Issuu on Google+

www.simorg.co.uk May, 2012, Issues: 15&16

PUNCHES FOR GOLD: FIGHTING FOR WOMEN’S RIGHTS DEFICIT NEEDS AFGHAN YOUTH ORCHESTRA VISITS THE US ART REVIEW: ‘ALIGHIERI BOETTI BY AFGHAN WOMEN’ AT UCLA FOWLER MUSEUM TAPI, THE OPPORTUNITY TO NOT LOSE DREAMS OF A MINING FUTURE ON HOLD IN AFGHANISTAN


‫با زبان​هاي ذيل با ما صحبت کنيد‬


PUNCHES FOR GOLD: FIGHTING FOR WOMEN’S RIGHTS Sarah Welty-USA Women's boxing is making its debut at the 2012 London Olympic Games. In this entry, I explore Sadaf Rahimi, an Afghani teenager, and the issues that have arisen around her quest for gold at the Olympic Games, and argue that her fight is symbolic of the struggle for women's rights in Afghanistan. The Olympic Games is regarded as the world's foremost sports competition showcasing teams and individuals' talents from a broad range of counties. The Olympic Games have been a tradition that dates back to ancient times. This international event features thousands of worldrenowned athletes in various sporting events. The Olympics are currently held every two years, summer and winter games alternating, the seasonal games being held every four years respectively. This summer marks the Games of the XXX Olympiad, or the London 2012 Olympic Game, scheduled to take place in London, England from July 27 to August 12. The London games marks the premiere of

women's boxing being added to the program, more then a century after men first boxed in the modern Olympics notes the International Olympic Committee (IOC). This year, women will finally see their debut. USA Boxing banned women's competitions until a federal lawsuit in 1993, and the International Boxing Association (IBA) just started to oversee the sport in 1994, holding first world championships in 2001. Boxing was the only sport in the Olympic Games without a female counterpart until this year, when the increase in popularity became impossible to oversee. With the IOC's approval, women's boxing has become increasing popular with women around the world fighting for their appearance in the Olympic Games. While the women's boxing team in Afghanistan will be showcasing their talent amongst other teams from around the world, their fight has been extended, extended to fight for their rights. Just days ago, Sadaf Rahimi, a 17 year old female Af-

ghan, secured her spot in the ring at the London games as female boxing makes its debut. Her participation is a poignant example that women around the world, especially in Afghanistan, have had to wage for equal rights. To this day, women in Afghanistan remain second-class citizens, with strict rules and regulations regarding their participation in society. Many girls still face a struggle to secure an education and work, especially exercising and competing at an elite level. Rahimi will not only be facing punches in the ring, but from her society in the Middle East as well, as the fight for equal rights continue to this day. Rahimi is a determined student athlete who is fighting for the rights of women in a war-torn country. She is fighting to become the face of Afghani women, improve their image worldwide and earn the respect women deserve. While still being a competing elite athlete, Rahimi still must keep in line with conservative norms for women in Afghanistan as the pic-

issues:15 & 16

3 Social


issues:15 & 16

4 Social

ture below shows. Approval to wear hijab, the scarf for Islam women, was approved by the IBA. Though most women boxers wear clothing that typically leaves skin uncovered, Rahimi does not. She is expected to wear black tights to cover her knees under the traditional boxing gear. Despite lack of funding to not just compete, but to compete in the Olympics, Afghan funding is limited. The funding consists of one dollar per day per athlete, which is not enough to support an Olympian athlete in training. Expenses include equipment, clothing, travelling expenses and more. Thankfully, a local charity group helps support these athletic Afghan women in their quest to equal rights, and for Rahimi, the London arena. She trains in what we would consider, less then desirable conditions, having no access to a real boxing ring. Instead, she throws punches in a cement room of an old Afghan sports stadium where the hard line regime used to stage public executions. There are old padded mats that cover the floor, cracked and shattered mirrors on the wall, and few punching bags are hardly seen. It has been reported that Rahimi has faced death threats herself for training extensively for the London games as a women and teen athlete. "Under Taliban rule, women were banned from playing sports. Even the coach, Sabir Sharifi, has been threatened for training Rahimi" and the rest of the rising boxing stars. Rahimi has been seen fighting in action only a limited number of

times by few people beyond trainers and fellow teammates. Watching women fight is considered taboo in the deeply conservative society. Under Taliban rule, women were banned from playing sports, but this still doesn't stop Rahimi to fight for her appearance in the women's boxing Olympic debut, and for the rights of women in her country. She is an inspirational athlete whose societal norms and hardships will not stop her from fight for gold. Female boxing is an unusual sport, especially in a county like Afghanistan. Here, women are still struggling for their rights and get little respect in the male dominated society. Despite this, there are increasing opportunities for Afghan women, and it is starting with sports. With support from her family, Rahimi will be the only Afghan women participating in the Olympic games making the uniform shown, a oneof-a-kind.While being a teen athlete and participating in the Olympic games, is a feat in itself, Rahimi is also representing all Afghan women and will become a symbol of national pride making her the biggest female personality in Afghanistan. Rahimi is the ultimate underdog fighting for her life. She has a strong sense of determination and pride to show the world that women in Afghanistan are not suppressed. After extensive thought and consideration, women's boxing has been added to the 2012 London games program. The lingering cultural perceptions that boxing is too

dangerousfor women, was fought and overcome. This fight for Rahimi, extends beyond the ring into the fight for women's rights. She is challenging world stereotypes and encouraging girls to stand up for what they believe. With few resources, Rahimi is fighting all odds in society, becoming one of the most inspirational athletes of the London games. No Afghan woman has ever won a gold medal at the Olympics, but this is hardly a roadblock for teen threat, Sadaf Rahimi. In a recent interview, she said "I want to become a good boxer so that I an bring more pride to my country. My dream is to raise the Afghan flag for my country." With women's boxing making its debut as a medal sport this summer, Rahimi's dream of fighting in front of thousands of eyes, and for the women of her country, will be reached. Her presence in the ring scores her one round for the fight for women's rights in Afghanistan and around the world. With such a dark cultural history, Sadaf Rahimi possesses the true fighting spirit of an Afghan woman. Best wishes to her and her quest on the road to London.


DEFICIT NEEDS Frozan Safiari-California

Once upon a time, a wise person said, “Life is not measured by the number of breaths we take, but by the number of moments that take our breath away”. Yes, we can all agree that we do not feel alive by simply breathing. We feel alive when we have joyful experience. Passing through time like a robot is not fulfilling and joyful at all. Life becomes much more joyful when our minutes, hours, days, months and years fill up with activities that bring on physiological and psychological satisfaction and contentment. Again, we can all agree that the entire human race desires joy and many people search for it like it is a hidden treasure. But it is not. Perhaps, a look at man’s hierarchy of needs can provide us a key to opening the door to a joyful life. Abraham Maslow, an American psychologist also known as the father

issues:15 & 16

5 Social

of humanistic psychology, believed that every human has a strong desire for joy and to realize his or her full potential. Maslow went further and developed the hierarchy of needs theory. He placed all of human needs, physiological and psychological on a pyramid to show how man ascends upward through each stage towards fulfillment, joy, and self actualization. Based on Maslow’s theory

of needs, every one of us must have our most basic needs met before we could feel fulfilled and experience joy and contentment. According to Maslow’s hierarchy of needs, we first need to have our physiological needs of clean air, clean water, food, sleep, sex, homeostasis, and excretion met. Our physiological needs are important for survival and if not met the body will simply die.


issues:15 & 16

6 Social

Once the physiological needs are satisfied, man seeks personal, physical, and financial security. In this phase, our safety needs depend on having shelter, physical safety from harm and violence, having a job, healthcare and welfare to provide us protection. In the absence of such security and presence of abuse, violence, and war people experience post-traumatic stress disorder and live in constant anxiety. When our physiological and safety needs are satisfied, then we seek love and belonging, which are psychological needs. In this phase, we are ready to share ourselves with others like family and friends in interpersonal relationships. Presence of abuse or deficiencies in this phase can impact an individual’s ability to form and maintain emotionally significant relationships such as friendship, intimacy and family. We need to be accepted and satisfy our needs for belonging. When this need for belonging is not satisfied, it can lead us to loneliness, anxiety and depression. The need for belonging can override physiological and security needs. Maslow has also noted esteem as a need for human beings. We humans have a need for self respect and to be respected by oth-

ers. Esteem is a desire for all to be accepted and valued by others. Based on this, people need to develop an activity or activities that give them a sense of value. Deficiencies in this level can lead to low self esteem and an inferiority complex. Maslow noted esteem needs as gaining recognition, fame, prestige as well as gaining strength, mastery, self confidence, and independence. Deprivation of these needs can lead to an inferiority complex and helplessness. Maslow placed self actualization at the top of the pyramid. Self actualization is the need for humans to become more and more what they are and to achieve their full potential. Need for self actualization occurs when individuals reach a state of harmony and understanding because they have achieved their full potential. Once a person has reached the self actualization state, they focus on themselves and try to build their own image. They may look at this in terms of feelings such as self confidence or by accomplishing a set goal. This need for self actualization is specific and individualistic. For example, one individual may desire to become a good parent, another to become a good athlete and another to become a great poet or

a scientist. In order for us to achieve this level, we not only have to have satisfied our physiological needs but also our need for security, love and esteem and actually master them as well. Later, Viktor Frankl, a Viennese Neurologist and psychiatrist created and added self transcendence theory to the hierarchy of needs which simply means going beyond one self, growing spiritually and turning life’s challenges into an inner triumph. Maslow named the first four of the five levels of the theory of needs “Deficit needs” or “D-need”. This means that if we do not have enough of one of the four needs, we will crave to receive what we are deficient in. Once the deficiencies are satisfied, then we can move forward to meet the next level needs. Satisfying our human needs is extremely important in order for us to be happy, feel fulfilled, and lead a joyful life. Studying and understanding of human hierarchy of needs is a great tool in discovering deficiencies in our own lives and the lives of other human beings. Understanding our needs presents us a chance to satisfy those needs and move forward in attaining a joyful life.


AFGHAN YOUTH ORCHESTRA VISITS THE US DANIEL J. WAKIN, New York Times

One of the best-known facts about music in Afghanistan, at least in the West, is that it wasn’t. The Taliban banned it when they took power in 1996, beating musicians, burning instruments and destroying cassette tapes in the name of their severe and extreme vision of Islam.  But with the Taliban’s fall, musical life revived, if slowly, in the shattered country. Ahmad Sarmast, an Afghan native and an expert on his nation’s music who was trained in Russia and Australia, opened up a rare entity in 2010: a music school for Afghan children.  Now Mr. Sarmast and an American aide, William Harvey, want to send a youth orchestra to the United States to show the West that its sacrifice of lives and material in Afghanistan “is not gone in the wind,” in Mr. Sarmast’s words.  Mr. Sarmast and Mr. Harvey, who spoke in an interview recently said that they work on logistics for the trip and to drum up money and other support to pay

for it. The current plan calls for concerts at the Kennedy Center in Washington on Feb. 7 and at Carnegie Hall on Feb. 12. Mr. Sarmast directs the school, the Afghanistan National Institute of Music. Mr. Harvey, a Juilliard graduate who directs a separate organization — Cultures in Harmony, which promotes unity through classical music with projects in various countries — teaches violin at the institute and conducts its Afghan Youth Orchestra.  The institute teaches some 150 young people, about half orphans and street hawkers, Mr. Sarmast said. About 35 of the students are female, important in a country where women face obstacles to education.  The young people study both Western and Afghan instruments (the orchestra includes some) and music theory from both cultures. Many of the Western instruments are donated, and the World Bank provides financial support. Tuition is free.  The cost of the tour is expected to be around

$500,000. The Carnegie Corporation of New York has promised $50,000, and the institute has submitted a proposal to the United States Embassy in Kabul for a $350,000 grant, which Mr. Harvey said was likely to come through. The current plan calls for 46 musicians to go, along with a dozen teachers, about half of them Westerners.  Mr. Sarmast said a visit by the orchestra would provide a rare bit of good news about Afghanistan. “It will be showing to the international community about the love of the Afghan people for music and the positive changes for kids and for girls,” he added.  Mr. Harvey offered an anecdote in that vein. He said he was invited to play the violin at the wedding of Afghan friends and saw a little boy there playing with a plastic toy in the form of an automatic rifle. After the boy saw Mr. Harvey make music, he shyly tucked the toy rifle under his chin, like a violin.

issues:15 & 16

7 Art


ART REVIEW: ‘ALIGHIERI BOETTI BY AFGHAN WOMEN’ AT UCLA FOWLER MUSEUM

Los Angele Times

issues:15 & 16

8 Art

This post has been corrected. See note below for details. Italian artist Alighiero Boetti (1940–1994) once made a sculpture that consists of a small, 30-inchtall black box lined in reflective metal and topped with glass. Inside is a wired light bulb. According to plan, a hidden timer randomly illuminates the bulb once a year for just 11 seconds. Imagine what it would be like to come into the room where "Annual Lamp" is housed, only to be told that the bulb had just turned off. Missed it! Just another 30 millionplus seconds within which to hope to be present to

empirically confirm the event. I can't say from my own experience whether or not the light actually turns on because I've never seen the bulb light up. (The 1966 sculpture is in a German collection -- although at the moment it's in London at the Tate Modern for a big Boetti retrospective.) But that might not matter. For what I do know is this: Waiting for the illumination promised from any work of art resides at the core of Boetti's savvy sculpture. Illumination does come, whether or not the bulb

suddenly burns bright, if only in the clarified nature of expectations in the ordinary art-viewing experience. That, we tend to take for granted. Consciousness is complicated. At the UCLA Fowler Museum, a modest exhibition of a very different body of Boetti's work materializes another dimension of it. "Order and Disorder: Alighiero Boetti by Afghan Women" includes 28 brightly embroidered cloths of the kind he first commissioned in Kabul in 1971. Most are relatively small. Some are square


grids of text, typically one letter or symbol per box, but sometimes with elegant Arabic script creating black lines of stitched calligraphy against multiple coloured squares. Three are like dense, figurative puzzles in which silhouettes of people, plants, animals and objects interlock with abstract colour-shapes. Others, easily Boetti's most famous -- and accomplished -- works, are world maps in which nation-states are represented by fragments of flags. The borders around each map's

edges are embroidered with bits of Sufi poetry and other texts in various languages. These lovely works bristle with politically charged poetry. One oddity, though, is that the exhibition focuses more on the production background of Boetti's art than on the art itself. In addition to 14 regional textiles -- coat, veil, saddle cover, etc. -- the show features an hour-long documentary film by Emidio Greco and numerous photographs by Randi Malkin Steinberger, published last

year as a book, showing some of the embroiderers and middlemen the artist engaged for the project. The show's subtitle --"Alighiero Boetti by Afghan Women"-- even suggests that the artist is an invention made by anonymous workers which is too narrow a formula. Boetti always acknowledged his particular production method with its inevitable collaborative surprises, underscoring that all art results from an inseparable mix of individual and social effort. The background information is certainly absorbing, but it also shifts attention a bit. "Annual Lamp" proposes that an art object functions most powerfully as a catalyst for viewers. The same goes for his maps. But here art is turned back into an outcome, produced by a diversified effort. The square text-embroideries recall cryptic paintings of numbers and mathematical symbols by artists as different as Alfred Jensen and Roman Opalka. Both the text works and the four large maps owe a lot to Jasper Johns' prior paintings of similar subjects. But it matters that Boetti was not a painter, unlike Jensen, Opalka and Johns. He started out participating in Italy's object-oriented Arte Povera movement

issues:15 & 16

9 Art


issues:15 & 16

10 Economy

of the '60s -- the "poor art" that set aside conventional studio materials like oil paint or bronze in favor of bricks, fabric scraps, food, mirrors, twigs, clothing and myriad things one might find in and around the house. Soon, his work became more Conceptual. In 1969 Boetti bought an ordinary printed world map at a store, which he coloured with ink and crayon using the designs of the countries' national flags. Two years later, having become a frequent visitor to Kabul, Afghanistan, he commissioned an embroidered version of it from local seamstresses. Fowler Museum guest curators Alma Ruiz and Christopher G. Bennett have included several embroidered textiles made by talented members of the Pashtun, Hazara and other ethnic groups in the region, their beauty a simple demonstration of why Boetti was attracted to them. Boetti's maps unfold complex layers of social and cultural history, embodied in stitchery that ranges from highly refined and intricate to more haphazard and schematic. Vast oceans tend to be irregular, not to mention rarely blue, as spools of thread run out and dye lots change, creating unpredictable colour blocks. Multiple hands did the stitching, often over

months or even years. Flag motifs stretch or compress, depending on the country's size, and during the more than 20 years that the maps were made, shifts occurred in volatile global regions like Africa and the Middle East. After the 1979 Soviet invasion, the manufacture of these maps shifted to Afghan refugee camps in Peshawar, Pakistan (where Steinberger shot many photographs), and Boetti had to work exclusively through middlemen. (Incidentally, a large 1979 Boetti map is also currently on view at the Los Angeles County Museum of Art in a small show called "Common Places: Printing, Embroidery and the Art of Global Mapping." It's shown with an ornamental drapery and a quilt, both from the museum's textiles collection.) The commercially produced map that formed the original template for the embroiderers is a common Mercator projection, minus Antarctica. A major 16th century innovation in nautical navigation, it frames more than geography: The design was useful for the global, seafaring European exploration that resulted in the modern political boundaries of nations now carving up Boetti's map. In a marvellous irony, when the artist decided to have

talented Afghan embroiderers transform it into a lavish series of wall hangings, he turned to a remote, land-locked tribal region to ornament a sailor's guide. That women did the detailed handiwork also resonates. Initially, the Industrial Revolution that transformed the global map of power relations was driven by an explosion in factory-produced textiles. Those factories altered traditional hereditary aristocracies by fuelling the rise of a commercial class, drove slavery that could satisfy demands for inexpensive cotton and more. Hand embroidery, prized but common in Afghanistan, became prized but exotic elsewhere. No wonder Boetti's Arte Povera roots shimmer in these gorgeous maps.


INTERVIEW: JEAN-PIERRE JEUNET (MICMACS) Yama Rahimi

issues:15 & 16

The 53rd San Francisco International Festival opened late recently with Jean-Pierre Jeunet's Micmacs -- a film that evokes an inner child's sensibility and emphasizes the more whimsical qualities that can be found in smaller doses in the French filmmaker's previous work. With colourful characters and plenty of verve, the visually alluring comedy tells the tale of a man who, after falling victim to a random gun shot,

plots his revenge with his friends (a group of society's rejects) who take pleasure in dismantling two rival weapon manufacturers. A treasure full of wonders, this original "anti-war" remark sees Jeunet use comedian Dany Boon (Bienvenue chez les Ch'tis) in a comedy of manners mode that merits a comparison to one of cinema's early silver-screen legend. Rahimi: In this film you manage to merge successfully the whim-

sical and fantastical with a political message...: Jeunet: It was a risk actually to mix a serious subject with slapstick. To reassure me I thought of The Great Dictator. It was a risk and I hope it works. Rahimi: It worked for me because it's a timely subject matter. With the 30-plus wars ongoing wars in the world, this gets to the root that weapons and bombs do have conse-

11 Art


issues:15 & 16

12 Art

quences. I'm from Afghanistan which is still one of the countries with the most mines. Jeunet: When we did the research for the film, we met this weapon's dealers and discovered they were nice guys. They were open minded and have the passion for technology. They were very nice with us. They are unaware of consequences of the technology. When we brought it up, they would say, "no we work for the right side, we are the good guys. We don't build mines, it's them the bad guys." Rahimi: This is your first film in six years. Did it take that long to make this film? Jeunet: Well I write my own script which is not for everybody be-

cause it's a long process, also a long process to find financing. Then you lose an actor and so on. It's a long process also because I'm picky. I'm taking time to shoot and in post-production. I also lose a year in promotion of the film which I follow everywhere. This time it was especially long because I lost two years on "Life of Pi" which is a beautiful project. I wrote the script, made the story board and scouted the locations in India and Spain. Rahimi: What happened to "Life of Pi"? Jeunet: It was just too expensive that it didn't make any sense. When you read the book, you think it's easy because you have a kid and a tiger in a boat in sea, so it must be cheap to

make but no tigers love kids, kids don't like the sea and tigers are good swimmers, so you can't put all the elements at the same time. Everything has to be done with visual effects which are very complicated to make. Rahimi: How did this project come about? Jeunet: After two years I was starving to make a film, so I opened my book of ideas and looked on what I could use to make a film. Oh a story of revenge, perfect. Oh I loved the story of Snow White and the Seven Dwarfs with the toys of Toy Story. So I make a story of a man with a group of stupid people, then the weapon dealers which is preoccupation of mine. So I mix it all. Rahimi: What films


or filmmakers inspired to become a filmmaker? Jeunet: Definitely Sergio Leone with "Once Upon A Time in the West." Second one was Stanley Kubrick. I saw "A Clockwork Orange" 14 times at the theatre. Before that when I was eight years old, I was making puppet's theatre with lights and everything. So I made everything myself, the stage, the costumes. Rahimi: What's some of your favourite films?

Jeunet: Again "Once Upon A Time in the West" which I can watch again and again. "Night of the Hunter" by Charles Laughton, Gus Van Sant's "Good Will Hunting," which is not a masterpiece but I loved it because it touched me. "The Godfather" of course which is not very original. French films by Marcel CarnĂŠ and Jacques PrĂŠvert. Rahimi: What's next for you? Jeunet: Now I would like to make an adaptation because I'm not

ready to write another personal movie. It's a good opportunity to make another kind of film which would be more adult and serious. I don't know yet. I found an amazing book. I will meet the author in LA who's a famous script writer. I heard he wants to direct the book himself. Yama Rahimi is IONCINEMA's West Coast correspondent. He is an Afghan filmmaker and producer currently in post production on his documentary film.

issues:15 & 16

13 Art


TAPI, THE OPPORTUNITY TO NOT LOSE Sarajuddin Isar

issues:15 & 16

14 Economy

According to senior Turkmen officials, Turkmenistan will sign an agreement with Afghanistan, Pakistan and India at an energy conference in Turkmenistan later in May this year, reported the Associated Press. The project, terming the Turkmenistan-AfghanistanPakistan-India, (TAPI) pipeline has been “delayed by disagreement among participant nations on transit fees and the price of the gas�, the Associated Press added. This delay is not new. The project was initially proposed in early 1990s to transport natural gas from Caspian Sea to India passing through Afghanistan and India, but due to the insurgency and security concerns in Afghanistan, the project remained pending until the fall of Taliban in 2001. This 1600 km pipeline (735 km in Afghanistan) will extend from Dauletabad gas field in Southern Turkmeni-

stan along the Afghan highway in Herat and Kandahar to Quetta and Maltan in Pakistan. The pipeline will end in Fazilka, an Indian city near the border with Pakistan. Jawad Omar, spokesman of Ministry of Mines in Afghanistan recently said that the technical studies of the pipeline will start in 2012 and will end in 2014. The construction of the pipeline according to Omar is intended to be completed in 2016. The Journal of Energy Security reported that the TAPI pipeline will allow a total shipment of 33 billion cubic meters (bcm) of natural gas a year of which 3 bcm is allocated for the use of Afghanistan while Pakistan and India each would share 15 bcm.

Benefits of the Project: According to Asian Development Bank (ADB)

feasibility study updates in 2008, the cost of the project will stand at US$7.6 billion which will be considered by ADB. However, Dawn reports that the financing of the project is not yet in place and no institutions involved in the project has yet pledged to finance it. According to the Canadian Centre for Policy Alternatives (CCPA) reports, the pipeline will allow Afghanistan to access the energy it requires for its development and economic growth. If the project is successful, it could be the largest development project of Afghanistan. Turkmen President according to Associate Press said that the annual transit fees for Afghanistan will be over one billion US dollars which will contribute to over six percent of Afghanistan GDP estimate produced by Central Statistics Organisation of Afghanistan (CSO). Afghan President Karzai according to Associate Press, forecasts that maintaining the pipeline will open up jobs for 50,000 Afghan individuals alone. This will constitute over 15 percent of Afghan government current employees who according to CSO are said to be 333,260. Another benefit to Afghanistan is the fact that the US pushes the TAPI pipeline. According to Pakistan Defence, the US has warned to impose sanctions over Pakistan if it does not aban-


don the Iran project. Also the TAPI gas price seems to be cheaper than the Iranian gas. The “TAPI gas price has been worked out at 70% of Brent crude price, which is 8% cheaper than Iranian gas, according to petroleum ministry documents”, Pakistan Defence added. Civil-Military Fusion Centre (CFC) reported last February that the pipeline will benefit all four involved dealing partners and will potentially enhance the regional cooperation. It would give Turkmenistan another export routes in addition to Russia. Pakistan and India will also use the gas to meet their current energy deficits. “In addition, the potential extension of the TAPI pipeline towards Pakistan’s port at Gwadar would enable the Pakistan government to export gas and generate added revenue”, the report added.

Constraints and Challenges: Although the TAPI pipe-

line seems to be beneficial to all parties, it is subject to some challenges and constraints. The Associated Press adds that the pipeline is associated with security risks in “unruly tribal areas” of both Afghanistan and Pakistan which are said to be the most dangerous parts along the pipeline. An article in the Journal of Energy Security claims that there will be security challenges for the Afghan National Army (ANA) to protect the pipeline. When the pipeline was officially approved by the Afghan parliament, the government proposed 7,000 security personnel for the safeguard of the pipeline, Tolo News reported. Pakistan also has raised concern over the security of the pipeline. A Pakistani paper, the News claimed that the feasibility of TAPI project can be jeopardised due to security situation in Afghanistan as a result of which, Pakistan and India may alternatively seek the Iran-Pakistan-India (IPI). Despite the US sanctions over Iran, Pakistan still seems committed on pipeline proj-

ect with Iran as they still have not yielded to the pressure of the US. According to Civil Services of Pakistan (CSS), “talking to visiting Iranian Vice President, Ali Seediou President Zardari said recently that Pakistan is committed to the early completion of the Iran-Pakistan gas pipeline project to meet the ever growing demand for energy and power in the country”. Iran on the other hand also elbows Afghanistan from the TAPI project. Hamidullah Farouqi, Professor of Economics at Kabul University during a conference in Kabul in April said that the gas pipeline is a 20 year old initiative which has been pending due to security concerns as well as the interference of Afghanistan’s neighbours. He added that Iran in particular is the main competitor that attempts to extend the gas pipeline through its own country. Sanctions of the US over Iran as well as the cheaper price of the Turkmen gas can be the good opportunities for materialising the TAPI pipeline. However the security concerns may also equally be a critical threat on the other hand. Thus, the Afghan government along with its allies have to assure India, Turkmenistan as well as Pakistan to safeguard the extension and maintenance of the TAPI pipeline as soon as possible, otherwise, this opportunity that has long been pending may quickly disappear particularly when the schedule of foreign troops’ departure from the country gets close and closer.

issues:15 & 16

15 Economy


DREAMS OF A MINING FUTURE ON HOLD IN AFGHANISTAN Quil Lawrence

Afghan miners in a makeshift emerald mine in the Panjshir Valley in 2010. Reports suggest that Afghanistan is sitting on significant deposits of oil, gas, copper, iron, gold and coal, as well as a range of precious gems like emeralds and rubies. Currently these minerals are largely untapped and are still being mapped. issues:15 & 16

16 Economy

Afghanistan faces the daunting prospect of a drastic reduction in foreign aid, which currently makes up about 90 percent of the country's revenue. Some have seen an economic life raft in geological surveys that indicate huge deposits of copper, iron, uranium and lithium in various parts of the country. But multinational mining firms have been slow to invest in Afghanistan — not least because of questions about stability after American troops draw down. Mullah Mira Jan, the tribal leader of Ainak village, says he was promised a job mining copper on this hillside in eastern Af-

ghanistan — but that was about 40 years ago. Mira Jan takes out a faded ID card with a picture stapled in and points to the line for occupation. "That was my picture when I was 14 years old," he says. "I'm listed as a day laborer." That's how long the villagers here in Ainak have been waiting for the hilltop next to their village to start producing jobs and wealth. Mira Jan now wears a long white beard and a turban. He gestures to the copper tinted hillside behind him, which he said used to be covered with trees. That was under president Daud Khan, in the mid-1970s.

"Daud was the only president we trusted, and then he was assassinated," Mira Jan says. "The Soviets invaded Afghanistan in 1979 and they kicked us out of our village, but war prevented them from ever exploiting the mine." Now a Chinese state company, MCC, has won the copper concession here. The Afghan government has relocated residents from Ainak to make way for the development of the mine. And once again there is the promise of jobs. But five years after MCC won the contract, there is no sign of the railroad the company pledged to build to get the copper out. "It will obviously be built before 2014, because they have to start commercial production somewhere in 2014," says Tamim Asey, director of public affairs for the Afghan Ministry of Mines. He says that by 2014 the Chinese company will have built not one, but two railway lines, as guaranteed in the contract. But the fact is the Chinese contract has not been made public. A secret U.S. Embassy cable published by WikiLeaks


quotes Chinese officials as calling the promise to build railways "flexible." Mining experts in Afghanistan are wondering what else in the contract might be flexible, says Haseeb Humayoon, a partner at QARA Consulting in Kabul. "We're looking at at least a 10- to 15-year window," Humayoon says. "The point here is when they will actually be able to extract and turn them into revenue sources both for this country as well as for companies that invest in there." Humayoon says the Afghan government has already auctioned off two megamines: the copper in Ainak, and a massive iron mine in central Bamiyan province. In both cases the

government looked only for the highest payer of royalties, which gave an advantage to state-run consortia. The Indian and Chinese state companies that won those contracts can afford to bid well over market value, because they are securing the minerals for national strategic reasons. But Afghanistan also has a strategy, says Humayoon. "By bringing in investors from the region such as India and China and others, you could create buy-in into the stability of this country," Humayoon says. Having big players like India and China back the Afghan mining industry is comforting, but it's not clear that the Afghan government can enforce

promises made by such big players — such as the two railroads. The Chinese Embassy in Kabul declined to comment for this story. There is work going on. In the valley below, a huge land mine removal team is starting its work after a long winter hiatus. Nearly 700 police have moved into the tiny valley to protect the operation from the Taliban and other armed groups in the province. Mira Jan says he's hoping the mine will be developed this time. As for saving Afghanistan's economy, he's got his doubts. Corruption, he says, is the problem — billions of dollars have come to this country, he says, and it's all disappeared.

AFGHAN OPIUM PRICE HIKE TO STIR VIOLENCE Jack Kimball, Reuters The price of opium cultivated in Afghanistan is set to rise as the security forces step up their eradication efforts and a fungus ravages the poppies that yield it, squeezing supply and stirring violence, the country’s drug chief said recently. Zarar Ahmad Muqbel Osmani, the Minister of Counter Narcotics, said the expected price rise coupled with increasing demand from regional na-

tions would make poppy cultivation more attractive to cash-strapped farmers, forcing the government to

intensify its fight against the trade. “The price hike will definitely pressure us a lot,” Osmani told Reuters through an official translator inside his heavily-barricaded ministry, the walls of which were decorated with posters of eradication efforts across the country. “The tendency towards cultivation will grow, it will create resistance, law and order issues, and it will raise the casualty rate

issues:15 & 16

17 Economy


18 Economy

ers off poppy, a hardy crop that needs relatively little water, by offering incentives - such as subsidized seed and fertilizer - to grow legal crops, though the lure of poppy is proving hard to break. In 2011, the farm-gate value of opium production more than doubled from the previous year to $1.4 billion and now accounts for 15 percent of the economy, the United Nations said. With foreign combat

forces leaving by the end of 2014, and with much of their cash and air power expected to go with them, the Afghan government will need more help fighting poppy cultivation, experts say. According to the United Nations, opium is emerging as a new gold standard in Afghanistan, where traders and farmers are hoarding the drug as a source of ready cash to hedge against the risk of a power vacuum when foreign troops leave.

‫ﻓﻮﺭﻡ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺍﺷﺘﺮﺍﻙ ﺟﺮﻳﺪﻩ ﺳﻴﻤﺮﻍ ﺩﺭ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﻭ ﺍﺭﻭﭘﺎ‬ ‫ﻛﻠﻴﻪ ﻣﺘﻘﺎﺿﻴﺎﻥ ﻣﺤﺘﺮﻡ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺍﺷـﺘﺮﺍﻙ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺍﺳـﺎﺱ ﻣﺒﺎﻟﻎ ﻣﻨـﺪﺭﺝ ﺩﺭ ﺟﺪﻭﻝ ﺫﻳﻞ ﺑﻪ‬

،‫ ﺑﺎﺭﻛﻠﻴﺲ ﺑﺎﻧﻚ‬،‫ﺷﻤﺎﺭﻩ ﺣﺴﺎﺏ ﺁﺭﻳﺎﻧﺎ ﺗﺮﺍﻭﻝ‬ Sort Code: 20 92 60 Account: 83 656837

‫ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺳـﻴﻤﺮﻍ ﻭﺍﺭﻳﺰ ﻭ ﺍﺻﻞ ﺭﺳـﻴﺪ ﺑﺎﻧﻜﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻓﻮﺭﻡ ﺗﻜﻤﻴﻞ ﺷـﺪﻩ ﺫﻳﻞ ﺑﻪ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺳﻪ ﻃﺮﻳﻖ‬

.‫ﺯﻳﺮ ﺑﻪ ﺩﻓﺘﺮ ﺳﻴﻤﺮﻍ ﺍﻃﻼﻉ ﺩﻫﻨﺪ‬

:‫ ﭘﺴﺖ ﺑﻪ ﺩﻓﺘﺮ ﺁﺭﻳﺎﻧﺎ ﺑﻪ ﺁﺩﺭﺱ‬-1

136 The Broadway Southall London UK UB1 1QN

‫ ﻣﺮﺍﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﺩﻓﺘﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺁﺩﺭﺱ‬-2

02086069001 ‫ ﻓﻜﺲ ﺑﻪ ﺷﻤﺎﺭﻩ ﻱ‬-3

‫ﺟﺮﻳﺪﻩ ﻫﺮ ﺩﻭﻫﻔﺘﻪ ﺑﻪ ﺁﺩﺭﺱ ﺷﻤﺎ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﺮﻭﺯ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺸﻜﻞ ﻟﻄﻔﺎ ﺑﺎ ﺩﻓﺘﺮ ﺳﻴﻤﺮﻍ‬

.‫ﺑﻪ ﺗﻤﺎﺱ ﺷﻮﻳﺪ‬

‫ﻳﻜﺴﺎﻟﻪ‬

‫ ﻣﺎﻫﻪ‬6

‫ ﻣﺎﻫﻪ‬3

‫ﻣﺪﺕ‬

‫ ﻳﻮﺭﻭ‬35 ‫ ﭘﻮﻧﺪ ﻳﺎ‬30

‫ ﻳﻮﺭﻭ‬20 ‫ ﭘﻮﻧﺪ ﻳﺎ‬18

‫ ﻳﻮﺭﻭ‬12 ‫ ﭘﻮﻧﺪ ﻳﺎ‬10

‫ ﻳﻮﺭﻭ‬/‫ ﭘﻮﻧﺪ‬:‫ﻗﻴﻤﺖ‬

‫ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻧﺴﺨﻪ ﺍﺷﺘﺮﺍﻙ‬

‫ ﺳﺎﻟﻪ‬1

....................................................................................................................................................

‫ ﻣﺎﻫﻪ‬6

‫ ﻣﺎﻫﻪ‬3 :‫ﻣﺪﺕ ﺍﺷﺘﺮﺍﻙ‬

:‫ ﻧﺎﻡ ﺧﻮﺍﻧﻮﺍﺩﮔﻲ‬.............................................................................................:‫ﻧﺎﻡ‬

........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................

:‫ﻧﺎﻡ ﻣﻮﺳﺴﻪ‬

:‫ﺁﺩﺭﺱ ﺩﻗﻴﻖ‬

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ...................................................................

:‫ﻛﺪﭘﺴﺘﻲ‬

..................................................................................

:‫ﺗﻠﻔﻦ‬

...................................................................................

:‫ﺍﻣﻀﺎ‬

‫ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻣﺘﻘﺎﺿﻲ‬

issues:15 & 16

(for the Afghan security forces),” he said. Afghanistan supplies about 90 percent of the world’s opium, from which heroin is made, and its poppy-driven economy helps fuel the decade-long war, lining insurgents’ pockets with more than $100 million annually and earning traffickers billions more. Eradication efforts - favored by top opium consumer Russia but condemned by the United States - and a fungus that leaves the poppy bulb without the liquid form of raw opium are now threatening to give insurgents even more cash by cutting output and driving up the price, Osmani said. The fungus is hitting the poppy crop in the top producing provinces of Farah, Helmand and Kandahar, he added. Rising Value: Osmani said low seizure rates of opium abroad posed a major problem to controlling production, with drug barons and insurgents in land-locked Afghanistan shipping tons of drugs annually through Iran, Pakistan and former Soviet central Asia. The seizure rate in central Asia is only 4 percent while it is 3.5 percent in Pakistan and 9 percent in Iran, he said. There is a foreignfunded push to wean farm-


‫آثار باستانی مس عینک لوگر حفظ می​شوند‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪46‬‬ ‫تاريخ‬

‫مسئولنی پروژه مس عینک می گویند‬ ‫که آثار باستاین کشف شده در جوار معدن‬ ‫مس عینک ضایع خنواهند شد‪.‬‬ ‫در جری��ان کارهای ابتدای��ی پروژه‬ ‫مع��دن مس عینک‪ ،‬آثار باس��تاین کش��ف‬ ‫ش��د ک��ه کار آن را ب��ه تاخ�یر انداخت‪.‬‬ ‫عزیز اری��ب رییس پروژه مس عینک می​‬ ‫گوید که به تعداد هفده نفر از کارشناس��ان‬ ‫خارجی و چهل نفر از کارشناسان داخلی‬ ‫مؤظف شدند تا روی انتقال این آثار برنامه​‬ ‫ریزی کنن��د‪ .‬هم​چننی چهارصد نفر کارگر‬ ‫به منظور انتقال این آثار استخدام شدند‪.‬‬ ‫پیش از این نگراین​هایی وجود داشت‬ ‫که این آثار قابل انتقال نباشد و در جریان‬ ‫کار نابود شود‪ .‬اما آقای اریب از حفظ آن‬ ‫به مردم اطمینان داده‪ ،‬می​گوید که چهارده‬ ‫میلیون دال��ر امریکایی ب��رای انتقال آثار‬ ‫باس��تاین پیش​بیین شده که ش��ش میلیون‬ ‫آن از س��وی بانک جهاین و متباقی آن از‬ ‫سوی وزارت معادن پرداخت خواهد شد‪.‬‬ ‫به گفته وی‪ ،‬انتقال اکثریت این آثار توسط‬ ‫چرخ​بال صورت خواهد گرفت‪.‬‬ ‫در مهنی حال جواد عمر س��خنگوی‬ ‫وزارت مع��ادن می​گوید که ای��ن آثار در‬ ‫ق��دم اول در چند کیل��و متری معدن مس‬ ‫عینک که جای مش��خص ب��رای آن تعینی‬ ‫ش��ده‪ ،‬انتقال می​یابد و سپس برنامه​هایی‬ ‫برای انتقال آن به موزمی ملی کابل سنجیده‬ ‫می​ش��ود‪ .‬به گفت��ه آقاي عمر‪ ،‬اس��تخراج‬ ‫رمسی معدن در سال ‪ 2014‬شروع خواهد‬ ‫شد‪ .‬تا آن​زمان انتقال آثار باستاین و سایر‬ ‫کارهای ابتدایی این پ��روژه پایان خواهد‬ ‫یافت‪.‬‬

‫قدامت تارخیی آثار کش��ف شده‪:‬‬

‫ب��ه گفته مس��ئولنی پ��روژه م��س عینک‪،‬‬ ‫بررسی​ها نش��ان داده که این آثار به دوره‬ ‫کوشاین​ها بر می​گردد و نشانه​هایی وجود‬ ‫دارد که در این منطقه معبد کوشانیان بوده‬ ‫اس��ت‪ .‬این آثار ش��امل بت​های نشس��ته‪،‬‬ ‫ایس��تاده و خوابیده می​باش��ند که در اتاق​‬ ‫های گلی ماهرانه جا​به​جا شده​اند‪.‬‬ ‫هم​چن�ین نش��انه​های کوچک��ی ب��ه‬

‫اسداهلل پژمان‬

‫ش��کل گنبد ک��ه با س��نگ​های ریز و گل‬ ‫پخته س��اخته ش��ده در اط��راف این بت​‬ ‫ها دیده می​ش��ود‪ .‬این معبد تقرینب در دو‬ ‫صد متری کوهی قرار دارد که قرار اس��ت‬ ‫از آن کوه اس��تخراج م��س صورت گرید‪.‬‬ ‫آقاي اريب مي​گوید که اس��تخراج مس به‬ ‫ش��کل عریان صورت می​گرید و به مهنی‬ ‫دلیل الزم است تا این کوه که در عمق آن‬ ‫معدن مس جای دارد‪ ،‬مهوار شود‪ .‬او گفت‬ ‫ک��ه برای مهوارمنودن این کوه الزم اس��ت‬ ‫که اطراف آن آزاد باش��د‪ ،‬اما آثار کش��ف‬ ‫ش��ده در نزدیکی اصل معدن قرار دارند و‬ ‫بدون برداش�تن این آثار‪ ،‬آغاز کار پروژه‬ ‫غریممکن خواهد بود‪.‬‬ ‫ای��ن آثار در یک تپه قرار داش��ته که‬ ‫ع�لاوه از بت​ها و معاب��د گنبدمانند؛ خانه​‬ ‫های گلی نیمه​ختریب​ش��ده نی��ز در آن به‬ ‫چش��م می​خورد‪ .‬به گفته شاهدان عیین در‬ ‫قدم اول این منطقه‪ ،‬به ش��کل تپه بود و در‬ ‫جریان کار مشخص شد که در این جا آثار‬ ‫باستاین زیادی وجود دارد‪.‬���

‫س��رقت آثار در دهه​های شصت‬

‫و هفت��اد‪ :‬با ای��ن که از آثار باس��تاین در‬ ‫ای��ن منطقه معلومات عمومی و مش��خص‬ ‫در دس��ت نبوده‪ ،‬اما بعضی نشانه​ها وجود‬ ‫دارن��د ک��ه حاکی‪  ‬از آن اس��ت که بعضی‬ ‫از ای��ن آثار در دهه​های ش��صت و هفتاد‬ ‫توسط س��ارقنی دزدی ش��ده است‪ .‬یکی‬ ‫از کارمن��دان که خ��ود را نگهبان این آثار‬ ‫معریف می​کند‪ ،‬می​گوید ک��ه برای مراقبت‬ ‫از این آثار در این جا مؤظف ش��ده است‪.‬‬ ‫او می گوید‪« :‬بعضی عالمی وجود دارد که‬ ‫س��ارقنی در گذشته به شکل تونل این کوه‬ ‫را حف��ر کردند و به بعضی از آثار دس��ت‬ ‫یافتن��د‪ .‬بعضی از این بت​ها فاقد س��ر اند‪.‬‬ ‫این نش��ان می​ده��د که این حمل توس��ط‬ ‫س��ارقنی کنده شده اس��ت‪ ».‬به باور وی‪،‬‬ ‫س��وراخ​های بزرگی نیز در دیوارهای این‬ ‫اتاق​های گلی منایان اس��ت ک��ه به داخل‬ ‫اتاق​های خمصوص بت​ها راه یافته اند‪.‬‬

‫پ��روژه مس عینک در یک نگاه‪:‬‬

‫م��س عین��ک در هفده‪ ‬کیلومتری س��رک‬ ‫عمومی لوگر به طرف ش��رق قرار دارد که‬ ‫توس��ط یک سرک خامه به سرک عمومی‬ ‫متصل می​شود‪ .‬گفته می​شود که مطالعات‬ ‫جیولوژیک��ی این معدن به صورت ابتدایی‬ ‫توس��ط روس​ها با گذش��ت زمان طوالین‬ ‫تکمیل شده اس��ت‪ .‬در نزدیکی​های مس‬ ‫عینک تونل​های ط��والین وجود دارد که‬ ‫در زم��ان روس​های به منظور بررس��ی و‬ ‫مطالعات حفر شده است‪ .‬به گفته مسئولنی‪،‬‬ ‫طول این تونل به بیش از س��ه​صد متر می​‬ ‫رسد‪.‬‬ ‫در ده��ه هش��تاد ب��ا روی کارآمدن‬ ‫حکوم��ت جدی��د‪ ،‬دوباره موض��وع هبره​‬ ‫ب��رداری از معدن مس عینک مطرح ش��د‬ ‫و ق��رارداد آن در زم��ان رهربی پیش�ین‬ ‫وزارت معادن با یک ش��رکت چیین به نام‬ ‫«ام​سی​سی» امضا شد‪ .‬بربنیاد حمتوای این‬ ‫قرارداد‪ ،‬این شرکت اعتبارنامه بانکی را به‬ ‫ارزش بيش​تر از شانزده میلیون دالر ارایه‬ ‫داشته است‪ .‬این ش��رکت هم​چنان مکلف‬ ‫شد تا بیش از ‪ 2898‬میلیون دالر را برای‬ ‫روند اکتش��اف‪ ،‬پروس��س‪ ،‬ذوب و تصفیه‬ ‫مس کاتودی سرمایه​گذاری مناید‪ .‬هم​چننی‬ ‫مبلغ ‪ 808‬میلیون دالر را به طور خبش��ش‬ ‫در سه مرحله به دولت افغانستان بپردازد‪.‬‬ ‫از مجله ای��ن مبلغ‪ ،‬ده درص��د آن پس از‬ ‫عقد قرارداد‪ ،‬بیست درصد آن پس از اجنام‬ ‫مطالعات ختنیکی و هفتاد درصد دیگر آن‬ ‫در آغاز روند تولید جتاریت قابل پرداخت‬ ‫اس��ت‪ .‬تاحال از این بابت در دو مرحله‪،‬‬ ‫‪133‬میلیون دالر رمس��ن از طریق وزارت‬ ‫معادن ش��امل عواید دولت گردیده است‪.‬‬ ‫قرار است تا ختم سال روان خورشيد مبلغ‬ ‫‪ 104‬میلی��ون دالر دیگر نیز ش��امل عواید‬ ‫دول��ت گردد‪ .‬هفتاد درص��د باقی مانده تا‬ ‫ش��روع تولید جتاریت در سال​های آینده از‬ ‫سوی شرکت ام​سی​سی‪ ‬به دولت افغانستان‬ ‫پرداخته می​شود‪.‬‬ ‫گفتین اس��ت که تا هنوز ارزش منابع‬ ‫افغانستان‪ ‬حدود س��ه تریلیون دالر ختمنی‬ ‫شده است‪.‬‬


‫فرزانه خجندي‪:‬‬ ‫طوفاني شاعرانه در‬ ‫راه است‬

‫فرزانه‪:‬طوفاين شاعرانه در راه است‬ ‫گفتگوي دروي��ش با فرزانه خجندي‬ ‫در لندن ‪ 13‬اكترب ‪2008‬‬ ‫برگردان به خط پارسي از وبالگ يك‬ ‫درويش‬ ‫نظر مشا در باره ش��عر امروز پارسي‬ ‫در كل چي هس��ت‪،‬تا بعدا به جزييات در‬ ‫ب��اره اش صحبت كنيم؟آيا امروزه ش��عر‬ ‫پارسي كامگر است يا گرفتار؟‬ ‫فرزانه ‪:‬بيش��تر پژهشگران خيال مي‬ ‫كنند‪،‬كه ش��عر ما در رودكي به سر مي برد‬ ‫ودر مقام پايينتر از ش��عر نس��ل قبلي قرار‬ ‫دارد‪.‬ويل من بس��يار خوشبني هستم‪.‬چون‬ ‫با اشعار جوانان كش��ورهاي پارسي زبان‬ ‫ايران‪،‬افغانستان وتاجيكستان تا اندازه اي‬ ‫آشنا هس��تم‪،‬مي توامن فال بزمن وخوشبني‬ ‫باشم‪،‬كه آينده ش��عر پارسي بسيار روشن‬ ‫است‪.‬تنها جرم ما اين است ‪،‬كه اگر ادبيات‬ ‫كش��ورهاي ديگر مهيش��ه قدمي پيشتر به‬ ‫س��وي رشد وبرازندگي و پيشرفت هناد‪،‬ما‬ ‫جهاد مي كنيم ‪،‬تا به مقام و آن قله بلند‪،‬كه‬ ‫نيا رس��يده بود‪،‬نزديكتر رومي‪.‬اين بس��يار‬ ‫تفاويت بزرگ اس��ت‪.‬گويا واپس مي رومي‬ ‫تا ب��زرگان خود‪.‬در حايل ك��ه اقوام ديگر‬ ‫قدمهاي گس��ترده تر به پيش مي هنند‪.‬مثال‬ ‫ب��راي اهل ادب امروز وش��وروي معاصر‬ ‫نزديك رفنت تا حافظ‪ ،‬پيش��روي است‪،‬نه‬ ‫پسروي‪.‬يعين قريب آمدن تا موالنا‪،‬اين هم‬ ‫پيشرفيت بزرگ است‪.‬‬ ‫آيا اين بدين معناست ‪،‬كه شعر ما در‬ ‫واقع پسرفت داش��ته‪،‬به گونه اي‪،‬كه اكنون‬ ‫ما بايد به هش��تصد س��ال پيش‪،‬به مولوي‬ ‫برگردمي‪،‬تا بتوانيم شعر خويب بگوييم؟‬ ‫فرزانه‪:‬اين پس رف�تن اصال مترادف‬ ‫پيش رفنت اس��ت‪.‬زيرا موالنا وحافظ قله‬

‫شعر پارسي هستند و كاري كه ما مي كنيم‬ ‫‪،‬قريب آمدن به سوي آهناست و من خيال‬ ‫مني كنم‪،‬كه ما عقب نشيين مي كرده باشيم‪.‬‬ ‫حتم��ا كه روح موالنا وحافظ ارش��اد مي‬ ‫كنند‪،‬تا ما را به پيش بكش��ند‪.‬عقب نشيين‬ ‫در حايل خواهد بود كه از گذشتگان خود‬ ‫دور ش��ومي‪.‬در ادبيات جهان سخت است‬ ‫كسي را ماناي موالنا و مهسطح وهم مقام‬ ‫موالنا پيدا كرد‪.‬پس اهل ادب كش��ورهاي‬ ‫ديگر هم‪،‬با اينك��ه پيش مي روند وصعود‬ ‫م��ي كنند‪،‬من فك��ر مني كنم‪،‬كه ت��ا موالنا‬ ‫رسيده باشند‪.‬‬ ‫يك ع��ده هم بر اين انديش��ه اند‪،‬كه‬ ‫وجود چه��ره هايي بزرگ��وار‪،‬از رودكي‬ ‫گرفته تا اقبال الهوري و غريه‪-‬براي ما‪-‬‬ ‫پارس��ي زبانان شعر گفنت را سخت كرده‪.‬‬ ‫برخي مي گويند‪،‬كه شايد اينها مهه معناي‬ ‫موج��ود را گفتن��د وما ديگ��ر حريف براي‬ ‫گفنت ندارمي‪...‬‬ ‫فرزانه‪:‬آري اما موالنا مي گويد‬ ‫گوش باز وچشم باز و اين عمي‬ ‫حريمت از چشم بندي خدا‬ ‫و يا سعدي مي گويد‪:‬‬ ‫خلق را زير گنبد دوار‬ ‫چشمها كور وديدين بسيار‬ ‫يعين كه ديدين يا گفتين هنوز بس��يار‬ ‫اس��ت‪.‬فقط چش��مي باي��د آورد ‪،‬كه اين‬ ‫ديدين ها را ببيند‪.‬مثل س��هراب سپهري‪،‬كه‬ ‫آم��د ودنيا را به ن��وع ديگر ديد و معرفت‬ ‫كرد‪.‬مث��ل فروغ‪.‬مثل اس��تاد اليق‪،‬كه گويا‬ ‫حرفهاي ب��زرگان رفته را مك��رر كرد‪،‬اما‬ ‫مهني تكرار او به نوعي نامكرر بود‪.‬خيلي‬ ‫تازه بود‪،‬چون روحي داش��ت بسيار قوي‬ ‫وب��ا عظمت‪.‬روحي داش��ت فراگري هفت‬ ‫آمسان و نُه فلك‪.‬و انس��اهنايي با شخصيت‬ ‫بس��يار مقتدر و با پندار ومعرفت بس��يار‬ ‫قوي شعراي تازه بيين آمدند و در كار هنر‬ ‫اعجازها كردند‪.‬‬ ‫اين ش��عراي تازه بني بيش��تر متعلق‬ ‫ب��ه ده��ه ‪ 1340‬هج��ري خورش��يدي و‬ ‫‪ 1970-1960‬مي�لادي هس��تند‪.‬ويل آيا‬ ‫امروز چنني جنبش و جوشش��ي در ش��عر‬ ‫پارسي سه كشور پارسي گو وازبكستان‬ ‫هس��ت؟چهره هايي به وجود آمده اند‪،‬كه‬ ‫به مانند س��هراب سپهري حريف تازه گفته‬ ‫باش��ند يا مثل ف��روغ ديدي تازه داش��ته‬ ‫باش��ند يا مثل ش��املو قالب شكين و بت‬ ‫شكين هايي داشته باشند؟‬ ‫فرزانه‪:‬حتم��ا بايد افرادي باش��ند‪،‬كه‬ ‫روح انقالبگ��ر دارن��د و اقتدار رس��تاخيز‬ ‫ك��ردن در عرصه هن��ر دارند‪.‬فق��ط اينكه‬

‫ديگر اجتماع ما پذيرنده نيس��ت‪،‬به حدي‬ ‫ك��ه زماين بود‪،‬به خي��ال من‪.‬مثال‪،‬اينجا‪،‬در‬ ‫مغرب‪،‬م��ي بينم‪،‬ك��ه مردم به ش��عر آنقدر‬ ‫رغبت و پيوندي ندارند‪،‬از ش��عر بريده اند‬ ‫و تاالرهايي ‪،‬كه شاعران در آهنا شعر مي‬ ‫خوانند ‪،‬خاليس��ت‪.‬اما در كشورهاي ما آن‬ ‫حمب��ت و عطوفت و گرمي و ربايش��ي‪،‬كه‬ ‫شعر داش��ت ‪،‬هنوز تا اندازه اي هست‪.‬اما‬ ‫كس��اين چون فروغ شاملو واخوان ثالث و‬ ‫س��هراب س��پهري و رهي معريي يا استاد‬ ‫قناعت و واصف باختري ‪،‬استاد اليق‪،‬استاد‬ ‫بازار‪،‬س��ليمان الي��ق ومث��ل اينها‪...‬به اين‬ ‫حدش��هرت نرس��يده اند ‪،‬اما هنري دارند‬ ‫بس��يار بلند ‪،‬كه زمان مي خواهد تا انتشار‬ ‫يابد‪.‬مثال‪،‬تا حدي با آثار جوانان هم آشنا‬ ‫هس��تيم ومي بينيم چقدرجوانان كاوش��ها‬ ‫و جس��تجوها دارند‪،‬در جستجوي خود و‬ ‫خدا و حقيقت خود چقدر پويا هستند‬ ‫و م��ي خواهن��د با س��بكهاي جديد‬ ‫حرفهاي تازه و پيامي نو منتشر كنند‪.‬اما در‬ ‫اين ميان مانعي هم هست‪.‬در شعر پارسي‬ ‫علم زدن كاري ساده نيست‪.‬چوناين كه مشا‬ ‫گفتم‪،‬اينج��ا موالنا و حافظ هس��تند‪،‬اينجا‬ ‫فروغ و شاملو و اس��تاد اليق و خليل اهلل‬ ‫خليلي و بزرگاين هس��تند ‪،‬كه شهامتشان‬ ‫به حديست كه ديگرها گاه مثل غنچه مي‬ ‫مانند و قفس بند خود‪،‬مني توانند باز شوند‪.‬‬ ‫يعين در وجود آهنا نريويي نيس��ت‪،‬كه آهنا‬ ‫را وا كند‪.‬ي��ا نريوهاي خارجي اجازه مني‬ ‫دهد‪،‬كه اين كسان اصل خودرا در يابند و‬ ‫حقيقت خود را بگشايند‪.‬‬ ‫حاال از ش��عرهاي تازه تان‪،‬كه جايي‬ ‫چاپ نشده‪،‬مي شود منونه اي خبوانيد؟‬ ‫فرزانه‪:‬‬ ‫اين كيست‪،‬اين نشسته در چله خانه دل‬ ‫در چله خانه دل هست آن يگانه دل‬ ‫كَي تن دهد به مردن‪ ،‬بر ذلت فسردن‬ ‫زيرا تويي ‪،‬تويي ‪،‬تو عذر و هبانه دل‬ ‫با نام حضرت حق‪ ،‬اي عشق‪،‬از مهني دم‬ ‫دل‪-‬نازدانه تو ‪ ،‬تو نازدانه دل‬ ‫هم حجم شبنمي شد جغرافياي فكرم‬ ‫خورشيد من‪،‬بفرما بر بيكرانه دل‬ ‫نام مرا نوشيت از حاشيه برون تر‬ ‫نام تو را نوشتم من در ميانه دل‬ ‫با گردخيز ايام‪ ،‬با تند تاز دوران‬ ‫ماند و يا مناند جام ترانه دل‬ ‫برگردان به خط پارسي‪:‬باقر كتابدار‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪45‬‬ ‫تور‬


‫‪SARAH MAGUIRE‬‬

‫انارهای قندهار‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪44‬‬ ‫تور‬

‫زخم سرباز شده اسلحه ها‬ ‫یک ماین زمیین‬ ‫با مرمی سردی در پوستش‬ ‫توپ های قرمز‬ ‫پوست کنده در اهرام مصر‬ ‫جداول خشونتباری انباشته تا آمسان‬ ‫دستمال آیینه بند گردن‬ ‫منتشر می شود‬ ‫‪ -‬و ده ها تن زیرو زبر می شوند‬‫کار کار کار در بازار‬ ‫ومیوه مزه دار‬ ‫قبیده با فریاد کودکان پابرهنه‬ ‫‪-‬به هم امیخته اند‪،‬اینان جواهرند‬‫جواهری‬ ‫از لعل ‪،‬جواهری از یاقوت‬ ‫وعده ای خیلی جدی به جدیت قرمزی‬

‫آزیتا قهرمان‬ ‫آزیتا قهرمان شاعر و نقاش و عکاس‬ ‫ايراين است که حاال مدت هاست در سويد‬ ‫زندگي مي کند‪ .‬او‬ ‫متول��د ‪ 1341‬در مش��هد در خانواده‬

‫شکوفه های خشخاش‬ ‫)از لیب سرخایب (پنهاین‬ ‫قلب های پر افتخار‬ ‫ساخته شده از قلوه سنگ‬ ‫بیا‪ ،‬بگذار مشع ها را در بامداد بیفروزمی‬ ‫و یکی یکی بستامیشان‬‫چاقویت را در جگر جهان فرو کن‬ ‫آنگاه چندانش بپیچ‬ ‫که سلول به سلول گوشت های نرم وا‬ ‫شوند‬ ‫به این ذرات کوچک شرییین‬ ‫به ریشخند بگری مهه سلول های منجمد‬ ‫شده را‬ ‫به خاطر سپیدی پوست غشایی شان‬ ‫آنقدر که شهری در دهان تو منفجر شود‬ ‫‪ ،‬درو کردن خویب را‬ ‫درو کردن خون را‬ ‫‪globe‬‬ ‫‪then twist‬‬ ‫‪till the soft flesh cleaves open‬‬ ‫‪to these small shards of‬‬ ‫‪sweetness‬‬ ‫‪Tease each jellied cell‬‬ ‫‪from its white fur of‬‬ ‫‪membrane‬‬ ‫‪till a city explodes in your‬‬ ‫‪mouth‬‬ ‫‪Harvest of goodness,‬‬ ‫‪harvest of blood‬‬ ‫ايست که نيم بيشترشان شاعران مشهوري‬ ‫ان��د و از مهه اين ها حل��ن خاص خود را‬ ‫پيدا کرد‪ .‬ش��عر هاي او س��ايه اي فلسفي‬ ‫و معترض دارد‪ .‬سال ها مبارزه سياسي و‬ ‫زندگي در غربت او را از ديد رس��انه هاي‬ ‫رمسي مجهوري اسالمي دور نگه داشت اما‬ ‫او در غربت با ش��عر ه��اي جاودانه اش‪،‬‬ ‫شهر به شهر راوي روياهاي زبان فارسي و‬ ‫مردم ايران بوده است‪ .‬از آثار او مي توان‬ ‫به اين کتاب ها اشاره کرد‪:‬‬ ‫آوازهای حوا‪1371 ،‬‬ ‫تندیس های پاییزی‪1375 ،‬‬ ‫فراموش��ی آی�ین س��اده ای دارد‪،‬‬ ‫‪1381‬‬ ‫کتاب هفت ‪ 2 ،1‬و ‪ 3‬برگزیده ی شعر‬ ‫امروز خراسان‬ ‫زنی که آمد مرا بپوشد‬ ‫حیت شبیه دریایی‬ ‫با قایق های پری‬ ‫زیباتر نشد زین که آمد مرا بپوشد‬ ‫ترس ها در خطوط آیب لو می روند‬

‫‪The Pomegranates‬‬ ‫‪of Kandahar‬‬

‫‪The bald heft of ordnance‬‬ ‫‪A landmine‬‬ ‫‪shrapnel cool in its shell‬‬ ‫‪Red balls‬‬ ‫‪pinioned in pyramids‬‬ ‫‪rough deal tables stacked to‬‬ ‫‪the sky‬‬ ‫‪A mirrored shawl‬‬ ‫‪splits‬‬ ‫— ‪and dozens tumble down‬‬ ‫‪careering through the‬‬ ‫‪marketplace‬‬ ‫‪joyful fruit‬‬ ‫‪caught by the shouts of‬‬ ‫‪barefoot children‬‬ ‫— ‪Assembled, they are jewels‬‬ ‫‪jewels‬‬ ‫‪of garnet, jewels of ruby‬‬ ‫‪A promise deep as the deep‬‬ ‫‪red of poppies‬‬ ‫)‪of rouged lips (concealed‬‬ ‫‪Proud hearts‬‬ ‫‪built of rubble‬‬ ‫‪Come, let us light candles in‬‬ ‫‪the dust‬‬ ‫— ‪and prise them apart‬‬ ‫‪thrust your knife through the‬‬ ‫از ما یکی می خواست‬ ‫خود را به شعر بیاویزد‬ ‫دومی منقار خوین تو را‬ ‫در زخم چرخاند و رفت‬ ‫مالل زاییدن را کند کرده بود‬ ‫و خستگی‬ ‫روی دویدن دهان اسب می کشید‬ ‫شراب را چکیدم‬ ‫و پاییز دیگری انگورها را نوشت‬ ‫متام روزهایی که پاره کرده ای‬ ‫در حروف غایب فشارم می دهد‬ ‫درد را لیسیده ای‬ ‫و چشمان سیاه‬ ‫اعتنایی به زوزه ها نداشت‬ ‫شعر قدم های آهسته ای بود‬ ‫از تقلید پرنده در گودی زمنی‪...‬‬


‫شاعر وادی ممنوع‬ ‫( بخشي از يادداشت جديد آنالين‬ ‫در باره شعر هاي شکيال عزيززاده)‬ ‫“ش��کیال عزیززاده‪ ،‬شاعر افغاین‬ ‫اس��ت که افغان‌ها او را منی‌شناسند‪ .‬یا‬ ‫افغان‌ها مهیش��ه سعی داش��ته‌اند او را‬ ‫نشناسند‪ .‬شاعر و منایشنامه‌نویسی که‬ ‫پس از سال‌ها نوشنت متفاوت در کابل‬ ‫در هلند کشف شد‪.‬‬ ‫من یک بار دفتر شعری از او را در‬ ‫خانة دوسیت دیدم‪ .‬دوست من دستپاچه‬ ‫از داش�تن چننی کتایب با استیصال در‬ ‫پی گرف�تن و خمفی ک��ردن کتاب بود؛‬ ‫کاری ک��ه جامعة رمسی افغان‌ها با او و‬ ‫دیگراین چون او در حمافل رمسی‌ش��ان‬ ‫کرده‌ان��د‪ .‬دلیل عمدة آهن��ا یب‌پروایی‬ ‫شکیال به سنت‌های سختگریانة افغاین‬ ‫است‪ .‬سنت‌ش��کین که آدم را از قبیله‬ ‫اخراج و به س��راندیب فراموشی تبعید‬ ‫می‌کند‪ .‬شکیال را بعدها در برنامة ادیب‬ ‫اجنمن س��لطنیت هلند در لن��دن دیدم‪.‬‬ ‫برایش جال��ب بود که می‌ش��نامسش‪.‬‬ ‫فرص�تی ک��ه کتابش که دوس��تم دریغ‬ ‫داشته بود‪ ،‬توانستم از او بگریم‪.‬‬ ‫در خوان��دن دوم و س��وم‪ ،‬کتاب‬ ‫چی��زی بیش از یک عصیان زنانه بود‪.‬‬ ‫برای من نوع نگاه فلسفی جمموعة شعر‬ ‫“یاد از هی��چ” نگاه عمیق‌تری بود از‬ ‫ش��اعر طردش��ده و فوق‌الع��اده‌ای که‬ ‫هوای ت��ازه‌ای در ادبیات و هنر امروز‬ ‫افغانستان است‪ .‬شعرهایی که با جریان‬ ‫ج��اری جهان و با ن��وع حتلیل الکاین‬ ‫از ادبی��ات خیلی خوب جور می‌آیند‪.‬‬ ‫چرا که در پس‌زمینة آشفتگی کلماتش‬ ‫می‌توان می��ل‪ ،‬خود می��ل را به مهان‬ ‫ش��کلی ک��ه ژاک الکان می‌گفت‪ ،‬پیدا‬ ‫کرد‪ .‬دروازة فرسوده و زنگ‌زده‌ای که‬ ‫به نفس راه می‌گشاید؛ به جان یب‌قرار‬ ‫ن��وع آدمی؛ یا در وس��عیت بزرگ‌تر به‬ ‫ج��ان گم‪  ‬طبیع��ت‪ .‬جایی که ش��اعر‬ ‫درونش عریان و آشکار سر برمی‌آورد‪.‬‬

‫‪!"#$‬‬ ‫"'&‪!"#$ %‬‬ ‫&‪()* +, -./ '0‬‬ ‫"'&‪12& 3#456#" 7,&/ %‬‬ ‫‪&3 -8#9 :/', ;$‬‬ ‫‪(<$ +, =>?@ 3/‬‬ ‫‪:#0 AB9 C(DE '9‬‬ ‫‪/&',#F %#9 G/ H@ I& J8 AB9‬‬ ‫"'&‪12& :(B)KF 7, %‬‬

‫و مگر ش��عر چیزی ج��ز حقیقت میل‬ ‫اس��ت؟ جز پیدا ک��ردن دیوانه‌وار آن‬ ‫جنون پنهان در ذات طبیعت که الکان‪،‬‬ ‫آن��دره برتون و پیکاس��و را به خاطر‬ ‫آن می س��تود؟ با ای��ن فرق که در این‬ ‫شعرها ما با دنیایی غری واقع‌گرا مواجه‬ ‫نیستیم ‪.‬سورئالیس��م دوست‌داشتین و‬ ‫آنیمایی الکان در شعرهای شکیال مهان‬ ‫جس��تجوی امر خیایل الکاین اس��ت؛‬ ‫جس��تجو برای یاف�تن خویش‪ .‬الکان‬ ‫معتقد اس��ت که آدمی ن��ارس به دنیا‬ ‫می‌آید و از این رو س��ال‌های خنست‬ ‫زندگی به دنب��ال خویش می‌گردد؛ به‬ ‫دنبال یافنت اجزای گمش��دة خویش یا‬ ‫اشکال خیایل خویش‪.‬‬ ‫آگاهان��ه یا ن��ا آگاهانه ش��کیال‬ ‫عزیززاده سفری روان‌شناسانه به اشیا‪،‬‬ ‫ب��ه واقعی��ات مستحیل‌ش��ده در ذهن‬ ‫آدمی را آغاز کرده‌اس��ت‪ .‬و به خاطر‬ ‫این است که من شعرهای او را چیزی‬ ‫فرات��ر از جنواهای یب‌پ��روای زنانه یا‬ ‫عصیان‌های یک زن ش��اعر افغان در‬ ‫غربت می‌دامن‪ .‬شعرهای او بدون شک‬ ‫و به زیبایی سفرنامه‌ای به نگفتین‌های‬ ‫فراموش‌شده است‪”.‬‬

‫"'&‪!"#$ %‬‬ ‫&‪/I>2 +, -./ '0‬‬ ‫"'&‪12& LB. MN0 ”&(O P8Q“ %‬‬ ‫‪&3 HL$ 3/#, G/ ;$‬‬ ‫‪/I +, R&/ ;ST$ ;ST$‬‬ ‫"'&‪12& 3#DT0 %#9 -<E H(B<$ :&3 %‬‬ ‫‪:#UB" #* :#UV I& ;$‬‬ ‫&‪:#, 'B* #* 3#W" I‬‬ ‫@‪(F(F#, :&3 '" 3(XF‬‬ ‫*‪(F(B2>V #9 :/#Y % ;Z9 #‬‬ ‫‪P8#9 ;9&'B" Q‬‬ ‫‪H#W0#F‬‬ ‫‪7, [3>F %#9 \&>O 3/‬‬ ‫‪(DKO&(F& 12>V‬‬ ‫"'&‪!"#$ %‬‬ ‫&‪/I'. +, -./ '0‬‬ ‫"'&‪12& H#K]"#* %#V (D$ %#9 IQ'ZBF %‬‬ ‫‪&3 %3(V % ;F#O I>D9 ;$‬‬ ‫"; ‪=& +K^#E -BF \&>O +DBUD2‬‬ ‫"' ‪(D$ +, 3#" _& ;DB2 `Q(Da‬‬ ‫"'&‪12&3 % ;F#^ =>U8I#" % ;K^'b %‬‬ ‫‪/Q3 +, =/#8 +9 ;$‬‬ ‫‪(F&3#K" &3 +cB? %#9 ;.>T0‬‬ ‫"'&‪%&(a H(^ -0 %‬‬ ‫‪/'0 :3Q/ =Q'b %dc2‬‬ ‫‪12#9 ;8#]Z9 H#<8'V %#9 \&>O 3/‬‬ ‫‪/I'. +, -./ ;$‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪43‬‬ ‫تور‬


‫تور ش�عر فار‬ ‫س‬ ‫ي‬ ‫د‬ ‫ر‬ ‫ب‬ ‫ر‬ ‫يت‬ ‫ان‬ ‫يا‬ ‫ش‬ ‫‪ ،‬نا‬ ‫�اعر مطرح انگ‬ ‫م برنامه ايست‬ ‫لي‬ ‫ک‬ ‫س‬ ‫ه‬ ‫�‬ ‫ب‬ ‫ه‬ ‫ي‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫م‬ ‫د‬ ‫فت‬ ‫ت‬ ‫ر‬ ‫ت‬ ‫رجمه‬ ‫ت�ور‬ ‫سارا مگواير‬ ‫از لن�دن ش�روع و در ولز‪ ،‬من ش�عر در اين ايا‬ ‫م‬ ‫ب‬ ‫ر‬ ‫گ‬ ‫زا‬ ‫ر‬ ‫م‬ ‫ي‬ ‫شود‪ .‬اين‬ ‫چس�تر ‪ ،‬بيرمنگ‬ ‫ها و مراکز فرهنگ‬ ‫ها‬ ‫ي‬ ‫م‬ ‫ان‬ ‫‪،‬ن‬ ‫گ‬ ‫و‬ ‫لي‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫وي‬ ‫�‬ ‫چ‪،‬‬ ‫ي‬ ‫و‬ ‫ب‬ ‫راي‬ ‫م�‬ ‫ديگر ش�هر‬ ‫ي ياب�د‪ .‬در اين برنام�ه‪ ،‬پرتو معرفي ش�عر و‬ ‫ت‬ ‫ف‬ ‫ک‬ ‫ر‬ ‫ز‬ ‫با‬ ‫ن‬ ‫فا‬ ‫ر‬ ‫نادر‬ ‫افغ‬ ‫س�ي ادامه‬ ‫انس�تان‪ ،‬خانم‬ ‫ي‪ ،‬ش�کيال عزي‬ ‫آ‬ ‫ز‬ ‫زي‬ ‫زا‬ ‫تا‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫ق‬ ‫و‬ ‫ه‬ ‫ر‬ ‫ر‬ ‫ما‬ ‫ض‬ ‫ن‬ ‫�ا‬ ‫ا‬ ‫ز‬ ‫بو‬ ‫محمدي از‬ ‫ده به ش�عر خواني بپردازند‪ .‬م ايران و فرزانه خ‬ ‫جن‬ ‫د‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ز‬ ‫تا‬ ‫جي‬ ‫ک‬ ‫جله‬ ‫تج‬ ‫ستان قرار‬ ‫س�يمرغ همراه‬ ‫ليل و قدرداني ا‬ ‫ز‬ ‫با‬ ‫گ‬ ‫ه‬ ‫ر‬ ‫م‬ ‫ه‬ ‫دا‬ ‫نن‬ ‫فا‬ ‫د‬ ‫ر‬ ‫گا‬ ‫س‬ ‫�‬ ‫ن‬ ‫اين‬ ‫شع‬ ‫ي زبانان در‬ ‫برنامه‪ ،‬و اگاهي‬ ‫ر هاي شاعران‬ ‫خ‬ ‫يا‬ ‫د‬ ‫وا‬ ‫نن‬ ‫ش‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫گا‬ ‫ه‬ ‫را‬ ‫ن‪،‬‬ ‫ن‬ ‫م‬ ‫م‬ ‫نتشر م‬ ‫ونه اي از‬ ‫ي کند‪(.‬سيمرغ)‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪42‬‬ ‫تور‬

‫پرتو نادری‬ ‫‪ ‬پرتو نادری در س��ال‪  ۱٣٣۱ ‬در‬ ‫دهکدهء‪  ‬جر شابابا‪ ‬ولس��وایل کش��م‬ ‫بدخش��ان دي��ده ب��ه دني��ا گش��ود‪.‬‬ ‫دورهء ميانه مکتب را در ولسوایل خود‬ ‫خواند و ليس��ه را در داراملعلمني کابل‬ ‫به پايان رسانيد‪ .‬به سال‪ ۱٣۵۰ ‬شامل‬ ‫دانش��گاه کابل گرديد و در‪  ‬دانشکدهء‬ ‫ساينس در رش��تهء زيست شناسی به‬ ‫آموزش پراخ��ت‪ .‬مهزمان به آموزش‬ ‫دوره ه��ای از کيميا (ش��يمی) و زمني‬ ‫شناسی نيز پرداخت ‪ ‬و سال‪ ۱٣۵۴ ‬از‬ ‫آن دانشگاه مدرک ليسانس بدست آورد‪.‬‬ ‫پرتو نادری از سال‪ ۱٣۵۴ ‬بدينس��و با‬ ‫نوعی با شعر و ادبيات رابطه داشته‪.‬‬ ‫تاکن��ون پارهء از ش��عر های پرتو‬ ‫نادری ب��ه زب��ان انگليس��ی ترمجه و‬ ‫انتش��ار يافت��ه اس��ت‪.‬او س��ال ها در‬ ‫پيش��اور زندگي مي کرد و شنوندگان‬

‫يب يب س��ي او را با نام علي سينا مي‬ ‫شناسند‪.‬بعد از س��قوط طالبان کارمند‬ ‫موسسه جامعه مدين شد ‪.‬پرتو يکي از‬ ‫برجسته ترين شاعران امروز افغانستان‬ ‫اس��ت و از معدود شاعراين که سبک‬ ‫و حلن خمصوص خود را در شعر دارد‪.‬‬ ‫شعر کالسيک او پريوي سبک معمول‬ ‫شعر دهه شصت اما شعر آزاد او کامال‬ ‫ش��کل و فرم هاي متغي�يري دارد که‬ ‫ب��ا گزندگي و تلخي و ش��کوه زندگي‬ ‫معاصر افغانس��تان را روايت مي کند و‬ ‫اين او را يکي از دوست داشتين ترين‬ ‫و خاص ترين ش��اعران و مورد قبول‬ ‫گروه هاي خمتلف فرهنگي و سياس��ي‬ ‫ساخته است‪.‬‬

‫نيايش‬

‫ستاره يي که در آمسان مي تابد‬ ‫شايدتنها ترين هبانه ييست‬ ‫که دلتنگی ‪ ‬زنده گي‪  ‬را تفسري‬ ‫مي کند‬ ‫‪ ‬‬ ‫خداي من اگر ستاره گانت در‬ ‫آمسان مني بودند‬ ‫و ماهتابت در قرغه‬ ‫و بامداد ت در بدخشان‬ ‫و گلهايت در پغمان‬ ‫چشمان من به متاشاي چه‬ ‫بيهودگيي سرگردان مي بودند !‬ ‫‪ ‬‬

‫‪ ‬تو چرا خاموشي‬ ‫کسي صداي‪  ‬باغچه را‪  ‬در‬ ‫گلوي درختان خفه مي کند‬ ‫کسي آب را در رودخانه هاي‬ ‫تشنه گي زنداين کرده است‬ ‫و خورشيد ‪،‬‬ ‫‪  ‬در دوزخ دموکراسي ‪ ‬قبيله‬ ‫تبعيد شده است‬ ‫ستاره گان ‪ ‬تو در آمسان مي‬ ‫لرزند‬ ‫شايد کسي مي آيد‬ ‫با بريقي بر افراشته به نام تو‬ ‫‪                              ‬تا‬ ‫برچهرهء عشق ‪ ‬تفي بيندازد‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫جهان پر از آفريده هاي بد‬ ‫توست!‬ ‫‪ ‬و من ازشعر هاي بد خويش‬ ‫پشيمامن‬ ‫‪ ‬خدای من !‬ ‫‪  ‬اين سان‪  ‬که تاريکي در‪  ‬پشت‬ ‫خانه ء‪  ‬من اتراق است‪ ‬‬ ‫‪ ‬من پروانه هامي را‬ ‫‪                   ‬به ديداری ‪ ‬چه‬ ‫فانوسي بفرستم‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬

‫اکترب‪8-10-2006‬‬ ‫شهر آيوا‬


‫وضعيت جه��ان ميبايد مطالعه ����ود‪،‬‬ ‫انق�لاب ضرورت تارخي��ي بود‪ .‬ما هم‬ ‫مني​کردمي اين انقالب مي​ش��د‪ ،‬اما ما به‬ ‫راسيت اهداف انساين بزرگي داشتيم‪.‬‬ ‫حاال حکوم��ت سوسياليس�تي از‬ ‫حکومت داود هبتر بود؟‬ ‫انق�لاب ما را در وهله اول جامعه‬ ‫افغانس��تان قبول کرد منتها اشتباه اين‬ ‫بود که اينها جامعه را مني​ش��ناختند ما‬ ‫ط��رح کردمي و پيش��نهاد ک��ردمي که با‬ ‫مردم س��نتگرا طوري برخورد کنند که‬ ‫عکس​العمل کم ش��ود چراکه پاکستان‪،‬‬ ‫عربستان و آمريکا مهه منتظر بودند که‬ ‫اشتباه صورت بگريد‪.‬‬ ‫و اول�ين عملک��رد دولت انقاليب‬ ‫ه��م قتل عام فجيع س��ردار داود بود؟‬ ‫مشا به عنوان جم��ري انقالب واقعا مني​‬ ‫شد حمترمانه​تر‪ ،‬با وي برخورد شود؟‬ ‫کشنت داود اصال مطرح نبود‪ ،‬قرار‬ ‫بود که م��ن و وطنجار ب��رومي و با او‬ ‫ح��رف بزنيم ک��ه وطن را ت��رک کند‪.‬‬ ‫خودش ه��م ما را قبول داش��ت‪ .‬در‬ ‫اصل ما طرفدار قتل و کشنت هيچ​کس‬ ‫نب��ودمي‪ .‬ما تصميم گرفتي��م که داود را‬ ‫بفهمانيم‪ .‬مي​خواس��تيم او را بفرستیيم‬ ‫بريون‪ .‬منتها او خودپرست و شاهزاده‬ ‫ب��ود‪ .‬و البت��ه از آن تيپ​هايي که هيچ‬ ‫وقت تسليم مني​شد‪.‬‬ ‫جنرال صاحب تلیفون قطع ش��د‬ ‫ببخشيد‪.‬‬ ‫گناه سيس��تم جهاين اس��ت خري‬ ‫است(خنده)‬

‫سوال ديگري که من داشتم راجع‬ ‫به مرگ موسي شفيق و اعتمادي بود‪.‬‬ ‫صدر اعظم​هاي س��ابق که علي​الرغم‬ ‫حمبوبيت توس��ط دولت انقاليب کشته‬ ‫شدند‪.‬‬ ‫در رابطه با موسي شفيق و آقاي‬ ‫اعتم��ادي که در پاکس��تان س��فري بود‬ ‫من خيلي به ش��خصیت ايشان اعتقاد‬ ‫داشتم که ش��خصي باجتربه​کار سياسي‬ ‫اس��ت و يکي دو بار قبل از انقالب به‬ ‫مزنلش رفت��ه بودم چراکه م��ا نظامي​‬ ‫ها به اين نظر بودمي که در جس��تجوي‬ ‫يک شخصيت سياسي باشيم و تصميم‬ ‫داش��تيم که ايشان را جذب کنيم و مي​‬ ‫خواستيم جتربه و خربگي او را با خود‬ ‫داشته باش��يم‪ .‬چراکه ماها فقط نظامي‬ ‫بودمي‪ .‬در انقالب که ش��د ايش��ان در‬ ‫پاکستان سفري بودند و خودشان با مهه‬ ‫چيزش��ان و فاميل به کابل آمدند‪ .‬اما‬ ‫متاسفانه زنداين ش��دند‪ .‬من در زندان‬ ‫به ديدن​ش��ان رفت��م و گفتم که مشا از‬ ‫چهره​هاي برجسته وطن​مان هستيد و‬ ‫م��ن زمينه آزادي مشا را فراهم مي​کنم‪.‬‬ ‫ايش��ان از من س��يگار خواستند‪ .‬گفتم‬ ‫چه نوع س��يگاري اس��تفاده مي​کنيد؟‬ ‫گفتن��د کن��ت‪ ،‬وظيفه دادم ک��ه هرقدر‬ ‫س��يگار مي​خواهند هتيه شود‪ .‬تلیفون‬ ‫خواس��تند فراهم کردم که با خانه گپ‬ ‫بزنند و لباس​هاي​شان را آوردند‪ .‬منتها‬ ‫تا ايش��ان آزاد شوند من خودم زنداين‬ ‫ش��دم و در زن��دان بود که خرب ش��دم‬ ‫ايش��ان را اعدام کرده​اند‪ .‬و خيلي​هاي‬

‫ديگر را‪..‬‬ ‫مش��ا االن در مس��کو هس��تيد؟‬ ‫خيلي​ها دوس��ت دارن��د بدانند عامل‬ ‫بزرگترين کودتاي تاريخ افغانس��تان‬ ‫االن کجاست و چه مي​کند؟‬ ‫من اصال س��اکن بلغاريا هس��تم‪.‬‬ ‫چراکه بع��د از اختالفايت ک��ه با داکتر‬ ‫صاحب جنيب خلق ش��د من به بلغاريا‬ ‫تبعيد ش��دم و از مهان وقت آجنا بودم‪.‬‬ ‫اما چون فرزندم اينجا هس��تند و طبق‬ ‫قانون مي​توانس��تم با فرزندامن باش��م‪،‬‬ ‫ترجي��ح دادم اي��ن چند صب��اح را با‬ ‫فرزندامن در اينجا باشم‪.‬‬ ‫فکر مي​کنيد جنب��ش چپ بازهم‬ ‫رش��د خواهد ک��رد‪ .‬ممکن اس��ت باز‬ ‫دوباره خبصوص بعد از شيوع سرمايه​‬ ‫داري تازه در افغانس��تان باز سر باز‬ ‫کند؟‬ ‫ب��ه عقي��ده م��ن‪ ،‬جنب��ش چپ‬ ‫افغانس��تان در آن​زمان خلق شد و به‬ ‫ش��رايط مهان زمان و براي مهان زمان‬ ‫بود و ديگر براي افغانس��تان با شرايط‬ ‫جهاين حاضر تکرار خنواهد ش��د‪ .‬فکر‬ ‫مي​کنم ديگر ختم ش��ده‪ .‬شايد جنبش‬ ‫سوس��يال دموکراتي��ک مث��ل آملان به‬ ‫وجود بيايد‪ .‬ام��ا جنبش چپ به معين‬ ‫کالسيک به معين که در شوروي سابق‬ ‫يا جاهاي ديگر وجود داش��ت‪ ،‬ديگر‬ ‫امکان و ش��رايط ظهور آن‪ ،‬فکر نکنم‬ ‫داشته باشد‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪41‬‬ ‫ويژه​نامه‬


‫ظهور حزب چپ؟!‬ ‫گفت​وگوی ویژه با جنرال قادر‪ ،‬وزیر دفاع پيشين افغانستان‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪40‬‬ ‫ويژه​نامه‬

‫جنرال ق��ادر‪ ،‬اگر ره�بر انقالب‬ ‫ث��ور نبود‪ ،‬يکي از مهم​ترين چهره​هاي‬ ‫تاري��خ حتوالت افغانس��تان اخري بود‪.‬‬ ‫کس��ي​که باراصلي انقالب را به دوش‬ ‫داشت‪ .‬جنرايل کتاب​خوان که سوداي‬ ‫عدالت اجتماعي داشت‪ .‬در روزگاري‬ ‫که جنرال​ها در کش��ورهاي هم​جوار‪،‬‬ ‫طبقه اعي��اين جداگان​ه��اي بودند که‬ ‫اص�لا به م��ردم فقري فک��ر مني​کردند‪.‬‬ ‫انق�لاب ثور چه موفق چه ناموفق چه‬ ‫س��عد چه حنس‪ ،‬مهم​تري��ن نقطه فصل‬ ‫تاريخ جديد افغانستان است‪ .‬راز هاي‬ ‫بس��يار اين انقالب در دعواهاي درون‬ ‫حزيب و بعد قومي و تنظيمي سربس��ته‬ ‫باقي ماندند‪ .‬الکـس��اندر لياخفسـکي‬ ‫در کت��اب طوف��ان در افغانس��تان”‬ ‫ک��ه حول اي��ن اتفاق مي​چرخ��د و با‬ ‫ترمج��ه عــزي��ز آريانفر به فارس��ي‬ ‫دري منتش��ر شده اس��ت درباره نقش‬ ‫جنرال قادر مينويس��د‪“ :‬دوش��ادوش‬ ‫حزب دموکراتيک خـلق افغانس��تان‪،‬‬ ‫س��ازمان زيرزمي�ني مس��تقلي ب��ه‬ ‫نام‪ ‬جبهه کمونيست​هاي افغانستان‪( ‬به‬ ‫رهربي‪ ‬عـبدالقـ��ادر) اجي��اد گرديد‪.‬‬ ‫اين س��ازمان در کار با افـسران ارتش‬ ‫نقـش سازنده داشت‪ .‬اعـضاي جـبهه‬ ‫کمونيست​هاي افغانستان در سـرنگوين‬ ‫پادش��اه افغانس��ـتان نيز نقـش مهمي‬ ‫بازي کرده بودند”‪ .‬پس از س��ي و سه‬ ‫س��ال‪ ،‬تقريبا براي اولني ب��ار‪ ،‬جنرال‬ ‫قادر را پيدا کردمي ک��ه درباره انقالب‬ ‫از او بش��نومي‪ .‬حل��ن اديب وحمکم او با‬ ‫ته هلجه هرايت​اش را مني​ش��د وارد منت‬ ‫کرد‪ .‬اما ش��ايد حرف​هاي اين جنرال‬ ‫س��اخلورده که دغدغه مردم داش��ت‪،‬‬ ‫پيشروي خودش دغدغه​اش پرپر شد‬ ‫و در سلسله​اي از بازي خون‪ ،‬دفتري‬ ‫را در تاريخ افغانس��تان گش��ود که تا‬

‫هنوز نيز باز است‪.‬‬ ‫جنرال صاحب‪ ،‬خيلي​ها که شايد‬ ‫خايل از حقيقيت هم نباش��د‪ ،‬بار اصلي‬ ‫انقالب ثور را به ش��انه مشا مي​اندازند‪.‬‬ ‫حاال بعد از س��ال​ها م��ا مي​خواهيم‬ ‫بدانيم عامل اصلي انقالب سوساليسيت‬ ‫ثور خودش چه مي​گويد‪.‬‬ ‫در نطر داشته باش��يم که آن​زمان‬ ‫ک��ه ما اقدام براي اجي��اد يک حتول در‬ ‫افغانس��تان ک��ردمي جامعه ما س��خت‬ ‫پريش��ان و بدخبت بود‪ .‬جامعه از نظر‬ ‫اقتص��ادي از نظر س��وادآموزي عقب​‬ ‫مانده​تري��ن جوامع بود و قش��ر جوان‬ ‫آن​وق��ت به اين فک��ر افتادند که علت‬ ‫اين بدخبيت چيس��ت؟ م��ا به اين نتيجه‬ ‫رسيدمي که عامل مهه اين خبيت​ها ‪ ،‬نظام‬ ‫سلطنيت خانداين بود که در طول تاريخ‬ ‫به وجود آمده ب��ود که باعث عقبماين‬ ‫جامعه شد و مني​گذاشت که جامعه راه‬ ‫خود را به طرف س��عادت باز کند‪ .‬بر‬ ‫اس��اس این نظر بود که قشر جواين که‬ ‫مهراه��ان ما بودند تصمي��م گرفتيم که‬ ‫اين نظام را از درون خودش متالش��ي‬ ‫کنيم‪.‬‬ ‫يعين مشا فکر مي کنيد مني​شد اين‬ ‫حتول را با اصالحات و بدون خونريزي‬ ‫يا انقالب به وجود بياوريد؟‬ ‫ما ب��راي برکن��اري داود تصميم‬ ‫گرفته بودمي و مي​خواستيم با او فيصله‬ ‫آخ��ري را بکنيم و اي��ن زماين بود که‬ ‫اعضاي گروه تصميم گرفتيم که تاريخ‬ ‫معيين را مش��خص کنيم و اين جريان‬ ‫را ره�بري کني��م و قرار ب��ود حزب‬ ‫دموکراتيک که ب��ه دو گروه قبل از ‪7‬‬ ‫ثور يا ‪ 27‬اپريل تقس��يم شده بود باز‬ ‫وحدت کند و قوت​ها به مهان ش��کل‬ ‫اصالح��ي صورتبن��دي ش��ود فعاليت​‬ ‫شان‪ ،‬اما شهادت مرياکرب خيرب‪ ،‬زمينه‬

‫خي��زش حزب دموکراتي��ک را باعث‬ ‫شد‪ .‬رهرب حزب‪ ،‬زنداين شد و نظامي​‬ ‫ها جمبورا تصميم گرفتند که اين مرحله‬ ‫را آغاز کنند‪.‬‬ ‫يعين مشا فک��ر مي​کنيد اهدايف که‬ ‫انقالب داش��ت‪ ،‬يا اهدايف که مشا براي‬ ‫آن داشتيد جان​فشاين مي​کرديد‪ ،‬عملي‬ ‫شد؟‬ ‫متاس��فانه و بدخبتانه با اش��تباهي‬ ‫که رهربي حزب داش��تند و من خمالف‬ ‫ب��ودم و البته حکم اعدام خود من هم‬ ‫باز صادر ش��د‪ ،‬حزب هم به دو پارچه‬ ‫دوباره تقس��يم شد و اين باعث شد که‬ ‫حزب اتوريته​اش را از دس��ت بدهد و‬ ‫در آخري��ن مراحل حزب دموکراتيک‬ ‫بود که قواي شوروي نيز آمد‪ ،‬من در‬ ‫زندان بودم و بار دوم هم که وزير دفاع‬ ‫ش��دم ديگر دير بود‪ ،‬مه��ه چيز به هم‬ ‫رخيته بودند‪ .‬قب��ل از انقالب من براي‬ ‫اردو کار مي​ک��ردم‪ .‬قوماندان عمومي‬ ‫بودم و وقيت داود مي​خواس��ت قش��ر‬ ‫روش��نفکر را ازصحنه برکن��ار کند و‬ ‫به ج��اي روش��نفکرها رو ب��ه تقويه‬ ‫بنيادگراها آورد و البته عوامل ديگري‬ ‫هم بودن��د که بايس�تي در وقيت ديگر‬ ‫حبث شود‪.‬‬ ‫معين حرف مشا اين است که مشا از‬ ‫انقالب پشيمان شديد؟‬ ‫نه من پشيمان از عمل خود نبودم‪.‬‬ ‫يکي از اهداف ما اين بود که جامعه را‬ ‫از خواب سي صد ساله بيدار کنيم‪ .‬اما‬ ‫مي​بينيم که انقالب آس��ان آسان است‬ ‫اما ادامه آن دشوار‪ .‬چراکه مبارزه متام‬ ‫شدين نيست و بايد ادامه مي​يافت براي‬ ‫اصالح وضع مردم‪ .‬چراکه افغانستان به‬ ‫خاطر خصلت اس��تراتیژيک خاکش و‬ ‫خصلت عقبماندگي مردم و خصوصيت‬ ‫سياس��ت منفعل افغانستان که نسبت به‬


‫حزیب که اصط�لاح دموکراتیک را به‬ ‫دنبال می​کش��د‪ ،‬ب��دون مراجعه به آرا‬ ‫و نظر اعضای حزب بر علیه ش��خص‬ ‫اول کودت��ا می​کند و او را از بنی میربد‬ ‫تا خود بر س��ر قدرت باشد و فورمول‬ ‫خ��ود را ک��ه زعم خ��ودش هبترین و‬ ‫موثرترین است در کشور پیاده کند‪.‬‬ ‫عوامل خارجی و نقش کشورهای‬ ‫بریوین صاحب منافع در افغانستان هم‬ ‫در کودتاهای��ی که به نتیجه رس��یده یا‬ ‫بینتیجه مانده اس��ت‪ ،‬مهواره پررنگ و‬ ‫مشخص است‪ .‬از سقوط امان اهلل خان‬ ‫گرفته تا برختت​نشس�تن نادر شاه و از‬ ‫کودتای حمم��د داود گرفته تا کودتای‬ ‫کمونیس�تی و از آن ط��رف برنام��ه‬ ‫کودتای اس�لامگرایان و بعدها صدور‬ ‫فت��وای جه��اد بر ض��د حکومت داود‬ ‫خ��ان‪ ،‬مهه و مهه در زیر نفوذ‪ ،‬تاثری و‬ ‫محایت مس��تقیم و غریمستقیم کشوری‬ ‫از کشورهایی که منافعی در افغانستان‬ ‫داشته اند‪ ،‬صورت گرفته است‪.‬‬ ‫بر اساس اس����ناد موجود سازمان‬ ‫اطالع��ات ارت��ش ش��وروی وقت که‬ ‫از نف��وذ امری��کا در منطق��ه و روابط‬ ‫خوب افغانس��تان با کش��ورهای ایران‬ ‫و پاکس��تان احس��اس نگراین میکرد‪،‬‬ ‫نقش اساس��ی در ش��کل​دهی کودتای‬ ‫س��ال ‪ 1973‬و براندازی نظام ش��اهی‬ ‫در افغانس��تان داشته است‪ .‬وجود این‬ ‫محایت​ها و با ش��دت بیشتر در جریان‬

‫کودتای هفتم ثور نیز بر کسی پوشیده‬ ‫نیست‪.‬‬ ‫رهربان نریوهای اسالمگرا نیز که‬ ‫پس از شکس��ت برنامه کودتایشان بر‬ ‫ض��د حکومت داود به پاکس��تان فرار‬ ‫کرده بودن��د‪ ،‬به س��بب تریگی روابط‬ ‫کابل–اس�لام آباد‪ ،‬از س��وی ذوالفقار‬ ‫عل��ی بوتو با اس��تقبال گرم��ی مواجه‬ ‫می​ش��وند ت��ا بتواند از آهن��ا به عنوان‬ ‫اهرم فش��ار بر حکومت کابل استفاده‬ ‫مناید و از مهان​ج��ا اولنی حرکت​های‬ ‫نظامی زیر نام جهاد بر علیه رژمی داود‬ ‫سازماندهی و اجرا می​شود‪.‬‬ ‫و در هنای��ت عاملی که باعث می​‬ ‫ش��ود تا یک کودتاچی خ��ود قرباین‬ ‫کودتاچی بعد از خود ش��ود‪ ،‬ناآگاهی‬ ‫از اوضاع سیاس��ی کش��ور و منطقه و‬ ‫جهان‪ ،‬ناآش��نایی با الفبای سیاست و‬ ‫دیپلوماس��ی هبخصوص در سطح بنی​‬ ‫امللل��ی و مهم​تر از مه��ه یک​دندگی و‬ ‫غ��رور غریمنطقی با تکی��ه و تاکید بر‬ ‫افغان​بودن است‪.‬‬ ‫ام��روز حممد داود برای بس��یاری‬ ‫از افغاهنا‪ ،‬قهرمان اس��ت‪ .‬مناد غریت و‬ ‫تعصب افغاین اس��ت‪ .‬نشان از استقالل‬ ‫و قدرت افغانستان در برابر کشورهای‬ ‫مهسایه است‪ .‬رییس مجهوری است که‬ ‫خواب​های خویب برای آینده افغانستان‬ ‫می​دید‪ .‬اما آیا تنها خوب خواب دیدن‬ ‫کایف اس��ت؟ امان اهلل خ��ان هم خواب​‬

‫های خ��ویب میدید اما چون حماس��به‬ ‫درس�تی از اوضاع و احوال افغانستان‬ ‫و جهان نداش��ت‪ ،‬خیل��ی زود خواب​‬ ‫هایش را آشفتند‪.‬‬ ‫در م��ورد حممد داود هم مهنی نقل‬ ‫است‪ .‬بررسی و حماسبه اشتباه از توازن‬ ‫نریوهای سیاس��ی و نظامی در داخل‬ ‫کش��ور‪ ،‬ب��رآورد نادرس��ت از موازنه‬ ‫قدرت در منطقه و جهان و از مهه مهم​‬ ‫تر تکیه بر تعصب و غرور و یکدندگی‬ ‫به دور از منطق باعث شد تا خواهبای‬ ‫خوب س��ردار برای افغانستان نه تنها‬ ‫تعبریی نداشته باشند بلکه به کودتای‬ ‫هفتم ثور به کابوسی بدل شوند که سی‬ ‫سال و اندی است خواب از چشم این‬ ‫مردم گرفته اس��ت‪ .‬نقل است که حممد‬ ‫نعیم خان ب��رادر حمم��د داود‪ ،‬پس از‬ ‫سخنان وی خطاب به برژنف‪ ،‬به یکی‬ ‫از دوس��تان خود گفته است‪" :‬قمار را‬ ‫باختیم"‪ .‬اما با گذشت سال​ها مشخص‬ ‫شد که هبای این باخت سنگینتر از آن‬ ‫چیزی بود که تصور میش��د‪ .‬هبای این‬ ‫باخت تنها کشته​شدن سردار و خانواده​‬ ‫اش در روز هفتم ث��ور نبود‪ .‬هنوز که‬ ‫هنوز اس��ت ما در حال پرداخت هبای‬ ‫این باخت هستیم و مشخص نیست تا‬ ‫چند نس��ل دیگر باید تاوان این باخت‬ ‫را بپردازمی‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪39‬‬ ‫ويژه​نامه‬


‫زبان سرخ داود و سر سبز ما‬ ‫فواد مسيحا‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪38‬‬ ‫ويژه​نامه‬

‫صورت داود گرفته و تریه ش��ده‬ ‫ب��ود‪ .‬او به برژنف گف��ت‪" :‬آنچه مهنی‬ ‫حاال توس��ط رهرب روس��یه گفته شد‪،‬‬ ‫هی��چ​گاه از ط��رف افغان​ه��ا پذیرفته‬ ‫خنواهد ش��د و من این س��خنان را به‬ ‫عن��وان دخالت صریح در امور داخلی‬ ‫افغانستان میدامن‪".‬‬ ‫ب��ه روايت ظاهر طن�ين در کتاب‬ ‫افغانس��تان در قرن بيستم‪ ،‬داود اضافه‬ ‫کرد‪" :‬ما هیچ​گاه به مشا اجازه خنواهیم‬ ‫داد ک��ه برای ما در اداره کش��ور ما و‬ ‫اینک��ه چه کس��این را در افغانس��تان‬ ‫استخدام کنیم‪ ،‬دستور بدهید‪ .‬اینکه ما‬ ‫کارشناس��ان خارجی را چگونه و در‬ ‫کجا استخدام می​کنیم‪ ،‬حق منحصر به‬ ‫فرد دولت افغانستان باقی خواهد ماند‪.‬‬ ‫در صوریت​که ضرورت باشد افغانستان‬ ‫فقری باقی خواهد ماند اما آزاد در عمل‬ ‫و تصامیم خویش"‪.‬‬ ‫س��ردار حممد داود خ��ان‪ ،‬مردی‬ ‫که در س��ال ‪ 1973‬با ادعای فس��اد و‬ ‫اصالحناپذیری رژمی گذش��ته‪ ،‬طومار‬ ‫حکومت شاهی در افغانستان را درهم‬ ‫پیچید‪ ،‬با این س��خنان که در پاسخ به‬ ‫اعتراض برژنف رهرب وقت ش��وروی‬ ‫نسبت به اس��تخدام کارشناسان غریب‬ ‫در افغانس��تان بی��ان میش��د‪ ،‬مقدمات‬ ‫بربادی دودمان خ��ودش را نیز فراهم‬ ‫کرد‪ .‬تنها دوس��ال پ��س از این موضع​‬ ‫گ�یری س��ردار‪ ،‬نریوهای وابس��ته به‬ ‫ح��زب دموکراتیک خلق که از عوامل‬ ‫اصلی موفقیت کودتای ‪ 1973‬به مشار‬ ‫می​آمدند‪ ،‬ای��ن ب��ار در مقابل رییس‬ ‫دولیت قرار می​گریند که با سخنان تند‬ ‫خویش اس��باب آزردگ��ی خاطر ویل‬ ‫نعمت و برادر ب��زرگ حزب را فراهم‬ ‫آورده اس��ت و این​گون��ه اولنی رییس‬ ‫مجهور افغانس��تان به تاریخ می​پیوندد‬ ‫و س��رفصل فالک��ت ب��اری از تاریخ‬ ‫افغانستان آغاز می​شود‪.‬‬ ‫من قص��د ندارم در خ��وب یا بد‬

‫بودن کودتای هفتم ثور ‪ 1357‬بنویسم‬ ‫چراک��ه اوال به تک��رار و بارها در این‬ ‫مقوله خمالفان و موافقان بسیاری نوشته‬ ‫و گفته​اند و ما خوانده و ش��نیده​امی‪ .‬و‬ ‫دوم نکته اینکه اینک بعد از گذش��ت‬ ‫بیش��تر از سی س��ال از آن سال و آن‬ ‫حادثه‪ ،‬آنچه از پیامدهای آن در سال​‬ ‫های بعدی بر س��ر این کش��ور و این‬ ‫مردم آمد‪ ،‬خود گواه خوب و بد کودتا‬ ‫و کودتاچیان خواهد بود و اگر خبواهیم‬ ‫با اغماض بیش��تری واژه​ها را انتخاب‬ ‫کنیم‪ ،‬می​توان گفت دیگر دشوار نیست‬ ‫تا در درس�تی و نادرسیت کودتاگران و‬ ‫کودتای​شان سخن گفت‪ .‬اما سوایل که‬ ‫در ذهن و فکر من است‪ ،‬چیز دیگری‬ ‫است‪.‬‬ ‫تاریخ افغانس��تان به خصوص در‬ ‫قرن بیس��تم‪ ،‬پر از کودتاهای بافرجام‬ ‫و نافرجام اس��ت‪ .‬چه چیزی است که‬ ‫باعث میش��ود صدراعظم چند س��ال‬ ‫پیش‪ ،‬رهرب کودتاگران ش��ود و یاران‬ ‫و مهراه��ان وی ظرف چند س��ال در‬ ‫براب��ر خود وی کودتا کنن��د و از اینها‬ ‫نی��ز هرکدام​ش��ان کودتاچ��ی دیگری‬ ‫ش��ود و س��عی در بران��دازی یکدیگر‬ ‫داشته باشند؟ و دیگر اینکه مردم چه؟‬ ‫مردم��ی که متام این کودتاها به نام آهنا‬ ‫و ب��ه هبانه آهنا اجنام ش��ده اس��ت در‬ ‫کجای این رویدادها قرار داشتند؟‬ ‫جواب دومنی س��وال که تا حدود‬ ‫زیادی مش��خص نی��ز اس��ت میتواند‬ ‫کمکی باش��د برای یافنت پاسخ سوال‬ ‫اول‪ .‬کودت��ا هرچند هم که به نام مردم‬ ‫و محایت از آهنا و حقوق شان صورت‬ ‫بگ�یرد‪ ،‬بازهم در غیاب م��ردم اتفاق‬ ‫می​افتد‪ .‬کارب��رد و تاثریگذاری کودتا‬ ‫در کش��ورهایی اس��ت که مش��ارکت‬ ‫مردمی در تعینی سرنوشت سیاسیشان‬ ‫تعریف شده و معمول نباشد‪ .‬در چننی‬ ‫کش��ورهایی کودتاگ��ران نگ��ران این‬ ‫نیستند که مردم از تغیری به وجود آمده‬

‫راضی هستند و یا خری و اگر ناراضی‬ ‫باش��ند چ��ه خواهد ش��د؟ صداهای‬ ‫حمدود و معدودی ه��م که به اعتراض‬ ‫بلند شود چون پشتوانه مردمی در پس‬ ‫آن نیست که آنرا قابل مالحظه بسازد‪،‬‬ ‫با اخم و تشر و تنبیه خاموش میشوند‬ ‫و حتا اگر الزم باش��د که صاحب صدا‬ ‫ب��رای مهیش��ه خاموش گ��ردد بازهم‬ ‫جای نگراین نیس��ت چراکه کس��ی از‬ ‫می��ان مردم خنواهد پرس��ید ک��ه چرا‪.‬‬ ‫مهچنان که کسی از مرگ "حممد هاشم‬ ‫میوندوال " در زندان حممد داود نپرسید‪.‬‬ ‫تنها این نقل شایع شد و دهان به دهان‬ ‫در میان مردم گش��ت که میوندوال در‬ ‫اث��ر ضربات لگ��د بازجوی��ان به قتل‬ ‫رسیده است‪.‬‬ ‫خودخواهی و قدرتطلیب از عوامل‬ ‫دیگری اس��ت که باعث به وجودآمدن‬ ‫کودتاگ��ران میش��ود‪ .‬ب��اری دوس�تی‬ ‫غریافغ��ان (یا غریافغانس��تاین‪ ،‬آنگونه‬ ‫که برخی این روزها می​گویند) به من‬ ‫گفت که ش��نیدهام در افغانس��تان اگر‬ ‫ده مرد در جای��ی زندگی یا کار کنند‪،‬‬ ‫هر ده نفر میخواهند که رییس و رهرب‬ ‫باش��ند و این باعث می​ش��ود تا اینها‬ ‫مهیش��ه بنی خود درگری باش��ند‪ .‬دیدم‬ ‫ک��ه زیاد هم ب�یراه منی​گوید هرچند با‬ ‫اغ��راق میگوید‪ .‬و به این​ها باید حس‬ ‫خودبرتربی�نی را اضافه کنیم که باعث‬ ‫می​شود ش��خص کودتاگر‪ ،‬تصور کند‬ ‫نس��خه​ای که او می​پیچد موثرترین و‬ ‫کارآمدترین راه حل اس��ت و درست‬ ‫به مه�ین دلیل امان اهلل خ��ان مدرن و‬ ‫اصالحطلب آن​گونه که گفته میشود در‬ ‫دسیسه قتل شاه سابق که پدرش باشد‬ ‫شریک می​شود؛ حممد داود که خود ده‬ ‫سال صدراعظم افغانستان با کارنامه​ای‬ ‫نه چندان موفق بوده اس��ت‪ ،‬دولتهای‬ ‫بع��د از خوی��ش را به وطن​فروش��ی‬ ‫و معامل��ه بر س��ر منافع افغانس��تان با‬ ‫مهسایگان متهم می​کند و شخص دوم‬


‫در رس��انه​ها باز منی​تابند‪ .‬در رسانه​ها‬ ‫چیزهای��ی باز می​تابند ک��ه مهه از آن‬ ‫می​دانیم‪ .‬ویل نباید هراس��ید‪ .‬آملاین​ها‬ ‫بیشتر خودش��ان​را قرباین می​تراشند؛‬ ‫یب​خرب وامن��ود می​کنن��د و می​گویند‪،‬‬ ‫اگر می​دانس��تیم‪...‬اگر می​دانس��تیم‪....‬‬ ‫س��راجنام اما باید سکوت را شکست‪.‬‬ ‫این رس��الت یک فرهنگی ـ نویسنده‬ ‫هس��ت که متعهدان��ه برخ��ورد مناید‪.‬‬ ‫هتدیدهای اس��راییل تنها متوجه ایران‬ ‫نه بلکه جهانست‪ .‬ما چقدر زود قضایا‬ ‫را فرام��وش می​کنی��م‪ .‬مهنی یکس��ال‬ ‫پیش در فوکوش��یما دستگاه​های امتی‬ ‫منفجر گشتند‪.‬‬ ‫اگر جنگ اس��راییل و ایران آغاز‬ ‫بیاب��د‪ ،‬یب​گم��ان دیگ��ر کش��ورها نیز‬ ‫مداخل��ه می​کنند‪ .‬آفتابیس��ت‪ .‬در آن​‬ ‫ص��ورت جنگ جه��این س��وم روی‬ ‫خواهد داد‪ .‬اس��راییل منی​تواند با انتقاد‬ ‫کنار بیاید‪ .‬اسراییل انتقادپذیری را منی​‬ ‫شناس��د‪ .‬من به تنگ آمده​ام از دروغ​‬ ‫های غرب‪ .‬بیایید به در خان​ههای مان‬ ‫برگ��ردمی‪ .‬از خود بیاغ��ازمی‪ .‬به تکرار‬ ‫گفته​ام‪ .‬ش��رم آورست‪ .‬کشوری که دو‬ ‫جن��گ جهاین را با خس��ارات جربان​‬ ‫ناپذی��ر جاین و م��ایل آغازیده‪ ،‬امروز‬ ‫سومنی صادرکننده جتهیزات نظامیست‪.‬‬ ‫ای��ن کش��ور باید چننی جت��اریت را رد‬ ‫بکند‪ .‬بگذارید سکوت را بشکنیم‪.".‬‬ ‫گراس در بیش��تر گفت و شنودها‬ ‫به خاطر عضویت در اس اس مس��لح‬ ‫خماطب قرار می​گرید‪ " :‬چرا او خود ده​‬ ‫ها س��ال عضویتش در اس اس مسلح‬ ‫را پوشیده داشت"؟‬ ‫گراس با خونس��ردی پاس��خ می​‬ ‫دهد"‪ :‬ای��ن دو موضوع بکلی م��فاوت‬ ‫ازه��م اند‪ .‬م��ن با هفده س��الگی ماند‬ ‫صدها هزار جوان مهس��نم به اس اس‬ ‫مسلح اجباری کشانده شدم‪ .‬در حلقات‬ ‫تنگ خانواده‪ ،‬دوس��تان و هم​مسلکان‬ ‫نیز بار بار از آن ی��اد کرده‪ ،‬چیزی را‬ ‫پنهان نکرده بودم‪ .‬اما مس��اله اساسی​‬ ‫تر ای��ن بود‪ ،‬چرا در آن س��ال​ها پس‬ ‫از ناپدیدگشنت مهکالسی‪ ،‬آموزگار و‬ ‫مهوند خانواده چیزی نپرس��یدم؛ خود‬ ‫را با آن مش��غول نداشتم‪ .‬بیشتر به این‬ ‫خاطر عذاب کشیده​ام‪ .‬من در پریامون‬

‫در‬ ‫" پوس��ت​کردن پی��از" نبش��ته‬ ‫و اعت��راف ک��رده​ام ب��ه لغزش��م‪ .‬این‬ ‫موضوعیس��ت جداگانه‪ .‬ام��روز اما به‬ ‫ش��ارون و واش��نگنت می​نویسم‪ .‬رژمی‬ ‫دیکتات��وری فعلی ای��ران یگانه رژمی‬ ‫دیکتاتوری نیس��ت‪ .‬به دوران شاه در‬ ‫ایران برگردمی‪ .‬ش��اه آن​زمان از سوی‬ ‫امریکا پش��تیباین می​گردی��د‪ .‬آیا یک‬ ‫مشار دیگر دیکتاتوران بزرگ س��ال​ها‬ ‫از سوی امریکا و غرب مورد پشتیباین‬ ‫ق��رار نگرفته​ان��د تنها ب��ه خاطری که‬ ‫موضع ضد کمونیسیت داشته​اند؟ صدام‬ ‫حسنی هش��ت س��ال به هبای زندگی‬ ‫ی��ک میلیون جوان ب��ا ایران جنگید و‬ ‫از س��وی امریکا متویل گردید‪ .‬امریکا‬ ‫و غرب دیکتاتوران بزرگ را به خاطر‬ ‫موضع ض��د کمونیس�تی ش��ان مورد‬ ‫پش��تیباین قرار داده​اند‪ .‬این​را مهه می​‬ ‫دانیم‪.‬‬ ‫پرسش��گر می​پرس��د‪ ":‬ام��ا چرا‬ ‫شعر را وس��یله می​س��ازید برای بیان‬ ‫پیام سیاس��ی؟ چرا یک مقاله یا چننی‬ ‫چیزی نه؟"‬ ‫گراس می​گوید‪ ":‬این نو نیست‪ .‬یک‬ ‫رواج است‪ .‬در شعرهای گوته‪ ،‬هاینه‪،‬‬ ‫به ویژه برش��ت ( که هبترین شعرهای‬ ‫سیاسی را سروده)‪ ،‬پیترریومکورف و‬ ‫دیگران به تکرار سیاس��ت را در شعر‬ ‫می​بینی��م‪ .‬در زمان جنگ امریکا علیه‬ ‫ویتنام شعرای رس��التمند آن جنگ را‬

‫در شعرهای شان تقبیح کرده​اند‪.‬‬ ‫گفتگوی گ��ردان روی اس��راییل‬ ‫برمی​گ��ردد‪ ":‬اما چرا اس��راییل؟ گویا‬ ‫خویش را بر اس��راییل متمرکز ساخته‬ ‫باش��ید؟" گ��راس می​گوی��د‪ ":‬نه‪ ،‬من‬ ‫مهیش��ه در مورد نابرابری​ها ایس��تاده‬ ‫و گفت��ه​ام‪ .‬م��ن یک ای��ده وزیر دفاع‬ ‫پیشنی ـ تس��وگوتینربگ را که سپس‬ ‫به حی��ث یک ریفورم خوانده و عملی‬ ‫ش��د‪ ،‬به ش��دت انتقاد کرده و می​کنم‪:‬‬ ‫س��ربازان قوای مس��لح آملان در برابر‬ ‫پول ب��ه خدم��ت س��ربازی می​روند‪.‬‬ ‫چن�ین ایده​های��ی باعث می​گ��ردد تا‬ ‫کنترول از دست برود‪ .‬مشا آنچه بر سر‬ ‫غرینظامیان در کندز ( افغانستان) رفت‬ ‫را به خاطر دارید‪ .‬حاال کنترول بیشتر‬ ‫از پیش از دس��ت می​رود‪ .‬و در مورد‬ ‫ده​ها مساله دیگر‪".‬‬ ‫ژورنالیس��ت ب��ا اش��اره به یک‬ ‫مصراع ش��عر " آنچه باید گفته شود"‪،‬‬ ‫(ـ فرجامنی قطره​ه��ای رنگ قلم) متنا‬ ‫می​کند‪ ،‬مباد‬ ‫آن آخری��ن قطره​ه��ای رنگ قلم‬ ‫گ��راس گ��ردد‪ .‬بگذار رم��ان دیگری‬ ‫از او ب��ه نوش��ت بیاید‪ .‬و گ��راس می​‬ ‫گوید‪":‬کاش ژورنالیس��تان باجرات و‬ ‫اس��تقالل ژورنالیس��تکی بیشتر عمل‬ ‫کرده بودند و آزادی بیان بیشتر وجود‬ ‫داشت"‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪37‬‬ ‫ويژه​نامه‬


‫"آنچه باید گفته شود"!‬ ‫فشرده مصاحبه کانال رسمی تلویزیونآلمان با گونتر گراس‬ ‫نیالب موج سالم‪ -‬شلسویگ ـ آلمان‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪36‬‬ ‫ويژه​نامه‬

‫گ��راس‪ :‬از دروغ​ه��ای غرب به‬ ‫تن��گ آمده​ام‪ .‬امریکا و غرب مهیش��ه‬ ‫دیکتات��وران بزرگ را به خاطر موضع‬ ‫ضد کمونیس�تی ش��ان مورد پشتیباین‬ ‫قرار داده​اند‪.‬‬ ‫پس از آنکه گونتر گراس در شعر‬ ‫فرجامنی و جنج��ال برانگیزش "آنچه‬ ‫باید گفته ش��ود" از "اسراییل امتی" یاد‬ ‫ک��رد و این کش��ور را هتدی��دی برای‬ ‫صلح جهان ـ که بدون آن​هم ش��کننده‬ ‫هس��ت ـ خواند‪ ،‬هیاهوی بس��یار در‬ ‫مجع سیاس��یون‪ ،‬نویسندگان‪ ،‬هنرمندان‬ ‫و ش��خصیت​های مطرح جه��این برپا‬ ‫گش��ته‪ .‬گ��راس در این ش��عر‪ ،‬نیز از‬ ‫فرستادن شش��منی زیردریایی آملان به‬ ‫آهبای اس��راییل به منظور پشتیباین از‬ ‫آن کش��ور می​گوید‪ .‬اس��راییل امروز‬ ‫ممن��وع ال��ورودی گ��راس را به خاک‬ ‫آن کش��ور اعالم کرده او را یک "انیت‬ ‫مسیتیست" (یهود ستیز) خواند‪.‬‬ ‫ای��ن حالت تقریب��ا وضعی را می​‬ ‫ماند که پس از انتش��ار کتاب "پوست‬ ‫کردن پیاز" به وجود آمده بود‪ .‬گراس‬ ‫هش��ت ب��ار آگاهان��ه "س��کوت" و "‬

‫س��کوت اجباری" را در ش��عر آورده‬ ‫اظه��ار می​دارد‪"،‬مبادا فردا دیر باش��د‬ ‫برای شکسنت سکوت"‪ .‬او در یک پاره‬ ‫ش��عرش "اعتراف می​کن��د" که "دیگر‬ ‫سکوت منی​کند و کاش یک مشار زیاد‬ ‫از این خودشانرا برهانند"‪.‬‬ ‫مردم اسراییل بیشتر با خونسردی‬ ‫ب��ه "آنچ��ه باید گفت��ه ش��ود" دیده و‬ ‫گفته​اند "این دیگر پوش��یده نیست که‬ ‫اسراییل یک قدرت امتیست"‪ .‬در آملان‬ ‫اما‪ ،‬س��خن حت��ا از به آتش کش��یدن‬ ‫ش��عر"آنچه باید گفته ش��ود" از سوی‬ ‫اشخاص مطرح‪ ،‬شاعران و نویسندگان‬ ‫رانده شده‪.‬‬ ‫گزارش��گر کانال ای​آردی (کانال‬ ‫رمسی تلویزیون آملان) در گفت​وشنود‬ ‫م��ورخ ‪ 05.04.2012‬از گ��راس می​‬ ‫پرس��د‪":‬آیا انتق��اد از ایران در ش��عر‬ ‫حاشیه​اي صورت نگرفته و لبه مششری‬ ‫به سوی اس��راییل نیست"؟ گراس می​‬ ‫گوید‪ ":‬دروغ​های ایران و "رییس" آن‬ ‫کش��ور بر کسی پوش��یده نیستند‪ .‬مهه‬ ‫از آن می​دانن��د‪ .‬ه��ر روز از آهن��ا در‬ ‫مطبوعات یاد می​گ��ردد‪ .‬من در مورد‬

‫مس��اله​ای گپ م��ی​زمن که تابوس��ت‪.‬‬ ‫تابوسازی​هاستند که مرا وادار به سخن‬ ‫زدن م��ی کنند‪ .‬اس��راییل یک قدرت‬ ‫امتی​ست‪ .‬اس��راییل حتا به یک قدرت‬ ‫تصاحب کننده تبدیل گش��ته‪ .‬اسراییل‬ ‫یکی از انگش��ت مشار کشورهاییست‬ ‫که منش��ور ملل متح��د را زیرپا کرده‪.‬‬ ‫تا واقعیت را در مورد بگوییم برچسپ‬ ‫انیت مسیتیسیت می​خورمی‪ .‬ایران خطری‬ ‫برای جهان نیس��ت زی��را امکانات راه​‬ ‫اندازی جنگ جه��این را ندارد‪ .‬ایران‬ ‫هنوز پ��س از تقبل خس��ارات جنگ‬ ‫با ع��راق به حال نیامده‪ .‬اما اس��راییل‬ ‫امکانات راه​اندازی جنگ جهاین سوم‬ ‫را دارد‪ .‬نگاه دلسوزانه من متوجه مردم‬ ‫اسراییل است‪ .‬آنان این​را می​دانند‪".‬‬ ‫او پریام��ون واکنش​ه��ای تن��د و‬ ‫اینک��ه ش��عر در آمل��ان بیش��تر جترید‬ ‫گردیده تا تایید می​گوید‪ ":‬متنا داش��تم‪،‬‬ ‫منازع��ه​ای آغاز بیابد‪ .‬اما چننی بر می​‬ ‫آید که ژورنالیستان نظرات خویش را‬ ‫در خمالفت هم​آهنگ ساخته باشند‪ .‬ده​‬ ‫ها امییل گرفته​ام که از ش��عرم استقبال‬ ‫و پش��تیباین کرده​ان��د‪ .‬اما ای��ن پیام​ها‬


‫حادثه را چننی توضیح می​کنند‪:‬‬ ‫قرار اظه��ارات یک��ی از نزدی ​‬ ‫ک‬ ‫ترین اعضای دفتر شهید یعقویب که از‬ ‫ق��ول گروپ حمافظ�ین مزنلش روایت‬ ‫می​کرد‪ ،‬که شب قبل این حادثه نصف‬ ‫ش��ب یکی از چراغ​های مزنل ش��هید‬ ‫یعقویب خالف معمول روش��ن می​شود‬ ‫و به تعقی��ب آن چندین چراغ مزنلش‬ ‫روش��ن گردید و تا آخر ش��ب چراغ​‬ ‫ها روش��ن ماندند‪ .‬صبح آن​ش��ب که‬ ‫چند ساعت بعد حادثه شهادت ایشان‬ ‫صورت می​گرید‪ ،‬وزیر بدون انتظار به‬ ‫موترش با اس��تفاده موت��ر حمافظنی به‬ ‫دفتر کارش می​آید‪.‬‬ ‫ش��روع کار ش��هید یعق��ویب ب��ا‬ ‫اش��تراکش در جلسه رهربی وزارت‬ ‫بساعت ‪ ۸‬صبح در قرارگاه آن​ وزارت‬ ‫بود که خالف عادت‪ ،‬او درین جلسه‬ ‫اش��تراک نک��رده و به اس��اس هدایت​‬ ‫شان این جلسه را یکی از معاوننی​اش‬ ‫پیش برده اس��ت‪ .‬اولنی کسی را درین‬ ‫روز یک��ی از کارمندان اداری قرارگاه‬ ‫وزارت بود ک��ه می​پذیرد که به تعقیب‬ ‫آن تلیفون​ه��ای فرید م��زدک معاون‬ ‫حزب وطن و عبداحلق علومی مسئول‬ ‫شعبه عدل و دفاع کمیته مرکزی حزب‬ ‫وطن به س��کرتریت وزی��ر می​آید که‬ ‫گویا وزیر صاحب تلیفون​های مستقیم‬ ‫خویش را ج��واب منی‪-‬دهد‪ .‬به وزیر‬ ‫صاحب از موضوع اطالع داده می​شود‬ ‫بعد ب��ه تعقیب ان مهچ��و تیلفون​های‬ ‫یارحممد و باق��ر فرین معاوننی وزارت‬ ‫می​رس��د و از ج��واب ن��دادن وزی��ر‬ ‫صاحب پریشان بنظر می​رسیدند‪.‬‬ ‫موقعیت دفتر وزیر صاحب یعقویب‬ ‫چن�ین بود که وقیت به مزنل دوم تعمری‬ ‫وزارت می​رسیدید مقابل زینه​ها‪ ،‬دفتر‬ ‫معاون اول (یارحممد) که دس��ت چپ‬ ‫آن دفت��ر مرحوم یعق��ویب و به تعقیب‬ ‫آن دفتر سکرتریت ایشان قرار داشت‪.‬‬ ‫سکرتریت از طرف داخل به اتاق وزیر‬ ‫راه نداشت و رفت و آمد کسی به دفتر‬ ‫وزیر را نیز نظارت کرده منی​توانس��ت‪.‬‬ ‫ویل تنه��ا راه دخ��ول از طرف داخلی‬ ‫از دفت��ر معاون اول و یا هم از دروازه‬ ‫دخویل ب��ه دفتر وزیر وجود داش��ت‬ ‫ک��ه بدون خربش��دن س��کرتر به دفتر‬

‫وزیر داخل ش��ده می​توانستید‪ .‬از قرار‬ ‫بیان س��کرتر مرحوم یعقویب که امسش‬ ‫یاس�ین بود و فعال هم ق��رار معلومات‬ ‫در افغانستان زندگی دارد‪ ،‬گویا او بعد‬ ‫از تلیفون​های متداوم به وزیر صاحب‪،‬‬ ‫داخل دفتر او ش��ده ویل وزیر صاحب‬ ‫پش��ت میز کارش قرار نداشت که بعدا‬ ‫او فکر کرده که گویا از تش��ناب که در‬ ‫داخل دفتر موقعیت داشت استفاده می​‬ ‫کند و دوباره دفتر را ترک می​گوید‪.‬‬ ‫بعد از ختم جلسه رهربی وزارت‬ ‫دوباره تلیفون​های فرین معاونش ادامه‬ ‫پیدا می​کند و باالخره از س��کرتر می​‬ ‫خواهد که بداخل رفته و احوال بگرید‬ ‫که سکرتر چننی می​کند واین بار به آخر‬ ‫دفتر ک��ه کمی فرورفتگی دیوال وجود‬ ‫داش��ت که به تش��ناب دفتر می​رسید‪،‬‬ ‫م��ی​رود و می​بیند که وزیر صاحب رو‬ ‫به زم�ین افتاده و در دس��ت چپ​اش‬ ‫تفنگچه و گویا که خودکش��ی منوده که‬ ‫اثرات مرمی فریشده در پرده دفتر نیز‬ ‫دیده می​شد‪ .‬س��کرتر به گفته خودش‬ ‫ب��ا عجله ب��ه دفتر فرین رفت��ه و او را‬ ‫مطلع می​سازد و فرین هدایت می​دهد‬ ‫که کس��ی دیگ��ر در وزارت برای فعال‬ ‫ازین قضیه اطالع پی��دا نکند تا هیایت‬ ‫بش��مول فخری از ثارنوایل و عبداحلق‬ ‫علومی از کمیته مرک��زی حضور پیدا‬ ‫کرده و بعدا موض��وع را مهچنان یک‬ ‫حادثه خودکشی تلقی کردند که به این‬ ‫ترتیب دوسیه ش��هادت جنرال یعقویب‬ ‫به نام خودکشي بسته می​شود‪.‬‬ ‫به اساس گفته���های یکی از اعضای‬ ‫دیگر دفتر وزیر که گویا از دفتر فرید‬ ‫مزدک معاون ح��زب وطن اطالع می​‬ ‫رس��د که در دفتر کارش جلسه است‬ ‫و از وزیر صاحب دعوت اش��تراک در‬ ‫آن منوده بود‪ .‬وزی��ر صاحب به کمیته‬ ‫مرکزی رفته ک��ه بعد از مدت کوتاهی‬ ‫به دفتر خویش بر می​گردد و از نبودن‬ ‫جلس��ه در دفتر مزدک عصباین بود که‬ ‫بعدا معلوم شده بود که جلسه در دفتر‬ ‫مزدک ین بلکه به دفتر دیگری اس��ت‬ ‫و آهن��ا دوباره غرض اش��تراک در آن‬ ‫حضورم��ی یابند‪ .‬بعد از ختم جلس��ه‬ ‫در راه پله​ه��ای زینه مزدک به یعقویب‬ ‫صاح��ب اطمین��ان می​دهد ک��ه به او‬

‫مشکلی روبرو خنواهد شد ویل او گفته‬ ‫ب��ود که من موق��ف ام را خوب درک‬ ‫می​کنم و مقر کمیت��ه مرکزی حزب را‬ ‫ب��ه قصد دفتر خویش ترک می​کند‪ .‬که‬ ‫بعد از آن حادثه ش��هادت اش در دفتر‬ ‫کارش صورت می​گرید‪.‬‬ ‫در جه��ان م��ا اکث��را مرگ​های‬ ‫اشخاص مهم سیاسی‪ ،‬ملی و استخبارایت‬ ‫ص��ورت گرفته که تا هنوز راز کش��ته‬ ‫ش��دن اکثر آهنا واضح نگردیده است‪.‬‬ ‫شهید یعقویب و جنرال عبدالباقی شهید‬ ‫مع��اون وزارت امنیت یک��ی دیگر از‬ ‫شخصیت​هاي مهم کشور و قرباین روز‬ ‫‪ ۸‬ثور ( که در مورد ش��خصیت شهید‬ ‫باق��ی در یک حبث علیح��ده پرداخته‬ ‫خواهد ش��د)‪ ،‬بودند که منی​خواس��تند‬ ‫برضد منافع کش��ور با کسی سر آشيت ‬ ‫داشته باشند‪ .‬شهادت این دو شخصیت‬ ‫وطن​پرست شهید کشور و قرباین روز‬ ‫شوم ‪ ۸‬ثور در عنی روز‪ ،‬سوال​هايی بر‬ ‫جبنی مردم ظاهر من��وده که دو جنرال‬ ‫مه��م که دارای معلومات زیاد اپراتیفی‬ ‫بش��مول مهه پروتوکول​های بنی دولت‬ ‫و بعضی از قوماندان​هاي زمان جهاد و‬ ‫حیت پروتوکول​های بنی قوای شوروی‬ ‫در افغانس��تان و مهچن�ین قوماندانان‬ ‫دوران جه��اد وجود داش��ت و هر دو‬ ‫ع��اری از ه��ر نوع اش��تراک در پالن​‬ ‫های خاینانه یک​تعداد از اعضای بلند‬ ‫پایه حزیب‪ -‬دولیت ب��وده و تا آخرین‬ ‫حلظه وفادار ب��رای حفظ منافع وطین‬ ‫و طرفداران صدیق خط مشی مصاحله‬ ‫ملی ک��ه یگانه راه جنات مردم و وطن‬ ‫بود‪ ،‬به​ش��کل مرموز ومعمایی در یک‬ ‫روز بدون شنیدن دقیق صدای فری که‬ ‫حیت در دفتر سکرتریت هر دو جنرال‬ ‫شنیده نش��ده به ش��هادت می​رسند و‬ ‫گویا هر دو خودکش��ی می​کنند که این‬ ‫قض��اوت را تاری��خ در مرحل��ه معنی‬ ‫خواهد کرد‪.‬‬ ‫م��ن ب��ه این ب��اورم که م��ردم ما‬ ‫خباطر دس��تان طماع مهسایگان‪ ،‬خود‬ ‫خواهی و جهالت عده از حاکمان وقت‬ ‫فرزندان صادق یب​مشاری را قرباین داده​‬ ‫اند که حبق مرح��وم یعقویب و مرحوم‬ ‫عبدالباقی دومنونه این راد مردان کشور‬ ‫ما بودند‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪35‬‬ ‫ويژه​نامه‬


‫رازي به نام جنرال غالم فاروق یعقوبی‬ ‫کریم شرین‬ ‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪34‬‬ ‫ويژه​نامه‬

‫کش��ور عزیزم��ان افغانس��تان در‬ ‫البالی ق��رون متوایل ش��خصیت​ها و‬ ‫پای​م��ردان بزرگ��ی به جامع��ه تقدمی‬ ‫ک��رده که هرکدام آهن��ا در دوره​های‬ ‫معنی خویش مهر بر قهرماین های​شان‬ ‫کوبیده و افتخار نسل​های بعدی کشور‬ ‫ش��ده که البته این دس��ت​آوردها بعضا‬ ‫به قرباین​های بزرگ��ی این دلریمردان‬ ‫تاریخ نیز اجنامیده است‪.‬‬ ‫در تاری��خ پرجنج��ال چهار دهه‬ ‫اخری کش��ور که حتا مسئولنی معارف‬ ‫کش��ور آنرا بنابر بودن روایات خمتلف‬ ‫از کتب درس��ي برداشتند‪ ،‬کشور عزیز‬ ‫ما افغانس��تان خبص��وص دو روز برج‬ ‫ثور ب��ه روزهای س��یاه و درنده​ترین‬ ‫روزهای تاریخ مان ثبت گردیده اند‪.‬‬ ‫ک��ه یک��ی ‪ ۷‬ث��ور ‪ ۱۳۵۷‬و دیگری‬ ‫ه��م ‪ ۸‬ثور ‪ ۱۳۷۰‬را می​توان نام برد‪.‬‬ ‫ای��ن دو روز خوننی تلف��ات و قرباین​‬ ‫های بزرگي را برملت ما رواداش��ته و‬ ‫در ای��ن دو روز ش��خصیت​های ملی‬ ‫کشور ما از مجله جنرال یعقویب که در‬

‫قبال حادثه خاینان��ه ‪ ۸‬ثور ‪ ۱۳۷۰‬به‬ ‫شهادت رسید‪.‬‬ ‫جنرال یعقویب در چهاردهی کابل‬ ‫زاده ش��ده‪ ،‬تعلیمات متوس��ط خویش‬ ‫را در لیس��ه جن��ات (ام��این) بپای��ان‬ ‫رس��انیده بود و یکی از فارغان دوره‬ ‫اول کمیساري اکادمي پولیس دردهـه‬ ‫چه��ل اس��ت که بع��دا غرض کس��ب‬ ‫حتصی�لات عایل و ختصص��ی چندین‬ ‫بار به کش��ور آملان غرب وقت اعزام‬ ‫گردید و حنی بازگشت به مست استاد‬ ‫در یگانه اکادمی پولیس وقت در کابل‬ ‫به سطح مس��لکی تدریس می​کرد‪ .‬در‬ ‫زم��ان داود خان‪ ،‬به صف��ت قوماندان‬ ‫امنیه والی��ت لغمان ایفای وظیفه منوده‬ ‫و بع��دا در در مربوطات وزارت امور‬ ‫داخله وقت حبیث آمر عمومی جنایی‬ ‫آن وزارت ایفای وظیفه کرده است‪.‬‬ ‫یعقویب بعد از شش��م جدی س��ال‬ ‫‪ ۱۳۵۸‬حبیث معاون سوم (اپراتیفی) و‬ ‫بعدا حبیث معاون اول ریاست عمومی‬ ‫خدم��ات اطالعات دولیت افغانس��تان‬

‫ایف��ای وظیف��ه من��ود تا باالخ��ره این‬ ‫ریاست به وزارت ارتقا منوده و مهزمان‬ ‫جنرال یعقویب حبیث وزیر امنیت دولیت‬ ‫مقرر و تا ختم حیاتش (‪ )۱۳۷۰‬با متام‬ ‫صداقت‪ ،‬درای��ت و دلریمردی در راه‬ ‫خدمت به م��ردم و وطنش می تپید و‬ ‫کار طاقت فرسا منوده است‪ .‬وي خباطر‬ ‫اینکه با اعم��ال خایننی به امر صلح و‬ ‫تفاهم نیک‪ ،‬تفاهم و توافق نه کرد در‬ ‫دفتر کارش یعین آخرین س��نگر دفاع‬ ‫از وطنش معصومانه جام ش��هادت را‬ ‫لبی��ک گفته ویل هرگز به خایننی وطن‬ ‫و مردم تسلیم نشد‪.‬‬ ‫افواه��ات و ش��ایعه​های زی��ادی‬ ‫در قبال ش��هادت موص��وف به گوش​‬ ‫های مهه رس��یده ویل تا اکنون س��ند‬ ‫دقیق که حادثه اصلی ش��هادت ایشان‬ ‫را برم�لا بکند بدس��ت نیامده اس��ت‪.‎‬‬ ‫به اس��اس اظهارات اف��راد نزدیک و‬ ‫کارمندان دفتر شهید یعقویب که فعال در‬ ‫کشورهای خمتلف زندگی می​کنند و در‬ ‫روز حادثه موجود حال بودند جریان‬


‫مهه چيز را ناب��ود کرد‪ .‬منتها با وجود‬ ‫جنگ باز هم مس��اله فرهنگ در راس‬ ‫امور بود‪ .‬و البته اين​ها در حايل است‬ ‫که من خودم عمال در اکثر اين سال​ها‬ ‫مسووليت نداشتم‪ .‬چراکه بعد از شش‬ ‫جدي‪ ،‬من براي ده س��ال مکمل خانه​‬ ‫نشني بودم و اما در قضاوت اگر منصف‬ ‫باشيم بااينکه من به حلاظ شخصي دل‬ ‫خوش��ي از آن دوره نداش��تم‪ ،‬عادالنه‬ ‫اين اس��ت که براي فرهنگ و معارف‬ ‫خيلي کار شد‪.‬‬ ‫منتها س��وال اين اس��ت که اين‬ ‫جري��ان چپ‪ ،‬به ده​ها ش��اخه و جريان‬ ‫تقسيم شدند مثل شعله و پرچم و خلق‬ ‫و سازا و سفزا وستم ملي و مایويست‬ ‫و التينيست و خالصه انواع تقسيمات‬ ‫ممکن‪ .‬چرا منيش��د اين جريانات را مهه‬ ‫در داخل ي��ک جريان واحد مجع کرد‪.‬‬ ‫چه بس��ا در آن صورت به اين جنجال‬ ‫هم منريسيد؟‬ ‫امکانش بود چرا نه‪ .‬اگر ميماندند‪،‬‬ ‫چراکه رقابت​ه��اي جهاين اين امکان‬ ‫را سلب مي​کرد‪.‬‬ ‫منتها قب��ل از انقالب ثور هم اين‬ ‫چند پارچگي بود؟‬ ‫چن��د پارچه ک��ه نه‪ ،‬چ��را که از‬ ‫حلاظ سازماين شايد جدا بودند‪ ،‬منتها‬ ‫به حلاظ فکري مهه يک جريان بودند‬ ‫و به يک نوع فکر اعتقاد داش��تند‪ .‬مهه‬ ‫مسايل را بر اس��اس مسايل طبقايت و‬ ‫عدال��ت اجتماعي ميديدند‪ .‬نژاد و قوم‬ ‫و مذهب را در بررسي مقدم منيدانستند‬ ‫و مساله اس��تثمار و استثمار شوندهها‬ ‫را و چگونگ��ي رهاي��ي از اين بند را‬ ‫برنامهريزي تقريبا واحدي داش��تند‪ .‬يا‬ ‫مث�لا اصالح اراضي‪ ،‬تس��اوي حقوق‬ ‫زن و مرد يا خبش��يدن قرضه​هاي سر‬ ‫سود مهه راهکارهاي واحدي داشت‪.‬‬ ‫بسيار جالب است که در جامعه پديده​‬ ‫هایي بود مثل اينکه کس��ي که از يک‬ ‫نف��ر قرضدار بود گاه��ي چندين برابر‬ ‫قرض��ش را س��ود داده ب��ود و هنوز‬ ‫قرض��دار ب��ود‪ .‬و جال��ب اينکه مهني‬ ‫فرامني عمده حکومت چپ را احتاديه‬ ‫سرتاسري علما هم از نظر اسالم تاييد‬ ‫کردند‪.‬‬ ‫به اين معين ما يک سري مالهاي‬

‫سوسياليس��ت يا مهراه با جريان چپ‬ ‫هم داشته​امي‪.‬‬ ‫بله و البته اين شايد در هر جايي‬ ‫باش��د که قدرت حاکمه نقش خود را‬ ‫دارد‪ .‬وقيت مشا قدرت حاکمه را داريد‬ ‫يک تعداد معاش خور از هر فرق​هاي‬ ‫براي هر قدريت هس��تند ک��ه مهراهي‬ ‫کنند‪.‬‬ ‫منتها خردهاي که است اين است‬ ‫که ادبيات چپ مهان​ق��در که عدالت​‬ ‫طل��ب بود و فضاي رش��د را به وجود‬ ‫آورده بود‪ ،‬مهان قدر هم طرفدار سلطه‬ ‫بود يعين مثال دولت چپ فضا را براي‬ ‫رش��د ادبيات متفاوت يا خمالف بس��ته‬ ‫ب��وده يا با نوعي سانس��ور و خفقان و‬ ‫س��ختگريي برخورد ميکرده با ادبيات‬ ‫خمالف يا متفاوت‪.‬‬ ‫البت��ه اين را مني​ش��ود گفت نبود‪.‬‬ ‫منتها آن کتايب که در آن دوره نوش��ته‬ ‫شده باش��د و اجازه چاپ نيافته باشد‬ ‫منونه​اش را مشا پيدا کنيد‪ .‬مثال هرکسي‬ ‫در مهان دوره نش��ر کرده مهان چيزي‬ ‫بوده که صاحب قلم نوشته و اصال مني​‬ ‫ش��ود يافت کتايب که آن وقت سانسور‬ ‫ش��ده و االن که فضا باز ش��ده منتشر‬ ‫ش��ود‪ .‬ش��ايد حتمن به حل��اظ ذوقي‬ ‫بوده‪ ،‬سختگريي​هايي در بعضي نوشته​‬ ‫ها‪ .‬چراکه براي بس�تن فضا‪ ،‬البته يک‬ ‫فض��اي طالباين طبيعي ب��ود که دولت‬ ‫مهراه نباشد‪ .‬آن ش��کل آدم​ها معموال‬ ‫اهل کتاب و نوشنت هم نبودند‪ .‬کساين‬ ‫که بودند و مي​نوش��تند شايد مثال​هاي‬ ‫کمي بشود از سانسورشان يافت‪.‬‬ ‫در شعر مثال شعر سليمان اليق يا‬ ‫بارق ش��فيعي نوعي کنايه به شاعران‬ ‫ديگر اس��ت‪ .‬که مثال شعر مشا از درد‬ ‫مردم هتي اس��ت و در خدمت س��لطه‬ ‫است در داستان چطور؟‬ ‫در داستان داستاننويس غري چپ‬ ‫نبود که بگوييم داستانشان در خدمت‬ ‫طبقه حاکمه بوده‪ .‬يعين نويس��نده​هاي‬ ‫جناح خمالف بعدا ب��ه وجود آمدند‪ .‬و‬ ‫چيزي ديگري که براي من سوال است‬ ‫در ادبي��ايت که بريون ب��ه وجود آمد و‬ ‫ادبي��ات مقاوم��ت س��اختند‪ .‬مقاومت‬ ‫ايش��ان بر عليه چي بود‪ .‬آلترناتيوشان‬ ‫ادبي��ات چپ بود‪ .‬يع�ني چه چيزي را‬

‫اين نويسندگان در مهاجرت تبليغ مي​‬ ‫کردن��د‪ ،‬حقوق بش��ر‪ ،‬آزادي يا حتجر‪.‬‬ ‫بعض��ي از دوس��تان جالب اس��ت که‬ ‫خودش��ان عضو اجنمن بودند و معاش‬ ‫از دول��ت مي​گرفتن��د و در عني حال‬ ‫بعده��ا به عنوان ادي��ب مقاومت خود‬ ‫را معريف مي کردند‪.‬که واقعيتش خنده‬ ‫دار ست‪.‬‬ ‫چندتا کتاب از مشا چاپ شده به‬ ‫طور کل؟‬ ‫راه سبز‪ ،‬نرگس​هاي آيب و افسانه​‬ ‫ه��اي خيال که به صورت کتاب چاپ‬ ‫ش��ده​اند‪ .‬و جز اين بع��ي داستان​هاي‬ ‫پراکنده که در جمالت نش��ر شدند‪ .‬بعد‬ ‫از آن چند کتاب ش��عر هم اينجا چاپ‬ ‫شد‪.‬‬ ‫خصوصيت متف��اوت مشا با ديگر‬ ‫نويس��ندگان پيش کسوت در چيست‬ ‫و محايت مشا از نس��ل جوان و هبا دادن‬ ‫به آهن��ا چه به حلاظ معنوي چه مادي‬ ‫بوده است؟‬ ‫ادبيات عش��ق من اس��ت‪ .‬اين​ها‬ ‫ديگر به قضاوت مشا و اهل ادب و هنر‬ ‫تعلق دارد‪ .‬متاس��فانه قضاوت عادالنه‬ ‫معموال خيلي کم اس��ت و بيشتر سعي‬ ‫مي​شود که مهديگر را بکوبند و چيزي‬ ‫که رواج دارد نوعي رقابت نامش��روع‬ ‫اس��ت‪ .‬هر کس را س��عي مي​کنند کم‬ ‫بيارند‪ .‬منتها در اين ممالک س��عي مي‬ ‫ش��ود هر کس به اندازه توان و کارش‬ ‫قدر شود‪ .‬من تولدم در درهاي در سر‬ ‫بيد غزين اس��ت‪ .‬طبعيت در خون من‬ ‫اس��ت‪ .‬من با طبيعت بزرگ ش��د هام‪.‬‬ ‫و ادبيات و فرهن��گ که جلوه طبيعت‬ ‫اند براي م��ن از هرچيزي مهمتر بوده‬ ‫حيت از فعاليت سياس��ي‪ .‬چراکه حيت‬ ‫قبل ازينکه من وارد سياس��ت ش��وم‪،‬‬ ‫وارد ادبيات شده بودم و به اين خاطر‬ ‫آنچ��ه را تاريخ و تالطم تارخيي از من‬ ‫گرفت که بيش��تر کار اديب کنم‪ .‬دوست‬ ‫ندارم از ديگري گرفته ش��ود‪ .‬دوست‬ ‫دارم ک��ه جوان​هايي که مي​نويس��ند‬ ‫محايت ش��وند‪ .‬ولو با کمک اندکي که‬ ‫از حقوق بازنشستگي من است‪ .‬منتها‬ ‫دوس��ت دارم مهان را هم حيت​املقدور‬ ‫خرج رشد ادبيات کنم‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪33‬‬ ‫ويژه​نامه‬


‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪32‬‬ ‫ويژه​نامه‬

‫ب��ود که کتاب​هاي جماز از حلاظ دولت‬ ‫و عمدت��ا اديب را ميفروخت‪ .‬و در آجنا‬ ‫ه��رروز ديگر بچه​ها جوقه جوقه مي​‬ ‫آمدند و کت��اب ميخريدند و هرکه زير‬ ‫بغل کتاب​هاي بيشتري داشت‪ ،‬منايش‬ ‫هبتري داشت و اينگونه فرهنگ کتاب‬ ‫خ��واين و بعد نوش�تن در افغانس��تان‬ ‫ش��يوع پيدا ک��رد‪ .‬به جز اي��ن البته به‬ ‫پريوزي انقالب چني و نشرات فارسي‬ ‫آهنا نيز مي​توان اشاره کرد‪.‬‬ ‫خود​مشا جزو اولني کساين بوديد‬ ‫ک��ه داس��تان به مع�ني م��درن را در‬ ‫افغانستان نوشتيد و منتشر کرديد؟‬ ‫در مرحل��ه اولش معلوم نيس��ت‬ ‫و در مرحله بعد که روش��نتر ميش��ود‬ ‫هم خود داس��تان نوش�تن هم حضور‬ ‫نويسنده​ها‪ ،‬اکرم عثمان‪ ،‬اسداهلل حبيب‬ ‫و اعظم رهنورد و کس��ان ديگر بودند‬ ‫که شروع کردند‪ .‬يعين چند نفر بودند‪.‬‬ ‫بعد مشا هم آدم سياسي بوديد هم‬ ‫اه��ل ادبيات‪ ،‬اين برايتان مش��کل مني​‬ ‫شد؟‬ ‫جالب اين اس��ت که متام کس��اين‬ ‫که در افغانس��تان سياس��ت کردند‪ ،‬از‬ ‫طريق فرهنگ به سياس��ت وارد شدند‬ ‫و کساين که سياست عالقه مي​گرفتند‬ ‫از طري��ق ادبيات مث�لا خواندن رمان​‬ ‫ها و داس��تان​هاي سياسي غرب وارد‬ ‫سياست مي​شدند‪.‬‬ ‫من ش��نيدهام که اول�ين رمان به‬ ‫پشتو را هم نورحممد ترکي نوشته است‬ ‫ک��ه به هر ح��ال رييس مجه��ور دوره‬ ‫انقالب بود‪.‬‬ ‫ح��اال اين ک��ه اول بوده ي��ا نه را‬ ‫مني​دامن‪ ،‬منتها در پش��تو جزو اولني​ها‬ ‫بوده‪ .‬قصه يک مسافري​س��ت که کار‬ ‫ميکند و س��رمايه​دارها حاصل کارش‬ ‫را ميخوردند ‪.‬منتها زماين که به قدرت‬ ‫رس��يد مهه آثارش را به فارس��ي فکر‬ ‫کنم توس��ط دکتورامح��د جاويد ترمجه‬ ‫شد‪.‬‬ ‫امني چي؟‬ ‫امني نه س��اينس خوان��ده بود‪ .‬و‬ ‫نوش��ته​هاي اديب نداش��ت‪ .‬منته��ا آدم​‬ ‫هاي زيادي بودند که بعدا ادامه ندادند‬ ‫در جريان چپ مث��ل صديق فرهنگ‬ ‫مورخ که در ابتدا چندتا داستان نوشت‬

‫ي��ا نعيمي ‪.‬منتها کس��اين که در جريان‬ ‫چپ افغانس��تان فعال بودند‪ ،‬مهه اهل‬ ‫قلم و انديشه بودند‪.‬‬ ‫ب��ه نظر مش��ا بع��د از انقالب ثور‬ ‫چ��ه تغيريي براي ادبي��ات و فرهنگ‬ ‫به وجود آمد‪ ،‬مثال به حلاظ نوش�تن يا‬ ‫چاپ؟‬ ‫من فک��ر مي​کنم قب��ل از انقالب‬ ‫ي��ک رقابت س��امل بني نويس��نده​ها به‬ ‫وجود آم��ده بود که کت��اب خبوانند و‬ ‫جتزي��ه و حتليل کنن��د‪ .‬جناح چپ هم‬ ‫در آن دوره ب��ه دو گروه تقس��يم مي​‬ ‫ش��دند‪ .‬گروهي که طرفدار چني بودند‬ ‫و گروهي که طرفدار شوروي‪ .‬هبترين‬ ‫ش��عرا و نويس��ندگان در مه��ان دوره‬ ‫متعل��ق به جن��اح چپ بودن��د‪ .‬هرکه‬ ‫را ن��ام بربمي مثال واص��ف باختري يا‬ ‫زرياب‪ .‬منتها بعض��ا امروز منکر متام‬ ‫آن دوره و آن کارنامه ش��ده​اند‪ .‬به جز‬ ‫اين کس��اين که در بريون امکان درس‬ ‫خواندند و امکان براي تياتر و س��ينما‬ ‫و ادبيات تازه در افغانستان باز کردند‪.‬‬ ‫جن��اح راس��ت هم تقريب��ا مهني طور‬ ‫ب��ود و به هر ح��ال کتاب​هاي خود را‬ ‫داش��تند‪ ،‬مثل س��يد قطب و شريعيت و‬ ‫اينها و جالب اس��ت ک��ه رقابت بني ما‬ ‫هم بيشتر رقابت بر سر کتاب خواندن​‬ ‫ها بود‪ .‬هرکه بيش��تر که مي​داند و مي​‬ ‫خوان��د‪ ،‬طرح​هاي هبتري براي رهايي‬ ‫وطن از دست عقب​ماندگي دارد‪.‬‬ ‫تیات��ر گفتيد‪ ،‬قبل از انقالب چپ‪،‬‬ ‫هم تياتر داشتيم؟‬ ‫بود البته نه به فراگريي که بعد بود‬

‫و يک عيب اساسي که هنوز هم هست‪.‬‬ ‫تشبث​هاي خصوصي سهمي نداشتند و‬ ‫مهه کارها به دست دولت بود‪ .‬مهه هم‬ ‫منتظ��ر بودند ببينند دولت چي مي​کند‪.‬‬ ‫و در آن​وق��ت بعد از هفت ثور‪ ،‬اجنمن​‬ ‫هاي نويسندگان و سينماگران و صنف​‬ ‫ه��اي هنري با مصرف و محايت دولت‬ ‫اجياد شد اما مستقل بودند‪ .‬منتها کتاب​‬ ‫هايش��ان را هم دولت چ��اپ ميکرد‪،‬‬ ‫هزينه برنامه​هايش��ان هم با دولت بود‪،‬‬ ‫معاش هم از دولت مي​گرفتند‪ .‬نه فقط‬ ‫اجنمن نويس��ندگان حمصول دوره چپ‬ ‫بود که اجنمن ه��اي هنري و فرهنگي‬ ‫صنفي زي��ادي در تقريبا متام هنرها به‬ ‫وجود آمدند‪.‬‬ ‫منته��ا اينه��ا فقط در ش��هرهاي‬ ‫ب��زرگ و عمدت��ا کاب��ل ماندند‪ ،‬در‬ ‫اطراف که ادامه نيافت؟‬ ‫چي��ز واضحي اس��ت‪ .‬در اطراف‬ ‫ه��م مناندند که برس��د‪ .‬جنگ ش��روع‬ ‫شد‪ .‬رقابت ش��ديدي در بازي بزرگ‬ ‫شوروي و امريکا باعث جنگ شد‪ .‬با‬ ‫اينها باز دولت س��عي مي​کرد تا جايي‬ ‫که ام��کان دارد به اطراف نيز کار کند‪.‬‬ ‫منته��ا چ��ون دول��ت گرفت��ار جنگ‬ ‫وتبليغات ب��ود‪ ،‬خيل��ي از کتاب​هاي‬ ‫داس��تان که ما به اطراف مي​فرستادمي‬ ‫به اهتام کفرآميزبودن مي​س��وختند‪ .‬و‬ ‫خيلي از برنامه​هاي م��ا براي گالريها‬ ‫و س��الوهنا و اجنمن​ها نامتام ماند‪ .‬چه‬ ‫بسا اگر کماکان حکومت چپ مي​بود‪،‬‬ ‫انکشافات زيادي در فرهنگ و اقتصاد‬ ‫و مسايل خمتلف رخ مي​داد‪ .‬مگر جنگ‬


‫ادبيات چپ در افغانستان‬ ‫در گفت​وگو با کريم ميثاق‬

‫ک��رمي ميث��اق‪ ،‬يکي از موسس�ين‬ ‫جريان موس��وم به چپ در افغانستان‬ ‫بوده اس��ت‪ .‬نويسندهاي که وزير ماليه‬ ‫و ش��هردار کاب��ل در دوره​هاي خمتلف‬ ‫بوده و از ابتدا تا امروز در اين جريان‬ ‫حضور داش��ته‪ .‬از چند نفر ديگري که‬ ‫باعث و باين اين جريان اند نيز کساين‬ ‫هنوز هستند‪ ،‬بعضي حاضر به صحبت‬ ‫نش��دند‪ ،‬بعضي کال حريف نداشتند و با‬ ‫بعضي دسترس��ي ما مشکل بود‪ .‬آقاي‬ ‫ميثاق با خوش​رويي دعوت ما را براي‬ ‫گفت​وگو پذيرفتند با مهان خوشرويي‬ ‫که س��اهلا پيش براي چاپ چند کتاب‬ ‫داستان از نويسندگان جوان افغانستان‬ ‫با آهنا مهراهي کرد‪ .‬تصور نويسندگان‬ ‫ج��وان از اي��ن وزي��ر ماليه س��ابق و‬ ‫سياس��تمدار و نويسنده قدميي‪ ،‬مردي‬ ‫در قص��ري مرمري��ن بود‪ .‬ام��ا او مثل‬ ‫بسياري از بازماندگان اين جريان‪ ،‬در‬ ‫قصرهاي ميليوين در ديب و شريپور و‬ ‫نقاط اعياين لندن زندگي مني​کند‪ .‬خانه‬ ‫او آپارمت��اين خمتص��ر در يک جمموعه‬ ‫بالک دوليت در مشال لندن است‪ .‬خانه‬ ‫خمتص��ر وزيري ک��ه نه از ش��هرداري‬ ‫عايدي ب��راي او مانده نه از وزارت و‬ ‫نه از نوش�تن‪ .‬با او نه در باره سياست‬ ‫که درباره حت��ول ادبيات چپ به گفت​‬ ‫وگو نشستيم‪ .‬و او حيت به سواالت تند‬

‫ما با گشاده ديل مهراه شدند‪.‬‬ ‫جن��اب ميث��اق‪ ،‬مشا ج��زو اولني‬ ‫نويسنده​ها و از طريف يکي از موسسني‬ ‫و مهم​تري��ن چهره​ه��اي جري��ان چپ‬ ‫افغانس��تان بوده​ايد‪ .‬حاال بعد از مدت​‬ ‫ها مي​خواهيم بدانيم فارغ از سياست‪،‬‬ ‫ادبي��ات چ��پ در افغانس��تان چگونه‬ ‫ش��کل گرفت‪ ،‬چه مشخصات و ريشه​‬ ‫هايي داشت؟‬ ‫متاسفانه من صحتم خوب نيست‬ ‫و اگ��ر بعضي چيزها به ترتيب مني​آيد‪،‬‬ ‫پيشايش ببخش��يد‪ .‬من فکر ميکنم که‬ ‫گپ ازينجا ش��روع مي​ش��ود که وقيت‬ ‫جن��گ جهاين دوم به امتام مي​رس��د و‬ ‫فاشيس��م شکست مي​خورد‪ ،‬تقريبا در‬ ‫متام��ي جه��ان‪ ،‬خنبه​تري��ن مردمان در‬ ‫جناح چپ مجع مي​ش��وند و افغانستان‬ ‫در مهس��ايگي ب��ا ش��وروي و آمدن‬ ‫فرهن��گ ش��وروي ک��ه س��رمهه چيز‬ ‫تاثري​گذار اس��ت از مجله اهل قلم‪ .‬در‬ ‫هپلوي اين انصافا بايد گفت نش��ريايت‬ ‫که از ايران مي​آمد مثال نشرات حزب‬ ‫توده خيلي نقش داش��ت و کتاب​هاي‬ ‫ت��ازه که ترمجه مي​ش��د‪ .‬مثال مهه آثار‬ ‫داستايوفسکي‪ ،‬گورکي يا شولوخوف‬ ‫و ازين قبيل که از ايران مي​رسيدند‪.‬‬ ‫يک س��ري کتاب​ها ه��م بود که‬ ‫ترمجه احتاد ش��وروي بود‪ .‬ترمجه​هاي‬

‫خيل��ي دلنش�ين و زيباي��ي از ادبيات‬ ‫روس ب��ه فارس��ي بودند‪ .‬منتها اس��م‬ ‫مترمجني هيچ وقت مني​آمد‪.‬‬ ‫بل��ي‪ ،‬ش��وروي خودش کش��ور‬ ‫بزرگ��ي بود و موسس��ه ترمجه به مهه‬ ‫زبان​ها داشت‪ ،‬از مجله زبان فارسي و‬ ‫ايران چون به حلاظ سياس��ي با امريکا‬ ‫نزديک بود‪ .‬ش��وروي تالش بسياري‬ ‫داش��ت که نفوذ فرهنگي امريکا را کم‬ ‫کن��د و براي اين باي��د آثار خويش را‬ ‫منتشر مي​کرد‪.‬‬ ‫منته��ا در زمان مجه��وري داود‬ ‫خان‪ ،‬رابطه دولت افغانس��تان ظاهرا‬ ‫با ايران خيلي به حلاظ فرهنگي خوب‬ ‫نبوده و با ش��وروي هم رابطه پر افت‬ ‫و خيزي بوده‪ ،‬اين شکل رابطه به اين‬ ‫دادوستد فرهنگي ضربه مني​زد؟‬ ‫نوش��ته​هاي اديب خيلي مش��کل‬ ‫نداش��تند و نوش��ته​هاي سياسي طبعا‪.‬‬ ‫خود ش��وروي​ها آن را مني​کردند چرا‬ ‫ک��ه کش��ورهاي غري منس��لک را مني​‬ ‫خواست سند براي تعرض غرب بدهد‪.‬‬ ‫در افغانس��تان اما غري از اين​ها جمالت‬ ‫س��خن و هت��ران مص��ور و ب��ه عالوه‬ ‫داستان​هاي منتش��ره مي​آمد‪ .‬و در آن‬ ‫وقت بني روش��نفکرها يک رقابت بود‬ ‫که کي بيش��تر کتاب مي​خواند‪ .‬در پل‬ ‫باغ عمومي کابل‪ ،‬کتاب فروش��ي​هاي‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪31‬‬ ‫ويژه​نامه‬


‫افغانستان و عراق‪ ​،‬دو مدل متفاوت دولت​سازي امريکا‬ ‫نوشته‪ ​:‬فوکوياما​‪ ،‬برگردان‪ :‬سيمرغ ‪ /‬قسمت دوم‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪30‬‬ ‫انديشه‬

‫مش��کل ب��زرگ ديگ��ر در م��ورد‬ ‫دخيل ب��ودن بيش​تر‪ ،‬موض��وع مالکليت‬ ‫بود‪ .‬کارمن��دان انکش��ايف درک کردند که‬ ‫بدون مالکيت حمل��ي‪ ​،‬هنادها مني​توانند در‬ ‫بلندمدت کارايي داش��ته باشند‪ .‬مدل سي‬ ‫پي اي صرحيًا​ بازگشت مالکيت حکومت‬ ‫عراق براي خ��ود عراقي​​​ه��ا را به تاخري‬ ‫انداخ��ت‪ .‬هرچند اين فرضي��ه به صورت‬ ‫س��ريع بعد از جنگ غريعملي به نظر مي​‬ ‫رس��يد‪ ،‬ويل بادرنظرداشت غيابت ظاهري‬ ‫بازي​گران حمل��ي قابل اعتم��اد‪ ،‬مقامات‬ ‫مربوط بايد درياف��ت اين بازي​گران را از‬ ‫قبل در صدر اولويت​ه��اي خود قرار مي​‬ ‫دادند‪.‬‬ ‫بازگش��ت حاکمي��ت ب��ه ع��راق‪ ​،‬از‬ ‫مهپاش��ي س��ي پ��ي اي و تعوي��ض آن با‬ ‫يک س��فارت منظم (ولو اينکه بزرگ​ترين‬ ‫س��فارت امريکا در جهان هم اگر مي​بود)‬ ‫ک��ه در ابتدا حتت رهربي جان نيگروپونت‬ ‫س��فري امريکا صورت گرفت يک اعتراف‬ ‫آرام اداره بوش بود و اش��تباهات عظيمي‬ ‫را در مرحل��ه خنس��ت اعمارجم��دد عراق‬ ‫مرتکب گرديده بود‪ .‬نيگروپونت که نسبت‬ ‫به س��فري برومري سوابق پايني​تر داشت در‬ ‫عقب صحنه ب��ا مقامات عراق کار مي​منود‬ ‫تا اداره موقت خنس��ت وزير اياد علوي را‬ ‫جل��و برده و به ص��ورت آرام تالش​ها در‬ ‫قب��ال تدوير اول انتخابات را به تاريخ ‪30‬‬ ‫جنوري ‪ 2005‬مهاهنگ سازد‪.‬‬ ‫اين انتخابات با اش��تراک وسيع راي‬ ‫دهندگان در س��احات ش��يعه و کرد نشني‬ ‫عراق به صورت آش��کارا موفقيت پاليسي‬ ‫امريکاي��ي بود‪ .‬در حاليک��ه تعداد زيادي‬ ‫از س�ني​ها براي راي دادن خيلي يب​ميل و‬ ‫مرعوب بودند‪ ​،‬دو حمل بزرگ کشور براي‬ ‫اولني بار توانستند رهربان مشروع خود را‬ ‫که مي​توانس��تند بعدًا يک پروسه طويل و‬ ‫با مشقت قانون اساسي و مذاکره تشريک‬ ‫قدرت را آغ��از کنند انتخ��اب کنند‪ .‬ويل‬ ‫ديده ش��ود که آيا سين​ها مي​توانند دوباره‬

‫در پروس��ه سياسي اغوا شوند و آيا کُردها‬ ‫و شيعه​ها مي توانند اختالفات خويش را‬ ‫با توجه به ماهيت فدراليسمي که در عراق‬ ‫يا دع��واي مالکييت ک��ه در جاهايي مانند‬ ‫کرکوک موجود اس��ت کنار بگذارند‪ .‬ويل‬ ‫حداقل روند يک آغاز اجنام شده است‪.‬‬ ‫از اين��رو اي��االت متح��ده از موقف‬ ‫دخيل​ب��ودن ج��دي خود به ي��ک موقف‬ ‫خفيف تغيري جهت داد‪ ،‬گويا مي​خواس��ت‬ ‫نش��ان دهد که از اش��تباهات گذشته خود‬ ‫درس گرفته اس��ت‪ .‬بايد ديده شود که آيا‬ ‫اين اصالحات از وسط مي​تواند به صورت‬ ‫کايف واش��نگنت را از حاليت جنات دهد که‬ ‫در خنست به غلط حماسبه کرده بود‪ .‬امريکا‬ ‫يک س��ال از آغاز اش��غال را از دست داد‬ ‫چ��ون س��اختارهاي دوليت ع��راق از هم‬ ‫پاش��يده بودند يا به صورت عمدي خرد و‬ ‫ريز ش��دند (به گونه مثال فروپاشي ارتش‬ ‫عراق)‪ .‬اين س��ال از دست رفته زماين بود‬ ‫که نريوهاي شورش��ي‪ ​،‬سين​هاي قوم​گرا و‬ ‫تروريست​هاي خارجي توانستند منسجم‬ ‫شوند و جنگ​هاي تباه​گر چريکي راعليه‬ ‫حکومت جديد عراقي آغاز کنند‪.‬‬ ‫در دراز م��دت‪ ​،‬چالش​ه��اي دولت​‬ ‫س��ازي براي امريکا ي��ک تعهد زمان​گري‬ ‫اس��ت‪ .‬اياالت متح��ده در رابطه به تالش​‬ ‫هاي دولت سازي​اش مهيش با فشارها از‬ ‫ناحيه خودش مواجه بوده است‪ ​:‬کانگراس‬ ‫و مردم با طغيان فعاليت​هاي امريکا بعد از‬ ‫حبران ديگر عالقه نداش��تند و پيوس��ته در‬ ‫تالش بودند تا س��طح تلف��ات و مصارف‬ ‫کش��ور کاهش يابد‪ .‬خط��ر اعالم پريوزي‬ ‫نارس در عراق بدون ش��ک موجود است‪​:‬‬ ‫نکات داخلي سياس��ي به صراحت نش��ان‬ ‫مي​دهد که حکومت انتخاب شده عراق در‬ ‫برابر حضور درازمدت امريکا ديد دوگانه‬ ‫دارد‪ .‬ويل کار دولت سازي که يک پروسه‬ ‫درازمدت است‪ ​،‬حال تازه آغاز شده است‬ ‫ک��ه هتيه قانون اساس��ي جديد صرف يک‬ ‫خبش کوچک آنرا تشکيل مي​دهد‪.‬‬ ‫چشم انداز دراز مدت براي افغانستان‬ ‫روش��ن​تر به نظر مي​رس��د‪ .‬اي��ن تا جايي‬ ‫ناشي از موضوع دخيل بودن خفيف امريکا‬ ‫که در خنست اختاذ ش��ده بود مي​باشد‪ ،‬که‬ ‫عالوه بر اعطاي بيش​ت��ر صالحيت براي‬

‫حکومت افغانس��تان باعث کاهش مصرف‬ ‫منابع ماليه دهندگان نيز ش��ده است که از‬ ‫اينرو‪ ​،‬از نظر سياس��ي هم براي دراز مدت‬ ‫کارايي دارد‪ .‬مردم افغانس��تان طي بيش​تر‬ ‫از يک نسل گذشته عني رجني را که آملان​‬ ‫ها و جاپاين​ها​ بع��د از ختم جنگ جهاين‬ ‫دوم متقبل شده بودند حتمل منودند​‪ ،‬و مهني‬ ‫خستگي​ش��ان يک عقب صحنه مساعد را‬ ‫براي تاسيس بطي يک نظم سياسي جديد‬ ‫بوجود آورد‪.‬‬ ‫افغانس��تان و ع��راق تنه��ا گوش��ه​‬ ‫کوچکي از مش��کالت بزرگي است که من‬ ‫تالش داش��تم در رابطه به دولت س��ازي‬ ‫ب��ه حبث بگريم‪ .‬مش��کاليت را ک��ه امريکا‬ ‫و ش��رکايش در افغانس��تان و عراق جتربه‬ ‫منودن��د‪ ،‬در آن موض��وع اعم��ار جمدد کم​‬ ‫ترين از مش��کالت بوده که داراي راه حل​‬ ‫هاي روشن نيز مي​باشد‪ .‬مشکل در مورد‬ ‫دولت​هاي ضعيف نس��بت ب��ه دولت​هاي‬ ‫ن��اکام که داراي حکوم��ت​داري ضعيف و‬ ‫موان��ع جدي سياس��ي در برابر اصالحات‬ ‫و رش��د اقتصادي اند متفاوت مي​باش��د‪.‬‬ ‫در اين موارد موض��وع عبارت از ارتباط‬ ‫ميان مقامات بريوين اش��غال و دولت پس‬ ‫از جنگ مني​باش��د بلکه مساله ميان دولت‬ ‫حاک��م و جامعه جهاين اس��ت که توس��ط‬ ‫س��ازمان​هاي متويل​کننده دو جانبه يا چند​‬ ‫جانبه يا توس��ط سازمان​هاي غريدوليت يا‬ ‫ان جي او منايندگي مي​ش��وند‪ .‬اينجاست‬ ‫که موضوع رش��د اصالحات هنادها جدي‬ ‫مي​ش��ود‪ .‬تا حال مطالب زيادي در مورد‬ ‫حمدوديت​هاي شروط تقاضا براي اصالح‬ ‫هنادها و اينکه چگونه کمک​​ها خود باعث‬ ‫تضعيف رش��د اين هناد​ها مي​ش��وند هتيه‬ ‫شده است‪ .‬بسياري از مشکالت در جانب‬ ‫هناد​ه��اي متويل کننده نيز مي باش��د چون‬ ‫اين هنادها توقع بازدهي کمک​هاي ش��ان‬ ‫را در کوتاه مدت دارند تااينکه باشکیبایی‬ ‫منتظر باش��ند که اي��ن هنادها در بلندمدت‬ ‫روي پاي خود ايس��تاد شوند‪ .‬تالش براي‬ ‫تغيري اين انگيزه​ها و پيش��نهاد روش​هاي‬ ‫اصالحي هناد (مثال حبث حاکميت شريک‬ ‫ش��ده)​ يک خبش مهم پژوه��ش جديد را‬ ‫پريامون مش��کالت انکشاف سياسي خلق‬ ‫مي​کند‪.‬‬


‫ج��والي ‪ 1998‬بدون ش��ک گر ​م‬ ‫ترين م��اه تاريخ جهان‪ ،‬و س��ال ‪ 98‬به‬ ‫ط��ور کل گرم​ترين س��ال​ها بود‪ .‬امواج ‬ ‫گرما‪ ،‬ويراين بسياري را در نيم​کره مشايل‬ ‫زمني به وجود آورد‪ .‬در ايالت اسراييل‪،‬‬ ‫براي مثال دماي هوا تقريبا به ‪ 46‬درجه‬ ‫سانيت گراد افزايش يافت و در عني حال‬ ‫مص��رف آب نيز چه��ل در صد افزايش‬ ‫داش��ت‪ .‬تگزاس در اي��االت متحده‪ ،‬نيز‬ ‫دماي��ي کم​تر از اين را جتربه نکرد‪ .‬براي‬ ‫هشت ماه خنس��ت هرماه ريکارد گرمي‬ ‫ماه قب��ل را مي​شکس��ت و چندماه بعد‬ ‫مهان​طوري که در بعض��ي مناطق گرما‬ ‫طاقت​فرس��ايي مي​کرد‪ ،‬بعض��ي مناطق‬ ‫براي خنس��تني بار در خلقت​شان بارش‬ ‫برف را ملس مي​کردند‪.‬‬ ‫آي��ا جابه​جايي دمايي از اينس��ان‬ ‫نتيجه دخالت​هاي آدمي در آب و هواي‬ ‫جهان بوده اس��ت؟ مني​شود مطمني بود‪،‬‬ ‫اما مني​توان امکان چنني چيزي را منکر‬ ‫شد‪ ،‬و به اين مي​توان افزايش مشار آتش​‬ ‫فش��ان​ها و طوفان​ها وگردبادها و زلزله​‬ ‫هايي را اضافه کرد‪ ،‬که در سال​هاي اخري‬ ‫اتفاق افتاده​اند‪ .‬در نتيجه توس��عه صنعيت‬ ‫جه��ان‪ ،‬ممکن اس��ت آب و هواي جهان‬ ‫از ما آس��يب ديده باشد و در کنارش به‬ ‫سکونت​گامهان در خاک صدمه شديدي‬ ‫وارد کرده باش��يم‪ .‬و البته که ما مني​دانيم‬ ‫ديگ��ر چ��ه صدم��ايت در راهن��د و چه‬ ‫خطرايت را در​ناصيه با خود دارند‪.‬‬ ‫ما مي​تواني��م حس اين موضوعات‬ ‫را ب��ا اين بي��ان ابراز کنيم ک��ه مهه اينها‬ ‫آميخت��ه به خماط��ره اند‪ .‬م��ن اميدوارم‬ ‫متقاعدتان کنم که اين مفهوم ساده مهر از‬ ‫سر بسياري از خصايص بنيادي دنيايي‬ ‫که در آن زندگي مي​کنيم بر مي​دارد‪.‬‬ ‫در نگاه خنس��ت‪ ،‬مفهوم ريس��ک‪،‬‬ ‫ش��ايد خيلي ربط خمصوصي به زمان ما‬ ‫نسبت به روزگاران گذشته‪ ،‬نداشته باشد‪.‬‬ ‫و به جز اين‪ ،‬آيا مهواره بين آدم با س��هم‬ ‫مقدور خويش از خماطرات‪ ،‬مواجه نبوده‬ ‫است‪ .‬زندگي براي اکثريت اروپايي​هاي‬ ‫ميان س��ال‪ ،‬کثيف و خشن و کوتاه بوده‬ ‫است چنان​که براي بسياري از مردم فقري‬ ‫دنيا امروزه است‪.‬‬ ‫ام��ا اينجا م��ا به ط��رف چيزي به‬ ‫راس�تي جذاب پيش م��ي​رومي‪ .‬جدا از‬ ‫بعض��ي مضام�ين حاش��يه​اي‪ ،‬در قرون‬ ‫وس��طي اصال ريس��ک مفهوم نداش��ته‬

‫جهاني شدن‬ ‫قسمت ششم‬

‫آنتوني گيدنز‪ /‬برگردان‪ ​:‬سيمرغ‬

‫اس��ت‪ .‬يا تاجايي که م��ن در يافته​ام در‬ ‫بسياري از سنت​هاي فرهنگي ديگر نيز‬ ‫چنني بوده است‪ .‬موضوع ريسک به نظر‬ ‫مي​رس��د از قرون ش��انزده و هفده جان‬ ‫گرفته باش��د‪ ،‬از وقيت که کاش��فان غريب‬ ‫سفر دريايي​ش��ان را به چهارسوي دنيا‬ ‫ش��روع کردند‪ .‬کلمه ريسک به نظر مي​‬ ‫رسد که به زبان انگليسي از طريق زبان‬ ‫اس��پانيايي يا پرتگايل وارد شده باشد‪،‬‬ ‫و قب�لا از آن دريان��وردي در آب​هاي‬ ‫ناش��ناخته مراد مي​شد‪.‬اصالتا گويا براي‬ ‫جهت يايب فضا مورد استفاده بوده است‪.‬‬ ‫بعدها‪ ،‬وابسته به شرايط زماين‪ ،‬در بانک​‬ ‫داري و س��رمايه​گذاري کاربرد يافت که‬ ‫حماسبات نتايج احتمايل در تصميم​گريي​‬ ‫هاي سرمايه گذاري براي وام دهندگان‬ ‫و وام​گريندگان را اعاده کند‪ .‬و به تدريج‬ ‫چنان فراگري ش��د که براي ارجاع‪ ،‬دايره‬ ‫وسيعي از شرايط غريقطعي را احتوا مي​‬ ‫کرد‪.‬‬ ‫باي��د خاطر نش��ان کنم ک��ه مفهوم‬ ‫ريس��ک از مفهوم​هاي ع��دم قطعيت و‬ ‫احتمال جدانش��دين است‪ .‬هيچ کس مني​‬ ‫تواند بگويد ک��ه درجايي که نتيجه صد‬ ‫در صد معلوم اس��ت ريس��ک نيز وجود‬ ‫دارد‪.‬‬ ‫يک فکاهي قدميي است که اين نکته‬ ‫را روش��ن​تر مي​کند‪ ،‬مي​گويند مردي از‬ ‫بام يکي از آمسان خراش​هاي صد طبقه​‬ ‫اي خ��ودش را پرت مي​کند‪ ،‬مهانطوري‬ ‫که او دارد يکي يکي از کنار هرطبقه مي​‬ ‫گذرد‪ ،‬س��اکنني داخل طبقات مي​شنوند‬ ‫ک��ه مي​گويد ت��ا هنوز خوب اس��ت‪ ،‬تا‬ ‫هنوز خوب است‪ ،‬تا هنوز خوب است‪.‬‬ ‫او طوري وامنود مي​کن��د که گويي دارد‬

‫ريسک را حماس��به مي​کند‪ ،‬اما نتيجه در‬ ‫واقعيت معني مي​شود‪.‬‬ ‫فرهنگ​هاي س��نيت‪ ،‬مفهومي به نام‬ ‫ريسک ندارند چراکه آهنا به آن احتياج‬ ‫ندارند‪ .‬ريس��ک يا خطر يا خماطره يکي‬ ‫نيست‪ .‬ريس��ک به خماطرايت اطالق مي​‬ ‫ش��ود که به ش��کلي جدي در نسبت با‬ ‫احتم��االت آين��ده ارزيايب مي​ش��ود‪ .‬و‬ ‫اين در جامعه​اي کاربرد وس��يع پيدا مي​‬ ‫کند ک��ه آينده​نگر اس��ت و آينده در آن‬ ‫قلمرو پرهبايي اس��ت که بايد تسخري يا‬ ‫فتح ش��ود‪ .‬ريسک با جامعه​اي دست به‬ ‫گريبان است که از گذشته​اش سعي دارد‬ ‫بکند تا خصايل بني��ادي جامعه صنعيت‬ ‫مدرن را جاي​گزين کند‪.‬‬ ‫مهه فرهنگ​هاي بزرگ پيش�ين‪ ،‬به‬ ‫مشول متدن​ه��اي ابتدايي جهان مثل روم‬ ‫يا چني س��نيت‪ ،‬پيش از مهه در گذش��ته‬ ‫زيسته اند‪ .‬آهنا تفکرايت چون سرنوشت‬ ‫و خبت و خواس��ت خداي��ان را با خود‬ ‫داشتند که ما امروزه مهه را زير جمموعه‬ ‫ريسک به حساب مي​آورمي‪ .‬در فرهنگ​‬ ‫هاي سنيت‪ ،‬وقيت کس��ي دچار حادثه يا‬ ‫ساحنه​اي يا منتعيت حتا مي​شد‪ ،‬مهه اينها‬ ‫به توجه اقب��ال و ارواح نيک و خدايان‬ ‫رب��ط داده مي​ش��د‪ .‬بعض��ي فرهنگ​ها‪،‬‬ ‫کال حب��ث اتفاقات شانس��ي را انکار مي​‬ ‫کرده​اند‪ .‬مثال آزند ي��ک قبيله افريقايي‬ ‫اس��ت که ب��ه ب��اور آهنا وق�تي بدخبيت‬ ‫عارض کسي مي​شود بدون شک نتيجه‬ ‫جادوگري است و اگر يکي مريض شود‬ ‫براي مثال‪ ،‬اين را ب��ه خاطرمي​دانند که‬ ‫حتما دمشين برعليه او از جادوي س��ياه‬ ‫سود جسته است‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪29‬‬ ‫انديشه‬


‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪28‬‬ ‫هنر‬

‫به مناس��ب جش��ن هفت��اد و پنج‬ ‫سالگي اس��تاد جماور امحد زيار که به‬ ‫مهت دلس��وزان فرهنگ‪ ،‬آقايان کرمي‬ ‫ش�يرين‪ ،‬فقري ميوند و افضل تکور در‬ ‫لندن برگزار شد‬ ‫خنس��تني ب��ار ن��ام اس��تاد جماور‬ ‫امحدزيار را در جمله شعر چاپ هتران‬ ‫دي��دم‪ ،‬با ش��عري از ايش��ان به ترمجه‬ ‫زيب��اي مرحوم قه��ار عاصي‪ .‬از مهان‬ ‫وقت‪ ،‬شيفته ديدار وي شدم‪ .‬چنانکه از‬ ‫مهان وقت پري حممد کاروان و اس��حق‬ ‫ننگيال را شناختم‪ .‬ننگيال را خيلي دير‬ ‫نش��د‪ ،‬قبل از سفر فرجامينش در کابل‬ ‫ديدم‪ ،‬زير بارش لطيف کلماتش جهامن‬ ‫را نو کردم‪ .‬دريغا مردي چنان که بايد‬ ‫زود مي​رفت‪ .‬اس��تاد زيار را هم​چنان‬ ‫در نوش��ته​ها و اخبار و اقوال ديگران‬ ‫کماکان جستجو مي​کردم‪ .‬مردي با فضل​‬ ‫هاي بسيار‪ .‬اولني کسي که زبانشناسي‬ ‫تازه را باهم وطنانش قس��مت مي​کرد‬ ‫و اولني کس��ي که وارد سرچشمه​هاي‬ ‫روح و روان مردم س��رزمينش مي​شد‪.‬‬ ‫زب��ان خانه حقيقت ب��ود به گفته هاي‬ ‫دگ��ر و اين خانه س��ال​ها در و کلکني‬ ‫بس��ته‪ ،‬چ��ون خانه مت��روک ارواح و‬ ‫اش��باح با ما نفس مي​کشيد‪ .‬اولني بار‬ ‫ب��ا او بود که پ��رده از جعل دوگانگي‬ ‫و در اص��ل يگانگي فارس��ي و دري‬ ‫برداش��تم‪ .‬با او بود که تابوي اس��تفاده‬ ‫از کلم��ات ممنوع زبان مادري را که به‬ ‫نام مهس��ايه​ها مهر شده بود شکستم و‬ ‫ب��ا او بود ک��ه از وزن​هاي غريهجايي‬ ‫شعر فارسي نش��انه يافتم‪ .‬کسي که به‬ ‫تنهايي خود فرهنگس��تان گرداين بود‬ ‫که وطن��ش را چون گلدان بنفش��ه​اي‬ ‫از ش��هري به ش��هري و از کشوري به‬ ‫کشوري مي​گرداند‪ .‬اويي که با خامنش‪،‬‬ ‫قريه به قريه صحرا به صحرا براي نظم‬ ‫و نسق خبش��يدن به زبان و يافنت پنج‬ ‫هلج��ه متفاوت پش��تو و تاثريات زبان‬ ‫فارس��ي و اردو ب��ر آن و بع��د حتقيق‬ ‫تاريخ پشتون​ها از منظر زبان​شناسي و‬ ‫سري حتول زبان که خود کاري ماندگار‬ ‫است‪ .‬تنها کس��ي که به سرچشمه​هاي‬ ‫روي��ا و هزارخان��ه جادوي��ي متروک‬ ‫انديش��يدن راه يافت��ه ب��ود و م��ن در‬ ‫جس��تجوي او بودم ک��ه از او جواب‬

‫و بيچاره جهاني​که در آن شعر نباشد‬ ‫رضا محمدي‬

‫آهنمه سوال را بپرس��م‪ .‬دانشمندي که‬ ‫فکر مي​کن��م در کيفيت کار جايگاهي‬ ‫جاودانه و يگانه دارد و دانشمند خود‬ ‫پيداس��ت که س��رمايه​اي جهاين است‪.‬‬ ‫فالن شاه و هبمدان سلطان و قومندان‬ ‫نيست که ابلهان بسياري بپرستندش و‬ ‫اين از خصوصيات ش��گفت هر جامعه‬ ‫پس مانده ايست که در آن دزدان امام‬ ‫زاده اند‪.‬‬ ‫آث��ار و اف��کار اس��تاد زيار خود‬ ‫رش��ته درس��ي جداگانه ايس��ت‪ ،‬دل​‬ ‫مش��غويل​ها و نگراين​ها و عش��ق​ها و‬ ‫شيوه کار او و مهه اين​ها پرده دار شعر‬ ‫اوس��ت‪ .‬کس��ي گفته بود شعر کم​ترين‬ ‫فضل اوست و به راس�تي بد گفته بود‬ ‫چرا که ش��عر افضل فضل​هاي بس��يار‬ ‫اوست که آورنده زبان نو در شعر بوده‬ ‫است و اگر مهه حتقيقات از اهل فضل‬ ‫است‪ .‬شعر او ملکه قلب و جان جهاين‬ ‫است‪.‬‬ ‫ش��عر حافظ زبان نيست‪ ،‬حافظه‬ ‫زبان است‪ .‬شعر حافظ شعور انساين و‬ ‫انديش��ه زبان است‪ .‬زبان بدون انديشه‬ ‫مثل لباسي يا کااليي بدون انسان است‬ ‫و به اين خاطر است که شاعران به قوم‬ ‫و زبان و ملت خاصي متعلق نيس��تند‪.‬‬ ‫ش��اعران پيغمربان نور و منک و آيينه‬ ‫ان��د‪ .‬پيغمربان عش��ق و زيبايي‪ .‬وقيت‬ ‫مهه جهان را دروغ و جنگ و زش�تي‬ ‫ف��را مي​گريد چه چيزي جز ش��عر مي​‬ ‫تواند ما را جنات بدهد‪ .‬چه چيزي جز‬ ‫شعر مي​تواند ما را پناه بدهد‪ .‬شاعران‬ ‫حافظان روي��اي آدمي اند‪ .‬رويايي که‬ ‫خط سري آدمي را به جانب کمال نشان‬

‫مي​دهد و بيچاره جهاين که در آن شعر‬ ‫نباش��د‪ .‬زبان تنها حممل انديشه است‪.‬‬ ‫تنها حام��ل اين روياس��ت و البته که‬ ‫بدون شعر نيز زبان زنده خواهد بود‪.‬‬ ‫در مه�ين دامن��ه پام�ير بيش از‬ ‫هفده زب��ان زنده مي​تپ��د‪ .‬هفده زبان‬ ‫که عمر بس��ياري از آهنا از فارس��ي و‬ ‫پش��تو و انگليسي خيلي بيش​تر است‪.‬‬ ‫اکثر اينها نيز ش��عر ندارند اما زنده اند‬ ‫و البت��ه اين گن��ج و گنجينه يب​نظري و‬ ‫تارخي��ي افغانس��تان اس��ت‪ .‬گنجي که‬ ‫از نف��ت و گاز و س��نگ​هاي قيميت و‬ ‫فابريکه​هاي بزرگ‪ ،‬گران هباتر است‪.‬‬ ‫و افس��وس ما مليت که اينهمه گنج‪ ،‬با‬ ‫غفلت ش��اهان حکومت​هاي نادان در‬ ‫ميان ما هن��وز خاک مي​خورد‪ .‬به اين‬ ‫سلس��له وقيت زبا​ن​هاي زنده​تري مثل‬ ‫ازبکي‪ ،‬ترکمين‪ ،‬بلوچي‪ ،‬براهويي‪ ،‬پشه​‬ ‫اي‪ ،‬پش��تو و فارسي را اضافه کنيم آن‬ ‫وق��ت امهيت اين گنج چند چندان مي​‬ ‫ش��ود و از ميان مهه اينها‪ ،‬زبان پشتو‪،‬‬ ‫زبان ش��عر‪ ،‬زبان عش��ق‪ ،‬زبان محاسه‬ ‫خود در شاهواريس��ت ک��ه زبان ملي‬ ‫ماست‪ .‬نه به خاطر نفوذ و نفوس بيش​‬ ‫تر يا کم​تر‪ ،‬بلکه به خاطر ش��هرياراين‬ ‫که در آن روياي آدمي را پاس داش��ته‬ ‫اند‪ .‬ن��ه به خاطر نف��وس و نفوذ بيش​‬ ‫ت��ر بلکه به خاط��ر عبدالرمحن بابا‪ ،‬به‬ ‫خاطر خوشحال خان ختک‪ ،‬به خاطر‬ ‫محزه ش��ينواري‪ ،‬به خاطر اس��تاد گل‬ ‫پاچا الفت‪ ،‬به خاطر اس��حق ننگيال و‬ ‫ب��ه خاطر پوهاند دکتور اس��تاد جماور‬ ‫امحد زيار‪.‬‬


‫نگاهي به هنر ديروز و امروز «كريس باردن»‬ ‫آناتومي انساني و پيكرهاي ابرشهري‬ ‫عليرضا اميرحاجبي‬

‫ديگ��ر اين ش��هرها نيس��تند كه در‬ ‫آهنا زندگي مي‌كنيم بلكه ش��هرها در ما‬ ‫مي‌زيند‪ .‬گزاره‌اي ك��ه از مفهوم انتزاعي‬ ‫و شاعرانه خود را خارج كرده و تبديل‬ ‫ب��ه «حاد واقعي��ت» كتمان‌ناپذير ش��ده‬ ‫است‪ .‬ابرش��هرهاي «امروزي» به مهان‬ ‫اندازه ك��ه يك مدار كوچك رايانه‌اي مناد‬ ‫متدن «امروزي» است در حال گسترش‬ ‫فيزيك��ي و مفهومي خود هس��تند‪ .‬حال‬ ‫ديگ��ر آناتومي و پيكربندي ابرش��هرها‬ ‫با روان ش��دن ميليون‌ه��ا موتر و عبور‬ ‫ش��هروندان كه به مانند گلبول‌هاي سفيد‬ ‫و س��رخ از ش��رياين به ش��رياين ديگر‬ ‫مي‌ريزن��د‪ ،‬هويت‌ه��اي متكث��ري را به‬ ‫ابرش��هرها الص��اق مي‌كنند‪ .‬ابرش��هرها‬ ‫صرف��ا جايي ب��راي زندگي نيس��تند و‬ ‫نه‌تنها جايي براي متولد ش��دن و مردن‪.‬‬ ‫آهنا س��يال‌اند و در ذه��ن و ناخودآگاه‬ ‫ش��هروندان‪ ،‬مهاج��ران و گردش��گران‬ ‫جابه‌جا مي‌ش��وند‪ .‬موس��يقي ويژه خود‬ ‫را داراس��ت يك ابرش��هر‪ .‬اين موسيقي‬ ‫پاينده با فركانس‌هاي��ي باال و پايني كه‬ ‫گاه ش��نيده مي‌ش��ود و گاه از آن غافل‬ ‫مي‌شومي هويت صويت ابرشهر را تشكيل‬ ‫مي‌دهد‪.‬‬ ‫از دو هفت��ه پي��ش م��وزه هنرهاي‬ ‫لس‌آجنل��س (‪ )amcaL‬ميزبان جمموعه‬

‫عظي��م و خارق‌العاده‌اي از كريس باردن‬ ‫هنرمند امريكايي شده است‪ .‬جمموعه‌اي‬ ‫به نام متروپولينت مشاره دو‪ .‬ماكيت عظيم‬ ‫از يك ابرش��هر ب��ا متام��ي خصوصيات‬ ‫ظاه��ري‌اش بازمناي��ي ك��رده اس��ت‪.‬‬ ‫ابرش��هري كه اس��كليت ف��والدي آن را‬ ‫استوار نگهداشته است‪ .‬هزار و صد موتر‬ ‫كوچك در ‪ 81‬اتوبان اين ابرشهر رنگني‬ ‫مي‌پيماين��د‪ .‬متروپولينت ب��اردن در هر‬ ‫ساعت به شكلي تضميين مي‌تواند بيش‬ ‫از ص��د هزار خ��ودرو مينياتوري را در‬ ‫خود جاي داده و بدون ترافيك س��نگني‬ ‫به آهنا اجازه دهد به شرق‪ ،‬غرب‪ ،‬مشال‬ ‫و جنوب حركت كنند‪ .‬نريوي حمرك اين‬ ‫موترها مغناطيسي است‪ .‬نوارهاي باريك‬ ‫و فلزي بر س��طح اتوبان‌ها و خيابان‌ها‬ ‫انتقال‌دهن��ده انرژي به موترها هس��تند‪.‬‬ ‫تركيب‌بن��دي اين ماكت ب��زرگ پيچيده‬ ‫و درس��ت به مانند يك ابرش��هر هزار تو‬ ‫ش��كل گرفته؛ خيابان‌هاي متقاطع كه از‬ ‫ب��اال و پايني آمساخنراش‌ه��ا مي‌گذرند‪،‬‬ ‫اتوبان‌هاي��ي ك��ه چهار جه��ت اصلي و‬ ‫اقطار‪ ،‬آهنا را به يكديگر متصل مي‌كند‪.‬‬ ‫متروپولينت ب��اردن خماطب را به نگرش‬ ‫دوباره دعوت مي‌كند‪.‬‬ ‫ده��ه ‪ 07‬مي�لادي دوران ظه��ور‬ ‫تع��دادي از هنرمن��دان مفهوم��ي و‬

‫اجراي��ي بود كه ب��ه اش��كال خمتلف به‬ ‫بي��ان اعتراض��ات پرخاش��جويانه خود‬ ‫مي‌پرداختند‪ .‬از مارينا آبراموويچ گرفته‬ ‫ت��ا كريس باردن‪ ،‬ويت�� آكونچي و دنيس‬ ‫اوپنه��امي‪ .‬پرخاش��جويي و كنش‌ه��اي‬ ‫عص�بي اين گ��روه از هنرمندان مفهومي‬ ‫ريش��ه‌هاي اجتماعي و رواين بس��ياري‬ ‫داش��ت‪ .‬پرت كردن يك سيم برق روي‬ ‫زم�ين خياباين خيس ك��ه مردم در حال‬ ‫تردد هس��تند ي��ا مصلوب ك��ردن خود‬ ‫روي يك خودرو‌فولكس واگن كنش‌گر‬ ‫(‪ )remrofreP‬را فرات��ر از ح��وزه‬ ‫هنره��اي زيبا مي‌برد‪ .‬آيا تصوير كريس‬ ‫باردن كه خود را به صليب كشيده است‬ ‫مفهومي صرفا هن��ري و بازمنايانه دارد؟‬ ‫باردن در پروژه ترانس فيكس (‪)4791‬‬ ‫تنها ب��ه دنبال تقليد و عكس�برداري از‬ ‫نقاشي‌هاي رنسانس��ي مصلوب ساخنت‬ ‫مس��يح نبود بلكه فرات��ر از آن درصدد‬ ‫بود تا نفس و مفهوم قرباين ش��دن انسان‬ ‫در مس��لخ مدرنيته را با يك كنش ساده‬ ‫ب��ه منايش و جتربه گذارد‪ .‬هنر مفهومي‪-‬‬ ‫اجرايي دهه ‪ 07‬هنر قرباين شدن هنرمند‬ ‫براي ديگري ي��ا مهان خماطب بود كه با‬ ‫دهاين باز به رگ‌هاي گش��وده انسانيت‬ ‫مي‌نگريست‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪27‬‬ ‫هنر‬


‫ش��د و جایزه پولیت��زر را به نام خود رقم‬ ‫زد ‪ .‬او درنگاه وانعکاس به موقع کارخود‪،‬‬ ‫جای��زه ای را در فری��اد مظلومانه ی یک‬ ‫دختر برای افغانس��تان به ارمغان اورد ‪.‬در‬ ‫عکس که خریه شوید ترانه سخن میگوید‬ ‫ازحریت زبانش بند امده اس��ت با دس��تها‬ ‫فریاد م��ی زند که ای دنیا ن��گاه کنید این‬ ‫بار به چه کناهی کش��ته می شومی‪ .‬هرسو‬ ‫س��یل خون جاری اس��ت واین ب��ار نه با‬ ‫توپ تانگ که جوی خون با جلیقه انفجار‬ ‫انتحاریون راه افتاده است‪.‬‬ ‫با گذش��ت زمان نام و شکل جنگ‬ ‫دروطن تغری کرده اس��ت تاکتیک‪ ،‬ش��یوه‬ ‫و اهداف جنگ نیزهولناکترازگذشته جان‬ ‫انسان را می گرید ‪.‬عجیب است سرنوشت‬ ‫دو دخت��ر از مصیبت مردم افغانس��تان که‬ ‫با جهان س��خن می گوید هرکدام با نگاه‬ ‫خود تراژیدی سرگدش��ت خ��ود وتاریخ‬ ‫یک کشوررا باز خواین می کند‪.‬‬

‫نگاهی به عکاسی‬ ‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪26‬‬ ‫هنر‬

‫عکاس��ی وقیت که از دامن ش��اهان‬ ‫و م��ا ل��کان زر و زور ب�یرون ش��د و با‬ ‫کمک تکنولوژی هرروزمهگاین و مردمی‬ ‫ترگش��ت نگاه به عک��س و خاطره ای از‬ ‫عکس ه��م به مه��ان پیمان��ه تغیریعمیق‬ ‫تکنول��وژی درزندگی نیز رومن��ا گردید ‪.‬‬ ‫درنگاه کردن ازدریچه دوربنی در عرصه‬ ‫زندگی ‪ ،‬تاریخ مردم افغانس��تان و حیات‬ ‫اجتماعی فرهنگی سیاس��ی ودیگر زمینه‬ ‫ها اثر ژریف داشته است‪ .‬زماين که عکاسی‬ ‫در افغانستان از ژس��ت یاد گاری دربار‪،‬‬ ‫وزلف با نوان حرم سرا رهایی یافته است‬ ‫دوربنی و تصوی��ر در زندگی مردم جاری‬ ‫شدو از جاده ها‪ ،‬کوه پایه ها ‪ ،‬مغازه ها و‬ ‫مغاره ها زندگی عکس شد‪ ،‬سخن فروان‬ ‫است ‪ .‬ویل با حسرت باید گفت که روزی‬ ‫ک��ه کامره در بطن جامع��ه رونق یافت و‬ ‫با س��هولت های تکنیک دروطن مهگاین‬ ‫ش��د س��خن از جنگ ویراین کشور دارد‬ ‫‪.‬از آب��اداین‪ ،‬س��ازندگی ‪،‬طبیعت ‪،‬حیات‬ ‫وحش‪ ،‬اماکن باستاین اثرقابل مالحظه ای‬ ‫در تاریخ کش��ورعرضه نتوانس��ته و اندک‬ ‫دست داشته ها بربادرفته است‬

‫عکاس خربی یا فتوژورنالیسم وقیت‬ ‫آمد راوی عینیی رخ داد های کشورش��د‬ ‫وا قع��ات روزمره زندگ��ی ‪ ،‬تبعات جنگ‬ ‫را نش��انه رف��ت جاویدانه س��اخت ‪.‬زبان‬ ‫عکاسی مرزندارد نیاز مند ترمجان نیست‬ ‫مرز منی شناسد با جهان سخن می گوید‪.‬‬ ‫ی��ک عکس خوب ب��ا پی��ام میتواند پیام‬ ‫رسان رنج یک ملت درقاب خود باشد‪.‬‬

‫نگاه عکاس‬ ‫اما؛ فتوژورنالیس��م را‪ ،‬نگاه عکاس‬ ‫رقم م��ی زند نوع ن��گاه و زاوی��ه دید او‬ ‫است که به سوژه جان می دهد از پوکی و‬ ‫پوسیدگی جنات می دهد‪ .‬نکته ها و تاریخ‬ ‫زندگی را به حیات خلوت دل می آورد و‬ ‫به چشم دل ونگاه رستگاری سخن میگوید‬ ‫و حلظه های بربادی و ش��کوه هسیت یک‬ ‫ملت را با ذرات نور جاودانه می س��ازد‪.‬‬ ‫نگاه ع��کاس مردم دوس��ت تاریخ نگر‪،‬‬ ‫حقیقت بنی وقع گ��را‪ ،‬ازاد منش وعدالت‬ ‫خواه اس��ت ک��ه رخداد ه��ا را با هوش‬ ‫من��دی وامانت داری ش��کار می کند‪ ،‬و‬ ‫حت��والت را در قالب وقاب نور بدس��ت‬ ‫تاریخ می س��پارد‪ .‬از این دید زاویه است‬ ‫که عکس خربی مردم با عکس یا دگاری‬ ‫در بارها‪ ،‬ژس��ت های پلو‪ ،‬تفاوت فاحش‬ ‫و بنیاد ین دارد‪.‬‬ ‫‪ .‬آن ن��گاه اگاهان��ه و جاذب��ه‬ ‫عنصرتصویربود که مرا ازپنجره عکاسی به‬ ‫زندگ��ی به مبارزات م��ردم و فریاد حق‬ ‫گویی و عدالت خوهی تا پای جان برد وبه‬ ‫خواست ها ارزوهای حیایت یک مردم گره‬ ‫زد ودرهست و بود تاریخ عدالت خواهی‬ ‫مهر سر نوشت رقم خورد هرچه توان بود‬ ‫صحنه ه��ا را با اندک امکا ن��ات به امید‬ ‫فردا ب��ه حا فظه قاب تصویر می س��پردم‬ ‫وآبس�تن هر حت��ول را درجامعه به مهان‬ ‫سادگی و رخ یب پروایش به حافظه تاریخ‬ ‫و جعبه جادوی کامره می رساندم ‪ .‬بدان‬ ‫امید که درپس��ا فردای ی��ک جامعه گواه‬ ‫باشد وزندگی آنروز را یب واسطه بصورت‬ ‫عیین بیا ن کند‪.‬‬ ‫ام��ا آن دوران ایده ها وحلظه ها در‬ ‫جعبه سیاه رول نیگاتیف ما ه ها می ماند‬

‫و می ماند تا راهی برای چاپ فراهم شود‬ ‫‪ .‬آن��روز ها وقیت ک��ه صحنه را عکس می‬ ‫کردی دیگر معلوم نبود که چه خواهد شد‬ ‫‪ .‬زیرا درپایتخت کش��ور نه چاپ خانه ای‬ ‫ب��ود ونه برقی که به پای ظهور بنش��یین و‬ ‫حلظ��ه ها ی رویت عک��س را از نگاتیف‬ ‫متا ش��ا کین‪ ،‬رول فیلم برای چاپ دست‬ ‫بدست می گشت تا زمان که در خارج به‬ ‫چاپ می شد وبعد از چاپ دیگرصاحب‬ ‫وخالق عکس ونگاتیف ها نبودی که هیچ‬ ‫بلکه ش��اهد دس��ت بدس��ت خان ها ی‬ ‫رنگنی آن عکس ه��ا در ورای مرزها می‬ ‫ش��دی ‪.‬این بد ترین حلظه مرگ یک دید‬ ‫و ذوق و استعاد یک هنرمند مردم گراست‬ ‫در آن حلظ��ه ه��ا ی دش��وار سرنوش��ت‬ ‫سازویب پناهی و تنها یی تنها تصویر گریب‬ ‫باک و یب نام‪ ،‬یب نش��ان ویب موقف اس��ت‬ ‫که فقط نگاه به ف��ردا به زندگی مردم به‬ ‫تاری��خ دارد ک��ه مه��واره در صحنه می‬ ‫ماند و ب��رای ماندن وجاویدانگی وحریت‬ ‫فلش می زند ‪.‬‬ ‫امروز طالی ترین حلظه های عکاسی‬ ‫در جامعه است که عکاس باز تاب دست‬ ‫داش��ته نگاه قاب عک��س خویش را خود‬ ‫صاحب اس��ت و با اراده وخواس��ت خود‬ ‫ب��ه با زار ن��گاه ها وب��ا نگاههای خربی‬ ‫م��ی فرس��تد در وادی و می��دان رقابت ‪،‬‬ ‫قدرت خالقی��ت و عنصر ختنیک و رمزو‬ ‫راز تصویرکردن مبا رزه می کند به عکس‬ ‫وف��رم تصویر اثرماندگار جان می خبش��د‬ ‫‪ ،‬تکینک ها وختنیک ها دردید عکاس��ی‬ ‫مهم اس��ت اما تعنی کننده هنای یک عاس‬ ‫خوب نیس��ت ‪ .‬بلکه در عکس خوب آن‬ ‫نگاه واراده انس��این وحقیقت نگری به‬ ‫وقای��ع ورخ داد های جامع��ه ارزش مند‬ ‫است تکنیک رنگ ‪ ،‬طیف نور‪ ،‬هنر دید با‬ ‫پیام عکس ارزنده است حتسنی فرین ‪.‬‬ ‫جتربه من از عکاس��ی ودنیای تصویر‬ ‫متف��اوت اززندگ��ی عکاس��ی وعک��س‬ ‫امروزاست ‪ .‬بدان امید که نوع نگاه به فردا‪،‬‬ ‫اززاوی��ه نورو س��رور و لبخند به زندگی‬ ‫مردم باش��د ب��ه امید انروز که در کش��ور‬ ‫ارمغ��ان عکس؛ عکاس خ��وب ‪ ،‬صلح ‪،‬‬ ‫امینت‪ ،‬عدالت درجامعه ‪ ،‬س��عادت انسان‬ ‫وسالمت شهر وندان ارمغان اش باشد ‪.‬‬ ‫‪26.4.2012‬‬


‫پولیت��زر در خبش «عکاس��ی فیچر» را از‬ ‫آن خ��ود می‌کند‪ .‬وی یک بار پیش از این‬ ‫در سال ‪ ۲۰۱۰‬خباطر جمموعه عکسی‪ ،‬که‬ ‫بازگوکننده داستان نوجواین امریکایی که به‬ ‫ارتش امریکا‌پیوسته و در اوج خشونت‌ها‬ ‫و ناآرامی‌های عراق ب��ه مامورییت در آن‬ ‫کشور فرستاده شده بود‪ ،‬برنده مهنی جایزه‬ ‫معترب ش��ده بود‪ .‬س��ه عکاس خربگزاری‬ ‫آسوشیتدپرس به نام‌های دیوید گاتنفلدر‪،‬‬ ‫هن گوآن و رافايل و وبرهم به دلیل نشان‬ ‫دادن گوش��ه‌ای از زندگی روزانه مردم در‬ ‫کورياي‌ مشایل و فرانسیس اوور از روزنامه‬ ‫لس‌آجنلس تامیز خباطر جمموعه‌ای که درد‬ ‫و رن��ج خانواده‌هایی را به تصویر کش��یده‬ ‫بود که فرزندانشان مبتال به بیماری اوتیسم‬ ‫هس��تند‪ ،‬دیگر کاندیداهای دریافت جایزه‬ ‫در این خبش بودند‪.‬‬ ‫سال گذشته کارول گازی‪ ،‬نیکی کان‬ ‫و ریکی کاریویت‪ ،‬س��ه ع��کاس روزنامه‬

‫«واشنگنت‌پس��ت» مش��ترکا ب��ه خاط��ر‬ ‫پوش��ش تصوی��ری زلزل ‌ه ویرانگر س��ال‬ ‫‪ ۲۰۱۰‬هايی�تی جایزه‌ «عکاس��ی خربی»‬ ‫و باربارا دیویدس��ون‪ ،‬ع��کاس کانادایی‪،‬‬ ‫که ب��رای «لس‌آجنلس تامی��ز» کار می‌کند‬ ‫با ارايه گزارشی تصویری درباره‌ قربانیان‬ ‫خش��ونت‌های خیاباین و گانگس��تری در‬ ‫لس‌آجنلس و حومه‌ آن‪ ،‬جایزه «عکاس��ی‬ ‫فیچ��ر» پولیتزر ‪ ۲۰۱۱‬را از آن خود کرده‬ ‫بودند‪.‬‬ ‫جای��زه پولیتزر‪ ،‬جای��زه‌ای جهاین با‬ ‫مضمون روزنامه‌نگاری‪ ،‬ادبیات و موسیقی‬ ‫اس��ت که خبش روزنامه‌نگاری آن یکی از‬ ‫معترب‌ترین جوایز این حوزه است بطوریکه‬ ‫بسیاری آن را «اس��کار روزنامه‌نگاری»‬ ‫هم می‌خوانند‪ .‬این جایزه از س��ال ‪۱۹۱۷‬‬ ‫تاکنون هرسال زیر نظر دانشگاه کلمبیا در‬ ‫نیویورک به روزنامه‌نگاران‪ ،‬نویس��ندگان‪،‬‬ ‫ش��اعران و موس��یقی‌دانان اهدا می‌شود و‬

‫خباطر یادبود بنیان‌گذارش ژوزف پولیتزر‬ ‫(‪ ،)۱۸۴۷ -۱۹۱۱‬روزنامه‌نگار سر‌شناس‬ ‫جمارس��تاین‪ ،‬که در سده نوزدهم در امریکا‬ ‫به روزنامه‌نگاری اشتغال داشت و صاحب‬ ‫امتی��از چندی��ن روزنام��ه موفق ب��ود به‬ ‫ن��ام «پولیتزر» خوانده می‌ش��ود‪ .‬عکاس‬ ‫باس��ابقه‪ ،‬جهانگری رزمی تنها برند ‌ه ایراین‬ ‫جایزه‌ پولیتزر اس��ت که پس از ‪ ۲۷‬سال‪،‬‬ ‫در سال ‪ ۱۳۸۶‬جایزه خود را در دانشگاه‬ ‫کلمبی��ا دریافت من��ود‪ .‬او ب��رای جمموعه‬ ‫عکسی که در س��ال ‪ ۱۳۵۸‬برای روزنامه‌‬ ‫«اطالع��ات» گرفته بود برن��ده این جایزه‬ ‫ش��د ویل نامش به عنوان برنده با تاخریی‬ ‫زی��اد بطور رمسی در س��ال ‪ ۱۳۸۵‬اعالم‬ ‫ش��د و تا آن زمان برنده جایزه «عکاسی‬ ‫خربی» پولیتزر سال ‪ ۱۹۸۰‬نا‌شناس باقی‬ ‫مانده بود‪.‬‬

‫وقتی که “ ترانه” جهانی شد‬

‫نصراهلل پيک‪ -‬فينلند‬

‫آقاي پيک ‪ ،‬يکي از مش��هور ترين عکاس��ان افغانستان در دوره جهاد بوده اس��ت‪ .‬عکاسي که در دوران جنگ هاي‬ ‫داخلي ‪،‬دوربينش را با خونش و رگهاي جانش از س��نگري به س��نگري و از کوچه اي به کوچه اي براي ثبت حاالت خشم‬ ‫و هياهوي افغان ها و البته بشر با خود مي گرداند‪.‬نوشته اختصاصي او براي سيمرغ درباره عکاسي و امهيت عکس مسعود‬ ‫حسيين را با هم مي خوانيم‪(.‬سيمرغ)‬ ‫در تاریخ عکاس��ی خربی افغانستان‬ ‫دو دخت��ر من��اد خربدرجهان اس��ت‪ .‬یکی‬ ‫تران��ه اس��ت دیگری ش��ربت گل‪ ،‬ترانه‬ ‫دختری که در مراد خاین کابل درنزدیگی‬ ‫ارگ ریاست مجهوری بدست تروریستان‬ ‫به خون تر ش��د و ش��ربت گل در خیمه‬ ‫اردوگاه ومرزتورخم در فراق وطن خون‬ ‫گريس��ت در چادر آوارگی مناد یب خامناین‬ ‫م��ردم دردهه ای هش��تاد گردید‪ .‬ترانه در‬ ‫فضای روشن وآرام کابل و درروز عاشورا‬ ‫و گذر دموکراس��ی در ش��هر وکاشانه ای‬ ‫خود به خون ترش��د‪.‬و در تل اجس��اد یب‬ ‫نگاه ماند با پلک پر از خون گريس��ت وبا‬ ‫حلقوم پر از حس��رت فریاد ش��د که این‬ ‫اس��ت سرنوشت یک مردم و آزادی یک‬ ‫دختر یک مادر وی��ک کودک در قاموس‬ ‫انتحاریون ‪.‬‬

‫شربت گل‬

‫در عصر ارتش سرخ دختری با چادر‬ ‫س��رخ ک��ه در ارودوگاه آ وارگان نگاهی‬ ‫به دنیای کوداکان��ه اش دوخته بود آنروز‬ ‫“اس��تیومک کاری” در کد ر دوربنی اش‬ ‫“ش��ربت گل” را قاب کرد در رسانه ها‬ ‫انعکاس یافت‪ .‬او در فراسوی زندگی وعامل‬ ‫آوارگی نگاه ودید خربی شد بعد هر کسی‬ ‫از زاویه دید خود به آن نگاه خریه ش��دند‬ ‫واز خواس��ته های ازماندی‪ ،‬تا آرزوهای‬ ‫انسای برای رویا ی دخترافغاین قلم زدند‬ ‫ودر نگاه و چادر س��رخ او بازتاب قشون‬ ‫سرخ را در افغانس��تان خواندند‪ .‬عکاس‬ ‫از آن چهره ش��هرت جهاین یافت وس��ال‬ ‫ها در امتیاز آن عکس آسوده نام زیست‪.‬‬ ‫ش��ربت گل ب��ا جهاد‪ ،‬ازادی و اس��تقالل‬ ‫وطن در برگ ب��رگ روزنامه های غرب‬

‫دست بدست گش��ت و ترس از کمونیسم‬ ‫در جامعه آرام و زندگی متمدن غرب ‪ ،‬از‬ ‫چهره ی او ‪ ،‬باز خواین شد‪.‬‬ ‫ترانه در عصر تروریزم‬ ‫در عصرق��وای نات��و و دوران‬ ‫دموکراس��ی جنگ با تروریزم دختری با‬ ‫چادر سبزدردل سرک هسیت اش قلع قمع‬ ‫ش��د در نگاه معصومانه اش نا گهان خود‬ ‫را درمیان قتلگاه وتل اجس��اد یافت‪ .‬ترانه‬ ‫در پایتخت کش��ور ودرچن��د قدمی ارگ‬ ‫به سوک نشس��ت واز عمق فاجعه انساین‬ ‫در افغانتسان فریاد ش��د‪ .‬آن نگاه درقاب‬ ‫عک��س از قلب وطن درفراس��وی جهان‬ ‫راه یاف��ت پ��رده ا زعمق فا جع��ه تباهی‬ ‫یک ملت وفروپاش��ی ارزش��های انساین‬ ‫برداشت‪.‬‬ ‫ترانه تولید دوره ترور و انتحاراست‪.‬‬ ‫مسعود حس��یین با نگاهی به ترانه پرآوازه‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪25‬‬ ‫هنر‬


‫يک مسعود بين المللي‬

‫ ‬

‫کاوه بغدادچي‬

‫دانش��گاه کلمبیای نیویورک یک‌بار دیگر به س��نت هرس��اله میزبان مراسم اعالم اس��امی برندگان جایزه جهاین پولیتزر معروف به‬ ‫«اسکار رسانه‌ای» بود‪.‬‬ ‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪24‬‬ ‫هنر‬

‫امس��ال دو جایزه خبش «عکاس��ی»‬ ‫پولیت��زر نصی��ب عکاس��این از امریکا و‬ ‫افغانس��تان شد‪ .‬مسعود حس��یین‪ ،‬عکاس‬ ‫خربگ��زاری فرانس��ه در افغانس��تان‪ ،‬در‬ ‫خبش «عکاس��ی خربی» پولیتزر گرفت‬ ‫و کرگ واکر‪ ،‬ع��کاس امریکایی روزنامه‬ ‫دنورپس��ت‪ ،‬برای بار دوم برنده این جایزه‬ ‫در خبش «عکاسی فیچر» شد‪ .‬مدال ویژه‬ ‫پولیتزر و وجه نقد به ارزش ‪ ۱۰‬هزار دالر‬ ‫به عنوان جایزه به هریک از این عکاسان‬ ‫اهدا خواهد شد‪.‬‬ ‫مس��عود حس��یین‪ ،‬عکاس ‪ ۳۱‬ساله‬ ‫افغاین‪ ،‬خباطر عکس��ی که «ترانه اکربی»‬ ‫دختر خردس��ال اه��ل کاب��ل را در حال‬ ‫فریاد کش��یدن پس از انفجار مبیب مرگبار‬ ‫در جری��ان عزاداری ش��یعیان در پایتخت‬ ‫افغانس��تان نش��ان می‌دهد برن��ده جایزه‬ ‫پولیتزر در رش��ته‌ «عکاسی خربی» شده‬ ‫اس��ت‪ .‬ترانه اکربی در جریان این حادثه‪،‬‬ ‫ک��ه مرگبارترین محله‌ تروریس�تی طالبان‬ ‫ظرف سه سال گذشته در کابل بود‪ ۷ ،‬نفر‬ ‫از اعضای خان��واده‌ خود از مجله برادر ‪۷‬‬ ‫ساله‌اش را از دس��ت داد‪ .‬مسعود حسیین‬ ‫پی��ش از این خباط��ر مهنی اثر در رش��ته‬ ‫«خربهای ف��وری» برنده جایزه خنس��ت‬

‫‪ POYI‬و برن��ده جای��زه دوم خبش تک‬ ‫عک��س ورلدپرس فتوی ‪ ۲۰۱۲‬هم ش��ده‬ ‫ب��ود‪ .‬او خ��ود در جریان ای��ن حادثه از‬ ‫ناحیه دس��ت چپ زمخی شد و هنوز پس‬ ‫از گذشت چندین ماه از این انفجار دست‬ ‫او هببودی کامل پیدا نکرده است‪.‬‬ ‫مسعود حسیین‪ ،‬متولد سال ‪ ۱۹۸۱‬در‬ ‫کابل‪ ،‬در کودکی به مه��راه خانواده‌اش به‬ ‫ایران مهاجرت کرده و مدت‌ها ساکن ایران‬ ‫بوده و برای نش��ریات و رسانه‌های ایراین‬ ‫ه��م کار‌کرده اس��ت‪ .‬او در س��ال ‪۲۰۰۲‬‬ ‫به کشورش بازگش��ته و به بنیاد خرییه و‬ ‫آموزشی آیینه (حتت سرپرسیت رضا دقیت)‬ ‫پیوسته اس��ت‪ .‬وی از سال ‪ ۲۰۰۷‬تاکنون‬ ‫ب��ه عنوان عکاس خربگزاری فرانس��ه در‬ ‫افغانس��تان مشغول به کار اس��ت‪ .‬او که با‬ ‫بس��یاری از عکاسان خربی ایراین دوسیت‬ ‫نزدیک��ی دارد ب��ه گفت��ه‌ خ��ود مهمترین‬ ‫آم��وزگارش در فتوژورنالیس��م منوچهر‬ ‫دقیت‪ ،‬عکاس خربی سرش��ناس ایراین و‬ ‫برادر رضا دقیت‪ ،‬بوده است‪ .‬کارولنی کول‬ ‫و برای��ان ون‌دن�برگ عکاس��ان روزنامه‬ ‫لس‌اجنل��س تامیز ب��رای پوش��ش زلزله و‬ ‫س��ونامی مرگبار جاپان در سال گذشته و‬ ‫نیز عکاسان آژانس عکس گیت امیجز جان‬

‫مور‪ ،‬مک‌دیارمید و ع��کاس فقید کریس‬ ‫هن��درس ب��رای پوش��ش اخب��ار جریان‬ ‫موس��وم به هبار عریب دیگ��ر کاندیداهای‬ ‫این خبش بودند‪.‬‬ ‫کرگ واکر‪ ،‬عکاس باسابقه امریکایی‪،‬‬ ‫ه��م به دلیل اراي��ه دادن جمموعه‌ای به نام‬ ‫«به خانه خوش آمدی‪ :‬داس��تان اس��کات‬ ‫آس��تروم» برنده‌ جایزه‌ی پولیتزر در خبش‬ ‫«عکاسی فیچر» ش��د‪ .‬او در این جمموعه‬ ‫تصوی��ر ترحم‌برانگی��ز از تالش‌های یک‬ ‫کهنه‌سرباز امریکایی منفصل از خدمت را‪،‬‬ ‫که به تازگی از عراق بازگشته است‪ ،‬برای‬ ‫غلبه بر حبران‌های رواین و اس��ترس ناشی‬ ‫از درگریش��دن با جنگ و خش��ونت‌های‬ ‫روزان��ه در ع��راق به دس��ت داده اس��ت‪.‬‬ ‫به گفت��ه هی��ات داوران عکس‌های او به‬ ‫خماطبان کمک می‌کن��د تا به راحیت با این‬ ‫مس��اله که یکی از مش��کالت مهم جامعه‌‬ ‫امروز امریکاس��ت ارتباط برقرار مناید‪ .‬او‬ ‫چن��د ماه پیش برای مه�ین جمموعه برنده‌‬ ‫جایزه عکاس برتر س��ال ‪ ۲۰۱۱‬در خبش‬ ‫عکاس��ان روزنامه‌ها در مسابقه ‪POYI‬‬ ‫هم شده بود‪.‬‬ ‫گفتین ا‌س��ت این دومنی باری اس��ت‬ ‫که ای��ن فتوژورنالیس��ت امریکایی جایزه‬


‫عنوان خنس��تنی بانوی فعال در عرصه​‬ ‫های روش��نفکری افغانس��تان معروف‬ ‫اس��ت و در کنار ماگه رمحاین می​توان‬ ‫از رقیه ابوبکر نیز نام برد‪ .‬از وی یک‬ ‫داستان زیر عنوان «زمرد» در روزنامه‬ ‫اصالح به چاپ رسیده است‪.‬‬ ‫پس��ان​ترها‪ ،‬در اواخر دهه سی و‬ ‫آغاز دهه چهل خورش��یدی که آغاز‬ ‫داستان نویسی نو در افغانستان است‪،‬‬ ‫هی��چ بانویی در صحن��ه نقش ندارد و‬ ‫هم داس��تاین از این دوره به دس��ترس‬ ‫نیس��ت‪ .‬تا اینکه حتوالت سیاس��ی آن‬ ‫زمان‪ ،‬دوره جتربه دموکراسی‪ ،‬به میان‬ ‫آمدن رس��انه​های چاپی و ش��نیداری‬ ‫خصوص��ی‪ ،‬اجیاد اجنم��ن ادیب کابل و‬ ‫دادن آزادی نس�بی ب��رای زنان‪ ،‬منجر‬ ‫به این ش��دند تا بان��وان نیز در عرصه‬ ‫داستان​نویس��ی کار کنند‪ .‬از این میان‬ ‫می​ت��وان از بان��واین چون دنی��ا غبار‪،‬‬ ‫مالیل موس��ی و حمبوبه نام برد‪ .‬باآنکه‬ ‫نوش��ته​های این بانوان چن��دان مورد‬ ‫توجه قرار نگرفتن��د‪ ،‬ویل آغاز خویب‬ ‫برای کار داستان​نویس��ی برای بانوان‬ ‫این سرزمنی بود‪.‬‬ ‫م��دیت بعد‪ ،‬در دهه​های ‪ 50‬و ‪60‬‬ ‫خورش��یدی‪ ،‬وضعیت ادبیات داستاین‬ ‫بنی بان��وان تغیری خیلی زی��ادی کرد‪.‬‬ ‫پرییزی اجنمن​های ادیب در حوزه​های‬ ‫خمتل��ف فرهنگ��ی افغانس��تان‪ ،‬محایت‬ ‫دول��ت از این اجنمن​ه��ا‪ ،‬آزادی بیش​‬ ‫تر ب��رای حض��ور زن��ان در اجتماع‪،‬‬ ‫گس��ترش بیش​تر مطبوع��ات و آثار‬ ‫چاپی و امکان��ات دیگر‪ ،‬کمک خویب‬ ‫ب��رای رش��د داستان​نویس��ی در ب�ین ‬ ‫بانوان کردند و در ضمن‪ ،‬در این س��ال​‬ ‫ها نفوذ ادبیات فرانس��وی و روسی بر‬ ‫ادبیات افغانس��تان‪ ،‬به ویژه داس��تان‪،‬‬ ‫خیلی زیاد بود‪ .‬در این س��ال​ها ترمجه‬ ‫نیز نقش به​س��زایی در ساخنت جریان‬ ‫داستان​نویسی بنی بانوان داشت‪ .‬کتاب​‬ ‫های خمتلفی از زبان​های فرانس��وی و‬ ‫روسی ترمجه می​ش��دند و حتا مشاری‬ ‫از بانوان نویس��نده‪ ،‬خ��ود به این زبان​‬ ‫های خارجی دسترس��ی داشتند و می​‬ ‫توانستند از منابع دس��ت اول استفاده‬ ‫کنن��د‪ .‬س��پوژمی زری��اب ک��ه زب��ان‬ ‫فرانسوی را می​دانس��ت‪ ،‬یکی از آهنا‬

‫بود‪.‬‬ ‫س��پوژمی زریاب خنستنی بانویی‬ ‫بود که با چاپ خنستنی داستانش «سفر‬ ‫بری» نش��ان داد که نویسنده مستعدی‬ ‫اس��ت‪ .‬این بانو‪ ،‬از مهان ابتدا‪ ،‬نه تنها‬ ‫در میان بانوان داستان​نویس‪ ،‬بلکه در‬ ‫میان مهه نویس��ندگان افغانستان جای‬ ‫خ��ودش را باز ک��رد‪ .‬او از مهان ابتدا‬ ‫به ش��کل‪ ،‬زبان‪ ،‬درومنای��ه و تکنیک‬ ‫داستانش توجه داش��ت‪ .‬بانو زریاب‪،‬‬ ‫ش��خصیت​های داس��تان​هایش را از‬ ‫می��ان زنان انتخاب می​ک��رد و به گفته‬ ‫بعضی از پژوهش​گران داستان​نویسی‪،‬‬ ‫او ب��ا واردکردن احساس��ات زنانه در‬ ‫قالب داستان‪ ،‬حرکت جدیدی را برای‬ ‫ادبیات داستاین بانوان‪ ،‬پرییزی کرد‪ .‬از‬ ‫او سه اثر داستاین چاپ شده است‪ .‬در‬ ‫مه�ین دهه ‪ 50‬و ‪ 60‬ما بانوان دیگری‬ ‫چ��ون مرمی حمبوب‪ ،‬ش��ریفه ش��ریف‪،‬‬ ‫ف��روغ هب��رام کرمیی‪ ،‬پروی��ن پژواک‪،‬‬ ‫فوزیه رهگ��ذر و دیگراین دارمی که با‬ ‫وجود حمدودیت​های فراوان اجتماعی‬ ‫و خانوادگی‪ ،‬به نوش�تن داستان روی‬ ‫آورده بودند‪ .‬اگر خبواهیم روی جریان‬ ‫داستان​نویس��ی در ای��ن دو دهه مترکز‬ ‫کنیم‪ ،‬این دوره را یک دوره درخشان‬ ‫ادبیات داس��تاین بانوان می​یابیم‪ .‬چون‬ ‫حداق��ل ما س��پوژمی زری��اب‪ ،‬مرمی‬ ‫حمب��وب و پروین پژواک را دارمی‪ .‬ویل‬

‫در ای��ن دوره م��ا از ادبیات داس��تاین‬ ‫بانوان‪ ،‬آثار خیلی ضعيفی نیز داشته​امی‬ ‫که حتا بعضی از آهنا خایل از هرگونه‬ ‫عناصر داستاین بوده​اند‪ .‬از این دو دهه‬ ���ما کتاب​های خوب داس��تاین از بانوان‬ ‫نیز دارمی‪« .‬شرنگ​ش��رنگ زنگ​ها»‪،‬‬ ‫«دش��ت قابیل» و رمان «در کشوری‬ ‫دیگر» از سپوژمی زریاب و «درخت​‬ ‫های کارت��وس گل می​کنند» و «خانه‬ ‫دلگری» از مرمی حمب��وب‪ ،‬از مجله آثار‬ ‫نوشته شده در این دو دهه​اند‪.‬‬ ‫پسان​ترها‪ ،‬در دهه هفتاد‪ ،‬پس از‬ ‫پریوزی انقالب اسالمی‪ ،‬تشدید جنگ​‬ ‫های داخلی و حضور گروه سیاس��ی‬ ‫جدیدی به نام طالبان‪ ،‬ادبیات داستاین‬ ‫بانوان شدیدًا آسیب دید و مهاجر شد‪.‬‬ ‫اوضاع حاکم سیاس��ی و اجتماعی در‬ ‫داخل کشور‪ ،‬ساحه کارهای فرهنگی‬ ‫را برای زنان تنگ​تر ساخت‪ .‬در مهنی‬ ‫سال​ها‪ ،‬بس��یاری از مردم به مهاجرت‬ ‫به بریون از کش��ور‪ ،‬خمصوصًا ایران و‬ ‫پاکستان‪ ،‬پرداختند‪ .‬این مهاجرت​ها‪ ،‬به‬ ‫ویژه در کشور ایران‪ ،‬به تولد جریانات‬ ‫ادیب خیلی قوی مهاجرت منتج شدند‪.‬‬ ‫اگر ما خبواهیم دوره ادبیات داس��تاین‬ ‫را در دهه ‪ 70‬به بررس��ی بگریمی‪ ،‬باید‬ ‫ب��ه هر حوزه ادیب داخل افغانس��تان و‬ ‫بریون آن به طور جدا گانه بپردازمی‪.‬‬ ‫ادامه دارد‪...‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪23‬‬ ‫ادبيات‬


‫ادبیات داستانی بانوان‬ ‫در افغانستان‬

‫قسمت اول‬

‫فرخنده رجبی‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪22‬‬ ‫ادبيات‬

‫داس��تان در زبان پارس��ي دری‪،‬‬ ‫واژه آشنایی است‪ ،‬اما داستان به مفهوم‬ ‫امروزین��ش‪ ،‬عمر طوالني��ی ندارد‪ .‬به‬ ‫مهنی منظور‪ ،‬پژوهش در مورد داستان​‬ ‫نویسی در حوزه زبان و ادبیات پارسي‬ ‫و به ویژه ادبیات داس��تاین یک گروه‬ ‫جنس��ییت خاص‪ ،‬یعین بانوان‪ ،‬در یک‬ ‫قلمرو سیاسی خاص‪ ،‬یعین افغانستان‪،‬‬ ‫کاری بس دشوار است‪.‬‬ ‫هرگاه‪ ،‬پژوهش​گری خبواهد روی‬ ‫داستان و نقش بانوان در خلق داستان‬ ‫و قص��ه بپ��ردازد‪ ،‬ناگزیر اس��ت تا به‬ ‫متون کهن روایی پارسي که در ادبیات‬ ‫پارس��ي کم هم نیس��تند و به واژه نامه​‬ ‫هایی که هرکدام ای��ن واژه را به گونه​‬ ‫های متفاوت برگردان کرده​اند‪ ،‬مراجعه‬ ‫کند‪.‬‬ ‫مهچن��ان اگر نگرش��ی ب��ر واژه‬ ‫داس��تان در واژه نامه​ها و ادبیات کهن‬ ‫پارسی دری داشته باشیم‪ ،‬در اغلب این‬ ‫واژه​نامه​ها‪ ،‬داستان با افسانه‪ ،‬حکایت‪،‬‬ ‫سرگذش��ت‪ ،‬قصه‪ ،‬انگاره و اس��طوره‬ ‫مترادف هم بیان ش��ده​اند‪ .‬بنابرین‪ ،‬اگر‬ ‫رابطه هنر داستان​نویس��ی را با زنان و‬ ‫یا ادبیات داس��تاین بانوان را در قلمرو‬ ‫زب��این خویش به بازبی�نی قرار دهیم‪،‬‬ ‫بازهم نیاز دارمی تا خنس��ت به مفاهیم‬ ‫گذشته داستان برگردمی و نقش زنان را‬ ‫در خلق و پرورش افسانه​ها و روایت​‬ ‫ها در زبان پارسی به بررسی بگریمی‪.‬‬ ‫افس��انه​گویی در ب�ین بان��وان از‬ ‫گذش��ته​های خیلی دور رواج داش��ته‬ ‫است و حتا خالقان بیش​تری از افسانه​‬

‫ه��ا را زن می​پندارند‪ .‬افس��انه​ها نوع‬ ‫بیان متثیليی​ اند که بیش​تر جنبه ختیلی‬ ‫و غریواقع��ی دارند‪" .‬یک��ی بود یکی‬ ‫نب��ود‪ ،‬غری از خدا هیچ ک��س نبود‪"...‬‬ ‫عباریت است که س��ر آغاز هر افسانه​‬ ‫ای می​شود‪ .‬در ادامه این مجله‪ ،‬افسانه​‬ ‫ها ما را با شهرهای خیایل‪ ،‬مردمانش‪،‬‬ ‫خویب​های​ش��ان‪ ،‬بدی​ها و بدخبیت​های​‬ ‫شان‪ ،‬آشنا می​کنند‪ .‬قسمی که یاد آور‬ ‫شدم‪ ،‬افسانه​گویی در بنی مادر بزرگان‪،‬‬ ‫یکی از رسم​های خیلی دیرین پارسی‬ ‫گویان است و بیش​ترین افسانه​ها هم‬ ‫در شب​های زمس��تان در گرد صندیل​‬ ‫ها نق��ل می​گردند‪ .‬معم��و ً‬ ‫ال مادران و‬ ‫مادر ب��زرگان افس��انه​ها را برای این‬ ‫به فرزندانش��ان نقل می​کنند تا کودک‬ ‫پندهایی از قهرمانان افس��انه​ها بگرید‬ ‫و به خواب برود و با پایان خوشی که‬ ‫هر افسانه دارد‪ ،‬مادران توانسته باشند‬ ‫برای کودکان ش��ان خواب خوشی را‬

‫داده باش��ند‪ .‬حت��ا در اخ�یر بعضی از‬ ‫افس��انه​ها‪ ،‬مجله​های م��وزون و خیلی‬ ‫زیبا و جال�بی به کار می​رود که از آن‬ ‫مشار این مجله​ها اند‪:‬‬ ‫ب��اال رفتم ه��وا ب��ود‪ ،‬پاینی آمدم‬ ‫زمنی بود‪ ،‬قصه ما مهنی بود‪.‬‬ ‫این طرف​ها پلنگ بود‪ ،‬آن طرفها‬ ‫هننگ بود‪ ،‬قصه ما قشنگ بود‪.‬‬ ‫حتا در اس��طوره​ها ه��م به زنان‬ ‫به عنوان خالق افس��انه​ها اشاره شده‬ ‫اس��ت‪ .‬از آن مجله می​توان به ش��هزاد‬ ‫قصه​گ��وی‪ ،‬زن اس��طوره​ای و راوی‬ ‫ش��گفت​انگیزترین و غین​تری��ن کتاب‬ ‫قصه‪ ،‬داس��تان هزارویک​شب‪ ،‬استناد‬ ‫کرد‪.‬‬ ‫‪ ...‬و اما چناین که در آغاز گفتیم‪،‬‬ ‫داس��تان کوتاه‪ ،‬به مفه��وم امروزینش‪،‬‬ ‫عمر خیلی زیادی در ادبیات پارس��ی‬ ‫دری افغانس��تان ن��دارد‪ .‬ح��دود ‪90‬‬ ‫س��ال و اندی از چاپ خنستنی داستان​‬ ‫واره ادبیات معاصر افغانس��تان (جهاد‬ ‫اکرب)‪ ،‬احتما ً‬ ‫ال به نویس��نده گی مولوی‬ ‫حممد حس�ین پنجایب‪ ،‬در سال ‪1298‬‬ ‫خورشیدی می​گذرد‪ .‬پسان​ترها داستان​‬ ‫های دیگری از س��ایر نویسندگان در‬ ‫نشریات فعال آن​ زمان به​ چاپ رسید‪،‬‬ ‫ویل بدخبتانه بان��وان در این میان هیچ‬ ‫نقشی نداش��تند‪ .‬تا آنکه ماگه رمحاین‪،‬‬ ‫(احتم��ا ً‬ ‫ال متولد ‪ 1290‬خورش��یدی)‪،‬‬ ‫خنس��تنی بانوی داس��تان​نویس اس��ت‬ ‫که به نوشنت داس��تان روی آورد‪ .‬بانو‬ ‫ماگه در عرصه مطبوعات و سیاس��ت‬ ‫با مقاالت اجتماعی و سیاس��ی​اش‪ ،‬به‬


‫چون جمع شد معانی گوی بيان توان زد‬ ‫ما ابنای بش��رمهه در جس��تجوی‬ ‫حقیقت ویافنت زیبای��ي پویايیم؛ ازراه​‬ ‫های خمتلفي که به "عددانفس خالیق"‬ ‫می​رسد بسوی تکامل و تعایل گام برمی​‬ ‫دارمی‪ .‬مسلما که در این راه هرکس به‬ ‫حد تالش وسعی خویش هبره می​برد‪،‬‬ ‫هرکس مهان ح��د در پیمودن این راه‬ ‫موفق است که حرکت و سرعت دارد‪.‬‬ ‫پ��س دیر یا زود مهه به یک هدف می​‬ ‫رس��یم و آن هدف عب��ارت از تعایل و‬ ‫تکامل اس��ت که مهه هس�تی را با متام‬ ‫گسترگی​اش دربر می​گرید‪.‬‬ ‫هرک��س درس��لک و مس��لک‬ ‫خویش‪ ،‬تصور می​کند ک��ه با دیگران‬ ‫و دیگراندیش��ان خیلی فرق دارد‪ ،‬اما‬ ‫ب��ا اندک تامل و تدقیق آدمی در میابد‬ ‫که مهه در یک مس�یر گام برمی​دارمی‬ ‫و ان��وار تابان معرف��ت وقیت تبارز می​‬ ‫کند که باهم باشیم‪ .‬آنکسی که تواضع‬ ‫بیش​تر دارد متکامل​ترو عامل​تراست و‬ ‫خوش��بختانه در فرهنگ غین مش��رق‬ ‫زمنی علم ارزش دارد که توام با عمل‬ ‫باشد‪ .‬اندرین باب استاد شعر و شعور‬ ‫و انسانیت سعدی بزرگ خطاب خبود‬ ‫چننی می​گوید‪ :‬سعدیا گرچه سخندان‬ ‫و شریین گفتاری ‪ /‬به عمل کار برآید‬ ‫به سخن داین نیست‪.‬‬ ‫اگ��ر گرفتاری​ه��ای روزم��ره‬ ‫اج��ازه دهد تا مروری ب��ه متون قدمیه‬ ‫داش��ته باش��یم‪ ،‬س��خنان پرمعنا نظری‬ ‫این فرمایش س��عدی را زیاد می​آبیم‪.‬‬ ‫متاس��فانه مت��دن و"تنیده​ه��ای متدین"‬ ‫امروز اگر از یکس��و ما را از تسهیالت‬ ‫فراوانش هبره​مند کرده از دیگر سو از‬ ‫اندیشیدن به خودمان باز داشته است‪.‬‬ ‫پاک فراموش کرده​امی ک��ه" افالطون"‬

‫نويد محسني‬

‫بیست وچهار قرن قبل گفته است‪" :‬شر‬ ‫را باید خبریعالج منود نه به شر" و علی‬ ‫بزرگ (ع) چهارده قرن قبل‪ ،‬دردش را‬ ‫از فرط یب​کسی" انس��انیت" در گوش‬ ‫چاه زمزمه می​ک��رد و برغربت غریب‬ ‫انسان می​گریست‪.‬‬ ‫م��ا خیال می​کنیم که ب��ه اوج ق ّله‬ ‫انسانیت و ش��رف دست یافته​امی و در‬ ‫جهان دادگری حاکم اس��ت و بیدادي‬ ‫وجود ن��دارد؛ هیچ گرس��نه درجهان‬ ‫نیست و مهه انسان​ها باهم برادر و برابر‬ ‫زندگی می​کنند؛ "مدینه فاضله حضرت‬ ‫حممد (ص)" و اتوپیای" افالطون" اجیاد‬ ‫شده و "بودا" و"کنفسیوس" وزردشت"‬ ‫به آمال و آرزوهای ش��ان رس��یده و‬ ‫نفس مسیحايی "حضرت مسیح (ع)" و‬ ‫عصای معجز اثر"حضرت موس��ی(ع)"‬ ‫مهه نا بس��اماین​های انس��این​را سامان‬ ‫داده اس��ت‪ .‬متام نعم اهلی که برس��فره‬ ‫طبیعت چیده ش��ده به طور عادالنه بر‬ ‫خملوقاتش تقسیم می​شود و رسالت ما‬ ‫فقط رسیدگی به امور شخصی ماست‬ ‫و الغری‪ ...‬بگذرمی‪.‬‬ ‫در حالیک��ه این دردها به س��ینه​‬ ‫ام س��نگیین می​کرد و می​کند‪ ،‬نش��ریه‬ ‫س��يمرغ بدس��تم رس��ید وقیت مطالب‬ ‫خواندین آنرا بر حسب عادت با چشم‬ ‫چپ و راس��ت خواندم باورم شد که‪:‬‬ ‫براسیت س��یمرغ به پرواز آمده است تا‬ ‫اگر برزخم​های چرکنی س��هراب زمانه‬ ‫مرهم​اش اثر نکرده‪ ،‬شاید که زخم دل‬ ‫رستم زمانه را تسکنی دهد‪ .‬در مقایسه‬ ‫با سایر نشرات بریون​​مرزی‪ ،‬باورم شد‬ ‫که نیکوتر م��ردان روزگار مهت کرده​‬ ‫اند تا پرواز س��یمرغ جاودانه گردد و‬ ‫یب​اختیار شعر حضرت حافظ بر زبامن‬

‫جاری ش��د که‪ :‬بافهم و عقل و دانش‬ ‫داد س��خن توان داد ‪ /‬چون مجع ش��د‬ ‫معاین گوی بیان توان زد‪.‬‬ ‫گفت��م چه هبتر ک��ه پراکنده گویی​‬ ‫ه��امی را بفرس��تم و ب��ا مهوطن��ان و‬ ‫مهنوعان خوب اندیش ش��ریک کنم‪.‬‬ ‫دیدم ک��ه وادی بس بیکران اس��ت و‬ ‫مرا "ره توش��ه" اندک‪ .‬اما گفتم باشد‪،‬‬ ‫هرچ��ه دارم ب��دون هیچ قی��د و تعلق‬ ‫خاط��ر در طب��ق اخ�لاص می​گذارم‬ ‫وبه مهوطنان فاجعه​دیده و متام انس��ان​‬ ‫های آزاده که مومن به انس��انیت اند با‬ ‫اخالص و راس�تی تقدمی می​کنم؛ شاید‬ ‫این عمل ادای مسئولییت باشد در حتقق‬ ‫رسالت انساین‪ ،‬میهین و گامی کوچک‬ ‫در راستای هدف بزرگ (مرهم​گذاری‬ ‫ب��ه زخم​های ملت فاجعه دیده و زجر‬ ‫کش��یده ما) چ��ه اینکه ه��م در جهت‬ ‫حذف عقیدیت با داس جهل دانش��مند‬ ‫درودمی و ب��ا چکش تعصب برس��رهم‬ ‫کوبیدمی و بعد ح��ذف فزیکی و قومی‬ ‫را به جترب��ه گرفتیم و نتیجه هردو جز‬ ‫تباهی و ویراین چیزی نبود‪.‬‬ ‫ی��اد آوری ای��ن جت��ارب تلخ و‬ ‫گذشت زمان و بازگویی وشنیدن درد‬ ‫دل مهدیگر شاید به توحیدمان خواند‬ ‫و بتوانیم چون گذش��ته​های خوب یب​‬ ‫عدالیت​ه��ا و جزم اندیش��ی​ها را کنار‬ ‫گذارمی و مصدر خدم��ت به مهنوعان‬ ‫خوی��ش گ��ردمی و خاط��رات تابناک‬ ‫تاری��خ که��ن خوی��ش را در جامع��ه‬ ‫چند فرهنگی لن��دن به اذهان میزبانان‬ ‫و س��ایر مهنوعان زنده من��وده معرف‬ ‫فرهنگ خویش باش��یم و شکیبا بودن‬ ‫را از جامع��ه ش��کیبا بیاموزمی و مترین‬ ‫منايیم‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪21‬‬ ‫اجتماع‬


‫کجاي زينه ايستاده ايد؟‬ ‫علی فایق‪-‬لندن‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪20‬‬ ‫اجتماع‬

‫افغانستان امروزی از دیدگاه تارخیی‬ ‫و در ای��ن دو ص��ده و نیمی که از پیدایش‬ ‫آن می​گ��ذرد غرق در جنگ​ها و درگریی​‬ ‫ه��ای گوناگون قوم��ی‪ ،‬درون قومی و فرا‬ ‫قومی بوده است‪ .‬من در نگرش نوین خود‬ ‫که بر مبناي آسیب​شناسی اجتماعی است‪،‬‬ ‫جامعه امروزی افغانستان را در چهار طبقه‬ ‫برمشرده​ام‪.‬‬ ‫طبقه اول را "س��رپرچایل​ها" یا "لب‬ ‫بامی​ه��ا" نامیده​ام‪ .‬این طبق��ه افراد باالی‬ ‫شصت سال یعین کهن​ساالن و مردمان رو​‬ ‫به رفنت و فرسايش را در بر می​گرید‪.‬‬ ‫طبقه دوم را "س��ربامی​ها" گفته​ام که‬ ‫نسلی جوان​تر از طبقه خنست و افراد میان‬ ‫پنجاه تا ش��صت سال هستند‪ .‬این طبقه از‬ ‫دیدگاه سیاسی طیف​های گوناگوین مهچون‬ ‫چپ​گراها‪ ،‬راست​گراها و اخواین​ها را در‬ ‫بر می​گرید‪ .‬مردم��این که بدلیل گرایش​ها‬ ‫و باورهای رادیکال خویش پذیرايی هیچ​‬ ‫گونه تغیری و دگرگ��وین را ندارند‪ .‬آهنا بر‬ ‫این پندارند و چننی می​منایند که افغانستان‬ ‫در زم��ان ایش��ان ی��ک کش��ور مترقی و‬ ‫پیشرفته بوده است و از این رو در گونه​ای‬ ‫آرمان​شهر خیایل افالطوین به سر می​برند‪.‬‬ ‫اما شورخبتانه حقیقت اینست که هبای متام‬ ‫پس​روی​ها و جزم اندیشی​های آن دوران‬ ‫را ما نس��ل کنوین این کش��ور می​پردازمی‪.‬‬ ‫از دی��دگاه من می​توان با این دس��ته افراد‬ ‫تا اندازه​ای تبادل اندیش��ه منود‪ ،‬اما این هم​‬ ‫فکری را هم به دالیلی که در باال برمشردم‬ ‫مرزی هس��ت و آزمایش چننی نشان داده‬ ‫اس��ت که بای��د از درگ�یری و پرخاش با‬ ‫ایشان دوری جست‪.‬‬ ‫طبقه س��وم "س��ر زینه​ای​ها" بوده که‬ ‫نسل‬ ‫شامل جوانان این مرز و بوم هستند‪ِ .‬‬ ‫خورد​ش��دگان و قمچنی​خوردگان‪ ،‬مهاهنا‬ ‫که در میان آتش و خون و آش��وب خاک‬ ‫و خاکس��تر رسته​اند و رشد یافته​اند‪ .‬اینان‬ ‫مهان​هايي اند که اکنون بر س��ر زینه اند و‬ ‫ت�لاش و تکاپو برای بالیدن و بر س��ر بام‬ ‫رس��یدن را دارن��د‪ .‬اما با مه��ه تالش​های‬

‫به سوي جوان​گرايي‬ ‫شبانه​روزی ش��ان چندین بار از سوی دو‬ ‫گروه خنست "سرپرچایل​ها" و "سربامی​ها"‬ ‫پاینی رانده شده اند‪ .‬باوجود اين‪ ،‬اين نسل‬ ‫برآنس��ت تا باالی بام شوند و اندیشه​های‬ ‫پساس��اختارگرایانه خوی��ش را با کمک‬ ‫اندیشه​های جوانگرایانه شان در برابر مهه‬ ‫آن س��اختارهای فرس��وده و از کار افتاده‬ ‫پیش�ین هن��اده و خواس��ته​ها و آرزوهای‬ ‫بزرگ خود را جامه پریوزی و س��ربلندی‬ ‫بپوشانند‪.‬‬ ‫طبقه چهارم "روی س��قفی​ها" اند که‬ ‫البته این طبقه خود به س��ه گروه جداگانه‬ ‫ديگر خبش​بندی می​شوند‪:‬‬ ‫اول‪ ،‬سرگش��تگان‪ ،‬دو دالن‪ ،‬و يب​‬ ‫خربان رویدادها‬ ‫دوم‪ ،‬گرسنگان و نیازمندان‬ ‫سوم‪ ،‬زنان جامعه افغانستان؛‬ ‫ب��رای منون��ه‪ ،‬بس��یاری از مردم��ان‬ ‫سرگش��ته و یب خرب جامعه م��ا با واکنش​‬ ‫ه��ای یب​اراده و اندیش��ه​های چوپ��ان و‬ ‫رمگ��ی خوی��ش ش��یوه سرس��پردگی و‬ ‫تس��لیم را در برابر رویدادها و توفان​های‬ ‫سیاس��ی‪-‬اجتماعی در پی��ش گرفته اند و‬ ‫خ��ود را رعی��ت و سرس��پرده یب چون و‬ ‫چرای هر پادش��اه و زورمند ت��ازه از راه‬ ‫رس��یده​ای می​مشارند‪ .‬اينها گرسنگاين اند‬ ‫سودای یک لقمه نان و کمبودي​هاي اوليه‬ ‫را مهچو چالش ژرف​تر و بزرگ​تر نسبت‬ ‫به نگرش و پرسش​ رفتارهای فرمانروایان‬ ‫پیش روی​شان پذيرفته اند‪.‬‬ ‫و بدین س��ان زنان جامعه ما هستند‬ ‫ک��ه به هيچ حن��وي از حق��وق و امتیازات‬ ‫اجتماع��ی خود آگاه نیس��تند و ب��ر پایه‬ ‫نگاه س��نیت و پس​رفته بر ای��ن باورند که‬ ‫"هرچی��زی را که خداوند خلق کرده و امر‬ ‫منوده است ما تابع مهان هستيم"‬ ‫این سه گروه جامعه ما نیز سوگوارانه‬ ‫شکس��ت و زمنی​خوردن خود را پذیرفته‬ ‫اند و هیچ​گونه نشانه​​ای از خیزش و جهش‬ ‫در رفتارشان دیده منی​شود‪ .‬از دیدگاه من‪،‬‬ ‫این طبقه چهارم باید از خواب زمس��تاین‬

‫برخیزند و خین​گری شوند تا جامعه به​سوی‬ ‫پویایی و پیشرفت روان گردد‪.‬‬ ‫بای��د پرس��ید که چ��را س��ردمداران‬ ‫کش��ورهای جهان س��وم مردم خود را در‬ ‫فقر و گرس��نگی ن��گاه می​دارند؟ پاس��خ‬ ‫روشن اس��ت‪ .‬چراکه اگر مردمان بر زمنی‬ ‫نشس��ته برخیزن��د و بر باالی بام ش��وند‪،‬‬ ‫دیگر حاکمان مس��تبد و خودکامه را جمایل‬ ‫برای هبره​کش��ی و به پسیت کشاندن مردم‬ ‫خنواهد بود‪ .‬جای ش��گفیت نیس��ت که این‬ ‫دولت​مردان زبان باز و خانداین مهه تالش‬ ‫و کوش��ش خود را در راستای نگهداشنت‬ ‫مردم در گرس��نگی و یب​سوادی به​کار می​‬ ‫برند‪ .‬اگر شعارهای کلیشه​ای مهچون "من‬ ‫زنده ‪-‬جهان زنده!" را بکار می​برند انگیزه‬ ‫و اندیشه​ای جز نگهداشت منافع شخصی‪،‬‬ ‫فامیلی و قبیله​ای خویش در این سرزمنی​‬ ‫ها ندارند‪.‬‬ ‫چه باید کرد؟ پیشنهاد من اینست که‬ ‫ما چهار راهکار را به شیوه​ای نظام​مند در‬ ‫پیش گریمی‪:‬‬ ‫اول‪ :‬ی��ک آمادگ��ی و آرایش نوین‬ ‫برای پرکردن جای​گاه سرپرچایل​ها ضرور‬ ‫است‪ .‬چون آهنا بدلیل فرسودگی و کهولت‬ ‫در حال برافتادن از بام هستند‪.‬‬ ‫دوم‪​:‬با س��ربامی​ها پرخاش نباید منود‬ ‫و می​توان در خبش​هایی با آهنا هم​پرس��ی‬ ‫من��ود و مزاح��م رویاه��ای خیال​پردازانه‬ ‫ایشان هم نباید شد‪.‬‬ ‫س��وم‪ :‬کساین​را که در حال باال شدن‬ ‫بر زینه هس��تند باید یاری رساند و باالی‬ ‫ایش��ان س��رمایه​گذاری منود تا باالی بام‬ ‫شوند‪.‬‬ ‫چهارم‪ :‬طبقه سرگش��تگان را باید با‬ ‫گوش��زد و آگاهی​رس��این از خواب بیدار‬ ‫ک��رد‪ ،‬برای خبش دوم اي��ن طبقه‪ ،‬در یک‬ ‫مه��کاری مهگاین ش��غل و ن��ان مهیا منود‬ ‫و خبش س��وم اين طبقه یع�نی زنان را نيز‬ ‫بايد از حق و حقوق برابر ايشان با مردان‬ ‫جامعه آگاه ساخت‪.‬‬


‫سیزده بدر‪ ،‬نوروز خانواده​ها!‬ ‫نیلوفر لنگرموسوی‬

‫م��اه‬ ‫روز‬ ‫س��یزدمهنی‬ ‫فروردین(مح��ل) ب��ا دیدگاه​ه��ای‬ ‫متفاوت میان فارس��ی زبانان بویژه‬ ‫زنان‪ ،‬جتلیل می​ش��ود‪ .‬این جشن از‬ ‫زمانه​ه��ای که��ن (در حدود ‪4000‬‬ ‫س��ال قبل) ب ​ه گونه​های خمتلف و در‬ ‫اوقات متف��اوت از امروز‪ ،‬در آریانا‬ ‫زمنی مروج بود‪ .‬گاهی در س��یزدهم‬ ‫پاییز(تریماه)‪ ،‬گاهی در سیزدهم ماه‬ ‫صفر س��ال قمری و زم��این هم در‬ ‫س��یزدمهنی روز فروردین ماه سال‬ ‫خورشیدی‪.‬‬ ‫امروز هم‪ ،‬دامنه سرسبز شادیان‬ ‫(والیت بلخ) در انتظار رسیدن بانوان‬ ‫است و خانواده​ها اندک اندک گوشه‬ ‫وکنار دامنه را تزینی می​کنند‪ .‬بیش​تر‬ ‫از مهه‪ ،‬اجتماع دختراین جلب توجه‬ ‫می​کند که مصروف گره زدن سبزه​ها‬ ‫در یک کنار دامنه هستند‪.‬‬ ‫و از آن میان‪ ،‬دختری در حالیکه‬ ‫س��بزه​های گره زده​اش را مرتب می​‬ ‫کند احساسش را نسبت به این روز‬

‫چننی بیان می​دارد‪ :‬این روز‪ ،‬روز به‬ ‫مراد رسیدن است امروز هر مرادی‬ ‫که داش��ته باش��ی پوره میشه و بعد‬ ‫س��رش را پاینی ک��رده و با خجالت​‬ ‫زدگی می​گوید‪ :‬م��ی​داین هر دختر‬ ‫جوان آرزوی داش�تن یک ش��وهر‬ ‫خ��وب را دارد ماهم به مهنی خاطر‬ ‫این سبزه​ها را گره می​زنیم‪.‬‬ ‫این خود نش��ان​دهنده اینس��ت‬ ‫که روز سیزدهم محل به عنوان روز‬ ‫خبت​گش��ایی در بنی مردم افغانستان‬ ‫به​وی��ژه زن��ان‪ ،‬از امهی��ت ویژه​ای‬ ‫برخ��وردار اس��ت و زن��ان افغان با‬ ‫اجرای مراس��م ویژه درین روز‪ ،‬این‬ ‫جش��ن را رنگ��ی دیگری خبش��یده​‬

‫اند‪ .‬زنان افغ��ان هم​چنان ازین روز‬ ‫ب��ه عنوان روز رس��یدن ب��ه مقاصد‬ ‫خانوادگی شان استقبال می​کنند‪.‬‬ ‫بان��وی ج��واین که درخش��ش‬ ‫چش��م​هایش منایان​گر امیدیست که‬ ‫در درونش م��وج می​زند‪ ،‬با پرتاب​‬ ‫منودن سنگی به رود کوچکی که در‬ ‫روبرویش ق��رار دارد می​گوید‪ :‬این‬ ‫سنگریزه​ها را به نیت اوالد​دار شدن‬ ‫به آب پرت��اب می​کنم‪ ،‬میگن درین‬ ‫روز خ��دا مراد هرکس را می​دهد و‬ ‫پرتاب​کردن این س��نگریزه​ها به آب‬ ‫یک شگون خوب است‪.‬‬ ‫به هرحال مردم بلخ ازین رسم‬ ‫ک��ه گفته می​ش��ود به زمان ش��اهی‬ ‫کیوم��رث و دقیقا به روز ازدواج دو‬ ‫فرزن��د کیومرث بنام​های (مش��یه و‬ ‫مش��یانه) – خواهر و برادر دوگانه–‬ ‫برمی​گردد استقبال می​کنند و بارفنت‬ ‫به طبیعت سرسبز و هوای آزاد ازین‬ ‫روز جتلیل می​منایند‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪19‬‬ ‫اجتماع‬


‫تعيين جزا‪ ،‬مخالف کرامت انسانی‬ ‫نمونه مشخص از عدم شایستگي در دولت​داري و تخلف از قانون‬ ‫دکترصالح الدین سعیدي‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪18‬‬ ‫سياسي‬

‫خ�بر تعیني جنرال غ�لام فاروق‬ ‫بارک��زی افس��ر بلن��د پایه افغ��ان در‬ ‫روزه��اي اخ�ير‪ ،‬توس��ط ريی��س‬ ‫مجهورافغانس��تان ب��ه حیث ش��خص‬ ‫مسئول تس��لیم​گریي حمبس بگرام که‬ ‫فعال درآن ‪ ۳۲۰۰‬زنداين افغاين وجود‬ ‫دارند‪ ،‬و اختیار دارساخنت این جنرال‬ ‫افغاین درقس��مت رهایی این زندانیا ن‬ ‫بع��د از تثبیت يب​گناهي ش��ان‪ ،‬باعث‬ ‫جلب توجه من شد‪.‬‬ ‫درین راستا عدم دقت​های جدی‬ ‫وجود دارد که نشان می​دهد کشور ما‪،‬‬ ‫حاکمیت ومس��ئولنی امور دارند فرسخ​‬ ‫ه��ا از عدالت و تام�ین عدالت فاصله‬ ‫دارند و گویا افغانستان به قحط الرجال‬ ‫مواجه است‪.‬‬ ‫اوال مساله اینکه این زندان است و‬ ‫یا توقیف​گاه‪ .‬گرفنت شخص در توقیف‬ ‫و مطالب��ات قانون مب�نی براینکه هیچ‬ ‫ش��خص بدون جموز قانوین به توقیف‬ ‫مانده منی​توان��د در حالیکه به صورت‬ ‫صریح مهوطنان ما ب��ه صورت فجیع‬ ‫وغری قانوین مدت​ها به اس��اس هتمت​‬ ‫ها يا چهره​های خاص و اکثر به علت‬ ‫زبان و منطقه و دیگر دالیل غریموجه‬ ‫به صورت غریقانوين زنداين ش��ده​اند‬ ‫هیچ تردیدی ندارم‪.‬‬ ‫اینک��ه ای��ن اف��راد در زندان​های‬ ‫داخلی و خارج��ي درمدت توقیف؟!‬ ‫تعذیب شده​اند نیز هیچ تردیدی ندارمی‪.‬‬ ‫اما اینکه حاال باید این افراد مطابق به‬ ‫دس��تور جناب اظهارات ريیس مجهور‬ ‫افغانستان يب​گناهی شان را ثابت کنند‬ ‫و جن��اب جنرال بارکزی و تیم ش��ان‬ ‫خالف ماده ‪ ۲۵‬قانون اساس��ي کشور‬ ‫يب​گناهي شان را ثابت کند یک ختلف‬ ‫دیگ��ر از قانون‪ ،‬عدم فه��م از قانون و‬ ‫خالف رفتاري جدید است‪.‬‬

‫مطابق ب��ه قوان���ین بني​املللي اگر‬ ‫کس��ی متهم به چیزی می​شود‪ ،‬دولت‪،‬‬ ‫سارنوایل و یا هرکدام از مراجع عدیل‬ ‫و قضای��ی مکلف اند ک��ه دلیل ادعای‬ ‫خود را مستند سازند‪ .‬چراکه اصلي بر‬ ‫برائت و پاکي است‪ .‬اگر اهتامی کردي‬ ‫سندش را بیاور‪ .‬برعالوه این در سایر‬ ‫کش��ورهای جهان اگر کسي به اهتام يا‬ ‫شک توقیف (یک عمل تدبریي است‬ ‫تا جزایی) شود و تا سه روز (حد اکثر)‬ ‫برای گرفنت ام��ر توقیف جهت تکمیل‬ ‫حتقیق به حمکمه پیش کش نش��ود باید‬ ‫رها شود‪.‬‬ ‫در کش��ورهای جه��ان دری��ن‬ ‫چند س��ال اخری حتا م��دت حداکثر‬ ‫توقیف درمس��ایل خ��اص و قضایای‬ ‫اهتامات تروریس�تي تا م��دت دو ماه‬ ‫(انگلستان) بلند برده شده و در بعضی‬ ‫کش��ورها حداکث��ر م��دت توقیف در‬ ‫مس��ایل تروریزم ش��ش ماه است‪ ،‬اما‬ ‫در افغانس��تان در مطابق��ت ب��ه قانون‬ ‫عمال وضع غری س��تاندرد وغری قانوین‬ ‫وغریعادالنه جریان دارد‪ .‬شخص متهم‬ ‫باید درظ��رف مدت کوت��اه به حمکمه‬ ‫با ارایه دالیل کش��انده ش��ود تا اهتام‬ ‫وارد ش��ود و یا بنابر دالیل مشخص‬ ‫(جلوگریي خطرفرار از عدالت‪ ،‬ادامه‬ ‫جرم ادعا ش��ده‪ ،‬تأثری بر شهود) حکم‬ ‫توقیف از قاضی گرفته شود یا هم رها‬ ‫گردد‪ .‬درحاالت کامال اس��تثنایی اگر‬ ‫حتا جریان حماکمه از دو س��ال جتاوز‬ ‫کند و حکم هنایی حمکمه صادر نگردد‪،‬‬ ‫باید شخص متهم رها گردد‪.‬‬ ‫ق��رار معل��وم تواف��ق امری��کا و‬ ‫جان��ب افغاین مب�نی بر ع��دم پیگرد‬ ‫متخلف�ین خارجي ک��ه مرتکب ختلف‬ ‫در افغانستان شده​اند‪ ،‬از حلاظ حقوقي‬ ‫نواق��ص وخالهای بس جدي دارد که‬

‫حتا منجر به فاسخ​ش��دن آن شده م ​‬ ‫ی‬ ‫تواند‪ .‬افراد توقیف​ش��ده درزندان می​‬ ‫توانند با ارایه اهتامات و ارایه دوس��یه​‬ ‫های شان به حماکم یا حمکوم به جمازات‬ ‫ویا رها گردند‪ .‬درصورتیکه جرم شان‬ ‫از جانب مراجع که اینها را توقف کرده‬ ‫در حمکمه ثابت نش��ود‪ ،‬درین صورت‬ ‫دولت باید و باید به پرداخت غرامات‬ ‫و مصارف شان س��اخته شده و تاوان‬ ‫بپردازد‪.‬‬ ‫اما در کشور ما با گرفنت جتاویز و‬ ‫دادن دساتری غریقاوين به عدم مراعات‬ ‫قانون ادامه داده که در بسیاری موارد‬ ‫به برخوردهای غریفين و غریمسلکي‬ ‫می​لنگد و ام��ور کماحقه یا تنظیم منی​‬ ‫ش��وند و یا توانایی​های الزم مسلکی‬ ‫و سیاس��ي برای تطبیق قانون و دولت​‬ ‫داری خوب درکش��ور ما اجیاد نش��ده‬ ‫است‪.‬‬ ‫ماده ‪ 25‬قانون اساسي نافذ کشور‬ ‫برائت ذمه را حال��ت اصلی خوانده و‬ ‫می​دان��د‪ .‬ماده ‪ 26‬ج��رم را یک عمل‬ ‫ش��خصي می​دان��د‪ ،‬م��اده ‪ 29‬قانون‬ ‫اساس��ي کش��ور ش��کنجه و تعذی��ب‬ ‫انس��ان را ممنوع ق��رارداده و جماز منی​‬ ‫داند ‪ .....‬تعينی ج��زا که خمالف کرامت‬ ‫انساین باش��د ممنوع است‪ .‬این و ده​ها‬ ‫اصول حقوق��ي اند که بای��د مراعات‬ ‫ش��ود‪ .‬برعالوه اینک��ه از این موارد به‬ ‫صورت صریح ختلف صورت می​گرید‪.‬‬ ‫اخریا دولت افغانس��تان پافشاری منود‬ ‫ک��ه زندان​های غری قان��وين نریوهای‬ ‫خارجي را در افغانس��تان مسدود و یا‬ ‫به نریوهای افغاين تس��لیم داده ش��ود‪.‬‬ ‫و باالخ��ره اینکه این​کار چ��را در ده‬ ‫سال گذشته نشد و رسالت خویش را‬ ‫حاکمان وق��ت ادا نکردند ثبت تاریخ‬ ‫خواهد بود‪.‬‬


‫کردن ایده​های��ی که از ملیت​گرایی در‬ ‫فرانس��ه بر می​خیزد و با اس��تراتيژی‬ ‫فرانسه​ای برای فرانسوی​ها و برطرف​‬ ‫ک��ردن مش��کالت سیاس��ی اجتماعی‬ ‫و رویک��ردی ملی​گرایان��ه به مس��اله‬ ‫مهاجرت‪ ،‬مهاجرین‪ ،‬اس�لام گرایان و‬ ‫بنیادگرایی که جامعه امروز فرانسه را‬ ‫رنج می​دهد‪ .‬این گفتمان باعث شد که‬ ‫نسل دوم بسیاری از مهاجرین از رای​‬ ‫دادن ب��ه وی امتن��اع ورزند‪ ،‬در حایل‬ ‫که وی یکی از هبترین مدیران س��طح‬ ‫باالی فرانسه به مشار​ می​آید‪.‬‬ ‫ماری لوپن از سال ‪ 2011‬گفتمان‬ ‫مبارزه با بنیادگرایی و اسالم​گرایی را‬ ‫در فرانس��ه مطرح کرده اس��ت‪ .‬وی با‬ ‫مطرح​کردن و نقد رفتارهای اجتماعی‬ ‫مس��لمانان در زندگ��ی روزمره توجه‬ ‫افکار عمومی را به این مس��اله جلب‬ ‫ک��رده اس��ت‪ .‬پ��درش نی��ز در دوره‬ ‫کاندیدات��وری​اش با این ک��ه به دوره‬ ‫دوم راه یاف��ت‪ ،‬در هنای��ت نتوانس��ت‬ ‫به ریاس��ت مجه��وری راه پیدا کند‪ .‬اما‬ ‫می��زان آرايی که م��اری‪ ،‬دخترش در‬ ‫‪ 2012‬به دس��ت آورد‪ ،‬نشان می​دهد؛‬ ‫که بس��یاری از مردم فرانس��ه خواهان‬ ‫تغیری سیاست دولت با اسالم​گرایان و‬ ‫بنیادگرایان است‪.‬‬ ‫م��اری لوپ��ن در گفتم��ان خود‪،‬‬ ‫پیش��رفت مس��لمانان در حوزه​ه��ای‬ ‫اجتماعی و اندیشه​های آنان در حوزه‬ ‫سیاس��ی را مورد نقد قرار داده است‪.‬‬ ‫من��از مجعه و بسته​ش��دن راه​ه��ا برای‬ ‫راحیت منازگذاران‪ ،‬تاثری امامان مجاعت‬ ‫و اف��کار آن��ان در زندگ��ی ش��خصی‬ ‫مس��لمانان‪ ،‬نق��د می​کن��د و مهچن�ين‬ ‫چندپارچگ��ی ملی به دلی��ل افزایش‬ ‫مس��لمان​زادگان در سیستم اجتماعی‬ ‫و در هنای��ت ش��کاف​های مذهب در‬ ‫نس��ل امروز فرانسه که گفتمان الییک‬ ‫را پش��تیباین می​کند‪ .‬این ای��ده را در‬ ‫حایل مطرح می​کند که در حال حاضر‬ ‫یک س��وم جوانان بنی ‪ 18‬تا ‪ 25‬سال‬ ‫فرانس��وی از والدین مس��لمان متولد‬ ‫ش��ده​اند یا یکی از والدینشان مسلمان‬ ‫است‪.‬‬ ‫از م��واردی ک��ه وی در گفتم��ان‬ ‫انتخابایت​اش مطرح کرده اس��ت رشد‬

‫مس��اجد و قربس��تان​هایی اس��ت که‬ ‫مس��لمانان در قس��مت​های مس��یحی‬ ‫نش�ین اجیاد کرده​اند‪ .‬کارته​ها «شهرک​‬ ‫ه��ا» و بازارهای��ی که به مس��لمانان‬ ‫اختصاص دارد‪ ،‬پوش��ش مسلمانان و‬ ‫مراس��م مذهیب آنان ک��ه تاثری زیادی‬ ‫در جوام��ع عموم��ی دارد‪ .‬ب��ه عنوان‬ ‫مثال در دبريستان​ها (ليسه​ها) جوانان‬ ‫مس��لمانان در ماه رمض��ان از رفنت به‬ ‫رستورانت امتناع می​ورزند و در سایر‬ ‫مواقع از خوردن غذاهایی که با گوشت‬ ‫غریحالل هتیه ش��ده اس��ت دوری می​‬ ‫جوين��د‪ .‬بازارهای روز مس��لمانان و‬ ‫فرانس��وی​ها از هم جدا است و این نه‬ ‫تنها شکاف اجتماعی اجیاد کرده است‬ ‫بلکه باعث شده است که سرمایه​ها به‬ ‫سوی بازارس��رمایه مسلمانان حرکت‬ ‫کند‪.‬‬ ‫ای��ن انتقاده��ا از طریف نش��ان​گر‬ ‫نگراین جامعه اروپایی از اسالم​گرایی‬ ‫ب��ه مفه��وم بنیادگرایانه آن اس��ت‪ .‬به‬ ‫این معین ک��ه گروه​های اس�لام​گرا با‬ ‫رفتارهای خود پتانش��یل پیوس�تن به‬ ‫گروه​های فش��ار را دارا هس��تند و از‬ ‫س��ویی دیگر نشان​دهنده رش��د ایده​‬ ‫های م ّلی​گرایانه در بنی مردم فرانسه‬ ‫است‪ .‬آمار نشان می​دهد که از هر پنج‬ ‫فرانسوی‪ ،‬یک نفر به ماری لوپن رای‬ ‫داده اند‪ .‬این نتیجه بسیاری از خارجی​‬ ‫های مقیم فرانس��ه را حتت تاثری قرار‬ ‫داده اس��ت و باعث ناامی��دی آنان از‬ ‫فرانس��وی االصل​هایی اس��ت که در‬ ‫کنارشان زندگی می​​کنند‪.‬‬

‫اوا ژویل‪ ،‬کاندیدای دیگری است‬ ‫که جنبش س��بز را منایندگی می​کند و‬ ‫در ایده​هایش حمافظت از حمیط زیست‬ ‫و زندگی س��امل​تر برای ش��هروندان و‬ ‫بازگردان��دن حمی��ط ب��ه طبیعت اصلی‬ ‫را در ص��در گفتمان سیاس��ی​اش قرار‬ ‫داده اس��ت‪ .‬وی بیش​تریت مترکزش را‬ ‫روی سیاس��ت​های دولت و تاثری آن‬ ‫در گسترش آلودگی​های حمیط زیست‬ ‫ق��رار داده اس��ت‪ .‬در هنایت ب��ا انتقاد‬ ‫از سیاس��ت​های ریي��س مجهور وقت‬ ‫س��ارکوزی‪ ،‬طرفدارانش را به محایت‬ ‫از فرانس��وا هوالند دعوت کرده است‪.‬‬ ‫به این صورت تعداد زیادی از جنبش‬ ‫س��بزی​ها به سوسیالیس��ت​ها خواهند‬ ‫پیوست‪.‬‬ ‫ناتایل ارت��ود‪ ،‬از دیگر منایندگان‬ ‫است که به عنوان مناینده یکی از گروه​‬ ‫های چپی‪ ،‬مس��ايل جدی��د اجتماعی‬ ‫و سیاس��ی را مطرح می​کند که امهییت‬ ‫خ��اص در جای��گاه خ��ود دارد‪ .‬وی‬ ‫استاد دانشگاه اس��ت و تيوری​هایش‬ ‫بیش​تر متوج��ه اصالحات و تکیه​اش‬ ‫بیش​تر روی نریوی کارگران است‪.‬‬ ‫در انتها می​توانیم نتیجه بگریمی که‬ ‫زنان توانسته​اند رشد قابل توجهی در‬ ‫سطح سیاسی و اجتماعی داشته باشند‬ ‫و با وجود متام گفته​ه��ا و ناگفته​هایی‬ ‫که در این کوتاه سخن آمده است‪ .‬چه‬ ‫در س��طح کالن و چه در س��طح خرد‬ ‫توانسته​اند تاثریات چشم​گریی در این‬ ‫عرصه داشته باشند‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪17‬‬ ‫سياسي‬


‫قدرت بسیج سیاسی و زنان در‬ ‫فاخره موسوی‬

‫انتخابات فرانسه‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪16‬‬ ‫سياسي‬ ‫در انتخاب��ات فرانس��ه زنان نقش‬ ‫بس��زایی را ایفا می​کنند‪ .‬این نقش در‬ ‫دو سطح کالن و خرد امهیت دارد‪ .‬در‬ ‫سطح خرد زنان مش��ارکت باالیی در‬ ‫دوره رای​گ�یری‪ ،‬جتمع​ها و گردمهایی​‬ ‫های سیاسی دارند‪ .‬در سطح کالن نیز‬ ‫نس��بیت که کاندیداها را تش��کیل می​‬ ‫دهند نکت��ه مهمی را مط��رح می​کند‪.‬‬ ‫مشارکت سیاسی زنان در سطح باالیی‬ ‫رشد کرده و درحال بازکردن افق​های‬ ‫جدیدی برای زنان است‪.‬‬ ‫در س��طح کالن ک��ه مهان س��طح‬ ‫سیاس��ی اس��ت؛ از هش��ت کاندیدای‬ ‫ریاس��ت مجهوری‪ ،‬در سال جاری سه‬ ‫نفر آنان زن هس��تند‪ .‬ی��ک کاندیدای‬ ‫چ��پ و دو کاندیدا از احزاب مهم مثل‬ ‫«جبهه ملی» و «جنبش سبزها» بوده‬

‫اند‪ .‬نتایج مشارش آرا نشان می​دهد که‬ ‫درصد مهمی از آرا را این س��ه نفر در‬ ‫دوره اول به خود اختصاص داده​اند و‬ ‫ب��ه طور کلی ‪ 23‬درصد آرا در مجع به‬ ‫این س��ه زن اختصاص یافته است‪ .‬از‬ ‫این ‪ 23‬درصد؛ ‪ 20‬درصد را کاندیدای‬ ‫جبهه ملی‪ ،‬خامن م��اری لوپن به خود‬ ‫اختصاص داده اس��ت‪ ،‬در مقایس��ه با‬ ‫سارکوزی ریيس مجهور وقت که ‪27‬‬ ‫درصد و فرانسوا هوالند که ‪ 28‬درصد‬ ‫آرا را ب��ه خود اختصاص داده اند‪ ،‬این‬ ‫رقم امهیت خاصی دارد‪.‬‬ ‫این مقایسه نشان می​دهد که زنان‬ ‫در سطح سیاس��ی یا مهان سطح کالن‬ ‫جای​گاه مهمی یافته​اند‪ .‬از مهه مهم​تر‬ ‫این میزان‪ ،‬نشان​دهنده قدرت زنان در‬ ‫سامان بسیج سیاسی در سطح کالن و‬

‫تاثریگ��ذاری بر افکار عمومی اس��ت‪.‬‬ ‫هرچند که این درصد از آرا‪ ،‬این س��ه‬ ‫زن را به مرحل��ه اصلی هدایت نکرده‬ ‫اس��ت‪ ،‬اما ب��ا نگاه��ی تیزبینانه​تر در‬ ‫خواهی��م یافت که زن����ان توانایی​های‬ ‫باالیی در تغی�یرات در جامعه دارند‪.‬‬ ‫س��یگولن روی��ال یکی دیگ��ر از این‬ ‫زنان تاثریگذار اس��ت که سال ‪2007‬‬ ‫در دوره گذش��ته رقاب��ت تنگاتنگی با‬ ‫س��ارکوزی داشت و به مرحله دوم هم‬ ‫راه یافت‪.‬‬ ‫در ای��ن دوره انتخابات‪ ،‬به ترتیب‬ ‫امهیت ح��زیب‪ ،‬ماری لوپ��ن به عنوان‬ ‫ره�بر و مناینده حزب مل��ی‪ ،‬که بیش​‬ ‫تر سیاس��ت​های راس��ت​گرایانه دارد‪،‬‬ ‫ش��اید می​توانس��ت رای بیش​تری را‬ ‫به خ��ود اختصاص دهد‪ .‬وی با مطرح​​‬


‫رواب��ط داخل��ی و خارجی دولت را تبی�ین می​مناید و دوم از‬ ‫طریق ش��ورای ملی‪ .‬یعین مردم با تراکم آرای ش��ان‪ ،‬پروسه‬ ‫انتخاب منايندگان شان را تکمیل و تفویض موقیت قدرت را به‬ ‫اش��خاصی وا می​گذارند تا با نظارت بر عملكرد حکومت‪ ،‬از‬ ‫هر گونه احنصار در روند تصميم​س��ازى و برتری فكر خاص‬ ‫بر سرنوشت عمومی جلوگريى كنند‪ .‬خالصه می​توان گفت که‬ ‫حاکمیت ملی در کشور ما نظر به ماده چهارم قانون اساسی‬ ‫ب��ه معین حاکمیت مهه افغان​ها که مهانا ملت افغانس��تان‬ ‫را تش��کیل می​دهند و از طریف دیگر مربوط به اقوام‬ ‫خمتلف می​باشند‪ ،‬بر سرنوشت سیاسی شان‪ ،‬تعلق‬ ‫می​گرید‪.‬‬ ‫در مه�ین حال داکتر مجال س��عید در این‬ ‫م��ورد دیدگاهی خویش را چننی اظهار می​‬ ‫دارد‪ :‬تردید نیس��ت که ماده چهارم قانون‬ ‫اساس��ی مجه��وری اس�لامی افغانس��تان‬ ‫مطابق با قواننی جوامع مدین و سیس��تم‬ ‫دموکراتیک پارملاین طرح ش��ده است‪.‬‬ ‫اگر در س��هو قرار نداش��ته باشم این‬ ‫ماده از قانون اساس��ی افغانستان که‬ ‫در س��ال ‪ 1922‬ط��رح و تصویب‬ ‫شده بود در قانون کنوین انتقال داده‬ ‫شده است‪ .‬چون این ماده حاکمیت‬ ‫مل��ی را به ملت متعلق می​س��ازد‬ ‫بایس��ت در تش��کیالت مشرانو‬ ‫جرگه تصحیحایت اختاذ می​ش��د‪.‬‬ ‫در عمل منی​توان از حاکمیت ملی‬ ‫صحبت کرد ت��ا زمانیکه اعضای‬ ‫ارگان​های مصود قانون‪ ،‬به عباره‬ ‫دیگر نریوی مقننه به طور مستقیم‬ ‫از طرف ملت انتخاب نش��وند‪ .‬در‬ ‫زمانیکه ولس��ی جرگه مس��تقیم از‬ ‫طرف ملت انتخاب ش��د‪ ،‬تنها ‪%33‬‬ ‫مش��رانو جرگه مناین��دگان معلولنی و‬ ‫معیوب��ن و کوچی​ها و ش��خصیت​های‬ ‫خب�یر و با جترب��ه ان��د‪ %66 ،‬منایندگان‬ ‫ش��وراهای والیییت و ش��وراهای ولسوایل​‬ ‫هااند که قبال به اس��اس گرایش با احزاب و‬ ‫یا بزرگان قبیله ب��رای تطبیق در امور منطقوی‬ ‫انتخاب ش��ده​اند که اینها در ناحیه​ای سیاست ملی‬ ‫سرتاسری افغانس��تان نقش ارزنده ندارند‪ .‬و حاکمیت‬ ‫ملی را بای��د حتقق در ابعاد دموکراتی��ک در حمتوای قانون‬ ‫اساس��ی تضمنی کند‪ .‬اگر ضامن و حماف��ظ حاکمیت ملی تنها‬ ‫ولس��ی جرگه افغانستان می​بود‪ ،‬روند تکامل و سوق کشور به‬

‫جهت دمکراس��ی واقعیی پارملاین رفته که‬ ‫دچار مشکالت کم​تر می​بود‪.‬‬ ‫اما در این راستا طی حتقیق و پرسش​‬ ‫ه��ا از حدود ‪ 200‬تن از هم​وطنان‪ ،‬بس��ا‬ ‫اف��راد نیز به نظر می​رس��ند ک��ه در ختلف‬ ‫با ماده چهارم قانون اساس��ی افغانس��تان‬ ‫قرار دارند ایش��ان به ای��ن عقیده اند گویا‬ ‫واژه افغان متعلق به ملیت پش��تون بوده و‬ ‫هیچ ربط به دیگر اقوام س��اکن افغانستان‬ ‫ندارند ایش��ان این عم��ل را اهانت هوییت‬ ‫تلقی می​منایند‪ .‬نگارنده در این راس��تا در‬ ‫تقابل نظر قرار داش��ته و چننی نظریات را‬ ‫به ش��دت تام تکذیب می​منامی‪ ،‬چون واژه‬ ‫افغان متعلق به ی��ک ملیت خاص نبود و‬ ‫خنواهد هم بود متام اقوام افغانستان مشتمل‬ ‫هویت افغان بوده و این یک لقب س��امل و‬ ‫غری قابل تغیري برای باشندگان افغانستان‬ ‫است‪ .‬هیچ فرد از افراد منی​تواند در ختلف‬ ‫به ماده چه��ارم قانون اساس��ی مجهوری‬ ‫افغانس��تان که هویت مهه افغانان است و‬ ‫از طرف منایندگان مردم سراسر افغانستان‬ ‫مورد تايید بوده قرار گرید که خود قانون‬ ‫اساسی به آن وضاحت داده است ”بر هر‬ ‫ف��رد از افراد ملت افغانس��تان کلمه افغان‬ ‫اطالق می​شود‪”.‬‬ ‫قانون اساسی افغانس��تان بیان​گر آن‬ ‫اس��ت که هیچ نوع ختلف هوی�تی‪ ،‬زباین‬ ‫و قوم��ی در آن گنجانی��ده نش��ده و این‬ ‫خود یک س��خن ثابت پنداش��ته می​شود‪.‬‬ ‫بدینوس��یله ضرورت‪ ،‬ش��رایط اجیاب می​‬ ‫کند که قانون اساس��ی را یک منت مقدس‬ ‫دانس��ته مت��ام اتباع به آن احت��رام منوده و‬ ‫احکام آنرا در حیات روزمره جدا رعایت‬ ‫منایند‪ ،‬چراکه نظریات متام اتباع افغانستان‬ ‫و حتا مهاجرین افغان در ممالک دیگر در‬ ‫لویه جرگه مورد بررس��ی قرار گرفته و با‬ ‫در نظرداش��ت متام شرایط‪ ،‬فرهنگ‪ ،‬ملیت‬ ‫های خمتلف‪ ،‬مذاه��ب و غریه به تصویب‬ ‫رسیده است و هیچ نوع ختلف و ختطی در‬ ‫آن به نظر منی​رسد‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪15‬‬ ‫سياسي‬


‫تحلیل از ماده چهارم قانون اساسی جمهوری اسالمی افغانستان‬

‫‪14‬‬ ‫سياسي‬

‫تخلف هویتی‪ ‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫ایمل نقشبندی‬

‫درين مقاله‪ ،‬ماده چهارم قانون اساس��ی مجهوری اس�لامی‬ ‫افغانس��تان را به بررسی می​گریم که طی مدت طویلی حتقیق را‬ ‫در این مورد به اجرا در آوردم و حدود ‪ 200‬نفر از دانش��مندان‬ ‫و عامل��ان را در جریان ق��رار داده و نظریات مهه آهنا را در این‬ ‫م��ورد با خ��ود دارم که البته گنجایش مهه آهن��ا در این مبحث‬ ‫مش��کل اس��ت‪ ،‬از اینرو می​خواهم بعضی از نظریات ایشان را‬ ‫جهت روشنايی هبتر به حبث بگريمي‪.‬‬ ‫بر اساس اين ماده‪ ،‬حاکميت ملی در افغانستان به ملت‬ ‫تعلق دارد که به طور مستقيم يا توسط منايندگان خود‬ ‫آنرا اعمال می​کند‪ .‬ملت افغانستان عبارت است از‬ ‫متام افرادى که تابعيت افغانس��تان را دارا باش��ند‪.‬‬ ‫ملت افغانستان متشکل از اقوام پشتون‪ ،‬تاجيک‪،‬‬ ‫هزاره‪ ،‬ازبک‪ ،‬ترکمن‪ ،‬بلوچ‪ ،‬پشه​​ای‪ ،‬نورستاین‪،‬‬ ‫امياق‪ ،‬ع��رب‪ ،‬قرغيز(قرقيز)‪ ،‬قزلباش‪ ،‬گوجر‪،‬‬ ‫براهوى و ساير اقوام می​باشد‪ .‬بر هر فرد از‬ ‫افراد ملت افغانستان کلمه افغان اطالق می​‬ ‫ش��ود‪ .‬هيچ فردى از افراد ملت از تابعيت‬ ‫افغانس��تان حمروم منی​گردد‪ .‬امور مربوط‬ ‫ب��ه تابعي��ت و پناهندگی توس��ط قانون‬ ‫تنظيم می​گردد‪.‬‬ ‫جناب مرزا قلم یکنت از اس��تادان‬ ‫دانش��گاه در مورد ماده چهارم قانون‬ ‫اساسی مجهوری اس�لامی افغانستان‬ ‫چننی ابراز نظ��ر می​کنند‪ :‬در تعریف‬ ‫ملت مش��کلی موجود نیس��ت‪ ،‬زیرا‬ ‫خود ماده چه��ار در مورد صراحت‬ ‫دارد یعین «ملت افغانستان متشکل از‬ ‫اقوام پشتون‪ ،‬تاجيک‪ ،‬هزاره‪ ،‬ازبک‪،‬‬ ‫ترکم��ن‪ ،‬بلوچ‪ ،‬پش��ه​اي‪ ،‬نورس��تاين‪،‬‬ ‫امياق‪ ،‬ع��رب‪ ،‬قرغيز (قرقيز)‪ ،‬قزلباش‪،‬‬ ‫گوج��ر‪ ،‬براه��وى و س��اير اق��وام مي​‬ ‫باشد‪ ».‬و چون بر هر فرد از افراد ملت‬ ‫افغانستان کلمه افغان اطالق مي​شود پس‬ ‫در جمموع افغانان ملت افغانستان را تشکیل‬ ‫می​دهند‪ .‬در مورد حاکمیت ملی باید گفت که‬ ‫در سیستم ریاسیت ما از دو طریق حاکمیت ملی‬ ‫تام�ین می​گردد‪ ،‬یکی از طریق انتخاب مس��تقیم‬ ‫ريیس مجهور از طرف مردم یعین بعد از مش��ارکت‬ ‫آزادان��ه م��ردم در انتخاب��ات و تراک��م آراء اکثریت‪،‬‬ ‫اوتوریته اِعمال قدرت سیاسی‪ ،‬به شخصی موقتا تفویض‬ ‫شده و آن شخص‪ ،‬به​مزنله مظهر و مناد اراده و خواست مردم‪،‬‬ ‫ق��درت اجرایی حاکمی��ت را در جغرافیای معنی که افغانس��تان‬ ‫باشد‪ ،‬بدست گرفته هم در سطح ملی و هم در عرصه بنی​املللی‪،‬‬


‫گفته باش��د برادر بزرگ هم‌زبان! این‬ ‫نیش��ابوری که خراس��انش می‌گویی‪،‬‬ ‫یکی از ش��هرهای خراس��ان است‪ ،‬نه‬ ‫کل خراس��ان‪ .‬حتا وقیت سعید نفیسی‬ ‫می‌گوی��د از این پس پ��ارس را ایران‬ ‫بنامن��د‪ .‬هیچ کس��ی ص��دای خود را‬ ‫منی‌کش��د و نام ایران به اندازه «عراق‬ ‫عجم» کوچک می‌شود‪.‬‬ ‫واقعیت این اس��ت که مرکز زبان‬ ‫پارس��ی پس از هند‪ ،‬به هت��ران منتقل‬ ‫شده اس��ت‪ .‬واقعیت این است که مهه‬ ‫کتاب‌های پارسی را مشا تولید می‌کنید‪،‬‬ ‫واقعیت این اس��ت که جهان معاصر را‬ ‫از چش��م مشا ش��ناختیم‪ .‬واقعیت این‬ ‫اس��ت که پارس��ی را با تکنالوژی مشا‬ ‫آش��نا س��اختید‪ .‬واقعیت این است که‬ ‫زبان م��ا را در برابر خش��م قبیله مشا‬ ‫محایت کردید‪ .‬ام��ا یک واقعیت دیگر‬ ‫هم اس��ت‪ .‬به مهان اندازه که فردوسی‬ ‫و کوروش مربوط مشاس��ت‪ ،‬مریاث ما‬ ‫هم اس��ت‪ .‬به مهان اندازه که حافظ و‬ ‫بوعلی س��ینا و زردشت سهم مشاست‪،‬‬ ‫مال ما هم اس��ت‪ .‬این‌ه��ا مهه واقعیت‬ ‫ان��د‪ ،‬تنها چی��زی که واقعیت نیس��ت‪،‬‬ ‫حممد مصدق اس��ت‪ .‬مصدق واقعیت ما‬ ‫نیست‪ .‬پس مشا چرا حممد مصدق را به‬ ‫عن��وان یکی از فرزندان ایران زمنی‪ ،‬با‬ ‫بزرگاین چون فردوس��ی و کوروش و‬ ‫بوعلی و زردشت و حافظ‪ ‌،‬قابل قیاس‬ ‫دانس��ته اید؟ به چه حقی برادر بزرگ‬ ‫هم‌زبان!؟ بیش از صد س��ال است که‬ ‫ما و مش��ا در دو جغرافیای متفاوت از‬ ‫هم زن��ده گی می‌کنی��م‪ .‬درد ما و مشا‬ ‫جدا بوده است‪ .‬جتربه زند‌گی ما و مشا‬ ‫جدا بوده اس��ت‪ .‬جتربه سیاسی‪ ،‬جتربه‬ ‫اجتماعی‪ ،‬جتربه فرهنگی‪ ،‬جتربه دیین‪،‬‬ ‫حتا جتربه روشنفکری ما و مشا متفاوت‬ ‫اس��ت‪ .‬مشا درد رفاه داشته اید‪ ،‬ما درد‬ ‫زنده​ماندن‪ .‬مشا غم مبارزه داش��ته اید‪،‬‬ ‫ما غم گریز‪ .‬مشا اندوه نام داش��ته اید و‬ ‫ما اندوه نان‪.. .‬‬ ‫منظورم مشایید‪ ،‬مش��ا گردانند‌گان‬ ‫یب یب سی فارسی! گالیه برادر کوچک‬ ‫این اس��ت؛ اگر شوونیسم یب​بنیادی را‬ ‫که در صدسال گذش��ته حکومت‌های‬ ‫ما مطرح کرده و می‌کند‪ ،‬عییب نیس��ت‪.‬‬ ‫اگر یک ایراین امروزی‪ ،‬اهبت فرهنگ‬

‫ایران را در جغرافیایی تصور کند که به‬ ‫واسطه روس و انگلیس خط‌کشی شده‬ ‫است‌‪ ،‬گالیه​ای نیس��ت‪ .‬یب‌چاره مهان‬ ‫گونه پ��رورش یافته و فهمانده ش��ده‬ ‫است‪ .‬اگر این افغاین و یا آن تاجیکی‪،‬‬ ‫سرزمنی‌های‌ش��ان را مهد زبان پارسی‬ ‫بدانند و تصور کنند که اصل خودشان‬ ‫ان��د و دیگ��ران فرع‪ ،‬باز ه��م ایرادی‬ ‫نیس��ت‪ .‬ام��ا مشا چرا؟ مشا ک��ه ادعای‬ ‫روشنفکری دارید‪ ،‬گویا از خردستیزان‬ ‫هم خوش‌تان منی‌آید‪ .‬حقیقت و اطالع‬ ‫رساین دقیق حمور کارتان است‪ ،‬مدعی‬ ‫عقالنیت هستید‪ ،‬مشا چرا چننی ��یاسیت‬ ‫را پیش��ه کرده‌اید؟ چه تفاویت‌ اس��ت‬ ‫می��ان مشا و آن نظ��ام آخونديی که به‬ ‫استبداد متهم است؟ اگر آهنا واقعیت‌ها‬ ‫را ب��ر مبنای احساس��ات دیین از نظر‬ ‫دور می‌دارند‪ ،‬مش��ا مهان واقعیت‌ها را‬ ‫بر مبنای شوونیس��می‌که بیخی کورتان‬ ‫ک��رده اس��ت‪ ،‬پنه��ان می‌کنی��د‪ .‬البته‬ ‫جسارت برادر کوچک تان را ببخشید!‬ ‫حاال مشا ح��ق می‌دهید به آناین که به‬ ‫مشا بدگمان شوند و تصور کنند که مشا‬ ‫درس��ت در جای پایی گام می‌گذارید‬ ‫که استعمار انگلیس��ی آن را مشخص‬ ‫کرده بود؟‬ ‫اگر مردمان م��ا از روی ناآگاهی‬ ‫و احساس��ات‪ ،‬فرهن��گ مش��ترک را‬ ‫پاره پاره می‌کنن��د‪ ،‬مشا بر مبنای خرد‬ ‫انگلیس��ی واری که نظری��ه پرداز این‬ ‫پ��روژه بوده اس��ت‪ .‬هر چن��د کارتان‬ ‫خیلی حرفه​ای‌س��ت‪ .‬کس��ی به نیت و‬ ‫برنامه‌ریزی تان شک منی‌کند‪ ،‬در ظاهر‬ ‫هم زیر مهان نظرسنجی‌تان می‌نویسید‬ ‫که‪ «:‬الزم به ذکر اس��ت ک��ه این رای‬ ‫گریی‪ ،‬یک نظرس��نجی علمی‌نبوده و‬ ‫نتیج��ه حاصل از آن‪ ،‬تنها نظر خبش��ی‬ ‫یب س��ی فارسی است و‬ ‫از خماطبان یب‌ ‌‬ ‫لزوما نظر کلی فارسی زبانان را بازتاب‬ ‫منی‌دهد‪ ».‬خیلی خوب است‪ ،‬پس چرا‬ ‫عن��وان درش��ت می‌زنید ک��ه انتخاب‬ ‫بزرگ‌تری��ن ش��خصیت تاری��خ ایران‬ ‫زم�ین؟ آیا این کار ب��ه معنای قاپیدن‬ ‫افتخارات مش��ترک تارخیی نیست که‬ ‫از آوان پیدایش س��رزمنی جدیدی به‬ ‫نام ایران در اثر س��عی استعمار‪ ،‬چننی‬ ‫رفتاری وج��ود دارد؟ نوش��ته اید که‬

‫در آغ��از تع��دادی از کارشناس��ان و‬ ‫چهره‌های دانش��گاهی این ش��ش نفر‬ ‫را از می��ان ش��خصیت‌های پیش��نهاد‬ ‫ش��ده مشا برگزیده ان��د‪ .‬کی‌هایند این‬ ‫شخصیت‌های برجس��ته و دانشگاهی‬ ‫مش��ا که مص��دق را در کنار زردش��ت‬ ‫و فردوس��ی قرار داده ان��د؟ حاال این‬ ‫شخصیت بزرگ تارخیی (حممد مصدق)‬ ‫برای من کابلی و یا برای آن خبارایی و‬ ‫یا خجندی چه کاری اجنام داده اس��ت‬ ‫که در مجع ب��زرگان تاریخ ایران زمنی‬ ‫قرار گرفته اس��ت؟ آیا عرق ش��رم بر‬ ‫پیشاین​تان منی‌نشیند از این دروغ‌های‬ ‫بزرگ��ی که به م��ردم می‌گویی��د؟ این‬ ‫تاری��خ مش��ترک اس��ت برادربزرگ‬ ‫هم‌زبان‪ .‬این احساس��ات کاذب میهن​‬ ‫پرسیت آدم را کور می‌کند‪.‬‬ ‫اجازه بدهید دیگ��راین که از دید‬ ‫مشا غریای��راین هس��تند‪ ،‬نی��ز در این‬ ‫افتخ��ارات خ��ود را ش��ریک بدانند‪.‬‬ ‫خیلی غریایراین نیس��تیم‪ ،‬برادر بزرگ‬ ‫هم‌زب��ان! بچ��ه مهنی ه��رات و بلخ و‬ ‫غزنه و کابلیم‪ .‬عذر می‌خواهم آیا این‬ ‫جاها را جزو ایران زمنی قبول دارید؟‬ ‫می‌گومی اگر قبول ندارید‪ ،‬سه چهار تا‬ ‫ش��هرک دیگر را در حوایل مهدان‪ ،‬به‬ ‫مهنی نام‌ها مس��ما کنید که حساب تان‬ ‫کامل ش��ود‪ .‬تقصری مشا نیس��ت‪ .‬شیوه‬ ‫آموزش مهنی گونه بوده اس��ت‪ .‬چشم‬ ‫که باز کردید‪ ،‬برای‌ت��ان گفته اند‪ :‬چو‬ ‫ایران نباش��د تن من مباد! و مشا خیال‬ ‫کردید ک��ه گپ متام اس��ت‪ .‬نه‪ ،‬خیلی‬ ‫دیر ا‌س��ت که پاره‌های��ی از تن تان با‬ ‫مشا نیس��ت‪ .‬حاال که به برکت بازشدن‬ ‫درهای آرش��یف اس��ناد دور استعمار‪،‬‬ ‫مهه ما دروغ‌های‌م��ا را می‌دانیم‪ ،‬حتا‬ ‫مشا که ن��اف زبان و فرهنگ پارس��ی‬ ‫اید‪ .‬ویل دل​کندن از این دروغ‌ها خیلی‬ ‫سخت است‪ ،‬ما با این دروغ​ها پرورش‬ ‫یافت��ه‌امی‪ ،‬بزرگ ش��ده‌امی‪ ،‬خو کرده‌امی‬ ‫و در آن ج��ا زده‌امی‪ .‬مش��ا مهچننی‪ .‬به‬ ‫خاطر حفظ این دروغ‌هاست که دروغ‬ ‫دیگ��ری می‌گویی��د‪ .‬به خاط��ر اثبات‬ ‫چیزی که نیس��تید به صورت ما سیلی‬ ‫می‌زنید و ما هیچ واکنشی ندارمی‪ ،‬جز‬ ‫این که بگویی��م‪ ،‬برادر بزرگ هم‌زبان!‬ ‫ضربه دست‌تان خیلی سنگنی است‪  .‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪13‬‬ ‫رسانه‬


‫سیلی‌هایی که‬ ‫از برادران بزرگ خوردیم‬ ‫به بهانه نظرسنجی بی​بی سی فارسی‪ ،‬برای گزینش‬ ‫“بزرگان ایران زمین”‪ ‬‬

‫کاوه جبران‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪12‬‬ ‫رسانه‬

‫این م�تن مقاله‌ای‬ ‫نیست‪ ،‬پژوهشی نیست‪،‬‬ ‫اعتراضی نیست‪ ،‬نقدی‬ ‫نیس��ت‪ .‬این م�تن فقط‬ ‫یک گالیه است‪ .‬گالیه‬ ‫از سیاس��ت​بازاین ک��ه‬ ‫ب��رای ی��ک جغرافیای‬ ‫پاره پاره زباین‪ ،‬هویت‬ ‫جداگان��ه​ای قای��ل اند‪.‬‬ ‫گالیه از سیاست‌گذاراین‬ ‫ک��ه فرهن��گ را چنان‬ ‫پوس��ت گاوی ف��رض کر د ه​ا ن��د‬ ‫و افتخارات فرهنگ��ی را تنها به مهان‬ ‫خبش��ي منس��وب می‌دارند که پس از‬ ‫ت گاو‪ ،‬سهم آن‌ها‬ ‫تقسیم​شدن این پوس ​‬ ‫شده است‪ .‬این منت‪ ،‬گالیه‌ از برادراین​‬ ‫ا‌س��ت که ادعای بزرگ��ی می‌کنند؛ چه‬ ‫آن‌هایی که خود را وارث اصلی زبان‬ ‫و فرهن��گ پارس��ی می‌خوانند و چه‬ ‫آن‌هایی که خود را قوم برتر خوانده و‬ ‫مهیشه در پی حذف زبان پارسی بوده‬ ‫اند‪ .‬این منت گالی��ه از برادران بزرگ‬ ‫اس��ت‪ .‬گمان نکنید که دیوانه‌ام و پرت‬ ‫و پال می‌گومی‪ ،‬کمی از تعذیب مشا تب‬ ‫کرده‌ام‪.‬‬ ‫هنگامی‌که اج��داد مالکان کنوین‬ ‫مهنی «یب یب س��ی» سرزمنی‌های‌ما را‬ ‫پاره پاره کردن��د و هرکدام ما را نامی‌‬ ‫گذاش��تند‪ ،‬تنها به خاطر م��واد خام‌ما‬ ‫نبود‪ .‬به جرم چند سده تسلط فرهنگی‬ ‫و زباین بر خاور میانه و آسیای جنویب‬ ‫هم بود که جمازات می‌ش��دمی‪ .‬منی‌گومی‬ ‫ک��ه فرهنگ ایران بزرگ یا خراس��ان‬

‫کبری یا ف�لان و فالن‪ .‬نه…نه منظورم‬ ‫مهنی مس�یری​ ا‌ست که س��عدی را به‬ ‫بیدل می‌رساند یا رودکی را به فرخی‪.‬‬ ‫ذکر پیامدهای دیگرش را دانشگاه‌های‬ ‫اکس��فورد و س��وربن هبتر بی��ان کرده​‬ ‫اند‪ ،‬اما اگر از من بپرس��ید‪ ،‬مهنی قدر‬ ‫می‌دامن که حاال اگ��ر رهنورد زریاب‬ ‫خبواهد با گل​رخس��ار صف��ی‌آوا و یا‬ ‫حمم��ود دولت آبادی ی��ک پیاله چای‬ ‫بنوش��د‪ ،‬گذرنامه‌اش بای��د دو تا ویزا‬ ‫خبورد‪ .‬گپ من نیس��ت‪ ،‬در تاریخ‌های‬ ‫ما نوش��ته ش��ده است‪ .‬س��رزمیین که‬ ‫در این تقس��یم‌بندی س��هم ما شد‪ .‬نام‬ ‫ش��هرهای م��ان را آلش کردن��د‪ ،‬حتا‬ ‫س��رزمنی ما را نامی‌هنادند که ذکرش‬ ‫نه در ش��عر فردوسی رفته بود و نه در‬ ‫نثر بیهقی‪ .‬اتفاق زی��ادی نیافتاده بود‪‌،‬‬ ‫اج��داد مالکان کنوین «یب یب س��ی»‪،‬‬ ‫لگام کار را س��پرده بود به دست قبیله‪.‬‬ ‫گپ من نیست‪ ،‬در تاریخ‌های ما نوشته‬ ‫شده است‪ ،‬سرزمیین که در این تقسیم​‬ ‫بندی از دس��ت ما رف��ت‪ .‬آن را ایران‬

‫خواندند‪ ،‬مردمش را به‬ ‫دروغ ای��راین نامیدن��د‪.‬‬ ‫حس مالکیت را در آهنا‬ ‫تقوی��ت کردند‪ ،‬بیهقی را‬ ‫ایراین خواندند و هرات‬ ‫را والییت در افغانستان‪،‬‬ ‫رودک��ی را ای��راین‬ ‫خواندن��د و خب��ارا را‬ ‫شهری در آسیای میانه‪،‬‬ ‫نیش��ابور را ب��ا افتخار‬ ‫جزو ایران دانس��تند‪ ،‬اما‬ ‫بلخ را گفتند که ش��هری‬ ‫ب��وده از فالت ایران‪ .‬س��نگ و چوب‬ ‫و سگ و پش��کش فکر کردند که این‬ ‫ایراین ک��ه پایتخش هتران باش��د‪ ،‬چه‬ ‫عظمیت داشته است!‬ ‫بیش​تر از صد س��ال است که این‬ ‫سنگ آسیاب بر س��ر زبان و فرهنگ‬ ‫مشترک می‌چرخد‪ .‬برادر بزرگ قبیله‪،‬‬ ‫سال‌هاست که در گوش ما پف می‌کند؛‬ ‫زبان افغانس��تان دری است و فارسی‪،‬‬ ‫زب��ان ایراین‌هاس��ت‪ .‬ب��رادر ب��زرگ‬ ‫هم‌زبان‪ ،‬صدس��ال است که می‌نویسد؛‬ ‫فردوس��ی ایراین است چون مقربه‌اش‬ ‫در توس اس��ت و م��ا یب‌آنکه ادعایی‬ ‫داشته باشیم‪ ،‬هنوز شاهنامه می‌خوانیم‪.‬‬ ‫ب��رادر بزرگ قبیله‪ ،‬نام «س��بزوار» را‬ ‫به «ش��یندند» عوض می‌کن��د و برادر‬ ‫بزرگ هم‌زبان‪ ،‬نام «سبزوار» را روی‬ ‫یک��ی از ش��هرک‌هایی می‌گ��ذارد که‬ ‫خودش��ان می‌دانند چه کار شرم‌آوری‬ ‫را اجن��ام داده​اند‪ .‬نام خراس��ان را هم‬ ‫از قب��ل قبضه کرده اند‪ ،‬یب‌آنکه کس��ی‬


‫به گون��ه مث��ال‪ ،‬زمانيکه ی��ک تاجر‬ ‫چینای��ی در اندونیزی��ا فرصت فروش‬ ‫چتری​ه��ای ارزان را در مارکی��ت‬ ‫ميبيند‪ ،‬ميتواند زودتر به پس��رکاکایش‬ ‫که ش��ناخت ب��ا صاح��ب فابریکه در‬ ‫شینژین را دارد احوال بدهد‪ .‬این چننی‬ ‫قرابتها مشکل اعتماد در داد و ستد را‬ ‫کم س��اخته زمینه رسیدن چتری​ها را‬ ‫در جاکرتا قبل از ختم موس��وم باران‬ ‫مساعد میس��ازد‪ .‬اعتماد مهم است به‬ ‫خصوص در کشور​های روهبانکشاف‬ ‫که به ضعف حاکمیت قانون مواجه اند‪.‬‬ ‫درک رس��وم و ویژگی​ه��ای فرهنگی‬ ‫منطقه نیز قابل درنگ اس��ت‪ .‬به مهنی‬ ‫دلیل مق��دار زیاد س��رمایهگذاریهاي‬ ‫خارجی در چنی از طريق چینایی​های‬ ‫مهاجر عبور میکند‪.‬‬ ‫مهاجري��ن در نش��ر و انتق��ال‬ ‫مفکوره​ه��ا و نظريات نی��ز کمک می​‬ ‫کنند‪ .‬بس��ياري از اذهان روشن جهان‬ ‫روبه​انکش��اف در پوهنتوهن��ای غرب‬ ‫حتصیل کرده​ان��د‪ .‬تع��داد فزاينده آهنا‬ ‫که به کشورهايش��ان برگش��ته دانش‬ ‫و ارتباط��ات جديد را ب��ا خود انتقال‬ ‫ميدهند‪ .‬دانشمندان کامپیوتر هندی در‬ ‫بنگلور داميا از دوستان هندی خود در‬ ‫سیلیکون کمک و نظر خواهی میکنند‪.‬‬ ‫صنعت تکنالوجی چنی عمدتا در دست‬ ‫"سنگ پش��ت​های دریایی" ‪ -‬چینایی​‬ ‫های عودت​کننده – میباشد‪.‬‬ ‫ع�لاوه برای��ن‪ ،‬مهاجری��ن در‬ ‫کش��ورهای ثرومتن��د نه تنه��ا ازطریق‬ ‫ارس��ال پ��ول نق��د ب��ه خانواده​های‬ ‫خویش‪ ،‬بلکه با کمک به شرکت‪-‬های‬ ‫کشور میزبان نقش مهمي را در حترک‬ ‫و انتق��ال پول ب��ازی می​کنند‪ .‬چنانچه‬ ‫پوهنتون ه��ارورد اخریا برمال کرد که‬ ‫ش��رکت‪-‬های امریکایی که کارمندان‬ ‫چینایی اصل دارند راحتتر توانس��تند‬ ‫در چ�ین ش��روع ب��ه فعالی��ت کنند و‬ ‫آهنم بدون احتیاج به تش��کیل شرکت‬ ‫خمتل��ط – خارجی و داخلی – که یک‬ ‫پیشش��رط برای فعالیت ش��رکت​های‬ ‫خارجی در چنی می​باشد‪.‬‬ ‫این استدالل​ها بعید است که جلو‬ ‫پیش��رفت خصومت در برابر مهاجرین‬ ‫را در کشورهای ثرومتند بگرید‪ .‬خشم‬

‫در براب��ر مهاجرین معم��وال بر مبناي‬ ‫دو تصور‪ -‬باهم ناس��ازگار‪ -‬اس��توار‬ ‫اس��ت‪ .‬اول اینکه تعداد زیاد مهاجرین‬ ‫از دولت کمک مایل می‪-‬گریند و دوم‬ ‫آهن��ا آماده اند با مزد کم س��خت​تر و‬ ‫بیش��تر از د��گران کار کنند و در نتیجه‬ ‫معاش میزبان��ان هم​صنف خود را زیر‬ ‫فشار میآورند‪.‬‬ ‫اس��تدالل اول معم��وال درس��ت‬ ‫منیباشد‪ .‬مثال در حال حاضر مهاجرین‬ ‫در بریتانیا کمتر از مردم بومی از دولت‬ ‫کمک مایل میگریند‪ .‬دومی را مش��کل‬ ‫اس��ت قیاس ک��رد‪ .‬در حالیکه بعضی‬ ‫مطالعات نش��ان داده اس��ت ک��ه واقعا‬ ‫رقابت از طرف مهاجران سبب سقوط‬ ‫م��زد کار در ب��ازار مربوط می​ش��ود‪،‬‬ ‫حتقیق��ات دیگر این اث��ر را غری قابل‬ ‫حمس��وس مي داند‪ .‬مهچنان غریممکن‬ ‫اس��ت که تاثری مهاجرت را در رش��د‬ ‫اقتصاد به ص��ورت کل قياس​ کرد‪ .‬اما‬ ‫دالیل خوب نش��ان میده��د که مثبت‬ ‫باش��د‪ .‬مهاجرین پرکار و خالق اند و‬ ‫این باعث سودمندی و تشکل شرکت​‬ ‫های جدید میشود‪ .‬بر اساس مطالعات‬ ‫اخ�ير پوهنت��ون دی��وک‪ ،‬در حالیکه‬ ‫مهاجری��ن ‪ 8‬در ص��د نف��وس امریکا‬ ‫را تش��کیل میدهند‪ ،‬آهن��ا ‪ 25‬درصد‬ ‫ش��رکت​های اجنن�یری و تکنال��وژی‬ ‫را تاس��یس کردند و ب��ا ارتباط دادن‬ ‫جهان پیش��رفته ب��ا بازارهای در حال‬ ‫رشد‪ ،‬مهاجرين زمینه​ای هبرهربداری‬ ‫را برای کش��ورهای ثرومتند مس��اعد‬ ‫میسازند‪.‬‬ ‫پس کش��ورهای ثرومتند احتماال‬ ‫از سیاس��ت​های مهاجرت نسبتا آزاد‬ ‫س��ود بیش��تر خواهند ب��رد و مهچنان‬ ‫کش��ورهای فقری نباید از فرار مغز​ها‬ ‫هراس داش��ته باش��ند‪ .‬هرچند رفنت و‬ ‫کارکردن در کشورهای پیشرفته عامل‬ ‫مهاج��رت دامیی ميگ��ردد‪ ،‬ويل منيتوان‬ ‫فراموش کرد که اين مهاجرين مهارت‬ ‫کس��ب مي کنند و براي کشور شان نيز‬ ‫پول ارسال ميدارند‪ .‬حيت اکثر شان به‬ ‫کش��ورهاي خود عودت منوده شرکت​‬ ‫های جديد جتاریت را تاسیس مینمايند‪.‬‬ ‫از س��وی دیگر مطالعات نشان ميدهد‪،‬‬ ‫که هرگاه کش��ورهای فقری کمتر از ‪20‬‬

‫درصد فارغالتحصی�لان خویش را از‬ ‫دس��ت بدهند‪ ،‬بازهم ف��رار مغزها این‬ ‫کشورها را غین​تر می‪-‬سازد‪.‬‬ ‫حکومت و س��کتور خصوصی از‬ ‫انتش��ار مفکوره​ها از طریق مهاجرين‬ ‫نف��ع میربند‪ .‬هندی​ه��ای حتصیل کرده​‬ ‫خارجی منجمل��ه صدر اعظم منموهن‬ ‫س��نگهـ فارغالتحصی��ل آکس��فورد و‬ ‫کمربی��ج و دوس��ت نزدیکش مونتک‬ ‫آلووالیا (آکسفورد) نقش بزرگي را در‬ ‫اصالحات اقتصاد هن��د در آغاز دهه‬ ‫‪ 90‬ب��ازی کردند‪ .‬تقریبا نی��م میلیون‬ ‫چینایی در دهه اخری در خارج حتصیل‬ ‫کرده بازگش��تند و امروز نریوی عمده‬ ‫مش��وریت حکومت را تشکیل میدهند‬ ‫و مهواره در درجات حزب کمونیست‬ ‫ارتقا میکنند‪ .‬چینگ یل از انس��تیتوت‬ ‫بروکینگ��س پیش​بنی اس��ت که س��هم‬ ‫عودت​کننده​ه��ا در تش��کیل کمیت��ه‬ ‫مرکزی حزب کمونیس��ت از ‪ 6‬درصد‬ ‫در سال ‪ 2002‬به ‪ 16‬تا ‪ 17‬درصد در‬ ‫سال آینده خواهد رسيد‪ .‬تعداد کم این‬ ‫سنگ​پش��تها بصورت آشکار خواهان‬ ‫دموکراس��ی اند‪ .‬اما آهنا دموکراسی را‬ ‫در عمل دیده و جتربه کرده​اند‪.‬‬ ‫در م��ورد دنی��ای ق��دمي‪ ،‬بس�تن‬ ‫سرحدات شان قابل درک اما خطرناک‬ ‫اس��ت‪ .‬مهاجرت موج جواین را برای‬ ‫کش��ورهای پری به ارمغ��ان میآورد و‬ ‫زمينه تکثری و حت��رک میلیوهنا فکر و‬ ‫انگیزه اجي��اد ميکند‪ .‬این ی��ک پدیده​‬ ‫کامال مفید اس��ت هم ب��رای آنانيکه با‬ ‫رویاه��ا و بکس​های س��فری می​آیند‬ ‫و ه��م برای آنانيکه بای��د با جبنی باز‬ ‫و آغ��وش گ��رم آن��را خ��وش آمدید‬ ‫بگویند‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪11‬‬ ‫اقتصاد‬


‫مهاجر بار دوش نیست‬ ‫حميد کبير‬ ‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪10‬‬ ‫اقتصاد‬

‫دراین اواخر ع�لاوه بر پارچگی​‬ ‫های تارخیی‪ ،‬سیاس��ی‪ ،‬زباین‪ ،‬مذهیب‬ ‫و امثال اینها که داراي فهرس��ت دراز‬ ‫اس��ت و میان افغان‪-‬هاي مهاجر گاه​‬ ‫گاه مشاهده می​ش��ود‪ ،‬دو فرقه​ جدید‬ ‫به حبث​ه��ای یب​پای��ان می​پردازند که‬ ‫یکی سپاس��گذار از کشورهای میزبان‬ ‫اند و به رس��م منک​شناس��ی حتمل نقد‬ ‫کش��ورهای مهاج��ر پذی��ر را ندارند‪.‬‬ ‫و فرق��ه​ دوم ش��کاکانه​تر ت�لاش می​‬ ‫کنند انگیزه​های پوش��یده سیاست​های‬ ‫مهاجرت دنیای غ��رب را درک کنند‪.‬‬ ‫اخریا هفته​نامه "ایکانومیس��ت" چاپ‬ ‫بریتانیا مقاله​ای منتشر کرده است که تا‬ ‫اندازه​ای به بررسي این مبحث پرداخته‬ ‫است‪.‬‬ ‫اقتصاد جهان‬ ‫ش��بکه​های مهاجر یک درخشش‬ ‫نادر در اقتصاد امروزی جهان به مشار‬ ‫مريوند و کش��ورهای ثرومتند باید آنرا‬ ‫با جبنی گش��اده و آغوش گرم خوش‬ ‫آمدید بگویند‪.‬‬ ‫حال زمان خ��ویب برای خارجی‬ ‫بودن نیس��ت‪ .‬اتباع کشورهای میزبان‬

‫در گ�یرودار با حبران اقتصادی ناتواین‬ ‫کاری خود را با انگشت مالمت به طرف‬ ‫مهاجرین پنه��ان می​کنند‪ .‬احزاب ضد‬ ‫مهاج��ر در اروپا از محایت و حمبوبیت‬ ‫روزاف��زون برخ��وردار هس��تند‪ ،‬در‬ ‫حالیکه اصالحات در قواننی مهاجرین‬ ‫چه در اروپا و چه در امریکا برعکس‬ ‫تشدید کنترول سرحدات در پارملان‪-‬‬ ‫ه��ای مربوط با بنبس��ت مواج��ه اند‪.‬‬ ‫کاندیدهاي مجه��وری​ خواه در امریکا‬ ‫ترجیح میدهند سرحدات جنویب خود‬ ‫را با مکس��يکو با برق خطری سازند و‬ ‫از مس��اعدت در تعلی��م اطفال مهاجر​‬ ‫غریقانوین جلوگریی منایند‪.‬‬ ‫این پدیده کوتاه​فکرانه در نگرش‬ ‫ب��ه مهاجرت‪ ،‬جای ش��گفيت ن��دارد‪.‬‬ ‫این نگرش ناش��ی از حب��ران دورهاي ‬ ‫اقتصادی مه��راه با افزایش فش��ار بر‬ ‫س��رحدات کش��ورهای ثرومتند است‪.‬‬ ‫اما دولت​ها قبل از آنکه درهاي شانرا‬ ‫بشدت ببندند باید یکي ازعوامل دیگر‬ ‫را ني��ز در نظر بگریند ک��ه آن عبارت‬ ‫از امهیت فزاینده اقتصادی مهاجرين و‬ ‫کمک آهنا به رشد اقتصادی کشور​های‬ ‫ذیدخل ميباشد‪.‬‬ ‫ش��بکه​های قدمی��ی‪ ،‬ارتباط��ات‬

‫جدید‬ ‫شبکه​های مهاجراعم از پروتستان‬ ‫فرانس��وی‪ ،‬اس��کاتلندی​ها ‪ ،‬یهودیان‬ ‫و دیگ��ران مهواره یک ن�یروی قوی‬ ‫اقتصادی بوده​اند‪ ،‬اما ارزاین و سهولت‬ ‫سفر در عصر مدرن‪ ،‬تعدد آهنا را بیشتر‬ ‫از قبل ساخته اس��ت‪ .‬در حال حاضر‬ ‫دو صدوپانزده ميلیون مهاجر نسل اول‬ ‫در سراسر جهان وجود دارند که ‪ 3‬یف‬ ‫صد مجعیت جهان را تش��کیل میدهند‪.‬‬ ‫اگر مهه​ آهنا یک ملت میبودند‪ ،‬بزرگتر‬ ‫از مجعيت برازیل میشدند‪ .‬امروز تعداد‬ ‫چینایی​ه��ای بریون از چنی بیش��تر از‬ ‫فرانس��وی​های داخل فرانس��ه اند و‬ ‫هنديه��اي پراکنده در سراس��ر جهان‬ ‫نيز از مرزهاي ‪ 22‬میلیون فراتر ش��ده‬ ‫است‪ .‬گروه​های کوچک زباین و قومی‬ ‫در نقاط غریقاب��ل تصور مهواره ديده‬ ‫ش��ده اند مانن��د لبنانیه��ا در افریقای‬ ‫غریب‪ ،‬جاپاین​ها در برازیل و ویلش��ها‬ ‫در پاتاگونی��ا‪ .‬گروهه��ای جدیدتر و‬ ‫عجیب​ت��ر از غرب افریق��ا در جنوب‬ ‫چنی نيز به این جممع پیوسته​اند‪ .‬‬ ‫این شبکههای زباین و قومي سبب‬ ‫تسهيل جتارت بنی​املللی شده و جریان‬ ‫مبادله معلومات را سرعت می​خبشند‪.‬‬


‫شمرق‪ ،‬نگينى بر انگشتر تاريخ‬

‫طغيان ساکايى‬

‫هنگامی که از دره سالنگ‪ ،‬خنجان‬ ‫و دوشی به سوی مشال سفـر می​کنیم‪،‬‬ ‫در آخری��ن نقطه این دره به مشرق می​‬ ‫رسیم‪ .‬مشرق در حقیقت خنستنی گام به‬ ‫وادی مهوار و سرسبز غوری است که‬ ‫روزگاری مهد یک متدن قدمی بوده‪.‬‬ ‫معلوم است که غوری منطقه قابل‬ ‫توجه ب��رای حکم روای��ان قدمی بوده‬ ‫اس��ت‪ ،‬چون بر بزرگ​راه ابریشم قرار‬ ‫داش��ته و مهم​ترین اطراق​گا​ه در معرب‬ ‫هندوکش حمسوب می​شده است‪.‬‬ ‫غری از مشرق و س��رخ​کوتل در دو‬ ‫س��وی این منطقه خرابه​های یک قلعه‬ ‫بزرگ دیگ��ر در تنگه پوزه ایان و دژ‬ ‫بزرگ دیگر به نام چم قلعه واقع بغالن‬ ‫جدید وجود دارد‪ ،‬که جمموعًا حکایت‬ ‫از متدن​هایی در مقاطع خمتلف زمان در‬ ‫این منطقه دارند‪.‬‬ ‫و اما نقش​های مشرق چند س��ال‬ ‫قبل توس��ط یک��ی از فرهنگیان بغالن‬ ‫(ب��دروز) شناس��ایی ش��د‪ .‬و در اث��ر‬ ‫معرویف او بود که اخبار این حکاکي​ها‬ ‫به بغالن رس��ید و جاناتان یل مورخ و‬ ‫افغانستان​شناس انگلیسی در زمستان‬ ‫س��ال ‪ 2003‬عازم افغانستان شد تا از‬ ‫این نقش​ه��ا در دهکده مش��رق دیدن‬ ‫مناید‪.‬‬ ‫حکاکي​ه��ای مش��رق در حقیقت‬ ‫یک بزم ش��کار را به منایش گذاش��ته‬ ‫است و طبق اظهار دکتوریل این حادثه‬ ‫به مناسبت پریوزی شاپور اول یا دوم‬

‫در این سرزمنی​ها در دل‪ ‬این کوه نقش‬ ‫شده است‪.‬‬ ‫‪ ‬من به روز مجعه بتاریخ ‪ 14‬محل‬ ‫‪ 1388‬خورش��یدی ب��ا مهراهی آقای‬ ‫فهیم ريی��س اطالع��ات و فرهنگ و‬ ‫تعدادی دیگ��ر از مهراهان برای دیدار‬ ‫از این جمس��مه​ها راه��ی دهکده مشرق‬ ‫شدم‪.‬‬ ‫برجسته ترین نقش​ها در این بزم‬ ‫ش��کار‪ ،‬نقش یک اسپ اس��ت که از‬ ‫حلاظ بزرگی برابر با یک اسپ واقعی‬ ‫اسـت‪.‬‬ ‫س��ر و گردن اسپ را با یک پای‬ ‫راست پیش�ین آن شکسته اند‪ .‬حیوان‬ ‫دیگر با دندان​های وحشتناک که شکار‬ ‫شده است‪ ،‬بصورت برجسته نقش شده‬ ‫که بر باالی بیین و در دو س��وی س��ر‬ ‫آن چقوری​های کنده ش��ده که دکتور‬ ‫یل گمان برده اس��ت که بر آن شاخ و‬ ‫گوش​های��ی نصب کرده ب��وده اند‪ .‬به‬ ‫دنبال این اسپ دکتوریل سر یک اسپ‬ ‫دیگر را مشاهده کرده است‪ .‬اما من به‬ ‫وضاحت دیدم که سر دو اسپ دیگر از‬ ‫پس این اس��پ اویل منایان است و سه‬ ‫تن دیگر از مهراهان سوار نیز در کنار‬ ‫او معلوم می​شود‪ .‬سوار پاهایش را به‬ ‫یک سوی اسپ انداخته که هم پاها و‬ ‫ه��م تنه او را شکس��ته و از میان برده‬ ‫اند‪ .‬ش��اید پارچه​های این تندیس؟ ها‬ ‫را سنگ کشان برده باشند و در هتدایب‬ ‫از خانه​ای گذاش��ته باشند‪ .‬وقیت​که از‬ ‫نزدیک این تندیس​ها‪ ،‬به س��وی پاینی‬ ‫می​آمدمی‪ ،‬من توته سنگ کوچک را که‬

‫شاید از بدنه آن نقاشی​ها جداشده بود‬ ‫یافتم که به وضاحت متام‪ ،‬تراش��یدگی‬ ‫و نقش​های��ي بر آن منای��ان بود و آنرا‬ ‫به آقای فهی��م دادم تا بر روی میزکار‬ ‫خویش بگذارد‪ .‬این بدان معین اس��ت‬ ‫که شاید در اثر جس��تجوهایی پارچه​‬ ‫های شکسته این تندیس​ها پیدا شود‪.‬‬ ‫و اما نام مشرق برای من جالب بود‪.‬‬ ‫کشت​زارهای مهوار مشرق را هنگامی‬ ‫ک��ه در کناردریای پرآب پلخمری می​‬ ‫دی��دم‪ ،‬هیچ ش��کی دیگر نداش��تم که‬ ‫روزگاری ای��ن زمنی​ه��ای مهوار کنار‬ ‫دریا یک مچن بزرگ بوده ا��ت‪.‬‬ ‫مرغ بزرگ یا مرغ پادشاه‪ .‬آدم با‬ ‫دی��دن این تصاویر کنده ش��ده در کوه‬ ‫بدی��ن باور می​رس��د که ن��ام مشرق از‬ ‫دوران نقر این تصاویر در این منطقه و‬ ‫به میمنت نقش تصوير یک شاه‪ ،‬اولنگ​‬ ‫های جماور آنرا به نام او مسمی کردند‬ ‫و نامش را مرغ زارشاه گذاشتند‪.‬‬ ‫کی می​داند که نام دره شکاری نیز‬ ‫متعلق به مهنی دوره و مربوط به مهنی‬ ‫نقش​های شـاه شکاری نباشـد‪.‬‬ ‫اگر در منطقه مشرق یک پل موتر‬ ‫رو بر س��ر دریا اعمار ش��ود و پارکى‬ ‫برای موتره��ا در پاینی این تندیس​ها‬ ‫و‪  ‬براي رس��يدن تا نزدیک این نقش​‬ ‫ها راه زینه​هایی ساخته شود‪ ،‬تعدادی‬ ‫از توریس��ت​ها و عالقمندان داخلی و‬ ‫خارجی از اینج��ا دیدن خواهند منود‪.‬‬ ‫که عالوه از ي��ک درامد خوب‪ ،‬زمینه​​‬ ‫ایی برای معریف داشته​های فرهنگی نيز‬ ‫مساعد خواهد شد‪.‬‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪9‬‬ ‫تاريخ‬


‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪8‬‬ ‫اقتصاد‬

‫اجيادش��ده در س��ه ماهه پ��س از ماه‬ ‫نوامرب بسيار باالتر از متامي دوره‌هاي‬ ‫س��ه ماهه از س��ال ‪ 2006‬تا به امروز‬ ‫بوده است‪ .‬نرخ بيكاري و كم‌كاري هر‬ ‫دو رو به كاهش اس��ت‪ .‬قيمت مسكن‬ ‫در حال كاهش اس��ت اما نرخ ساخت‬ ‫و فروش مس��كن رو به افزايش است‪.‬‬ ‫اعتبارات مايل مشتريان در حال رشد‬ ‫بوده و كس��ري‌هاي مايل رو به كاهش‬ ‫اس��ت‪ .‬البت��ه هيچ يك از اين مس��ايل‬ ‫بيانگ��ر يك دوره رش��د و ش��كوفايي‬ ‫نيس��ت‪ .‬به احتمال زياد براي كل سال‬ ‫‪ 2012‬نرخ رش��د اقتص��ادي اياالت‬ ‫متح��ده امري��كا ‪ 2/5‬درص��د خواهد‬ ‫بود‪ .‬اين رقم بس��يار پايني‌تر از رقمي‬ ‫اس��ت كه انتظار م��ي‌رود پس از دوره‬ ‫ركود اقتصادي حاصل ش��ود‪ .‬اما پس‬ ‫از حب��ران مايل‪ ،‬زماين كه بس��ياري از‬ ‫مش��تريان زير بار بدهي‌ه��ا كمر خم‬ ‫كرده‌ان��د‪ ،‬روند رو به هبب��ود مي‌تواند‬ ‫بس��يار كند و ضعيف باشد‪ .‬اين ميزان‬ ‫رشد اقتصادي مني‌تواند پيام‌آور كاهش‬ ‫چش��مگري نرخ بيكاري در اين كشور‬ ‫باش��د اما نسبت به س��ال ‪ 2011‬رشد‬ ‫چشمگريي تلقي خواهد شد و از مهه‬ ‫مهم‌تر آنكه اين امر مي‌تواند خنس��تني‬ ‫قدم به سوي يك روند متداوم هببود در‬ ‫وضع اقتصادي اين كشور باشد‪.‬‬ ‫به عك��س‪ ،‬اروپا هن��وز تا هببود‬ ‫كامل فاصله بس��يار زيادي دارد‪ .‬تنها‬ ‫خرب خوب در اين منطقه آن اس��ت كه‬ ‫اوض��اع هبتر از آين اس��ت كه پيش از‬ ‫اين تصور مي‌شد‪ .‬تدارك نقدينگي‌هاي‬ ‫گسترده از سوي بانك مركزي اروپا و‬ ‫حتت مديريت جديد «ماريو دراگهاي»‬ ‫موجب ش��ده احتمال سقوط اقتصادي‬ ‫و تزنل اعتبارات مايل به شدت كاهش‬ ‫ياب��د‪ .‬نتيج��ه اين اقدام��ات يك ركود‬ ‫اقتصادي كم‌عمق بوده كه احتمال دارد‬ ‫آمل��ان بتواند خود را از دام آن برهاند‪.‬‬ ‫براي ديگران در هر صورت مش��خص‬ ‫نيس��ت كه اين رش��د اقتصادي از كجا‬ ‫نشات خواهد گرفت‪ .‬براي بسياري از‬ ‫كشورهاي اروپايي به ويژه آهنايي كه‬ ‫در منطقه يورو واقع شده‌اند براي كاهش‬ ‫كس��ري بودجه‪ ،‬اجراي سياس��ت‌هاي‬ ‫رياضيت جتويز ش��ده است‪ .‬اصالحات‬

‫ساختاري‌اي كه آهنا در پي اجراي آن‬ ‫هس��تند ش��ايد بتواند در طوالين‌مدت‬ ‫زمينه‌س��از رش��د اقتصادي آهنا شود‪،‬‬ ‫اما تا زماين كه اين ركود اقتصادي در‬ ‫اروپا كم‌عمق باش��د‪ ،‬كم​تر مي‌تواند به‬ ‫ديگر كش��ورهاي جهان آسيب برساند‬ ‫و به مهني دليل اس��ت كه چش��م‌انداز‬ ‫آينده بس��ياري از اقتصاد‌هاي در حال‬ ‫توس��عه جهان هبتر از چيزي است كه‬ ‫شايد دو ماه پيش اقتصاددانان متصور‬ ‫مي‌ش��دند‪ .‬مطمينا روند رشد اقتصادي‬ ‫در بس��ياري از كش��ورهاي در ح��ال‬ ‫توس��عه از چني گرفته تا برازيل كندتر‬ ‫ش��ده و دلي��ل آن را مي‌ت��وان اجراي‬ ‫سياست‌هاي پويل سخت‌تر و تاثري آن‬ ‫بر كاهش هزينه خمارج داخلي دانست‪.‬‬ ‫با اين وجود سقوط اقتصادي اروپا به‬ ‫دلي��ل كاهش نرخ ص��ادرات تاثريات‬ ‫منفي زيادي بر اقتصاد كش��ورهاي در‬ ‫حال توس��عه داشته است‪ .‬اما اكنون كه‬ ‫احتمال وقوع فاجع��ه‌​اي اقتصادي در‬ ‫منطق��ه ي��ورو تا حدي كم​رنگ ش��ده‬ ‫(حداق��ل ب��راي االن)‪ ،‬جاري ش��دن‬ ‫س��رمايه به كشورهاي در حال توسعه‬ ‫روندي رو به رش��د دارد و كشورهاي‬ ‫دارنده اقتصاد متك��ي به صادرات (به‬ ‫ويژه در آسيا) بار ديگر رونق از دست‬ ‫رفته خود را به دس��ت مي‌آورند‪ .‬چني‬ ‫يك استثناس��ت‪ :‬آمار اخري جتاري اين‬ ‫كشور به طرز شگفت‌آوري نااميدكننده‬ ‫بوده است‪ .‬اما حتا با وجود اين هم در‬ ‫اين كشور چش��م‌انداز آينده اقتصادي‬ ‫ت��ا پايان س��ال جاري هبت��ر از ديگر‬

‫كشورهاست‪ .‬اين به آن خاطر است كه‬ ‫كاهش نرخ تورم در اين كشور فضايي‬ ‫ب��راي دولت چ�ين فراه��م آورده كه‬ ‫سياست‌هاي مايل و پويل ساالنه خود‬ ‫را تسهيل‌ كند‪ .‬دولت اين كشور اجازه‬ ‫خنواهد داد ش��اخص رش��د اقتصادي‬ ‫اين كش��ور به ش��دت كاهش داش��ته‬ ‫باشد چرا كه تغيري س��اختار مديرييت‬ ‫اين كشور در سال جاري مساله حفظ‬ ‫ثبات اجتماعي را در اولويت قرار داده‬ ‫است‪.‬‬ ‫آخري��ن هنض��ت‪ :‬كش��ورهاي‬ ‫اروپايي باي��د كم​تر بر سياس��ت‌هاي‬ ‫رياضيت متركز كنند و به جاي آن بيش​‬ ‫تر ب��ه فك��ر افزايش رش��د اقتصادي‬ ‫باشند‪ .‬تزريق‌هاي پياپي نقدينگي بانك‬ ‫مركزي اروپا توانس��ته است به خويب‬ ‫براي دولت‌هاي مقروض زمان خبرد اما‬ ‫ب��ه عنوان يك چاره داميي‪ ،‬منطقه يورو‬ ‫ني��از به آن دارد كه موسس��ايت ترتيب‬ ‫دهد ك��ه بتوانند حتت مس��ئوليت‌هاي‬ ‫مش��ترك به دولت‌ه��ا در كاهش نرخ‬ ‫بدهي‌ها كمك كنند‪ .‬اولويت امريكا نيز‬ ‫بايد طرح‌ريزي ي��ك برنامه ميان‌مدت‬ ‫باش��د كه ب��دون آنك��ه رون��د هببود‬ ‫اقتص��اد را حتت تاثري قرار دهد‪ ،‬بتواند‬ ‫زمينه‌س��از اجياد يك روند كاهشي در‬ ‫كسري بودجه باشد‪ .‬متاسفانه احتمال‬ ‫آنك��ه چن�ين روي��دادي ت��ا پيش از‬ ‫انتخابات ماه نوامرب رياس��ت‌مجهوري‬ ‫رخ دهد بسيار بعيد است‪ .‬اقتصاد چني‬ ‫نيز بي��ش از مصرف داخل��ي به طور‬ ‫فزاين��ده​اي بر س��رمايه متكي خواهد‬ ‫بود‪ .‬بيش از حمرك‌هاي توس��عه‌دهنده‬ ‫پروژه‌ه��اي جاده‌س��ازي و س��اخت‬ ‫خط آهن در س��ال جاري هبتر اس��ت‬ ‫متام حمرك‌ها روي خانه‌سازي ارزان و‬ ‫افزايش دست​مزدها و مهچنني حقوق‬ ‫بازنشس��تگي و هزينه‌هاي هبداش��ت‬ ‫و درم��ان متمرك��ز باش��د‪ .‬داليلي كه‬ ‫زمينه‌س��از خوش��بيين به آينده اقتصاد‬ ‫ش��ده‌اند واقعي هس��تند‪ .‬اما سياس��ت​‬ ‫گذاران بار ديگر دارند اشتباه برداشت‬ ‫مي‌كنن��د‪ .‬آهنا بايد بدانند به اش��اره​اي‬ ‫روند هببود اقتصاد معكوس شده و بار‬ ‫ديگر چش��م‌انداز آينده اقتصاد جهاين‬ ‫تريه و تار خواهد شد‪.‬‬


‫تصا‬

‫يا اق‬

‫آ‬

‫د جه‬

‫اني‬

‫به‬

‫بود‬

‫سير‬

‫در م‬

‫ت؟‬ ‫اس‬

‫سرمقاله اكونوميست‬ ‫مهتاب سروش‬ ‫چش��م‌انداز آين��ده اقتصاد جهاين‬ ‫هبتر از گذش��ته است يا آنكه هنوز هم‬ ‫خطرات عمد​ه​اي بدنه اقتصاد جهاين را‬ ‫هتديد مي‌كند؟‬ ‫اخبار اغواگرانه​اي از هببود وضع‬ ‫اقتص��ادي جه��ان به گوش مي‌رس��د‪.‬‬ ‫در امري��كا ش��ركت‌ها و كارخانه‌ه��ا‬ ‫اف��راد بيش​تري را اس��تخدام مي‌كنند‬ ‫و هزينه‌هاي مصريف مش��تريان نيز رو‬ ‫ب��ه افزايش اس��ت‪ .‬پي��ش​روي منطقه‬ ‫ي��ورو به س��وي رك��ود اقتص��ادي با‬ ‫حركيت كندتر از آنچه پيش‌بيين مي‌شد‬ ‫صورت مي‌گريد‪ .‬گره بازس��ازي جمدد‬ ‫س��اختار بدهي‌هاي يونان كه خنستني‬ ‫قصور دوليت در يك اقتصاد پيش��رفته‬ ‫طي ‪ 60‬سال اخري اس��ت‪ ،‬بدون هيچ‬ ‫مشكلي گش��وده شده است‪ .‬بازارهاي‬ ‫مايل جهان حتت تاثري اخبار ش��عف‌بار‬ ‫نش��انه‌هاي هببود در اوضاع اقتصادي‬ ‫نابس��امان جه��ان كه مي‌رف��ت تا بار‬ ‫ديگر نتايج شكست تلخ ملن برادرز را‬

‫جتربه كند‪ ،‬روندي رو به رشد در پيش‬ ‫گرفته‌اند‪ .‬شاخص جهاين‌ ام‌اس‌‌سي‌اي‬ ‫از آغاز سال جاري رشدي ‪ 9‬درصدي‬ ‫داشته و در مقايسه با پايني‌ترين ارزش‬ ‫خود در اكتوبر سال گذشته ‪ 20‬درصد‬ ‫افزايش داشته است‪ .‬پس از اين اندازه‬ ‫تاريكي و اهبام در چش��م‌انداز اقتصاد‬ ‫جهان‪ ،‬بس��يار ش��گفت‌انگيز است كه‬ ‫شرايط در حال تغيري به سوي پيشرفت‬ ‫و هببود باشد‪.‬‬ ‫با اي��ن وجود دالي��ل زيادي هم‬ ‫وجود دارد كه ما را وامي‌دارد تا حدي‬ ‫حمتاط​​​‌تر عمل كنيم‪ .‬رشد اقتصاد جهاين‬ ‫در نتيج��ه وض��ع بازاره��اي كم‌رونق‬ ‫برخي كش��ورهاي در حال توس��عه و‬ ‫مهچنني حبران اقتصادي اروپا‪ ،‬يب‌شك‬ ‫طي سال جاري آهنگ كندتري نسبت‬ ‫به س��ال ‪ 2011‬خواهد داشت و هنوز‬ ‫هم خطرات زيادي روند رشد اقتصاد‬ ‫را هتدي��د مي‌كند‪ .‬از زمان وقوع حبران‬ ‫مايل سال ‪ ،2008‬اميدهاي بسياري از‬ ‫سرمايه‌گذاران اغلب به دليل بدشانسي‬ ‫(مثال به دليل افزاي��ش قيمت نفت) يا‬

‫به دليل اختاذ سياس��ت‌هاي نادرس��ت‬ ‫(اجراي سياس��ت‌هاي رياضيت) يا حتا‬ ‫ب��ه دليل درك دردن��اك اين حقيقت كه‬ ‫هببود پس از يك دوره ورشكس��تگي‬ ‫اغلب كند و شكننده صورت مي‌گريد‪،‬‬ ‫نقش بر آب ش��ده اس��ت‪ .‬اگر تنش‌ها‬ ‫ب��ا ايران بر س��ر موض��وع برنامه‌هاي‬ ‫هس��ته​اي اين كش��ور تش��ديد شود‪،‬‬ ‫ش��وك عرضه نفيت مي‌توان��د بار ديگر‬ ‫زمينه‌ساز مشكالت بسيار زياد شده و‬ ‫بسياري معادالت را بر هم زند‪.‬‬ ‫تريگي‌ها كاه��ش يافته اما اميدي‬ ‫به جهش اقتصادي نيست‪ :‬شايد براي‬ ‫كس��ي كه قرار است به زودي بر مسند‬ ‫رياست‌مجهوري امريكا تكيه زند روند‬ ‫هببود وضع اقتص��ادي در امريكا كايف‬ ‫باش��د‪ .‬اين اخبار خوب هم چرخشي‬ ‫(چراكه افزايش اس��تخدام‌ها زمينه‌ساز‬ ‫افزايش درآم��د و باالرفنت هزينه‌هاي‬ ‫مصريف مي‌شود) و هم ساختاري است‬ ‫(چرا كه شواهد حاكي از خروج بازار‬ ‫مس��كن از وضع ورشكستگي است)‪.‬‬ ‫آمار نش��ان مي‌ده��د تعداد مش��اغل‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪7‬‬ ‫اقتصاد‬


‫مبارکت باد و نامت جاودان باد‬ ‫يادداشت انجنير لطيف احمدي براي بزرگ​داشت عبداهلل شادان‬

‫عبداهلل ش��ادان را خيلي ها با اين ترانه مي شناس��ند که «وقيت عاشق ش��وي راز دلته گفته نتاين چقده سخته خدايا»‬ ‫ترانه اي که خامن هايده در ايران وخامن زالند و خيلي هاي ديگر در افغانستان آن را خواندند‪.‬خيلي ها هم عبداهلل شادان را‬ ‫با فيلم رابعه بلخي مي شناسند‪.‬بکتاش بلند بااليي که صدايي حمکم دارد وخيلي هاي ديگر هم با صداي او که سال هاست‬ ‫از يب يب س��ي پخش مي ش��ود‪.‬منتها عبداهلل شادان چيزي فراتر ازين هاست‪.‬نويسنده اي دانشمند و هنرمندي صاحب ذوق و‬ ‫خربنگاري فرزانه که کمتر کس��ي اس��ت که پاي صحبتش نشسته باشد و دلباخته اش نشده باشد‪ .‬اجنمن پيوند افغان ها مهت‬ ‫و آرزوي مجعي اهل فرهنگ در لندن را با جتليل از کارنامه فرهنگي او در آغاز س��ال نوخورش��يدي برآورده کرد‪ .‬از مجله‬ ‫پيام هاي بس��ياري که براي او نوش��ته شد و خوانده شد‪.‬يکي از دلنشني ترين ها متعلق به اجننري لطيف ‪،‬فيلمساز صاحب نام‬ ‫افغان‪ ،‬و رييس افغان فيلم است‪(.‬سيمرغ)‬

‫پیام‬ ‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪6‬‬ ‫خبر‬

‫درود ب��ر مشا حامی��ان فرهنگ و‬ ‫بر گزارکنن��دگان این‌گون��ه حمافل در‬ ‫هر کجای این کره خاکی که هس��تید‪.‬‬ ‫درود بر مشا عزیزاین که با نگاه ژرف‪،‬‬ ‫صادقان��ه و صمیمانه در جس��تجوی‬ ‫گهرهای ناب و نایاب فرهنگ سرزمنی​‬ ‫تان هستید‪.‬‬ ‫ای��ن ب��ار ارج​گ��ذاری مش��ا ب��ه‬ ‫ش��خصیت واالی فرهنگ��ی و یک نام‬ ‫ماندگار در تاریخ فرهنگ افغانس��تان‪،‬‬ ‫عبداهلل ش��ادان‪ ،‬که س��الیان درازی با‬ ‫صدای دلنش�ین و گریای��ش‪ ،‬با دکلمه​‬ ‫ه��ای ش��ب هنگامش گوش​ه��ا را به‬ ‫ن��وازش می‌گرف��ت و قلب​ه��ا را ب��ه‬ ‫تپش‪ ،‬کس��ی که تا هنوز دوست​داران‬ ‫آوازش طننی آن آواز را آرزو می‌برند‬ ‫و به امید و انتظار نشس��ته اند‪ .‬گرچه‬ ‫برگشت آن روزهای طالیی و فراموش​‬ ‫ناش��دین‪ ،‬خواب اس��ت و خیال‪ ،‬ویل‬ ‫بگذار طننی آن صدا مهیش��ه امیدخبش‬ ‫باش��د‪ .‬در فرهنگ پربار این سرزمنی‬ ‫مهانطوريکه رگه‌های املاس در طبقات‬ ‫زم�ین باقی می​ماند‪ ،‬این صدا هم باقی‬ ‫خواهد ماند‪.‬‬ ‫شادان با گرایش به هنر و ادبیات‪،‬‬

‫با دست​رس��ی به دنیای ش��عرو ادب‪،‬‬ ‫موس��یقی‪ ،‬سخن​س��رایی و نویسندگی‬ ‫پ��ا به عرص��ه تلویزیون و س��ینما نیز‬ ‫گذاش��ت‪ .‬با دس��ت بلند و ذهن توانا‬ ‫به آفرینش فلم​نامه‪ ،‬داس��تان و منایش​‬ ‫نامه پرداخت‪ .‬ای��ن کارکرد هایش در‬ ‫افغان​فلم به نوار گرفته ش��ده است‪ .‬از‬ ‫مجله ایفای نق��ش بکتاش در فلم بلند‬ ‫و تارخیی رابعه بلخی‪ ،‬نوش�تن فلم​نامه‬ ‫محاسه عش��ق که بنده با افتخار آن را‬ ‫به تصویر کش��یدم‪ ،‬فلم​نامه توره که با‬ ‫توج��ه به واقعیت آن زمان ش��خصیت‬ ‫توره را یک عیار‪ ،‬قهرمان و یک مبارز‬ ‫آفریده است‪.‬‬ ‫‪ ‬شادان‪ ،‬آن روزها که کشور بستر‬

‫آرام داش��ت در افغانفلم به طور رمسی‬ ‫مهکار خوب و صمیمی برای سال‌های‬ ‫متم��ادی ب��ود‪ .‬ه��م عضو کمیس��یون‬ ‫ارزیایب فلم​ه��ای خارجی و هم عضو‬ ‫بورد فلم​نامه​نویس��ان ب��ود که پای ده​‬ ‫ها فلم​نامه صحه گذاش��ت و اجازه به‬ ‫تصویر کش��یدن آن‌ها را داد‪ .‬ش��ادان‬ ‫م��ددگار کارگردانان فلم بود‪ .‬با لبخند‬ ‫مشوره می​داد و با صمیمیت آنچه ذهن‬ ‫واالیش می​پرداخت با سیِنماگران در‬ ‫میان می​گذاش��ت که رهنمای کار آهنا‬ ‫می​ش��د‪ .‬من با صفای قلب می‌گومی که‬ ‫ش��ادان برای عده یب​مشاری از دس��ت​‬ ‫اندرکاران هن��ر یک امید و قوت قلب‬ ‫بود‪ .‬ش��ادان ش��خصا برای من الگوی‬ ‫شایستگی توامنندی‪ ،‬تدبری‪ ،‬صداقت در‬ ‫صمیمیت‪ ،‬بزرگ​منشی و منود فرهنگ‬ ‫واالی سرزمنی ماس��ت‪  .‬در هر جای‬ ‫دنیا که باشد او مردیست قابل ستایش‬ ‫و ارج​گذاشنت‪.‬‬ ‫‪ ‬ش��ادان عزی��ز‪ ! ‬مبارک��ت باد و‬ ‫نامت جاودان باد‬ ‫خملص مشا اجننری لطیف کار گردان فلم‬


‫روش عجیب زنان جاپاني برای جوان نگهداشتن صورت‬

‫در طی س��ال​ها مهواره جاپاين​ها‬ ‫دس��ت به اختراعایت زده​اند که موجب‬ ‫ش��گفیت مردم سراس��ر‪ ‬دنیا ش��ده‪ ،‬اما‬ ‫گاهی این اختراع��ات امحقانه و خنده​‬ ‫دار به نظر می​رسد‪.‬‬ ‫اختراع‪ ‬جدید‪ ‬جاپاين​ه��ا ب��ا‬ ‫نام‪ ‬باریک​کننده صورت‪ ‬معریف ش��ده‬

‫اس��ت‪ .‬به تصویر نگاه کنی��د‪ ،‬فکر می​‬ ‫کنید کاربرد این اختراع چیست؟‬ ‫خ��وب در واق��ع ای��ن حمصول از‬ ‫جنس‪ ‬الستیک‪ ‬بس��یار نرم و منعطفی‬ ‫ساخته‪ ‬ش��ده اس��ت و کارب��ردی‬ ‫جز‪ ‬تقوی��ت عض�لات صورت‪ ‬ندارد‪.‬‬ ‫وق�تی ای��ن حمص��ول در ده��ان قرار‬ ‫گرفت��ه و ش��خص صحب��ت می​کن��د‪،‬‬ ‫باع��ث تقویت عضالت صورت ش��ده‬

‫و از پریی صورت جلوگریی می​کند‪.‬‬ ‫بیش​ترین اثر این حمصول عجیب برای‬ ‫از بنی​بردن خطوط دور لب اس��ت که‬ ‫خباطر افزایش سن بوجود می​آیند‪.‬‬ ‫زماین که تبلیغ این حمصول شروع‬ ‫شد ابتدا مردم جاپان فکر کردند که این‬ ‫حمص��ول برای ع��ق زدن (باال آوردن)‬ ‫طراحی شده اس��ت! اما پس از اینکه‬ ‫شرکت تولید کننده در مورد‪ ‬کارکرد آن‬ ‫توضیح داد‪ ،‬عالقمندان بس��یاری پیدا‬ ‫کرد‪ .‬قیمت این حمصول ‪ 83‬دالر است‪.‬‬ ‫به‪ ‬مهراه ای��ن حمصول دس��تورالعملی‬ ‫ارايه شده است که شخص باید حداقل‬ ‫س��ه دقیقه در روز آن را اجنام داده تا‬ ‫عضالت صورت تقویت شوند‪.‬‬

‫موسس��ه كريس��تيز در حايل روز‬ ‫مجعه ‪ 27‬اپريل (هشتم ثور) اثر هنري‬ ‫اسالمي را در لندن به حراج مي‌گذارد‬ ‫كه ‪ 90‬اث��ر هنري فارس��ي مربوط به‬ ‫س��ده‌هاي گذشته در اين روي​داد مهم‬ ‫عرضه خواهد ش��د‪ .‬در اين حراج كه‬ ‫ب��ا عنوان «هنر جهان‌هاي اس�لامي و‬ ‫هندي» در خيابان كينگ‌استريت لندن‬ ‫برگزار مي‌شود‪ 373 ،‬اثر هنري دوران‪‎‬‬ ‫اسالمي از كشورهاي افغانستان‪ ،‬ايران‪،‬‬ ‫تركيه‪ ،‬مصر‪ ،‬سوريه‪ ،‬تونس‪ ،‬هند‪ ،‬مصر‬ ‫و براي فروش عرضه خواهد ش��د كه‬ ‫نزديك ب��ه ‪ 90‬اثر هنري اين حراج از‬ ‫آثار هنري افغانستان و ايران از دوران‬ ‫تيموري��ان‪ ،‬صفويه و قاج��ار انتخاب‬ ‫شده است‪.‬‬ ‫آثاري كه در اي��ن حراج چكش‬ ‫خواهد خورد‪ ،‬ش��امل ظروف سفالني‪،‬‬ ‫پرت��ره‪ ،‬مينياتورهايي مربوط به دوران‬ ‫اس�لامي هند‪ ،‬برگه‪‎‬هاي��ي از قرآن به‬ ‫خ��ط ك��ويف‪ ،‬برگه‪‎‬هايي از ش��اهنامه‬ ‫فردوس��ي مربوط به دوران صفويه از‬ ‫شرياز‪ ،‬مشش�ير‪ ،‬گلدان‪ ،‬مشعدان‪ ،‬گليم‬ ‫و فرش‌ه��اي قدميي اي��ران مربوط به‬

‫دوران اسالمي است‪ .‬از نكات برجسته‬ ‫اين حراج‪ ،‬فروش چهار نقاشي رنگي‬ ‫از دوران قاج��ار و ق��رن ‪ 19‬ميالدي‬ ‫اس��ت كه مهم‪‎‬ترين اي��ن چهره​نگاري​‬ ‫ها‪ ،‬چهره​نگاري ناصرالدين شاه قاجار‬ ‫است كه توسط حممدحسن افشار خلق‬ ‫شده اس��ت‪ .‬اين نقاشي‪ ‬با شكوه ‪110‬‬ ‫ت��ا ‪ 150‬ه��زار دالر برآورد ش��ده كه‬ ‫به عنوان يك��ي از گران‌ترين آثار اين‬ ‫چهره​نگاري حمس��وب مي‪‎‬شود‪ .‬چهره​‬ ‫نگاري مزبور كه با تكنيك رنگ‌روغن‬ ‫روي بوم نقاش��ي ش��ده‪ 117 ،‬در ‪87‬‬ ‫سانيت‌متر است‪.‬‬ ‫حممدحس��ن‌خان افش��ار ازمجل��ه‬ ‫نقاشان دوره قاجار است كه در دربار‬ ‫ناصرالدين‌ش��اه لقب «نقاش‌باشي» را‬ ‫درياف��ت ك��رد‪ .‬وي در چهره‌نگاري‪،‬‬ ‫نقاش��ي صحنه‪‎‬هاي رزمي و گل‌ومرغ‬ ‫دس��ت داش��ته‪ ،‬قواعد طبيعت‌پردازي‬ ‫را رعاي��ت مي‪‎‬ك��رد‪ .‬اي��ن هنرمند با‬ ‫تكنيك‌ه��اي رنگ‌روغ�ني و رن��گ​‬ ‫آيب به‌حن��و شايس��ته‪‎‬اي كار مي‌ك��رد‪.‬‬ ‫حممدحسن خان به غري از تابلوي رنگ‬ ‫روغ�ني مشايل ناصرالدين ش��اه كه به‬

‫سال ‪ 1276‬ه‪ .‬ق كشيده شده و زماين‬ ‫بر ديوار چهل‌ستون نصب بوده‪ ،‬تصوير‬ ‫رن��گ​آيب​ حممدخان قاج��ار را نيز در‬ ‫آثار خود دارد‪ .‬تابلويي كه نقاش‌باشي‬ ‫دربار قاجار از ناصرالدين‌شاه كشيده‪،‬‬ ‫ب��ا ارتفاعي ح��دود ‪ 117‬س��انيت‌متر‬ ‫و ع��رض نزدي��ك ب��ه ‪ 79‬س��انيت‌متر‬ ‫اس��ت‪ .‬چهره​ن��گاري ديگ��ري كه در‬ ‫اين ح��راج به ف��روش خواهد رفت‪،‬‬ ‫«سواركاري سپهس��االر» نام دارد كه‬ ‫توسط امساعيل جالير از ديگر نقاشان‬ ‫دوره قاج��ار نقاش��ي ش��ده‪« .‬نوازنده‬ ‫كمانچ��ه» ن��ام چهره​ن��گاري ديگر از‬ ‫دوره قاجار اس��ت‪ .‬اين تابلو ‪ 110‬تا‬ ‫‪ 150‬ه��زار دالر قيمت‌گذاري ش��ده‬ ‫است‪« .‬دختر نشس��ته» عنوان نقاشي‬ ‫ديگري مربوط به دوره قاجار اس��ت‬ ‫ك��ه ‪ 31‬تا ‪ 45‬هزار دالر قيمت‌گذاري‬ ‫شده است‪ .‬يكي ديگر از چهره​نگاري‬ ‫جذاب اين حراج‪ ،‬تصويري از نادرشاه‬ ‫افشار اس��ت كه ‪ 31‬تا ‪ 45‬هزار دالر‬ ‫قيمت‌گذاري شده و البته نام خالق اين‬ ‫اثر مشخص نيست‪ .‬‬

‫منبع‪ :‬آالمتو‬

‫فروش نادرشاه و ناصرالدين‌شاه در لندن‬

‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪5‬‬ ‫خبر‬


‫دوباره با موالنا‬ ‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪4‬‬ ‫يادداشت اول‬

‫بار دگر آن دلرب عیار مرا یافت‬ ‫سرمست مهی‌گشت به بازار مرا یافت‬ ‫پنهان شدم از نرگس خممور مرا دید‬ ‫بگرخیتم از خانه مخار مرا یافت‬ ‫بگرخیتنم چیست کز او جان نربد کس‬ ‫پنهان شدمن چیست چو صد بار مرا یافت‬ ‫گفتم که در انبوهی شهرم کی بیابد‬ ‫آن کس که در انبوهی اسرار مرا یافت‬ ‫ای مژده که آن غمزه غماز مرا جست‬ ‫وی خبت که آن طره طرار مرا یافت‬ ‫از خون من آثار به هر راه چکیدست‬ ‫اندر پی من بود به آثار مرا یافت‬ ‫چون آهو از آن شری رمیدم به بیابان‬ ‫آن شری گه صید به کهسار مرا یافت‬

‫موالنا‪-‬ديوان مشس‬

‫يکي از خويب هاي فرهنگي ما‪ ،‬داش�تن مرهم و س��ايه‬ ‫بان و مهدمي به نام شعر است‪ .‬در سخيت و شادماين و غم و‬ ‫تنهايي‪ ،‬به گفته حافظ شرياز ‪ ،‬رفيقي که خايل از خلل است‪/‬‬ ‫صراحي مي ناب و سفينه غزل است‪.‬‬ ‫در مناط��ق خمتل��ف افغانس��تان از قندهار تا نورس��تان‬ ‫وهرات و بدخشان و مهه کشور هاي اطراف ما در اصفهان و‬ ‫مسرقند و خجند و کشمري و شرياز‪ ،‬شعر نقطه مشترکي است‬ ‫که مهه را در رويا و حمبت سر يک سفره دوستانه مي نشاند‬

‫و پيوند مي دهد‪ .‬و موالنا ش��اه مهه اين ش��اعران و دانايان‬ ‫اس��ت که نه تنها ما را با هم که با مهه مردم جهان پيوند مي‬ ‫دهد‪ .‬و به راس�تي ني��ز آدمي به گفته موالنا ب��ا رنگ و نژاد‬ ‫ودارايي وپاسپورت تقسيم مني شود که‪:‬‬ ‫جان شريان و سگان از هم جدا‬ ‫متحد جان هاي مردان خدا‬ ‫و يکي از کارهاي جاوداين يب يب س��ي فارسي به مهت‬ ‫خامن مينه بکتاش و شهباز ايرج‪ ،‬ثبت مثنوي معنوي با حلن‬ ‫دري اس��ت که نيازي گمشده بود‪ .‬به جز اين در ماه ثور که‬ ‫باز دو مشاره ما با هم منتش��ر مي ش��وند‪ .‬قرار بود به هفت و‬ ‫هش��ت ثور با نگاهي غري سياس��ي پرداخته شود‪ .‬دو نفر از‬ ‫چهره هاي مهم انقالب اول براي تقريبا اولني بار در س��يمرغ‬ ‫لب گش��ودند و از انقالب دوم عل��ي رغم وعده هاي گرم و‬ ‫حمبت ويزرگواري اس��تاد عطا حممد نور و امحد ويل مس��عود‬ ‫مصاحبه هايشان نرسيد و هر نوشته ديگري نيز مي توانست‬ ‫ش��بهه ناک ش��ود‪ .‬با اين مهه در اس��تانه جتليل و حتليل اين‬ ‫دو روز مهم‪ ،‬ياد مهه ش��هداي راه حق افغانس��تان را گرامي‬ ‫مي دارمي‪،‬ياد مهه کس��اين که به خاطر وطن و يا در حوادث‬ ‫اين س��ال ها ‪ ،‬جانش��ان را تقدمي کرده اند‪ .‬و با مهه مصيبت‬ ‫ديدگان به هر ش��کلي مهراه مي شومي و اميدوارم مراجع ذي‬ ‫دخل‪ ،‬توجهات الزم را بدون مسايل سياسي به اين خانواده‬ ‫ها و ديگر قربانيان داشته باشند و اميدوارم خون اين شهدا و‬ ‫زمحت و مهت مهه مردم افغانستان به زودي مثر بدهد و صلح‬ ‫وحمبت و آباداين افغانستان ومهه جهان را فرا بگريد‪.‬‬ ‫با جتديد احترام‪-‬ياسر امحد‬


‫‪ISSN 2049-9159‬‬

‫‪9 772049 915003‬‬

‫دوهفته‌نامه سيمرغ ‪ /‬سال دوم ‪ /‬ثور ‪ / 1391‬شماره ‪ 15‬و ‪16‬‬

‫‪www.simorg.co.uk‬‬

‫فهرست ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬‬

‫یادداشت اول ‪3 /‬‬ ‫خبر ‪4 /‬‬ ‫آيا اقتصاد جهاني در مسير بهبود است ‪7 /‬‬ ‫شمرق‪ ،‬نگيني بر انگشتر تاريخ ‪9 /‬‬ ‫مهاجر بار​دوش نيست ‪10 /‬‬ ‫سيلي​هايي که از برادران بزرگ خورديم ‪12 /‬‬ ‫تخلف هويتي ‪14 /‬‬ ‫قدرت بسيج سياسي و زنان در انتخابات فرانسه ‪14/‬‬ ‫تعيين جزا‪ ،‬مخالف کرامت انساني ‪18 /‬‬ ‫سيزده بدر‪ ،‬نوروز خانواده​ها ‪19 /‬‬ ‫کجاي زينه ايستاده​ايد؟! ‪20 /‬‬ ‫چون جمع شد معاني ‪21 / ......‬‬ ‫ادبيات داستاني بانوان در افغانستان ‪22 /‬‬

‫يک مسعود بين​المللي ‪24 /‬‬ ‫وقتي که «ترانه» جهاني شد ‪25 /‬‬ ‫نگاهي به هنر ديروز و امروز «كريس باردن»‪27 /‬‬ ‫و بيچاره جهاني که در آن شعر نباشد ‪28 /‬‬ ‫جهاني شدن ‪29 /‬‬ ‫آنچه بايد گفته شود ‪30 /‬‬ ‫افغانس��تان و عراق دو مدل متفاوت دولت س��ازي امريکا‬ ‫‪32 /‬‬ ‫ادبيات چپ در افغانستان ‪33 /‬‬ ‫رازي به نام جنرال غالم فاروق يعقوبي ‪36 /‬‬ ‫زبان سرخ داوود و سر سبز ما ‪38 /‬‬ ‫ظهور حزب چپ ‪40 /‬‬ ‫بخش تور ‪42 /‬‬ ‫‪ 15‬و ‪16‬‬

‫دو هفته‌نامه سيمرغ‪ ،‬به هيچ ارگان يا گروه سياسي وابسته نيست و صرفا در جهت حمايت از فرهنگ و به‌هم رساندن و شناساندن اهل فرهنگ گام بر مي‌دارد‪ .‬تمامي مطالب‬ ‫از خبرگزاري‌هاي معتبر و مقاالت رسيده به چاپ مي‌رسد‪ .‬نوشته‌هاي چاپ شده الزاماً ديدگاه مجله نيست و مسئوليت آن‌ها با نويسنده است‪ .‬دوهفته‌نامه سيمرغ از نوشته‌هاي‬ ‫نويسندگان و خوانندگان و عالقمندان استقبال مي‌کند ولي در ويرايش آن‌ها آزاد است‪ .‬برداشت از مطالب سيمرغ با ذکر منبع بالمانع است‪.‬‬ ‫صاحب امتياز‪ :‬ياسر احمد‬ ‫مديران مسئول‪ :‬حميد کبير و رضا محمدي‬ ‫دبير تحريريه‪ :‬سراج الدين ايثار‬ ‫مدير هنري‪ :‬وحيد عباسي‬ ‫زيرنظر هيئت تحرير ‪ /‬شمارگان ‪ 3000‬نسخه‬ ‫پست برقي‪info@simorg.co.uk :‬‬ ‫شماره تماس‪02088430011 :‬‬ ‫آدرس‪:‬‬ ‫‪136 The Broadway,‬‬ ‫‪Southall, Middlesex, UB1 1QN‬‬

‫‪Simorg (TM) is a multilingual, non-political and non-religious publication with a purpose to promote Afghan culture‬‬ ‫‪outside Afghanistan. It provides an opportunity for our readers to be well informed and involved with the progress of‬‬ ‫‪Afghans abroad. It is also a valuable avenue for networking amongst Afghans, other Persian and Pashtu speakers,‬‬ ‫‪as well as students and scholars who are working or interested in Afghanistan. We warmly welcome any articles,‬‬ ‫‪opinions, reviews, photographs and ideas you would like to share.‬‬ ‫‪NOTE: The opinions expressed within are those of the authors and do not necessarily reflect Simorg policy. No part‬‬ ‫‪of this magazine may be reproduced in whole or in part unless referenced properly.‬‬ ‫‪Publisher: Yaser Ahmad‬‬ ‫‪Editors –in-chief: Hamid Kabir and Reza Mohammadi‬‬ ‫‪Editor: Sarajuddin Isar‬‬ ‫‪Art Manager: Wahid Abassi‬‬ ‫‪Email: info@simorg.co.uk‬‬ ‫‪136 The Broadway‬‬ ‫‪Southall, Middlesex, UB1 1QN‬‬ ‫‪Tell: 02088430011‬‬ ‫دو هفته‌نامه سيمرغ اعالن مي پذيرد ‪ /‬براي اعالنات تجارتي خويش با ما تماس بگيريد‪ .‬تلفون‪ / +44 )0( 2086069022 :‬ايميل‪info@simorg.co.uk :‬‬

‫‪3‬‬ ‫فهرست‬


xc E a n a i Ar

e g n he


‫همراه با‬ ‫ظهور ويژه​نامه‬ ‫و زوال‬ ‫ج‬ ‫ن‬ ‫ب‬ ‫ش‬ ‫چپ‬

‫‪www.simorg.co.uk‬‬

‫دوهفته‌نامة سيمرغ ‪ /‬سال دوم ‪ /‬ثور ‪ / 1391‬شماره ‪ 15‬و ‪16‬‬

‫آيا اقتصاد جهاني در مسير بهبود است‬ ‫مهاجر بار​دوش نيست‬ ‫سيلي​هايي که از برادران بزرگ خورديم‬ ‫يک مسعود بين​المللي‬ ‫وقتي که ترانه جهاني شد‬ ‫آنچه بايد گفته شود‬ ‫رازي به نام جنرال غالم فاروق يعقوبي‬


Simorg 30062