Issuu on Google+

‫ނަމްބަރު‪ 22 ،6 :‬ސެޕްޓެމްބަރު ‪ 2010‬އަގު‪20 :‬ރ‬

‫ޑީއާރް ީޕ‬ ‫އަނދަނީ‬


‫އެޑިޓަރުގެ ނޯޓް‬ ‫އަދަދު‪6 :‬‬

‫އެޑިޓަރު‪:‬‬

‫‪ 22‬ސެޕްޓެމްބަރު‬

‫‪2010‬‬

‫ސިނާން އަލީ‬

‫"ސަން" މަޖައްލާގެ ހަ ވަނަ ޢަދަދަށް ހުރިހާ ކިޔުންތެރިންނަށް ހޫނު‬

‫ ‬

‫މަރުހަބާއެއް ދަންނަވަމެވެ‪" .‬ސަން"ގެ ފަސް ވަނަ ޢަދަދަށް ކިޔުންތެރިން ދެއްވި ހޫނު‬

‫އެގްޒެކެޓިވް އެޑިޓަރުން‪:‬‬

‫ތަރުހީބަށް ޝުކުރު އަދާ ކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫މުހައްމަދު ޝަހީބު‬

‫އެހެން ޢަދަދު ތަކެކޭ އެއް ފަދައިން ފަސް ވަނަ ޢަދަދުގައި ހުރި‬

‫އަހުމަދު ޒާހިރު (ހިރިގާ)‬

‫ލިޔުންތަކަށް ވެސް ވަރަށް މުހިންމު ޚިޔާލުތަކެއް ކިޔުންތެރިންގެ ފަރާތުން ލިބިފައިވެ‬

‫މުހައްމަދު އާމިރު ފަރެސް‬

‫އެވެ‪ .‬ތިޔަ ބޭފުޅުންގެ މި މަޖައްލާ އިތުރަށް އިސްލާހު ކުރަން ރަނގަޅު‪ ،‬ބިނާ‬

‫ޑިޕިއުޓީ އެޑިޓަރު‪:‬‬

‫މުންޑޫ އާދަމް ހަލީމް‬

‫އެސިސްޓެންޓް އެޑިޓަރު‪:‬‬

‫ކުރުވަނިވި ވިސްނުންތަކެއް ހިއްސާ ކުރައްވާފައިވެ އެވެ‪ .‬އެ ފަދަ ބިނާ ކުރުވަނިވި‬ ‫ފާޑުވިދާޅުވުންތަކަށް މަރުހަބާ ކިޔުމަކީ ލިބޭ އުފަލެކެވެ‪ .‬ސަންގެ ކުރިމަގާއި ތަރައްޤީ‬ ‫ގުޅިފައި އޮތީ ކިޔުންތެރިންގެ ޚިޔާލާއި ލަފާގެ މަތީން ގެނެވޭ ހެޔޮ ބަދަލު ތަކެއްގެ‬

‫އަލްއުސްތާޒު އަހުމަދު މާޖިދު‬

‫ލިޔުންތެރިން‪:‬‬

‫ތެރެއިން ކަމާ މެދު އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ސަން ގެ ހަ ވަނަ ޢަދަދު މި ނުކުންނަނީ‬

‫ރާއްޖެ ވަރަށް ބޮޑު ބަދަލަކަށް ކުރިމަތިލާފައިވާ ދުވަސް‬

‫އަބްދުﷲ އަޒްމީން‬

‫ވަރެއްގަ އެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ ބައެއް ރަށްތައް އިދާރީ ގޮތުން‬

‫މުހައްމަދު ގާސިމް‬

‫އެއްކޮށްލުމާ މެދު އެ ރަށްތަކުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި‬ ‫ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގަން ތައްޔާރު ވަމުން‬

‫ކޮލަމިސްޓުން‪:‬‬

‫އަންނަ ދަނޑިވަޅެއްގަ އެވެ‪ .‬މި ބަދަލަކީ ރާއްޖޭގެ‬

‫ސިކުނޑީގެ ތޫފާން‪ :‬ސީނާ އަހުމަދު ޒާހިރު‬ ‫ކެޔޮނިރު‪ :‬މުހައްމަދު ބުޝްރީ‬

‫ކުރިމަގުގެ މުޅި ތަސްވީރު ބަދަލު ވެގެން ދާނެ ކަމެކެވެ‪.‬‬

‫ފަސްމަންޒަރު‪ :‬އަހުމަދު ޒާހިރު (ހިރިގާ)‬

‫އަތޮޅު ތެރޭގެ " ޗާޓު" މުޅީން އެހެން ގޮތަކަށް‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ މާހައުލުން‪ :‬މީމުޒަވިޔަނި‬

‫ކުރެހިގެން ހިނގައިދާނެ ވޯޓަކަށް މި ވޯޓު ވެގެން‬

‫ޑރ‪ .‬ރާޒީގެ އިރުޝާދު‪ :‬ޑރ‪ .‬އަހުމަދު ރާޒީ‬

‫ދިޔުމުގެ ފުރުސަތު އެބަ އޮތެވެ‪ .‬އެހެން ކަމުން މި ވޯޓު‬

‫ދިޔަތިކި‪ :‬އަބްދުﷲ ފާރޫގު ހަސަން‬ ‫ސިއްކަ‪ :‬ސިއްކަގޭ މުހައްމަދު ނަސީމް‬

‫ދެއްވާ އިރު އެ ބޭފުޅެއްގެ ރަށާއި ގައުމުގެ ކުރިމަގަށް ވިސްނަވައި‪ ،‬ވޯޓު ދެއްވުމުގައި‬

‫ދިޔަވަރު‪ :‬މުހައްމަދު އާމިރު ފަރެސް‬

‫ގައުމީ ވިސްނުމެއް ކުރިޔަށް ނެރުއްވުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ‪.‬‬

‫ރަންދެލި‪ :‬މުންޑޫ އާދަމް ހަލީމް‬ ‫ފަންވަތް‪ :‬އިމާދު ލަތީފު‬ ‫ހަވާސް‪ :‬މުހައްމަދު ޝަހީބު‬ ‫ކޮމާކޯޅި‪ :‬ސިނާން އަލީ‬

‫މާކެޓިން‪:‬‬ ‫ސަން އެފްއެމް މާކެޓިން ޓީމް‬

‫ކަލަސަޕެރޭޝަން އެންޑް ޕްރިންޓިން‪:‬‬ ‫ނޮވެލްޓީ ޕްރިންޓާސް އެންޑް ޕަބްލިޝާސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް‬

‫ތިޔަ ބޭފުޅުންގެ މަޖައްލާ މި ފަހަރު މި ނުކުންނަނީ އަނެއްކާ ވެސް އިތުރު‬

‫ ‬

‫ބަދަލު ތަކާ އެކުގަ އެވެ‪ .‬ކިޔާލުން މުހިންމު އިތުރު ދެ ދާއިރާއެއްގެ ލިޔުން މި ފަހަރުގެ‬ ‫އަދަދުގައި ހިމަނާން ފަށާފައި ވާނެ އެވެ‪ .‬އެއީ ޒުވާނުންނަށް އަމާޒު ކޮށްފައިވާ ލޯބީގެ‬ ‫ބަޔަކާއި އައިޓީ ކޮލަމެކެވެ‪ .‬މި ދެބައިގައި ހިމަނާފައިވާ ލިޔުމަކީ ވެސް ކިޔާލުން‬ ‫ބޭނުންތެރި އަދި މުހިންމު މަޢުލޫމާތު ތަކެއް އެކުލެވޭ ލިޔުމެކެވެ‪.‬‬ ‫މި ފަހަރުގެ ޢަދަދުގެ ކަވަރު ސްޓޯރީ އަކީ "ޑީއާރްޕީ އަނދަނީ" އެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫"މިސްކިތް ފަރުމާ ކުރުމާ މެދު އާ ގޮތަކަށް ވިސްނުން" މި މައުޟޫއަށް އަހުމަދު މާޖިދު‬ ‫ލިޔުއްވާފައިވާ މަޒުމޫނަކީ ވެސް ކިޔާލުން މުހިންމު މަޒުމޫނެކެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގެ‬ ‫މަޝްހޫރު ލޮލުގެ ޑޮކްޓަރު ޑރ‪ .‬ޢަބްދުﷲ ޖުނެއިދުގެ "ޑރ‪ .‬ޖުނެއިދުގެ އިރުޝާދު"‬ ‫ކޮލަމާއި ތިޔަ ބޭފުޅުންގެ އެކުވެރި ބުޝްރީގެ " ކެޔޮނިރު" ކޮލަމް މި ފަހަރުގެ ޢަދަދުގައި‬ ‫ވެސް ހިމަނާފައި ވާނެ އެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން ވެސް ޝައުގުވެރި ގިނަ ލިޔުންތަކެއް‬ ‫އެތެރޭގައި ހުންނާނެ އެވެ‪ .‬ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވާށެވެ!‬

‫"ސަން" އަކީ ‪ 14‬ޖުލައި ‪2010‬ން ފެށިގެން "ސަންއެފްއެމްގެ‬

‫ ‬

‫މެނޭޖްމަންޓުގެ ފަރާތުން މަހަކު ދެ ފަހަރު ނެރޭ މަޖައްލާއެކެވެ‪.‬‬ ‫ސަންގެ އިދާރާ‪ :‬ގ‪ .‬ވިޔަވަތި‪ ،‬ކަށިމާ ހިނގުން ‪ /‬މާލެ‬ ‫އީމެއިލް‪sun@sunfmlive.mv :‬‬ ‫ވެބްސައިޓް‪www.sunfm.com.mv :‬‬ ‫ފޯނު‪ ،3312747 :‬ފެކްސް‪3343789 :‬‬

‫ސިނާން އަލީ‬ ‫އެޑިޓަރު‬


‫ޑރ‪ .‬ޖުނައިދުގެ އިރުޝާދު‬

‫ލޮލުރޯގާ އަށް ސަމާލުވުން‬ ‫ލޮލަށް ޖެހޭބަލި ތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ އާންމު އެއް ބައްޔަކީ‬

‫ޖެހިދާނެއެވެ‪ .‬މިވައްތަރުގެ ލޮލުރޯގާ އަކީ އެހާފަސޭހައިން ގައިން ގަޔަށް އަރާ‬

‫ލޮލުރޯގާއެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖެއިން ވެސް ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ލޮލުރޯގާގެ ބަލިފެ‬

‫ލޮލުރޯގާ އެއްނޫނެވެ‪ .‬ބެކްޓީރިއަލް ލޮލުރޯގާ ޖެހުމުން ނުބައިވަސްދުވާ ރީނދޫ‬

‫ ‬ ‫ނެއެވެ‪.‬‬

‫މަޑުލާގޮތްވެއެވެ‪ .‬އަދި ވަރަށް އަވަހަށް ފަރުވާ ނުލިބިއްޖެނަމަ ކަޅު ކަޅި ފޫދިއުން‬

‫ ‬

‫ލޮލުރޯގާ ޖެހެނީ ލޮލުގެ ހުދުކަޅި އައް ވައިރަސް އެއް‪ ،‬ބެކްޓީރިއާ އެއް‬

‫ނުވަތަ ފަންގަސް އެއްގެ އަސަރު ކޮށް ގެންނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ފަދަ ބޮޑުގެއްލުމެއް ލިބުމަކީ ވެސް އެކަށީގެން ވާކަމެކެވެ‪ .‬މިހެންވެއްޖެނަމަ‬ ‫ގިނަފަހަރަށް ލޮލުގެ ފެނުމަށް ބޮޑުބަދަލެއް އައިސްލޯ އަނދިރިވެދާނެއެވެ‪.‬‬

‫އާންމުކޮށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިފެންނަ ބާރަށް ފެތުރޭ ލޮލުރޯގާ އަކީ‬

‫ ‬

‫ފަންގަސް ކިޔާވައްތަރުގެ ޖަރާސީމަކުން ލޮލުރޯގާ ޖެހެނީ‬

‫އެޑެނޯ ވައިރަސް ނަމަކަށް ކިޔާ‪ ،‬ނޭވާ ލުމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ހަށިގަނޑަށް‬

‫މަދުމީހަކަށެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ލޮލަށް ލިބޭގެއްލުން ބޮޑުކަމުން މިއީ އެންމެ‬

‫ވަންނަ ޖަރާސީމެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ‪ .‬ރޯގާ ޖެހުމުން ލޯރަތްވެ‪ ،‬ލޮލުން‬

‫ނުރައްކާތެރި ވައްތަރުގެ ލޮލުރޯގާއޭ ވެސް ދެންނެވިދާނެ އެވެ‪ .‬މިފަދަ‬

‫ފެންއައިސް‪ ،‬މަޑުލައި އަދި ހުދު ކަޅި ދުޅަވާ ގޮތް ވެއެވެ‪ .‬އަދި ލޮލުގެ މަތީ‬

‫ލޮލުރޯގާއެއް ޖެހެނީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމް ކަންފަތިވެފައިވާ މީހުން‪،‬‬

‫ބޮނޑި އާއި ތިރީ ބޮނޑި ދުޅަވުމަކީ ވެދާނެ ކަމެކެވެ‪ .‬ރޯގާ ފެށޭނީ ކުއްލި އަކަށެވެ‪.‬‬

‫ހަކުރުބަލި ކޮންޓުރޯލް ނުވެ ހޮސްފިޓަލްގައި ބާއްވާފައި ތިބޭމީހުން އަދި ގަސްގަހާ‬

‫މިވައްތަރުގެ ލޮލުރޯގާ ޖެހޭމީހުން ހުން އައިސް ކަރުތެރޭގައި ރިއްސާ ގޮތްވެސް‬

‫ގެހީގެ ގޮފިގަނޑެއް ލޮލަށް ވަދެ ހުދުކަޅި ނުވަތަ ކަޅުކަޅި މަށައިގެން ގޮސްފައިވާ‬

‫ވެދާނެއެވެ‪ .‬އަދި ވަރަށް ގިނަމީހުންގެ ކަންފަތް ކައިރީގައި ގޮށްލާނެއެވެ‪ .‬ފުރަތަމަ‬

‫މީހުންނަށެވެ‪ .‬ފަންގަސް ލޮލުރޯގާގެ އަސަރު ކަޅުކަޅިޔަށް ކޮށްފިނަމަ ރަނގަޅު‬

‫ޖެހޭނީ އެއްލޮލަށެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ދެދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި‬ ‫އަނެއް ލޮލަށްވެސް ޖެހިދާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ވައިރަލް ލޮލުރޯގާއަކީ އަވަހަށް ފެތުރޭ‬

‫އަދި ރަގަޅުވާން ދުވަސް ކޮޅެއްނަގާ ބައްޔެކެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫ފަރުވާ ލިބުނަސް ފުރަތަމަ ހަފުތާ ގައި ގޯސްވަމުން‬ ‫ދާހެންހީވެދާނެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ގިނަމީހުން ދެތިން ހަފުތާ‬ ‫ތެރޭގައި އެއްކޮށް ރަގަޅު ވާނެއެވެ‪ .‬ރަގަޅު ވުމުން‬ ‫ލޮލުން ފެންއައުން ކުޑަވެ‪،‬ރަތްކަންކެޑި ހުދުކަޅި އަށް އެރި‬ ‫ދުޅަތިރިވާނެއެވެ‪ .‬ރޯގާޖެހި ރަގަޅުވާ އިރު ލޮލަށް އިތުރު‬ ‫މަސްއަލައެއްދިމާވާ ނީ މަދުމީހަކަށެވެ‪ .‬ބައެއްމީނުންގެ‬

‫ފަރުވާ ނުލިބިއްޖެނަމަ ކަޅު ކަ ިޅ‬ ‫ފޫދިއުން ފަދަ ބޮޑުގެއްލުމެއް ލިބުމަކީ‬ ‫ވެސް އެކަށީގެން ވާކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫މިހެންވެއްޖެނަމަ ގިނަފަހަރަށް ލޮލުގެ‬ ‫ފެނުމަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އައިސް ލޯ‬ ‫އަނދިރިވެދާނެ އެވެ‪.‬‬

‫ކަޅުކަޅި އަށް ފުސްއަރާގޮތްވެ‪ ،‬މަތީ އަދި ތިރީ ބޮޑީ ގެ‬ ‫ދަށުގައި ދުލިފަށެއް ލުމަކީ‬

‫ކަމެކެވެ‪ .‬އެންމެ ފަހުން ރަނގަޅުވާ އިރު ކޮންމެވެސް‬ ‫ވަރެއްގެ ދާއިމީ ފުސްގަނޑެއް ކަޅިޔަށް އަރައި ލޯ‬ ‫އަނދިރި ވުމަކީ ވެސް ވެދާނެކަމެކެވެ‪ .‬މިހެން ދިމާވާ‬ ‫ބައެއް މީހުންނަށް އެންމެ ފަހުގެ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުން‬ ‫ކަޅި ބަދަލުކުރަންވެސް ޖެހިދާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ މީގެ އިތުރުން ތުއްތު ކުދީން އުފަންވާތާ ކައިރީގައި ޖެހޭ‬ ‫ލޮލުރޯގާ އަކީ ވަރަށް އަވަހަށް ފަރުވާ ލިބިގަންނަން‬ ‫ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ‪ .‬މިހެން މިދެންނެވީ ގިނަފަހަރަށް މިފަދަ‬ ‫ލޮލުރޯގާ ޖެހެނީ ވަރަށް އަވަހަށް ލޯހަލާކު ކޮށްލާ ކަހަލަ‬ ‫ބެކްޓީރިއާއެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ވާތީ އެވެ‪ .‬މިކަލަ‬

‫ދިމާވާ ކަމެކެވެ‪ .‬މިހެން އަރާފުސް ކޮޅުފިލާނީ ދުވަސް‬

‫ކޮޅެއްގެ ފަހުންނެވެ‪ .‬ކުރީގައި ދެންނެވުނު ދުލިފަށަކީ ލޮލުގެ ޑޮކްޓަރެއްގެ އެހީގައި‬ ‫ނައްޓާލަންޖެހޭ އެއްޗެކެވެ‪ .‬މިހެން ނުހަދައިފިނަމަ ރޯގާގެ އަލާމާތް ދިގުލައިގެން ގޮސް‬ ‫އެންމެފަހުން ރަނގަޅުވާއިރު ހުދުކަޅީ ގައި ލަކުނެއްލުމަކީ ވެސް ވެދާނެކަމެކެވެ‬ ‫ ‬

‫ކުރުމަކީ ވަރަށް އުނދަގޫ އަދި އެހާމެ ދިގުލައިގެން ދާ‬

‫ވައިރަސް އިންޖެހޭ ލޮލުރޯގާ ޖެހިފައި ހުންނަ ދުވަސްވަރު ރޯގާ‬

‫ލޮލުރޯގާއެއް ޖެހުމުން ރީނދޫ މަޑުލައި އެސްފިޔަތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ތަތްލަވާނެ‬ ‫އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ކޮންމެ ވައްތަރެއްގެ ލޮލުރޯގާއެއް ޖެހުނު ކަމުގައި ވިޔަސް ލޯކައިރި‬

‫ރަނގަޅަށް ސާފުކޮށް އެސްފިޔަތަކުން މަޑުފިލުވަން ޖެހޭނެއެވެ‪ .‬ލޮލަށް ޖެހިފައިވާ‬ ‫ޖަރާސީމެއް ނައްތާލުމުގައި ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުން ފަށާ މަސައްކަތާއި‬

‫ފެތުރިގެންދިޔަ ނުދިނުމަކީ ވަކިވަކި ފަރުދުންގެ އަދި ރޯގާޖެހި ފައިވާ ކުދިންގެ‬

‫އަޅުގަނޑުމެން ލޮލަށް އަޅާބޭހުގެ އަސަރު އޭގެފުރިހަމަ ގޮތުގައި ކުރާނީ‬

‫ބެލެނިވެރީންގެ ޒިންމާ އެކެވެ‪ .‬މިހެން މިދެންނެވީ ރޯގާ ޖެހިފައި ހުންނައިރު ގޭގައި‬

‫އޭރުންނެވެ‪.‬‬

‫މަޑުކޮށްލުމާއި ސްކޫލް‬

‫ކުދިން ސްކޫލަށް ނުފޮނުވުމަކީ ރޯގާ‬

‫ފެތުރުނަ ނުދިނުމަށް‬

‫ކުރެވިދާނެ މުހިންމު ކަމެކެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން ޖަލު‪ ،‬ހޮސްޓެލް ފަދަ ގައިގޯޅިކޮށް‬

‫ ‬

‫ލޮލުރޯގާ ޖެހުމުން އަމިއްލައަށް ބޭސްނުކުރައްވައި ލޮލުގެ ޑޮކްޓަރަކަށް‬

‫ދައްކަވަމާ ހިންގަވާށެވެ‪ .‬މިހެން ހައްދަވަންޖެހެނީ ލޮލަކީ ކުޑަނަމަވެސް‪ ،‬ނުހަނު‬

‫މީހުން އުޅެން ޖެހޭ ތަންތަނުގައި ރޯގާޖެހިފައި ތިބޭމީހުން ރޯގާގެ އަލާމާތް ތައް‬

‫މުހިންމު ގުނަވަނަކަށް ވެފައި ހަމަލޮލުން ބަލާއިރު ޖެހިފައިވަނީ ކޮންވައްތަރެއްގެ‬

‫ކެނޑެންދެން އެކަހެރި ކޮށްފައި ބައިތިއްބުމަކީ ބުއްދިވެރި ކަމެކެވެ‪ .‬އަދި ތުވާލި‬

‫ލޮލުރޯގާ އެއްކަން ފާހަގަ ނުކުރެވޭނެތީއެވެ‪ .‬އެކަމުގެ އަސްލު ދެނެނުގަނެ ލޮލަށް‬

‫ބާލީސް ފަދަ ތަކެތި ވަކިން ގެންގުޅުމާއި ލޯ ފޮހެން ރުމާލުގެ ބަދަލުގައި ޓިޝޫ‬

‫އަޅާބޭހެއްގެ ސަބަބުން ލޮލަށް ގެއްލުމެއް ލިބުމަކީވެސް އެކަށީގެންވާ ކަމަކަށް‬

‫ކަރުދާސް ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ‪ .‬މިފަދަ ކަރުދާސް ބިންމައްޗަށް ނުވަތަ ގޭތެރެއަށް‬

‫ވާތީއެވެ‪.‬‬

‫އެއްލާ ނުލާ މަތިޖެހޭ ކަހަލަ ކުނިއަޅާ އެއްޗަކަށް އެއްލައިލަމާ ތޯއެވެ‪ .‬ސްކޫލް‬ ‫ތަކުގެ ޓީޗަރުން ވެސް މިކަމަށް ފަރުވާތެރިވެ ލޮލުރޯގާ ޖެހި ލޯރަތްވެފައި ހުރި‬ ‫ކުއްޖަކު ސްކޫލަށް އަތުވެއްޖެނަމަ އެކުއްޖެއްގެ ބެލެނިވެރިއަކާ ގުޅުއްވައިގެން ކުއްޖާ‬ ‫ޑޮކްޓަރެއްގެ ކައިރި އަށް ފޮނުވާދެއްވުމަކީ ރޯގާ ފެތުރިގެންދިޔަ ނުދިނުމަށް އެޅިދާނެ‬ ‫ވަރަށް މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬

‫ބެކްޓީރިއާއޭ މިކިއާވައްތަރުގެ ޖަރާސީމެއްގެސަބަބުން ވެސް ލޮލުރޯގާ‬

‫‪5‬‬


‫ޞަލާޙުއްދީނުލް އައްޔޫބީގެ ހަޔާތްޕުޅު ‪6‬‬

‫ސަލީބީ ހަނގުރާމައި ެގ‬ ‫އަސްލާއި ސިއްރުތައް‬ ‫އަލްއުސްތާޛު އަޙުމަދު މާޖިދު‬ ‫މުސްލިމް ސަލްޖޫޤީންނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރުމަށްޓަކައި‬ ‫ ‬ ‫ޔޫރަޕުގެ ލަޝްކަރެއް ފޮނުވައިދިނުން އެދިވަޑައިގެން ރޯމުގެ ޕޯޕަށް‬ ‫ބައިޒެންޓައިން ދައުލަތުގެ ރަސްގެފާނު އެލެކްސިއަސް ކޮމްނީނަސް‬ ‫ސިޓީފުޅެއް ފޮނުއްވިކަމަށް ބުނެވޭ ބުނުމަކީ ދޮގު ދަޢުވާއެކެވެ‪ .‬މި ނުކުތާއާ‬ ‫ބެހޭގޮތުން އިސްވެދިޔަ ބާބުގައި ވާނީ ވާހަކަދެއްކިފައެވެ‪ .‬މި ހިސާބުން‬ ‫އަޅުގަނޑު ބަލާލާނީ ޤުދުސްއަށް ޒިޔާރަތްކުރަން ޔޫރަޕާއި ކްރިސްޓިއަން‬ ‫ދުނިޔޭގެ އެހެން ސަރަހައްދުތަކުން އަންނަ ކްރިސްޓިއަނުންނަށް މުސްލިމުން‬ ‫އަނިޔާވެރިވިކަމަށް ކުރެވޭ ދަޢުވާއަށެވެ‪ .‬ހުޅަނގުގެ މުއައްރިޚުން ބުނާގޮތުގައި‬ ‫މުސްލިމުންނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ފަށަން ކެތަލިކް ޕޯޕް ނިންމެވުމުގެ‬ ‫ދެވަނަ ސަބަބަކީ ކްރިސްޓިއަން ހައްޖާޖީންނަށް މުސްލިމުން ކުރަމުން‬ ‫ގެންދިޔަ އަނިޔާތަކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ތާރީޚުގެ ސަފުހާތައް ހެކިދެނީ މި‬ ‫ދައުވާއަކީވެސް ބައިޒެންޓައިން ދަރުބާރުން ކެތަލިކް ޔޫރަޕުގެ އެހީއަށް‬ ‫އެދުނުކަމަށް ކުރެވޭ ދައުވާފަދަ ދޮގު ދައުވާއެއް ކަމުގައެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ކްރިސްޓިއަން ޙައްޖާޖީން‬

‫ޖެރޫސަލަމް ނުވަތަ ޤުދުސް ޝަރީފާއި އެ ޝަހަރުގެ ވަށައިގެންވާ‬ ‫ ‬ ‫ބިންތަކަކީ ކްރިސްޓިއަނުންގެ ގާތުގައިވެސް މުޤައްދަސް ބިންތަކެވެ‪ .‬ޢީސާ‬ ‫ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދުނިޔަވީ ޙަޔާތްޕުޅު އެ ބިންތަކުގައި ވެއަތުކުރައްވާފައި‬ ‫ވާތީއެވެ‪ .‬ކްރިސްޓިއަނުން ޤަބޫލުކުރާގޮތުގައި ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް‬ ‫ޞަލީބަށް އެރުވުމަށްފަހު‪ ،‬އެކަލޭގެފާނުގެ ހަށިކޮޅު ފަސްދާނުވެޑުވިފައިވަނީ‬ ‫ޤުދުސްގައި ހުންނަ މުޤައްދަސް މަޤުބަރާގައެވެ‪ .‬އަދި އެކަލޭގެފާނު‬ ‫ޞަލީބަށް އެރުވުނުތާ ތިން ދުވަސް ފަހުން އުޑަށް އުފުއްލެވުނީވެސް އެ‬ ‫ތަނުންނެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މުޤައްދަސް މަޤުބަރާ ވެފައިވަނީ ކްރިސްޓިއަން‬ ‫ދީނުގެ އެންމެ މުޤައްދަސް ބިނާ ކަމުގައެވެ‪ .‬ޢީސާ ޢަލައިހިއް ސަލާމްގެ‬ ‫ޙަޔާތްޕުޅަށްފަހު‪ ،‬ފަހުގެ ދައުރެއްގައި ޗާރޗް އޮފް ދަ ހޯލީ ސެޕަލްކަރ‬

‫‪6‬‬

‫ނުވަތަ މުޤައްދަސް މަޤުބަރާގެ ފައްޅި ބިނާކުރެވުނީ މަޤުބަރާ ފައްޅީގެ ތެރެއަ ް‬ ‫ށ‬ ‫ވާ ގޮތަށެވެ‪ .‬މުސްލިމުން ކަޢްބަތުﷲ ގެފުޅަށް ލޯބިކޮށް އިޙުތިރާމުކުރާ ފަދައިން‬ ‫ކްރިސްޓިއަނުން އެ ފައްޅިއަށް ލޯބިކޮށް އިޙުތިރާމުކުރެއެވެ‪ .‬ޤުދުސްއާއި ޤުދުސްގެ‬ ‫ވަށައިގެން އޮންނަ ސަރަޙައްދުތަކަށް ޙައްޖާޖީންގެ ގޮތުގައި ޒިޔާރަތްކުރުމަކީ ވަރަށް‬ ‫ކުރީއްސުރެ ކްރިސްޓިއަނުންގެ ތެރޭގައި އޮތް އާދައެކެވެ‪ .‬ވަކިން ޚާއްސަކޮށް‬ ‫މުޤައްދަސް މަޤުބަރާގެ ފައްޅިއަށް ޒިޔާރަތްކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް އެތައް‬ ‫ހާސް ކްރިސްޓިއަނުން އެތައް ހިސާބެއްގެ ދުރުން ދަތުރުކުރެއެވެ‪ .‬މިކަމާ ބެހޭގޮތުން‬ ‫'ދި އޮކްސްފޯރޑް ހިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމް' (‪)The Oxford History of Islam‬‬ ‫ގައި ޖޭން އެލް‪ .‬ސްމިތު ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ‪.‬‬ ‫"މީލާދީން ހަތަރުވަނަ ޤަރުނުގައި ރޯމަން ޝަހެންޝާހިއްޔާގައި‬ ‫ ‬ ‫ކްރިސްޓިއަން ދީން ފެތުރިގެން ދިޔުމަށްފަހު‪ ،‬އިރުމައްޗަށް ޙައްޖުވުމަށް އައުމުގެ އާދަ‬ ‫ޔޫރަޕުގެ ކްރިސްޓިއަނުންގެ މެދުގައި ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ‪ .‬ކުރެވޭ ފާފަތަކުގެ ކައްފާރާ‬ ‫އަދާކުރުމުގެގޮތުން ޖެރޫސަލަމަށް އައިސް މުޤައްދަސް މަޤުބަރާއަށް ޙައްޖުވުމަކީ ވަރަށް‬ ‫މުހިއްމުކަމެއްކަމަށް ޔޫރަޕުގެ ފައްޅިތަކުން ޢާއްމުންނަށް ވިސްނައިދިނެވެ‪ .‬ޤުދުސްގައި‬ ‫ކްރިސްޓިއަން ޙައްޖާޖީންނަށްޓަކައި މުސާފިރުޚާނާއެއް އެޅުމާ ބެހޭގޮތުން ޚަލީފާ‬ ‫ހާރޫނު އައްރަޝީދާއި‪ ،‬ޔޫރަޕުގެ ކެތަލިކުންގެ ޝަހެންޝާހު ޝާރްލްމޭނާ ދެބޭފުޅުންގެ‬ ‫ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމަކީ އެއިރުވެސް ޔޫރަޕުން ފަލަސްޠީނަށް ގިނަ ޢަދަދެއްގެ‬ ‫ޙައްޖާޖީން ޒިޔާރަތްކުރާކަމުގެ ހެއްކެކެވެ‪ .‬ހާރޫނު އައްރަޝީދުގެ ޒަމާނަށްފަހު ދެން‬ ‫އައި ޤަރުނުތަކުގައި ކްރިސްޓިއަން ޙައްޖާޖީންގެ ޢަދަދުއައީ އިތުރުވަމުންނެވެ‪ .‬ގިނަ‬ ‫މީހުންނަކީ ދީނަށްޓަކައި‪ ،‬ޤުދުސްގައި ހުންނަ މުޤައްދަސް ތަންތަނަށާއި ވަށައިގެންހުރި‬ ‫ސަރަޙައްދުތަކަށް ޒިޔާރަތްކޮށްލުމުގެ މަޤުޞަދުގައި އަންނަ މީހުންނެވެ‪ .‬އެބައިމީހުން‬ ‫ޤަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އެއީ ދީނީގޮތުން ހެޔޮކަން ބޮޑުވެގެންވާ ޢަމަލެކެވެ‪ .‬ވަރަށް ގިނަ‬ ‫ފަހަރު ބޮޑެތި ބޮޑެތި މާތް މީހުން އެބައިމީހުންނަށް ތަބާވާ އެތައް ބަޔަކު ގޮވައިގެން‬ ‫ޖަމާޢަތް ޖަމާޢަތުގައިވެސް އާދެއެވެ‪ .‬އެއީ ޖަމާޢަތް ހަދައިގެން އައުމުން ސަލާމަތާމެދު‬ ‫އިތުބާރު ބޮޑުވާތީއެވެ‪ ... .‬ބައެއް ފަހަރު ޙައްޖާޖީން ޔޫރަޕުން ފަލަސްޠީނަށް‬ ‫އަންނަނީ ކަނޑުމަގުންނެވެ‪ ،‬ނަމަވެސް ގިނަ މީހުންގެ ރާސްތާއަކީ އިރުމަތީ ޔޫރަޕާއި‪،‬‬ ‫ބައިޒެންޓައިން ދައުލަތުގެ ސަރަޙައްދުތަކާއި‪ ،‬އެނަޓޯލިޔާއާއި‪ ،‬ޝާމްކަރައިގެ ހުޅަނގު‬ ‫ސަރަޙައްދުތައް ހުރަސްކޮށް ދަތުރުކުރެވެން އޮންނަ އެއްގަމު މަގުތަކެވެ‪".‬‬


‫ ‬

‫ތާރީޚުގެ ތެރެއަށް އަވަސް ކަޅިއެއް‬

‫ކްރިސްޓިއަން ޙައްޖާޖީންނަށް މުސްލިމުން އަނިޔާވެރިވިކަމަށް‬ ‫ ‬ ‫ކުރެވޭ ދަޢުވާއަށް ދެން ބަލާލަމާ ހިންގަވާށެވެ! މި ދަޢުވާގެ‬ ‫ދޮގުކަން ސާބިތުވަނީ ޤުދުސްގެ ތާރީޚަށް ނަޒަރު ހިންގައިލުމުންނެވެ‪.‬‬ ‫ކްރިސްޓިއަނުންނާއި މުސްލިމުން ޤުދުސްގައި ވެރިކަންކުރި ދެ‬ ‫ދައުރުގައި އެ ޝަހަރާއި ޝަހަރުގެ އަހުލުވެރީންނާމެދު ދެބައިމީހުން‬ ‫މުޢާމަލާތުކޮށްފައިވާ ގޮތް ބަލައިލުމުންނެވެ‪ .‬ޤުދުސްއަކީ ޞަލީބީ‬ ‫ހަނގުރާމައިގެ ވާހަކައިގެ އެންމެ މުހިއްމު މަރުކަޒޭ ދެންނެވިއަސް‬ ‫ދޮގަކަށް ނުވާނެއެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މި މަޤާމުގައި ޤުދުސްގެ ތާރީޚު‬ ‫ކުރުގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްލުމަކީ މުނާސިބު ކަމެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑު‬ ‫ދެކެމެވެ‪.‬‬ ‫މުސްލިމުން އަލްޤުދުސް ނުވަތަ ބައިތުލްމަޤްދިސް އެވެ‬ ‫ ‬ ‫ކިޔާ ޝަހަރު ބިނާކުރީ ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ހަތަރުހާސް‬ ‫އަހަރު ކުރީން‪ ،‬ފަލަސްޠީނުގެ އަޞްލު ވަޒަންވެރީން ކަމުގައިވާ‬ ‫ކަންޢާނީންނެވެ‪ .‬އެމީހުން އެ ޝަހަރަށް ދިން ނަމަކީ 'އުރޯސަލެމް'‪،‬‬ ‫ނުވަތަ 'ޔޫރްޝަލީމް' އެވެ‪ .‬ޢިބްރީންނާއި ބަނީ އިސްރާއީލުން‬ ‫އޫރްޝަލީމަށް އައީ މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދުވަސްވަރަށް‬ ‫ފަހުގައެވެ‪ .‬އެއީ ކަންޢާނީން އެ ޝަހަރު ބިނާކޮށްގެން އެ ޝަހަރުގައި‬ ‫އުޅޭތާ ތިން ހާސް އަހަރު ފާއިތުވެގެން ދިޔަ ފަހުންނެވެ‪ .‬ބަނީ‬ ‫އިސްރާއީލުން އެ ޝަހަރު ފަތަޙަކޮށްގެން އެބައިމީހުންގެ ފުރަތަމަ‬ ‫މުލޫކިއްޔާ އެ ޝަހަރުގައި ޤާއިމުކުރިއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އެ މުލޫކިއްޔާ‬ ‫ދެމިއޮތީ އެންމެ ‪ 415‬އަހަރުގެ މުއްދަތަށެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު ބާބިލީން‬ ‫އޫރްޝަލީމް ފަތަޙަކޮށް‪ ،‬އެ ޝަހަރުންނާއި މުޅި އެ ސަރަޙައްދުން ބަނީ‬ ‫އިސްރާއީލުން ބޭރުކުރިއެވެ‪ .‬އެއީ ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ‪580‬‬ ‫އަހަރު ކުރީންނެވެ‪ .‬އޭގެ ފަހުން‪ ،‬ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ‪516‬‬ ‫އަހަރު ކުރީން ފާރިސީން އޫރްޝަލީމް ފަތަޙަކުރުމަށްފަހު ޔަހޫދީން އަނބުރާ އެ‬ ‫ޝަހަރަށް އައުމުގެ ފުރުސަތު ދިނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ޔަހޫދީން ޝަހަރުގައި އުޅެމުން‬ ‫ގެންދިޔައީ ފާރިސީ އަމްބަރާތޫރިއްޔާގެ ރައްޔިތުންގެ ގޮތުގައެވެ‪ .‬ޝަހަރުގެ ވެރީންގެ‬ ‫ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ‪ .‬ޝަހަރުގެ ވެރިކަން ދެން ފިރުކައިގަތީ އެލެގްޒެންޑަރ ދަ‬ ‫ގްރޭޓްގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ޔޫނާނީންނެވެ‪ .‬އެއީ ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ‪312‬‬ ‫އަހަރު ކުރީންނެވެ‪ .‬ޔޫނާނީންގެ ބާރުގެ ދަށުގައި ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ‪164‬‬ ‫އަހަރު ކުރިއާ ޖެހެންދެން އޫރްޝަލީމް އޮތެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ޔަހޫދީން‬ ‫ބަޣާވާތެއް ކޮށް‪ ،‬ޝަހަރުގެ ވެރިކަން އަތުލިއެވެ‪ .‬ޤަރުނެއްހައި ދުވަހު އެމީހުން‬ ‫ޝަހަރުގައި ބާރު ހިންގިއެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު އޫރްޝަލީމް ހިފީ މަޝްހޫރު ރޯމަނުންނެވެ‪.‬‬ ‫އެއީ ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް ދުނިޔެއަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ‪ 63‬އަހަރު ކުރީންނެވެ‪.‬‬ ‫ރޯމަނުންގެ ވެރިކަމުގައި ޔަހޫދީން ތިބެން ޖެހުނީ އަޅުންނާ އެއް‬ ‫ދަރަޖައެއްގައެވެ‪ .‬ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް ދުނިޔެއަށް ވަޑައިގެން‪ ،‬އެކަލޭގެފާނުގެ‬ ‫ނަބީކަމުގެ ދައުރު ވެއަތުވެގެން ދިޔައީވެސް އޫރްޝަލީމުގެ ވެރިކަން ރޯމަނުންގެ‬ ‫އަތްމަތީގައި އޮވެއެވެ‪.‬‬ ‫ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދުވަސްވަރުވެސް ޔަހޫދީން ދޭތެރެދޭތެރެއިން ރޯމަނުންގެ‬ ‫ވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ބަޣާވާތްތެރި ޙަރަކާތްތައް ހިންގަމުން ގެންދިޔައެވެ‪ .‬ޢީސާ‬ ‫ޢަލައިހިއްސަލާމަށް ތަބަޢަވީ މުސްލިމުންވެސް ވެގެންދިޔައީ ރޯމަނުންގެ ދުޝްމަނުން‬ ‫ކަމުގައެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އެއީ މަދު ޢަދަދެއްގެ ބަޔަކަށް ވާތީ‪ ،‬ރޯމަނުންނާ‬ ‫ދެކޮޅު ޙަރަކާތްތަކުގެ މުގުލުގައި ތިބީ ޝަހަރުގައި ބައިގިނަ ޔަހޫދީންނެވެ‪ .‬މި‬ ‫ޙަރަކާތްތަކުގެ ނަތީޖާއަކީ ދެ ފަހަރެއްގެ މަތީން ރޯމަނުން އޫރްޝަލީމް ތަޅައި‬ ‫ސުންނާފަތި ކުރުމެވެ‪ .‬ޚާއްސަކޮށް ޝަހަރުގެ ޔަހޫދީ އާބާދީތަކާއި ޔަހޫދީންގެ‬ ‫މުޤައްދަސް ބިނާތައް ނެއްތައިލުމުގެ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރުމެވެ‪ .‬މި ދެންނެވި‬ ‫ދެ ފަހަރުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ފަހަރު އައީ ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ‪70‬‬ ‫އަހަރު ފަހުން‪ ،‬ރޯމަން ޖެނެރަލް ޓައިޓަސްގެ ވެރިކަމުގައެވެ‪ .‬އޭނާ ރޯމަނުންގެ‬ ‫ލަޝްކަރަކާއިގެން ވަޑައިގެން އޫރްޝަލީމް ޙިސާރުކުރައްވައި ޝަހަރުގެ ބޮޑުބައެއް‬

‫ހެޑްރިއަންގެ ވެރިކަމުގައި އޫރުޝަލީމުން ޔަހޫދީން ބޭރުކުރެވުނު ހާދިސާއާމެދު‬ ‫‪ 15‬ވަނަ ގަރުނުގެ ކުރެހުންތެރިއަކު ކުރަހާފައިވާ ތަސްވީރެއް‬ ‫ހަލާކު��ޮށްލެއްވިއެވެ‪ .‬ޔަހޫދީ އާބާދީގެ ބޮޑުބައެއް ޤަތުލުކުރައްވައި‪ ،‬ޝަހަރުގައި‬ ‫ހުރި ޔަހޫދީންގެ ބޮޑު ފައްޅި ސުންނާފަތިކޮށްލިއެވެ‪' .‬ޓެމްޕަލް މައުންޓް'‬ ‫އެވެ ކިޔޭ އުސް ބިމުގައި ހުރި އެ ފައްޅިއަކީ ދާއޫދު ޢަލައިހިއްސަލާމާއި‬ ‫ސުލައިމާން ޢަލައިހިއްސަލާމާއި ދެބަފައިކަލުންގެ ދައުރުގައި ކުރެވިފައިވާ‬ ‫ބިނާއެކެވެ‪ .‬ޝަހަރުގައި ހުރި ޔަހޫދީންގެ އެންމެ މުޤައްދަސް ބިނާއަކީ އެއެވެ‪.‬‬ ‫މި ޙާދިސާ ހިނގިތާ ފަންސާހަކަށް އަހަރު ފަހުން‪ ،‬ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ‬ ‫‪ 125‬ނުވަތަ ‪ 135‬އަހަރު ފަހުން ރޯމަން ޝަހެންޝާހު ހެޑްރިއަންގެ‬ ‫ވެރިކަމުގައި ރޯމަނުންގެ ލަޝްކަރެއް އަނެއްކާވެސް އޫރްޝަލީމަށް އެރިއެވެ‪.‬‬ ‫އަދި ޝަހަރުގެ ޔަހޫދީންގެ އާބާދީގެ ބޮޑުބައެއް ކަތިލައި‪ ،‬ބާކީ ތިބި ބަޔަކު‬ ‫ޝަހަރުން ބޭރުކޮށް ރޯމަނުންގެ ވެރިކަމުގެ ތަފާތު ސަރަޙައްދުތަކަށް‬ ‫ފައްސައިލިއެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު ހެޑްރިއަންގެ އަމުރުފުޅަށް ޝަހަރުގެ ނަންވެސް‬ ‫އެއިލިއާ ކެޕިޓަލީނާ އަށް ބަދަލުކުރެވުނެވެ‪ .‬އެއިރުއްސުރެ ރޯމަނުން‪ ،‬އަދި‬ ‫ރޯމަނުންގެ ކްރިސްޓިއަން ދީނަށް ވަނުމަށްފަހުގައި ކްރިސްޓިއަނުން އެ‬ ‫ޝަހަރަށް ކިޔައިއުޅުނު ނަމަކީ އެއިލިޔާ‪ ،‬ނުވަތަ އީލިޔާއެވެ‪ .‬ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ‬ ‫ޢަންހުގެ ޚިލާފަތުގައި މުސްލިމުން ޤުދުސް ފަތަޙަކުރިއިރުވެސް އެ ޝަހަރުގެ‬ ‫ޢާއްމު ނަމަކީ އީލިޔާއެވެ‪ .‬އެ ޝަހަރަށް "ބައިތުލް މަޤްދިސް" ނުވަތަ‬ ‫"އަލް ޤުދުސް ޝަރީފް" މި ލޮބުވެތި ނަމުން ނަންދިނީ މުސްލިމުންނެވެ‪.‬‬ ‫އެ ޝަހަރަށް އިޙްތިރާމާއި ލޯތްބާއި ކަމޭހިތުން ދިން ފުރަތަމަ ބަޔަކީ‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬ ‫‪7‬‬


‫ދިޔަ ތިކި‬

‫އަބްދުﷲ ފާރޫގު ހަސަން‬

‫ނަރަކައިން ސަލާމަތްވާށެވެ‬ ‫"ކައުސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަ ސައްލަމަ‬

‫ ‬

‫ޙަދީޘުކުރެއްވިއެވެ‪ .‬ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ތިމާގެ މޫނު ނަރަކައިން‬ ‫ސަލާމަތްކުރެވޭނެ ކޮންމެ މީހަކު އެކަން ކުރާހުށިކަމެވެ‪ .‬ކަދުރުއޮށަކުން‬ ‫ކަމުގައި ވިޔަސް ވެހެވެ‪ .‬އެ‬ ‫މިންވަރުވެސް ލިބިފައިނުވާ މީހާ ހެޔޮ‬ ‫ބަހަކުން ވިޔަސް ތިމާގެ ނަފުސު‬ ‫ނަރަކައިން ސަލާމަތްކުރާށެވެ‪ .‬އެހެނީ‬ ‫އިންސާނާގެ ޢަމަލުތަކަށް މާތްﷲ‬ ‫ގެ ޙަޟުރަތުން ދިހަ ގުނައަށް ދަރުމަ‬ ‫ލިބޭނެއެވެ‪".‬‬ ‫ ‬

‫އިތުރު ސާހިބާގެ މި‬

‫ފެނިފައި އާޚިރަތް ދުވަހުން ތިމާ ސަލާމަތަށް އެދުންވެރިވާނެ މިންވަރު ހަނދާނަށް‬ ‫އާދެއެވެ‪ .‬އޭނާގެ ހިތުގައި އުފެދޭ އިހުސާސުގެ ވަރުގަދަކަމުން އޭނާގެ ލޮލުން‬ ‫ކަރުނައިގެ ތިކިތައް އޮހޭން ފަށައެވެ‪ .‬އޭނާ އޭނާގެ ޖީބުން ލާރިކޮޅެއް ނަގައިފައި‬ ‫އެ ސަލާންޖަހާ މީހާއަށް ދިއްކޮށްލައެވެ‪.‬‬

‫"‬

‫"ހައްދަވައި ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާކޮ! މި‬

‫މާތްﷲ ދެކެވޮޑިގަތުން އެދިވޮޑިގަންނަވަނީ‬

‫ނަރަކައިން ސަލާމަތްވުމަށް އޭނާގެ ހިތުގައި‬

‫ބަސްފުޅުގެ މުރާދަކީ ކަދުރުއޮށެއް‬ ‫ޒާތުގައި ނަރަކައިގެ އަލިފާނުން‬

‫ސަބަބުން އޭނާގެ ހިތުގައި އުފެދޭ ތެޅުމެވެ‪.‬‬

‫ވާ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ‪ .‬މާތްﷲ‬

‫އޭނާގެ ނަފުސުގައި އުފެދޭ ބޭޤަރާރުކަމުގެ‬

‫ސަލާމަތްވުމުގެ ސަޓިފިކެޓަކަށް‬ ‫ގެ ޙަޟުރަތުގައި އަގުހުރި ކަމަކަށް‬ ‫ވަނީ އެކަލާނގެ އަޅެއްގެ ފަރާތުން‬ ‫މި ބާވަތުގެ ޢަމަލުތައް ހާމަވެގެންދާ‬ ‫ބޭޤަރާރުކަމުގެ ޙާލަތެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫މާތްﷲ ދެކެވޮޑިގަތުން‬

‫އެދިވޮޑިގަންނަވަނީ އިންސާނާ‬ ‫ނަރަކަޔާމެދު ވިސްނައިލުމުން‬ ‫އެ ނަރަކައިން ސަލާމަތްވުމަށް‬

‫އަޅާގެ މި ނިކަމެތި ހޭދަ މި އަޅާގެ ކިބައިން‬ ‫ޤަބޫލުކުރައްވާނދޭވެ! މި އަޅާ އާޚިރަތުގެ‬

‫އިންސާނާ ނަރަކަޔާމެދު ވިސްނައިލުމުން އެ‬ ‫އުފެދޭ ވަރުގަދަ އެދުންވެރިކަމެވެ‪ .‬އެކަމުގެ‬

‫ނުވަތަ ހެޔޮ ބަހަކީ ޚުދު އޭގެ‬

‫އަޅާގެ އަތުގައި މިނޫން އެއްޗެއް ނެތެވެ‪ .‬މި‬

‫ޢަޒާބުން ސަލާމަތް ކުރައްވާނދޭވެ!" މިފަދަ‬ ‫އިޚުލާސްތެރި ދުޢާތަކާ އެކުގައެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫މީހަކު ދިޔައިރު އޭނާގެ ނިކަމެތި އަޚާއަށް‬ ‫ދީފާނެ އެއްވެސް އެއްޗެއް އެ ވަގުތު އޭނާގެ‬ ‫އަތަކު ނެތެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އޭނާއަކީ ފުރުޞަތެއް‬ ‫ލިބޭ އިރަށް އޭނާގެ އަޚުންނަށްޓަކައި ހެޔޮ‬ ‫ދުޢާކުރާ މީހެކެވެ‪ .‬ހެޔޮ އެދުމުގެ ބަސްތައް‬ ‫ބޭނުންކުރާ މީހެކެވެ‪ .‬އޭނާގެ ދުލަކުން‬

‫ޙާލަތެވެ‪ .‬އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެގޮތުން އޭނާ‬

‫ކިބުރުވެރިކަމުގެ ބޮޑާ ބަސްތަކެއް ބޭރެއް‬

‫ނަރަކައިން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި އޭނާއަށް‬ ‫ކުރެވޭން ހުރި ކޮންމެ ކަމެއް ކުރަމުން ގެންދާ‬

‫ނުކުރެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ބޭރުވަނީ މާތްﷲ އަށް ބިރުވެތިވުމުން‬

‫މަންޒަރެވެ‪.‬‬

‫ފެންވަރައިގެންނެވެ‪ .‬ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް އޭނާ‬ ‫ބޭނުންކުރާނީ ޢަދުލު އިންޞާފު ލާޒިމުކުރާ‬ ‫ބަސްތަކެވެ‪.‬‬

‫އެދުންވެރިކަމެވެ‪ .‬އެކަމުގެ ސަބަބުން‬ ‫އޭނާގެ ހިތުގައި އުފެދޭ ތެޅުމެވެ‪ .‬އޭނާގެ ނަފުސުގައި އުފެދޭ ބޭޤަރާރުކަމުގެ‬ ‫ޙާލަތެވެ‪ .‬އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެގޮތުން އޭނާ ނަރަކައިން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި‬ ‫އޭނާއަށް ކުރެވޭން ހުރި ކޮންމެ ކަމެއް ކުރަމުން ގެންދާ މަންޒަރެވެ‪ .‬‬ ‫އިންސާނާގެ ކުރިމައްޗަށް ބޭނުމެއް ޖެހިފައިވާ މީހަކު އާދެއެވެ‪.‬‬

‫އޭނާގެ ކިބައިން އެހީއަކަށް އެދެއެވެ‪ .‬އިންސާނާއަށް އެމީހާގެ ނިކަމެތިކަން‬

‫ޙަސަދައިގެ ވިހަ ބަސްތަކެއް‬

‫ނުނެރެއެވެ‪ .‬އޭނާގެ ކޮންމެ ލަފުޒެއް ދުލުން‬

‫އޭނާގެ ހިތުގައި އުފެދޭ ވަރުގަދަ‬

‫ ‬

‫އަނެކެއްގެ ގާތަށް ސަލާންޖަހާ‬

‫ ‬

‫މިފަދަ މީހާއަކީވެސް އެހެނިހެން‬

‫އިންސާނުންނަށް އެއްޗެހިތަކެއް ދޭ މީހެކެވެ‪ .‬އޭނާގެ ކިބައިން އޭނާގެ އަޚުންނަށް‬ ‫ލިބެނީ ރަނގަޅު ޖަޒުބާތެވެ‪ .‬ހެޔޮކަމުގެ ޝުޢޫރެވެ‪ .‬އޭނާ ހުންނަނީ އޭނާގެ‬ ‫ނުބައިކަމުން އެހެން މީހުން ސަލާމަތްކޮށްގެންނެވެ‪ .‬މިފަދަ މީހާއަކީވެސް ޤިޔާމަތް‬ ‫ދުވަހުން އެ ބަޔަކަށްޓަކައި ސުވަރުގޭގެ ދޮރުކޮޅުތައް ހުޅުވައިލެއްވޭނޭ މީހުންގެ‬ ‫ތެރެއިން ހިމެނޭ މީހެކެވެ‪.‬‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬ ‫‪8‬‬


‫ކެޔޮނިރު‬

‫މުހައްމަދު ބުޝްރީ‬

‫ޝީދާއި ތަސްމީން ރައްޓެހިވެގެންބާ؟‬ ‫ނަ ި‬ ‫ސަރަހައްދީ މަޖައްލާއެއް ކަމުގައިވާ އޭޝިއަން‬ ‫ޓްރިބިއުން އަށް ދެއްވި ބަސްދީ ގަތުމެއްގައި ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު‬ ‫ވަނީ ވަރަށް ހައިރާން ކުރުވަނިވި ވާހަކައެއް ވިދާޅުވެފައެވެ‪ .‬ސަރުކާރާ‬ ‫އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ފަރާތްތަކަށް ފާޑުވިދާޅުވަމުން ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ‬ ‫އިދިކޮޅު ޑީއާރުޕީގެ ލީޑަރު ތަސްމީން އަލީ އަށް ތައުރީފް ކުރައްވާފައެވެ‪.‬‬ ‫އެންމެ ބޮޑު އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ ލީޑަރު ތަސްމީނަކީ ރައީސް ނަޝީދާއި‬ ‫ސިޔާސީ ގޮތުން ވާދަވެރި ބޭފުޅެއްކަމުގައި ވިޔަސް ތަސްމީނަކީ ސިޔާސީ‬ ‫ގޮތުން ޒިންމާދާރު ބޭފުޅެއްކަން ދޭހަވާ އިބާރާތުން ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ‬ ‫ވާހަކަ ފުޅު ދައްކަވާފައެވެ‪.‬‬ ‫މިއީ އިއްތިފާގެއް ނޫނެވެ‪ .‬ޑީއާރުޕީގެ ނައިބު ޒައީމުން‬ ‫ކަމުގައިވާ އުމަރު ނަސީރާއި އިލްހާމް އަދި އަލީ ވަހީދުގެ ފަރާތުން ހަރުކަށި‬ ‫ކަމާއި‪ ،‬ގޮތްދޫ ނުކުރުމާއި‪ ،‬ސިޔާސީ ދެކޮޅުވެރިކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވަމުން‬ ‫ދާއިރު ތަސްމީނުގެ ބަސްމަގު ފެންނަނީ މާބޮޑަށް ވެސް މަޑުމައިތިރި‬ ‫ކޮށެވެ‪.‬‬ ‫މާލޭގެ ހުޅަނގު ފަރާތުން ބިން ވިއްކުމަށް ސަރުކާރުން‬ ‫ކުރިއަށް ގެންދަވާ ޕްރޮގްރާމާއި ދެކޮޅަށް ޑީއާރުޕީން ކުރި މުޒާހަރާ އަކީ‬ ‫އުމަރު ނަސީރާއި އިލްހާމް އިސް ނަންގަވައިގެން‪ ،‬ޑީއާރުޕީގެ ނަމުގައި‬ ‫ބޭއްވި މުޒާހަރާއެއް ކަމުގައި ވިއަސް ޑީއާރުޕީ އިން ވަނީ ހައިރާން‬ ‫ކުރުވަނިވި ނޫސް ބަޔާނެއް ނެރެފައެވެ‪ .‬އެނޫސް ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ‬ ‫އެ މުޒާހަރާ އަކީ ޑީއާރުޕީން ބާއްވާ މުޒާހަރާއެއް ނޫން ކަމަށެވެ‪ .‬މާނަ‬ ‫އަކީ‪ ،‬އުމަރުނަސީރު ފަދަ ޑީއާރުޕީގެ ހަރުކަށި ލީޑަރުން ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް‬ ‫ކުރައްވާ މިފަދަ ކަންތައްތަކަށް ޕާޓީގެ ލީޑަރު ތަސްމީނުގެ މާ ބޮޑު ތާއިދެއް‬ ‫ނެތެވެ‪ .‬ފަރުދާގެ ފުރަގަހުގައި ޑީއާރުޕީގެ ލީޑަރުންގެ މެދުގައި ޚިޔާލު ތަފާތު‬ ‫ވުން ތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ‪.‬‬ ‫ސުވާލަކީ‪ ،‬ތަސްމީން އަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން ޒިންމާދާރު‬ ‫ބޭފުޅެއް ކަމަށް ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވެ‪ ،‬ދުނިޔެއަށް އިޢުލާން ކުރެއްވި‬ ‫އިރު‪ ،‬ނަޝީދާއި ތަސްމީނުގެ ސިޔާސީ ރަޙްމަތްތެރިކަން ކިހާ ހިސާބަކަށް‬ ‫ގޮސްފައިވޭ ބާވެއެވެ؟‬ ‫ތަސްމީނަކީ އެންމެ ބޮޑު އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ ލީޑަރެވެ‪ .‬އޭނާއަކީ‬ ‫ޑީއާރުޕީއާ ސީދާ ގުޅުމެއް ނެތް ގޮތުގައި ވިއަސް އެނާގެ އާއިލާއިން‬ ‫މަޖިލިހުގެ ފަސް ވަރަކަށް ގޮނޑި ކޮންޓްރޯލް ކުރައްވާ ބެފުޅެކެވެ‪.‬‬

‫ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ގިނަބަޔަކަށް އެނގޭނެ‬ ‫ގޮތުގައި ތަސްމީނަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން ވަރަށް އެންބިޝަސް ބޭފުޅެކެވެ‪.‬‬ ‫ފަހަރުގައި މިދެބޭފުޅުންގެ މެދުގައި ހެދިފައިވާ ޑީލް އަކީ ދެން އަންނަ ރިޔާސީ‬ ‫އިންތިހާބުގައި ރައީސް ނަޝީދުގެ ރަނިން މޭޓަކަށް ނުވަތަ ނައިބު ރައީސަކަށް‬ ‫ތަސްމީނު ހަމަޖެއްސެވުން ކަމުގައި ވެސް ވެދާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ރައީސް ނަޝީދުގެ ބަސް މަގަށް ބަލާއިރު އެމަނިކުފާނު‬ ‫އަދި އެއްދައުރަށް ކުރިމަތި ލައްވާނެކަން ޔަގީނެވެ‪ .‬ހަމަ އެބަސް މަގަށް‬ ‫ބަލާއިރު މިހާރުގެ ނައިބު ރައީސް ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު ވަހީދު ހަސަން މަނިކަށް‬ ‫އެފުރުސަތު ދެން ފަހަރަކުން ނޯންނާނެކަން ވެސް ޔަގީނެވެ‪ .‬އެހެން ކަމަށް‬ ‫ވާނަމަ ދެން އޮންނަ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ނަޝީދުގެ ރަނިން މޭޓަކަށް ވާނީ‬ ‫ތަސްމީނު ބާވައެވެ‪.‬‬ ‫ރައީސް ނަޝީދަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން ވަރަށް ތޫނުފިލި ބޭފުޅެކެވެ‪.‬‬ ‫ފާއިތުވި ދިހަ ވަރަކަށް އަހަރަށް ނަޒަރު ހިންގާލުމުން ނަޝީދުގެ ސިޔާސީ‬ ‫ތޫނު ފިލިކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް ހާމަވެގެން ދާނެއެވެ‪ .‬އެމަނިކުފާނުގެ ސިޔާސީ‬ ‫އެޖެންޑާ ހާސިލް ކުރެއްވުމަށް ޓަކައި ކޮންމެ އެނދަކަށް އެރުއްވުމަށް ވެސް‬ ‫އެމަނިކުފާނު ފަސް ޖެހިވަޑައި ނުގަންނަވާނެކަން ޔަގީނެވެ‪.‬‬ ‫މިފަދަ ޑީލެއް ހެދިއްޖެނަމަ ރައީސް ނަޝީދަށް އިތުރު ފަސް‬ ‫އަހަރު ވެރިކަން ކުރެއްވުމުގެ މަގު ފަހިވެގެން ދާނެއެވެ‪ .‬އަދި މިފަދަ ޑީލެއް‬ ‫ވެގެން ދާނީ މީގެ ހަތް އަހަރު ފަހުން ރާއްޖޭގެ ރައީސް ކަން ހޯދުމަށް‬ ‫ތަސްމީނު އަލީ އަށް ކޮށިގެންދާ މަގެއް ކަމުގައެވެ‪.‬‬ ‫ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން ރާއްޖޭގައި މިހާރު ހިންގަވަމުން‬ ‫ގެންދަވާ މަޝްރޫއު ތަކާއި‪ ،‬ފެންނަމުންދާ ތަރައްގީގެ ބަދަލުތަކަށް ބަލާއިރު‬ ‫ރައީސް ނަޝީދަށް އިތުރު ފަސް އަހަރުގެ ދައުރެއް ދިނުމަކީ ދިވެހި ގައުމަށާއި‬ ‫ދިވެހި ރައްޔިތުން ނަށް ފައިދާ ހުރި ކަމެއް ކަމުގައި ސުވާލު ކުރެވެއެވެ‪.‬‬ ‫ސުވާލަކީ ދިވެހި ގައުމުގެ ތަރައްގީގެ މި އިންގިލާބުގައި‬ ‫ތަސްމީނު ބޭނުންފުޅުވަނީ އިދިކޮޅު ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ދިހަ އަހަރު ހޭދަ‬ ‫ކުރައްވަންތޯއެވެ‪.‬؟ ނުވަތަ މި އިންގިލާބުގެ ހިއްސާދާރެއްގެ ގޮތުގައި‬ ‫ތަސްމީނުގެ ސިޔާސީ ކުރިމަގުވެސް އުޖާލާ ކުރައްވަން ތޯއެވެ؟‬ ‫ފަރުދާގެ ފުރަގަހުގައި ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ވާދަވެރިންގެ މެދުގައި‬ ‫ރާޒުވާ ކުޅިބައިތައް އަތުރާލައްވާއިރު ޑީއާރުޕީގެ ލީޑަރު ތަސްމީނުގެ‬ ‫އެއްބާރުލުން ލިބޭނީ ދިވެހި ގައުމަށް ބާއެވެ؟ ނުވަތަ ހައްދު ފަހަނަ އަޅާފައިވާ‬

‫ތަސްމީނުގެ މަންމައަކީ އައްޑޫގެ ބޮޑު އާއިލާ އަކަށް ނިސްބަތް ާ‬ ‫ވ‬ ‫ފަރާތެކެވެ‪ .‬ބައްޕައަކީ މާލޭގެ މަޝްހޫރު ވިޔަފާރި ވެރިއެކެވެ‪ .‬ތަސްމީނާއި‬ ‫ނަޝީދަކީ ފަރުދާގެ ފުރަގަހުގައި ސިޔާސީ ދެ ރަޙްމަތްތެރީން ކަމުގައި‬ ‫ވެއްޖެނަމަ އެ ދެބޭފުޅުންގެ މެދުގައި ހެދިފައިވަނީ ކޮންކަހަލަ ސިޔާސީ‬ ‫ޑީލެއް ބާވައެވެ‪.‬‬

‫އިދިކޮޅު ބަޔަކަށްބާއެވެ؟‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬ ‫‪9‬‬


‫އިސްލާމީ މުޖުތަމައުގެ ހި ްތ‬ ‫އިޖުތިމާއީ ހަޔާތުން ބޭރުގައި‬ ‫ބާއްވަނީ ކީއްވެ؟‬ ‫މިސްކިތް ފަރުމާކުރުމާމެދު އާ ގޮތަކަށް ވިސްނުން‬ ‫އަލް އުސްތާޒު އަހުމަދު މާޖިދު‬ ‫ ‬

‫މިސްކިތަކީ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގެ ހިތެވެ‪ .‬މުސްލިމުން އެމީހުންގެ‬

‫ރ އެ‬ ‫ވެރި އިލާހަށް ތަސްލީމުކުރުމުގެ ގޮވައިލުން ރެޔަކާ ދުވާލު ފަސް ފަހަ ު‬ ‫ބިނާއަކުން ގޮވައިލެވޭ ބިނާއެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މުސްލިމުންގެ ހިތްތަކުގައި‬ ‫މިސްކިތަށް ދެވިފައި އޮންނަނީ ވަރަށް ޚާއްސަ މަޤާމެކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬ ‫މިހާރު އަޅުގަނޑުމެންގެ އިޖުތިމާޢީ ޙަޔާތުގައި މިސްކިތަށް ދެވިފައިވަނީ‬ ‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތަކުގައި މިސްކިތަށް އޮންނަ މަޤާމާ އެއްވަރުގެ މަޤާމެއްތޯ‬ ‫ސުވާލުކުރަން ޖެހެއެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގައި ޒަމާނުއްސުރެ މިސްކިތްތައް‬ ‫ބޭނުންކުރެވިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ނަމާދުކުރަން ހުންނަ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ‪ .‬ދީނީ‬ ‫އަދި ދީނާ ގުޅުން ހުރި އިޖުތިމާޢީ އެހެން އެއްވެސް ޙަރަކާތެއް އެތަނުގައި‬ ‫ހިނގާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫މާތް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި‬ ‫ ‬ ‫ވަ ސައްލަމަގެ ދައުރުގައި މަދީނާގެ އިސްލާ ީ‬ ‫މ‬ ‫މުޖުތަމަޢުގެ މަރުކަޒަކީ މަސްޖިދުއް ނަބަވީ އެވެ‪.‬‬ ‫އިތުރު އެކަލޭގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙާބީން‬ ‫މަސްޖިދުއް ނަބަވީ ބޭނުންކުރެއްވީ ހަމައެކަނި‬

‫‪10‬‬

‫ފަރުޟު ނުވަތަ ސުންނަތް ނަމާދުތައް ކުރައްވާ މުޞައްލާއެއްގެ ގޮތުގައެ ް‬ ‫އ‬ ‫ނޫނެވެ‪ .‬ސިޔާސީ ކަންތައްތަކާމެދު މަޝްވަރާކުރެވޭ ޖަގަހައެއްގެ ގޮތުގައިވެސް‬ ‫އެ ބޭކަލުން މިސްކިތް ބޭނުންކުރެއްވިއެވެ‪ .‬އިސްލާމީ އުއްމަތުގެ ޝޫރާ‬ ‫މަޖިލީހުގެ ގެއެއްގެ ގޮތުގައިވެސް އެ ބޭކަލުން މިސްކިތް ބޭނުންކުރެއްވިއެވެ‪.‬‬ ‫ޢިލްމީ މަޖިލިސްތަކުގެ މަރުކަޒެއްގެ ގޮތުގައިވެސް އެ ބޭކަލުން މިސްކިތް‬ ‫ބޭނުންކުރެއްވިއެވެ‪ .‬ޢަދާލަތުގެ ދަރުބާރެއްގެ ގޮތުގައިވެސް އެ ބޭކަލުން މިސްކިތް‬ ‫ބޭނުންކުރެއްވިއެވެ‪.‬‬ ‫މި ދަންނަވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާތަކާއި‪ ،‬ރައީސުލް‬ ‫ ‬ ‫ޖުމްހޫރިއްޔާއާއި ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ ބައްދަލުވުންތަކާއި‪ ،‬ކޯޓުތަކުގެ‬ ‫ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލިސްތައް އިސްލާމީ މަރުކަޒުގައި ބާއްވަވާށެކޭ ނޫނެވެ‪ .‬ޒަމާނަށް‬ ‫އައި ބަދަލުތަކާއެކު މުސްލިމުންވެސް ވަނީ ދައުލަތުގެ މި ދެންނެވިފަދަ‬ ‫މަސައްކަތްތަކަށް ޚާއްސަ ބިނާތަކާއި ޢިމާރާތްތައް ތަޢާރަފުކޮށްފައެވެ‪ .‬ޚުދު‬ ‫ޚަލީފާއިންގެ ދުވަސްވަރުވެސް މި ބަދަލުތައް އަންނަން ވަނީ ފަށާފައެވެ‪.‬‬ ‫ނަމަވެސް މުސްލިމުންގެ ޘަޤާފަތުގެ ރަން ދުވަސްވަރު މިސްކިތުގެ އިޖުތިމާޢީ‬ ‫އަދި ޢިލްމީ އަހައްމިއްޔަތު ގެއްލިގެންނެއް ނުދެއެވެ‪.‬‬ ‫މިސްކިތްތަކަކީ ހަމައެކަނި ނަމާދުކުރަން‪ ،‬ނުވަތަ‬ ‫އިޢުތިކާފުކޮށް ޤުރުއާން ކިޔަވަން މީސްތަކުން ވަދެލައި‬ ‫އުޅޭ ތަނަކަށް ވެގެންނެއް ނުދެއެވެ‪ .‬ދަންނަވަން މިއުޅޭ‬ ‫ވާހަކައަކީ އިޖުތިމާޢީ އަދި ޢިލްމީ ޙަޔާތުގެ ދާއިރާއިން‬ ‫މިސްކިތް ބޭރުކޮށްލައިގެން ނުވާނެ ވާހަކައެވެ‪.‬‬


‫ގ ދާއިރާގައި‬ ‫ނ ޢިބާދާތު ެ‬ ‫މިސްކިތަކީ ހަމައެކަ ި‬ ‫ނ ނުވާނެ‬ ‫ށ ހަދައިގެ ް‬ ‫ބޭނުންކުރެވޭ ތަނަކަ ް‬ ‫ވާހަކައެވެ‪.‬‬ ‫ދުނިޔޭގެ ބައެއް އިސްލާމީ‬ ‫ ‬ ‫ޤައުމުތަކުގައި މިސްކިތްތަކަކީ ބޮޑެތި‬ ‫ސަރަޙައްދުތަކުގައި ބިނާކުރެވޭ ތަންތަނެވެ‪.‬‬ ‫ވިހި ފޫޓު ތިރީސް ފޫޓުގެ ކުޑަކުޑަ ގޮޅިތަކަށް‬ ‫ފައްތާލެވިފައި ހުންނަ ތަންތަނެއް ނޫނެވެ‪ .‬މި ދެންނެވި ތަންތަނުގައި‬ ‫މިސްކިތްތަކުގައި ހުންނަނީ ހަމައެކަނި ނަމާދުކުރާ ބައެއް ނޫނެވެ‪ .‬އިޖުތިމާޢީ‬ ‫އަދި ޢިލްމީ މަޤުޞަދުތައް ޙާސިލުކުރެވޭނޭފަދަ‬ ‫ގޮތަކަށް ފަރުމާކުރެވިފައި ހުންނަ އެ‬ ‫މިސްކިތްތަކުގައި އިތުރު އެތައް ބައެއް ހުރެއެވެ‪.‬‬ ‫ޕާކިސްތާން ފަދަ އިސްލާމީ ޤައުމުތަކުގެ އިތުރަށް‪،‬‬ ‫ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުގައި އަލަށް އުފެދެމުންދާ‬ ‫އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުތަކުގައިވެސް މިސްކިތް‬ ‫ބިނާކުރެވެނީ މި ދަންނަވާ ކޮންސެޕްޓަށެވެ‪.‬‬ ‫އެމީހުން ބަލަނީ ޝަހަރެއްގައި‪ ،‬ނުވަތަ‬ ‫އަވަށެއްގައި ކުޑަކުޑަ ފަންސާސް ނުވަތަ‬ ‫ހަތްދިހަ ނުވަތަ ސަތޭކަ މިސްކިތް ބިނާކުރުމުގެ‬

‫ދަރިވަރުންނާއި ޢިލްމީ ދިރާސާތައް ކުރައްވާ ބޭފުޅުން‬ ‫ދިރާސާތައް ކުރައްވާނެ ދިރާސާ ކޮޓަރިތަކެއްވެސް‬ ‫ބެހެއްޓިދާނެއެވެ‪ .‬މިފަދަ ކޮޓަރިތަކެއްގައި ދީނީ‬ ‫ޢިލްމީ މަޖިލިސްތައްވެސް ބޭއްވިދާނެއެވެ‪ .‬ޤުރުއާން‬ ‫ކިޔަވައިދޭ މަޖިލިސްތައްވެސް ޤާއިމުކުރެވިދާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ހަމައެއާއެކު މިސްކިތުގައ އެއް ބުރީގައި ހާހެއްހައި‬ ‫މީހުން ނުވަތަ ފަނަރަސަތޭކައެއްހައި މީހުން‪ ،‬ނުވަތަ‬ ‫ޖާގަ އޮތް މިންވަރަކުން އެއަށްވުރެވެސް ގިނަ މީހުންނަށް އެއްފަހަރާ ތިބެވޭވަރުގެ‬ ‫ތަޤުރީރު މާލަމެއް ހެދިދާނެއެވެ‪ .‬ކޮންމެ ދުވަހަކު‪ ،‬ނުވަތަ ހަފުތާގެ ވަކި‬ ‫ދުވަސްތަކެއްގައި މި ދެންނެވި މާލަމުގައި‬ ‫ދީނީ ތަޤުރީރުތައް ދެވިދާނެއެވެ‪ .‬މީގެ‬ ‫އިތުރަށް މިސްކިތާއެކު މަހާސިންތާތަކާއި‬ ‫ޖަލްސާތައް ބާއްވާ ކޮޓަރިތަކެއްވެސް‬ ‫ހެދިދާނެއެވެ‪ .‬ސައިބޯ ކެންޓީނާއި‪،‬‬ ‫މެހުމާންސަރާ ފަދަ ތަންތަންވެސް‬ ‫ހެދިދާނެއެވެ‪ .‬ހަމައެއާއެކު މިސްކިތުގެ‬ ‫ކަންތައް ބަލަހައްޓައި‪ ،‬މިސްކިތުގެ‬ ‫ކުތުބުޚާނާއާއި ތަޤުރީރު މާލަން ފަދަ‬ ‫ތަންތަން ހިންގުމަށްޓަކައި މިސްކިތުގެ‬ ‫އިދާރީ އޮފީހެއްވެސް ހެދުން މުހިއްމެވެ‪.‬‬ ‫މި ދެންނެވި ފަދަ ގޮތަކަށް‬ ‫ ‬ ‫މިސްކިތްތައް ބިނާކުރެވޭނަމަ‬ ‫އެތަންތަނަށް މިހާރަށްވުރެ ބޮޑަށް‬ ‫ދިރުން އަންނާނެކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ‪.‬‬ ‫ހުޅުމާލެއާއި ދެންވެސް ރާއްޖެތެރޭގެ ބޮޑެތި ރަށްރަށުގައި އަލަށް ބިނާކުރެވޭ‬ ‫މިސްކިތްތަކާއި‪ ،‬އަދި އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ނަމަ އާކުރެވޭ މިސްކިތްތައްވެސް‬ ‫މިކަހަލަ ގޮތަކަށް ބިނާކުރެވުމުގެ ފައިދާތައް ގިނަވާނެ ކަމަށް ފެނެއެވެ‪.‬‬

‫ޒަމާނަށް އައި ބަދަލުތަކާއެކު މުސްލިމުންވެސް ވަ ީ‬ ‫ނ‬ ‫ދައުލަތުގެ މި ދެންނެވިފަދަ މަސައްކަތްތަކަށް ޚާއްސަ‬ ‫ބިނާތަކާއި ޢިމާރާތްތައް ތަޢާރަފުކޮށްފައެވެ‪ .‬ޚުދު‬ ‫ޚަލީފާއިންގެ ދުވަސްވަރުވެސް މި ބަދަލުތައް އަންނަން‬ ‫ވަނީ ފަށާފައެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މުސްލިމުންގެ ޘަޤާފަތުގެ‬ ‫ރަން ދުވަސްވަރު މިސްކިތުގެ އިޖުތިމާޢީ އަދި ޢިލްމީ‬ ‫އަހައްމިއްޔަތު ގެއްލިގެންނެއް ނުދެއެވެ‪.‬‬

‫ބަދަލުގައި ޖާގަ ބޮޑު ހަތަރު ފަސް މިސްކިތެއް‬ ‫ބިނާކުރެވޭތޯއެވެ‪ .‬މީގެ ސަބަބުން ދީނީ‪،‬‬ ‫ޢިލްމީ އަދި އިޖުތިމާޢީ އެކިއެކި ޙަރަކާތްތަކާއި‬ ‫ޕްރޮގްރާމްތައް މިސްކިތްތަކުގައި ހިންގުމުގެ ދޮރު‬ ‫ހުޅުވިގެން ދިޔުމުގެ އިތުރަށް‪ ،‬މިސްކިތްތަކުގެ‬ ‫ފަރުމާ ރީތިވެގެންދިޔުމުގެ އިތުރުން މިސްކިތްތަކުގެ ހައިބަތު ބޮޑުވެގެން ދެއެވެ‪.‬‬ ‫ރާއްޖޭގައިވެސް އަލަށް ބިނާކުރެވޭ މިސްކިތްތައް ފަރުމާކުރަންވީ‬ ‫ ‬ ‫މި ދެންނެވި ފަދަ ކޮންސެޕްޓަކަށެވެ‪ .‬ހަތަރު ފާރުގެ ތެރޭގައި ނަމާދުކުރާ‬ ‫ތަނެއް ހެދުމުގެ ބަދަލުގައި ނަމާދުކުރާ ބަޔަކާއެކު އެހެނިހެން ބައިތައް‬ ‫ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ‪ .‬މިސްކިތަކީ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގެ ހިތޭ‪ ،‬އިސްލާމީ‬ ‫މުޖުތަމަޢުގެ މަރުކަޒޭ ބުނެވޭ ބުނުން ޙަޤީޤަތަކަށް ވެގެންދާނޭ ގޮތަކަށެވެ‪.‬‬ ‫އެގޮތުން މިސްކިތުގައި ނަމާދުކުރާ ބައިގެ އިތުރުން ކުތުބުޚާނާއެއް‬ ‫ލެވިދާނެއެވެ‪ .‬ދީނީ އަދި ދީނާ ގުޅުންހުރި ދުނިޔަވީ ޢިލްމުތަކާބެހޭ‬ ‫ފޮތްތަކުން މުއްސަނދިކުރެވިފައިވާ ފޮތްތައް ހިމެނޭ މިފަދަ ކުތުބުޚާނާއަކާއެކު‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬

‫‪11‬‬


‫ފަސްމަންޒަރު‬

‫އަހުމަދު ޒާހިރު (ހިރިގާ)‬

‫ހަމައެއްލަމައެއް ނެތެވެ‪ .‬އެމީހަކާ އެމީީހހެކެވެ‪.‬‬ ‫މުޖުތަމައެއްގެ ތަހުޒީބާއި ތަމައްދުނު އެންމެ ގާތުން ވަޒަންކުރެ ޭ‬ ‫ވ‬ ‫ ‬ ‫އެއް ތަނަކީ އެ ތަނެއްގެ މަގުމައްޗެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑު މި ދެންނެވި ބަސް އެންމެ‬ ‫ގާތުން ވަޒަން ކުރެވޭ ދެ ގައުމަކީ ސިންގަޕޫރާއި ޖަޕާނެވެ‪ .‬ސިންގަޕޫރަކީ‬ ‫ގައުމު ނޫނީ ރަށުގެ ސައިޒަށް ބަލާއިރު ވަރަށް ކުޑަ އަދި ބޮޑު އާބާދީއެއް‬ ‫ދިރިއުޅޭ ރަށެވެ‪ .‬ޖަޕާން އެ ރޮނގުން ކިޔާނެ ކަމެއް ނެތެވެ؛ އެއީ މާ‬ ‫ތަހުޒީބީ ގައުމަކަށް ވާތީ އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މަގުމަތީގެ ސާފުތާހިރުކަމާއި ދުއްވާ‬ ‫އެއްޗެތީން މަގުތަކަށް ބޭރުކުރާ ވިހަ ގޭހާއި ކެޕިޓަލް ސިޓީ ފެހި ކުރުމަށް‬ ‫ހިންގާ މަޝްރޫއުތަކަށް ބަލާއިރު އެއީ ނަމޫނާ އެކެވެ‪ .‬މުސްކުޅިވުމަށް‪ ،‬އަދި‬ ‫އެންމެ އުމުރު ދިގުކޮށް ދިރިއުޅެވޭ‪ ،‬އެންމެ ރަނގަޅު ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި‬ ‫ނިއުސްވީކުން ޖަޕާން ފާހަގަކޮށްފައި ވަނީ ވެސް އަޅުގަނޑު ހިތުން‪ ،‬މިދެންނެވި‬ ‫ފަދަ ސަބަބުތަކާ ހުރެ އެވެ‪ .‬ސިންގަޕޫރަކީ ވެސް މަގުމަތީގެ ތަހުޒީބާއި ރަށް‬ ‫ކުޑަ ނަމަވެސް ތޮއްނުޖެހި އެއްޗެތި ދުއްވޭނެ ފަދަ‬ ‫އިންތިޒާމުތައް ގާއިމުކުރުމަށް ވަރަށް ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް‬ ‫ދީފައިވާ ގައުމެކެވެ‪.‬‬ ‫ވަރުން‪ ،‬އެ ގައުމުތަކާ އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް‬ ‫ ‬ ‫އަޅައެއް ނުކިއޭނެ އެވެ‪ .‬އެއީ ބަހުސެއް އޮތް ކަމެއް‬ ‫ނޫނެވެ‪ .‬އެ ބަހުސު ކުރާކަށް އަޅުގަނޑު ނެތީމެވެ‪.‬‬ ‫އެކަމަކު މާލޭގެ މަގުތަކަކީ މީހުން ހިނގައި ބިނގައިވެ‬ ‫އުޅުމަށް ރައްކާތެރި ތަނެއްތޯ އެއީ އަޅުގަނޑު ހިތުން‬ ‫ސުވާލެކެވެ‪ .‬ހަމަ އެކަނި ހިނގައި ބިނގައިވުމަކަށް‬ ‫ނޫނެވެ‪ .‬އެއްޗެތި ދުއްވުމަށް ވެސް މިހާރު މާލޭގެ‬ ‫މަގުތަކަކީ ރައްކާތެރި ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެން އޮތް‬ ‫ތަނެއް ނޫނެވެ؛ މަގުތަކުގައި އެމީހަކާއި އެ މީހެކެވެ‪.‬‬ ‫ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ބަލަނީ އެ މީހަކަށް ވީ ގޮތަކަށް‬ ‫ކުރިއަށް އަރައިގެން ދެވޭތޯ އެވެ‪ .‬އޭގައި ކަނާތްފަރާތެއް‬ ‫ވާތްފަރާތެއް ނޯވެ އެވެ‪ .‬ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީގެ‬

‫ޕާކްކުރާ އުޅަނދުފަހަރު ނެގުމުގައި ވެސް އެއީ ހަމައެއް ލަމައެއް އޮން ަ‬ ‫��‬ ‫ކަމެއް ނޫނެވެ‪ .‬ނުގަވައިދުން ޕާކްކޮށްފައި އޮންނަ ހަތަރު ފުރޮޅުލީ އުޅަނދެއް‬ ‫ނުނެގެ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު ސައިކަލްތަކަށް އެ ހުކުމެއް ނުހިނގަ އެވެ‪ .‬ނަގާ ކޮންމެ‬ ‫ސައިކަލެއް ދޫކުރަނީ ‪ 350‬ރުފިޔާ ދެއްކުމުންނެވެ‪ .‬ސުވާލަކީ ސައިކަލެއް‬ ‫ނެގުމަށް ހަމަ އެވަރު ހަރަދުވަނީތޯ އެވެ؟ މަގުގެ ދެ ފަރާތުގައި ހަތަރު‬ ‫ފުރޮޅުލީ އުޅަނދުފަހަރު ޕާކްކުރިކުރީނުން ކޮޅަކުންކުރެ ކޮޅަކަށް ގުޑާނުލިއަސް‬ ‫ވަރިހަމަ އެވެ‪ .‬ހަތަރު ފުރޮޅުލީ އުޅަނޑުފަހަރު ނަގާ ވެހިކަލް ހަލާކުވުމުން އެ‬ ‫އުޅަނދުފަހަރަކަށް އެ ގަވާއިދެއް ނުހިނގަ އެވެ‪ .‬ދެން ބުނާނީ ކީކޭތޯ އެވެ‪.‬‬ ‫ރަށުތެރޭގައި ހުރި ވޯކްޝޮޕް ފަދަ ތަންތަނަށް ޖާގަ ދިނުމަށް ހުޅަނގު ދެކުނު‬ ‫ހާބަރުން‪ ،‬ކުރީގެ ސަރުކާރުން ކަނޑައެޅި ބިންތައް ނުއަގުގައި އެއޮއް ވިއްކައި‬ ‫ނަގަނީ އެވެ؛ މާލިއްޔަތު ގާނޫނު ތަސްދީގުނުކޮށް ބާއްވައިގެންނެވެ‪.‬‬ ‫ އަޅުގަނޑުމެންނަށް‪ ،‬އާދެ މާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް‬ ‫މިވަގުތަށް ކުރެވޭނެ އޮތީ އެންމެ ކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫އެއީ ބޯމަތިވަމުން އަންނަ ލޯކަލް ކައުންސިލްގެ‬ ‫އިންތިހާބުގައި އެކަންކަމަށް ވިސްނަވައި ރަނގަޅު‬ ‫ގާބިލު މޭޔަރަކު ހޮވުމެވެ؛ އެ މީހަކީ މާލޭގެ‬ ‫ރައްޔިތުންގެ އިހުސާސްތައް ގާތުން ދަންނަ‬ ‫ބޭފުޅަކަށް ހައްދަވާށެވެ‪ .‬މާލޭ މުނިސިޕަލްޓީގެ‬ ‫ރައީސަކަށް މާލޭ ތިލަ ޢަލީ ހުސެއިން‬ ‫ދީދީ ހުންނެވި އިރު‪ ،‬އެ ތަފާތު އޭނާ ވަނީ‬ ‫އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދައްކުވައިދީފަ އެވެ‪ .‬ކުރީގެ‬ ‫ބޮޑު އިންޖީނުގެ ހުރި ތަނާއި ރެންޓަލް ޑިވިޝަން‬ ‫ހުރި ތަނާއި މީހުން ވަޅުލުން ހުއްޓާލާފައި ހުރި‬ ‫ސަހަރާ ފަދަ ތަންތަނުގައި ފެހި ޕާކްތައް ހަދައި‬ ‫ރަށު ތެރެއިން ހުސް ޖާގަ އިތުރުކޮށް‪" ،‬ނޭވާ‬ ‫ލުމަށް" އޭނާ ވަނީ ޖާގަ ތަނަވަސްކޮށްދީފަ އެވެ‪.‬‬ ‫އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުން ވަނީ އެފަދަ ބޭފުޅުންނެވެ‪.‬‬ ‫އަޅުގަނޑުމެން މާލެ ފެހި ކުރަން ޖެހޭނެ ވާހަކަ އާއި ހުސްޖާގަ‬ ‫ ‬ ‫އިތުރަށް ބޭނުންވާ ވާހަކަ މި ދައްކަނީ އަލަކަށް ނޫނެވެ‪ .‬ދަރުބާރުގޭގެ ދެކުނަށް‬ ‫އޮތް ބިމުގައި ބޮޑު ކޮންކްރީޓް ފަރުބަދައެއް ފަދަ މާ ސިންގާ ބޮޑު ހޮޓަލެއް‬ ‫އަޅައިގެން ނުވާނެ ކަމަށް ވެސް އަޅުގަނޑުމެން ވަކާލާތު ކުރީމެވެ‪ .‬ހަމަ އެހެންމެ‬ ‫މާލޭގެ މޫނުމަތީގެ ޑިޒައިން ގެއްލޭ ގޮތަށް އެ މީހަކު ހިތުހުރި ގޮތަކަށް ޕެންޓަ‬ ‫ހައުސް ގާއިމުކުރުމަކަށް ފުރުސަތު ދޭކަށް ނުޖެހެ އެވެ‪ .‬އަމިއްލަ "އޮރިޔާން"‬ ‫ނިވާ ކުރާ ގޮތަށް ގައުމުގެ މޫނުމަތީގެ "އޮރިޔާން" ވެސް އަޅުގަނޑުމެން ނިވާ‬ ‫ކުރަން ބޭނުންވެ އެވެ‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑުމެންނަށް‪ ،‬އާދެ މާލޭ ެގ‬ ‫ރައްޔިތުންނަށް މިވަގުތަށް ކުރެވޭނެ‬ ‫އޮތީ އެންމެ ކަމެކެވެ‪ .‬އެއީ ބޯމަތިވަމުން‬ ‫އަންނަ ލޯކަލް ކައުންސިލްގެ‬ ‫އިންތިހާބުގައި އެކަންކަމަށް ވިސްނަވައި‬ ‫ރަނގަޅު ގާބިލު މޭޔަރަކު ހޮވުމެވެ؛‬ ‫އެ މީހަކީ މާލޭގެ ރައްޔިތުންގެ‬ ‫އިހުސާސްތައް ގާތުން ދަންނަ ބޭފުޅަކަށް‬ ‫ހައްދަވާށެވެ‪.‬‬

‫ގަވައިދުގައި ބުނާ‪ ،‬ދެ އުޅަނދުގެ ދޭތެރޭގައި ‪10‬‬ ‫ފޫޓްގެ ޖާގައެއް ބާއްވައިގެން އެއްޗެތި ދުއްވުމަކީ‬ ‫މިހާރު ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ‪ .‬ހަމަ އެހެންމެ ޕާކް ކުރުމާއި ވެހިކަލްތައް‬ ‫ހުއްޓާފައި މީހުން އެރުމާއި އެއްޗެތި ބޭލުމުގައި ވެސް އުސޫލެއް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ބަލަނީ އެ މީހެއްގެ މުހުތާދު ފުއްދޭނެ ގޮތަކީ ކޮބައިތޯ‬ ‫އެވެ‪.‬‬ ‫ކާނުތައް ސާފުކުރުމާއި ކޮންސްޓްރަކްޝަންގެ މަސައްކަތްތަކަށް‬ ‫ ‬ ‫މަގުތައް ބަންދު ކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުގައި ވެސް ހަމައެއް ލަމައެއް‬ ‫އޮތްހެނެއް ހިއެއް ނުވެ އެވެ‪ .‬ދުވާލުގެ އެންމެ ކާރޫބާރޫ ބޮޑުވާ ގަޑިތަކުގައި‬ ‫އެއް ސަރަހައްދަކުން ދެތިން ތަނެއް ބަންދުކޮށް‪ ،‬ޝީޓް އެޅުމުގެ މަސައްކަތް‬ ‫ކުރުމުގެ ހުއްދަދީފާނެ އެވެ‪ .‬އޭރު އެ މަގުތަކުން ދަތުރުކުރާ މީހުންނަށް ވެދާނެ‬ ‫އުނދަގުލަކާ ދޭތެރޭ ވިސްނާލުމެއް ނޯވެ އެވެ‪ .‬ކުރިން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް‬ ‫ތައާރަފު ކުރަން އުޅުނު‪ ،‬ބޮޑެތި ޝީޓްތައް އެޅުމަށް ރޭގަނޑުގެ ދަންވަރުގެ ގަޑި‬ ‫ހާއްސަ ކުރުމުގެ ވިސްނުމެއް މިހާރަކު ނެތެވެ‪ .‬އެހެން ގޮސް ކިޔާނެ ކަމެއް‬ ‫ނެތެވެ‪ .‬މަގުމަތީގެ ސައިންތައް އާކުރާތަނެއް ނުފެނެ އެވެ‪ .‬ގަވައިދާ ހިލާފަށް‬

‫‪12‬‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬


‫ދިވެހިންގެ ވަރަ ބިނދެނީ‬

‫ކޮމާކޯޅި‬ ‫ސިނާން އަލީ‬

‫މޯލްޑިވިއަންގެ އެތެރޭގެ ޖާގަ ކިތަންމެ ތާ ި‬ ‫ށ‬ ‫ ‬ ‫ވެފައި އިށީންނަން ހުންނަ ގޮނޑިތައް ފުޅާ ނޫނަސް އެ‬ ‫އެއާލައިންގައި ދަތުރު ކުރީމަ އަޅުގަނޑަށް ލިބޭ ހިތްހަމަ‬ ‫ޖެހުން އެހެން އެއަރލައިނަކުން ދަތުރު ކޮށްގެނެއް ނުލިބެ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެހެން އެއްވެސް އެއާލައިނަކަށް ވުރެ މޯލްޑިވިއަންގެ‬ ‫މުވައްޒަފުންގެ އަޚުލާގު ރަނގަޅު ވެފައި ހިތް ހެވެވެ‪.‬‬ ‫ޢާންމުކޮށް ދަތުރު ކުރެވޭ މެލޭޝިއަން އެއާލައިންސާއި‬ ‫ސިންގަޕޫރު އެއާލައިންސް ނުވަތަ ސްރީލަންކަން އެއާލައިންގަ‬ ‫ހުންނަ ވަރުގެ ބޮޑެތި ގޮނޑިތައް ނެތިގެން އަޅުގަނޑަށް‬ ‫އިށީންނަން އުނދަގުލެއް ނުވެ އެވެ‪ .‬މޯލްޑިވިއަން އެކޭ އެއް‬ ‫ދުރުމިނެއްގެ ދަތުރު ތަކަށް ބަލާ އިރު ވަގުތުގެ ދިގުމިނުގެ‬ ‫ސަބަބުން ދަތުރުގެ ދިގުމިން ‪ 15‬މިނެޓު ވަރު އެހެން‬ ‫އެއާލައިން ތަކަށް ވުރެ އިތުރު ވިޔަސް އަޅުގަނޑުގަޑަށް‬ ‫މާބޮޑު ފަރުވާލެއް ނެތެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫މޯލްޑިވިއަނުން ފައިބައިގެން އެހެން‬ ‫އެއާލައިނެއް އިޚުތިޔާރު ކުރަން ޖެހޭ‬ ‫ވަރުގެ މައްސަލަ އަކަށް ނުވެ އެވެ‪.‬‬ ‫މޯލްޑިވިއަން އަކަށް ވީތީ‪ ،‬މޯލްޑިވިއަން‬ ‫ދަތުރު ކުރާ މަންޒިލަކަށް ދާ ނަމަ‬ ‫އަޅުގަނޑު އަބަދުވެސް އިޚުތިޔާރު‬ ‫ކުރަނީ މޯލްޑިވިއަން އެވެ‪.‬‬ ‫ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމު‬ ‫ ‬ ‫ތަކަށް ކުރާ ދަތުރު ތަކުގައި އެކި‬ ‫ގައުމު ތަކުގެ ދިދަ ޖަހާފައި ހުންނަ ބޮޑެތި އެއާލައިންތައް‬ ‫ފެނުނީމަ އަޅުގަނޑު ދެރަވެ އެވެ‪ .‬އެ ގައުމު ތަކުގެ މީހުން‬ ‫ވާނެ އުފާ އިތަށް އަރަ އެވެ‪ .‬އެއީ ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު‬ ‫ޝަރަފެކެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ އެއާލައިން‪ ،‬މޯލްޑިވިއަން އަކީ‬ ‫ހުރިހާ ދިވެހިންގެ ޤައުމީ ފަޚުރަކަށް ވާން ޖެހެ އެވެ‪.‬‬ ‫ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިދަ ޖަހާފައިވާ މޯލްޑިވިއަން ބައިނަލް‬ ‫އަޤުވާމީ މަންޒިލް ތަކަށް އުދުހުމަކީ ހަމަ ގައިމު ވެސް‬ ‫އަޅުގަނޑު ވަރަށް ފަޚުރުވެރިވާ ކަމެކެވެ‪.‬‬

‫އަށް އަރާފައިވެ އެވެ‪ .‬މި ފައިދާގައި އެންމެ ބޮޑަށް ހިއްސާ‬ ‫ކޮށްފައި ވަނީ ގްރައުންޑް ސާވިސް އާއި ކާގޯ އަދި ލޯންޖު‬ ‫ތަކުން ލިބުނު އާމްދަނީ އެވެ‪ .‬މި ހުރިހާ ދާއިރާ އަކީ ވެސް‬ ‫މިހާރު އެއާޕޯޓު ކުއްޔަށް ދީފައިވާ އެގްރީމެންޓުގައިވާ ގޮތުން‬ ‫ކުރިޔަށް އޮތް ތަނުގައި އައިލެންޑް އޭވިއޭޝަނަށް އާމްދަނީ‬ ‫ނުލިބޭނެ ދާއިރާ ތަކެވެ‪ .‬އެތެރޭގެ އުދުހުންތަކުން އައިލެންޑް‬ ‫އޭވިއޭޝަނަށް މިހާރު ވެސް ފައިދާއެއް ނުވެ އެވެ‪.‬‬ ‫އައިލެންޑް އޭވިއޭޝަނަށް އާމްދަނީ ލިބޭ ދޮރުތައް ބަންދު‬ ‫ވުމަކީ އެ ކުންފުނި އަދި ދިވެހިންގެ ގައުމީ އެއާލައިން ދިރި‬ ‫ދެމި އޮތުމާ މެދު ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެކެވެ‪ .‬ސަރުކާރުން‬ ‫ބުނެފައި ވަނީ އެއާޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ‬ ‫ސަބަބުން މަދުވާ ބައި ސަބްސިޑީޒްގެ ގޮތުގައި ދެއްވާނެ‬ ‫ކަމަށެވެ‪ .‬އެކަމަކު ތެލިސީމިއާ ކުއްޖަކަށް ލޭ އަޅާ އުސޫލުން‬ ‫ކޮންމެ އަހަރަކަށް މަދުވާ ބައި‬ ‫ބަޖެޓުން ދީގެން ގައުމީ އެއާލައިން‬ ‫އުމުރު ދުވަހު ހިންގުމުގެ‬ ‫ވިސްނުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތް‬ ‫ކަމަށް ޤަބޫލެއް ނުކުރެވެ އެވެ‪.‬‬ ‫މި ބަދަލުގެ ވަށައިގެން ހުރި‬ ‫މައްސަލަ ތަކަށް ފިކުރު ހިންގާން‬ ‫ޖެހެ އެވެ‪ .‬ކުންފުންޏަށް ލިބޭ‬ ‫އާމްދަނީގެ ދޮރުތައް ބަންދުވެ‪،‬‬ ‫ނޭވާ ހޮޅިއަށް އެޅޭ އިރު މި‬ ‫ފިޔައިގެ ދަށުގައި ތިބި ‪ 700‬އެއްހާ މުވައްޒަފުންގެ ވަޒީފާ‬ ‫އަށް ވާނެ ގޮތެއް ނޭނގެ އެވެ‪ .‬ގިނަ މުވައްޒަފުންތަކެއްގެ‬ ‫ވަޒީފާ ގެއްލިގެން ދިއުމުގެ ފުރުސަތު އެބަ އޮތެވެ‪ .‬އެތެރޭގެ‬ ‫އުދުހުން ތަކުގެ ޓިކެޓު އަގާއި އެހެނިހެން ޚިދުމަތްތަކުގެ‬ ‫އަގު ވެސް ބޮޑުވުން އެކަށީގެންވެ އެވެ‪ .‬މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ‬ ‫ވަށައިގެން ގައުމުގެ އެކި ކަންކަމުގައި މޯލްޑިވިއަން އަދާ‬ ‫ކުރާ އިޖުތިމާޢީ ޒިންމާ އަކީ ވެސް ފާހަގަ ކުރެވޭ ފަދަ‬ ‫ޚިދުމަތެކެވެ‪ .‬އޭގެ ސަބަބުން ގައުމީ ރޫހުގެ ވިސްނުން‬ ‫ދިވެހިންގެ ހިތްތަކުގައި އުފައްދައިދީފައިވެ އެވެ‪.‬‬ ‫މޯލްޑިވިއަން އަކީ ދިވެހިން އުދުހެން ބޭނުން‬ ‫ ‬ ‫ކުރާ ދިވެހިންގެ ވަރަ އެވެ‪ .‬އެ ވަރަ ބިންދައިގެން ގޮސްފި‬ ‫ނަމަ އެއީ ލިބޭނެ ވަރަށް ފުން ހިތާމަ އެކެވެ‪ .‬ގައުމީ ހިތާމަ‬ ‫އެކެވެ‪ .‬މޯލްޑިވިއަން އަކަށް ވީތީ‪ ،‬މޯލްޑިވިއަންގައި ދަތުރު‬ ‫ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ފުޅާ ވުމަކީ އަޅުގަނޑު އަބަދުވެސް‬ ‫ބޭނުންވާ ކަމެކެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑު ހިތުން ހުރިހާ ދިވެހިން‬ ‫ވެސް އެދޭނީ ހަމަ މި ގޮތެވެ‪ .‬މުޅި ދުނިޔޭގަ ނެތް ވަރުގެ‬ ‫ޓޫރިޒަމްގެ މަންޒިލަކަށް ރާއްޖެ ވެގެން އަޅުގަނޑުމެން މި‬

‫ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމު ތަކަ ް‬ ‫ށ‬ ‫ކުރާ ދަތުރު ތަކުގައި އެކި ގައުމު‬ ‫ތަކުގެ ދިދަ ޖަހާފައި ހުންނަ ބޮޑެތި‬ ‫އެއާލައިންތައް ފެނުނީމަ އަޅުގަނޑު‬ ‫ދެރަވެ އެވެ‪.‬‬

‫މޯލްޑިވްސް އެއާޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވަޓައިޒް‬ ‫ ‬ ‫ކުރަން ސަރުކާރުން ނިންމައި‪ ،‬އެ އެއާޕޯޓު މިހާރު‬ ‫ވަނީ އިންޑިއާގެ ޖީއެމްއާރު ނަމަކަށް ކިޔާ ކުންފުންޏަކާ‬ ‫ހަވާލު ކޮށްފަ އެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމްގެ މައި ދޮރާށި‬ ‫ބޭރު ކުންފުންޏަކަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަކީ އޭގެ ފައިދާ އާއި‬ ‫ގެއްލުން ހުރި ކަމެކެވެ‪ .‬އެ މައްސަލައިގެ ތަފުސީލަށް‬ ‫ދާކަށް އަޅުގަނޑު ބޭނުމެއް ނުވެ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު އެ ކަމުގެ‬ ‫ސަބަބުން ދިވެހިންގެ ވަރަ ބިނދިދާނެތީ އަޅުގަނޑު ބިރު‬ ‫ގަނެ އެވެ‪ .‬މިހާ ތަނަށް ވެސް މޯލްޑިވިއަން ސަލާމަތް ވަމުން‬ ‫އައީ‪ ،‬ދަތުރުވެރިން ގޮވައިގެން އުދުހިގެން ލިބޭ އާމްދަނީ‬ ‫އަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް އެއާޕޯޓާ ގުޅިފައިވާ ޚިދުމަތްތަކުން ލިބޭ‬ ‫ފައިދާއިންނެވެ‪.‬‬ ‫މޯލްޑިވިއަންގެ ބެލެނިވެރި ކުންފުނި‪ ،‬އައިލެންޑް‬ ‫ ‬ ‫އޭވިއޭޝަންގެ މިދިޔަ އަހަރުގެ ފައިދާ އޭގެ ކުރީ އަހަރަށް‬ ‫ވުރެ ‪ 56‬ޕަސެންޓް މައްޗަށް ޖެހި ‪ 45‬މިލިއަން ރުފިޔާ‬

‫ތިބެނީ ޝަރަފުގެ މެޑަލް ޖަހައިގެންނެވެ‪ .‬މި ޝަރަފު ެ‬ ‫ގ‬ ‫އަހުލުވެރިން އެހެން ގައުމުތަކަށް އުދުހެން އޮތް ހަމައެކަނި‬ ‫މަގަކީ ކުލީ ބޯޓު ފަހަރު ކަމަށް ވުމަކީ ހަމަ ގައިމުވެސް‬ ‫އަޅުގަނޑު ލަދު ގަންނަ ކަމެކެވެ‪ .‬މޯލްޑިވިއަން އަކަށް ވީތީ‬ ‫އެވެ‪.‬‬


‫ޯލބ ާިވ ފިރ ެިހ ެނ ްއ ެގ‬ ‫ ‬

‫ލޯބިވާ ފިރިހެނެއްގެ ރަނގަޅު ސިފަތަކާއި ގޯސް ސިފަތައް‬

‫ދެނެގަތުމާއި ބަލައިގަތުމުގައި ދިވެހި އަންހެން ކުދިންނަށް އާންމުކޮށް‬ ‫އޮޅުން އަރައެވެ‪ .‬ރަނގަޅު ސިފަތައް ގޯސްކޮށް ދުށުމާއި ގޯސް‬ ‫ސިފަތައް ރަނގަޅު ކަމުގައި ދުށުމަކީ ދިވެހި ލޯބިވެރިންގެ މެދުގައި‬ ‫އޮންނަ ކަމެކެވެ‪ .‬މި އޮޅުން އެރުމާއި ނޭރުން ބިނާވަނީ އަންހެން‬ ‫ކުއްޖާގެ މާހައުލުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ ތައުލީމެއްގެ‬ ‫ސަބަބުންނެވެ‪ .‬ބައެއް ފަހަރަށް އުޅެބޮޑުވާ މާހައުލެއްގައި ކަންކަން‬ ‫ދެކޭ ގޮތުގެ މައްޗަށް އަންހެންކުއްޖާ ކަންކަން ދެކި އެގޮތަށް އަމަލު‬ ‫ކުރެ އެވެ‪ .‬އަނެއްބައި ފަހަރަށް ފިރިހެން ކުއްޖާގެ ރަނގަޅު‬ ‫ސިފަތަކާ ގޯސް ސިފަތައް ނިންމަނީ އަމިއްލަ ތަޢުލީމާ ދިރާސާގެ‬ ‫އަލީގަ އެވެ‪ .‬މި ދެގޮތުގައި ވެސް ހަގީގަތާ ދުރަށް ދެވޭ ފަހަރު‬

‫‪5‬‬ ‫‪1‬‬

‫ސ ަިފ‬

‫ ‬

‫ތިންވަނަ ސިފަ‬

‫ ‬

‫އަންހެން ކުއްޖާ ހިފަހައްޓާނެ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު އޭނާގެ މިނިވަން‬

‫ކަމަށް އިހުތިރާމު ކުރާނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ބޮޑަށް ލޯބިވާ ފިރިހެނުން އަންހެން ކުދިން ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް‬ ‫ހިފަހައްޓާނެ އެވެ‪ .‬އެއީ ގެއްލިދާނެ ކަމުގެ ބިރާ ހެދި އެވެ‪ .‬އެކަމަކު މި‬ ‫ފަދަ ފިރިހެނުން މި ހިފެހެއްޓުމުގެ ތެރެއިން ވެސް އަންހެން ކުއްޖާގެ‬ ‫މިނިވަން ކަމަށް އިހުތިރާމު ކުރާނެ އެވެ‪ .‬ކަލާގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި‬ ‫ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ގޮތުން ކަލާ ހިފަހައްޓާތޯ ބަލާށެވެ‪ .‬ކަންކަން މަނާކޮށް‬ ‫ހުއްޓުވާއިރު ކަލާގެ މިނިވަންކަމަށް އިހުތިރާމު ކުރާކަން ކަށަވަރު‬ ‫ކުރާށެވެ‪.‬‬

‫ގިނަ އެވެ‪ .‬ބައެއް މީހުންނަށް ކަންކަމުގެ މާނަ ދޭހަވާ ގޮތާއި‬ ‫ކަމުގެ ހަގީގަތާ ތަފާތުވެދެ އެވެ‪ .‬މީހުން ހިތަށް ނާރާގޮތްގޮތަށް‬ ‫އަދި މީހުން ގަސްތުކޮށްފައި ނުވާ ގޮތްގޮތަށް މާނަ ދޭހަވެ‬ ‫އެވެ‪ .‬މިގޮތުން ދޭހަވާ ދޭހަވުމެއްގެ މައްޗަށް އަމަލުކޮށް‬ ‫ނިންމާލާއިރު ކަމުގެ ހަގީގަތާ މުޅިން ޚިލާފަށް އަމަލު‬ ‫ކުރެވިފައި ހުރެ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫ ‬

‫ފުރަތަމަ ސިފަ‬ ‫އަންހެން ކުއްޖާ ދެރަ ވެފައި‬ ‫ގޮތް އޭނާ އަށް އެނގޭނެ އެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫އޭނާ އެކަން ކުރާނެ އެވެ‪ .‬އަންހެން‬ ‫ކުއްޖާ ދެރަ ވީމަ ދެން ހަދާނެ ގޮތެއް‬ ‫ނޭނގޭ ފިރިހެނުން ވަރަށް ގިނަ އެވެ‪.‬‬ ‫އަންހެން ކުއްޖާ ދެރަ ވީމަ ރުޅި‬ ‫ގަދަވާ ފިރިހެނުން ވެސް އުޅެ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެކަމަކު ލޯބިވާ އަދި‬ ‫ކާމިޔާބު ފިރިހެނުންނަށް މި‬ ‫ކަމުގައި ހާސް ކަމެއް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫ހާސްކަމެއް ނެތި‪ ،‬އެހެން މީހުނާ‬ ‫ކުނި ނުޖެހޭގޮތަށް މައްސަލަ ހައްލުކުރަން‬

‫ފިރިހެން ކުއްޖާ ދެނެގަންނާނެ އެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ ‬

‫އެކަނިވެރި ވަގުތު ތަކުގައި އަންހެން ކުއްޖާއާ އެކު ނަށާލުން‬

‫ފަދަ މަޖާ ކަންކަން ކުރަން އުޅޭނެއެވެ‪.‬‬

‫ހުންނަ ވަގުތު އެކުއްޖާ ހިނިތުން ކުރުވޭނެ‬

‫ ‬

‫ ‬

‫ހަތަރުވަނަ ސިފަ‬

‫ދެވަނަ ސިފަ‬

‫އަންހެން ކުއްޖާގެ ލޮލަށް ބެލުން އެއީ އޭނާ އަށް ޚާއްސަ‬

‫އުފަލެއް ލިބޭ ކަމަށް ވާނެ އެވެ‪ .‬ލޮލަށް ބެލުމަކީ ލޯބީގެ ވަރަށް‬ ‫މައުނަވީ އަދި ޖަޒުބާތީ ބަޔެކެވެ‪ .‬ލޯބިވާ ފިރިހެނުން ޢާންމު‬ ‫ގޮތެއްގައި މި ކަން ކުރެ އެވެ‪ .‬ލޮލަށް ބެލުމަކީ ތިމާގެ ސާބިތު‬ ‫ކަމާ ސާފުކަން ސިފަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ‪ .‬ހަތަރުކަޅި ހަމަކުރޭތޯ އާއި‬ ‫ލޮލަށް ބަލާތޯ ބަލައި އެކަމުގައި އެއްވެސް "ފޭކު" ކަމެއް‬ ‫ނެތްކަން ކަށަވަރު ކުރާށެވެ‪.‬‬

‫ނަށަން އެނގޭ ދިވެހި ފިރިހެނުން ވަރަށް މަދެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ނަށަން‬ ‫އުޅޭ މީހުން މަދުވާނެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އޭނާ މަޖާކުރަން އުޅޭ ކަމަކުން މި‬ ‫މަގުސަދު ދެނެގަންނާށެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ފަސްވަނަ ސިފަ‬

‫ ‬

‫ދުވަހަކު ވެސް އަންހެން ކުއްޖާގެ ލޯތްބަށް ފުރަގަހެއް ނުދޭނެ‬

‫އެވެ‪ .‬އަންހެން ކުއްޖާ ލޯބިވާ މީހުން ދެކެ އޭނާ ލޯބި ވާނެ އެވެ‪ .‬ލޯބި‬ ‫ހޯދުމާ ލިބިގަތުމަކީ ދެ މީހުންގެ މެދުގައި ހަމަހަމަ ކަމެކެވެ‪ .‬އެކަން‬ ‫ވާން ޖެހޭނީ ހަމަ އެކަނި ފިރިހެން މީހާ ބޭނުންވީމައެއް ނޫނެވެ‪ .‬ލޯބިވާ‬ ‫ފިރިހެނުން މި ކަން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދަންނާނެ އެވެ‪ .‬އަދި ދުވަހަކު‬ ‫ވެސް އަންހެން ކުއްޖާގެ ލޯތްބަށް ފުރަގަހެއް ނުދޭނެ އެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ހަވަނަ ސިފަ‬

‫ ‬ ‫ ‬

‫ވަރަށް ހެއްވާ ވެފައި އަދި މަޖާ ވާނެ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު‬

‫ސީރިއަސް ވާން ޖެހޭ ހާލަތުގައި ސީރިއަސް ވާން އެނގޭނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ސީރިއަސް ވާން ޖެހޭ ހާލަތެއްގައި މަޖާ ވެގަނެގެން އުޅެވުނު ނަމަ‪،‬‬ ‫ފަހުން އެކަން ވެސް އިހުސާސް ކުރެވޭނެ އެވެ‪ .‬އަދި އެކަން ޤަބޫލު‬ ‫ކުރާނެ އެވެ‪ .‬ސީރިއަސް ވާންޖެހޭ ކަންކަމުގައި ސީރިއަސް ނުވުމަކީ‬ ‫ލޯބި ނުވާކަމުގެ ފާހަގައެކެވެ‪ .‬އަދި އޭނާގެ ކިބައިގައި ފިރިހެން‬ ‫ވަންތަކަމެއް ނެތްކަމުގެ ހެއްކެކެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ހަތްވަނަ ސިފަ‬

‫ ‬

‫އަންހެން ކުއްޖާގެ ކަންކަމާމެދު ކެތްތެރި ވާނެ އެވެ‪.‬‬


‫ރުޅިގަދައެއް ނުކުރާނެ އެވެ‪ .‬ރުޅިގަދަ ކުރުމަކީ ލޯބިނުވާ ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ‪ .‬ދައްކައިގެން‬ ‫އުޅެނީ ފޭކެއް ކަމުގެ ދަލީލެކެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫އަށްވަނަ ސިފަ‬

‫ ‬

‫އަންހެން ކުއްޖާގެ ކަންކަމާ މެދު އުންމީދު ކަނޑައެއް ނުލާނެ އެވެ‪ .‬އަންހެން‬

‫ކުއްޖާ ކަމަކާ މާޔޫސް ވެގެން ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ގޮތަކަށް މުޢާމަލާތް ކުރި ނަމަވެސް‪ ،‬ރުޅި‬ ‫ގަދަ ނުކޮށް ކެތްތެރިވާނެ އެވެ‪ .‬މައްސަލަ އިތުރަށް ހޫނުވިޔަކަ ނުދޭނެ އެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ނުވަވަނަ ސިފަ‬

‫ ‬

‫އަންހެން ކުއްޖާ ކުރާ ރަނގަޅު ކަންތައްތައް އަބަދުވެސް ބަލައިގަންނާނެ‬

‫އެވެ‪ .‬އަދި ތަޢުރީފު ކުރާނެ އެވެ‪ .‬ތަޢުރީފު އެއީ ހައްޤު ތަންތަނުގައި ކުރުން މުހިންމު‬ ‫އެއްޗެކެވެ‪ .‬ތަޢުރީފު އަޑު އެހުމަކީ ތަބީޢީ ގޮތުން އިންސާނުން ވަރަށް ކުރާ ހިތްވާ‬ ‫ކަމެކެވެ‪ .‬ކަލާއާ މެދު ކުރެވޭ ތައުރީފު ތަކުގައި ދޮގު ވާހަކަ ހުރެއްޖެ ނަމަ ވިސްނާ‬ ‫ސަމާލުވާށެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ދިހަވަނަ ސިފަ‬

‫ ‬

‫އަންހެން‬

‫ ‬

‫އަންހެން ކުއްޖާ އަށް އިތުބާރު ކުރާ ކަމުގެ އިހުސާސް‬

‫އަބަދުވެސް ކޮށްދޭނެ އެވެ‪ .‬އިތުބާރަކީ ކޮންމެ ގުޅުމެއްގެ ވެސް ބިންގަލެވެ‪.‬‬ ‫އެ ބިންގާ ރޫޅިއްޖެ ނަމަ ގުޅުން ރޫޅުނީ އެވެ‪ .‬އެހެން ކަމުން އިތުބާރު‬ ‫ކުރުމާ އެކު އެ‬

‫އިހުސާސް ކޮށްދިނުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ‪.‬‬

‫ލޯބިވާ ފިރިހެނުން މި ކަން ކުރަނީ މި ކަމުގެ މުހިންމުކަން އެނގި ތިބެ‬ ‫އެވެ‪ .‬އިތުބާރު ނުކުރާ ކަމުގެ އިހުސާސް ވުމަކީ އަންހެނުން ދިރިއުޅުމުން‬ ‫ނާއުންމީދު ވާ ކަމެކެވެ‪ .‬އަންހެނުން އެންމެ ވަރުބަލިވާ ސަބަބެވެ‪.‬‬

‫ ‬ ‫ ‬

‫ސާދަވަނަ ސިފަ‬ ‫އަންހެން ކުއްޖާ ހިތްހަމަ ޖެހޭ ގޮތަށް ކަންތައްތައް ކުރުމަށް‬

‫މަސައްކަތް ކުރާނެ އެވެ‪ .‬އަންހެން ކުއްޖާގެ ގަދަރު މަތިވެރި ވާނޭ‬ ‫ހުރިހާކަމެއް ކުރާނެއެވެ‪ .‬އެގޮތަށް ލަފާވެސް ދޭނެ އެވެ‪ .‬މި ނުކުތާގައި‬ ‫މައްސަލަ ވެސް ޖެހެ އެވެ‪ .‬އެއީ އަންހެން ކުއްޖާގެ ހުރިހާކަމަކާ ބެހެނީއޭ‬ ‫އަންހެން ކުއްޖާއަށް ހީވާ ފަހަރު އެވެ‪ .‬ޝައްކު ނުކޮށް ވޭތޯ ބަލާނެ އެވެ‪.‬‬ ‫އެކަމަކު ފޭކެއްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ބަލަން ހަނދާންކުރާށެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ކުއްޖާގެ މުސްތަގުބަލާ މެދު‬ ‫އަބަދުވެސް ވިސްނާނެ‬

‫ އަންހެން ކުއްޖާއާ އެއްކޮށް‬

‫އެވެ‪ .‬ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި‬

‫ހޭދަ ކުރާ ވަގުތުތަކަކީ "ކޮލިޓީ‬

‫އަންހެންކުއްޖާއަށް އެންމެ‬

‫ވަގުތު" ތަކެއް ކަމަށް ހެދުމަށް‬

‫ފައިދާބޮޑު ގޮތަކީ ކޮބައިތޯ‬

‫މަސައްކަތް ކުރާނެ އެވެ‪.‬‬

‫ބަލައި އެކަމަށް ފަހިކޮށްދޭނެ‬

‫ބައެއް ފަހަރަށް ވާ ގޮތަކީ‬

‫އެވެ‪ .‬ތެދުވެރި ގޮތުގައި‬

‫ދެ ލޯބިވެރިން ވަރަށް ގިނަ‬

‫ހިތުގެ އަޑިން މިކަން ކުރާ‬

‫ވަގުތު އެކުގައި ހޭދަ ކުރެ‬

‫ފިރިހެނުން އަބަދު ވެސް‬

‫އެވެ‪ .‬އެކަމަކު އެ ވަގުތުތައް‬

‫އިންސާފު ގަބޫލު ކުރާނެ‬

‫އެހާ ހިތްގައިމު ނުވެދާނެ‬

‫އެވެ‪ .‬ގާނޫނާއި ގަވާއިދާއި‬

‫އެވެ‪ .‬މުހިންމީ ގިނަ ވަގުތެއް‬

‫މުޖުތަމައުގެ ހަމަތަކަށް‬

‫ނޫނެވެ‪ .‬މުހިންމީ ހޭދަ ކުރާ‬

‫އިހުތިރާމް ކުރާނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އެގާރަ ސިފަ‬

‫ ‬

‫އަންހެން ކުއްޖާ އެންމެ މިނެޓަކަށް ދެކިލުމަށް އެތައް މޭލެއް ދުރުން އެތައް‬

‫ގަޑި އިރަކު ދަތުރުކޮށްފައި އަންނަން ޖެހުނަސް އޭނާ ހިތްވަރު ކުރާނެއެވެ‪ .‬އެ ދަތުރުގެ‬ ‫ދިގުމިނުން ލިބުނު ވަރުބަލި ކަމަށް ވުރެ‪ ،‬އެންމެ މިނެޓަކަށް ލޯބިވެރިޔާ ފެނުމުން ލިބޭ‬ ‫އުފާ ބޮޑުކަމުގައި ދެކޭނެ އެވެ‪ .‬އެންމެ މިނިޓަކަށް ކަލާ ދެކިލުމަށް އެހާ ދުރުން އައިސް‬ ‫އޭގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް އުޅޭނަމަ އޭނާގެ ނިޔަތް ރަނގަޅު ނޫން ކަމަށް ބެލުން ހައްގެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ބާރަ ސިފަ‬

‫ ‬

‫އެއްވެސް ސަބަބެއް ނެތި ވެސް އަންހެން ކުއްޖާގެ ނަމުން ގޮވާލާނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ނޫނީ ފޯނުން ގުޅާލާނެ އެވެ‪ .‬ގޮވާލާ ފަހަރު ބުނާނީ "ކަމެއް ނުވޭ‪ ،‬ހަމަ ގޮވާލީ" ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ގުޅާލާފަ ބުނާނީ‪" ،‬ހަނދާން ވާތީ ހަމަ ގުޅާލީ" ކަމަށެވެ‪ .‬މިކަމުގައި އިތުރަށް ވިސްނަން‬ ‫ޖެހެއެވެ‪ .‬ރައްޓެހިވާތާ ކުރީކޮޅު ފިރިހެނުން މިބައި ބޮޑުކުރެ އެވެ‪ .‬އޭރު އަސްލު ވާގޮތަކީ‬ ‫ބޭނުންވާ ވާހަކަ ސީދާ ދައްކަން ފަސްޖެހޭތީ ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ކިޔަނީ އެވެ‪ .‬ފޭކު‬ ‫މީހުން އެހެން އުޅެނީ ލަދަކުންނެއް ނޫނެވެ‪ .‬ކަލާ ދޮން ގަދަވެދާނެތީ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ތޭރަވަނަ ސިފަ‬

‫ފަނަރަވަނަ ސިފަ‬

‫މަދު ވަގުތު ކޮޅު ވެސް ކޮލިޓީ‬ ‫ވަގުތު ކޮޅަކަށް ހެދުމެވެ‪ .‬މާނަ‬ ‫އަކީ އަންހެން ކުއްޖާ އުފާ‬ ‫ކޮށްދިނުމުގެ ވަގުތުކޮޅަކަށް ހެދުމެވެ‪ .‬ކޮލިޓީ ވަގުތުގެ ގޮތުގައި ގިނަ ވަގުތު‬ ‫ހޭދަ ކުރެވޭ ނަމަ އަދި މާ ރަނގަޅެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ފަނަރަ ސިފަ އެއްކޮށް‬

‫ ‬

‫ކިޔައިދިން ފަނަރަ ސިފަ އަކީ އެކަތި އަނެކައްޗާ ގުޅިފައިވާ‬

‫ސިފަތަކެކެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މި ފަނަރަ ސިފަ ވަކިކޮށް ލިސްޓުކުރަން‬ ‫ކަލާއަށް ދަތިވެދާނެ އެވެ‪ .‬ފޭކު މީހުން މިހާރު ގިނަވުމަކީ މީގެ އެންމެ ބޮޑު‬ ‫ސަބަބެވެ‪ .‬ހާސް ނުވާށެވެ‪ .‬މި ފަނަރަ ނުކުތާއާ ގުޅިފައިވާ އެންމެ ނުކުތާއެއް‬ ‫އޮވެ އެވެ‪ .‬އެއީ އިންސާފެވެ‪ .‬ހަމަ ގަބޫލު ކުރުމެވެ‪ .‬ކުށް ކުރެވޭ ފަހަރު‬ ‫ކުށް ގަބޫލު ކުރުމެވެ‪ .‬ރަނގަޅަށް ކޮށްދޭ ކަންތަކުގެ އަގު ވަޒަން ކުރުމެވެ‪.‬‬ ‫މިގޮތަށް އިންސާފު ގަބޫލު ކުރާ ލޯބިވެރިޔާ ކަލާއަށް އެނގޭނެ ހެއްޔެވެ؟‬ ‫ކަލާގެ އާއިލާ މީހުންނާ ކަލާ އާ ވަކިކުރަން އޭނާއެއް ނޫޅޭނެ އެވެ‪ .‬އާއިލާ‬ ‫މީހުންނާ ގުޅުވަން އޭނާ އުޅޭނެ އެވެ‪ .‬ބޭއިންސާފުން ކުރާ ކަންކަމާ ދެކޮޅު‬ ‫ހަދާނެ އެވެ‪ .‬ނިންމަމުން ބުނަން ހެއްޔެވެ؟ ލޯބި އުފެދިފައިވާ ހިތެއް ބުޅަލަކާ‬ ‫މެދުވެސް އިހާނެތިކޮށް ކަމެއް ނުކުރާނެ އެވެ‪.‬‬


For every purchase of Rf1000.00

GET A LUCKYDRAW COUPON

WIN GRAND PRIZES 3rdPrize Hitachi Refrigerator R2530AG7D

2ndPrize

Hitachi 9000BTU Air-Con

COLLECT STAMPS & WIN FREE GIFTS GET A STAMP FOR EVERY RF500.00 SPENT *Terms & Conditions Apply

Promotion will be held at

STO Peoples Choice Electronics, Home Improvement, Supermart and STO Regional Shops


‫އެންމެފަހުން ޑީއ‬ ‫ސިނާން އަލީ‬ ‫ގިނަ ޕާޓީ އެކުލެވޭ ސިޔާސީ ނިޒާމެއް ރާއްޖޭގައި ކާމިޔާބު ކުރަން ބޭނުން ނަ ަ‬ ‫މ‬ ‫ ‬ ‫ޑީއާރްޕީ ބިނާ ކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް ކަމުގައި މިހާރުގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ‬ ‫މުހައްމަދު ނަޝީދު ވަނީ ވިދާޅު ވެފަ އެވެ‪ .‬އެމްޑީޕީގެ ހަތަރު ވަނަ އަހަރީ ޖަލްސާގައި‬ ‫މިދިޔަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ ‪ 26‬ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރައީސް‬ ‫ނަޝީދު ވިދާޅުވެފައި ވަނީ‪ ،‬ގިނަ ޕާޓީ އެކުލެވޭ ސިޔާސީ ނިޒާމު ހަރުދަނާ ކުރަން‬ ‫ބޭނުން ނަމަ ސިޔާސީ ޕާޓީތައް‪ ،‬ވަކީން ޚާއްސަ ގޮތެއްގައި ޑީއާރްޕީ ހަރުދަނާ ކުރުމުގެ‬ ‫މަސައްކަތް ވަރުގަދަ ކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ‪ .‬ޑީއާރްޕީ އޭރު އޮތް ހާލަތުގައި އޮވެގެން‬ ‫ޑިމޮކްރެސީގެ ފައިދާ ރާއްޖެ އަށް ނުލިބޭނެ ކަމަށާ އެކަން ވާނީ ޑީއާރްޕީ ބިނާކޮށްގެން‬ ‫ކަމަށް ވެސް ރައީސް އެ ރޭ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬ ‫"އަޅުގަނޑު އުއްމީދު ކުރަން ޑީއާރްޕީގެ ޒުވާން ލޭ‪ ،‬ޑީއާރްޕީގެ ޒުވާން މެންބަރުން‪،‬‬ ‫ ‬ ‫ޚާއްސަކޮށް ޑީއާރްޕީގެ ޒުވާން ރައްޔިތުން މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ނުކުންނަވައި އެ ބޭފުޅުންގެ‬ ‫ޕާޓީ އެ ބޭފުޅުންނަށް ހޯއްދަވާނެ ކަމަށް‪ "،‬ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ‪.‬‬ ‫މި ވާހަކަ ތަކަކީ ރައީސް ނަޝީދު މީގެ ‪ 15‬މަސް ދުވަސް ކުރިން ދެއްކެވި ވާހަކަ‬ ‫ތަކެކެވެ‪ .‬އެކަމަކު މިހާރުގެ ހާލަތަށް މި ވާހަކަތައް ވަރަށް ހެޔޮވަރަށް ފެތެ އެވެ‪ .‬ޑީއާރްޕީ‬ ‫ހަރުދަނާ ކުރަން ޖެހޭ ވާހަކަ އެވެ‪ .‬ވަރުގަދަ ކުރަން ޖެހޭ ވާހަކަ އެވެ‪ .‬އެހެން ނުވެއްޖެ ނަމަ‬ ‫ޑިމޮކްރެސީގެ ހަގީގީ ފައިދާ ރާއްޖެއަށް ނުލިބޭނެ ވާހަކަ އެވެ‪.‬‬ ‫މިއަދު މި ވާހަކަތައް އަލުން ދައްކައިލުން ވަރަށް ރަނގަޅެވެ‪ .‬ޤައުމުގެ އެންމެން މިއަދު‬ ‫ ‬ ‫ދައްކަނީ މި ވާހަކަ އެވެ‪ .‬ޑީއާރްޕީ ރޫޅިއްޖެ އެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ ލީޑަރޝިޕުގައި ހުޅު ރޯވެ އަނދަމުން‬ ‫ދަނީ އެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ އެންމެ މަތީ ނިންމުންތައް ނިންމާ ގުނަވަން ކަމަށްވާ ޕާޓީގެ ކައުންސިލް‬ ‫ބައިބައި ވެއްޖެ އެވެ‪ .‬ނައިބު ލީޑަރުންނާ ލީޑަރުގެ ދެމެދުގައި އޮތީ ކޯޅުން ތަކެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ އިސް‬ ‫ސަފުގައި "ފެކްޝަން" ތަކެއް އުފެދިއްޖެ އެވެ‪" .‬ނިއު ޑީއާރްޕީ" އެއްގެ ކޮޅުމަތި ވެސް ފެންނާން‬ ‫ފަށައިފި އެވެ‪.‬‬ ‫ ޑީއާރްޕީގެ ލީޑަރޝިޕުގައި ހުޅު ރޯވެ އަނދަމުންދާ އިރު‪ ،‬އެ ހުޅުގަނޑުގެ އުދާހުން މިލަމުން ދަނީ‬ ‫ޕާޓީގެ ވިންދެވެ‪ .‬އަޅިޔަށް ވެގެން ފައިބަނީ ޕާޓީގެ ތެރޭގައި އޮތް އެއްބައިވަންތަ ކަމުގެ ރޫހެވެ‪ .‬މަރު‬ ‫ވަމުން ދަނީ ޕާޓީގެ ތިރީސް ހާހަށް ވުރެ ގިން މެންބަރުންގެ އުއްމީދެވެ‪ .‬މި ކަމުގެ އަގު އަދާ ކުރެވޭނެ‬ ‫ގޮތެއް ބަލާން ޖެހެ އެވެ‪ .‬ތިރީސް ހާސް ރައްޔިތުންގެ ބެލެނިވެރިކަން ހަވާލު ވެގެން އޮތް ސިޔާސީ ޕާޓީއެއް‬ ‫މި ހާލަތަށް ވެއްޓުނީ ކީއްވެތޯ އެނގެން ޖެހެ އެވެ‪ .‬އެއީ ޕާޓީގެ ޢާންމު މެންބަރުންގެ ހައްގެކެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ‬ ‫ލީޑަރޝިޕު ކޯޅުމުގެ ސަބަބުން އެ މެންބަރުންގެ އުއްމީދުތައް ގުރުބާން ކުރަން ޖެހިގެން ނުވާނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ޑީއާރްޕީގެ މައި ތަނބު ތަކުގައި ރެނދުލައި ޕާޓީ ރޫޅިގެން ދިޔުމުގެ ބިރުވެރި ރަނގަބީލުގެ އަޑުފައްގަނޑު‬ ‫ ‬ ‫ގަދަވެފައި ވާ އިރު‪ ،‬މައްސަލައިގެ ފެށުމަކީ މިވެނި ކަމެކޭ ބުނެ‪ ،‬ދެވޭނެ ސާފު ޖަވާބެއް ނެތެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ ލީޑަރު އަހުމަދު‬ ‫ތަސްމީނު ޢަލީ އާއި ނައިބު ލީޑަރުންގެ މެދުގައި "ބަހުގެ ހަނގުރާމަ" ފެށުނީ މިއަދަކު ނޫނެވެ‪ .‬މި އަލިފާންގަނޑު ރޯވެގެން އުޅޭތާ‬


‫އާރްޕީ ފޮތިފޮތިވަނީ‬ ‫މަސްތަކެއް ވެއްޖެ އެވެ‪ .‬މިއަދު ތަފާތަކީ‪ ،‬އެ ހުޅުގަނޑު ފަޅައިގެން‬ ‫ދިޔުމެވެ‪.‬‬ ‫ލީޑަރޝިޕުގައި ބަހުގެ ހަމަލަތައް ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި‬ ‫ ‬ ‫ފުރަތަމަ ދޭން ފެށީ‪ ،‬މި އަހަރުގެ ފެބުރުއަރީ މަހު ބޭއްވި ޑީއާރްޕީގެ‬ ‫ކޮންގްރެސްގަ އެވެ‪ .‬އެ ޚިޔާލު ތަފާތުވުންތައް ފެށިގެން އައީ ޑީއާރްޕީގެ‬ ‫ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓު ހޮވާނެ ގޮތަކާ މެދުގަ އެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ މިހާރުގެ ނައިބު‬

‫ލީޑަރު ޢުމަރު ނަސީރާއި އޭނާ އަށް ވާގި ދިން ބަޔަކު ބޭނުންވީ ޕާޓީގެ‬ ‫ފަރާތުން ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތިލާ ކެންޑިޑޭޓު ޕްރައިމަރީ އަކަށް‬ ‫ގޮސްގެން ހޮވާ ގޮތަށް އަސާސީ ގަވައިދު އިސްލާހު ކުރާށެވެ‪ .‬އެހެން‬ ‫ނަމަވެސް ޕާޓީގެ މިހާރުގެ ލީޑަރު އަހުމަދު ތަސްމީނު ޢަލީ އާއި‬ ‫އޭނާގެ ބައިވެރިން ކެމްޕޭން ކުރީ ޕްރައިމަރީ އަކަށް ނުގޮސް‪ ،‬ޕާޓީގެ‬ ‫ލީޑަރަށް ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓު ކަމުގެ ޓިކެޓް ލިބޭ ގޮތަށް ބާއްވާށެވެ‪.‬‬ ‫އެއީ ޑީއާރްޕީގެ އަސާސީ ގަވައިދު ކުރިން ވެސް އޮތް ގޮތެވެ‪ .‬މި‬ ‫އިސްލާހު މި ގޮތަށް ފާސްވެ‪ ،‬ޕާޓީގެ ނައިބު ލީޑަރުން ވެސް އިންތިޚާބު‬ ‫ވުމާ ހަމައިން ހަމަޖެހުމުގެ ވާހަކަތަކެއް އިވިގެން ދިޔަ އެވެ‪ .‬އެ ގޮތުން‬ ‫ކޮންގްރެސްގެ ނިމުމާ ހަމައިން ކުރީގެ ވާހަކަތައް ނިމުނީ ކަމަށާ ދެން‬

‫އޮތީ އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ދުވަސްތައް ކަމަށް ލީޑަރުންގެ‬ ‫ދޫފުޅުން ވިދާޅުވި އެވެ‪ .‬ކުރީގެ ޚިޔާލު ތަފާތުވުންތައް އެއީ ކުރިމަގުގެ ހުރަހަކަށް‬ ‫ނުވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ‪ .‬އެއް ޓީމެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވާނުގެ‬ ‫ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދެއްވި އެވެ‪ .‬ޑީއާރްޕީގެ ވެރިކަން އަނެއްކާ ވެސް އޮތީ މާ‬ ‫ދުރުގައި ނޫން ކަމުގެ އިހުސާސްތަކެއް ޢާންމު މެންބަރުންނަށް ލިބިގެން ދިޔަ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެ އުފަލުގައި އެ މެންބަރުންގެ ސިޔާސީ ވިންދު އަވަސް ވެގެން ދިޔަ އެވެ‪.‬‬

‫މޫނުތައް އުޖާލާ ވެގެން ދިޔަ އެވެ‪.‬‬ ‫ގިނަ ދުވަސް ތަކެއް ނުވެ އެވެ‪ .‬މެންބަރުންގެ ސިޔާސީ ވިންދާ‬ ‫ ‬ ‫އެއްގޮތަށް ޕާޓީގެ އިސް ގުނަވަންތައް ހަރަކާތްތެރި ވުމުގައި އިތުރު ދަތިތަކެއް‬ ‫ކުރިމަތިވާން ފަށައިފި އެވެ‪ .‬މި ދަތިތައް ގުޅި ލާމެހިފައި ވަނީ ނިމިގެން ދިޔަ‬ ‫ރިޔާސީ އިންތިޚާބާ އެވެ‪ .‬ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގެ ފަހު ދައުރުގައި އަރިހުގައި‬ ‫ތިއްބެވީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުޖަނުންނެވެ‪ .‬އެތައް އަހަރު ތަކެއް ވާންދެން‬ ‫ރައީސް މައުމޫނުގެ ކެބިނެޓުން ޖާގަ ދެއްވައިގެން ގެންގުޅުއްވި " އޯލްޑް ބޯއީސް"‬ ‫ކަމަށްވާ‪ ،‬ފަތުޙުﷲ ޖަމީލާއި ޢުމަރު ޒާހިރާއި ޒާހިރު ހުސެއިނާއި އިލްޔާސް‬ ‫އިބްރާހީމް މެން ފަދަ ބޭފުޅުން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދުރަށް ޖައްސަވައިލެއްވި އެވެ‪.‬‬ ‫އެއީ ރައީސް މައުމޫނު އެ މަނިކުފާނުގެ ސަރުކާރާއި ޕާޓީ ދިރުވުމަށް ހިތްޕުޅާ‬

‫‪19‬‬


‫ދެކޮޅަށް ގެންނެވި ބަދަލެއް ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެ އެވެ‪ .‬ނިއު މޯލްޑިވްސް ޓީމު ެ‬ ‫ގ‬ ‫ޑރ‪ .‬ހަސަން ސަޢީދަށް ދައުލަތުގެ ބަންޑާރަ ނައިބުކަން‪ ،‬ޑރ‪ .‬ޝަހީދަށް ފޮރިން‬ ‫މިނިސްޓަރުކަން އަދި ޑރ‪ .‬ޖަމީލަށް ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރުކަން ދެއްވި އެވެ‪.‬‬ ‫އަދި ޑީއާރްޕީގެ ޒުވާން ލޭ ކަމުގައި އެ ބޭފުޅުން ވެގެން ދިޔަ އެވެ‪ .‬އަދި އެ‬ ‫ލޭގައި ހުރި ޒުވާން ކަމުގެ ޖޯޝާއި ހޫނުކަން އެ ބޭފުޅުން ފިސާރި ސާބިތު‬ ‫ކަމާ އެކު ދައްކަވަމުން ގެންދެވި އެވެ‪ .‬މި ބަދަލާ އެކު‪ ،‬މަހުޖަނުންގެ ޓީމަކަށް‬ ‫ވެސް މައުމޫނު ހަމަ އެ ދަނޑިވަޅުގައި ކެބިނެޓުން ޖާގަ ދެއްވި އެވެ‪ .‬އެ‬ ‫ގޮތުން‪ ،‬ބަނޑޮސް އައިލެންޑުގެ ވެރިޔާ މުހައްމަދު ވަހީދުއްދީނާއި ވިލާ ގުރޫޕުގެ‬ ‫ޗެއާމަން ޤާސިމް އިބްރާހީމާއި ސަން ލޭންޑުގެ ޑިރެކްޓަރު ހުސެއިން ހިލްމީ އާއި‬ ‫ރެއިންބޯގެ ޑިރެކްޓަރު އިބްރާހީމް ރަފީގު އަދި ރީތިރަށް ރިސޯޓުގެ ވެރިޔާ އަހުމަދު‬ ‫ތަސްމީނު ޢަލީ މި ބަދަލުގެ ތެރޭގައި މައުމޫނުގެ ފަހަތްޕުޅުގައި ތިއްބެވި އެވެ‪ .‬މި‬ ‫ބޭފުޅުންގެ އިތުރުން ސަރުކާރުގެ މަގާމެއްގައި ނުހުންނެވި ނަމަވެސް ޑީއާރްޕީގެ‬ ‫ނައިބު ޒައީމު ކަމުގެ މަގާމުގައި ސަން ޓްރެވެލްސްގެ ވެރިޔާ އަހުމަދު ސިޔާމް‬ ‫މުހައްމަދު ވެސް ހުންނެވި އެވެ‪.‬‬ ‫ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށް ޑީއާރްޕީ ބޮޑު ޚަރަދެއް ކުރި އެވެ‪ .‬އިންތިޚާބު‬ ‫ ‬ ‫ކާމިޔާބެއް ނުވި އެވެ‪ .‬ޕާޓީއަށް ޚަރަދު ކުރަމުން އައި ގިނަ ބަޔަކު އެހާ‬ ‫ހިސާބުން މޫނު އަނބުރާލައިފި އެވެ‪ .‬އޮޔާ ވަޔާ އެއްކޮޅަށް ދީލާ ލައިފި އެވެ‪ .‬އެ‬ ‫ނޫން ގޮތެއް ނެތޭ ބުނަމުންނެވެ‪ .‬ފިއްތުންތައް ވެސް ބޮޑު ވާނެތީ އެވެ‪ .‬ވިޔަފާރި‬ ‫ވެސް ހިމާޔަތް ކުރަން ޖެހޭނެތީ އެވެ‪ .‬ސިޔާސީ ކުޅިވަރަކީ އެހެން އޮންނަ‬ ‫ކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫ހުރިހާ ހާލެއް ޖެހުނީ ޒަޢީމު މައުމޫނު ފަކީރަށެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ ބޮލުގައި‬ ‫ ‬ ‫އެތައް މިލިއަން ރުފިޔާއެއްގެ ދަރަނި އެބަ އޮތެވެ‪ .‬ސަލާމަތްވެވަޑައިގަންނަވާނެ‬ ‫ގޮތެއް ނެތެވެ‪ .‬އިއްޒަތާ ގަދަރުގެ ސުވާލެކެވެ‪ .‬ވަކި ހިސާބަކަށް ދިޔަ އިރު‪،‬‬ ‫ރައްޔިތުން ހިއްސާވާ ކުންފުނި ތަކާއި އެ ނޫން ފަރާތްތަކުން ޕާޓީ ގޮވައިގެން‬ ‫ކޯޓު ތަކަށް ދާން ފަށައިފި އެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ މިލިއަނުން ގުނާލެވޭ ދަރަނި ތަކުގެ‬ ‫ވާހަކަތައް މީޑިއާގެ ފަލަ ސުރުޚީ ތަކަށް އަރައިފި އެވެ‪ .‬މީހުން އެއްޗެހި ކިޔާން‬ ‫ފަށައިފި އެވެ‪ .‬ޢާންމު މެންބަރުން ލަދުން މޫނު އަނބުރައިލާން ޖެހޭ ހާލަތަށް‬ ‫ހިނގައްޖެ އެވެ‪.‬‬ ‫މި ހުރިހާ އަޑިގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި ވަފާތެރިކަންމަތީ ދެމި ހުންނެވި‬ ‫ ‬ ‫ބޭފުޅަކީ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި އެމަނިކުފާނުގެ ރަނިންމޭޓުކަން ދެއްވި އަހުމަދު‬ ‫ތަސްމީނެވެ‪ .‬އެހެން ކަމުން އެ މަނިކުފާނުގެ ވިސްނުންފުޅުގައި ޕާޓީގެ ހުންގާނު‬ ‫ދެއްވަން އެންމެ އެކަށީގެންވާ ފަރާތަކަށްވީ ތަސްމީނެވެ‪.‬‬

‫އޭރު ވެސް އަދި މިހާރު ވެސް ތަސްމީނަކީ އެހާ އިޖުތިމާއީ ބޭފުޅެއް‬ ‫ ‬ ‫ނޫނެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ ޢާންމު މެންބަރުންނާ ގުޅުން ކުޑަ ބޭފުޅެކެވެ‪ .‬މީޑީއާ އާ ވެސް‬ ‫ގުޅުން ކުޑަ ބޭފުޅެކެވެ‪ .‬އެހެން ނަމަވެސް ޕާޓީގެ ގިނަ މެންބަރުންނަކީ ޒަޢީމު‬ ‫މައުމޫނު ދެކެ އިންތިހާ އަށް ލޯބިވާ ބައެކެވެ‪ .‬ވުމާ އެކު އެ މަނިކުފާނު ދެއްވާ‬ ‫އިތުބާރަކީ ތަސްމީނު ކަމަށް ވާ ނަމަ މެންބަރުންނަށް އެއީ މައްސަލައަކަށް‬ ‫ނުވެ އެވެ‪ .‬ޕާޓީ ގޮވައިގެން އެ ހާލަތުގައި ދަތުރު ކުރެވޭ ފަދަ ތަނަވަސް‬ ‫ކަމެއް ވެސް ހޯދޭނެ އެހެން ގޮތެއް ނެތެވެ‪ .‬މަގަކަށް ފަހު މަގެއް އައީ ބަންދު‬ ‫ވަމުންނެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ ބާނީ‪ ،‬އަދި ޒައީމް މައުމޫނު ވަކި ހިސާބަކުން ޕާޓީގެ ސީދާ‬ ‫ހަރަކާތްތަކާ ދުރަށް ޖެހިވަޑައިގެންފި އެވެ‪ .‬ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކުން ވެސް‬ ‫ދުރަށް ޖެހިވަޑައިގެންފި އެވެ‪ .‬މި ކަމުގެ ސަބަބުން ޕާޓީގެ ތެރޭގައި މިސްރާބު‬ ‫ހިފެހެއްޓުމުގެ ބައި އަނެއްކާ ވެސް ދިޔައީ ދަށަށެވެ‪.‬‬ ‫އާ ސަރުކާރުގެ ވެރިކަމުގައި ތަސްމީނަށް އޮތް ޕްރެޝަރުތައް ބޮޑުވާން‬ ‫ ‬ ‫ފެށި އެވެ‪ .‬ދަތިތައް ކުރިމަތި ކުރުވާން ފެށި އެވެ‪ .‬ފިއްތުންތައް އިތުރުވާން ފެށި‬ ‫އެވެ‪ .‬ހަމަ ނޭވާއެއް ލެވޭނެ ގޮތެއް ނެތެވެ‪ .‬ތަސްމީނު ވެސް އޭގެ ބަދަލުގައި‬ ‫ސަރުކާރަށް ރައްދު ދެއްވާތަން ފެނެ އެވެ‪ .‬އެހެން ނަމަވެސް ޢަމަލީ ގޮތުން‬ ‫ޑީއާރްޕީ ތެރެއިން ސަރުކާރު ޒިންމާދާރު ކުރުވުމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތް‬ ‫ތަކެއް ކުރައްވާ ތަނެއް ނުފެ��ެ އެވެ‪.‬‬ ‫މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޕާޓީގެ ޒުވާން ލޭ ހޫނުވާން ފަށައިފި އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫ކެކެން ފަށައިފި އެވެ‪ .‬މި ހޫނު ކަމަށް ޕާޓީގެ ލީޑަރު‪ ،‬ތަސްމީނުގެ މަޑުމައިތިރި‬ ‫ސިޔާސަތު ޖާގައެއް ނުދެ އެވެ‪ .‬އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި އިދިކޮޅު ހަރަކާތްތައް‬ ‫ހިންގަން ތަސްމީނު ފުރުސަތު ނުދެއްވާ ކަމަށް ޕާޓީގެ ނައިބު ލީޑަރުން ފާޅުގައި‬ ‫ވިދާޅުވާން ފައްޓަވައިފި އެވެ‪ .‬ޑީއާރްޕީން ކުރިޔަށް ގެންދިޔަ ކަރަންޓު މުޒާހަރާ‬ ‫ވަކި ހިސާބަކުން ހުއްޓައިލީ ތަސްމީނު ވިދާޅުވެގެން ކަމަށް ޚަބަރުތައް ފެތުރުފައިވެ‬ ‫އެވެ‪ .‬މިހާރު ހިލިގެން މި އުޅޭ މައްސަލަ އަކީ "ގަންނާނެއްބާ ސަރުކާރު" ގެ‬ ‫ނަމުގައި ކުރިޔަށް ގެންދަން އުޅުނު މުޒާހަރާއެއްގެ ވާހަކަ އެވެ‪ .‬މި މުޒާހަރާގެ‬ ‫ވާހަކަތައް ޑީއާރްޕީގެ ރަސްމީ ލެޓަހެޑުގައި ލިޔެ ޢާންމު ކުރީ ޕާޓީގެ ދެ ނައިބު‬ ‫ލީޑަރުން ކަމަށްވާ ޢުމަރު ނަސީރާއި އިލްހާމު އަހުމަދެވެ‪ .‬މި މައްސަލަ ހޫނުވެ‬ ‫ޕާޓީގެ ފަރާތުން ބުނެފައި ވަނީ އެއީ ޑީއާރްޕީން ހިންގާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި އެ‬ ‫މައްސަލަ ބައްލަވައި ފިޔަވަޅު އަޅުއްވާނެ ކަމަށެވެ‪ .‬މީ ވަރަށް ނާޒުކު ހާލަތެކެވެ‪.‬‬ ‫އެންމެ ފަހުން ޑީއާރްޕީން ފިޔަވަޅު އެޅި ކައުންސިލް މެންބަރު މިހާރު ހުންނެވީ‬ ‫އެމްޑީޕީގެ ޕާލިމެންޓު މެންބަރެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ‪.‬‬ ‫މި ހުރިހާ ކެކުމެއް ކެކޭ އިރު‪ ،‬ދެކެވޭ މޮޅު އަނެއް ވާހަކަ އަކީ‬ ‫ ‬


‫ރައީސް ނަޝީދާއި ތަސްމީނުގެ ރަހުމަތްތެރި ކަމުގެ ވާހަކަ އެވެ‪ެ .‬‬ ‫އ‬ ‫ދެބޭފުޅުންގެ ގޮތް ނެނގޭ ގުޅުމުގެ ވާހަކަ އެވެ‪ .‬ދެބޭފުޅުންގެ ދެމެދުގައި ހެދޭ‬ ‫ޑީލެއްގެ ވާހަކަ އެވެ‪ .‬ރައީސް ނަޝީދު ތަސްމީނަށް ކުރައްވާ ތަޢުރީފު ވާހަކަ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެ ތަޢުރީފުގައި ފޮރުވިފައިވާ މާނައިގެ ތަރުޖަމާ އެނގޭ މީހަކު ނެތެވެ‪.‬‬ ‫އިންޓަނެޓު ނޫހެއް ކަމަށްވާ އޭޝިއަން ޓްރައިބިއުން އަށް ދާދި ފަހުން ދެއްވި‬ ‫އިންޓަވިއުއެއްގައި ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި‪ ،‬ތަސްމީނަކީ‬ ‫މި ގައުމުގެ މަސްރަހު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ‪.‬‬ ‫ތަސްމީނު މަސައްކަތް ކުރައްވާ ގޮތާ މެދު ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތްޕުޅު‬ ‫ހަމަޖެހިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށާއި ސަރުކާރަށް ފާޑު ވިދާޅުވި ނަމަވެސް އެހެން‬ ‫ބޭފުޅުންހެން ސަރުކާރު ވައްޓައިލާން މަސައްކަތް ކުރެއްވުމުގެ ބަދަލުގައި‬ ‫ތަސްމީނު މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމަށް ކަމަށް ވެސް‬ ‫ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ ވިދާޅު ވެފަ އެވެ‪ .‬ތަސްމީނަށް ޑިމޮކްރެސީ ރަނގަޅަށް‬ ‫އެނގިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށާއި އެކަމަކު އެމަނިކުފާނުގެ ޕާޓީގެ ހުރިހާ މީހުންނަށް‬ ‫ޑިމޮކްރެސީ ނޭނގޭތީ އެ ކަމަށް ތަސްމީނަށް ވަގުތު ބޭނުންފުޅު ވާނެ ކަމަށް‬ ‫ވެސް ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ ވިދާޅު ވެފަ އެވެ‪ .‬ރައީސް ނަޝީދާއި ތަސްމީނަކީ‬ ‫ސްކޫލު ދައުރުގައި ކްލާސް މޭޓުންނެވެ‪ .‬އެ ގޮތުން އެއީ ކުރިން ވެސް ގާތް‬ ‫ރަހުމަތްތެރިންނެވެ‪ .‬ހަމަ މިއާ އެކު ރައީސް ނަޝީދުގެ ބައްޕަ އަދި ތަސްމީނުގެ‬ ‫ބައްޕަ އަކީ ވެސް ވަރަށް ގާތް ރަހުމަތްތެރި ދެ ބޭފުޅުންނެވެ‪ .‬ޑީއާރްޕީގެ‬ ‫ތެރޭގައި އުފެދިފައިވާ ކޯޅުންތައް ތަސްމީނާއި ރައީސް ނަޝީދުގެ ގާތް ގުޅުމުގެ‬ ‫ސަބަބުން ވަނީ އިތުރަށް ހޫނު ވެފަ އެވެ‪ .‬އެއީ ސިޔާސީ ޑީލެއްގެ ގޮތުގައި‬ ‫ވެސް ބައެއް ފަރާތްތަކުން މާނަ އެބަ ކުރެ އެވެ‪ .‬އެ ގޮތުން ‪ 2013‬ވަނަ‬ ‫އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ރައީސް ނަޝީދުގެ ރަނިންމޭޓެއްގެ ގޮތުގައި‬ ‫ތަސްމީނު ހުންނެވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން‬ ‫ސިފަ ކުރެ އެވެ‪ .‬އެ ފަދަ ފަރާތްތަކުން މާނަ ކުރާ ގޮތުގައި‪ ،‬މިހާރު ގައުމުގެ‬ ‫ތަރައްގީގެ ދުވެލި ހުރި ގޮތަށް ބަލާ އިރު އިތުރު އެއް ދައުރުގެ ވެރިކަން‬

‫ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ރައީސް ނަޝީދަށް ދޭން ދިވެހި ރައްޔިތުން ފަހަކަ ް‬ ‫ށ‬ ‫ނުޖެހޭނެ އެވެ‪ .‬އެހެން ކަމަށް ވާނަމަ‪ ،‬ކުރިޔަށް އޮތް ފަސް އަހަރު ވެސް‬ ‫އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ ލީޑަރުގެ ގޮތުގައި ހުންނެވުން ފިޔަވައި އިތުރު ފުރުސަތެއް‬ ‫ތަސްމީނަކަށް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫ޑީއާރްޕީގެ ނައިބު ލީޑަރުން ދެ ބަޔަށް ބެހި‪ ،‬ޢުމަރު ނަސީރާއި‬ ‫ ‬ ‫އިލްހާމު އިސްކޮށް ތިއްބަވައިގެން ތަސްމީނާ އިދިކޮޅަށް ނަމަވެސް ޕާޓީއާއިގެން‬ ‫ނުކުންނަވާނެ ކަމުގެ އިޝާރާތެއް އެ ދެ ބޭފުޅުން ވަނީ ކުރައްވައިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫އެހެން ވެއްޖެ ނަމަ ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ މަސްރަހު އިތުރަށް ނާޒުކު ވާނެ ކަމަށް‬ ‫ބެލެވެ އެވެ‪ .‬އިތުރަށް ބައިބައި ވާނެ ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެ އެވެ‪ .‬އުމަރު‬ ‫ނަސީރު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ސަރުކާރު ޒިންމާދާރު ކުރުވުމުގައި އެންމެ ބޮޑު‬ ‫އިދކޮޅު ޕާޓީގެ ހައިސިއްޔަތުން ޑީއާރްޕީއަށް އެ ޒިންމާއެއް ނުއުފުލެ އެވެ‪.‬‬ ‫އޭނާ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ޕާޓީގެ އަޑު ވަނީ ކެނޑިފަ އެވެ‪ .‬އެހެންވެ އޭނާ‬ ‫އާއި އޭނާގެ ބައިވެރިން ބޭނުން ވަނީ ޑީއާރްޕީގައި "އަޑު" ޖައްސައި އިދިކޮޅު‬ ‫ހަރަކާތްތައް ވަރުގަދަ ކުރާށެވެ‪.‬‬ ‫މީގެ ފަނަރަ ވަރަކަށް މަސް ދުވަސް ކުރިން ރައީސް ނަޝީދު‬ ‫ ‬ ‫ވިދާޅުވި ޑީއާރްޕީ ވަރުގަދަ ކުރުމަކީ މީ ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ‪ .‬ރައީސް ނަޝީދު‬ ‫އޭރު އެ ވިދާޅުވި ޑީއާރްޕީގެ ޒުވާން ލެޔަކީ ޕާޓީގެ އިސް ސަފުގައި މިހާރު‬ ‫ތިއްބެވި ލީޑަރުން ކަމަށް ވެސް ވެދާނެ އެވެ‪ .‬މި ހާލަތުގައި ޑީއާރްޕީ ހަމަ‬ ‫މަގަށް އެޅުވުމަކީ ޕާޓީގެ ލީޑަރޝިޕުގެ ޒިންމާ އަކަށް ނޫނީ ނުވާނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ގ ޒިންމާ އޮ ީ‬ ‫ތ‬ ‫މިއަދު ޕާޓީގެ މި ހުރިހާ މައްސަލައެއް ހައްލު ކުރެއްވުމު ެ‬ ‫ޓނީ އެވެ‪ .‬ދިރުން‬ ‫ތަސްމީނުގެ އިސްތަށި ފުޅުގަ އެވެ‪ .‬ޕާޓީގެ ވިންދު ހުއް ެ‬ ‫ދަނީ އެވެ‪ .‬މާ ލަސް ވެއްޖެ ނަމަ ފަރުވާ ކުރަން އުނދަގޫ ވާނެ އެވެ‪.‬‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬


22


‫ލާރާ ކައިވެނި އިއުލާންކޮށްފި‬ ‫ގ ތާޖު‬ ‫މީގެ ދިހަ އަހަރު ކުރީން މިސް ޔުނިވަރސް ެ‬ ‫ ‬ ‫ހާސިލުކުރުމަށްފަހު ދުވަސްކޮޅެއް ވަންދެން ލާރާ ދަތު އުޅުނީ‬ ‫ނިއު ޔޯރކުގައެވެ‪ .‬އެއިރު މަޝްހޫރު ޓެނިސް ކުޅުންތެރިއެއް‬ ‫ކަމުގައިވާ މަހޭޝް ބުޕާތީ ވެސް އުޅުނީ ނިއު ޔޯރކުގައެވެ‪.‬‬ ‫ނަމަވެސް އެ ދުވަސްވަރު ދެ މީހުން ދިމާވެފައެއް ނުވެއެވެ‪ .‬ދެ‬ ‫މީހުން ދިމާވީ މާ ފަހުން އިންޑިޔާގައެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ލާރާއަށް ލޯބި‬ ‫ހުށަހެޅުމަށްޓަކައި މަހޭޝް ޚިޔާރުކުރި ތަނަކީ ނިއު ޔޯރކެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫ނިއު ޔޯރކަކީ ދެ މީހުންގެވެސް އެންމެ މަޤުބޫލު އެއް ޝަހަރަށް‬ ‫ވެފައި‪ ،‬ދެ މީހުންނަށް އެންމެ ފުރަތަމަ އެއް ޝަހަރެއްގައި‬ ‫އުޅެވިފައިވާ ޝަހަރަކީ ނިއު ޔޯރކު ކަމުގައި ވާތީއެވެ‪.‬‬ ‫ދާދި ފަހުން ބޭއްވުނު ޔޫއެސް އޯޕަން ޓެނިސް‬ ‫ ‬ ‫މުބާރާތުގެ ތެރޭގައި ލާރާއަށް ލޯބި ހުށަހަޅައި ކައިވެނި‬ ‫ކުރަން އެދުމަށްޓަކައި މަހޭޝް ވަނީ ޚާއްސަ ޑިނަރއަކަށް‬ ‫ލާރާއަށް ދައުވަތު ދީފައެވެ‪ .‬މި ޑިނަރގައި‪ ،‬އުއްބައްތި އަލީގެ‬ ‫މާހައުލެއްގައި އޭނާ ލާރާއަށް ދިން އަނގޮޓިއަކީ އޭނާގެ އަމިއްލަ‬ ‫ޑިޒައިނަކަށް ހައްދާފައިވާ އަނގޮޓިއެކެވެ‪" .‬މަހޭޝް އަމިއްލަ‬ ‫ޑިޒައިނަކަށް އަނގޮޓި ތައްޔާރުކުރުވާފައި ދިނުމުން އަހަރެން ހުރީ‬ ‫ގަބޫލުކުރަންވެސް އުނދަގޫވެފައި‪ .‬ހީއެއް ނުކުރަން އޭނާ އެރޭ‬ ‫ހުށަހަޅާފާނެ ކަމަކަށް‪ ".‬އުފަލުން ފޮޅިފައި ހުރެގެން ލާރާ ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫ލާރާއާއި މަހޭޝްގެ އެންގޭޖްމަންޓުގެ ކުރީންވެސް އެ‬ ‫ ‬ ‫ދެމީހުން އެކީގައި އާއްމު ތަންތަނުގައި އުޅޭތަން ނޫސްވެރީންނަށް‬ ‫ފެނިގެން އެ ވާހަކަ ނޫސްތަކުގައި ލިޔެފައި ވެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ދެ‬ ‫މީހުންގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުމަކާ ބެހޭގޮތުން އެކަކުވެސް މީގެ‬ ‫ކުރީން އެއްވެސް ވާހަކައެއް ދައްކާފައެއް ނުވެއެވެ‪ .‬ނޫސްވެރިއަކު‬ ‫ސުވާލުކުރިޔަސް އެމީހުން ބުނެފައިވަނީ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމާ‬ ‫ބެހޭގޮތުން ވާހަކަދައްކާނީ ކުރިމަގާމެދު ޔަގީންކަމާއެކު ގޮތެއް‬ ‫ނިންމާ ދުވަހަކުން ކަމުގައެވެ‪.‬‬ ‫މަހޭޝް އަކީ ކުރީން މީހަކާ އިނދެގެން އުޅުނު‬ ‫ ‬ ‫މީހެކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިހާރު އޭނާ ވަނީ އަންހެނުން ވަރިކޮށްފައެވެ‪.‬‬ ‫މަހޭޝް އަންހެނުން ވަރިކުރީ ލާރާގެ ސަބަބުންތޯ ކުރެވުނު‬ ‫ސުވާލުގެ ޖަވާބުގައި ލާރާ ބުނީ އޭނާއާ މަހޭޝްއާ ދިމާވީވެސް‬ ‫މަހޭޝް އަންހެނުން ވަރިކުރިތާ އެއް އަހަރު ފަހުން ކަމުގައެވެ‪.‬‬ ‫ކައިވެނި ކުރާނެ ދުވަހަކާ ބެހޭގޮތުން ލާރާ ބުނީ މި އަހަރު‬ ‫ނިމުމަށް ފަހުގައި ކަމުގައެވެ‪" .‬އަހަރެމެން ދެ މީހުންވެސް މި‬ ‫އުޅެނީ ވަރަށް ބުރަކޮށް‪ .‬ކުރިއަށް އޮތީ މަހޭޝް ބައިވެރިވާ ޑޭވިސް‬ ‫ކަޕް ޓެނިސް މުބާރާތް‪ .‬އެއަށްފަހު އޭނާ ޖެހޭނެ ކޮމަންވެލްތް‬ ‫ގޭމްސް އަށް ތައްޔާރުވާން‪ .‬އެހެންވީމާ އޭގެ ފަހުން ކައިވެންޏާ‬ ‫މެދުގައި ވިސްނާނީ‪ ".‬ލާރާ ބުނިގޮތުގައި ދެ މީހުންގެ އާއިލާގެ‬ ‫މީހުންވެސް ތިބީ މި ގުޅުމާ މެދު ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތްހަމަ‬ ‫ޖެހިފައެވެ‪.‬‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬ ‫‪23‬‬


‫ސިކުނޑީގެ ތޫފާން‬ ‫ސީނާ އަހުމަދު ޒާހިރު‬ ‫ ‬

‫މިހާރު އަމަލުކުރަމުން ދާ ޤާނޫނުއަސާސީ ގައި ލާމަރުކަޒީ‬

‫އުޅޭ ހަރު މީހުންގެ ލަފަޔާއި އިރުޝާދާއި އެކުގައެވެ‪ .‬ރަށް ރަށުގައި ތަރައްޤީގެ‬

‫އުޞޫލުން ޤައުމު ހިންގުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަހުމިއްޔަތުކަން ދީފައިވެއެވެ‪.‬‬

‫އެކި އެކި މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށް އާމްދަނީ ހޯދަނީ ވެސް ރައްޔިތުންނެވެ‪.‬‬

‫ރާއްޖޭގައި ހަރުދަނާ ޑެމޮކޮރަސީއެއް ގާއިމުކުރާށެވެ‪ .‬އަދި ރައްޔިތުންނާއި ގުޅުން‬

‫ރައްޔިތުންއާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތްތަކުންނާއި‪ ،‬ރައްޔިތުން‬

‫ހުންނަ ކަންކަމުގައި ރައްޔިތުން ބައިވެރިކޮށްގެން ގިނަ ބަޔެއްގެ ޚިޔާލާއި‬

‫ކުއްޔަށް ދޭ ތަންތަނުންނެވެ‪ .‬މިސާލަކަށް ދަންނަވާނަމަ ރަށުގައި ރައްޔިތުން‬

‫އެއްގޮތަށް ޤައުމުގައި އެބަޔަކު ދިރިއުޅޭ ސަރަޙައްދެއްގައި‪ ،‬އެބަޔަކާއި ގުޅޭ‬

‫ހައްދާފައި އޮންނަ ރުއްގަނޑެއް ކަހަލަ ތަނަކުންނެވެ‪ .‬ޢަާއްމުންނަށް ރައްޔިތުންގެ‬

‫ކަންކަން ނިންމުމަށް ފުރުޞަތު ލިބިދިނުމަށެވެ‪ .‬ލާ މަރުކަޒީ އުޞޫލުން ރާއްޖޭގެ‬

‫ފަރާތުން ބައެއް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ‬

‫އަތޮޅުތައް ހިންގާ ވާހަކަ އަކީ ޒަމާނީ ދިވެހިރާއްޖޭަގައި ވަރަށް ގިނައިން ދެކެވޭ‬

‫ރައްޔިތުންނެވެ‪ .‬ބައެއް ހާލަތުގައި ތަކެތިންނެވެ‪.‬‬

‫ވާހަކައެކެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކަށް ވިސްނިފައި އޮންނަނީ‬

‫ ‬

‫ބައެއްފަރާތްތަކަށް މުސާރަ ދެނީ ވެސް‬

‫މިސާލަކަށް ދަންނަވާނަމަ މަސްބާނައިގެން އަންނަ ދޯނިފަހަރުން‬

‫މިއީ ރާއްޖެ އަށް އާ އުޞޫލެއް ކަމަށެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކަށް ބިދޭސީ‬

‫ދޯނިން މަހަށް ދިޔަ މީހުންނެކޭ އެއްވަރުގެ މަސްބައެއް އަޅައިގެންނެވެ‪.‬‬

‫ނިޒާމެއް ކަމަށެވެ‪ .‬އެހެން ނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި މާޒީގައި ކަންތައް ތައ��‬

‫އެ ޒަމާނުގައި އަތޮޅު ހިންގުމުގެ ހުރިހާ ބާރެއް އޮންނަނީ އަތޮޅުވެރިންގެ‬

‫ހިނގާފައިވާގޮތަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ވިސްނާލާއިރު މި ނިޒާމަކީ ރާއްޖެ އަށް‬

‫އަތްޕުޅުގައެވެ‪ .‬އަތޮޅުވެރިކަމަކީ އެހާ ބާރުގަދަ މަޤާމަކަށްވީ އެހެންވެގެންނެވެ‪.‬‬

‫އާ ނިޒާމެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫އަތޮޅުވެރިންގެ ބާރުގަދަކުރުމުގެ ގޮތުން އެތަންތާގައި އުޅޭ މުއްސަނދިންގެ‬

‫ތެދުފުޅެކެވެ‪ .‬ފަންސާހުގެ އަހަރުތަކަށް ބަލާއިރު ލާ މަރުކަޒީ އުޞޫލުން‬

‫އެހީއާއި ނުލައި އަތޮޅުވެރިންނަށް ތަނަވަސްކަމާއި އެކު އުޅުއްވޭނޭ ވަސީލަތްތައް‬

‫ޤައުމު ހިންގުމުގެ ވާހަކަ އަތޮޅުތެރޭގައި އެއްވެސް މީހަކު ނުދައްކައެވެ‪.‬‬

‫ވެސް ސަރުކާރުން އޮންނަނީ އެޒަމާނުގެ ނިސްބަތުން ތަނަވަސް ކޮށްދެއްވާފައެވެ‪.‬‬

‫އެހެންނަމަވެސް އަތޮޅުތެރޭގެ ހުރިހާކަމެއްކަހަލަ ގޮތަކަށް ހިނގަމުން‬

‫މައި ސަރުކާރުން އަތޮޅުތަކުގައި ސީދާގޮތެއްގައި ހިންގަވަނީ ސަރުކާރުގެ‬

‫ގޮސްފައިވަނީ އަތޮޅުވެރިންނާއި ރަށްރަށުގެ ވެރިންނާއި އެރަށެއްގައި ނަގާ ކިޔާ‬

‫މައިގަނޑު ސިޔާސަތެވެ‪ .‬އަތޮޅުތަކަށް ބޭނުންވާގޮތަށް ދުވަހުންދުވަހަށް ކުރަންޖެހޭ‬

‫‪24‬‬


‫ތަރައްޤީއެއް އޮތްބާވައެވެ؟ އެރަށުގެ މީހުންނަށް ތަރައްޤީ އައީ ހުވަރަށްފުއްޓަށް‬

‫ކަންތައްތައް ނިންމަމުން އައީ އަތޮޅަކުންނެވެ‪.‬‬ ‫ސަރުކާރުން މިހާރު ކުރިއަށް ނެރުއްވާފައިވާ ސިޔާސަތަކީ‪ ،‬ގާތުގައި‬ ‫އޮންނަ ރަށްރަށް‬

‫"ގުޅުވައިގެން" ހިންގެވުމުގެ ސިޔާސަތެކެވެ‪ .‬އަތޮޅުތައް‬

‫ބަދަލުވުމުންނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ހަރުދަނާ ކުރުމަށާއި ސަރުކާރުގެ ހިންގުމުގެ‬

‫ހިންގެވުމުގެ ފަސޭހަފުޅަކަށްކަމަށް ވިދާޅުވެއެވެ‪ .‬މިކަމުގެ ސަބަބުން އަތޮޅުތަކަށް‬

‫ޚަރަދު ކުޑަކުރުމަށް އޮތް މައިގަނޑު ހައްލަކީ ދިރިއުޅުން ދަތި އާބާދު‬

‫އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ކުރިއެރުން ލިބޭނެކަމަށް ވިދާޅުވެއެވެ‪ .‬ލާމަރުކަޒީ‬

‫ކުރަން އުނދަގޫ‪ ،‬މީސްކޮޅު މަދު ކުދި ރަށްރަށުގެ އާބާދީ ކައިރީގައި އޮންނަ‬

‫އުޞޫލުން ޤައުމު ހިންގުމުގެ ވާހަކަދެކެވޭ މިފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި މިފަދަ‬

‫ބޮޑެތި ރަށް ރަށަށް ބަދަލުކުރެވިގެންނެވެ‪ .‬ރަށެއްގެ އާބާދީގެ ނުރުހުމުގައި އެ‬

‫އުޞޫލެއް ތަޢާރަފް ކުރުމާއި މެދު އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ކަންބޮޑުވެއެވެ‪.‬‬

‫ރަށެއްގެ މީހުން އެހެން ރަށަކަށް ބަދަލުކުރުމަކީ އ‪.‬ދ‪.‬ގެ މިފަދަ ކަންތަކާއި‬

‫ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ ސީދާ އެތަނެއްގައި ދިރިއުޅޭމީހުންނާއި‬

‫ބެހޭ ޤަވާއިދުަތައް ހުއްދަކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ‪ .‬މިފަދަކަންކަން ނިންމަންޖެހޭނީ‬

‫ބެހޭ އާދައިގެ ކަންތައްތައް ނިންމުމާއި ހިންގުމާއި ވަކި ފެންވަރެއްގައި‬

‫އެރަށެއްގެ ރައްޔިތުންގެ ވޯޓަކުންނެވެ‪ .‬ރައްޔިތުންގެ ރުހުން ހޯދައިގެން‬

‫އެތަނެއްގައި ފައިސާ ހޯދުމުގެ ބާެރު އެތަނެއްގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް‬

‫ރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ކުދިކުދި އާބާދީގެ ރަށްތައް މަދުކުރެވެންވީއެވެ‪.‬‬

‫ލިބިދިނުމެވެ‪ .‬މިހެން ދަންނަވާއިރުވެސް‪ ،‬ރާއްޖޭގައި ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން‬

‫ރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށް ރަށް މަދުކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ‬

‫ޤައުމު ހިންގުމުގެ ނިޒާމަށް‪ ،‬މިހާެރުވެސް މިއޮތީ ނުފޫޒުގަދަފަރާތްތަކަށް‬

‫ހޭލުންތެރިކުރުވުމުގެ މަސައްކަތް ވަރަށް ބޮޑެވެ‪ .‬އަދި އެކަން ކާމިޔާބުކުރުމަށް‬

‫ފައިދާވާނެގޮތަށް ދިވެހި ސިޔާސީ ކުލަ ޖައްސާފައެވެ‪ .‬އެމީހަކު ދިރިއުޅޭ‬

‫ފުރަތަމަ ފިޔަވަހީގައި ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުވެސް އެހާމެ ބޮޑުވާނެއެވެ‪.‬‬

‫ކޮންމެތަނަކުން ވޯޓުލެވޭގޮތަށް ހަމަޖައްސައިގެންނެވެ‪ .‬ޢާއްމު އިންތިޚާބުބޭއްވޭ‬

‫އެހެންނަމަވެސް ނިމުން ކާމިޔާބުވާނެއެވެ‪ .‬އަދި ބަދަލުވާ އާބާދީގެ މުސްތަޤްބަލް‬

‫ގޮތާއި އެއްގޮތަކަށެވެ‪ .‬ދުނިޔޭގެ އެހެން ޤައުމުތަކުގައި މިފަދަ އިންތިޚާބުތައް‬

‫އުޖާލާވާެނެއެވެ‪ .‬ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ޤައުމު ހިންގުމަށް ސަރުކާރުން‬ ‫ހުށައަޅާފައިވާ ބަދަލަށް ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލަށްވުރެ ބޮޑަށް‬

‫ބޭއްވޭގޮތާއި ޚިލާފަށެވެ‪ .‬ކައިރީގައި އޮންނަ ރަށްތަށް ގުޅުވާލައިގެން އެއް ރަށެއްގެ‬

‫ގެންނަވަން މިހާރު‬

‫ގޮތުގައި ހިންގާ ކަމަށް ވާނަމަ‪ ،‬އަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި އެރަށް ރަށާއި މެދު‬

‫ބޭނުންވާނީ އެކަމުގެ ފަންނީ މީހުންގެ ޚިޔާލެވެ‪ .‬ރާއްޖެކަހަލަ ޑެމޮކްރަސީގެ‬

‫އެކަންތައް ކުރެއްވެނީ މިހާރަށްވުރެ‬

‫މަގުން ހިނގާ‪ ،‬ނުވަތަ‬

‫ވެސް ބޮޑަށް މަރުކަޒީކޮންނެވެ‪.‬‬

‫ހިނގަންބޭނުންވާ އެހެން ކުދި‬

‫ތެދުފުޅެކެވެ‪ .‬ބައެއް ފަސޭހަތައް‬

‫ޤައުމުތަކުގެ ތަޖުރިބާއެވެ‪.‬‬

‫ހުރެދާނެއެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް‬

‫ ރަށް ރަށް އުފެދިފައި އޮންނަ‬

‫އެ ފަސޭހަތަކަކީ ކޮންމެހެން‬

‫ގޮތުން އެއް ރަށެއްގެ ގޮތުގައި‬

‫ގުޅިގެން ހިންގާ ރަށްތަކެއްގެ‬

‫ތަރައްޤީ ކޮށް‪،‬‬

‫ގޮތުގައި އިޢްލާނު ނުކުރައްވާ‬

‫ފުޅާ ކުރެވިދާނެ ބައިވަރު‬

‫ވެސް ދެއްވިދާނެ ފަސޭހަތަކެކެވެ‪.‬‬

‫ރަށްތައް ރާއްޖޭގައި އެބަހުއްޓެވެ‪.‬‬

‫މިސާލަކަށް ދަންނަވާނަމަ ރަގަޅު‬

‫ލ‪.‬އަތޮޅުގައި އެއްފަސް ގަނޑަކަށް‬

‫ސްކޫލެއްގައި ކިޔަވައިދިނުމުގެ‬

‫އޮންނަ ރަށްތަކެވެ‪ .‬އައްޑު‬

‫ބޭނުމުގައި ބޮޑު ރަށުގެ‬

‫އަތޮޅުގައި އެއްފަސްގަނޑަކަށް‬

‫ސްކޫލުގެ ޚިދުމަތް ގާތުގައި‬

‫އޮންނަ ބައެއް ރަށް ރަށެވެ‪.‬‬

‫އޮންނަ ރަށްރަށުގެ ކުދިންނަށް‬

‫ހުވަދު އަތޮޅުގައި ކުޑަ‬

‫އެއް ހަމައެއްގައި ނުވަތަ‬

‫މަސައްކަތަކާއި އެކު ތަރައްޤީ‬

‫އިތުރު އިންތިޒާމްތައް ހަމަޖައްސައިގެން‬

‫ލިބޭގޮތްވުމެވެ‪ .‬މިހާެރުވެސް ބައެއް‬

‫ޚިދުމަތްތައް‬

‫ކުރެވިދާނެ ރަށް ރަށެވެ‪ .‬މިސާލަކަށް ދަންނަވާނަމަ މަޑަވެއްޔާއި ހޯޑެއްދޫ‬

‫އަތޮޅުތަކުގައި ކައިރީގައި އޮންނަ ކުދި ރަށް ރަށުގެ މީހުންނަށް ބޮޑެތި ރަށް‬

‫އެވެ‪ .‬ނ‪ .‬އަތޮޅުގައި ކެނދިކުޅުދޫއެވެ‪ .‬މ‪.‬އަތޮޅުގައި ކޮޅުފުށްޓެވެ‪ .‬މިކަހަލަ‬

‫ރަށުން މިފަދަ ޚިދުމަތް ދެމުން ގެންދެވެއެވެ‪ .‬ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ‬

‫ބައިވަރު ރަށް ރަށެވެ‪ .‬ފުރަތަމަ ފިޔަވައްސަކަށް ސަރުކާރުން މިފަދަ ރަށްރަށް‬

‫ހިތްވަރުދިނުމެއްނެތިވެސް ޒަރޫރީ ޙާލަތު މަޖުބޫރުކޮށްގެން ރައްޔިތުން އަމިއްލަ‬

‫އެއް ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ ގުޅިފައިވާ ވިއުގައެއްގައި ތަރައްޤީ ކުރައްވަންވީ‬

‫އަށް ވެސް މިފަދަ ގުޅިފައިވާ ޚިދުމަތްތައް ދީފައިވެއެވެ‪ .‬ވަރަށް ކުރީއްސުރެ ހދ‪.‬‬

‫ނޫންބާވައެވެ؟ މީގެތެރެއިން ބައެއް ރަށްރަށުގެ މީހުން އަދިވެސް އެމީހުންނަކީ‬

‫ކުޅުދުއްފުށި ވެފައި އޮތީ އެއަތޮޅުގެ އެހެން ރަށްރަށުގެ މީހުން މާލެދަތުރުކުރުމަށްދާ‬

‫އެއްރަށެއްގައި ދިރިއުޅޭ ބައެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރާކަށް ބޭނުމެއްނުވެއެވެ‪ .‬ދެރަށެއްގެ‬

‫މަރުކަޒަކަށެވެ‪ .‬ގދ‪ .‬ތިނަދޫގައި ހިންގާ ސްކޫލުގެ ފެންވަރު ރަގަޅުވުމާއި‬

‫ގޮތުގައި ހިންގާ އެއްފަސްގަނޑެއްގައި އޮންނަ ރަށްރަށާއި މެދު ނިންމަވާގޮތެއްގެ‬

‫އެކު އެރަށާއި ކައިރި ރަށްރަށުގެ މީހުންގެ ދަރިން އުނގެނުމަށްޓަކައި ތިނަދޫގައި‬

‫ސަބަބުން ބައެއް ސަރަޙައްދުގައި ވަގުތީގޮތުން މިކަމަށް ސިޔާސީ އަގެއް‬

‫ބައިތިއްބަންފެށިއެވެ‪ .‬ބ‪.‬އަތޮޅުގެ އޭދަފުށްޓަކީވެސް މިކަހަލަ ރަށެކެވެ‪ .‬ގުޅިގެން‬

‫ދައްކަވަން ޖެހިދާނެއެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް މިފަދަ ބަދަލެއްގެ ސަބަބުން‬

‫ހިންގުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މިސާލެއްގެ ގޮތުގައި‬

‫ނެންގެވި އެއް ރަށަކީ‬

‫ދ‪.‬އަތޮޅުގެ ވާނީއެވެ‪ .‬އެރަށަކީ ކުޑަހުވަދުއަށް‪ ،‬އެރަށުގެ މީހުން ބަދަލުވުމުގެ‬ ‫ފުރުޞަތު ލިބުނު ރަށެކެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް އެރަށުގެ ބައެއް މީހުންގެ ޚިޔާލު‬

‫އެރަށަކަށް ބޮޑެތި އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީ އާއި އުމްރާނީ ކުރިއެރުމާއި އިޖްތިމާޢީ‬ ‫ބަދަލުތައް އައިސް އެރަށެއްގެ ރައްޔިތުންނަށް ގިނަގުނަ ފުރުޞަތުތަކެއް‬ ‫ތަނަވަސްވެ އިންތިހާދަރަޖައިގެ ފައިދާ އާއި‬

‫ލާބަ ލިބިގެންދާނެއެވެ‪.‬‬

‫ފަހުން ބަދަލުވެގެން އެގޮތަށް ހަމަނުޖެހުނީއެވެ‪ .‬މިފަދަ ކުދި ރަށް ރަށް ވަކި‬ ‫ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ގުޅިގެން ވެސް ތަރައްޤީ ކުރެވޭނީ ކިހާ ވަރަކަށްތޯއެވެ؟‬ ‫މީރު ފެންދިނުމާއި ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ދިނުމާއި ނަރުދަމާ ހެދުމުގެ މަސައްކަތް‬ ‫ބޮޑުރަށާއި ގުޅުވައިގެން ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެބާވައެވެ؟ ވަރަށް ގިނަ‬ ‫ޒަމާންވާންދެން ހުވަރަފުށީގެ ވެރިން ބެރިންމަދޫ ބެލެހެއްޓިއެވެ‪ .‬އޭރު އެރަށަށް އައި‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬ ‫‪25‬‬


‫ސިންގަލް ކްލިކް‬

‫ޚިދުމަތް ނުލިބޭ ބުލެކުބެރީ ފޯނުތައް ހިފައިގެން ދިވެހިން ހެވިފައި‬ ‫އާދަމް ނަސީރު‬ ‫ފޯނު ކޯލެއްކޮށް އެސްއެމްއެސް ކުރެވުމަކީ މިއަދު މޯބައިލް ފޯނަކުން‬ ‫ ‬ ‫ކ ކޮށްލާނެ އެންމެ އާދައިގެ ދެކަންތަކެވެ‪.‬‬ ‫މީހަ ު‬ ‫ދުނިޔޭގެ އެންމެ މަޝްހޫރު އެންމެ ފުރިހަމަ ޚިދުމަތްތައް ލިބޭ އެއް‬ ‫ ‬ ‫ނކީ ބުލެކުބެރީ ފޯނެވެ‪ .‬ގިނަ ޤައުމު ތަކުގައި ސަރުކާރުގެ އިސްވެރިންނާއި‬ ‫ފޯ ަ‬ ‫ޑތި ވިޔަފާރި ވެރިންވެސް އެންމެ ގިނަ އިން ބޭނުން ކުރާ ފޯނަކީ ބުލެކުބެރީ‬ ‫ބޮ ެ‬ ‫އެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ވެސް އެކަން އޮތީ އެގޮތަށެވެ‪ .‬މާ ޝާހީ ނުވަތަ‬ ‫ ‬ ‫ވިޔަފާރި ފޯނެއްގެ ގޮތުގައި މިޤައުމުގައި ވެސް ބުލެކުބެރީ ފޯނު މަޝްހޫރުވެ‬ ‫ސަރުކާރުގެ ވެރިންނާއި ބޮޑެތި މަހުޖަނުންގެ އަތުން އެފޯނު ތައް ފެންނަމުން‬ ‫ދާއިރު ރާއްޖޭގައި ފޯނުގެ ޚިދުމަތްދޭ ދެ ކުންފުނިންވެސް އެފޯނުގެ ފުރިހަމަ‬ ‫ޚިދުމަތްތަކެއް އަދި ނުދެއެވެ‪.‬‬ ‫ރާއްޖޭގައި ކިރިޔާވެސް ފައިސާ‬ ‫ ‬ ‫ގެންގުޅޭ މީހެއްނަމަ އައިފޯނެއް ނުވަތަ ބުލެކު‬ ‫ބެރީފޯނެއް ނޫނީ ބޭނުމެއް ނުކުރެއެވެ‪.‬‬ ‫މިދެފޯނުގެ ތެރެއިންވެސް ބުލެކުބެރީ‬ ‫ ‬ ‫ފޯނު ގެންގުޅޭ ބޭފުޅުން ފަޚުރުވެރި ވެލާފައި‬ ‫މީ އެމެރިކާގެ ރައީސް އޮބާމާ ވެސް‬ ‫ގެންގުޅޭ ފޯނޭ ބުނެލައެވެ‪ .‬އެހެނަސް އެންމެ‬ ‫ކައިރިން ސިރީލަންކާ އިންވެސް ބުލެކުބެރީގެ‬ ‫ފުރިހަމަ ޚިދުމަތްތައް ލިބޭއިރު މި ޤައުމުގައި‬ ‫އެ ޚިދުމަތް އަދި ލިބޭނެ ދުވަހެއްވެސް‬ ‫ނޭގެއެވެ‪ .‬ބުލެކުބެރީ ފޯނުގެ ޚިދުމަތް ދޭން‬ ‫އުޅޭހެނެއްވެސް ހިޔެއް ނުވެއެވެ‪.‬‬ ‫ބުލެކު ބެރީ ފޯނަކީ ތަފާތު ގިނަ‬ ‫ ‬ ‫ޚިދުމަތްތެކެއް ލިބިދޭ ފޯނެކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މި‬ ‫ޚިދުމަތްތައް ފޯނުގައި ހުއްޓަސް އޭގެ ބޭނުން‬ ‫ހިފޭނީ ފޯނުގެ މުވާސަލާތީ ޚިދުމަތްދޭ ކުންފުނިން އެޚިދުމަތް ދިނުމުންނެވެ‪ .‬މި‬ ‫ޚިދުމަތުގެ ތެރޭގައި ޕުޝް މެއިލްގެ ޚިދުމަތް ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ‪ .‬އެސް‪.‬އެމް‪.‬‬ ‫އެސް އަންނަ ގޮތަކަށް މީހަކު ހަމަ އީމެއިލް އެއް ފޮނުވާލުމާ އެކު އެ މެއިލް‬ ‫ފޯނަށް ވަގުތުން އާދެއެވެ‪ .‬އަދި އެސް‪.‬އެމް‪.‬އެސް ލިބުމުން ފޯނު ރިންގު ވާގޮތަށް‬ ‫ރިންގުވ��ލާނެއެވެ‪ .‬ނުވަތަ ވައިބުރޭޓަށް ފޯނު ލާފައިވާނަމަ ޕުޝްމެއިލް އެއް‬ ‫އަތުވެއްޖެކަން އެންގުމަށްޓަކައި ވައިބުރޭޓުވެސް ވެލާނެއެވެ‪.‬‬ ‫މިނިސްޓަރަކު ނުވަތަ މަޖިލިސްގެ މެންބަރަކު މާލޭގައި ހުރެ ގުޅިއަސް‬ ‫ ‬ ‫ގިނަ ފަހަރު ނަމްބަރެއް ނާރާނެވެ‪ .‬ސަބަބަކީ އެ ޚިދުމަތް ދިރާގުން ނުވަތަ‬ ‫ވަތަނިޔާ އިން އެބޭފުޅުންނަށް ހާއްސަކޮށް ދީފައިވުމެވެ‪ .‬ބުލެކުބެރީ ފޯނެއްގެ‬ ‫ފުރިހަމަ ޚިދުމަތް ލިބޭނަމަ ނަމްބަރ ނާރާ ގޮތަށް ހެދުމަށް ކޮންމެހެން އިތުރު‬ ‫ފޯމެއް ފުރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ‪ .‬ބުލެކުބެރީ ފޯނުގައި ހުންނަ އެކަމަށް ހާއްސަ‬ ‫ވަސީލަތް ބޭނުން ކުރެވޭނެއެވެ‪ .‬ބުލެކު ބެރީ ފޯނު ތަކަކީ އެފޯނުން ފޮނުވާ އެސް‪.‬‬ ‫އެމް‪.‬އެސް ވެސް ނުކިޔޭގޮތަށް އެންކުރިޕުޓް ކޮށްފައި ފޮނުވޭ ފޯނެކެވެ‪ .‬އެސް‪.‬‬

‫‪26‬‬

‫އ މެސެޖު‬ ‫އެމް‪.‬އެސްގެ ވެރިމީހާ ނުވަތަ ލިބެންވާ މީހާ ފިޔަވާ އެހެން މީހަކަށް ެ‬ ‫ކިއުމަކީ މުސްތަހީލް ކަމެކެވެ‪ .‬އެހެން ކަމުން ބުލެކު ބެރީ ފޯނު ވެގެން‬ ‫ގޮސްފައިވަނީ ރައްކާތެރި ކަމުގެ ގޮތުންވެސް އެންމެ ފުރިހަމަ ފޯނަށެވެ‪.‬‬ ‫ރާއްޖޭގައި ގެންގުޅޭ ބުލެކު ބެރީ ފޯނުތަކަކީ ފޯނު ކޮށްލުމާއި އެސް‪.‬‬ ‫ ‬ ‫އެމް‪.‬އެސް ކޮށްލުމުގެ އިތުރަށް ފޮޓޯ ފޮނުވޭ އެމް‪.‬އެމް‪.‬އެސް ވެސް ފޮނުވާލެވޭ‬ ‫ފޯނެއްނޫނެވެ‪ .‬އިންޓަނެޓުގެ ޚިދުމަތް ނުލިބޭތީ އެހެން ފޯނުތައް ގެންގުޅޭ މީހުން‬ ‫ފޭސްބުކް އަދި ތަފާތު ޗެޓު ކުރުން ތަކުގައި އަވަދިނެތި އުޅޭއިރު އިންނަށް‬ ‫ޖެހެނީ ބަލާށެވެ‪ .‬ނޫނީ ދެން ޖެހޭނީ އެކަންކަން ކުރެވޭ ނޮކިޔާ ފޯނު ގަނޑެއް‬ ‫ހޯދާށެވެ‪.‬‬ ‫ބުލެކު ބެރީގެ ފަހުގެ ފޯނުތަކަކީ ވީޑިއޯ ކޯލްވެސް ކުރެ ޭ‬ ‫ވ‬ ‫ ‬ ‫ފޯނުތަކެކެވެ‪ .‬އެހެނަސް ރާއްޖޭގައި ބުލެކު‬ ‫ބެރީ ފޯނަކީ ނޮކިއާ ޓޯޗު ބައްތި ފޯނަކުން‬ ‫ކުރެވޭ ބޭނުމުގެ އިތުރަށް އެއްވެސް‬ ‫ބޭނުމެއް ކުރެވޭ ފޯނެއް ނޫނެވެ‪ .‬ބުލެކުބެރީ‬ ‫ޚިދުމަތް ނުލިބޭތީ ވީޑިއޯ ކޯލް ކުރަންވެސް‬ ‫ޖެހޭނީ އެހެން ވައްތަރެއްގެ ތުރީ ޖީ‬ ‫ފޯނެއް ހޯދާށެވެ‪.‬‬ ‫ރާއްޖޭގެ އާބާދީ އަށްވުރެ ގިނަ‬ ‫ ‬ ‫މޯބައިލް ފޯނު ގެންގުޅޭއިރު ބުލެކު ބެރީ‬ ‫ފޯނުގެ އަދަދުވެސް ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް‬ ‫ދަނީ އިތުރު ވަމުންނެވެ‪ .‬ރާއްޖެއިން‬ ‫ކުރެވޭ ފޯނު ކޯލްގެ އަގު ކައިރި ޤައުމު‬ ‫ތަކާ އަޅާ ބަލާއިރު ކިތަންމެ ހެޔޮ‬ ‫ނަމަވެސް ކައިރި ޤައުމު ތަކުން ލިބޭ‬ ‫ބުލެކުބެރީގެ އަސްލު ޚިދުމަތް ނުލިބޭނަމަ‬ ‫އެކަން ފާހަގަ ކުރާ ގިނަ ފަރާތްތަކެއް‬ ‫ދިވެހިންގެ ތެރޭގައިވެސް އެބަ ތިއްބެވެ‪ .‬ބުލެކު ބެރީގެ ފުރިހަމަ ޚިދުމަތް ދޭން‬ ‫ތިބީ އެންމެ ދެ އޮޕަރޭޓަރުންނެވެ‪ .‬އެ ޚިދުމަތް ރާއްޖޭގެ މޯބައިލް ޚިދުމަތް ދޭ‬ ‫ދެފަރާތުން ނުދޭނަމަ ޚިދުމަތް ނުލިބޭ ބުލެކުބެރީ ފޯނުތައް ހިފައިގެން ކިތަންމެ‬ ‫ދުވަހެއް ވިޔަސް ދިވެހިން ހެވިފައި ތިބެދާނެ އެވެ‪ .‬އޭރުން ބަލަން ތިބޭ މީހުން‬ ‫ކުޑަ ކޮށް ހިނި އަންނަ ގޮތް ވާނެއެވެ‪.‬‬ ‫އިހު ޒަމާނުގެ ދިވެހި މުސްކުޅި ބުނުމެއްގައި އޮވެއެވެ‪ .‬މީހުން‬ ‫ ‬ ‫ޓިނުގަނޑުމަތީ ހިއްތަލަ ފުށް ހިއްކާ ވާހަކަ އަޑުއަހާފައި މީދާ ވެސް‬ ‫ޓިނުގަނޑުމަތީ އޭގެ ނަޖިސް ހިއްކައެވެ‪ .‬ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ބްލެކު ބެރީގެ‬ ‫ފަޚުރުވެރިންނަށް އަދި އޮތީ ހަމަ ޓިނުގަނޑެއްގެ މަތީގައި ހިއްކުމެވެ‪.‬‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬


‫މުހައްމަދު ޝަހީބުގެ‬

‫ސައިކަލްތައް ވަގަށް ނަގާ މީހުން‬ ‫"މިތަނަށް މަޑުނުކުރާތި‪ .‬ސައިކަލް ވަގަށް ނަގާނެ‪ "،‬ދެވެރިން‬ ‫ ‬ ‫ގޮސް ކޮފީ ބޯންވެގެން ތަނަކަށް މަޑުކޮށްލަން އުޅެނިކޮށް މަނިކު ބުނެލި އެވެ‪.‬‬ ‫"ތަނެއްގައި ސައިކަލެއް ބަހައްޓާލެވޭކަށްނޯވޭ ވަގަށް ނަގާވަރުން‪ .‬ކިހާ ދެރަ‬ ‫ކަމެއް މިއީ؟"‬ ‫މަނިކުބެ އަކީ ވަރަށް ކުޑައިރު ބޮލުގައި ކާއްޓަކުން ޖެހުމުގެ‬ ‫ ‬ ‫ސަބަބުން‪ ،‬ބޮލުގެ މައްސަލަތަކެއް ހުންނަ މީހެއް ކަމަށް އޭނާގެ އެންމެ ގާތް‬ ‫ރައްޓެހިން ބުންޏަސް‪ ،‬މިއަދު އޭނާ އެ ދައްކާ ވާހަކައިގައި އޮއްޓަރެއް ހުރި‬

‫ނުލިބުނަސް‪ ،‬އެކަމަށް ވަރަށް ހުށިޔާރު ބަޔަކު އެބައުޅެ އެވެ؛ ޓެކްސީ‬ ‫ޑްރައިވަރުންނެވެ‪ .‬ސައިކަލްގެ ނަންބަރު އެ މީހުނަށް އަންގާލާއިރަށް‪ ،‬އެ‬ ‫މީހުންގެ ސެޓްތަކުން އެހެން ކާރުތަކަށް އެކަން ފަތުރާލަ އެވެ‪ .‬މިއީ‬ ‫އަޖައިބެކެވެ‪ .‬ފިސާރި އަވަހަށް އެ ސައިކަލެއް ފެނެ އެވެ‪ .‬ހަދިޔާއަކަށް‬ ‫ދޭންޖެހެނީ ފައްސަތޭކަ ރުފިޔާ އެވެ‪ .‬އެހެންވެ ސައިކަލެއް ގެއްލިއްޖެ ނަމަ‪،‬‬ ‫އޮތް އެންމެ އަވަސް ހައްލަކީ ޓެކްސީ ސެންޓަރުތައް ކަމަށް ވަނީ ވެފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ސައިކަލް ފެނި‪ ،‬އެއަށް އަރައިގެން ދުއްވާތާ ދުވަސްގަނޑެއް ފަހުން‬

‫ނ ބުނި ގޮތަށް ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި‪ ،‬އޭނާ ބުނި‬ ‫ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ‪ .‬އެހެންވެ އޭ ާ‬ ‫ތަނުގައި‪ ،‬ސައިކަލް ބަހައްޓައިފީމެވެ‪.‬‬ ‫ދެން ވެސް މަނިކުބެ‬ ‫ ‬ ‫ދެއްކީ އެ ވާހަކަ އެވެ‪ .‬ސައިކަލްތައް‬ ‫ޕާކުކުރާނެ ތަންތަން މާލޭގައި ނުހުންނަ‬ ‫ވާހަކަ އާއި ސައިކަލްތައް ވަގަށް ނަގާ‬ ‫ވާހަކަ އެވެ؛ ސައިކަލްތަކަށް މާލޭ‬ ‫މަގުމަތީގައި އެއްވެސް ރައްކާތެރިކަމެއް‬ ‫ނެތް ވާހަކަ އެވެ‪.‬‬ ‫ތެދެކެވެ‪ .‬ވަގުންގެ‬ ‫ ‬ ‫އަދަދު މަދެއް ނުވެ އެވެ‪ .‬އުފެދެމުން‬ ‫އަންނަ ޒުވާން ވަގުން ގިނަވާއިރު‪،‬‬ ‫އެކިއެކި ކުށްކުށުގައި ޖަލުގައި‪ ،‬ހުކުމް‬ ‫ތަންފީޒުކުރަމުންދާ ވަގުން ވެސް‬ ‫ވަގުވަގަށް ރަށުތެރެއަށް ދޫވަނީ އެވެ‪.‬‬ ‫އެހެންކަމުން އެކި ކަހަލަ ވައްކަންތައް‬ ‫ވަނީ އިންތިހާ އަށް އިތުރުވެފަ އެވެ‪.‬‬

‫ފުލުހުން ގުޅަ އެވެ‪ .‬ސައިކަލްގެ ހަބަރެއްވިތޯ ބަލާށެވެ‪ .‬ސައިކަލް ފެނުނުތާ‬ ‫ޒަމާންތަކެއްވެއްޖެ ވާހަކަ ބުނުމުން‪،‬‬ ‫ފުލުހުން ބުނަނީ އަނެއްކާ ވެސް ފުލުސް‬ ‫އޮފީހަށް ދިއުމަށެވެ‪ .‬ސައިކަލް ފެނުނު‬ ‫ކަމަށް ލިޔެކިއުންތަކުން ހަމަޖެއްސުމަށެވެ‪.‬‬ ‫ސައިކަލް ރަޖިސްޓަރީތައް ހިފައިގެން‬ ‫އަނެއްކާ ދާންޖެހުމުން‪ ،‬ފުރަތަމައިނުން ވެސް‬ ‫ޓެކްސީ ސެންޓަރަކާ ގުޅައިގެން ސައިކަލް‬ ‫ހޯދަން އުޅެވުނު ނަމަ މާ ބޮލަށް ފަސޭހަވީހޭ‬ ‫އެވަގުތު ހިތަށްއަރަ އެވެ‪.‬‬ ‫ ސައިކަލަށް ދިމާވާ މާ ބޮޑު އެހެން‬ ‫މައްސަލައެއް ވެސް އެބައޮތެވެ‪ .‬މާލޭގައި‬ ‫ޕާކުކުރާނެ ތަނެއް ނެތިފައި‪ ،‬ތަނެއްގައި‬ ‫ހަމަ ސައިކަލް ބަހައްޓާއިރަށް ސައިކަލް‬ ‫ގެއްލެ އެވެ‪ .‬ބެހެއްޓި ތަނުގައި ސައިކަލް‬ ‫ނެތުމުން ނިންމަންޖެހެނީ ވަގަށް ނެގީ‬ ‫ކަމަށެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިފަހަރު އެއީ ފުލުހުންގެ‬

‫ސައިކަލްތައް ވަގަށް ނެގުމަކީ ވަރަށް‬ ‫ފަސޭހަ ކަމަށެވެ‪ .‬އޮފީސްތަކުގައި‪،‬‬ ‫ރައްކާކޮށްފައި ހުންނަ ބޮޑެތި ތިޖޫރީތައް‬ ‫ވަގަށް ނަގައި‪ ،‬ފަޅާލާ ބަޔަކަށް‪،‬‬ ‫މަގުމަތީގައި ހުންނަ ސައިކަލެއް އެކައްޗަކަށް ވެސް ނުވާނެ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު ވަގަށް‬ ‫ނަގާފާނެތީއޭ ކިޔައިފައި ސައިކަލް ކިހިލި ޖަހައިގެން ވެސް އުޅެވޭކަށް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫ޕާކުކުރަންޖެހޭނީ ހަމަ މަގުމަތީގަ އެވެ‪ .‬ނިދާލާނެ ކޮޓަރިއެއް ނުލިބިގެން ގިނަ‬ ‫ބަޔަކު އުޅޭއިރު‪ ،‬ސައިކަލް ޕާކުކޮށްލަން ލިބޭނީ ވަކި ކޮންތަނެއް ހެއްޔެވެ؟‬ ‫ތިރީސް ނުވަތަ ސާޅީސް ހާސް ރުފިޔާގެ އަގުބޮޑު ސައިކަލް ވަގަށް‬ ‫ ‬ ‫ނެގުމުން‪ ،‬ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ފުރަތަމަ އަންގަނީ ފުލުހަށެވެ‪ .‬ސައިކަލްގެ‬ ‫ރަޖިސްޓްރީ އާއި އެހެނިހެން ލިޔެކިއުންތައް އެ މީހުންނަށް ހުށަހަޅަންޖެހެ އެވެ‪.‬‬ ‫ނަމަވެސް‪ ،‬ވަގުތުން ސައިކަލް ހޯދައިދިނުމަށް މާ ބޮޑު މަސައްކަތެއް ކުރާ ކަމެއް‬ ‫ނޭނގެ އެވެ‪ .‬ފުލުހުންނަށް މާ ބޮޑު މަސައްކަތެއް ކުރެވޭނެ ކަމަކަށް ވެސް‬ ‫ނުބެލެވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ސައިކަލް ހޯދުމަށް ފުލުހުންގެ ފަރާތުން މާ ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް‬ ‫ ‬

‫ކަމެކެވެ‪ .‬މިގޮތަށް ސައިކަލްތައް ނަގައިގެން‬ ‫ލޮރީއަކަށް ލައިގެން ޓޯޔާޑަށް ގެންގޮސް‪،‬‬ ‫ބޮޑު އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރެ އެވެ‪ .‬ތުކީ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެއީ ޖޫރިމަނާއެއް ނޫނެވެ‪ .‬އެ މީހެއްގެ‬ ‫އަތުން ‪350‬ރ‪ .‬ނަގައިފައި ކިޔަނީ "ސައިކަލް ނަގަން ހިނގި ހަރަދު"‬ ‫ކަމަށެވެ‪ .‬މިއީ ސަރުކާރު ބަޖެޓަށް އާމްދަނީ ހޯދުމަށް އޮންނަ ވަރަށް ރަނގަޅު‬ ‫މަސައްކަތެކެވެ‪ .‬ފުލުހުންގެ ޝިއާރަކީ "ޓު ޕްރޮޓެކްޓް އެންޑް ސާވް" ނުވަތަ‬ ‫ހިމާޔަތް ދިނުމާއެކު ހިދުމަތްކުރުމެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމުން‬ ‫ރައްޔިތު މީހާ އަށް ލިބޭ ހިމާޔަތަކީ ކޮބައިތޯ އެވެ؟ ފުލުހުން އުޅެނީ ރައްޔިތު‬ ‫މީހާ ކުށްވެރިކުރަންނޫންތޯ އެވެ؟ ތިޔަ ބޭފުޅުން ގޮތެއް ނިންމަވާށެވެ‪ .‬މަނިކުބެ‬ ‫ބުނެފާނެ އެއްޗަކަށް ބައްލަވާނެ ކަމެއް ނެތެވެ‪.‬‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬ ‫‪27‬‬


‫ވެލެންސިއާ ކަރުތާފެނުގައި‬ ‫ޖެހިޖެހިގެން ދެ އަހަރު ގަދަ ހަތަރަކުން ބާކީވުމުގައި އެތައް ސަބަބުތަކެއް!‬ ‫އަބްދުﷲ އަޒްމީން‬ ‫ކްލަބް ވެލެންސިއާ އަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ކާމިޔާބު އެއް‬

‫ ‬

‫ފުޓްބޯޅަ ކުލަބެވެ‪ .‬ހާއްސަކޮށް ‪1990‬ގެ ކުރީ ކޮޅުން ފެށިގެން ‪2008‬‬ ‫ވަނަ އަހަރާ ދެމެދަކީ ވެލެންސިއާގެ އެންމެ ރަން ދުވަސްވެރެވެ‪ .‬މި‬ ‫މުއްދަތުގައި ‪ 25‬އާއި ގާތަށް ތަށި ހޯދައި ކަޕް ވިނާސް ކަޕް މިލްކު ކުރި‬ ‫ޓީމަށް މިދިޔަ އަހަރާއި މި އަހަރު ވަނީ ދުވަހަކު ކުރިމަތިނުވާ ފަދަ ގިނަ‬ ‫ނާކާމިޔާބީތައް ކުރިމަތިވެފަ އެވެ‪ .‬ޓީމަކަށް ލިބިފައިވާ ބައެއް ރެކޯޑުތައް‬ ‫ވެލެންސިއާ އަތުން ބީވެ‪ ،‬ކުލަބުގެ ހިތްގައިމު އޮމާން ތާރީހުތަކުގެ‬ ‫އޮފުދާރުކަން ވަނީ ފަނޑުވާން ފަށައިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ރެލިގޭޝަން ނުކުޅޭ ހަމައެކަނި ޓީމުގެ ރެކޯޑް ވެލެންސިއާގެ‬

‫ ‬

‫އަފީފު ކުލަބު ހިންގުމާ ދުރަށް ދިޔަ އެވެ‪ .‬އެންމެ ފަހުން ކުލަބު ހިންގުމުގެ‬ ‫މުގުލުގައި ހިފީ ގ‪.‬ފަހިވާގޭ އަދީލް ޖަލީލް އެކަންޏެވެ‪ .‬ކުލަބަށް ގިނަ ހަރަދުތަކެއް‬ ‫ކޮށް ވެލެންސިއާ އަށް އޭނާގެ ޖާނާއި މާލު ދެމުންދަނިކޮށް "ކޮންމެވެސް‬ ‫ސަބަބަކާހުރެ" އަދީލް ވެލެންސިއާއިން ބޭރުކޮށް މަޝްހޫރު ވިޔަވާރިވެރިޔާ‬ ‫އަބުދުﷲ ޖާބިރަށް ކުލަބުގެ ޗެއާމަންކަން ދިނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫މައްސަލައެއް ޖެހުނު ނަމަވެސް ކުލަބު ވަޅުޖެހުނަ ނުދީ ނެގެހެއްޓުމަށް ގަދަ އަޅައި‬ ‫މަސައްކަތް ކުރާނެ ބަޔަކު ތިބެ އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ތިން އަހަރު ހަމަނުވަނީސް‬ ‫ޖާބިރު އަމިއްލަ އަށް ކުލަބުން ވަކިވުމުން ހަގީގަތުގައި ވެލެންސިއާގެ މެނޭޖްމަންޓް‬ ‫އެކަނިވެ‪ ،‬ހަދާނެ ގޮތް ހުސްވި އެވެ‪ .‬މެނޭޖްމަންޓުގައި "މީހުން" ތިއްބަސް‬ ‫ހަގީގަތުގައި ކަންކުރެވޭ ވަރުގެ މީހުންނެތި ކުލަބު ބިކަހާލުގައި ޖެހުނެވެ‪.‬‬

‫ކިބައިން ނެތި ދިޔައީ ހުސްވި އަހަރު ގަދަ ހަތަރަކުން ބާކީ ވުމުންނެވެ‪.‬‬

‫އަދީލް ވަކިކުރުން‪ ،‬ބޮޑު މައްސަލައެއް‪:‬‬

‫ޖެހިޖެހިގެން ދެ ވަނަ ފަހަރަށް‪ ،‬މި އަހަރު ގަދަ ހަތަރަކުން ބާކީވުމުން‬ ‫ގައުމީ ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުން ދެ ވަނަ ފަހަރަށް ވެލެންސިއާ ބާކީވީ‬ ‫އެވެ‪ .‬މިހެން ވާން ޖެހުނު ސަބަބު ހޯދުމަށް‪ ،‬ކަމުގެ ފުނަށް ފީނާލާއިރު‬ ‫ސަބަބުތައް ގިނަވެފައި ކުރިމަތިވެފައިވާ މައްސަލަތައް އެހާމެ ގިނަ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ވެލެންސިއާ‪ ،‬މެނޭޖްމަންޓްގެ މައްސަލަ ގިނަ ކުލަބެއް‪:‬‬

‫ވެލެންސިއާ ރަނގަޅަށް ދަންނަ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް އެނގޭނެ‬ ‫ފަދައިން އެތަކެއް ފަހަރަކު މެނޭޖްމަންޓުގައި މައްސަލަ ޖެހި ވެލެންސިއާ‬ ‫ނިކަމެތިވެފައިވެ އެވެ‪ .‬ހީނާ އަހުމަދު ސަލީމާއި އަބުދުﷲ އާމިރު ކުލަބުން‬ ‫ވަކިވެ ޔޫތު ސްޕޯޓްސް ކުލަބު ކިޔާ ކުލަބެއް ހެދީ ‪1990‬ގެ ފަހުކޮޅު‬ ‫އެވެ‪ .‬އެމީހުން ހިތުގެ އަޑިން ލޯބިވާ ކުލަބާ ދުރުގައި ތިބީ ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ‬ ‫ބަޔަކު މެނޭޖްމަންޓުގައި ތިބޭތީ އެވެ‪ .‬އައިއެފްސީ އުފެއްދުމުން ހިޔަލީ‬ ‫މުހައްމަދު ރަޝީދު ކުލަބާ ވަކިވިއިރު އޭގެ ކުރިން ޖީސަސް ހަސަން‬

‫‪28‬‬

‫މި ބަދަލާ ހަމައަށް ވެލެންސިއާގެ މެނޭޖްމަންޓުގައި ކޮންމެ‬

‫ ‬

‫ފެންނަ ފެނުމުގައި އަދީލް ޖަލީލަކީ ކުޅުންތެރިންނާ ގުޅޭ އެ މީހުން‬

‫ވެސް އިހުތިރާމްކުރާ ހަރުދަނާ ޝަހުސިއްޔަތެކެވެ‪ .‬ފައިސާގެ ތަނަވަސްކަން‬ ‫ހުރުމާއި ފައިސާ ހޯދޭނެ ގޮތްތައް އޭނާ އަށް ފަހިވެފައި އޮތުމުން އަދީލް‬ ‫ވެލެންސިއާ ހިންގި ދުވަސްވަރަކީ ކުލަބުގެ ރަން ދުވަސްވަރެކެވެ‪ .‬އެންމެ މޮޅު‬ ‫ކުޅުންތެރިން‪ ،‬ހާއްސަކޮށް ގައުމީ ޓީމުގެ ފޯވަޑް ލައިނުގެ ޖާޒީގެ ކުލަ އަކީ‬ ‫އެއިރު ވެލެންސިއާގެ ނުލާއި ރީނދޫ ކުލަ އެވެ‪ .‬ކަން މިހެން އޮއްވައި އަދީލަށް‬ ‫ނާންގައި ‪ 2007‬ވަނަ އަހަރު ކުލަބުގެ ޗެއާމަންކަން ޖާބިރަށް ދިނުމުން ވަރުގަދަ‬ ‫ވެލެންސިއާގައި ރެނދު އަޅަން ފެށި އެވެ‪ .‬ފާޅުގައި ވެލެންސިއާއާ ދެކޮޅަށް އަދީލް‬ ‫އިސްވެ ހުރެ ހެދި ކުލަބަކީ އޭވައިއެލް އެވެ‪ .‬އަދި އޭނާގެ ބަސް ގަބޫލުކުރާ‬ ‫ވެލެންސިއާގެ ދުވަސްވީ އަދި ގަދަ އަށް ހަރަދު ކުރަމުން އައި ގިނަ މީހުން‬ ‫ހަރަދު ކުރުން ހުއްޓާލި އެވެ‪ .‬އަދި އެ މީހުން ފާޅުގައި ބުނަމުންދިޔައީ ވެލެންސިއާ‬


‫ރެލިގޭޝަން ކުޅޭތަން ދެކެން ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ‪ .‬އެ ދުވަސް އައީ ލަހެއްނުވެ‬

‫‪ 2007‬ވަނަ އަހަރު ޒުވާން ކުޅުންތެރިންނަށް އިސްކަން ދޭން ފެށީ ފައިސާ‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ނެތް ކަމަށް ބުނެ އެވެ‪.‬‬

‫މެނޭޖްމަންޓް ދޯދިޔާވުން‪:‬‬ ‫ ‬

‫ ‬

‫ހަގީގަތުގައި ވެސް ދިވެހި ގިނަ ކުލަބުތައް ހިންގަނީ‬

‫ދަރަނިވެރިވެގެންނެވެ‪ .‬އެކަމަކު އެހެން ހުރިހާ ޓީމަކުން ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން‬ ‫ނަމަވެސް ފައިސާ ހޯދައި ޓީމު ވަރުގަދަ ކުރާއިރު ވެލެންސިއާ އަށް ފައިސާ‬

‫ބޮޑު ދަރަންޏަކާއެކު ޖާބިރު ހަވާލުވުމަށް ފަހު ވެލެންސިއާ އަށް‬

‫ނުލިބެނީ ކަމެއް ނުވަތަ ނުހޯދެނީ ކަމެއް ނޭނގެ އެވެ‪ .‬ގައުމީ ޓީމުގެ މުހިންމު‬

‫ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކޮށްދޭނެ ކަމަށް ނޫސްވެރިން ކުރިމަތީގައި ވައުދުވި‬

‫ދެ ކުޅުންތެރިއަކު ބޮޑު އަގުގައި ވެލެންސިއާ އަށް މި އަހަރު ކުޅެމުންދަނީ‬

‫އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އޭނާ ރޭއްވެވި ޕްލޭނަށް އަމަލުކުރަން ވެލެންސިއާއިން‬

‫ހިޔަލީ ކުލަބަށް ވެދިން "ހަދިޔާ" އެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ‪.‬‬

‫ފުރަތަމަ ފަސްޖެހުނެވެ‪ .‬އަމިއްލަ އަށް ވިޔަފާރި ހިންގައި ފައިދާ ނެރެން‬ ‫ޖާބިރު ފުރުސަތުދޭން ބޭނުންވި ނަމަވެސް އެއިރު ވެލެންސިއާއިން ގަސްތުކުރީ‬ ‫ޖާބިރުގެ މުއްސަދިކަމުގެ ހިޔަލުގައި ދާ އޮހޮރުވުމަކާއި އަމިއްލަ ޒިންމާއެއް ނެތި‬

‫ގަވާއިދުން މުސާރަ ނުދެވުން‪:‬‬

‫ފަސޭހައިން ކުލަބު ހިންގުމަށެވެ‪ .‬‬ ‫އޭނާގެ ޕްލޭނަށް އަމަލުކުރަން އެދުނީ ކުލަބަށް ހަރަދުކޮށްކޮށް‪،‬‬

‫ ‬

‫އަތްމަތިދަތިވެ‪ ،‬ފުރަތަމަ ދެ އަހަރަށް ފަހު ޖާބިރު ވެލެންސިއާ މަތިން ފޫހިވި‬

‫ ‬

‫ޖާބިރު ހިންގި ފުރަތަމަ ދެ އަހަރު އޭނާ ބޮޑު ހޭދަތަކެއް ކުރި‬ ‫އެވެ‪ .‬ބަރާބަރަށް މުސާރަ ވެސް ދިނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ތިން ވަނަ އަހަރު‬

‫ފަހުންނެވެ‪ .‬މިވާހަކައަށް ވެލެންސިއާއިން ދެކޮޅު ހެދުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް‬

‫ކުޅުންތެރިންނަށް މުސާރަ ލިބުމުގައި ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވި އެވެ‪ .‬އަމުދުން‬

‫ނަމަވެސް މިވާހަކަ‬

‫އޭނާ ކުލަބު ދޫކޮށްލުމުން‬

‫އަޅުގަނޑު މިލިޔަނީ‬

‫ކުޅުންތެރިންނަށް މުސާރަ‬

‫ވަރަށް ގާތުން މިކަން‬

‫ދިނުމުގައި ވެލެންސިއާ ގޮތް‬

‫ތަޖުރިބާކުރެވުނު މީހަކަށްވެ‬

‫ހުސްވި އެވެ‪ .‬ފައިސާ ހުރެގެން‬

‫ހުރެ އެވެ‪ .‬ޖާބިރު ކުލަބު‬

‫މެނުވީ މުސާރަ ނުދެވޭނެ‬

‫ދޫކޮށްދިޔައިރު ވެލެންސިއާ‬

‫އިރު ވެލެންސިއާ އަށް އެހީވާ‬

‫އަށް ގެނައި ބިދޭސީ‬

‫މީހުން ވެސް މިހާރު މަދެވެ‪.‬‬

‫ކުޅުންތެރިންނަށް ފައިސާ‬

‫ގާތްގާތުގައި ކުޅުންތެރިން‬

‫ނުދީގެން އެ މީހުން ވަނީ‬

‫ކުލަބު ބަދަލު ކުރުމާއި މާޒީގައި‬

‫އެ މައްސަލަ ފީފާ އަށް‬

‫ކަންހިނގާފައިވާ ގޮތުން ފައިސާ‬

‫ހުށަހަޅައިފަ އެވެ‪ .‬ކުލަބުގެ‬

‫ހުއްޓަސް އެ ފައިސާ ކުލަބަށް‬

‫ދަރަނި ވެސް އެހާމެ‬

‫ދޭން ގިނަ ސަޕޯޓަރުން‬

‫ބޮޑެވެ‪ .‬ވެލެންސިއާގެ‬

‫ބޭނުމެއްނުވެ އެވެ‪ .‬އެންމެ ބޮޑު‬

‫އަސާސީ ގަވާއިދު‬

‫މައްސަލައަކީ ފައިސާފޮތީގެ ދެ‬

‫ބުނާގޮތުން ޗެއާމަން‬

‫ފުށް‬

‫ކުލަބުން އިސްތިއުފާ ދޭތާ‬

‫ފެންނަ ސިޔާސަތެއް‬

‫މަސް ދުވަސްތެރޭގައި‬

‫ނުގެންގުޅޭތީ އެވެ‪.‬‬

‫ފައިސާގެ މުއާމަލާތުތައް‬ ‫ނިންމަން ޖެހެ އެވެ‪ .‬އެހެންނޫނީ އެކަމަށް އެޅޭނެ ފިޔަވަޅެއް ނޯވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫މާޒިޔާ އަތުން މޮޅުނުވެވުން‪:‬‬

‫ނަމަވެސް މިއަދާ ހަމައަށް އެކަން ނުކޮށްތިބީ ވެލެންސިއާގެ‬ ‫މެނޭޖްމަންޓުންނެވެ‪.‬‬

‫ހުސްވި އަހަރުގެ މެދުތެރޭގައި ޖާބިރު ކުލަބުން ވަކިވި ފަހުން ވެލެންސިއާ‬ ‫ހިންގަނީ ޗެއާމަނަކު ނެތި ކުލަބުގެ ދުވަސްވީ ދެތިން މީހަކު އަމިއްލަ އަށެވެ‪ .‬އެ‬

‫ ‬

‫ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ މާޒިޔާ އަތުން ބަލިވުމެވެ‪ .‬މިދިޔަ އަހަރު‬ ‫ލީގުގައި މާޒިޔާ އަތުން ތިން ފަހަރަށް ވެސް ބަލިވި އިރު މި އަހަރު އެ ޓީމު‬

‫މީހުން އެވަރުގެ ބޮޑު ހިދުމަތެއް ކުރާތީވެ ޝުކުރު އަދާކުރަން ޖެހުނު ނަމަވެސް‬ ‫ހަގީގަތުގައި އެމީހުން ތިބީ ކަރުތާފެނުގަ އެވެ‪ .‬މާޒީގައި ކަން ހިނގާފައިވާ ގޮތުން‪،‬‬ ‫މީހަކު ގާތު އެހީ އަށް އެދޭނެހާ ހިތްވަރެއް ވެސް ގިނަ ފަހަރަކު ނުހުރެ އެވެ‪.‬‬ ‫މާލީ އެހީ އެއް ވެދީ ކުލަބާ ހަވާލުވާނެ މީހަކު ވެސް ނެތީ އެވެ‪.‬‬ ‫މޮޅު ކުޅުންތެރިން ނެތުން‪:‬‬

‫ގަދަ ހަތަރެއްގެ ސަފުން ވެލެންސިއާ ބާކީވުމުގައި ދަނޑުމަތީގައި‬

‫އަތުން މޮޅުވެވުނީ އެންމެ ފަހަރަކު އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫މާޒިޔާ އަތުން ގެއްލޭ ޕޮއިންޓްތައް އެއްކޮށް ހިސާބު ހަދައިފިނަމަ‬ ‫ވެލެންސިއާ އޮންނާނީ ގަދަ ހަތަރެއްގަ އެވެ‪ .‬މިހެންވެ ދަނޑުމަތީގައި‬

‫ވެލެންސިއާ އަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ގޮން ޖެހުމަކީ ހުސްވި އަހަރު‬ ‫ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގަދަ ހަތަރަކަށް އެރި މާޒިޔާ އެވެ‪.‬‬

‫ ‬ ‫ ‬

‫ވެލެންސިއާ ކާމިޔާބު ޓީމަކަށް ވަނީ އަބަދުވެސް މޮޅު ކުޅުންތެރިން‬

‫ތިބެގެންނެވެ‪ .‬ތަށިތައް ލިބެން ފެށީ ބޮޑު އަގުގައި މޮޅު ކުޅުންތެރިން ގަނެގެން‬ ‫ކުޅުވަން ފެށި ފަހުންނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މޮޅު ކުޅުންތެރިން ނެތި ވެލެންސިއާއިން‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬ ‫‪29‬‬


‫ވަފާތެރި މަވީމޭ‬ ‫ރަމީޒު ގެއާ ދިމާއަށް ހިނގާފައި އައީ ތަންކޮޅެއް‬ ‫(ކުރީގެ އަދަދާ ގުޅާ) ‬ ‫ބާރަށެވެ‪ .‬އަވަހަށް ކާން ދިޔުމަށެވެ‪ .‬ކުޅެ އުޅޭއިރު ބަނޑުހައިވާ ކަމުގެ‬ ‫އިހުސާސެއް ނުކުރެވެ އެވެ‪ .‬އެ އިހުސާސް މި ކުރެވެނީ ކުޅެ ނިންމާލުމުންނެވެ‪.‬‬ ‫އެހެންކަމުން (ނުނިމޭ)‬ ‫ވަކި ހިސާބަކަށް އައިސްފައި ޖީބުން ފޯނު ނެގި އެވެ‪ .‬ޝަހާމާގާތު‬ ‫ ‬ ‫ނިކުންނަން ބުނުމަށެވެ‪ .‬އޭރުންވެސް ތަންކޮޅެއް އަވަސްވާނެ ކަމަށް ބަލާފަ އެވެ‪.‬‬ ‫އެހެންނަމަވެސް އެގޮތަށް އެކަން ވާކަށް ނެތެވެ‪ .‬ފާޚާނާއަކަށް ވަދެލާފައި ނޫނީ‬ ‫ކާން ދެވެން ނެތުމުންނެވެ‪.‬‬ ‫ރަމީޒު އައިސް ގެއަށް ވަދެއްޖެ އެވެ‪ .‬ކޮޓަރިއާ ދިމާއަށް ހިނގައިގަތް‬ ‫ ‬ ‫ތަނާ‪ ،‬އޭނާގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ ކޮޓަރީ ދޮރުމަތީގައި ހުރި ފިރިހެން ފައިވާނެވެ‪.‬‬ ‫އެ ފައިވާން ފެނުމާއެކު އެއީ ނަޖީބުގެ ފައިވާންކަން އޭނާއަށް އެނގިއްޖެއެވެ‪.‬‬

‫ކޮޓަރިން ނިކުތުމާއެކު ޝަހާމާގެ ލޮލުގައި ފުރަތަމަވެސް‬ ‫އަޅައިގަތީ ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި ހުއްޓި ހުރި‬ ‫ރަމީޒެވެ‪ .‬ރަމީޒު ފެނުމާއެކު އޭނާގެ ފިޔަވަޅަށާއި މުޅި‬ ‫ހަށިގަނޑަށްވެސް ހުއްޓުން އަރައިފި އެވެ‪ .‬ނޭވާވެސް‬ ‫ހުއްޓިފައިވާ ކަހަލަ އެވެ‪.‬‬ ‫ފެނިގެން ބުނާ ކަހަލަ ގޮތަކަށް ނަޖީބު ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫"ކިހިނެއް ވެގެން ތިއުޅެނީ؟" ރަމީޒު ކުރިއަށް ހިނގައިގަތެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫އޭރު އޭނާ ހުރީ ވާނުވާ ނޭނގިފައެވެ‪.‬‬ ‫"ކޮޓަރީގައި އޮވެފައި ޝަހާ ރޮއިގަތް އަޑަށް އަހަރެންވެސް މިއައީ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫މަހީކުރީ ރޮލާ ހިފާ ކަނީކަމަށް‪ .‬އައިހައިރުން ބުނީ ކޮޓަރީގައި ކުރަތްޕެއް‬ ‫އުޅެނީޔޯ‪ .‬އެކަމަކު މަށަކަށް ނުފެނުނު ކޮޓަރިއަކުން ކުރަތްޕެއް‪ ".‬ނަޖީބު ހީނ‬ ‫ހީނ ފައި ކިޔައިދިނެވެ‪.‬‬ ‫"އެއީ ހަމަ އާދަ‪ .‬ބިރަކީ މިހާރު ޝަހާގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާއޭ‬ ‫ ‬ ‫ދޯ‪ ".‬ރަމީޒު ގޮސް ޝަހާގެ ބޮލުގައި ލޯތްބާއެކު ފިރުމައިލި އެވެ‪ .‬ހެމުން‬ ‫ހެމުންނެވެ‪" .‬ނަސީބެއްނު ނަޖީބަށް އެވަގުތު ގޭގައި ހުރެވުނުކަން‪ ".‬ނަޖީބާ‬ ‫ދިމާއަށް ރަމީޒު ބަލައިލި އެވެ‪" .‬މިހާރު ކައިފިންތަ؟"‬

‫މުހައްމަދު ގާސިމް‪ ،‬އއ‪ .‬މަތިވެރި‬

‫ރަމީޒުގެ ފިޔަވަޅަށް ހުއްޓުންއެރި އެވެ‪ .‬ސިކުނޑީގައި ސުވާލުމާކުތަކެއް ޖެހުނެވެ‪.‬‬ ‫ހަމަ އެވަގުތު ކުއްލިއަކަށް ކޮޓަރީ ދޮރު ހުޅުވާލާފައި ވުސް ޖަހާފައި ނިކުތްތަން‬ ‫ފެނުނީ ޝަހާމާ އެވެ‪ .‬އޭނާ ހުރީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ދާވެސް ހިއްލާފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ވަރުބަލިވެފައި ހުރިހެންވެސް ހީވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ކޮޓަރިން ނިކުތުމާއެކު ޝަހާމާގެ ލޮލުގައި ފުރަތަމަވެސް އަޅައިގަތީ‬ ‫ ‬ ‫ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި ހުއްޓި ހުރި ރަމީޒެވެ‪ .‬ރަމީޒު ފެނުމާއެކު އޭނާގެ ފިޔަވަޅަށާއި‬ ‫މުޅި ހަށިގަނޑަށްވެސް ހުއްޓުން އަރައިފި އެވެ‪ .‬ނޭވާވެސް ހުއްޓިފައިވާ ކަހަލަ‬ ‫އެވެ‪ .‬ހަމަ އެސިކުންތުގައި ނަޖީބުވެސް ކޮޓަރިން ނިކުމެއްޖެ އެވެ‪ .‬ނަޖީބުގެ‬ ‫ލޮލުގައި ފުރަތަމަވެސް އަޅަގަތީ ރަމީޒެވެ‪ .‬އެހެންނަމަސް ރަމީޒު ފެނުނު ކަމަކަށް‬ ‫އޭނާ ނުހަދަ އެވެ‪.‬‬ ‫"ޝަހާއަށް ހަމަ ސާބަސް‪ .‬އެތާކު ނެތޭ‪ ".‬ނަޖީބު ހިނިތުން ވެލަމުން‬ ‫ ‬ ‫ޝަހާމާއާ ދިމާއަށް ބަލައިލި އެވެ‪" .‬ބިރުގަތަސް ތީ ބޮޑުވަރު އިނގޭ!" ނަޖީބު‬ ‫ހިނގައިގަތީ ޝަހާމާއާ ދިމާއަށެވެ‪ .‬އޭރު ޝަހާމާއަށް ހުރެވުނީ ހަދާނޭގޮތް ބޮޑުވެފަ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެއްފަހަރު ނަޖީބާ ދިމާއަށް‪ ،‬އަނެއްފަހަރު ރަމީޒާ ދިމާއަށް ބަލައިލަ ބަލައިލަ‬ ‫އެވެ‪.‬‬ ‫"އަނހަ‪ .‬ރަމީޒުވެސް އައިސް ދޯ މިހިރީ!" ކުއްލިއަކަށް ރަމީޒު‬ ‫ ‬

‫‪30‬‬

‫"އާނ‪ ،‬ތިކަން ނިންމައިފިން‪".‬‬ ‫"އަދި ނުވެސް ކައޭ މަ މިއުޅެނީ‪ .‬އަންނާނަން ފާޚާނާއަށް‬ ‫ ‬ ‫ވަދެލާފައި‪ ".‬ރަމީޒު ހިނގައިގަތީ ކޮޓަރިއާ ދިމާއަށެވެ‪.‬‬ ‫ޝަހާމާއަށް އަދިވެސް ހުރެވުނީ ހުއްޓުން އެރިގޮތަށް ގުޑުމެއްވެސް އަރުވާލަން‬ ‫ނޭނގިފަ އެވެ‪ .‬ރަމީޒުގެ މަކަރުވެރިކަމާއި ނުލަފާކަން ހިތަށް އަރާފައި ބުނާނޭ‬ ‫އެއްޗެއް ނޭނގި އާޝޯޚުވެފަ އެވެ‪ .‬ހިތަށް އެރި އެވެ‪ .‬ދުނިޔޭގައި މަކަރުވެރި‬ ‫ފިރިހެނުން އުޅޭވާހަކަ އަޑު އަހަމެވެ‪ .‬އެކަމަކު މިވަރުގެ ކަމެއް ނުދެކެމެވެ‪.‬‬ ‫"މޮޅު ދޯ!" ނަޖީބު އައިސް ޝަހާމާގެ ދިގު‪ ،‬ފަން‬ ‫ ‬ ‫އިސްތަށިގަނޑުން ބައެއް މޫނު މައްޗަށް ވައްޓާލުމަށްފަހު ގޭން ނިކުތުމަށް‬ ‫ހިނަގައިގެންފި އެވެ‪.‬‬ ‫ނަޖީބަށްޓަކައި ޝަހާމާގެ ހިތުގައި އުފެދިފައިވާ ބިރުވެރިކަން އެތައް‬ ‫ ‬ ‫ގުނައަކަށް އަރައިފި އެވެ‪ .‬އޭނާގެ ނުބައި ނުލަފާކަން ޝަހާމާއަށް‬ ‫ރަނގަޅަށް ވަޒަން މި ކުރެވުނީ އަދި މިއަދު އެވެ‪ .‬އެވަރުގެ މީހެއް ކަމަކަށް‬ ‫މި ވާހަކައަށް ހިޔާލު ފާޅުކުރައްވަން ބޭނުންފުޅު ފަރާތްތަކުން ތިރީގައިވާ ކީވޯޑް ޖެއްސެވުމަށް ފަހު‬ ‫އެސްއެމްއެސް ކުރައްވާށެވެ‪ .‬އެސްއެމްއެސް ކުރައްވާނީ ‪ SUN‬ޖައްސަވައި ސްޕޭސް‬ ‫މާއެއެއްކުދެއްވުމީމަހުށްފަންހުގެ ބޮލުތެރެއަށް‬ ‫ކުރިއަކުން އޭނާގެ ހިތަކަށް ނާރަ އެވެ‪ .‬ޔަހޫދީ ކަ‬ ‫ކޮމެންޓް ލިޔުއްވާފައި ‪ 2747‬އަށެވެ‪.‬‬ ‫އެރެގަނެ ރޭގަނޑު ދުވާލުގެ ސިފައިގައި ދެއްކުމަކީވެސް އޭނާއަކަށް ދަތިކަމެއް‬


‫ނޫންކަންނޭނގެ އެވެ‪.‬‬ ‫ހާސްވެ ފިކުރު ބޮޑުވިވަރުން އެ ހުރިހާ ވާހަކައެއް އާތިފާއަށް‬ ‫ ‬ ‫ޝަހާމާ އެދުވަހު ކިޔައިދިނެވެ‪ .‬އާތިފާއަށް ލިބުނީ ވަރަށް ބޮޑު ޙައިރާން‬ ‫ކަމެކެވެ‪ .‬ރަމީޒުގެ އެހާ ގާތް ރައްޓެއްސަކަށްވެ ހުރެ‪ ،‬އެގޮތަށް ކަންތައް‬ ‫ކޮށްފާނޭ ކަމަކަށް އޭނާ އެއްގޮތަކަށްވެސް ހިއެއް ނުކުރެ އެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬ ‫އާތިފާ ލަފާދިނީ ލަސްނުކޮށް ހުރިހާ ވާހަކައެއް ރަމީޒަށް ކިޔައިދިނުމަށެވެ‪.‬‬ ‫"ތިކަމާ އަހަރެންވެސް އެބަ ވިސްނަން‪ .‬އެކަމަކު ރަމީޒަށް‬ ‫ ‬ ‫އަހަރެންގެ ވާހަކަ ގަބޫލު ނުކުރެވިދާނެހެން ހީވާވަރުން‪ "........‬ޝަހާމާ ހުރީ‬ ‫މުޅިން ގޮތް ހުސްވެފަ އެވެ‪.‬‬ ‫"ކީއްވެ ތިހެންވާންވީ؟ ތީ ރަމީޒުގެ އަންހެނުންނެއްނު‪".‬‬ ‫ ‬ ‫އާތިފާއަކަށް އެގޮތް ކަމަކު ނުދިޔަ އެވެ‪.‬‬ ‫"ތިކަން އެނގެޔޭ‪ .‬އެކަމަކު މިބުނީ މިއަދުވެސް އޭނާ ވާހަކަ‬ ‫ ‬ ‫ބަދަލު ކޮށްލިލެއް މޮޅުކަން‪ .‬އެވަރުގެ މީހަކާ ހަނގުރާމަ ކޮށްގެން ކިހިނެއް‬ ‫ކުރި ހޯދާނީ‪ ".‬ޝަހާމާ ހުރީ މުޅިން އުއްމީދު ގެއްލިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫"ޝަހާއަށް ނުކެރެންޏާ މަ ތިކަން ކޮށްފާނަން‪ .‬މަށަށް ކެރޭނެ‬ ‫ ‬ ‫ދައްކަން‪ ".‬އާތިފާ ހުރީ އެކަން ހުއްޓާލާ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ‪ .‬ހަގީގަތުގައި އެއީ‬ ‫އެހާ އާދައިގެ ގޮތަކަށް ދޫކޮށްލެވޭ ވަރުގެ ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫"ނޫނޭ! އާތި ދައްކާނެކަމެއް ނެތް‪".‬‬ ‫ ‬ ‫"އެހެން ވިއްޔާ ޝަހާ ވާނެ މިއަދު ހުރިހާ ވާހަކައެއް ރަމީޒަށް‬ ‫ ‬ ‫ކިޔައިދޭން‪ ".‬އިންޒާރުގެ ރާގުގައި އާތިފާ ބުންޏެވެ‪" .‬އަހަންނަކަށް ޝަހާގެ‬ ‫ދިރިއުޅުން ހަލާކުވަމުން ދާތަން ބަލަން ހުންނާކަށް ފަސޭހައެއް ނުވާނެ!"‬ ‫އެ ވާހަކަތައް ރަމީޒަށް ކިޔައިދޭން އެންމެފަހުން ޝަހާމާ އެއްބަސް ވެއްޖެ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް އޭނާގެ ސިކުނޑިއަކަށް އެކަމަކުން ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބެ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެވާހަކަ ދެއްކުމުން ކަންތައް ވާނޭގޮތެއް ނޭނގޭތީ އެވެ‪ .‬އެވާހަކަތައް‬ ‫ރަމީޒު ގަބޫލުކުރާނެކަމެއް ނޭނގެ އެވެ‪ .‬ނަޖީބުގާތު އެހުމުން އޭނާ ޖަހާނީ‬ ‫ކޮންކަހަލަ މަޅިއެއް ކަމެއް ވެސް އެނގެނީއެއް ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫މާބޮޑަށް ސިކުނޑިއަށް ބުރަވާންފެށުމުން އެންމެފަހުން ޝަހާމާ‬ ‫ ‬ ‫ނިންމީ ﷲ އަށް ވަކީލުކޮށްފައި ހުރިހާ ވާހަކައެއް ރަމީޒަށް ކިޔައި‬ ‫ދިނުމަށެވެ‪ .‬އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ކުށެއް ނެތް މީހަކަށް ﷲ ދެރަގޮތެއް‬ ‫މެދުވެރިއެއް ނުކުރައްވާނެ އެވެ‪ .‬ސިކުނޑީގައި އަބަދުވެސް ބާއްވަންވި‬ ‫އެއްޗަކީ އެއީ އެވެ‪ .‬މާޔޫސް ނުވާންވީ އެވެ‪ .‬ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ކުރިމަތިވާނީ‬ ‫އެންމެ ރަނގަޅަށެވެ‪.‬‬ ‫މެންދުރު ކައިގެން ރަމީޒު ދިޔައީ މަސްބާނާށެވެ‪ .‬ހަބީބާއި ނަޖީބާ‬ ‫ ‬ ‫އެކުގަ އެވެ‪ .‬ޝަހާމާގާތުވެސް ދާން ކިޔެވެ‪ .‬އެހެނަސް އަތިފާ އަންނާނޭ‬ ‫ކިޔާފައި ޝަހާމާ މަޑުކުރީ އެވެ‪ .‬ދާން ބޭނުން ނުވާތީ އެވެ‪ .‬އެކަހަލަ ނުލަފާ‬ ‫މީހުންނާއެކު ތަންތަނަށް ދާން ހެޔޮވާނެ ހެއްޔެވެ؟ ދެރައީ ރަމީޒަށް އެވަރު‬ ‫ނުވިސްނޭތީ އެވެ‪ .‬ދިރިއުޅުމުގައި ހުޅުޖަހާ ރޯކުރަމުން ދާއިރު އެ އުދާސް‬ ‫ކުޑަކޮށްވެސް އިޙުސާސް ނުކުރެވޭތީ އެވެ‪.‬‬ ‫ހަވީރުގެ ވަގުތެވެ‪ .‬އާތިފާ ގެއަށް ދިޔުމުން ޝަހާމާ‬ ‫ ‬ ‫މަޑުކޮށްލައިގެން އިނީ ބޭރު ޖޯލިފަތީގަ އެވެ‪ .‬ރަމީޒުގެ އިންތިޒާރުގަ‬ ‫އެވެ‪ .‬މިހާރު ދެފަހަރަކަށް ގުޅާވެސް ލެވިއްޖެ އެވެ‪ .‬ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް‬ ‫މިއަންނަނީއޭ ބުނެއެވެ‪ .‬ރަމީޒު ހުރީ އަންނަން ބޭނުން ވެފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ނަޖީބުމެންގެ ސަބަބުން ނާދެވިގެން އުޅެނީ އެވެ‪.‬‬ ‫ރަމީޒު ގެއަށް އައި އިރު ހަވީރު ހަތަރެއް ޖަހާ ބޮޑުވެއްޖެ އެވެ‪.‬‬ ‫ފެންވަރާލައިގެން ދެމީހުން ޖައްސާލީ ކޮޓަރީގަ އެވެ‪.‬‬ ‫"ކޮންއިރަކުން ސައި ބޯން ދާނީ؟"‬ ‫ ‬ ‫"ތަންކޮޅެއް ލަސްކޮށްލާފަ ދާނީ‪ .‬އަނެއްކާ ޝަހާ މާ ބޮޑަށް‬ ‫ ‬ ‫ބަނޑުހައި ވީތަ؟"‬ ‫"އުނހު‪ .‬ރަމީޒު ބަނޑުހައި ވެފައި ހުރެދާނެހެން ހީވާތީ‪".‬‬ ‫ ‬ ‫ޝަހާމާގެ މޫނުމައްޗަކުން އުފާވެރިކަމެއް‪ ،‬ހިތްހަމަޖެހުމުގެ ކުލައެއް އެއްވެސް‬ ‫ވަރަކަށް ރަމީޒަކަށް ނުފެނެ އެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ރަމީޒު ގަސްދުކުރީ‬

‫ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން ޝަހާމާ ހެއްވާލެވޭތޯ އެވެ‪ .‬ހުނުމަކީ ބައެއް ފަހަރު‪ ،‬ބައެއް‬ ‫ކަހަލަ ކަންކަމަށް‪ ،‬މޮޅު ހަކީމީ ބޭހަކަށްވުރެވެސް އަގުހުރި ފަރުވާ އެކެވެ‪.‬‬ ‫ނަޖީބު އޮތީ އޭނާ ނިދާ ކޮޓަރީގަ އެވެ‪ .‬އެކޮޓަރީގައި އޮންނައިރު‪،‬‬ ‫ ‬ ‫ރަމީޒާއި ޝަހާމާ ދައްކާ ވާހަކަ މުޅިން ސާފު ނުވިޔަސް އަޑުއިވެ އެވެ‪ .‬އެއްފަހަރަކު‬ ‫ޝަހާމާ ހީލި އަޑު އިވުމާއެކު‪ ،‬ރަމީޒުގެ ހަތަރެސްފައިން ހީބިހި ނަގައިގަތެވެ‪ .‬ދެއަތް‬ ‫މުށްކަވާލެވުނީ ބޭއިޚުތިޔާރުގަ އެވެ‪ .‬މޫނުމައްޗަށް ވެރިވަމުން ދިޔަ ނުތަނަވަސްކަން‬ ‫ހިނދެއް ހިނދަކަށް އިތުރުވަމުން ދިޔަ އެވެ‪ .‬ކުޑަ އިރުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ފެނުނީ‬ ‫އެ ނުތަނަވަސްކަމުގެ ތެރެއަށް ނުރުހުމާއި ރުޅިވެރިކަން އަތްގަދަކުރަން ފެށިތަނެވެ‪.‬‬ ‫އޭނާއަށް ނުލިބުނު ނަސީބެއް އެހެންމީހަކަށް ލިބެމުންދާތީ‪ ،‬އެކަމުގެ ހަސަދަ‬ ‫ހުޅުފަޅައިގެން ދާންފެށި ކަހަލައެވެ‪.‬‬ ‫އިރުކޮޅަކުން ފެނުނީ ނަޖީބު ފުންމައިގެން އެނދުން ތެދުވިތަނެވެ‪ .‬އޭރު‬ ‫ ‬ ‫އޭނާގެ މޫނުމަތިން ވަނީ ދާކިތައް އުފުލެން ފަށާފަ އެވެ‪ .‬ދެއަތުން މޫނު ފޮހެލަމުން‬ ‫އޭނާ ހިނގައިގަތީ ދޮރާ ދިމާއަށެވެ‪ .‬ބާރުބާރަށެވެ‪ .‬ހީވަނީ އައިސްފައި ހުރި‬ ‫ރުޅިއެއްގެ ގަދަކަމުން އެއްޗެހިތަކެއް ފުނޑު ފުނޑު ކޮށްލަން ހިނގައިގަތް ހެންނެވެ‪.‬‬ ‫"ކާކު ނިކުމެގެން ދިޔަ އަޑެއް އެ އިވުނީ؟" ޝަހާމާ ބަލަންފެށީ ކޮޓަރީ‬ ‫ ‬ ‫ދޮރާ ދިމާއަށެވެ‪.‬‬ ‫"ފުރޭތަ އަރަނީ ކަންނޭނގެ‪ ".‬ރަމީޒު ހިނިގަނޑެއް ޖަހައިލި އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫ޝަހާމާގެ މޫނުމަތިން ނުތަނަވަސްކަމުގެ އެއްވެސް ކުލައެއް ފެންނާކަން ރަމީޒު ނޭދެ‬ ‫އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ރަމީޒުގެ ހަތަރެސްފައިން ހީބިހި ނަގައިގަތެވެ‪.‬‬ ‫ދެއަތް މުށްކަވާލެވުނީ ބޭއިޚުތިޔާރުގަ އެވެ‪.‬‬ ‫މޫނުމައްޗަށް ވެރިވަމުން ދިޔަ ނުތަނަވަސްކަން‬ ‫ހިނދެއް ހިނދަކަށް އިތުރުވަމުން ދިޔަ އެވެ‪.‬‬

‫"ހޫނ‪ .‬ދެން ރަމީޒު‪ "...‬ޝަހާމާއަށް ބޭއިޚުތިޔާރުގައި ރަމީޒާ ގާތްވެލެވުނެވެ‪.‬‬ ‫"ސާބަހޭ! އެއީ ނަޖީބޭ‪ ".‬ޝަހާމާގެ ގައިގައި ބައްދާލަމުން ރަމިޒު‬ ‫ ‬ ‫ހީލިއެވެ‪.‬‬ ‫ނަޖީބުގެ ނަން ބުނުމާއެކު ޝަހާމާގެ މޫނުމަތީގައި ޖެހުނީ މުޅިން ތަފާތު‬ ‫ ‬ ‫ކުލައެކެވެ‪ .‬ހިތަށް ވެރިވެގެން ދިޔައީ އިތުރު ނުތަނަވަސްކަމެކެވެ‪ .‬ފާޑަކަށް ބޮލުގައި‬ ‫ވެސް ރިއްސަން ފަށައިފި އެވެ‪ .‬ހިތަށް އެރި އެވެ‪ .‬މި ނަޖީބެއްގެ ކަންތައް މަށަށް‬ ‫ދެން ހާދަ ބޮޑުވެއްޖެ އެވެ‪ .‬މިކަމަކުން ސަލާމަތެއްވެސް ނުވެވުނެވެ‪ .‬ހައްތާ ވަނީ‬ ‫ގާތެވެ‪ .‬އާތިފާ ބުނިގޮތް ހަދަންވީ އެވެ‪ .‬ލޯ މަރާލާފައި ހުރިހާ ވާހަކައެއް ރަމީޒަށް‬ ‫ކިޔައިދޭންވީ އެވެ‪ .‬މިއީ އެކަމަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ވަގުތެވެ‪.‬‬ ‫"އެބަ އަންނަން ފާޚާނާއަށް ވަދެލާފައި‪ ".‬ޝަހާމާ ވާހަކަ ފަށާނޭ‬ ‫ ‬ ‫ގޮތަކާމެދު ވިސްނަން އިންދާ‪ ،‬ރަމީޒު އެނދުން ފައިބައިގެން ހިނގައިގެންފި އެވެ‪.‬‬ ‫ޝަހާމާ ހަމަޖެހިލި އެވެ‪ .‬އެކަމަށް ހިތާއި ނަފުސު ތައްޔާރުކޮށްލަން ރަނގަޅު‬ ‫ފުރުޞަތެއް ލިބުނުކަމަށް ނިންމައިގެންނެވެ‪.‬‬ ‫ހަމަ އެވަގުތެވެ‪ .‬ހަބީބުމެންގެއާ ދިމާ މަގުމައްޗެވެ‪ .‬ނަޖީބާއި ހަބީބު‬ ‫ ‬ ‫ތިބީ ކޮންމެވެސް ވާހަކައެއްގަ އެވެ‪ .‬ދެމީހުންގެ މޫނުމައްޗަށް އަންނަމުން ދިޔަ‬ ‫ބަދަލުތަކާއި‪ ،‬ހަރަކާތްތަކުން އެނގެނީ‪ ،‬އެ މީހުން އެ ތިބީ ވަރަށް މުހިންމު‬ ‫ވާހަކައެއްގައި ކަމެވެ‪ .‬އެހެނަސް މާގިނައިރަކު އެ ވާހަކައިގައި ތިބޭކަށް އެމީހުން‬ ‫ނުހެދި އެވެ‪ .‬ދެމީހުންނަށް އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވުނީކަންނޭގެ އެވެ‪( .‬ނުނިމޭ)‬

‫‪To comment‬‬ ‫‪SUN (comment) and send to 2747‬‬ ‫‪31‬‬


32


‫އަތް ދޮވުމަށްފަހު‬ ‫ހިއްކުމަށްޓަކައި އެއަރ ޑްރަޔަރ‬ ‫ބޭނުންކުރުމަކީ ގޯހެއް‬

‫ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް މޮބައިލް ފޯން‬

‫ ‬

‫އުފައްދައި ވިއްކާ ކުންފުނި ކަމުގައިވާ ފިންލޭންޑްގެ ނޮކިއާ ކުންފުނީން‬ ‫ސްމާރޓްފޯނުގެ އާ މޮޑެލްތަކެއް ވަރަށް އަވަހަށް ބާޒާރަށް ނެރޭނެއެވެ‪.‬‬ ‫ނޮކިއާގެ އަހަރީ މީޑިއާ އިވެންޓާ ދިމާކޮށް އަންނަ ހަފުތާގައި ނެރެވޭ‬ ‫މި އާ މޮޑެލްތަކުގެ ސަބަބުން ކުންފުނީގެ ވިޔަފާރި އިތުރަށް ރަނގަޅުވެ‬ ‫އިންވެސްޓަރުންނަށް ކުންފުންޏާމެދު ޔަގީންކަން އިތުރުވެގެންދާނެ ކަމަށް‬ ‫ކުންފުނީން ބުނެއެވެ‪.‬‬ ‫އަލަށް ނެރެން ހަމަޖެހިފައިވާ ނޮކިއާގެ އެއް ފޯނަކީ‬

‫ ‬

‫އީ‪ 7‬އެވެ‪ .‬މިއީ ޓަޗްސްކްރީނެއްގެ އިތުރުން ފުލް ކީބޯރޑަކާއެކު‬ ‫އުފައްދާފައިވާ ފޯނެކެވެ‪ .‬އޭގެ އިތުރަށް އެން‪ 8‬ވެސް އަންނަ ހަފުތާގައި‬ ‫ތައާރަފު ކުރެވޭނެއެވެ‪ .‬މިއީ ސިމްބިއަން ‪ 3‬ސޮފްޓްވެއަރ ބޭނުންކުރާ‬ ‫ފުރަތަމަ ފޯން ކަމަށް ވެއެވެ‪ .‬އަދި މި ފޯނުގައި ‪ 12‬މެގަޕިކްސެލްގެ‬ ‫ކެމެރާއެއްވެސް އެކުލެވެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މި ފޯންގެ ސްޕީޑް އެޕަލްގެ‬ ‫އައިފޯނުގެ އެންމެ ފަހުގެ މޮޑެލަށްވުރެ ލަސް ކަމަށް ވެއެވެ‪.‬‬

‫އެޕަލް ކުންފުނީގެ އައިފޯން ގެ އެންމެ‬ ‫ފަހު މޮޑެލް ކަމުގައިވާ އައިފޯން ‪4‬‬ ‫އަންނަ ހޮނިހިރު ދުވަހު ޗައިނާގައި‬

‫ޗައިނާގަ ިއ‬ ‫އައިފޯނު ހަތަރެއް‬ ‫ވިއްކަން ފަށަނީ‬

‫ވިއްކަން ފަށާނެކަމަށް އެޕަލް‬ ‫ކުންފުނީން ހާމަކޮށްފިއެވެ‪ .‬ހޮނިހިރު‬ ‫ދުވަހުން ފެށިގެން ޗައިނާގައި ހުންނަ‬ ‫އެޕަލްގެ ރީޓެއިލް ފިހާރަތަކާއި ޗައިނާ‬ ‫ޔުނިކޮމްގެ ރީޓެއިލް ފިހާރަތަކުން‬ ‫އައިފޯން ‪ 4‬ލިބެން ހުންނާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އައިފޯނު ‪ 4‬އަކީ މިހާތަނަށް‬

‫އެއްވެސް ފޯނެއްގައި ހިމެނިފައިނުވާފަދަ‬ ‫ފީޗަރތަކެއް އެކުލެވިފައިވާ ފޯނެކެވެ‪ .‬އެގޮތުން އެ ފޯނުގައި ވާ ފޭސްޓައިމް ސޮފްޓްވެއަރ ބޭނުންކޮށްގެން‬ ‫މީގެ ކުރީން އެއްވެސް ފޯނަކުން ނުކުރެވޭ ފެންވަރުގައި ވީޑިއޯ ކޯލް ކުރެވޭނެއެވެ‪ .‬ރެޓިނާ ޑިސްޕްލޭގެ‬ ‫ސަބަބުން އައިފޯން ‪ 4‬ވެފައިވަނީ މިހާތަނަށް ނެރެވޭ ޑިސްޕްލޭ އެންމެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ފޯނު ކަމުގައެވެ‪5 .‬‬ ‫މެގަޕިކްސެލްގެ އަދި އެލްއީޑީ ފްލެޝް ކެމެރާއެއް ހުންނަ މި ފޯނުން ހައިޑެފިނިޝަންކޮށް ވީޑިއޯވެސް ކުރެވެއެވެ‪.‬‬ ‫މީގެ އިތުރަށް އައިފޯން ‪ 4‬އަކީ ސްމާރޓްފޯނުގެ ދުނިޔެއަށް މިހާތަނަށް ނެރެވޭ އެންމެ ތުނި ފޯނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ޗައިނާގައި އައިފޯނު ވިއްކަން ފަށާއިރު‪ ،‬ފޯނު ގަންނަ ފަރާތްތަކަށް ބޭނުންވާ އައިފޯން‬

‫ސޮފްޓްވެއަރތަކާއި އެޕްލިކޭޝަންތައް ފިހާރައިގެ ފަރާތުން ހިލޭ އަޅައިދޭނެއެވެ‪ .‬އަދި މުޅި ދުވަހު ހިންގޭ ޚާއްސަ‬ ‫ޕްރޮގްރާމެއްގެ ދަށުން ފޯނު ބޭނުންކުރުމާބެހޭ އެކިއެކި މައުލޫމާތުތައްވެސް ގަންނަ ފަރާތްތަކަށް ފޯރުކޮށްދެވޭނެއެވެ‪.‬‬ ‫މި މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށްޓަކައި އައިފޯން ‪ 4‬ވިއްކާ ކޮންމެ ފިހާރައެއްގައި ހޮނިހިރު ދުވަހު ޓެކްނީޝަނުންގެ‬ ‫ޚާއްސަ ޓީމުތަކެއް ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދާނެއެވެ‪.‬‬


‫ސިޓީ‬ ‫ ‬

‫ތިޔަ ބަގީޗާއަކައް އަހަރެން އަދި‬

‫ރެސިޕީ‬ ‫ބޭނުންވާތަކެތި‬

‫މާޅޮސްކެޔޮ ބުރަންމާނި‬

‫ނުވަންންމެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ގަސްތަކުގެ ތެރޭގައި‬ ‫މަލެއް ފަދައިން ކަލާ ފަރިވެ ފޮޅިފައި އިންނަތަން‬

‫‪ 3‬ވައް މާޅޮސްކެޔޮ‬

‫ނުފެންނަ ހަމަ އެންމެ ދުވަހެއްވެސް ނާދެ އެވެ‪.‬‬

‫‪ 2‬ފިޔާ (ކުދިކޮށް ހިމުންކޮަށް ކޮށާފައި)‬

‫އެކަމަކު‬

‫ހެނދުނު ދިމާވަނީ ދެރަކޮށެވެ‪ .‬ތިޔަ ބަގީޗާގެ‬

‫ދޮރު ހުޅުވައިލުމުގެ ކުރިން އަހަރެން އޮފީހަށް ދާން‬ ‫ނުކުންނަމެވެ‪ .‬އެހެންވެ ހެނދުނު ފެންނަ ގޮތެއް ނުވެ‬ ‫އެވެ‪ .‬އަދި މާ ދެރަ ގޮތެއް ވެސް ވެއްޖެ އެވެ‪ .‬ތިބާ‬ ‫ފެނޭތޯ ތަންކޮޅެއް ލަސްވެ ގަޑިޖެހިގެން އޮފީހަށް ދާން‬ ‫ނުކުތް ދުވަހު ތިބާގެ ބަގީޗާ އެއް ނުޅުވަ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އެންމެ ރީއްޗަށް ތިބާ ފެނުނީ މީގެ ދެތިން‬

‫ދުވަސް ކުރިންނެވެ‪ .‬ހުރީ ރަތް ހެދުމެއް ލައިގެނެވެ‪.‬‬ ‫ބަގީޗާގެ ގަހެއްގެ ނިވަލުގައެވެ‪ .‬އަހަރެން ވަނީމެވެ‪.‬‬ ‫ގަހެއް ގަންނާކަށް ނޫނެވެ‪ .‬ތިޔަ ބަގީޗާގައި މަލެއް‬ ‫ފަދައިން ތިބާ އިންނަތަން ގާތުން ދެކިލާށެވެ‪.‬‬

‫‪ 1‬ސައިސަމުސާ މުގުރި އަސޭމިރުސް‬ ‫‪ 3‬ހިކަނދިފަތް (ކުދިކޮށް ހިމުންކޮށް ‪ 1‬ގިތެޔޮ މިރުސް (ކޮށާފައި)‬ ‫‪ 1‬ދަޅު މަސް‬ ‫‪ 2‬ލުނބޯ‬ ‫ބައިޖޯޑު ފެން‬ ‫‪ 1‬ސައިސަމުސާ ރީނދޫ‬ ‫ހަދާނެ ގޮތް‬ ‫ފުރަތަމަ މާޅޮސްކެޔޮ ގޮށް ނުހުންނަ ވަރަށް މޮޑެލާށެވެ‪ .‬ދެން ފިޔާ‪ ،‬މިރުސް‪ ،‬ހިކަނދިފަތް‪،‬‬ ‫މަސް‪ ،‬ލޮނު‪ ،‬ފުށް އަސޭމިރުސް‪ ،‬އެއްކޮށްފައި މަސްރޮށި ހުންނަ‬

‫ގޮތަށް ވަށްކޮށް ފަތާކޮށް‬

‫ހުންނަ ގޮތަށް ހަދާށެވެ‪.‬‬

‫މުތް‬

‫ދެން ފުށުގެ ތެރެއަށް ރީނދޫކޮޅެއްލާފައި ފެންފޮދަކާ އެއްކޮށް އޮލަކޮށް ގިރާލާށެވެ‪.‬‬ ‫ތަވާ އުނދުން މައްޗަށް އުދާފައި ކުޑަ ތެޔޮ ފޮދެއް އަޅާށެވެ‪ .‬ތެޔޮ ފޮދު ހޫނު ވުމުން‬ ‫ބުރުއްމާނިތައް ފުށުގެ ތެރެއަށްލާފައި ދެ ފުށުގައި‬

‫ރަނގަޅަށް ފުށް ހާކާފައި ތަވާގެ ތެރޭގައި‬

‫އަތުރައި ފުށުން ޖަހަމުން ގޮސް ފިހެލާށެވެ‪.‬‬

‫"ދުނިޔޭގެ އެންމެން‬ ‫ފަހުރުވެރިވާ ތާޖުމަހަލް‬ ‫ފުރަތަމަ ބިނާ ކުރީ‬ ‫އިންޑިޔާގެ އާގަރާގައެއް‬ ‫ނޫނެވެ!‬ ‫ތާޖުމަހަލް ފުރަތަމަ ބިނާ‬ ‫ކުރީ އިންސާނެއްގެ‬ ‫ސިކުނޑީގަ އެވެ‪،‬‬

‫ހުނުން‬

‫ ‬

‫ބައިވެރިޔާ‬

‫ ‬ ‫މުސްކުޅި އަންހެނަކު އޭނާގެ ދިގު އުމުރުގެ ފަހު ދުވަސްތައް ގުނުމުގައި ފެންޑާގެ އުނދޯލީގައި‬ ‫ ‬ ‫އިނެވެ‪ .‬އެހެން އިންދާ އައި ނައި ގޮތެއް ނޭނގި އޭނާގެ ގާތަށް ޖިންނިއެއް ފާޅުވެއްޖެ އެވެ‪.‬‬ ‫"މުސްކުޅި އަންހެނާ!" މުސްކުޅިޔާއާ މުހާތަބުކޮށް ޖިންނި ގޮވައިލި އެވެ‪" .‬ބޭނުން ތިން‬ ‫ ‬ ‫ކަމަކަށް ނޭދޭނަންތަ؟ އަހަރެން އައިސް މިހުރީ ތައްޔާރަށް!"‬ ‫"ދުނިޔޭގައި ނެތްވަރުގެ ބޮޑު މުއްސަންޖަކަށް ހަދައިދީ؟"‬ ‫ ‬ ‫ޖިންނި‪ ،‬މުސްކުޅިޔާ ބިލް ގޭޓަށް ވުރެ މުއްސަނދިކޮށްދީފައި ދެވަނަ ބޭނުމަކީ ކޮބައިތޯ އެހި‬ ‫ ‬ ‫އެވެ‪.‬‬ ‫"އަށާރަ އަހަރުގެ ޒުވާން ކުއްޖަކަށް ބަދަލުކޮށްދެވިދާނެތަ؟"‬ ‫ ‬ ‫"ކީއްވެ ނުވާންވީ" ޖިންނި ބުންޏެވެ‪ .‬މުސްކުޅިޔާ ޒުވާން ކުއްޖަކަށް ބަދަލުކޮށްދިނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫އެ ހުރިހާ ކަމެއް ބަލަން ގޭގެ ބުޅާ އަތުވެއްޖެ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫"ރީތި ރަސްކަލަކަށް މި ބުޅާ ބަދަލުކޮށްދީ" ޒުވާނަކަށް ބަދަލުވެފައިވާ މުސްުކުޅި އަންހެނާ‬ ‫ ‬ ‫ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫"ތިޔައެޅީ ޅައެއްޗެއް! އަހަރެން ބުޅަލެއްގެ ސިފައިގައި އޮތްއިރު ފިހިގަނޑުން ތެޅިތަންތަނުގައި‬ ‫ ‬ ‫އަދިވެސް އެބަ ދިލަނަގާ"‬ ‫ ‬



Sun Magazine issue 6