__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

CZYSTE GMINY BIULETYN INFORMACYJNY Związku Międzygminnego „Pilski Region Gospodarki Odpadami Komunalnymi” |LIPIEC 2014|

Z

perspektywy 12 miesięcy funkcjonowania nowego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi możemy stwierdzić, iż jednym z najtrudniejszych wyzwań jest „nauka” mieszkańców, jak to wszystko działa. Po to właśnie w ubiegłym roku zainicjowaliśmy działania informacyjno- edukacyjne adresowane z jednej strony do właścicieli nieruchomości, z drugiej natomiast do młodych ludzi, wychodząc z założenia, że „czym skorupka za młodu nasiąknie…”. W bieżącym roku, dzięki dotacji z WFOŚiGW w Poznaniu, kampanią edukacyjną mogliśmy objąć już wszystkie dzieci przedszkolne oraz uczniów wszystkich szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych funkcjonujących na terenie Związku. W placówkach tych przeprowadziliśmy żywe, pokazowe lekcje: na przykład, że plastikową butelkę trzeba zgnieść, że karton trzeba złożyć, że z bu-

ZAJRZYJ DO ŚRODKA:

Korekta czy deklaracja zmieniająca?

telki czy słoika należy zdjąć nakrętkę. W spotkaniach chętnie uczestniczyli też nauczyciele i pracownicy szkół, bo to przecież wiedza przydatna każdemu, niezależnie od wieku. KampaIch uzupełnieniem były mania edukacyjteriały edukacyjne dla na PRGOK dotarkażdego dziecka, dla ła do 30.000 dziekażdego ucznia. To ci i młodzieży. już nie była kampa nia, a wręcz W ramach kamapnii ofensywa inforodbyły się 272 prelekcje macyjno-edukaw 172 szkołach i przedcyjna! szkolach. Za tymi wszystkim Do mieszkańców miast dzia ła nia mi i gmin trafiło 60.000 ulostoi rzeczywitek z poradami dotyczącysty, wymierny mi segregacji odpadów. wysiłek organizacyjny, dobra Na konkursy promujące współpraca z gmisegregację odpadów wpłynami i szkołami, zanęło blisko 200 prac. angażowanie ope1.500 dzieci wzięratora, odpowiednia ło udział w podsuwy mia na in for ma cji. W tym miejscu pragniemowaniu kammy im wszystkim podziękopanii. wać, przygotowując kolejne działania edukacyjne… Zygmunt Jasiecki Przewodniczący Zarządu Związku Międzygminnego „Pilski Region Gospodarki Odpadami Komunalnymi”

PORADNIK: 10 zasad prawidło- Rozdaliśmy nagrody w naszych wej segregacji konkursach! odpadów


10 zasad właściwej s

Z

miesiąca na miesiąc selektywna zbiórka jest jednak coraz bardziej efektywna i widać, że edukacja przynosi oczekiwane efekty. Niestety w segregacji zdarzają się błędy, które powodują poważne utrudniania w funkcjonowaniu systemu i duże, bezpowrotne straty cennych surowców wtórnych. Dlatego przedstawiamy państwu 10 zasad właściwej segregacji odpadów.

1 | Kolor ma znaczenie

W

33 67

47 53

56 44

83 17

55 45

50 50

57 43

39 61

E OL ST OP IA M LK IE W Ż ZY KR KA EN AJ KR Y OR CZ KA IE W RO ST JA O SK AW DR ÓW NK AR IE CZ W LI OŚ AŁ

BI

segregacji najważniejsze jest to, aby odpowiednie frakcje odpadów trafiały do odpowiednich worków (zabudowa jednorodzinna) lub pojemników (zabudowa wielorodzinna). W naszym systemie obowiązuje pięć podstawowych kolorów worków/pojemników: żółty na plastik, niebieski na papier, zielony na szkło, brązowy na bioodpady i czarny na odpady zmieszane. Bezwzględnie nie należy mieszać poszczególnych frakcji odpadów. Dla przykładu: jeżeli do pojemnika na bioodpady wyrzucamy obierki ziemniaków, to kategorycznie nie wyrzucamy tam woreczka foliowego, w którym je przynieśliśmy, ponieważ tak zanieczyszczone bioodpady nie nadają się do kompostowania. Poważny problem stanowi też gruz i odpady poremontowe, które mieszkańcy wyrzucają do pojemników na odpady zmieszane. Takie zachowanie jest niedopuszczalne, ponieważ odpady te powodują poważne uszkodzenia mechanizmów zamontowanych w śmieciarkach, a także później, na linii sortowniczej.

ZBIÓRKA SELEKTYWNA

ZBIÓRKA NIESELEKTYWNA

C

2 | Zgniataj i składaj

iągle ogromnym problemem jest niezgniatanie butelek i innych opakowań plastikowych oraz nieskładanie kartonów, przez co niepotrzebnie zwiększana jest objętość odpadów. Na skutek takiego działania pojemniki szybko się przepełniają, a w altanach śmietnikowych robi się bałagan. Warto tu zaznaczyć, iż za utrzymanie porządku w altanach odpowiedzialny jest zarządca lub

PORADNIK: kiedy powinniśmy deklarację zmieniającą, a kiedy

K

ażdy, kto złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma możliwość dokonania jej zmiany lub korekty. Deklarację zmieniającą należy złożyć za każdym razem, gdy zmianie ulegają dane będące podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wówczas w polu B dokumentu należy zaznaczyć znakiem X pozycję „deklaracja zmieniająca” i wpisać datę zaistnienia tych zmian. W przypadku nieru-

Biuletyn informacyjny wydany na zlecenie Związku Międzygminnego „Pilski Region Gospodarki Odpadami Komunalnymi”

chomości zamieszkałych zmiana deklaracji powinna nastąpić każdorazowo, gdy zmianie ulega sposób zbierania odpadów z nieselektywnego na selektywny lub odwrotnie oraz gdy zmienia się liczba osób zamieszkujących daną nieruchomość (np. z powodu zgonu, narodzin dziecka, przeprowadzki, wyjazdu za granicę itp.). W przypadku nieruchomości niezamieszkałych deklarację zmieniającą należy złożyć również, gdy zmianie ulega sposób zbierania odpadów z nieselektywnego na selektywny lub odwrotnie oraz gdy

Niniejsze opracowanie powstało dzięki wsparciu finansowemu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu.


segregacji odpadów 100%

50%

40 60

64 36 [%]

M ZE

35 65

RA

40 60

A OK YS W SK ZY YR W

ŁA IE PI SK EŃ EK AJ ON KR O OK KI ZK LS EC

62 38

Ń LE IE W

81 19

IE ŚC UJ

65 35

administrator nieruchomości. W przypadku notorycznie przepełniających się pojemników, zarządca powinien zgłosić ten fakt do Związku, który spowoduje dostawienie dodatkowych kontenerów.

3 | Opróżniaj z zawartości

C

zęść mieszkańców prowadzących selektyw ną zbiór kę, nie opróż nia od pa dów opakowaniowych przez co traktowane

y złożyć y tylko korektę? zmienia się częstotliwość odbioru pojemnika lub też jego objętość. Deklarację zmieniającą należy złożyć w terminie 14 dni od nastąpienia zmiany. Korekta deklaracji natomiast koryguje uprzednio złożoną deklarację, która została błędnie sporządzona. W takim przypadku w polu B deklaracji należy znakiem X zaznaczyć „korekta deklaracji” i wpisać datę obowiązującej, błędnie sporządzanej deklaracji. Należy pamiętać, iż wraz z deklaracją zmieniającą czy korektą należy złożyć pismo wyjaśniające powód zaistnienia zmiany. Przykładowy druk, podobnie jak i druki deklaracji, można pobrać ze strony www.prgok.pl/deklaracje. Zwykłe pismo informujące o zmianie, bez wypełnienia druku deklaracji, nie stanowi podstawy do zmiany wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

są one jak zanieczyszczenia i nie trafiają do proce sów od zy sku lub re cy klin gu. Jest to ewidentna strata dla nas wszystkich. Dlatego też wszystkie odpady opakowaniowe takie jak butelki, słoiki, plastikowe opakowania po żywności należy bezwzględnie opróżniać z zawartości. Nie trzeba ich jednak myć i pozbawiać etykiet czy resztek zamknięć, po nieważ są one usuwane w procesie przygotowywania surowców do ponownego wykorzystania.

O

4 | Zdejmuj nakrętki

dkręcać należy zarówno butelki jak i słoiki, a metalowe nakrętki należy wyrzucać do pojemnika żółtego, podobnie jak nakrętki plastikowe. Warto też odkręcać butelki typu PET.

5 | Pakuj odpady

N

ie za wsze ope ra tor jest w sta nie ode brać od pa dy ze wzglę du na ich nie wła ści we przy go to wa nie. Tak jest np. w przypad ku wyci na nych drzew, krzewów, gałęzi itp., które należy bezwzględnie podzielić na drobniejsze fragmenty i zapakować do worka. Odpady luzem nie są odbierane. Jeżeli odpady znajdują się w worku niepochodzącym od operatora należy na nim wskazać jakiego rodzaju odpady zawiera.

Biuro PRGOK zaprasza Piła, ul. Dąbrowskiego 8 (piętro III, pokój 308) czynne: poniedziałek 8: 00 – 16: 00 wtorek – piątek 7: 30 – 15: 30 Telefon 67 344 21 00 sekretariat – w. 1 Biuro Obsługi Klienta – w. 2 lub 67 345 22 00 i 67 345 22 01 gospodarka odpadami – w. 3 księgowość – w. 4 windykacja – w. 5 E-mail: prgok@prgok.pl www.prgok.pl, www.facebook.com/PRGOK


6 | Wystawiaj odpady

zgodnie z harmonogramem

O

dbiór odpadów komunalnych odbywa się zgodnie z określonym harmonogramem odrębnym dla odpadów zmieszanych oraz selektywnie zbieranych a także dla zabudowy jednorodzinnej i wielorodzinnej. Odrębne harmonogramy dotyczą mobilnych zbiórek odpadów. Harmonogramy dostępne są na www.prgok.pl.

7 | Wystawiaj odpady do godz. 6.00

O

perator rozpoczyna pracę już o 6.00, więc na tę godzinę odpady muszą być przygotowane i wystawione przed posesję. Powinny tam pozostać aż do odbioru, nawet do 22.00, ponieważ do tej godziny operator pracuje w terenie. Dotyczy to wszystkich rodzajów odpadów zarówno zmieszanych, selektywnie zbieranych jak i problemowych.

8 | Korzystaj

z mobilnych zbiórek

M

o bil ne zbiór ki or ga ni zo wa ne są przez Zwią zek w każ dej gmi nie raz na kwar tał. Jest to do sko na ła oka zja by po zbyć się wszel kich od pa dów pro ble mo wych ta kich jak: me ble, dy wa ny i in ne od pa dy wiel ko ga ba ry to we, zu ży ty sprzęt elek trycz ny i elek tro nicz ny, zu ży te ba te rie czy opo ny. War to wie dzieć, iż zbie ra ne są tyl ko opo ny z po jaz dów o ła dow no ści

do 3,5 to ny i o śred ni cy do 110 cen ty me trów. Docelowo, poza terminami mobilnych zbiórek, wszystkie pro blemo we odpa dy komunal ne po cho dzą ce z go spo darstw do mo wych bę dzie moż na nie od płat nie do star czać do Punk tów Se lek tyw nej Zbiór ki Od pa dów Ko mu nal nych (PSZOK).

S

9 | Zachowaj zdrowy rozsądek

egregując odpady należy zachować zdrowy rozsądek. Nie każ dy pa pier czy karton powinien trafić do pojemnika niebie skie go, i nie każ de pla sti ko we opa ko wa nie do pojemnika żółtego. Na le ży se gre go wać bo wiem tyl ko od pa dy w mia rę czy ste i co naj waż niej sze nie za tłusz czo ne np. za tłusz czo ny i mo kry kar ton po piz zy po wi nien tra fić do po jem ni ka na od pa dy zmie sza ne tak sa mo jak bu tel ka po ole ju.

10 | Nie zaśmiecaj

N

swojego otoczenia

owy system obejmujący odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych, w ramach jednej stałej opłaty miesięcznej, pozwala mieszkańcom pozbyć się różnego ro dza ju od pa dów, prak tycz nie sprzed po se sji. Wystawianie odpadów poza terminami zbiórek sta no wi wy kro cze nie i jest za gro żo ne ka rą grzywny. Agnieszka Matusiak Specjalista ds. gospodarki odpadami, informacji i edukacji ekologicznej PRGOK

Nie zalegaj z opłatą

za gospodarowanie odpadami

P

od stawą do uiszcza nia opła ty jest zło żo na przez wła ści cie la nie ruchomości deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, dla tego też Zwią zek nie wysta wia żad nych fak tur, rachunków czy na ka zów płatniczych. Zgodnie z przyjętą uchwałą Nr 19/2013 Zgromadzenia Związku Międzygminnego „Pilski Region Gospodarki Odpadami Komunalnymi” w Pile wpłaty z tytułu opłaty są dokonywane w systemie miesięcznym, tj. w terminie do 15 dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu, którego obowiązek dotyczy, czyli np. za lipiec do 15 sierpnia, za sierpień do 15 września itd. Opłatę należy wnosić na indywidualny numer rachunku bankowego – bezpośrednio lub w przypadku nieruchomości wielolokalowych opłatę mieszkaniec wnosi na rzecz osoby posiadającej nieruchomość w zarzą-

dzie/spółdzielni mieszkaniowej, a ta z kolei rozlicza się ze Związkiem. Jeżeli, nie jest możliwe zrealizowanie zapłaty za pośrednictwem banku, to wpłaty można dokonać w placówkach pocztowych. Przy wypisywaniu polecenia przelewu bądź nakazu płatniczego należy zwracać szczególną uwagę, by w treści wpisać miesiąc i rok którego opłata dotyczy. W przypad ku, gdy opła ta nie jest uregulowana przez właści ciela nieruchomo ści termi no wo lub gdy wnoszona jest w niepełnej wyso kości, Zwią zek zo bowią zany jest wszcząć po stę powa nie windyka cyjne. Na leży przez to rozu mieć, iż na adres wła ści ciela nierucho mości trafi upo mnie nie z informacją o za ległej opła cie. Czas przy sługują cy na uiszczenie za ległości wy no si 7 dni. Jeśli po tym termi nie w dal szym ciągu nie na stą pi uregulo wa nie na leżno ści z ty tu łu opła ty za go spo daro wa nie odpa dami ko mu nalny mi zosta je wszczęte po stępowa nie eg ze ku cyjne.


Nowoczesność i ekologia

Składowisko odpadów w Kłodzie

O

dpady z całego terenu działania Związku Międzygminnego „Pilski Region Gospodarki Odpadami Komunalnymi”, które nie nadają się do powtórnego przetworzenia (recyklingu), trafiają na składowisko odpadów w Kłodzie. Właścicielem składowiska jest Gmina Piła. Miejski Zakład Oczyszczania – Wysypisko Sp. z o.o. jest jednostką sprawującą zarząd nad składowiskiem. Składowisko odpadów położone jest 11 km na południowy zachód od centrum Piły w granicach administracyjnych gminy Szydłowo w miejscowości Kłoda (4-5 km od Szydłowa). Znaczna odległość składowiska od zabudowań mieszkalnych oddzielonych lasem eliminuje oddziaływanie na zdrowie mieszkańców. Teren składowiska jest w całości ogrodzony i monitorowany.

Składowisko zaczęło być eksploatowane na przełomie roku 1978/79 r. Łączna powierzchnia terenu przeznaczonego pod składowisko wynosi 19,78 ha. Na składowisku działa elektrownia biogazowa, która eliminuje emisję gazu składowiskowego, działa też sortowania surowców wtórnych. Składowisko odpadów podlega ciągłym modernizacjom, które doprowadziły do spełnienia wszystkich wymogów, wynikających z ustawy o odpadach i zredukowania do minimum niekorzystnego oddziaływania składowiska na środowisko naturalne, a ponadto umożliwiły eksploatację składowiska jeszcze przez okres 25-30 lat. MZO prowadzi aktywną działalność w zakresie edukacji ekologicznej. Co roku wiele grup szkolnych odwiedza składowisko, gdzie wspólnie nauczyciele i pracownicy MZO – Wysypisko prowadzą zajęcia z ochrony środowiska.

Żyjemy w wyjątkowym krajobrazie! Nie zepsujmy go!

C

zęść gmin należących do Związku Mię- „Dolina Noteci”. – Dziś doskonale zdajemy sobie dzygminnego PRGOK leży w wyjątkowo sprawę z ogromnego potencjału tego terenu, zacennym obszarze geograficzno-przyrodni- równo przyrodniczego, jak i kulturowo-społeczneczym zwanym Doliną Noteci. Obszar ten go – dodaje. chroniony jest programem Natura 2000. Gminy Najciekawsza część Dolina Noteci obejmuje fragskupione są wokół Organizacji Turystycznej Pół- ment Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, począwszy od przedmieść Bydgoszczy (Prądy) na wschonocnej Wielkopolski „Dolina Noteci”. Dlaczego Dolina Noteci jest tak szczególnie cen- dzie, po Wieleń na zachodzie. Zachwycające jest na? Obszar ten łączy w sobie zarówno elementy nie tylko dno pradoliny, lecz również fragmenty jej przyrodnicze, jak i bogactwo kulturowe. Główną zboczy, zwłaszcza północnej krawędzi, na styku jego cechą są łąki oraz torfowiska niskie, które two- z Pojezierzem Krajeńskim – w postaci pagórów czorzą kompleks większy, niż szerzej znane torfowiska łowomorenowych z kulminacją na Dębowej Górze (193,7 m n. p. m.). Dolina jest położona na terenie Biebrzy. – Najgorszy okres dla Doliny Noteci to były la- dwóch województw i sześciu powiatów: czarnkowta 90., kiedy duże gospodarstwa rolne przestawały sko-trzcianeckiego, pilskiego, chodzieskiego, wąistnieć i łąki zarastały. Programy unijne i pienią- growieckiego, nakielskiego, bydgoskiego oraz miadze płynące z dopłat sprawiły na szczęście, że rolni- sta Bydgoszczy. kom opłaca się wydzierać jak największe obszary Znaczną część obszaru zajmują wspomniane torłąk do uprawy – ocenia dr Paweł Owsianny, prezes fowiska niskie, pokryte przez zalewowe łąki i turzyOrganizacji Turystycznej Północnej Wielkopolski cowiska. Wyspowo występują zarośla i zadrzewienia łęgowe. W okolicach Ujścia, Dziembówka, Miasteczka Krajeńskiego, Goraja, Pianówki czy Góry zobaczyć możemy piękne buczyny i dąbrowy, także w rzadko spotykanych postaciach lasów świetlistych i zboczowych. Na większości obszaru spotkać możemy intensywnie użytkowane łąki. Tak wyjątkowo cenny krajobraz wymaga szczególnej dbałości o środowisko. – Nowy system wywozu odpadów może służyć ochronie środowiska, w tym także Doliny Noteci, choćby przez to, że za wywóz śmieci płacimy stałą stawkę, niezależnie od tego, ile odpadów wyprodukujemy. Nie opłaca się zatem wyrzucać śmieci poza systemem i wywozić je na przykład do lasu. Choćby tylko dzięki temu nasze środowisko będzie miało lżej. Zapraszamy zatem do poznawania i włączania się w czynną ochronę Doliny Noteci – cudu Polskiej Przyrody – dodaje prezes P. Owsianny.


Wyniki konkursów PRGOK

W

ramach kampanii edukacyjnej „Segregacja nie jest trudna – wystarczy tylko chcieć” dofinansowanej ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu Związek zorganizował 4 konkursy.

1. W konkursie na zbiorową pracę plastyczną dla dzieci przedszkolnych „Dzieci segregują odpady” wszystkie biorące udział w konkursie placówki (31) otrzymały pakiety programów multimedialnych. Dodatkowo jury przyznało 12 równorzędnych wyróżnień (w postaci zestawów upominkowych) dla następujących placówek: Samorządowe Przedszkole w Białośliwiu, Publiczne Przedszkole w Gębicach Oddział w Brzeźnie, Publiczne Przedszkole w Krajence, Publiczne Przedszkole w Miasteczku Krajeńskim, Publiczne Przedszkole nr 1 w Pile, Publiczne Przedszkole nr 3 w Pile, Publiczne Przedszkole nr 15 w Pile, Przedszkole Niepubliczne Caritas nr 1 w Pile, Przedszkole Niepubliczne Montessori Ślimaczkowo w Pile, Gminne Przedszkole w Wieleniu, Oddział Przedszkolny przy Szkole Podstawowej w Dzierżążnie Wielkim, Oddział Przedszkolny przy Szkole Podstawowej w Miałach. 2. W konkursie plastycznym „Segregacja nie jest trudna – wystarczy tylko chcieć” dla uczniów klas IVVI szkół podstawowych jury oceniło 156 prac i zadecydowało o następującym podziale nagród: I miejsce – aparat cyfrowy, Karolina Miedzianowska, Szkoła Podstawowa nr 2 w Pile; II miejsce – tablet, Zuzanna Bałtowska, Szkoła Podstawowa nr 4 w Pile; III miejsce – tablet, Aleksandra Oto, Szkoła Podstawowa w Krzyżu Wielkopolskim. Jury przyznało również 10 równorzędnych wyróżnień (gra „Symulator śmieciarki”). Otrzymali je: Klaudia Milachowska, Szkoła Podstawowa w Śmiłowie, Aleksandra Perska, Szkoła Podstawowa w Śmiłowie, Patrycja Janczyszyn, Szkoła Podstawowa w Krzyżu Wlkp., Hubert Charczyński, Szkoła Podstawowa w Białośliwiu, Katarzyna Marchewka, Szkoła Podstawowa w Falmierowie, Manuela Barabasz, Szkoła Podstawowa w Falmierowie, Martyna Formella, Szkoła Podstawowa w Miasteczku Krajeńskim, Michalina Gaura, Szkoła Podstawowa w Wyrzysku, Oskar Leśniewicz, Szkoła Podstawowa nr 2 w Pile, Paulina Więcek, Szkoła Podstawowa nr 4 w Pile. 3. W konkursie na hasło promujące segregację odpadów na terenie działania PRGOK jury oceni-

ło 79 haseł i zadecydowało o następującym podziale nagród: I miejsce – aparat cyfrowy, Jakub Borczyk, za hasło „Segregacja – bezpiecznie, zdrowo i kolorowo”, Zespół Szkół nr 3 w Pile; II miejsce – tablet, Karina Sotek za hasło „W segregacji moc!”, Gimnazjum w Wieleniu; III miejsce – tablet, Katarzyna Kałduńska za hasło „Plastik, szkło, makulatura sortowanie to kultura!”, Gimnazjum nr 5 w Pile. Jury przyznało również 10 równorzędnych wyróżnień (gra „Symulator śmieciarki”). Otrzymali je: Adam Zutycki, Gimnazjum w Krzyżu Wlkp., Radosław Zarrt, Gimnazjum w Wysokiej, Agnieszka Sołtysiak, Gimnazjum w Drawsku, Adrian Smoliński, Gimnazjum nr 5 w Pile, Jagoda Zapilaj, Gimnazjum w Jastrowiu, Patrycja Rafałowicz, Gimnazjum w Sypniewie, Malwina Burdelak, Gimnazjum w Sypniewie, Adrian Cajdler, Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii w Krajence, Krystian Kubiak, Gimnazjum w Wieleniu, Seweryn Tymek, Gimnazjum w Wieleniu. 4. W konkursie na prezentację multimedialną promującą segregację odpadów na terenie działania PRGOK jury oceniło 41 prezentacji i zadecydowało o następującym podziale nagród: I miejsce – laptop, Zuzanna Zielińska, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 w Pile; II miejsce – aparat fotograficzny, Hubert Jackowiak, Zespół Szkół Ekonomicznych w Pile; III miejsce – tablet, Frederik Bauwens, Zespół Szkół Ekonomicznych w Pile. Jury gratuluje laureatom i życzy wszystkim uczestnikom oraz ich nauczycielom niezłomności oraz sukcesów w kształtowaniu właściwych postaw ekologicznych.

Profile for Sun Group

Biuletyn Czyste Gminy  

PRGOK

Biuletyn Czyste Gminy  

PRGOK

Profile for sun-group
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded