔާތަކެއް‬ ‫ލިބުނުކަމަށް ބުނެ ލިޔެފައިވާ ސުރުޚީ އެކެވެ‪ .‬ސުރުޚީގެ ބާވަތުން ޚަބަރު‬ ‫ކިޔާލާހިތްވެގެން އަވަސް އަވަހަށް ކިޔަންފެށީމެވެ‪.‬‬ ‫އެކްސިޑެންޓުގެ ވާހަކަ ކިޔައިގެން ލިބުނު ސިހުމަށްވުރެ ބޮޑު‬ ‫ ‬ ‫ސިހުމެއް ލިބުނީ‪ ،‬އެކްސިޑެންޓުގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބުނު އަންހެންކުއްޖާގެ‬ ‫ނަން ފެނިފަ އެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫އެ ނަން ކިޔާ‪ ،‬ވަރަށް‬ ‫ގާތް ކުއްޖަކު އުޅޭތީ އެވެ‪.‬‬ ‫ފުރަތަމަވެސް ހިތަށް އެރީ އޮތް‬ ‫އެންމެ ގޯސް ގޮތަށެވެ‪ .‬ޖީބުން‬ ‫ފޯނު ނަގައި‪ ،‬އެ ކުއްޖާގެ‬ ‫ނަންބަރަށް ގުޅާލެވިއްޖެ އެވެ‪.‬‬ ‫ފުރަތަމަ ރިންގާއެކު ކަހަލަ‬ ‫ގޮތަކަށް ފޯނު ނަގައިފި އެވެ‪.‬‬ ‫ހިތުގައި ހިނގި‬ ‫ ‬ ‫ޝައްކު ޔަގީނަށް ބަދަލުވީ‬ ‫އެހާތަނުންނެވެ‪ .‬ފޯނުން‬ ‫ޖަވާބުދިން އޭނާގެ ދައްތަ‬ ‫ބުނީ‪ ،‬ކޮއްކޮ އޮތީ ކޯމާއެއްގައި‬ ‫ކަމަށާއި‪ ،‬ޑޮކްޓަރުން އުއްމީދު‬ ‫ކަނޑާލާފައި ވާކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫ލިބުނު ހިތާމަވެރި ޚަބަރުގެ‬ ‫ސަބަބުން އެތައް އިރަކު ހުއްޓުން‬ ‫އަރާފައި އިނދެވުނެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫މިއަހަރު އަމިއްލަގޮތުން ޖީ ސީ‬ ‫އީ ހަދަމުން ގެންދާ‪ ،‬އެންމެ‬ ‫ވިއްސަކަށް އަހަރުގެ ކުއްޖެކެވެ‪.‬‬ ‫ކުރިމަގަށް ޓަކައި ފޮނި އުއްމީދުތަކެއް ކުރަމުން ގެންދިޔަ ކުއްޖެކެވެ‪.‬‬ ‫އެކްސިޑެންޓާ ބެހޭގޮތުން ލިބުނު މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ބުރަވެ‬ ‫ ‬ ‫ދަންނަވާނަމަ ދެންނެވެން އޮތީ‪ ،‬އެ އެކްސިޑެންޓަކީ އިންތިހާއަށް ބާރަށް‬ ‫ދުއްވާފައި އައި ސައިކަލެއް މަތަ ނުކުރެވިގެން އައިސް ޖެހުނު ޖެހުމެއްގެ‬ ‫ސަބަބުން ހިނގި އެކްސިޑެންޓެއް ކަމަށެވެ‪ .‬މި އެކްސިޑެންޓުގައި މިދެންނެވި‬ ‫ސައިކަލުގައި އިން ކުއްޖާގެ ޙާލުވެސް ހަމަ އެހާ ނާޒުކެވެ‪.‬‬ ‫ހިތަށް އަރަނީ މިހާހިސާބަށް ކަންތައް ދާއިރުވެސް އަދިވެސް‬ ‫ ‬ ‫މިކަންކަމާމެދު ވިސްނާލާކަށް ނުވޭބާވަ އެވެ؟ ސައިކަލުތަކުގައި "އުދުހޭ"‬ ‫ކުދިން‪ ،‬ތިމާމެންގެ އަމިއްލަ ނަފުސުގެ ރައްކަލަށްވެސް ބަލައިލަން އެބަ‬

‫ޖެހެއެވެ‪ .‬ކިތަންމެ ފަރިތަކޮށް ދުއްވޭކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވުނަސް‪ ،‬މާލޭގެ މަގުތަކަކީ‬ ‫އެފަދަ ފަރިތަކަމެއް ދެއްކޭފަދަ ހާލަތެއްގައި ހުރި ތަންތަނެއް ނޫނެވެ‪ .‬މަގުތަކުގެ‬ ‫ހަލަބޮލިކަން މިވަނީ އިންތިހާގަ އެވެ‪ .‬ދުއްވާ ތަކެތިންނާއ‪ ި،‬ހިނގާ މީހުންތަކުން‬ ‫ތޮއްޖެހިފަ އެވެ‪ .‬ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް އެތައް ބައިވަރު އެކްސިޑެންޓެއް ހިނގައެވެ‪.‬‬ ‫މަހެއްގެ މައްޗަށް އެތައް ބަޔަކަށް ބޮޑެތި އަނިޔާތައް ލިބެ އެވެ‪ .‬އެއްބަޔަކު‬ ‫ނުކުޅެދޭ މީހުންނަށް ބަދަލުވާއިރު‪ ،‬މި ދުނިޔެއާ އަލްވަދާޢު ކިޔަމުން ދާ‬ ‫މީހުންވެސް މަދެކޭ ބުނާހިތެއް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫މީހަކު ބުނާއަޑު އެހީމެވެ‪ .‬މަގުތަކުގެ ނުރައްކާތެރިކަން މިހާ ހިސާބަށް‬ ‫ ‬ ‫ދާއިރުވެސް‪ ،‬ފުލުހުންނަކަށް މިކަންކަމެއް ނުބެލެހެއްޓެ އެވެ‪ .‬އެއީ ކީއްކުރާ ބަޔެއް‬ ‫ހެއްޔެވެ؟ ބަލަ އެމީހެއްގެ‬ ‫ހާލަށް އެންމެ ފުރަތަމަ‬ ‫ވިސްނަން ޖެހޭނީ އެމީހަކު‬ ‫ނޫންހެއްޔެވެ؟ މަގުމައްޗަށް‬ ‫ނިކުންނަ ކޮންމެ މީހެއްގެ‬ ‫ފަހަތުގައި "ވިއްދާފައި"‬ ‫ފުލުހަކަށް ހުރެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟‬ ‫ސަރުކާރުން ގަވާއިދެއް‬ ‫ހަދާފައި އެބަ އޮތެވެ‪.‬‬ ‫އެގަވާއިދަށް އަމަލުކުރާ ބަޔަކަށް‬ ‫އަޅުގަނޑުމެން ނުވާހާ ހިނދަކު‪،‬‬ ‫މިކަންކަން ހައްލެއް ނުވާނެ‬ ‫އެވެ‪ .‬ތިމާގެ ކުޅަދާނަކަމާއި‪،‬‬ ‫މޮޅުކަން އެހެންމީހުންނަށް‬ ‫ދައްކަން މަސައްކަތް ކުރުމުގެ‬ ‫ބަދަލުގައި‪ ،‬އަމިއްލަ ނަފުސަށާއި‬ ‫އަނެކާގެ ނަފުސަށް ވެސް ލޯބި‬ ‫ކުރާ މީހެއްގެ ގޮތް ދައްކަން‬ ‫މަސައްކަތް ނުކުރާހާ ހިނދަކު‪،‬‬ ‫މަގުމަތީގެ ބިރުވެރިކަމުން‬ ‫ސަލާމަތެއް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫އެކުވެރި ކުއްޖާއަށް‬ ‫ ‬ ‫ކުރިމަތިވި ނުރައްކާތެރި ހާދިސާގެ ފިކުރުގައި އެދުވަހު ހުއްޓާ‪ ،‬އެ ރޭ‬ ‫"‪.......‬‬ ‫ ‬ ‫ހަތްގަޑިބައި އެހައިކަންހާއިރު‪ ،‬ފޯނަށް އައީ މެސެޖެކެވެ‪.‬‬ ‫ނިޔާވެއްޖެ‪ ".‬ދެލޯ ފެންކަޅިވި އެވެ‪ .‬އޭގެ ހަފުތާއެއްހާ ދުވަސް ފަހުން ލިބުނީ އެ‬ ‫އެކްސިޑެންޓުގައި އަނިޔާލިބުނު ފިރިހެންކުއްޖާ ރާއްޖޭންބޭރުގައި ނިޔާވި ޚަބަރެވެ‪.‬‬ ‫ކުރާނެކަމެއް ނެތެވެ‪ .‬މަރަކީ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ކޮންމެވެސް‬ ‫ ‬ ‫އެއް ދުވަހަކުން ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެ ކަމެކެވެ‪ .‬މިކަމުންވެސް ބަޔަކަށް އިބުރަތެއް‬ ‫ލިބި‪ ،‬މަގުމަތީގެ ގަވާއިދުތަކަށް ބޯ ލަނބައިފިނަމަ ކިތަންމެހާވެސް ރަނގަޅެވެ‪.‬‬ ‫އެކަމަކު އަދިވެސް ބައެއް މީހުންގެ ފުށުން ފެންނަނީ އެފަދަ މަންޒަރެއް ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫ހިތާމަހުއްޓެވެ‪ .‬މިކަންކަމާމެދު ވިސްނާލާކަށް އަދިވެސް ހަމަ ނުވޭބާވަ އެވެ؟‬

‫މަގުމައްޗަށް ނިކުންނަ ކޮންމެ މީހެއްގެ ފަހަތުގައި "ވިއްދާފައި"‬ ‫ފުލުހަކަށް ހުރެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟‬


‫ޕާޓީ ފިކުރުގަ ިއ‬ ‫ދިވެހިން ހަފުސް ވަނީ!‬ ‫ފުއާދު ގާސިމް‬ ‫ރަނގަޅު ކަމެއްވެސް ރަނގަޅުވާނީ ރަގަޅަށް ކުރީމައެވެ‪ .‬ދީނުގެ ބޮޑެތި‬

‫ ‬

‫އަޅުކަންތަކުންފެށިފެން ފަރުފަރުން ފިލޮޅު ބޭނުމާއިވެސް ހަމައަށެވެ‪.‬‬ ‫އެއްޒާތަކަށް‪ ،‬އެއްފާޑަކަށް ރާއްޖޭގައި ކުރެވެމުންއައި ވެރިކަމާއިމެދު‬

‫ ‬

‫ރައްޔިތުން ފޫހިވީ ކުއްލިއަކަށް ނޫނެވެ‪ 1930 .‬ގެ ތެރޭގައި ދުސްތޫރީ ހަމަތަކަކަށް‬ ‫ވެރިކަން ބައްޓަންވެގެން ދިޔަސް‪ 1960 ،‬ގެ އަހަރުތަކުގައި‪ ،‬މިނިވަންކަން‬ ‫ލިބިގެންދިޔަސް‪ ،‬ނުވަތަ ޖުމްހޫރިއްތަކަށް‬ ‫ބަދަލުވެ‪" ،‬އެޒަމާނަކަށާއި އެޙާލަތަކަށް‬ ‫އެންމެ ފުރިހަމަ" ގޮތްގޮތަށް ޤާނޫނު‬ ‫އަސާސީ ބަދަލުވެގެންދިޔަސް‪ ،‬ރައްޔިތު‬ ‫މީހާއަށް ކުރި ރާހަތެއްނެތެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިން އެނބުރުނު‬

‫ ‬

‫ކޮންމެ ބަދަލަކާއިއެކުވެސް‪،‬‬ ‫އުފާފާޅުކުރުމުގެ ޙަފްލާތައް‬ ‫ބާއްވައެވެ‪ .‬ބޮނޑިބަތްތައް ކެއްކެއެވެ‪.‬‬ ‫ނަށާ ލަވަވެސް ކިޔައެވެ‪ .‬ގެނެވޭ‬ ‫ބަދަލަށް ތާއީދުކުރާ މީހުން‪ ،‬ލިބުނު‬ ‫ފޮނިމީރުކަމުގެ މަސްތުގައި‪ ،‬ހެޔޮނުބައި‬ ‫ބަލާ ހޯދާކަށް ބޭނުމެއްވެސް ނުވެއެވެ‪.‬‬ ‫އަމިއްލަ ހިއްސާވެސް އޮވެގެން‬ ‫ގެނެވުނު ބަދަލަށްވީތީ‪ ،‬އިމެއް‬ ‫މިނެއްނެތް ލޯތްބާއި ތާއީދު ކުރުންމަތީ ދެމިތިބެނީ ހިތްހަމަޖެހިގެންނެވެ‪ .‬ނުރުހޭމީހާއަށް‬ ‫ކުރެވޭނެ އެއްވެސް ކަމެއް ނެތުމުން ނުރުހުނަސް މަޑުން ހުންނަން އޭރު އޮންނަނީ‬ ‫ޖެހިފައެވެ‪.‬‬

‫މިފަހުގެ ތާރީޚުގައި ރާއްޖެއަށް އައި ސިޔާސީ ބަދަލުތައް ތަފާތުވަނީ ހަމަ‬

‫ ‬

‫އެންމެ ގޮތަކުންނެވެ‪ .‬މަލްޓި ޕާޓީ ޑިމޮކްރެސީއާއިއެކު ރާއްޖެއަށް ވަދެގެންއައި ސިޔާސީ‬ ‫އޮއިވަރުގެ ތެރޭގައި‪ ،‬ސަރުކާރަށް ފާޑުކިއުން މިއަދު މިވަނީ‪ ،‬ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކަށް ކިޔުނު‬ ‫ސަނާތަކާއި އެއްމަޤާމަކަށް ވާޞިލް ވެފައެވެ‪ .‬ރައްޔިތުންގެ ބަޠަލުންނަކީ މިއަދު‪ ،‬ސަރުކާރާއި‬ ‫އިދިކޮޅު މީހުންނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ޕާޓީ ސިސްޓަމެއްގެ އެންމެ ހަރުދަނާ އެއްސިފައަކީ މީހަކު ވެރިކަން ކުރުމުގެ‬

‫ބަދަލުގައި ބަޔަކު ވެރިކަން ކުރުމެވެ‪ .‬އެކަކު ފާސިދު ވުމަށްވުރެ‪ ،‬ގިނަބަޔަކު ފާސިދުވެގެން‬ ‫ދިއުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަވާނެތީއެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ ވެރިކަމަށް އަންނަމީހާ ގޯސްކޮށް ކަންތައްކުރުމުގެ‬ ‫ފުރުޞަތު ޕާޓީގެ މެންބަރުން ނުދޭނެތީއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬ ‫ރާއްޖެއިން ފެންނަނީ އެމަންޒަރެއްނޫނެވެ‪ .‬ވެރިކަންކުރާ‬ ‫ޕާޓީއަށް ނުވަތަ އެޕާޓީގެ މެންބަރުންނަށް ސަރުކާރުގެ‬ ‫ހުރިހާކަމެއް ރަނގަޅެވެ‪ .‬ބަރާބަރެވެ‪ .‬އަމިއްލަ ރަށުގެ‬ ‫ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގައި ޑޮކްޓަރެއް‪ ،‬ނަރުހެއް ނެތްތާގައި‪،‬‬ ‫ބޭހެއް ސިރިންޖެއްވެސް ނެތްއިރު‪ ،‬އަނެއް ރަށުގައި‪،‬‬ ‫ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއިން ގެސްޓްހައުސްތަކާއި‪،‬‬ ‫ސްވިމިންގ ޕޫލްތައް ހެދިޔަސް މައްސަލައެއް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫ އަހަރެމެންގެ ރަށަށް އެއްކަމެއްވެސް ކޮށްނުދީ‪،‬‬ ‫ޖެހިގެން އޮތްރަށުގައި‪ ،‬ބޭންކާއި‪ ،‬ސިނަމާއާއި‪،‬‬ ‫ސެކަންޑަރީ ސްކޫލާއި‪ ،‬ހޮސްޕިޓަލް އެޅުމުގެ‬ ‫ޝަކުވާކުރަމުން‪ ،‬އެކަންކަމާއިމެދު ނުރުހިގެން‬ ‫ސަރުކާރު ބަދަލުކުރިކަން މިއަދަކު ހަނދާނެއް‬ ‫ނެތެވެ‪ .‬‬

‫ކޮންމެ ސަރުކާރެއް އަޔަސް‬

‫ކޮރަޕްޝަން އޮންނާނެކަމާއި‪ ،‬ވެރިކަމުގައި ތިބޭބަޔަކު ބާރުގެ ބޭނުންވެސް ކުރާނެކަމުގައި‬ ‫ބުނެ ފުއްދާލާއިރު‪ ،‬ކުރީސަރުކާރުން އެމަގަށްކުރި ކަންކަން ޤަބޫލު ނުކުރެވުނީތީ ކުރި‬ ‫މުޒާހަރާތަކާއި‪ ،‬ބަންދުގައި ހޭދަކުރި ދުވަސްތައް ހަނދާނެއްވެސް ނެތެވެ‪ .‬މާލޭގެ‬ ‫މަޖީދީމަގުގެ ހުރަހަށް ‪ 4‬ފާރު ރާނާ‪ ،‬ގޭޓް ހަރުކޮށް‪ ،‬ގޭޓްތައް ހުޅުވާ ވަގުތުތަކުގައިނޫނީ‬

‫‪24‬‬


‫ދެވޭތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ދެނެގަންނަން އެބަޖެހެއެވެ‪.‬‬

‫ދަތުރު ނުކުރެވޭގޮތަށް ހެދިނަމަވެސް އެފަދަމީހުން މިއަދު ތާއީދު ކުރާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ވޭތުވެދިޔަ ‪ 30‬އަހަރު އެންމެ ފާރެއްވެސް ނުރޭނޭ ކަމަށާއި‪ ،‬އާވެރިކަމަށް‬

‫ތިމާއަށާއި‪ ،‬ތިމާގެ ރަށަށް އަދި ޤައުމަށް މޮޅެއް ފައިދާއެއް ވެއްޖެތޯ‬

‫ ‬

‫އެންމެ ‪ 2‬އަހަރުވީ އިރު މަޖީދީ މަގުގައިވެސް ހުރަހަށް ‪ 4‬ފާރު ރާނައިފި‬

‫ނުވަތަ ވަމުން ދޭތޯ ހިސާބުކޮށް ބަލަން އެބަޖެހެއެވެ‪ .‬ރަށުގެ ބަނދަރުކުޑަވެ ނުވަތަ‬

‫ކަމުގައި ބުނެ ސަރުކާރުގެ ޤާބިލްކަން ހާމަކޮށްދޭނެއެވެ‪.‬‬

‫ނެރުމަގު ތިލަވެ ނުވަތަ ސްކޫލާއި ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގެ ފެންވަރުދަށްވެ‪ ،‬ރަށުން ވަޒީފާގެ‬

‫ ‬

‫ފުރުޞަތު ނެތުމުން އާއިލާއަށް އަޅާލެވޭނެ ގޮތެއް ނެތަތީވެ ހިތްހަމަ ނުޖެހިގެން ނުކުމެ‬

‫ހަމަ އެގޮތަށް އިދިކޮޅު މީހުންގެ ނަޒަރުގައި ރަނގަޅު‬ ‫އެއްކަމެއްވެސް ނެތެވެ‪ 65 .‬އަހަރުގެ‬

‫ވެރިކަން ބަދަލުކޮށްފައިމެ‪ ،‬އެކަންކަން ހަމަ‬

‫މީހުންނަށްވެސް ލާރި ލިބެނީ މާލަހުންނެވެ‪.‬‬

‫އެގޮތަށް ހުއްޓާ‪ ،‬ނުވަތަ ބައެއް ކަންކަން‬

‫ބައެއް ފަހަރު ބާ ރުފިޔާވެސް ލިބެއެވެ‪.‬‬

‫ހުރިވަރުގައިވެސް ނެތްއިރު‪ ،‬ތިމާ އުޅޭ ޕާޓީ‬

‫ރައީސުގެ ސެކްރެޓަރީވެސް އައްޔަން‬

‫ވީތީ‪ ،‬ތިމާވެސް ބައިވެރިވެގެން ގެނެވުނު‬

‫ކުރަން ޖެހޭނީ އެމީހުންނެވެ‪.‬‬

‫ބަދަލަކަށް ވީތީ‪ ،‬ވެރިކަމުގެ ދިފާޢުގައި‬

‫ނަމަވެސް މިގޮތަކަށް ޤައުމަށް ކުރިޔަކަށް‬

‫ނުވަތަ ބަދަލުގެ ދިފާއުގައި ތިބުމަކީ‬

‫ނުދެވޭނެއެވެ‪ .‬އިދިކޮޅު މީހުންވެސް‬

‫މޮޔަކަމަކަށް ނޫނީ ނުވާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް އެއްބާރުލާން‬

‫ހަމައެގޮތަށް‪ ،‬ތިމާއަށާއި‪ ،‬ރަށަށް‬

‫ޖެހޭނެއެވެ‪ .‬ޤައުމީ ވިސްނުމެއްގައެވެ‪.‬‬

‫އަދި ޖުމްލަކޮށް މުޅި ޤައުމުގެ ޙާލަތަށް‬

‫އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ ދަރިންގެ‬

‫ވިސްނުމަށްފަހު‪ ،‬ހެޔޮބަދަލުތަކެއް އަންނަ‬ ‫ނަމަ‪ ،‬ހާސްކަން ފިލާނަމަ‪ ،‬ސަރުކާރަށް‬

‫މުސްތަޤުބަލަށް ޓަކައެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ތާއީދުނުކޮށް‪ ،‬ގޮތްދޫނުކޮށް ތިބުމަކީވެސް‬

‫ހަމައެއާއިއެކު‪ ،‬ސަރުކާރު‬

‫ހެޔޮވާނެ ކަމެއްނޫނެވެ‪.‬‬

‫ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގެ މަސައްކަތްވެސް‬

‫ ‬

‫ރޭވުންތެރިކަމާއިއެކު ކުރަންޖެހޭނެއެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫އެމްޑީޕީގެ މީހުންވެސް އަދި‬

‫ޤާނޫނުތަކާއި ތަކުރާރުކޮށް ޚިލާފުވާނަމަ‪ ،‬އިތުބާރުނެތްކަމުގެ ވޯޓުވެސް ނަގަން‬

‫ޑީއާރްޕީގެ މީހުންވެސް ތިބެން ޖެހޭނީ އެބައެއްގެ ފިކުރުގެ މަތީގައެވެ‪ .‬ސަރުކާރު‬

‫ޖެހޭނެއެވެ‪ .‬ސިޔާސީ މީހުންގެ‪ ،‬ޚާއްޞަކޮށް ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޒިންމާއަކީ‬

‫ހިނގަމުންދަނީ އެފިކުރާއި އެއްގޮތަށްތޯ އަބަދުވެސް މިނެކިރަންވާނެއެވެ‪ .‬އެބައެއްގެ އަސްލު‬

‫އެއީއެވެ‪.‬‬

‫ފިކުރާއި ޚިލާފަށް ވެރިކަންކުރާނަމަ އިސްލާޙު ކުރުމަށް ނުކުތުން އެންމެ އައުލާކަންބޮޑީ‬ ‫ސަރުކާރާއި އެއްކޮޅު މީހުންނާއި ދެކޮޅު މީހުންވެސް ޤައުމުގެ‬

‫ޙާލަތާއިމެދު ފުންކޮށް ވިސްނަން މިވަނީ ޖެހިފައެވެ‪ .‬ވެރިކަމުގެ ތެރޭން‬

‫އެބަޔަކު އަމިއްލައަށެވެ‪ .‬ޤައުމަށާއި ރައްޔިތުންނަށް މަންފާ ކުރާނީ އޭރުންނެވެ‪.‬‬ ‫މުހިންމީ ނިޝާނެއް ނޫނެވެ‪ .‬ނިޝާން އުފެދުނު މަޤުޞަދެވެ‪ .‬ހެޔޮ ވެރިކަމާއި‪،‬‬

‫ ‬

‫ކަން ހިނގަމުންއައި ގޮތްތައް ރަގަޅު ނުވެގެން‪ ،‬ތިމާ އުފުލި އަޑުތަކާއި‬

‫އަދުލު އިންޞާފެވެ‪ .‬ހަމަހަމަކަމާއި ރައްޔިތުންގެ ހިތްހަމަޖެހުމެވެ‪ .‬ޤަބޫލުކުރި ހަމަތަކާއި‪،‬‬

‫ވީ ޤުރުބާނީތަކާއި އަޅާ ބަލާއިރު‪ ،‬ރަނގަޅުވީ ކަންކަމާއި އިތުރަށް ގޯސްވީ‬

‫ޤުރުބާން ވަމުންދިޔަ ފިކުރާއި އެއްގޮތަށް ހުރުމަށްޓަކައި‪ ،‬ގެންނަންޖެހޭ ކޮންމެ ބަދަލެއް‬

‫ކަންކަން ދެނެގަންނަން އެބަޖެހެއެވެ‪ .‬އެދުނު ބަދަލުތައް އަތުވެއްޖެތޯ ހެޔޮހިތުން‬

‫ނުގެނެވޭނަމަ ރިފޯމިސްޓަކަށް ނުވާނެއެވެ‪ .‬އޭރުންވާނީ "ގޮޅަޔަކަށް" ނުވަތަ "ގަންޖާ"‬

‫ވިސްނަން އެބަޖެހެއެވެ‪ .‬ކުރިން ޖަހަމުން ދިޔަ ކަޑަތަކުގެ ބަދަލުގައި އަޅަންފެށި‬

‫އަކަށެވެ‪.‬‬

‫ބިންގާތަކާއިމެދު ސަމާލުވާން އެބަ ޖެހެއެވެ‪ .‬ކުށްވެރިންނަށް ޙައްޤު އަދަބު‬

‫‪25‬‬


‫މި ދެހިތް އަލަކުން ނު ގު ޅޭ ނޭ!‬ ‫ބައެއް ކަހަލަ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިޔާއާ ވާހަކަ ދައްކަން‬ ‫ ‬ ‫ފެށުމަކީ ވަރަށް އުނދަގޫ ކަމެކެވެ‪ .‬ބައިވެރިޔާއާ ގުޅުން ކަނޑައިލުމަށް‬ ‫ނުވަތަ ބްރޭކްއަޕް ވާން ބޭނުން ވެގެން އެ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ވަކިން‬ ‫އުނދަގޫ ކަމެކެވެ‪ .‬ގިނަ ފަހަރަށް ކަން ކުރެވޭ ގޮތަކީ ވަކިވާން ބޭނުން‬ ‫ވުމުން ބައިވެރިޔާ އިގްނޯ ކޮށްލަނީ އެވެ‪ .‬އެކަން ކުރުމަށް މި ހަދާ‬ ‫ގޮތަކީ ބައިވެރިޔާ ގުޅުމުން ފޯނު ނުނަގަނީ އެވެ‪ .‬މެސެޖު ކުރީމަ ޖަވާބު‬ ‫ނުދެނީ އެވެ‪ .‬އޮފީހުގެ ނަންބަރަށް ގުޅިޔަސް ޕާސް ނުކުރުމަށް ބުނެފައި‬ ‫ބާއްވަނީ އެވެ‪ .‬ބައިވެރިޔާގެ ރައްޓެއްސަކު ގުޅިޔަސް ފޯނު ނުނަގަނީ އެވެ‪.‬‬ ‫ބައިވެރިޔާގެ ރައްޓެހިންގެ ގޮތުގައި ތިބާގެ އަމިއްލަ ވަރަށް ގިނަ މީހުން‬ ‫ވެސް ހިމެނޭނެ އެވެ‪ .‬ތިބާގެ ޢާއިލާގެ ތެރެއިން ވެސް ބައިވެރިޔާގެ ކޮޅަށް‬ ‫ތާއީދު ކުރާ މީހުނާ ގުޅުން ކަނޑައިލަނީ އެވެ‪ .‬މިހެން ގޮސް ކިޔާނެ‬ ‫ކަމެއް ނެތެވެ‪ .‬ވަކިވާން ބޭނުންވާ ސްޓޭޖުގައި ކަން ކުރަންވީ ރަނގަޅު‬ ‫ގޮތަ ނޭނގުމުން ފަހުން ލިބޭ ގެއްލުން ބޮޑުވެ އެވެ‪ .‬މީހުންގެ ކުރިމަތީގައި‬ ‫ތިބާގެ އަގު ވެއްޓެ އެވެ‪ .‬ރަހުމަތްތެރިންނާއި ތިމާގެ މީހުނާ އޮންނަ ގުޅުން‬ ‫ކެނޑިގެންދެ އެވެ‪ .‬އެންމެ ފަހުން ތިބާ ބާކީވެ ދިރިއުޅުން މަތިން މާޔޫސްވާ‬ ‫ގޮތް ދިމާވެ އެވެ‪ .‬އެއީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ‪ .‬ބައިވެރިޔާއާއި‬ ‫ދެ މީހުން ރީއްޗަށް ވާހަކަ ދައްކައިގެން ސުލްހަވެރި ގޮތުގައި ވަކި ވުމުގެ‬ ‫ކަންތައް ކުރިޔަށް ގެންދެވެން ވާނެ އެވެ‪ .‬އެ ނޫން ގޮތެއް އިޚުތިޔާރު‬ ‫ކުރަން ވާނީ ދެމެދުގައި ސީރިއަސް މައްސަލަތަކެއް ހުރި ނަމަ އެވެ‪.‬‬ ‫މިސާލަކަށް ބައިވެރިޔާ ތިބާ އަށް ޖިސްމާނީ ގޮތުން އަނިޔާ ކުރުން ފަދަ‬

‫‪26‬‬

‫ކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫ބައިވެރިޔާއާ އެއްވެސް ގޮތަކަށް ވާހަކަ ނުދައްކައި އޭނާ ކުއްލިއަކަށް‬ ‫ދުރު ކޮށްލުމުން ބައެއް ފަހަރަށް އެހެން ނަތީޖާ އެއްވެސް ނުކުމެދާނެ އެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫ބައިވެރިޔާ ވެސް ތިބާ ދެކެ ފޫހި ވުމެވެ‪ .‬އަދި ދެ މީހުންގެ ދެމެދުގައި ގުޅުން‬ ‫އޮތް އިރު ލިބިފައި ހުރި "ސިއްރު" ތަކުގެ ވާހަކަ ދައްކައި ތިބާ ބަދުނާމުވާ‬ ‫ގޮތަށް ވެސް ޢަމަލު ކޮށްފާނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ބްރޭކްއަޕް ނުވަތަ ވަކިވުމުގެ ވާހަކަތައް ފަށައިގަނެވިދާނެ ބައެއް‬ ‫ގޮތްތައް މި ފަހަރު ފާހަގަ ކޮށްލާނަމެވެ‪ .‬މިއީ ކާމިޔާބު ކަމަށް ތަޖުރިބާ‬ ‫ކުރެވިފައިވާ ގޮތްތަކެއް ކަމަށް ދިރާސާ ތަކުން ދައްކަ އެވެ‪ .‬މި ކަން މި ފާހަގަ‬ ‫ކޮށްލަނީ ކަމުގެ މުހިންމުކަން އަދުގެ މުޖުތަމައުން ފެންނާތީ އެވެ‪.‬‬ ‫އަހަރެމެން ވާހަކަ ދައްކަން އެބަ ޖެހެ އެވެ‪.‬‬ ‫ވާހަކަ ދައްކަން ފަށައިގަތުމުގެ ކުރިން އެ ކަމަށް އެކަށީގެންވާ‬ ‫ ‬ ‫މާހައުލެއް މުހިންމެވެ‪ .‬އެހެން ކަމުން ހަމަ ހިމޭން މާހައުލެއް އިޚުތިޔާރު‬ ‫ކުރާށެވެ‪ .‬ވާހަކައެއް ދައްކަން އެބަ ޖެހޭ ކަމަށް ބުނުމުން އެ ވާހަކައިގެ‬ ‫ސީރިއަސް ކަން ބައިވެރިޔާ އަށް ނަގައިގަނެވޭނެ އެވެ‪ .‬އެއީ ވާހަކައެއް ދައްކާ‬ ‫ކޮންމެ ފަހަރަކު މިހެން ބުނެފައި ނުވާނެތީ އެވެ‪ .‬މި ގޮތަށް ބުނުމުން އޭނާ‬ ‫ވެސް އެ ކަމަށް ނަފުސާނީ ގޮތުން ތައްޔާރު ވާނެ އެވެ‪ .‬އެހެން ކަމުން ކާމިޔާބު‬ ‫ކަމާ އެކު ވަކި ވުމުގެ ވާހަކަ ފަށައިގަތުމަށް ފުރުސަތު ހުޅުވޭނެ އެވެ‪.‬‬


‫ތިބާގެ ކުށެއް ނެތެވެ‪ .‬ކުށްވެރިޔަކީ އަހަރެންނެވެ‪.‬‬ ‫ވަކި ވަނީ ބައިވެރިޔާގެ ކުށަކުން ކަމަށް ނުވާ ނަމަ އެކަން‬ ‫ ‬ ‫ސާފުކޮށް ބުނެދޭށެވެ‪ .‬އެކަމުގައި އޭނާގެ އެއްވެސް ކުށެއް ނެތް ކަމަށް‬ ‫ބުނާށެވެ‪ .‬އޭނާގެ ކުށް ދައްކަން އުޅޭ ނަމަ އޭނާ އޭގެ ދިފާޢުގައި ވާހަކަ‬ ‫ދައްކާނެ އެވެ‪ .‬ކުށެއް ނެތްކަން ދައްކަން އުޅޭނެ އެވެ‪ .‬އޭގެން ފައިދާއެއް‬ ‫ނުކުރާނެ އެވެ‪ .‬އިތުރަށް ވާނީ ގޯހެވެ‪ .‬ކުށްދައްކަން އުޅޭ ނަމަ އޭނާ ގިނަ‬ ‫ފަހަރަށް ވިސްނާނީ ކޮންމެވެސް އެއްޗެކޭ ކިޔައިގެން ދުރަށް ދާން އުޅެނީ‬ ‫ކަމަށެވެ‪ .‬ހާސިލު ކުރަން އުޅޭ މަގުސަދަށް އެކަމުން އެޅޭނީ ހުރަހެވެ‪.‬‬

‫އަހަރެން ލޯތްބެއް ނުވަމެވެ‪.‬‬ ‫ލޯބި ނުވިޔަސް‬ ‫ ‬ ‫"ލަވްޔޫ" ބުނުމަކީ މި‬ ‫ރާއްޖޭގައި ވަރަށް އާންމު‬ ‫ކަމެކެވެ‪ .‬ހަނދާން ނުވިޔަސް‬ ‫"މިސްޔޫ" ބުނުމަކީ އަދި‬ ‫މާ މޮޅު ކަމެއް ކަމަށް މި‬ ‫އޮންނަނީ ވެފަ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު‬ ‫މި ދެ ޖުމުލައިގެ ހަގީގީ މާނަ‬ ‫ދަންނަ މީހުން އެކަން އެ‬ ‫ގޮތަކަށް ނުކުރެ އެވެ‪ .‬ލޯބި‬ ‫ނުވެ ލޯބި ވެޔޭ ކިޔާ ނަމަ‬ ‫އެއީ ލޯތްބަށް ކުރެވޭ ކިހާ‬ ‫ބޮޑު މަލާމާތެއް ހެއްޔެވެ؟‬ ‫ބައިވެރިޔާ ދެކެ ލޯބި ނުވާ‬ ‫ނަމަ އެކަން ސާފުކޮށް‬ ‫ބުނާށެވެ‪ .‬އެކުގައި އުޅެން‬ ‫ބޭނުންވާތީ ލޯބި ވެވޭތޯ‬ ‫މަސައްކަތް ކުރެވިއްޖެ ކަމަށް‬ ‫ވެސް ބުނާށެވެ‪ .‬އެކަމަކު‬ ‫އެކަން ކާމިޔާބު ނުވި ކަމަށް‬ ‫ބުނާށެވެ‪ .‬ލޯބި ނުވާ ނަމަ‬ ‫އެކުގައި އުޅެން މަސައްކަތް‬ ‫ކުރުމުން ބޭކާރު ވެގެން ދާނީ‬ ‫ހަޔާތުން ދުވަސް ތަކެކެވެ‪.‬‬ ‫އިތުރު ފައިދާއެއް ނުކުރާނެ‬ ‫އެވެ‪ .‬ދެ މީހުންނަށް ވެސް‬ ‫ލިބޭނީ ގެއްލުމެވެ‪ .‬ލޯބި‬ ‫ނުވާކަމަށް ބުނުމުން ބައިވެރިޔާ‬ ‫ދެރަވާނެ ވަރު ހިތަށް އަރާތީ އެވާހަކަ ނުބުނެ ހުންނަން ނުހަދާށެވެ‪.‬‬ ‫އަހަރެން ދޮގު ހެދީ އެވެ‪.‬‬ ‫ބައިވެރިޔާ ދެކެ ލޯބި ނުވާ ނަމަ އޭނާ އަށް ދޮގު ހެދޭނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫އެހެން ގިނަ ފަހަރަށް ދިމާވާ ސަބަބަކީ ލޯބި ނުވިޔަސް އެކުގައި އުޅެން‬ ‫މަސައްކަތް ކުރާތީ އެވެ‪ .‬މި ގޮތުގައި ގިނަ ދުވަސް ވާ ވަރަކަށް ހެދޭ‬ ‫ދޮގުތައް ދާނީ އިތުރު ވަމުންނެވެ‪ .‬ދޮގު މައްޗަށް ދޮގެވެ‪ .‬މީގެ ނަތީޖައެއްގެ‬ ‫ގޮތުން ހިތް ނުތަނަވަސް ވާނެ އެވެ‪ .‬އުނދަގޫ ތަކެއް ވާނެ އެވެ‪ .‬މި‬

‫ކުރެވެނީ ވައްކަމެއް ކަމުގެ އިހުސާސް ވެސް ކުރެވޭނެ އެވެ‪ .‬އާޚިރު ނަތީޖާ‬ ‫އަކަށް ވާނީ ބައިވެރިޔާ އަށް ވަގަށް އަނެއް ޖިންސުގެ ކުދިންނާ އެކު ގުޅުންތަ ް‬ ‫އ‬ ‫ބާއްވަން ފެށުމެވެ‪ .‬ކޮފީ އަށް ދާން ފެށުމެވެ‪ .‬ދަތުރު ދާން ފެށުމެވެ‪ .‬ބުރު ޖަހަން‬ ‫ދާން ފެށުމެވެ‪ .‬އެންމެ ފަހުން ވަގު ބައިވެރިޔަކު ގެންގުޅެން ފެށުމެވެ‪ .‬މި ހާލަތަށް‬ ‫ދިއުމުގެ ކުރިން ފިޔަވަޅު އަޅަން ޖެހެ އެވެ‪ .‬ބައިވެރިޔާ އަށް ދޮގު ހެދޭނީ އޭނާ‬ ‫އަށް ވުރެ އެހެން މީހަކު މުހިންމު ވީމަ އެވެ‪ .‬ނުވަތަ އޭނާ އަށް ކަންކަން‬ ‫ސިއްރު ކުރަން ޖެހޭ ފަދަ ސަބަބެއް އޮތީމަ އެވެ‪ .‬ދޮގު ހަދައިގެން އެކުގައި‬ ‫އުޅުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ‪ .‬އޮލުވާލައިގެން އުޅެން ޖެހޭ ނަމަ ތި ގުޅުމުގެ މާނައެއް‬ ‫ނެތެވެ‪ .‬ތިބާ ދޮގު ހެދީ ކަމަށް އަވަހަށް ބުނާށެވެ‪ .‬އެހެން ވާން ޖެހޭ ސަބަބު‬ ‫ވެސް ބުނާށެވެ‪ .‬އަދި އެ ސަބަބު‬ ‫ތަކަށް ޓަކައި ވަކި ވާން ބޭނުންވާ‬ ‫ވާހަކަ ވެސް ބުނާށެވެ‪ .‬އެހެން‬ ‫ނޫން ނަމަ އަދި ވެސް ހެދޭނީ ހަމަ‬ ‫ދޮގެވެ‪.‬‬ ‫މި ގުޅުމާ މެދު އަހަރެ ް‬ ‫ނ‬ ‫ހިތްހަމައެއް ނުޖެހެ އެވެ‪.‬‬ ‫ ބައިވެރިޔާއާ އެކު ހޭދަ ކު ާ‬ ‫ރ‬ ‫ވަގުތު ތަކުން ތިބާއަށް އުފަލެއް‬ ‫ނުލިބެ އެވެ‪ .‬ކޮންމެވެސް ކަމެއް‬ ‫މިސްވެ އެވެ‪ .‬އެކުގައި ހޭދަ ކުރާ‬ ‫ވަގުތު ތަކުގެ ތެރެއިން ވެސް‬ ‫ފޫހިކަން އިހުސާސް ކުރެވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ބައިވެރިޔާ ދުރުގައި ހުންނަ އިރު‬ ‫މާ ބޮޑަށް ހިތްހަމަ ޖެހެ އެވެ‪.‬‬ ‫އުފާވެރިކަން އިހުސާސްވެ އެވެ‪ .‬މީގެ‬ ‫ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ބައިވެރިޔާއާ‬ ‫އެކުގައި އުޅެން ބޭނުމެއް ނުވެ އެވެ‪.‬‬ ‫އެކަމަކު އެ ވާހަކަ ބުނާކަށް ވެސް‬ ‫ނުކެރެ އެވެ‪ .‬ހަޔާތުގެ ދުވަސްތައް‬ ‫ބޭކާރު ވެގެން ދަނީ އެވެ‪ .‬މި‬ ‫ކަމުން ލިބޭނެ ފައިދާއެއް ނެތެވެ‪ .‬މި‬ ‫ފަދަ ގޮތަކަށް ކަންކަން ދިމާވާ ނަމަ‬ ‫އެ ވާހަކަ ބުނުމަށް ފަހު އަވަހަށް‬ ‫ދުރުވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ‪ .‬މި‬ ‫ގުޅުމާ މެދު ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ކަމަށް‬ ‫ބައިވެރިޔާ ގާތުގައި ރީއްޗަށް ބުނާނީ‬ ‫އެވެ‪ .‬ވާ ގޮތް ވެސް ރީއްޗަށް‬ ‫ކިޔައިދޭނީ އެވެ‪ .‬އޭރުން ބައިވެރިޔާ‬ ‫އަށް ވިސްނޭނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ނިންމާލުން‬ ‫މި ތަނުގައި މި ކިޔައިދިން ގޮތް ތަކަކީ ހުރިހާ ހާލަތެއްގައި ކާމިޔާބު‬ ‫ގޮތް ތަކަކަށް ނުވެ ހިނގައިދާނެ އެވެ‪ .‬ކޮންމެ ކަމެއްގައި ވެސް ފިޔަވަޅު އެޅުން‬ ‫މުހިންމު ވާނީ ހާލަތަށް ވިސްނާފަ އެވެ‪ .‬މުހިންމީ ބައިވެރިޔާއާ ވަކިވާ އިރު އެ‬ ‫ކަމުގެ ރީތި ގޮތް އިޚުތިޔާރު ކުރުމެވެ‪ .‬ބައިވެރިޔާ ތިބާ ދެކެ ނަފުރަތު ނުވާނެ‬ ‫ގޮތަކަށް ވަކި ވުމެވެ‪ .‬ޢާއިލާގެ މީހުންނާއި ރައްޓެހިން ތިބާ ދެކެ ފޫހި ނުވާނެ‬ ‫ގޮތަކަށް ބައިވެރިޔާއާ ވަކި ވުމުގެ ކަންކަން ކުރިޔަށް ގެންދިއުމެވެ‪.‬‬

‫‪27‬‬


‫މިލާނުގެ ެދ‬ ‫ކުލަބަށް ވަމުންދާ ގޮތް‬ ‫އަބްދުﷲ އަޒްމީން‬ ‫ހުސްވި ސީޒަނުގައި އިޓާލިއަން ލީގާއި އިޓާލިއަން‬ ‫ ‬ ‫ކަޕް އަދި ޗެމަޕިއަންސް ލީގު ހޯދި އިންޓަމިލާނު ޓީމުގެ ‪10‬‬ ‫ކުޅުންތެރިއަކު ވޯލްޑް ކަޕުގައި ކުޅުނެވެ‪ .‬އެހެން އަހަރުތަކާ ހިލާފަށް‬ ‫އޮފް ސީޒަނުގައި ވޯލްޑް ކަޕް ފަދަ ބޮޑު މުބާރާތެއްގައި ބުރަކޮށް‬ ‫އުޅެން ޖެހުމުން މި ކުޅުންތެރިންނަށް ވަނީ ލޮޑުކަން އިހުސާސް‬ ‫ކުރަން ޖެހިފަ އެވެ‪ .‬އިންޓަމިލާނުގެ ހަބަރުތައް ކަވަރު ކުރުމުގައި‬ ‫ހާއްސަވެ ހުންނަ މަޝްހޫރު ނޫސްވެރިޔާ ގިއާނީ ސެރާ ބުނާ ގޮތުގައި‬ ‫ފާއިތުވެދިޔަ ތިން ސީޒަނާ އަޅާބަލާއިރު ބައެއް ކުޅުންތެރިންގެ‬ ‫ހަރަކާތްތައް ލަހީ މިހެންވެ އެވެ‪ .‬ލީގު ތާވަލުގައި އެ ޓީމު ހަތަރު‬ ‫ވަނަ އަށް ސޮއްސާލުމަކީ މީގެ ހެއްކެކެވެ‪.‬‬ ‫އަނިޔާގެ މައްސަލަ‪:‬‬ ‫ފާއިތުވެދިޔަ ސީޒަނުގައި އިންޓަމިލާނުގެ ކުޅުންތެރި ް‬ ‫ނ‬ ‫ ‬ ‫އިންޖަރީވެފައިވަނީ އެންމެ ‪ 12‬ފަހަރު އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މި އަހަރުގެ‬ ‫ސީޒަނުގައި މިހާތަނަށް ‪ 3‬މަހާއި ދުވަސްކޮޅެއް ފާއިތުވެދިޔައިރު‬ ‫‪ 31‬ފަހަރަކު ކުޅުންތެރިންނަށް ވަނީ އަނިޔާވެފަ އެވެ‪ .‬މިހާ ކައިރި‬ ‫ކައިރީގައި ކުޅުންތެރިން އިންޖަރީވުމުގައި އޮތީ ދެ ސަބަބެކެވެ‪.‬‬ ‫ފުރަތަމަ ކަމަކީ ވޯލްޑް ކަޕުގެ ސަބަބުން ކުޅުންތެރިން ލޮޑުވެފައި ތިބެ‬ ‫ގިނަ މެޗުތަކެއް ކުޅެން ޖެހުމެވެ‪ .‬ދެ ވަނަ ސަބަބަކީ އާ ކޯޗު ރަފޭލް‬ ‫ބެނީޓޭޒްގެ ޓްރޭނިން މެތަޑްތައް ގޯސްވުމެވެ‪.‬‬ ‫ޓްރާންސްފާ މާކެޓްގައި ރަނގަޅަށް ހަރަކާތްތެރިނުވުން‪:‬‬ ‫ހުސްވި ސީޒަނުގައި ކުޅުނު ޓީމުގެ އަށް ކުޅުންތެރި ް‬ ‫ނ‬ ‫ ‬ ‫ވިއްކާލައިގެން އިންޓައިން ވަނީ ‪ 53.2‬މިލިއަން ޕައުންޑް ހޯދައިފަ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެކަމަކު ކުޅުންތެރިން ގަތުމަށް ހޭދަ ކުރީ އެންމެ ‪8.3‬‬ ‫މިލިއަން ޕައުންޑެވެ‪ .‬މިއީ ބޮޑު މައްސަލައެއް ކަމަށް ސަޕޯޓަރުން‬ ‫ސިފަ ކުރާއިރު ކުލަބުގެ ރައީސް މަސިމޯ މޮރާޓީ ބުނީ ޓީމު އޮތީ‬

‫‪28‬‬

‫ކ އެވަގުތަކު ލިބިފައިތިބޭ ކުޅުންތެރިން ރަނގަޅަށް‬ ‫ގަދަފަދަކޮށް ކަމަށާއި މޮޅު ކޯޗުންނަ ީ‬ ‫ދެނެގަނެ ނަތީޖާ ނެރޭ ކޯޗު ކަމަށެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ގިއާނީ ފާހަގަ ކުރާ ގޮތުގައި‬ ‫ށން އިންޓަމިލާނުގައި ކުރިއެރުން ލިބުނީ ހަމައެކަނި‬ ‫ރަފޭލް ބެނީޓޭޒްގެ އިރުޝާދުގެ ދަ ު‬ ‫ކުޅުންތެރިއަކީ ސެމިއުލް އެޓޫ އެވެ‪.‬‬ ‫ބެނީޓޭޒްގެ ގާބިލްކަން‪:‬‬ ‫ބެނީޓޭޒަކީ ވަރަށް ގިނަ މޮޅު ކުޅުންތެރިންތަކެއްގެ އިތުބާރާއި ލޯބި‬ ‫ ‬ ‫ހޯދައިފައިވާ ކޯޗެކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އިންޓަމިލާނުގެ ކުރީގެ ކޯޗު ހޯސޭ މޮރީނިއޯ އަ ް‬ ‫ށ‬ ‫ކުޅުންތެރިން ދިން އިތުބާރު ބެނީޓޭޒަށް ވަނީ އެ ކުލަބުގައި ހޯދައިގަނެވޭގޮތް ނުވެފަ‬ ‫އެވެ‪ .‬ގިއާނީ ގަބޫލު ކުރާ ގޮތުގައި މީގެ ސަބަބަކީ މާ އަވަސް އަވަހަށް ބެނީޓޭޒް‬ ‫ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމުން ކުޅުންތެރިންނަށް އެކަންކަން ބަލައިގަނެވޭގޮތް ނުވުމެވެ‪.‬‬ ‫ގިނަ ބަޔަކު ދެކޭ ގޮތުގައި ޒަމާނުއްސުރެ އިންޓަމިލާނުގެ ކާމިޔާބީއަކީ އެމީހުން ގެންގުޅޭ‬ ‫ކައުންޓަ އެޓޭކިން ސިސްޓަމެވެ‪1960 .‬ގެ ކުރީކޮޅު ހެލްނިއޯ ހެރޭރާގެ އާއި ‪1980‬‬ ‫ވަނަ އަހަރު ޔުޖީނިއޯ ބާސެލީނީ އަދި ‪ 1988‬ވަނަ އަހަރު ޖިއޮވާނީ ޓްރަޕަތޯނީ އަދި‬ ‫‪ 2010‬ވަނަ އަހަރު މޮރީނިއޯ ކާމިޔާބު ހޯދީ ވެސް ޑިފެންސް ކޮށްފައިކުރާ ފާސްޓް‬ ‫ކައުންޓަ އެޓޭކްގަ އެވެ‪.‬‬ ‫މޮރީނިއޯގެ ހިޔަނި‪:‬‬ ‫ހޯސޭ މޮރީނިއަކީ ހުސްއަކަނި ކޯޗެއް ނޫނެވެ‪ .‬އޭނާ އަކީ ކުޅުންތެރި ް‬ ‫ނ‬ ‫ ‬ ‫މޯޓިވޭޓް ކުރާ ހިތްހެޔޮ ބައްޕަ އެކެވެ‪ .‬އޭނާގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން ކޮންމެ ކުޅުންތެރިއަކު‬ ‫ވެސް މޮޅަށް ކުޅެ އެވެ‪ .‬އެ ކުޅުންތެރިއަކާ އޭނާ ވަކިވާ ފަހުން ވެސް ކުޅުންތެރިންގެ‬


‫ތައުރީފު އޮހެނީ މިހެންވެ އެވެ‪ .‬ކުޅުންތެރިންނަށް އަބަދުވެސް މޮރީނި ޯ‬ ‫އ‬ ‫ވިސްނައިދެނީ އެ މީހުން ބަލިނުވާނެ ކަމުގަ އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އިންޓަމިލާނުގެ‬ ‫ކުޅުންތެރިން ޓޮޓެންހަމާއި އޭސީ މިލާނާއެކު ކުޅުނު އިރު މޮރީނިއޯއާއެކު‬ ‫އެކުޅުންތެރިން ގެންގުޅުނު އިތުބާރާއި ޔަގީންކަން ގެއްލިފައިވާކަން ހަށިގަނޑުގެ‬ ‫ހަރަކާތްތަކުން ދޭހަކޮށްދޭކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ބުނެ އެވެ‪ .‬މިހެންވެ އަދިވެސް‬ ‫އިންޓަގެކުޅުންތެރިންގެ ސިކުނޑީގައި ވަނީ މޮރީނިއޯގެ ނަންކަމުގައި ގިއާން‬ ‫ޝައްކުކުރެ އެވެ‪.‬‬ ‫އަހަރުތަކަކަށް ފަހު އޭސީ މިލާން ކުރި ހޯދި ސަބަބުތައް‪:‬‬ ‫މަސިމިލާނޯ އަލެގްރީ މި އަހަރުގެ ސީޒަން ފެށީ ‪3-4-3‬‬ ‫ ‬ ‫ސިސްޓަމަށެވެ‪ .‬މިއީ ކުރީގެ ކޯޗު ލިއޮނާޑޯ ވެސް ބޭނުންކުރި ފޯމޭޝަނެވެ‪.‬‬ ‫މި ގޮތަށް ކުޅެގެން ހުސްވި ސީޒަނުގައި މިލާން ވަނީ ލީގު ޓޭބަލުގެ ތިން‬ ‫ވަނަ އަށް ވެއްޓި ޗެމްޕިއަންސް‬ ‫ލީގުގައި މެންޗެސްޓާ އަތުން‬ ‫‪ 7-2‬އިން ބަލިވެފަ އެވެ‪.‬‬ ‫މި ގޮތަށް ކުޅޭއިރު މެދުތެރެ‬ ‫އާއި ފޯވަޑް ލައިނާ ދެމެދު‬ ‫ޕާސް ކުރަން މިލާނަށް‬ ‫އުނދަގޫވެ އެވެ‪ .‬އަދި ދެ‬ ‫އަރިމަތިން އެއް ޑިޕާޓްމަންޓް‬ ‫އަނެއް ޑިޕާޓްމަންޓާ ގުޅުން‬ ‫ކުޑަވެދެ އެވެ‪ .‬މިކަމުގެ އެއް‬ ‫ސަބަބަކީ މިލާނުގައި މުސްކުޅި‬ ‫ކުޅުންތެރިން ގިނަވުމެވެ‪.‬‬ ‫މިހެންވެ އާ ކޯޗު ވަނީ‬ ‫‪ 4-3-1-2‬ނުވަތަ ‪4-3-‬‬ ‫‪ 2-1‬ފޯމޭޝަނަށް މިލާނު‬ ‫ޓީމު ލައްވައި ކުޅުވަން ފަށައިފަ އެވެ‪ .‬އަދި ކްލަރެންސް ސީޑޯފަށް ވަނީ‬ ‫މެދުތެރެ އާއި ފޯވަޑް ލައިން ގުޅުވައި ދިނުމުގެ ރޯލު ދީފަ އެވެ‪ .‬މިލާނުގެ‬ ‫މި ސިސްޓަމަކީ ކާލޯ އެންޗެލޮޓީގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން އިޓާލިއަން ލިގާއި‬ ‫ޗެމްޕިއަންސް ލީގު ހޯދި ފޯމޭޝަނެވެ‪.‬‬ ‫މިޑްފީލްޑް ކުޅުންތެރިންގެ ޒިންމާ ބޮޑު ކުރުން‪:‬‬ ‫ފޯމޭޝަން ބަދަލުކުރުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ބޭނުމަކީ މެދުތެރެ ވަރުގަދަ‬ ‫ ‬ ‫ކުރުމެވެ‪ .‬ސީޑޯފަށް އެޓޭކިން ރޯލު ދިން އިރު މެތިއު ފްލެމީނީ އާއި މަސިމޯ‬ ‫އަމަބްރޮސިނީ އަދި ގެނާރޯ ގަޓޫސޯއަށް ދިފާއީ ރޯލެއް ދިނީ މިއީ ވަރުގަދަ‬ ‫އަށް ޓެކްލް ކުރާ ތިން ކުޅުންތެރިންނަށް ވުމުންެނެވެ‪ .‬މިހެން ހެދުމުން‬ ‫ޑިފެންސް ލައިނުގެ ކުރިމަތިން ވެސް މިލާން ވަރުގަދަވެ ޓީމެއްގެ ސިފަ‬ ‫ޖެހުނު އިރު އަންދްރޭ ޕީރްލޯ ނެތުމުގެ އުނިކަން ވަނީ އިހުސާސް ކުރަން‬ ‫ޖެހިފަ އެވެ‪ .‬ސަބަބަކީ މެދުތެރޭގެ އުފެއްދުންތެރިކަން ދަށްވުމެވެ‪.‬‬ ‫ގަދަ ހަތަރު ތަރިން އެކުގައި ނުނެރުން‪:‬‬ ‫ރޮނާލްޑީނިއޯ އާއި ރޮބީނިއޯ އަދި އެލެގްޒެންޑާ ޕަޓޯ އާއި ލާޓަން‬ ‫ ‬ ‫އިބްރަހިމޮވިޗް ތިބުމުން މިލާނުގެ ފަރާތުން ވަރުގަދަ އެޓޭކިން ފުޓްބޯޅައެއް‬ ‫ފެންނާނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރެވުނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ޓީމާއެކު ހޭދަކުރި ފުރަތަމަ‬ ‫މަހެއްހާ ދުވަހަށް ފަހު ކޯޗު އަލެގްރީ ބޭނުންވީ މީގެ ތެރެއިން ތިންމީހަކު‬ ‫އެއްފަހަރާ ބޭނުންކުރާށެވެ‪ .‬ސަބަބަކީ ގަޓުސޯ އާއި އަމްބްރޮސިނީ ފަދަ‬ ‫ކުޅުންތެރިންގެ އުމުރުމަތިވުމުން މުޅި ދަނޑު ކަވަރު ކުރަން އެ މީހުން‬

‫ނ މިޑްފީލްޑަރުގެ‬ ‫ނުކުޅެދުމެވެ‪ .‬މިހެންވެ ރޮބީނިއޯގެ ބަދަލުގައި ސީޑޯފަށް އެޓޭކި ް‬ ‫ނ މާބޮޑަށް‬ ‫ރޯލު ދިނުމުން އެޓޭކިންތާޑްގައި ވެސް ޓީމެއްގެ ގޮތުގައި މިލާ ް‬ ‫ތރު ތެރިން‬ ‫ފުރިހަމަވި އެވެ‪ .‬މިހެންވެ އަލެގްރީ ބުނީ "ކުރިއަށް ކުޅޭ ހަ ަ‬ ‫އެކީގައި ފެނުމަކީ ވުމަށްވުރެ ނުވުން ކައިރިކަމެއް‪ ''،‬ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫ރޮނާލްޑީނިއޯ ފުރަތަމަ ‪ 11‬އިން ބޭރުކުރުން‪:‬‬ ‫އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ ‪16‬ގެ ފަހުން މިލާނުގެ ފުރަތަމަ ‪11‬ގަ ި‬ ‫އ‬ ‫ ‬ ‫ރޮނާލްޑީނިއޯ ނުކުޅެ އެވެ‪ .‬އޭނާ ބެންޗަށް ބަދަލުކުރީ ފުރަތަމަ ‪11‬ގައި‬ ‫ކުޅުނު މެޗުތަކުގައި އެކަށީގެންވާ ކުޅުމެއް ނުދެއްކުމުންނެވެ‪ .‬ދަނޑުމަތީގައި‬ ‫ރޮނާލްޑިނިއޯ ސިފަކުރެވިފައިވަނީ މޮޅުވުމުގެ ރޫހެއް ނެތި ދަނޑު ވަށައިގެން‬ ‫ދުވާ ކުޅުންތެރިއެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ‪ .‬އޭނާ އަށް ޖާގަ ގެއްލެން މެދުވެރިވި‬ ‫އެންމެ މުހިންމު ސަބަބަކީ ރެއާލް މެޑްރިޑާއެކު ކުޅުނު މެޗުގައި އޭނާގެ‬ ‫ބަދަލުގައި ކުޅެން ނެރުނު ‪35‬ގެ ފޯވަޑް ފިލިޕޯ އިންޒާގީ އެ މެޗުގައި ދެ ގޯލު‬ ‫ޖެހުމެވެ‪.‬‬ ‫ ރޮނާލްޑީނިއޯ އަކީ އަދިވެސް‬ ‫ބޯޅަ ގެންގުޅުމުގެ ހުނަރު މޮޅު‬ ‫ކުޅުންތެރިއެކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬ ‫މިލާނުގެ ކޯޗު އޭނާއާ މާބޮޑަށް‬ ‫ގަޔާނުވަނީ އެއްފެންވަރެއްގައި‬ ‫ރޮނާލްޑީނިއޯ އަށް ގިނަ‬ ‫މެޗުތަކެއް ނުކުޅެވޭތީ އެވެ‪.‬‬ ‫‪ 3-4-3‬ގެ ފޯމޭޝަނަށް‬ ‫ރޮނާލްޑިނިއޯ ހިމަނައިގެން ޓީމު‬ ‫ސެޓް ނުކުރެވުނު ސަބަބަކީ‬ ‫ވެސް އޭނާގެ މަސައްކަތުގެ‬ ‫ރޭޓް ދަށްވުމުން އެހެން‬ ‫ކުޅުންތެރިންނަށް ބުރަބޮޑުވެ‪،‬‬ ‫ޓީމަށް އޭގެ ގެއްލުން ފޯރަން‬ ‫ފެށުމުންނެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން ފިއޮރެންޓީނާ އަތުން މިލާން ‪ 1-0‬އިން ބަލިވި‬ ‫ދުވަހުގެ ހެނދުނު ރޮނާލްޑީނިއޯ މިލާނުގެ ނައިޓްކުލަބަކުން ނުކުތް މަންޒަރު‬ ‫ނޫސްވެރިން ވަނީ އާއްމުކޮށްފަ އެވެ‪ .‬މިހެންވެ ކޯޗު ބުނީ އެއީ ޕްރޮފެޝަނަލް‬ ‫ކުޅުންތެރިންގެ އުޅުން ހުންނަންވީ ގޮތް ނޫން ކަމަށެވެ‪ .‬މިހެންވެ އިޓަލީގެ‬ ‫ނޫސްވެރިން ވަނީ އަހުލާގީ މައްސަލަތަކާ ހުރެ ބާސެލޯނާއިން ވެސް ވަކިވާން‬ ‫ޖެހުނު ދުނިޔޭގެ ކުރީގެ މޮޅު ކުޅުންތެރިޔާ މިލާނުގައި ހޭދަ ކުރާނެ އެންމެ‬ ‫ފަހު ސީޒަނަކީ މިއީ ކަމަށް ބުނަން ފަށައިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫އިބްރަހިމޮވިޗްގެ ބަރާބަރު ނިންމުންތައް‪:‬‬ ‫ބާސެލޯނާގައި މާ އެދެވޭ ކުޅުމެއް ނުދެއްކުނަސް މިލާނަ ް‬ ‫ށ‬ ‫ ‬ ‫ބަދަލުވުމަށް ފަހު އިބްރަހިމޮވިޗް ވަނީ އޭނާ ދޫކޮށްލުމަކީ ބާސެލޯނާ ނިންމި‬ ‫ގޯސް ނިންމުމެއްކަން ސާބިތުކޮށްދޭން ފަށައިފަ އެވެ‪ .‬މިހާތަނަށް ހަތް ގޯލު‬ ‫ޖަހައި ހަތަރު ފަހަރު އެހެން ކުޅުންތެރިންނަށް ލަނޑު ޖަހަން ފުރުސަތު‬ ‫ތަނަވަސްކޮށްދިން އިރު އޭނާ ހުއްޓުވޭނެ އެއްވެސް ގޮތެއް އިޓަލީގައި ކުޅޭ‬ ‫ވަރުގަދަ ޑިފެންޑަރުންނަށް ނުހޯދުނެވެ‪ .‬ޔުވެންޓަސް އާއި އިންޓަމިލާނާ ދެކޮޅަށް‬ ‫އޭނާ ދެއްކި މޮޅު ކުޅުމުން މިކަމަށް ހެކިދެ އެވެ‪.‬‬ ‫ޕެނަލްޓީ އޭރިޔާ ތެރޭގައި އެފަދަ ދެވަނައެއް ނެތް ފޯވަޑް‬ ‫ ‬ ‫ވަނީ ފާއިތުވެދިޔަ ހަތް އަހަރު ހަތަރު ކުލަބެއްގައި ހަތް ފަހަރަކު‬ ‫ލީގު ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދައިފަ އެވެ‪ .‬އެއީ އަޔެކްސް‪ ،‬ޔުވެންޓަސް އަދި‬ ‫އިންޓަމިލާނުގެ އިތުރުން ބާސެލޯނާގަ އެވެ‪ .‬މިހެންވެ އޭނާގެ ގޯލުތަކުން‬ ‫މިފަހަރަކީ އޭސީމިލާނުގެ ފަހަރު ކަމަށް ނުވާންވީ އެއްވެސް ސަބަބެއް ނެތެވެ‪.‬‬

‫‪31‬‬


‫ޅ ކުދިން‬ ‫(ކުރީގެ އަދަދާ ގުޅޭ) "އާނ‪ ،‬އަދި މި އުމުރުގައި އިންނާނެ ރަނގަ ު‬ ‫ލިބޭނެ‪ .‬ލޯބި ނުވިޔަސް‪ ،‬އިތުބާރު ހިފޭ ކުއްޖަކާ އިނދެގެން ރަނގަޅު‬ ‫ދިރިއުޅުމެއް ފެށީމަ‪ ،‬މި ހިތާމައަށް ވެސް ލުޔެއް ލިބިދާނެ‪ .‬ނަޖީބުވެސް‬ ‫އަހަރެންގެ މި މަގަށް ހުރަސް އަޅަން މަސައްކަތް ނުކުރޭ!" މި ހުރިހާ ވާހަކަ‬ ‫ދެއްކި އިރުވެސް ރަމީޒުގެ އަޑުގައި ހުރި ތުރުތުރަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް‬ ‫ނާދެއެވެ‪.‬‬ ‫"ދެން ކުރާނެކަމެއް ނެތް! ތިގޮތް ބަދަލު ނުކުރަންޏާ މާލެ ފުރަން‬ ‫ ‬ ‫އަވަށް ތައްޔާރުވޭ! އެބައޮތް މިރޭ ފުރާ ދޯންޏެއް‪ .‬އެކަމަކު އެމީހުން ބާރަ‬ ‫ޖަހާއިރު ފުރާނެ‪ ".‬ހިތާ ދެކޮޅަށް ބުނާ ކަހަލަ ގޮތަކަށް ނަޖީބު ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫"ރަނގަޅީވެސް ތިގޮތް‪ .‬މިހާރު ބޭނުންވަނީ ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް‬ ‫ ‬ ‫މިރަށުން ފުރަން‪ .‬މަގޭ ހިތަށް ދެން ކުޑަވެސް ހަމަޖެހުމެއް ލިބޭނީ މިރަށުގެ‬ ‫ފަސްގަނޑުން ފައި އުފުރައިލެވިގެން ކަންނޭނގެ‪".‬‬ ‫"އާނ‪ ،‬ރަމީޒުގެ ތި ނިންމުމަކަށް ބަދަލެއް ނުގެންނާނެވިއްޔަ‪ .‬ދެން‬ ‫ ‬ ‫އަވަހަށް ގޮސް ދަތުރަށް ހަދާ! އަހަރެން ދޯނީ މީހުންނާ ވާހަކަ ދައްކާނަން‪".‬‬ ‫ނަޖީބު ފޯނު ކަނޑާލައިފި އެވެ‪ .‬ރަމީޒު އިރުކޮޅަކު އިނދެފައި ތެދުވި‬ ‫ ‬ ‫އެވެ‪ .‬ހިނގައިގަތީ ގެއާ ދިމާއަށެވެ‪ .‬ބޭނުންވަނީ ގެއަށް ގޮސް ދަތުރަށް ހަދާށެވެ‪.‬‬ ‫ކިތަންމެ ހިތް ނޭދުނަސް ޝަހާމާ ދޫކޮށްލާފައި މާލެ ދިޔުން ނޫން ގޮތެއް‬ ‫ދެނެއް ރަމީޒަށް އޮތް ކަމަކަށް އޭނާ ގަބޫލެއް ނުކުރެ އެވެ‪ .‬ރަމީޒު އެންމެ‬

‫ނ އެނގިގެން އޭނަ ބަލާ މިއައީވެސް‪ .‬އޭނާ ދާކަށް ބޭނުމެއް ނުވި‪ ".‬ހަފީޒާ‬ ‫"ތިކަ ް‬ ‫ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫"އެކަމަކު އޭނާ އެކަނި ބާއްވާކަށް ނުވާނެ‪".‬‬ ‫ ‬ ‫"ދެން ރަމީޒު އެކަމާ ނުވިސްނާ!" ހަފީޒާ ހިނގައިގަތެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫"އާތި! ފުރަނީ އިނގޭ!" އާތިފާއާ ދިމާއަށް ރަމީޒު އަތް ދިއްކޮށްލި‬ ‫ ‬ ‫އެވެ‪ .‬ސަލާން ކޮށްލުމަށް ޓަކަ އެވެ‪.‬‬ ‫"ބޭނުމެއްނޫން ސަލާން ކުރާކަށް‪ ".‬އާތިފާ ވެސް ހަފީޒާގެ ފަހަތުން‬ ‫ ‬ ‫ހިނގައިގަތެވެ‪.‬‬ ‫ރަމީޒަށް ހުރެވުނީ ހުއްޓުން އަރާފަ އެވެ‪ .‬މިކަމުގައި އޭނާގެ ކުށަކީ‬ ‫ ‬ ‫ކޮބައިބާވަ އެވެ؟ ކުށް ކުރީ ޝަހާ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު ބޮޑުދައިތަ ވެސް އާތިފާވެސް‬ ‫ރުޅިއައީ ރަމީޒު ދެކެ އެވެ‪ .‬މިހެން ވާންވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އާއެކެވެ‪ .‬އެހެން‬ ‫ވެދާނެ އެވެ‪ .‬ޝަހާއަކީ އެމީހުންގެ މީހާ އެވެ‪ .‬ލޭގެ ގުޅުމެވެ‪ .‬އެކުވެރިކަމުގެ‬ ‫ބަދަހިކަމެވެ‪ .‬ރަމީޒަކީ ކާކުހެއްޔެވެ؟ އޮތް ގުޅުމެއް އޮންނާނީ ޝަހާއާ ގުޅިގެން‬ ‫އުޅޭ ދުވަހަކު އެވެ‪ .‬ވަރިކުރުމާއެކު އެ ގުޅުން ކެނޑިގެން ދާނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ރަމީޒަށް ދޫކޮށްލެވުނީ ފުން ނޭވާއެކެވެ‪ .‬އެނާއަށް އެނބުރި‬ ‫ ‬ ‫ބަލައިލެވުނެވެ‪ .‬ހަފީޒާއާއި އާތިފާ ދިޔަ ދިމާއަށެވެ‪ .‬މަގަށް ވެރިވެފައިވާ ރޭގަނޑުގެ‬ ‫އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއަށް އެ މީހުން ވަނީ އޮބިފަ އެވެ‪ .‬މިހާރު އެއިން އެކަކުވެސް‬ ‫ފެންނާކަށް ނެތެވެ‪ .‬ރަމީޒު ހިނގައިގަތީ ގެއަށް ވަނުމަށްޓަކައި ދޮރާ ދިމާއަށެވެ‪.‬‬

‫މުހައްމަދު ގާސިމް‪ ،‬އއ‪ .‬މަތިވެރި‬

‫ވަފާތެރި މަވީމޭ‬ ‫ކަން ބޮޑުވަނީ މާލެ ދިޔުމުން ބައްޕަގެ ކިބައިން ކުރިމަތިވާނެ ސުވާލުތައް‬ ‫ހިތަށް އަރާފަ އެވެ‪ .‬ޝަހާ ބަހައްޓާފައި ދިޔުމުން ވީ ގޮތަކާމެދު ބައްޕަ ސުވާލު‬ ‫ކުރާނޭކަމީ މެންދުރުގެ އިރުފަދައިން ޔަގީންވާ ކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫ކޮންމެ ގޮތެއް ވިޔަސް މިކަން ބައްޕައަށް ވެސް ޖެހޭނީ އަންގާށެވެ‪.‬‬ ‫ކިޔައިދޭށެވެ‪ .‬ޢާއިލާގެ އެހެނިހެން މެންބަރުންނާއި ހުރިހާ ރައްޓެހިންގެ‬ ‫ފަރާތުންވެސް ކުރިމަތިވާނީ ހަމަ އެއްކަހަލަ ސުވާލުތަކެކެވެ‪ .‬އެ ސުވާލުތަކަށް‬ ‫ތެދުބަހުން ޖަވާބު ދޭހާ ހިތްވަރު ރަމީޒަށް ލިބޭނެބާވަ އެވެ‪ .‬ކޮންމެ މީހަކުވެސް‬ ‫ދެކޭނީ ރަމީޒުގެ ފިރިހެންކަމެއް ނެތްކަމަށް ކަންނޭނގެ އެވެ‪ .‬ހުރިހާ މަލާމާތެއް‬ ‫ރައްދުވާނީ ރަމީޒަށް ކަންނޭނގެ އެވެ‪.‬‬ ‫މިކަހަލަ ސިކުނޑި ހާސްކުރާފަދަ ފިކުރުތަކެއްގައި ހުރެ ގެއާ‬ ‫ ‬ ‫ހަމައަށް އާދެވުނު އިރުވެސް ރަމީޒަކަށް ނޭނގުނެވެ‪ .‬އޭނާއަށް ރޭކާލީ‬ ‫ކުއްލިއަކަށް ހަފީޒާގެ މޫނު ފެނުމުންނެވެ‪ .‬ސިހިފައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް ބަލައިލެވުނު‬ ‫އިރު ހަފީޒާ އެގެއިން ނިކުންނަނީ އެވެ‪ .‬ފަހަތުން އާތިފާވެސް ނިކުތެވެ‪ .‬ރަމީޒު‬ ‫މަޑުކޮށްލި އެވެ‪.‬‬ ‫"ބޮޑުދައިތާ! މިރޭ ބާރަ ޖަހާއިރު ފުރަން މި އުޅެނީ‪ .‬ޝަހާ ތިގެއަށް‬ ‫ ‬ ‫ގެންދަންވީނު‪ ".‬ރަމީޒު މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ‪.‬‬

‫‪30‬‬

‫ފޮށްޓަށް އެއްޗެހި އަޅާ ތައްޔާރު ވުމަށެވެ‪ .‬ފޯނު ރިންގުވާންފެށީ އެވަގުތު އެވެ‪.‬‬ ‫ގުޅީ ހަބީބެވެ‪ .‬ރަމީޒު ފޯނު ނެގި އެވެ‪.‬‬ ‫"އޭތް‪ ،‬ކޮބާ ކިހިނެއް ތިހަދަނީ؟ ނަޖީބު ބުނި ޝަހާ ވަރިކޮށްފަ‬ ‫ ‬ ‫ރަށަށް ދާން އުޅޭ ވާހަކަ‪ .‬ތެދެއްތަ؟" ހަބީބު ފުރަތަމަ ވެސް ފެށީ އެވާހަކައެވެ‪.‬‬ ‫"ހަބީބު މިމަގާމުގަ ހުރި ނަމަ ހަދާނީ ކިހިނެއް؟" ރަމީޒު އެހީ‬ ‫ ‬ ‫ހަބީބުގެ ޚިޔާލަކަށެވެ‪.‬‬ ‫"ޖަވާބުދޭން ވަރަށް ދަތި ސުވާލެއް‪ ".‬ހަބީބު ދޫކޮށްލީ ފުން‬ ‫ ‬ ‫ނޭވާއެކެވެ‪.‬‬ ‫"އާނ‪ ،‬މިކަހަލަ ކަމެއް ކުރިމަތި ނުވާ މީހަކަށް‪ ،‬މިކަހަލަ ކަމެއްގައި‬ ‫ ‬ ‫ހުންނާނެ އަސަރެއް އިޙުސާސެއް ހަމަ ނުކުރެވޭނެ‪".‬‬ ‫"އަހަންނަކަށް ވެސް ތިކަހަލަ ކުށަކަށް މާފެއް ނުކުރެވޭނެ‬ ‫ ‬ ‫ކަންނޭނގެ‪ ".‬ހަބީބު މަޑުމަޑުން ބުނެލި އެވެ‪.‬‬ ‫"އެހެންވީމާ އަހަންނަށް މި އެޅޭ ފިޔަވަޅު ގޯހެއް ނޫނެއްނު‪ .‬ދެން‬ ‫ ‬ ‫އެވާހަކަ ބާއްވަމާ‪ .‬ކޮންކަމަކު ތި ގުޅީ؟"‬ ‫"ނަޖީބު ބުނީ މިރޭ ބާރަޖަހާއިރު ދޯނި ފުރާވާހަކަ‪ .‬އެހެންވީމަ‬ ‫ ‬ ‫ތަންކޮޅެއް ކުރިން ދޯންޏަށް އަރަންވާނެއެއްނު‪( ".‬ނުނިމޭ)‬


31


‫ސިޓީ‬ ‫ދެ މީހުންގެ ގުޅުން ނިމިގެން‬ ‫ދިޔައަސް ވާހަކައެއް ބުނެވިދާނެ އެވެ‪.‬‬

‫މަދަރުސާއެއްގެ ދޮރާށި‬

‫މުތް‬

‫ހުޅުވައިދޭ މީހާ އެ ލައްޕައިދެނީ‬ ‫ހުރަގެއެއްގެ ދޮރާއްޓެވެ‪.‬‬

‫އެ ވާހަކައަކީ އަހަރުމެންގެ ގުޅުން‬ ‫ހީނަރުވެ ފަނިވާންޖެހުނީ އަހެރެންގެ‬ ‫ކުށުން ނޫންކަން ޔަގީން ކޮށްދިނުމެވެ‪.‬‬ ‫އަހަންނާމެދު ކުރި ހީތަކަކީ‬ ‫މުޅިން ކުށެއް ކަމަށް ބުނެލުމެވެ‪.‬‬

‫ހަސަނު ގުރާ ވިއްކާ ފިހާރައަކަށް ވަނުމުން ސޭޓު ބުންޏެވެ‪.‬‬

‫އަހަރެން މިވަނީ ތިބާއާ ދުރުގައެވެ‪.‬‬

‫"މިއީ ވަރަށް ފައްކާ ގުރައެއް!"‬

‫އަހަރެންވެސް ބޭނުމީ ހަނދާން‬

‫"ކޮބައި ފައްކާ ގޮތަކީ؟" ހަސަނު ސުވާލު ކުރި އެވެ‪.‬‬

‫އާނުކޮށް ދުރުގައި މަޑުކޮށްލާށެވެ‪.‬‬ ‫އަނެއް ދުނިޔެއަށް ދާށެވެ‪ .‬ތިބާ‬ ‫އަހަރެން ދޫކޮށްލި ފަދައިން‬ ‫އަހެރެން ވެސް ބައިވަރު ކަންކަން‬ ‫ދޫކޮށްލައިފީމެވެ‪.‬‬

‫ސޭޓު ބުނީ އޭނާ ވިއްކާ ގުރާގެ ވާތު ފަޔަށް ދަމައިލުމުން ސަލާމް‬

‫ގަމާރު‬

‫ގޮވައިލާނެ ކަމަށެވެ‪ .‬އަދި ކަނާތު ފަޔަށް ދަމައިލުމުން ގައުމީ ސަލާމް‬ ‫ކިޔައިދޭނެ ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫ހަސަނު ހައިރާން ވެގެން އިރުކޮޅަކު ހުރެފައި ސުވާލު ކުރި އެވެ‪.‬‬ ‫"ތިޔަހެންޏާ މި ގުރާގެ ދެ ފަޔަށް ދަމައިލުމުން ބުނީ ކީކޭ؟"‬ ‫އެވަގުތު ގުރާ ބުންޏެވެ‪:‬‬ ‫"މިހިރަ ގަމާރާ އެވެ! އަހަރެންގެ ދެ ފަޔަށް ދަމައިލުމުން ބަންލައިފައި‬ ‫އަހަރެން ވެއްޓޭނީ ނޫން ހެއްޔެވެ؟"‬

‫ކިރު ބޯކިބާ‬ ‫ބޭނުންވާތަކެތި‬ ‫‪ 3‬ޖޯޑް ހަނޑޫ‬ ‫‪ 3‬ކިބަ ކާށި ކިރު‬ ‫މާ ފެންފޮދެއް‬ ‫ފިނި ފެންފޮދެއް‬ ‫ރާނބާފަތު ފެންފޮދެއް‬ ‫‪ 4‬ޖޯޑް ހަކުރު‬ ‫ހަދާނެ ގޮތް‬ ‫ފުރަތަމަ ހަނޑޫ ފެނުލައްވާށެވެ‪ .‬ދެން ދޮންނަވައިގެން ފުނޑުއްވާށެވެ‪ .‬ކާށިން ހުނި ގާނުއްވާ‬ ‫ކިރު ފެއްލަވާށެވެ‪ .‬ދެން ރާނބާފަތު ފެން ކައްކަވާށެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު ހަނޑުލުފުށާއި ހަކުރާ‬ ‫އެއްކުރައްވާ ރަނގަޅަށް ގިރުއްވާށެވެ‪ .‬ދެން ކިރާއި މާ ފެނާއި ރާނބާފަތު ފެނާއި މިތިން‬ ‫ބާވަތުން ހަ ޖޯޑު އަޅުއްވާށެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު ހިއްލަވަން އުއްދަވާށެވެ‪ .‬ރަނގަޅަށް ރޯފިލާ‬ ‫ހިލުނީމާ ފިއްސަވަން ބޭނުންވާ ތެއްޔެއްގައި ތެޔޮލައްވާ އެހިއްލެވި ފުށްއެތި އޭގެތެރެއަށް‬ ‫އަޅުއްވާށެވެ‪ .‬ރަނގަޅަށް މަތި އޮމާން ކުރެއްވުމަށްފަހު ފިއްސަވަން އުދުން މައްޗަށް‬ ‫އުއްދަވާށެވެ‪ .‬ތެލީގެދަށަށް ކުޑައަލިފާންކޮޅެއް ލައްވާ މައްޗަށްވެސް ކުޑައަލިފާންކޮޅެއް‬ ‫ލައްވާ މަޑުގިނީގައި އިރުކޮޅަކުބަހައްޓަވާފާ ބާލުއްވާށެވެ‪ .‬ކުޑަކޮށް ރަތްކުލަޖަހާލުމުން‬ ‫އެއްމެ ރަނގަޅެވެ‪ -- .‬ދިވެހި ކާނާ އެކަކުން ނަގާފައި���

‫‪32‬‬


‫އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ޓީމެއް އެންޓާރކްޓިކް ހުރަސްކުރަނީ‬ ‫އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ އެކްސްޕްލޯރާރ އިންނާއި މެކޭނިކުންނާއި‬ ‫ ‬ ‫ސައިންސްވެރީންގެ ޓީމެއް އެންޓާރކްޓިކް ކޮންޓިނެންޓް ފައިމަގުގައި‬ ‫ހުރަސްކުރުމަށްޓަކައި އެ ކޮންޓިނެންޓަށް ހިނގައްޖެއެވެ‪" .‬މޫން ރޭގަން‬ ‫ޓްރާންސްއެންޓާރކްޓިކް އެކްސްޕެޑިޝަން" ގެ ނަން ދެވިފައިވާ‬ ‫މި މަޝްރޫޢުގެ މަޤުޞަދަކީ މީގެކުރީން ފައިމަގުގައި ހިނގާފައި‬ ‫އެންޓާރކްޓިކް ހުރަސްކުރެވިފައިނުވާތީ އެކަން އެންމެ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް‬ ‫ކުރާ ބަޔަކަށް ވުމެވެ‪.‬‬ ‫މޫން ރޭގަން މަޝްރޫޢުގައި ޓީމުގެ މެމްބަރުން އެންމެ‬ ‫ ‬ ‫ފުރަތަމަ ދުވަސްކޮޅު ހޭދަކުރާނީ އެންޓާރކްޓިކްގެ ސަރަޙައްދާއި‪،‬‬ ‫ހުރަސްކުރުމުގައި ބޭނުންކުރަން ހަމަޖެހިފައިވާ ރާސްތާ މިދުވަސްކޮޅު‬ ‫އޮތްގޮތް ދިރާސާ ކުރުމުގައެވެ‪ .‬އޭގެ ބޭނުމަކީ ފިނީގެ ސަބަބުންނާއި‪،‬‬ ‫އަދި އެންޓާރކްޓިކާގެ ތަފާތު މާޙައުލުގެ ސަބަބުން ޓީމުގެ މެމްބަރުންގެ‬ ‫ސިއްހަތަށް ކޮށްފާނޭ އަސަރުތަކަކީ ކޮބައިތޯ ބެލުމެވެ‪ .‬އަދި ދަތުރުމަތީގައި‬ ‫ބޭނުންކުރާ ބަޔޯފިޔުލްގެ ސަބަބުން އެންޓާރކްޓިކާގެ މާޙައުލަށް‬ ‫ކުރާނޭ އަސަރުތައްވެސް އެމީހުން ދިރާސާކުރާނެއެވެ‪ .‬ޓީމުގެ ފަރާތުން‬ ‫މައުލޫމާތުދޭ ގޮތުގައި އެމީހުން އުއްމީދުކުރަނީ ހުރަސްކުރުމުގެ ހިނގުން‬ ‫މި އަހަރު ނިމުމުގެ ކުރީން ނިންމައިލެވޭނޭ ކަމުގައެވެ‪.‬‬

‫އެޕަލްއިން އެޗްޕީގެ ކަޕަރޓީނޯ ކެމްޕަސް ގަނެފި‬ ‫އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ އެކްސްޕްލޯރާރ އިންނާއި‬ ‫ ‬ ‫މެކޭނިކުންނާއި ސައިންސްވެރީންގެ ޓީމެއް އެންޓާރކްޓިކް‬ ‫ކޮންޓިނެންޓް ފައިމަގުގައި‬ ‫ހުރަސްކުރުމަށްޓަކައި‬ ‫އެ ކޮންޓިނެންޓަށް‬ ‫ހިނގައްޖެއެވެ‪" .‬މޫން ރޭގަން‬ ‫ޓްރާންސްއެންޓާރކްޓިކް‬ ‫އެކްސްޕެޑިޝަން" ގެ‬ ‫ނަން ދެވިފައިވާ މި‬ ‫މަޝްރޫޢުގެ މަޤުޞަދަކީ‬ ‫މީގެކުރީން ފައިމަގުގައި‬ ‫ހިނގާފައި އެންޓާރކްޓިކް‬ ‫ހުރަސްކުރެވިފައިނުވާތީ އެކަން‬ ‫އެންމެ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކުރާ ބަޔަކަށް ވުމެވެ‪.‬‬ ‫މޫން ރޭގަން މަޝްރޫޢުގައި ޓީމުގެ މެމްބަރުން‬ ‫ ‬

‫އެންމެ ފުރަތަމަ ދުވަސްކޮޅު ހޭދަކުރާނީ އެންޓާރކްޓިކް ެ‬ ‫ގ‬ ‫ސަރަޙައްދާއި‪ ،‬ހުރަސްކުރުމުގައި ބޭނުންކުރަން ހަމަޖެހިފައިވާ‬ ‫ރާސްތާ މިދުވަސްކޮޅު އޮތްގޮތް‬ ‫ދިރާސާ ކުރުމުގައެވެ‪ .‬އޭގެ‬ ‫ބޭނުމަކީ ފިނީގެ ސަބަބުންނާއި‪،‬‬ ‫އަދި އެންޓާރކްޓިކާގެ ތަފާތު‬ ‫މާޙައުލުގެ ސަބަބުން ޓީމުގެ‬ ‫މެމްބަރުންގެ ސިއްހަތަށް‬ ‫ކޮށްފާނޭ އަސަރުތަކަކީ ކޮބައިތޯ‬ ‫ބެލުމެވެ‪ .‬އަދި ދަތުރުމަތީގައި‬ ‫ބޭނުންކުރާ ބަޔޯފިޔުލްގެ ސަބަބުން‬ ‫އެންޓާރކްޓިކާގެ މާޙައުލަށް ކުރާނޭ‬ ‫އަސަރުތައްވެސް އެމީހުން ދިރާސާކުރާނެއެވެ‪ .‬ޓީމުގެ ފަރާތުން‬ ‫މައުލޫމާތުދޭ ގޮތުގައި އެމީހުން އުއްމީދުކުރަނީ ހުރަސްކުރުމުގެ‬ ‫ހިނގުން މި އަހަރު ނިމުމުގެ ކުރީން ނިންމައިލެވޭނޭ ކަމުގައެވެ‪.‬‬


34



Sun Magazine Issue 11